Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 56/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1, art. 11, art. 15, art. 107 par. 1 pkt 4 i 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1 i 7, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 34 ust. 1-4
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 grudnia 2021 r., nr 1601-IOA.48.23.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącej P. P. kwotę 324 (trzysta dwadzieścia cztery) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. P. (zwaną dalej również skarżącą) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 grudnia 2021 r., nr 1601-IOA.48.23.2021, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 21 września 2021 r., nr 388000-COC.48.96.2021, którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w kwocie 8.100 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz umorzono postępowanie w zakresie naruszeń, które miały miejsce przed dniem 8 marca 2021 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 21 września 2021 r. Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 8.100 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 919, z późn. zm.; na dzień kontroli - Dz. U z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, polegające na:

- przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone;

- niespełnieniu wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku;

- skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej;

- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy;

- niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy;

- niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujących nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Jednocześnie organ umorzył postępowanie w zakresie naruszeń, które miały miejsce przed dniem 8 marca 2021 r.

Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7, art. 93 ust. 1 ustawy, art. 104 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej w skrócie: K.p.a., art. 6 ust. 1, art. 7, art. 8 ust. 1-4 i 8, art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 s. 1), dalej rozporządzenie nr 561/2006, art. 32 ust. 1 i ust. 3, art. 33 ust. 1 i ust. 3, art. 34 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 s. 1), dalej rozporządzenie nr 165/2014, oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1412), a także na podstawie ustaleń kontroli ujętych w protokole nr 388000- CZR1.5065.54.2021 z dnia 19 marca 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odnotował, że w dniu 19 marca 2021 r. o godzinie 02:15 J. K., kierujący zestawem pojazdów nr rej. [...] /[...], został zatrzymany do kontroli drogowej przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej na drodze [...]. Organ ustalił, że kierowca wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą pod nazwą S. Dalej omówił stwierdzone podczas kontroli naruszenia.

Odnośnie do naruszenia dotyczącego przekroczenia dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, opisanego w lp. 5.2. załącznika nr 3 do ustawy, organ stwierdził, że kierowca:

- w okresie: godz. 18:43 dnia 22.02.2021 r. - godz. 20:28 dnia 23.01.2021 r. prowadził pojazd przez 13 godz. 6 min., przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 3 godz. 6 min.,

- w okresie: godz. 06:18 dnia 11.03.2021 r. - godz. 22:02 dnia 11.03.2021 r. prowadził pojazd przez 10 godz. 6 min., przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 6 min.,

- w okresie: godz. 05:04 dnia 12.03.2021 r. - godz. 19:24 dnia 12.03.2021 r. prowadził pojazd przez 10 godz. 53 min., przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 53 min.

W zakresie naruszenia polegającego na niespełnieniu wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku, opisanego w lp. 5.6. pkt 1 załącznika nr 3 do ustawy, organ pierwszej instancji przyjął, że w okresie rozliczeniowym rozpoczętym w dniu 09.03.2021 godz. 00:55 kierowca winien odebrać nieprzerwany odpoczynek dzienny w dwóch częściach, co najmniej 3 godz. i co najmniej 9 godz. W tym okresie kierowca odebrał drugą część odpoczynku o długości 4 godz. i 57 min., tj. skrócił dzienny czas odpoczynku o 4 godz. 3 min.

Kolejne naruszenie dotyczyło skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i kilkuosobowej, opisanego w lp. 5.7. załącznika nr 3 do ustawy. W tym zakresie organ stwierdził, że kierowca:

- w dniu 22.02.2021 r. o godz. 18:43 rozpoczął 24 godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek; w okresie tym kierowca odebrał 6 godzin i 39 minut nieprzerwanego odpoczynku, co oznacza skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 2 godz. 21 min.,

- w dniu 01.03.2021 r. o godz. 08:32 rozpoczął 24 godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek; w okresie tym kierowca odebrał 8 godzin i 52 min. nieprzerwanego odpoczynku, co oznacza skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 8 min.,

- w dniu 10.03.2021 r. o godz. 05:50 rozpoczął 24 godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek; w okresie tym kierowca odebrał 8 godzin i 38 minut nieprzerwanego odpoczynku, co oznacza skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 22 min.,

- w dniu 11.03.2021 r. o godz. 06:18 rozpoczął 24 godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek; w okresie tym kierowca odebrał 7 godzin i 2 minuty nieprzerwanego odpoczynku, co oznacza skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 1 godz. 58 min.,

- w dniu 15.03.2021 r. o godz. 20:06 rozpoczął 24 godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek; w okresie tym kierowca odebrał 8 godzin i 57 minut nieprzerwanego odpoczynku, co oznacza skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 3 min.

Odnośnie do naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, opisanego w lp. 5.11. załącznika nr 3 do ustawy, organ stwierdził, że kierowca:

- w dniu 01.03.2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 7 min. (prowadził pojazd przez 4 godz. 37 min. w okresie od godz. 08:32 do godz. 13:22),

- w dniu 10.03.2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 30 min. (prowadził pojazd przez 5 godz. w okresie od godz. 11:55 do godz. 17:03),

- w dniu 11.03.2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godz. 52 min. (prowadził pojazd przez 6 godz. 22 min. w okresie od godz. 12:08 do godz. 20:31),

- w dniu 12.03.2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godz. 17 min. (prowadził pojazd przez 5 godz. 47 min. w okresie od godz. 11:39 do godz. 19:24),

- w dniu 15.03.2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 35 min. (prowadził pojazd przez 5 godz. 5 min. w okresie od godz. 20:06 do godz. 02:37).

Organ stwierdził też naruszenie polegające na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy, opisane w Ip. 6.3.8. załącznika nr 3 do ustawy, w następujących okresach od 23.02.2021 r. godz. 00:02 do 23.02.2021 r. godz. 06:36, od 26.02.2021 r. godz. 13:57 do 01.03.2021 r. godz. 08:32, od 05.03.2021 r. godz. 16:22 do 08.03.2021 r. godz. 08:58, od 15.03.2021 r. godz. 13:27 do 15.03.2021 r. godz. 20:03.

Ostatnie ze stwierdzonych naruszeń dotyczyło naruszenia dotyczącego niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujących nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, sankcjonowanego w Ip. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy. W tej kwestii organ podniósł, że w dniu 17.03.2021 r. kierowca prowadził pojazd bez karty kierowcy, nie rejestrując na karcie aktywności kierowcy, przebytej drogi oraz prędkości.

Dalej organ wskazał, że pismem z dnia 29 lipca 2021 r. skarżąca wyjaśniła, że kierujący pojazdem – J. K. jest u niej zatrudniony od dnia 8 marca 2021 r., na podstawie umowy o pracę. Następnie przedstawił sposób wyliczenia kary pieniężnej w odniesieniu do rodzaju naruszenia i daty jego popełnienia oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. W dalszej części uzasadnienia analizował przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności i uznał, że skarżąca nie przedstawiła dowodów pozwalających na zastosowanie art. 92b i art. 92c ustawy. Końcowo stwierdził, że przychylił się do wniosku skarżącej o umorzenie postępowania w zakresie naruszeń, które miały miejsce przed dniem 8 marca 2021 r., ponieważ kierowca był zatrudniony w przedsiębiorstwie dopiero od tego dnia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi naruszenie następujących przepisów K.p.a.:

- art. 107 § 3 poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, w tym nieuwzględnienie fundamentalnych zasad nauk metrologicznych w zakresie użytkowania urządzeń kontrolno-pomiarowych,

- art. 8 poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

Skarżąca podniosła też zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. w związku z art. 92b ust. 1 pkt 1 oraz 92c ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez nieuwzględnienie regulacji egzoneracyjnych przewidzianych w celu uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności za naruszenia w przypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że w kwestii zarzucanego przez organ nierejestrowania przez kierowcę okresów aktywności w dniu 17 marca 2021 r. nie wykazano w decyzji, w jakich terminach realizowany był przewóz bez rejestracji w pamięci tachografu, a ponadto, skąd wynika ustalenie, że brak rejestracji odbywał się w trakcie realizacji przewozu drogowego przez konkretnie wskazanego z imienia i nazwiska kierowcę. Nadmieniła, że co do tego naruszenia mógł mieć zastosowanie przepis lp. 6.3.5. załącznika nr 3 do ustawy. Dodatkowo zarzuciła, że organ nie podjął jakichkolwiek czynności względem kierującego zamierzających do ustalenia okoliczności związanych z tym naruszeniem. Wedle skarżącej przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności za techniczną obsługę tachografu przez kierowcę, a poza tym organ poza wszelkimi rozważaniami pozostawił kwestię długości zatrudnienia kierowcy w ukaranym przedsiębiorstwie i realnych możliwości zapobieżenia powstania wykazanych naruszeń, w sytuacji gdy J. K. został zatrudniony 11 dni przed kontrolą, zaś z przepisów wynika, że przewoźnik winien dokonać obowiązkowego odczytu karty dopiero po 28 dniach aktywności kierowcy. W dalszej części uzasadnienia skarżąca zarzuciła, że organ nawet nie podjął próby dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając się wyłącznie na apriorycznych założeniach i przerzucając cały ciężar dowodowy na stronę. Takie postępowanie jest całkowicie niedopuszczalne. Dowodziła również - powołując się na stanowisko wyrażone przez sądy administracyjne oraz Trybunał Konstytucyjny - że odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy nie jest odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny i może się od niej uwolnić, jeżeli wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić. Tymczasem organ w przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym nie oceniał przyczyn popełniania przez kierowcę naruszeń, a jedynie skutki, zaś takie działanie - w ocenie strony - stanowi naruszenie zasad określonych w art. 7 oraz art. 8 § 1 K.p.a.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu decyzją z dnia 7 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg postępowania i w pierwszej kolejności podniósł - odnosząc się do argumentów skarżącej dotyczących braku wpływu na zaistniałe naruszenie - że odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy za naruszenia ma charakter obiektywny, nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków oraz warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a ustawy kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W ślad za stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego podkreślił, że regulacje zawarte w ustawie zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Natomiast podpisany przez J. K. protokół kontroli drogowej potwierdza, że kierowca ten dopuścił się 19 naruszeń. Zaznaczył organ odwoławczy, że w sprawie uwzględniono wniosek skarżącej i umorzono postępowanie w zakresie siedmiu naruszeń ustawy, które miały miejsce przed 8 marca 2021 r., tj. przed zatrudnieniem J. K. w firmie skarżącej. Akcentował dalej, że przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za działalność swojego przedsiębiorstwa, w tym za skutki postępowania zatrudnionych przez siebie kierowców, chyba że wykaże, iż zaktualizowały się przesłanki z art. 92b i art. 92c ustawy. Przy czym obowiązek wykazania wystąpienia stosownych okoliczności spoczywa na przewoźniku. Wedle organu nic nie wskazuje na zaistnienie nadzwyczajnych, nieoczekiwanych okoliczności, które mogłyby w tej sprawie wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy na zasadzie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy. Również skarżąca takowych nie przywołała, wskazując jedynie w treści odwołania w sposób ogólny, że nie czuje się odpowiedzialna za naruszenia spowodowane przez kierowcę i że nie miała na nie wpływu. W ocenie organu nie można skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy kierowca dopuszcza się tego samego wykroczenia kilkakrotnie w krótkim odstępie czasu, co miało miejsce w tej sprawie. Uznano zatem, że skarżąca faktycznie nie egzekwowała przestrzegania stosownych przepisów przez pracowników i nie nadzorowała ich pracy we właściwy sposób. Trudno więc przyjąć, że zapewniła w swojej firmie właściwą organizację i dyscyplinę pracy. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia kontroli uzasadniają nałożenie kary pieniężnej w kwocie 8.100 zł, wynikającej z art. 92a ust. 1 i ust. 7 w związku z Ip. 5.2., 5.6., 5.7., 5.11., 6.2.1., 6.3.8. załącznika nr 3 do ustawy, i przedstawił wyliczenie wysokości tej kary. Nie zgodził się z zarzutem niewłaściwej kwalifikacji jednego z zaistniałych deliktów administracyjnych. Wywodził, że naruszenie ujęte w Ip. 6.2.1. i 6.3.5. załącznika nr 3 do ustawy są podobne, jednak zakres stwierdzonej nieprawidłowości w stosowaniu tachografu bardziej odpowiada opisowi zawartemu w Ip. 6.2.1., gdyż wykonywanie przewozu bez karty kierowcy włożonej do urządzenia rejestrującego stanowi niewłaściwą obsługę tachografu i skutkuje nierejestrowaniem na karcie aktywności kierowcy. Wskazał organ, że z raportu danych tachografu z dnia 17 marca 2021 r. wynika, że w godzinach od 5:39 do 14:45 karta kierowcy nie była w ogóle włożona do urządzenia rejestrującego, pomimo że w tym czasie była rejestrowana jazda (łącznie ponad 150 km). Dostrzegł również, że wbrew zarzutom odwołania na s. 4 zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny stwierdzono, iż "w dniu 17.03.2021 r. Pan J. K. prowadził pojazd bez karty kierowcy, nie rejestrując na karcie aktywności kierowcy, przebytej drogi oraz prędkości", zaś w protokole kontroli podano, że ustalenia w tym zakresie dokonano na podstawie analizy danych z karty kierowcy i tachografu, po uwzględnieniu zdarzeń i błędów w postaci przerw napięcia. W konsekwencji stwierdzono, że kierowca 17 marca 2021 r. prowadził pojazd bez karty kierowcy. Z raportu danych tachografu z tego dnia wynika bowiem, że karta kierowcy należąca do J. K. została włożona do urządzenia rejestrującego 15 marca 2021 r. o godz. 20:03 i wyjęta 17 marca 2021 r. o godz. 5:39 (przed rozpoczęciem jazdy) oraz ponownie włożona tego dnia o godz. 14:45. W czasie od 5:39 do 14:45 rejestrowana była jazda bez karty kierowcy. Ponadto za niezasadne organ uznał zarzuty naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca ponowiła zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów art. 107 § 3, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 8 K.p.a. Dodatkowo podniosła zarzut naruszenia art. 6 i 7 K.p.a. "w związku z art. 10 ust. 3 tiret II" rozporządzenia nr 561/2006 oraz art. 33 ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia nr 165/2014 poprzez zastosowanie zasady odpowiedzialności absolutnej przedsiębiorstwa transportowego za naruszenia popełnione przez zatrudnionego kierowcę.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi powtórzyła argumentację dotyczącą braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreśliła, że nie może ponosić odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za najpoważniejsze naruszenie stwierdzone w toku kontroli, polegające na nierejestrowaniu przez kierowcę okresów aktywności w dniu 17 marca 2021 r. Według skarżącej organ zawyżył karę pieniężną, bowiem wyjęcie przez kierowcę karty w trakcie pracy (podróży) odpowiada naruszeniu określonemu w Ip. 6.3.5. załącznika nr 3 do ustawy. Powołując się na regulacje rozporządzenia nr 165/2014, dowodziła skarżąca, że nie może ponosić odpowiedzialności za techniczną obsługę tachografu przez kierowcę, czy to na zasadzie winy, czy tym bardziej na zasadzie ryzyka. Obowiązki przedsiębiorcy nałożone przez prawodawcę wspólnotowego wyartykułowane są w przepisach art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014. Zgodnie z art. 34 ust. 5 lit. b rozporządzenia to kierowcy są odpowiedzialni za właściwe ustawienie trybu bieżącej rejestracji aktywności w tachografie. Powieliła skarżąca zarzut, że organ wadliwie pozostawił poza wszelkimi rozważaniami kwestię długości zatrudnienia kierowcy w ukaranym przedsiębiorstwie oraz kwestię realnych możliwości zapobieżenia powstaniu wykazanych naruszeń. Organ w toku postępowania nie zgromadził zatem materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie prawdy obiektywnej w zakresie odpowiedzialności przewoźnika za stwierdzone naruszenia, w szczególności nie uwzględnił bardzo krótkiego czasu zatrudnienia kierowcy. Skarżąca akcentowała raz jeszcze, że odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy nie jest odpowiedzialnością absolutną. Od przedsiębiorcy nie można wymagać, by odpowiadał za każdą wadliwą czynność podejmowaną przez zatrudnianych kierowców w trakcie realizacji przez nich przewozów drogowych. Nie można także od przewoźnika rozsądnie wymagać organizacji całodobowego nadzoru nad poczynaniami zatrudnianych kierowców; mają oni bowiem zarówno odpowiednią wiedzę potwierdzoną świadectwem kwalifikacji zawodowej, jak i zdolność logicznego rozumowania potwierdzoną badaniami lekarskimi. Dostrzegła skarżąca, że nawet przepisy rozporządzenia nr 165/2014 nie wykluczają możliwości uwolnienia od odpowiedzialności przewoźnika w ściśle określonych okolicznościach.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości stanowisko oraz argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę. Akcentował, że kierowca niewłaściwie rejestrował czas swojej pracy. Transport, który rozpoczął się 15 marca i zakończył 17 marca 2021 r. nie znalazł odzwierciedlenia w dokumentacji rejestrującej. Organ na podstawie analizy danych zawartych w urządzeniach rejestrujących stwierdził, że w trakcie postoju karta została wyjęta, przez co w dalszej części kontynuowanego transportu, przez 8 godzin, odbywał się on bez rejestracji. Podniósł pełnomocnik, że skarżąca nie wykazała przesłanek egzoneracyjnych uwalniających ją od odpowiedzialności, co zostało szczegółowo wskazane w zaskarżonej decyzji i powtórzone w odpowiedzi na skargę. Na pytanie Sądu wskazał, że przy tak przedstawionym stanie faktycznym jednoznacznie można stwierdzić, że karta została wyjęta w czasie, gdy pojazd nie przemieszczał się, natomiast nie można jednoznacznie ustalić, czy miało to miejsce w trakcie postoju, czy pomiędzy przewozami. Dodał, że z protokołu kontroli drogowej wynika, iż w dniu 15 marca o godzinie 20:06 rozpoczął się 24 godzinny okres rozliczeniowy. Nie świadczy to natomiast o tym, że w tym momencie rozpoczął się nowy transport.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Dodać również wypada, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 92a cyt. wcześniej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, nadal zwanej w skrócie ustawą, jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy K.p.a. Po myśli art. 93 ust. 7 ustawy, w postępowaniu tym nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Przepis art. 92a ust. 1 ustawy przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Przy czym na zasadzie art. 92a ust. 3 ustawy suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 złotych.

Wyjaśnić od razu trzeba, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 ustawy. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku. Oznacza to, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku oraz nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c ustawy.

Przechodząc już na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, stwierdzić trzeba - po analizie treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji - iż organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób dostateczny podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. istotny element decyzji administracyjnej stanowi powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 4 i 6). Przepis § 3 tej regulacji konkretyzuje, że uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z przywołanych przepisów wynika zatem obowiązek podania oraz wyjaśnienia przepisów prawa, które zadecydowały o treści rozstrzygnięcia. Tymczasem decyzja organu odwoławczego praktycznie pozbawiona jest uzasadnienia prawnego. Organ przytoczył jedynie ogólne przepisy ustawy dotyczące kar pieniężnych, ale w ogóle nie omówił mających zastosowanie w sprawie przepisów tej ustawy, jak również przepisów unijnych w kontekście poszczególnych naruszeń stwierdzonych przez organ pierwszej instancji. Na podstawie art. 4 pkt 22 ustawy przyjąć natomiast należy, że odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 ustawy dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z ustawy, jak i podanych w tym przepisie aktów, w tym m.in. z przepisów cyt. wyżej rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 - zwanego w dalszym ciągu rozporządzeniem nr 561/2006, a także z przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, nadal zwanego rozporządzeniem nr 165/2014.

W ocenie Sądu, jedyna kwestia, która została szerzej omówiona przez organ dotyczyła zarzutu odwołania w zakresie niewłaściwej kwalifikacji naruszenia opisanego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy. Brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia powoduje natomiast, że w zakresie naruszenia polegającego na niespełnieniu wymogów dzielonego dziennego okresu odpoczynku opisanego w lp. 5.6. załącznika nr 3 do ustawy nie wiadomo, dlaczego organ pierwszej instancji wskazał na pkt 1, w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych wynika, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 4 godz. 3 min., a więc zastosowanie winien mieć pkt 3 tego przepisu. Organ drugiej instancji w ogóle jednak nie analizował przepisów w tej materii. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika również, co było przedmiotem oceny organu oraz jakie przepisy Dyrektor Izby uwzględnił, formułując stanowisko, że w sprawie nie sposób dopatrzeć się naruszenia przepisów prawa materialnego. Podkreślenia wymaga, że nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej się do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności sprawy. W uzasadnieniu decyzji należy przedstawić - w sposób spójny, logiczny i pełny - tok rozumowania organu obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa.

Podsumowując powiedziane dotąd, Sąd doszedł do przekonania, że uchybienia w postaci niewyjaśnienia w sposób dostateczny podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy, stanowią o podjęciu rozstrzygnięcia z naruszeniem przede wszystkim wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Według Sądu przeprowadzona przez organy ocena jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco stanowiska o wystąpieniu przesłanek do nałożenia na skarżącą przedmiotowej kary pieniężnej. Nie pozwala przy tym na odtworzenie toku myślowego oraz poglądu prawnego organu odwoławczego, a także nie przekonuje o słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Dodatkowo Sąd uznał, że organ drugiej instancji naruszył wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, na skutek braku ponownego merytorycznego rozpoznania przez sprawy w jej całokształcie. Dokonana ocena w istocie sprowadzała się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji i przedstawienia ogólnego stanowiska, i to w wybranym przez organ odwoławczy zakresie.

W opinii Sądu ujawnione naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym kontrolowane rozstrzygnięcie wymyka się spod merytorycznej kontroli Sądu, ponieważ wadliwości jego uzasadnienia - głównie wobec niewyjaśnienia przez organ stanowiska prawnego w sprawie - uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny przesłanek, którymi kierował się organ utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Omawiane zaniechanie organu odwoławczego samo w sobie stanowi już podstawę do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Niezależnie jednak o powyższej wady procesowej Sąd uznał, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni prawa materialnego w zakresie stwierdzonego naruszenia polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, sankcjonowanego w Ip. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy. W tej kwestii organ odwoławczy podniósł, że z raportu danych tachografu z dnia 17 marca 2021 r. wynika, że w godzinach od 5:39 do 14:45 karta kierowcy nie była w ogóle włożona do urządzenia rejestrującego, pomimo że w tym czasie była rejestrowana jazda (łącznie ponad 150 km). Dostrzegł również, że wbrew zarzutom odwołania na s. 4 zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny stwierdzono, że "w dniu 17.03.2021 r. Pan J. K. prowadził pojazd bez karty kierowcy, nie rejestrując na karcie aktywności kierowcy, przebytej drogi oraz prędkości", zaś w protokole kontroli podano, że ustalenia w tym zakresie dokonano na podstawie analizy danych z karty kierowcy i tachografu, po uwzględnieniu zdarzeń i błędów w postaci przerw napięcia. W konsekwencji stwierdzono, że kierowca 17 marca 2021 r. prowadził pojazd bez karty kierowcy. Z raportu danych tachografu z tego dnia wynika bowiem, że karta kierowcy należąca do J. K. została włożona do urządzenia rejestrującego 15 marca 2021 r. o godz. 20:03 i wyjęta 17 marca 2021 r. o godz. 5:39 (przed rozpoczęciem jazdy) oraz ponownie włożona tego dnia o godz. 14:45. W czasie od 5:39 do 14:45 rejestrowana była jazda bez karty kierowcy.

W ocenie Sądu przyjęta przez organ kwalifikacja opisanego naruszenia jest nieprawidłowa. Naruszenie sankcjonowane w lp. 6.2.1. zalicza się do grupy naruszeń lp. 6.2., tj. wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. Naruszenie to musi wynikać z działania strony, tj. podjęcia przez przedsiębiorcę lub kierowcę czynności skutkujących nieprawidłowym działaniem tachografu lub bezpośrednio wpływających na zapis danych rejestrowanych przez tachograf. Tak więc z tego typu naruszeniem będziemy mieli do czynienia w sytuacji podjęcia czynności, które oddziałują bezpośrednio na tachograf, a nie w przypadku bezczynności, czyli braku jakiegokolwiek działania ze strony kierowcy lub innej osoby. Ingerencja w prawidłowość działania tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf oznacza zatem oddziaływanie na to urządzenie za pomocą różnych środków czy sposobów, aby zakłócić poprawność jego funkcjonowania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 752/21, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem z okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby doszło do jakiejkolwiek manipulacji przez kierowcę w działanie tachografu, skutkującej niezarejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności. Raport danych z tachografu w dniu 17 marca 2021 r. potwierdza jedynie, że kierowcy prowadził pojazd bez włożonej karty kierowcy. Innymi słowy, w realiach sprawy niewłaściwa obsługa nie dotyczyła ingerencji w działanie tachografu, ale nieuprawnionego wyjęcia przez kierowcę karty z tachografu. Nie można więc w tym przypadku mówić o naruszeniu określonym w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy, gdzie wyraźnie mowa jest o ingerencji w działanie tachografu, ale o sytuacji opisanej w lp. 6.3. załącznika nr 3 do ustawy, który to przepis dotyczy naruszeń zasad i warunków użytkowania tachografu, w tym pkt 5 - sankcjonujący niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych, za które ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Niewątpliwie stwierdzone przez organ naruszenie w postaci wyjęcia karty kierowcy odpowiada dyspozycji z art. 34 ust. 1-4 rozporządzenia nr 165/2014, wedle którego kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Kierowcy odpowiednio chronią wykresówki lub karty kierowcy i nie używają zabrudzonych lub uszkodzonych wykresówek lub kart kierowcy. Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać tachografu zainstalowanego w pojeździe, to okresy, o których mowa w ust. 5 lit. b ppkt (ii), (iii) oraz (iv): a) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf analogowy - wprowadza się na wykresówkę ręcznie, w drodze automatycznej rejestracji lub innym sposobem, czytelnie i nie brudząc wykresówki; lub b) jeśli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy - wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do manualnego wprowadzania danych, w jakie wyposażony jest tachograf. Państwa członkowskie nie nakładają na kierowców obowiązku przedkładania formularzy potwierdzających ich czynności w trakcie oddalenia się od pojazdu.

W rozpoznawanej sprawie na podstawie okazanego przez kierowcę pojazdu wydruku organ ustalił, że przewóz był wykonywany w podanym w decyzji czasie bez włożonej do urządzenia rejestrującego karty kierowcy. Taki rodzaj naruszenia ma swoją odrębną kwalifikację i mieści się - zdaniem Sądu - w naruszeniu zasad i warunków użytkowania tachografu (lp. 6.3. załącznika nr 3 do ustawy), a nie - jak błędnie przyjął organ - w grupie naruszeń dotyczących przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (lp. 6.2. załącznika nr 3 do ustawy). Na skutek błędnej wykładni prawa materialnego doszło w niniejszej sprawie do naruszenia, które miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w jego konsekwencji nałożono na skarżącą karę pieniężną w zawyżonej wysokości.

Za niezasadne Sąd uznał natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów procesowych, a odnoszących się do braku zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności. W ocenie Sądu trafnie uznał organ, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do zastosowania w przypadku skarżącej art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy.

Zgodnie z pierwszą ze wskazanych regulacji nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,

c) Umowy AETR,

d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Stosownie zaś do art. 92c ust. 1 ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Przytoczone ostatnio regulacje stanowią wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 92a ust. 1 ustawy), a wystąpienie określonych w nich przesłanek powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu. Podkreślić należy, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest organizacja pracy kierowców w taki sposób, aby mogli przestrzegać obowiązujących przepisów (art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006). Rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy jest podstawowym i zamierzonym celem regulacji prawnych dotyczących czasu pracy kierowców, gdyż czas pracy kierowców i okresy przerw w kierowaniu pojazdem mają bardzo istotne znaczenie dla pozostałych uczestników ruchu drogowego. To na podmiocie wykonującym przewozy ciąży obowiązek przedstawienia dowodów zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów obu ww. rozporządzeń oraz prawidłowych zasad wynagradzania. Ponadto przedsiębiorca ma obowiązek nadzorowania kierowców w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń obowiązujących przepisów o czasie pracy. Brak stosowania przez przedsiębiorcę właściwych rozwiązań obciąża pracodawcę, który powinien wykazać się dbałością o osiągnięcie zamierzonego celu prowadzonej działalności. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie pracy kierowców, aby transport drogowy wykonywany był zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W ocenie Sądu skarżąca nie udowodniła, że stosowała właściwą organizację i dyscyplinę pracy, zapewniając przestrzeganie przez kierowcę przepisów prawa, a także nie wykazała, że stwierdzone naruszenia mają charakter incydentalny. Materiał dokumentacyjny sprawy dowodzi, że w wyniku braku odpowiedniej organizacji pracy doszło do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów i okresach odpoczynku. Liczne naruszenia popełnione przez kierowcę w stosunkowo krótkim czasie świadczą co najmniej o braku odpowiedniego przeszkolenia kierowcy i braku dostatecznej weryfikacji jego działań, czyli o niezapewnieniu przez przedsiębiorcę właściwego i skutecznego nadzoru nad zatrudnionym pracownikiem. Zdaniem Sądu skarżąca nie udowodniła również, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których nie mogła przewidzieć. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że wskazane w art. 92c ust. 1 ustawy przesłanki odnoszą się do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, a nie do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa. Wymienić można np. sytuacje spowodowane siłą wyższą lub działaniem osób trzecich, za których winę przedsiębiorca nie może odpowiadać, zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. Podkreślenia nadto wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 4/18). Nie wystarczy więc wykazanie braku winy, lecz wymagane jest również pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Takich dowodów co do przesłanek z art. 92b i art. 92c ustawy strona nie przedstawiła. Zaakcentowania wymaga, że na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i nadzorowania czasu pracy kierowców, aby nie dochodziło do naruszeń w powyższym zakresie. Brak stosowania przez przedsiębiorcę właściwych rozwiązań obciąża pracodawcę, który powinien wykazać szczególną dbałość o przestrzeganie przez kierowców czasu pracy, gdyż tego rodzaju naruszenia stwarzają zagrożenia dla życia i mienia innych użytkowników dróg. Natomiast fakt, że wykonujący przewozy nie jest w stanie na bieżąco kontrolować poczynań wszystkich zatrudnianych przez niego osób nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność przewoźnika. Do istoty działalności polegającej na wykonywaniu przewozów drogowych należy to, że przedsiębiorca nie jest obecny podczas każdego przejazdu wykonywanego przez zatrudnionych przez niego kierowców. Nie można przyjąć, że od momentu poinstruowania kierowcy co do konieczności przestrzegania przepisów jego pracodawca jest automatycznie zwolniony od odpowiedzialności za stwierdzone podczas przejazdu naruszenia przepisów ustawy (por. wyroki NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 205/14 oraz z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14). Przedsiębiorca podejmujący tego typu rodzaj działalności gospodarczej musi liczyć się z ryzykiem osobowym przedsiębiorcy, czyli odpowiedzialnością za działania osób, którym powierzył pracę do wykonania. Ryzyko to jest tym większe, że profil i charakter prowadzonej aktywności gospodarczej wiąże się z newralgicznym obszarem działalności transportowej, gdzie priorytetem jest bezpieczeństwo w ruchu lądowym. Jest to wartość poddana szczególnej ochronie ze strony ustawodawcy, dlatego wprowadzono tak restrykcyjne regulacje prawne. Z tej również przyczyny przesłanki egzoneracyjne podlegają ścisłej wykładni. Zaznaczyć raz jeszcze trzeba, że ciężar wykazania zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, o których stanowi art. 92c ust. 1 ustawy, obciąża przedsiębiorcę. Jeżeli zatem strona sama nie dostarczy dowodów uwalniających ją od odpowiedzialności, a jednocześnie okoliczności zaistniałe w trakcie kontroli i przeprowadzonym postępowaniu na to nie wskazują, wówczas organy orzekające w sprawie nie mają obowiązku poszukiwania dowodów w tym zakresie.

Natomiast dalsza kontrola zaskarżonej decyzji byłaby przedwczesna z uwagi na wykazane wyżej braki i naruszenia procesowe dotyczące uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sąd nie rozstrzyga bowiem o meritum sprawy, gdyż nie będąc kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym nie zastępuje organów w rozpatrywaniu spraw.

W tym stanie rzeczy, wobec opisanego wyżej naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w pkt 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 324 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.