Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 955/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa~Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28,  art. 156 par. 1,  art. 157 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi H. T., H. T.-C., R. T., A. T. i A. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...] orzekającej o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Rządu K..

Zaskarżone orzeczenie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość przy ul. [...], ozn. Nr hip[...] była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, mocą którego wszelkie grunty na obszarze Warszawy przeszły na własność gminy. Następnie na podstawie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.

Decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1962 r., nr [...] odmówiono J. T. (poprzedniej właścicielce) przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...] – uzasadniając to faktem przeznaczenia tego terenu w planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę ambasady.

Następnie Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...] orzekło o ustanowieniu na rzecz Rządu K. prawa użytkowania wieczystego, na okres 99 lat, terenu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego na planie geodezyjnym literami [...] (działka nr [...]), o pow. [...] ha. Zaś aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1972 r. Repertorium [...] przedmiotowa nieruchomość została oddana Rządowi K. w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1962 r., nr [...] została wydana z naruszeniem prawa.

Organ podniósł, że przedmiotowa decyzja została skierowana do osoby zmarłej (J. T. zmarła [...] października 1951 r.), lecz wywołała nieodwracalne skutki prawne (ustanowienie na rzecz Rządu K. prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat tj. do dnia [...] listopada 2071 r.).

Pismem z dnia 26 lipca 2010 r. H. T., H. T., R. T., A. T. oraz A. T. (spadkobiercy byłego właściciela), wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1972 r., w części dotyczącej dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], objętej Hip Nr [...].

Minister infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 157 § 2 kpa wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji musi pochodzić od strony postępowania - w rozumieniu art. 28 tego aktu. Natomiast stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny wynikać musi z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97 (LEX nr 43262).

Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1189/98 (LEX nr 47969), stwierdzający, iż cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98 (LEX nr 41827).

Dodał, że od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji publicznej.

Minister stwierdził, że stroną postępowania w sprawie oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste była Ambasada K.. Niemniej jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

W niniejszej sprawie wnioskodawcy wywodzą swój interes prawny z postępowania administracyjnego toczącego się przed Ministrem Infrastruktury, a dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] stwierdzającej wydanie decyzji z dnia [...] marca 1962 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...] z naruszeniem prawa oraz z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1991 r., sygn. akt Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. T., a także postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. T.

Minister wskazał, że w obrocie prawnym nadal pozostaje decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1962 r., odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, a zatem w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1972 r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Rządu K. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a dotychczasowemu właścicielowi roszczenie o ustanowienie prawa własności czasowej już nie przysługiwało. W związku z tym należy uznać, iż skoro J. T., a następnie A. T. (jej spadkobiercy),nie przysługiwało już roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu, to w konsekwencji roszczenie takie nie przysługuje obecnie również ich spadkobiercom.

Organ uznał, że brak jest zatem przepisu prawa materialnego uzasadniającego interes prawny wnioskodawców w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 174/07).

H. T., R. T., A. T. i A. T. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając Ministrowi Infrastruktury naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. w zw. z art. 32 Konstytucji RP, a w konsekwencji naruszenie przepisu art. 77 § 1 Konstytucji RP- poprzez odmowę stwierdzenia nieważności bezprawnej decyzji poprzedzającej ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, z uwagi na brak interesu prawnego dawnych właścicieli, którzy poprzednio uzyskali na podstawie art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 kpa stwierdzenie naruszenia prawa decyzji dekretowej o odmowie przyznania prawa własności czasowej, a tym samym próbę zamknięcia wnioskodawcom drogi do dochodzenia ich roszczeń cywilnoprawnych za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Minister powołał art. 157 § 2 kpa i stwierdził, że w oparciu o § 3 tego art. odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1995 r. III SA 182/1995, opubl. w ONSA 1996/4/167).

Dodał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 450/07 wskazał, że organ rozpatrujący wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy wnioskodawca posiada legitymację prawną w rozumieniu art. 28 kpa do występowania z takim wnioskiem, a w razie stwierdzenia, iż wnioskodawca legitymacji takowej nie posiada, winien na podstawie art. 157 § 3 kpa wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie.

Z powyższego wynika, że organ administracji obowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy żądanie pochodzi od podmiotu legitymującego się przymiotem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 599/99 (LEX nr 54727).

Należy zatem odróżnić interes faktyczny oraz interes prawny, który ma charakter materialnoprawny, a zatem musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001 r., sygn. akt I SA 2326/00, LEX nr 54528).

Minister stwierdził, iż stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji są zarówno strony postępowania zwykłego, w którym wydano badaną decyzję, jak też inne podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy nieruchomość położona w W. przy ul. [...], objęta [...], na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), stała się z dniem 21 listopada 1945r. własnością Gminy W. Następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) nieruchomość ta przeszła na własność Skarbu Państwa. Należy również wskazać, że wnioskodawcy nie byli stronami postępowania, na mocy którego oddano sporną nieruchomość w użytkowanie wieczyste K.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1962 r., odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. Nr hip. [...] została wydana z naruszeniem prawa.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 158 § 2 kpa - co oznacza, że decyzja, chociaż wadliwa, pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne, a zatem nie restytuuje pierwotnego stanu prawnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1449/2008 (Lex Polonica nr 2101591) oraz z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1669/2009 (Lex Polonica nr 2409354).

Nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa w dniu [...] sierpnia 1972 r., tj. w dacie wydania przez Prezydium Rady Narodowej W. decyzji o oddaniu w użytkowanie spornej nieruchomości na rzecz K.

Ponadto powyższe wskazuje, że w tym dniu spadkobiercom A. T. oraz J. T. nie przysługiwało roszczenie o ustanowienie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości, a decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie przyznaje wnioskodawcom przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1972 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wnieśli H. T., H. T., R. T., A. T., A. T.

Zarzucali jej naruszenie przepisu art. 28 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) w zw. z art. 361 § 1 i 2 kc w zw. z art. 160 § 3 kpa w zw. z art. 32 Konstytucji RP - poprzez różnicowanie obywateli wobec prawna na skutek nieprawidłowej praktyki orzeczniczej organów administracji dotyczącej skutków prawnych decyzji nadzorczych, dotyczących tzw. decyzji dekretowych (stwierdzenie nieważności bądź stwierdzenie naruszenia prawa z uwagi na nieodwracalne skutki prawne) w podobnym bądź analogicznym stanie faktycznym, a w konsekwencji naruszenie przepisu art. 77 § 1 Konstytucji RP - poprzez odmowę stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa bezprawnej decyzji poprzedzającej ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, z uwagi na brak interesu prawnego dawnych właścicieli, którzy poprzednio uzyskali na podstawie art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa stwierdzenie naruszenia prawa decyzji dekretowej o odmowie przyznania prawa własności czasowej, a tym samym próbę zamknięcia skarżącym drogi do dochodzenia ich roszczeń cywilnoprawnych za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej.

Wnosili o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r. w całości, względnie uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że stanowisko Ministra Infrastruktury nie jest zasadne i sprzeczne z aktualną linią orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącą interesu prawnego dawnych właścicieli w zakresie stwierdzenia naruszenia prawa (art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa) decyzji poprzedzających ustanowienie prawa na rzecz osób trzecich w wypadku, gdy w stosunku do decyzji dekretowej stwierdzono, iż wydana została z rażącym naruszaniem prawa.

Dodali, że naruszony został również art. 32 Konstytucji RP, poprzez nierówne traktowanie obywateli na skutek wadliwej praktyki orzeczniczej uniemożliwiającej dochodzenie roszczenia odszkodowawczego za bezprawną decyzję administracyjną (art. 77 § 1 k.c. w zw. z art. 361 k.c.)

Wbrew twierdzeniom Ministra Infrastruktury wnioskodawcy posiadają interes prawny zaczepiony w przepisie art. 361 § 1 i 2 kc w zw. z art. 160 § 3 kc w zw. z art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 77 § 1 Konstytucji RP w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) we wszczęciu i popieraniu postępowania o stwierdzenie naruszenia prawa (art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa) wywołanego decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1972 r. w sytuacji, gdy decyzja Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] marca 1963 r. została wydana z naruszeniem prawa (art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa).

Niewłaściwa praktyka organów nadzorczych przełamujących zasadę podziału na skutki "pośrednie" i "bezpośrednie" decyzji administracyjnych nie może bowiem prowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej osób będących w tożsamej sytuacji faktycznej wyłącznie od tego, czy organ nadzorczy stwierdzi nieważność decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej, czy też stwierdzi rażące naruszenia prawa wywołane decyzją o odmowie przyznania prawa własności czasowej pomimo, że akt cywilnoprawny o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich poprzedzony jest decyzją administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt I OSK 40/09).

W wypadku bowiem, gdyby Minister Infrastruktury ocenił skutki wywołane decyzją z dnia [...] marca 1963 r. wyłącznie w oparciu o skutki, jakie wywołała wyłącznie ta decyzja, to w konsekwencji powinien stwierdzić nieważność tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż została ona wydana w dacie, gdy jej adresat J. T. już nie żyła. W takim wypadku decyzja dekretowa zostałaby wyeliminowana z obrotu prawnego ex tunc, a skarżącym przysługiwałoby roszczenie o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania. Roszczenie to nie mogłoby być jednak zrealizowane, gdyż ustanowione zostało na rzecz Rządu Kanady prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Prezydent W., z uwagi na rozdysponowanie gruntu, musiałby - po zbadaniu planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie ponownego rozpoznania wniosku - wydać na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., decyzję o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz skarżących z uwagi na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich z pominięciem uprawnień dawnych właścicieli (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I OSK 32/09. W takim wypadku skarżącym przysługiwałby interes prawny do domagania się stwierdzenia naruszenia prawa decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia 31 sierpnia 1972 r., ustanawiającą prawo wieczystego użytkowania na rzecz Rządu K., a w konsekwencji domagania się na podstawie art. 160 § 3 kpa odszkodowania za wydanie tej decyzji jako naruszającej art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa.

W takiej bowiem sytuacji w stosunku do osób, które uzyskały stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej zostanie przywrócony stan prawny sprzed wydania wadliwej decyzji, natomiast osoby, które uzyskały decyzję stwierdzającą jedynie naruszenia prawa wskutek zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, nie otrzymają zwrotu utraconego majątku oraz pozbawione zostaną możliwości dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnoprawnej, wobec prejudycjalności administracyjnej decyzji nadzorczej (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1669/09; wyrok NSA z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt I OSK 40/09).

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, bowiem podniesione w skardze zarzuty nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, lecz znane były organowi w postępowaniu, gdzie ustosunkowano się do nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1972 r., którą organ ten orzekł o ustanowieniu na rzecz Rządu K. użytkowania wieczystego, na okres 99 lat, terenu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego na planie geodezyjnym literami [...], działka nr [...], o pow. [...] ha. Część ww. gruntu stanowiła dawną nieruchomość [...] położoną przy ul. Pięknej [...], ozn. nr hip. Nr [...], która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W..

Organ nadzoru odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 1972 r. - z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawców, którzy są spadkobiercami dawnej właścicielki nieruchomości. Powoływał się przy tym na wydanie przez Ministra Infrastruktury decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia z dnia [...] marca 1962 r., odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...].

W tym miejscu zauważyć należy, że postępowanie nadzorcze w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 kpa) może być, w myśl z art. 157 § 2 kpa, wszczęte na żądanie strony lub z urzędu.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Interes ten należy odróżnić od interesu faktycznego, dającego się nawet racjonalnie uzasadnić, ale nie opartego na interesie prawnym, odnoszącym się wprost do sytuacji danego podmiotu. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki.

W niniejszej sprawie rację ma organ administracji odmawiając przymiotu strony skarżącym we wszczęciu i prowadzeniu przedmiotowego postępowania - bowiem nie można wskazać przepisu prawa, z którego wynikałby interes prawny skarżących do stwierdzenia nieważności decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej postępowaniem.

Prawdą jest, że orzeczenie z dnia [...] marca 1962 r. - odmawiające przyznania byłemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego do powyższej nieruchomości - zostało wydane w sytuacji określonej w art. 156 § 1 kpa, jednakże jego skutki nie zostały zniesione (ex tunc), a stan pierwotny, sprzed wydania orzeczenia, nie został restytuowany. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. ustalił, że wystąpiła zarówno przesłanka pozytywna do stwierdzenia nieważności kontrolowanego w trybie nadzorczym orzeczenia (decyzja została skierowana do osoby zmarłej), jak też przesłanka negatywna (ustanowienie prawa użytkowania wieczystego) – co spowodowało, iż orzeczenie to nie było wyeliminowane z obrotu prawnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 6, Wydawnictwo C.H. Beck 2004).

Orzeczenie dekretowe, odmawiające przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...], pozostaje zatem w obrocie prawnym i wywiera skutki prawne mimo, że zostało wydane w okolicznościach określonych w art. 156 kpa. Powoduje to, iż w dacie wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] sierpnia 1972 r. (ustanawiającej na rzecz Rządu K. prawo użytkowania wieczystego), jak również obecnie, nie przysługiwał stronie skarżącej żaden tytuł prawny do nieruchomości (nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a wniosek dekretowy został ostatecznie rozpatrzony).

W tych okolicznościach organ nadzoru słusznie uznał, że strona skarżąca nie ma przymiotu strony - w rozumieniu art. 28 kpa - w żądaniu stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 1972 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Skoro stroną postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego są: właściciel gruntu, wnioskodawca oraz inne osoby którym przysługuje tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości, gdyż tylko one bowiem posiadają obiektywny, indywidualny i oparty na przepisie prawa materialnego interes prawny (por. wyrok Naczelnego sadu Administracyjnego z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt I SA 234/99, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1670/09) - to w stwierdzeniu nieważności tego orzeczenia interes prawny mają także te podmioty oraz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Do tego kręgu nie należą jednak osoby, które wniosły o stwierdzenie nieważności kontrolowanego zaskarżoną decyzją orzeczenia, bowiem nie posiadają oni żadnych praw do przedmiotowej nieruchomości - z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym orzeczenia odmawiającego przyznania byłej właścicielce prawa własności czasowej do tego gruntu.

Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżone decyzje Ministra Infrastruktury odpowiadają prawu, a skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Organ rzetelnie, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoje decyzje, zgodnie z art. 107 §3 kpa - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.