Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1301-1302/98
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2000-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Informacja Prezesa Głównego Urzędu Ceł o tym, jakie dowody są niezbędne do zgodnego z prawem zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, nie jest dla już zakończonego w tym przedmiocie ostateczną decyzją administracyjną postępowania celnego nową okolicznością faktyczną lub dowodem, o których stanowi art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

TEZY

Informacja Prezesa Głównego Urzędu Ceł o tym, jakie dowody są niezbędne do zgodnego z prawem zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, nie jest dla już zakończonego w tym przedmiocie ostateczną decyzją administracyjną postępowania celnego nową okolicznością faktyczną lub dowodem, o których stanowi art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jolanty B. na decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 8 maja 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżone decyzje; (...).


UZASADNIENIE

W dniu 7.06.1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł., działając w oparciu o dokumenty przedłożone przez skarżącą do odprawy celnej, decyzji zawartą w dowodzie odprawy celnej (...) uznał, iż przywieziony przez skarżącą z zagranicy samochód osobowy marki Toyota Camry, rok prod. 1994 wolny jest od cła z mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

Przy odprawie celnej skarżąca przedłożyła certyfikat pochodzenia towaru /"Certificate of Origin for a Vehicle"/.

W świetle przepisów prawa obowiązujących na terenie USA oraz ustaleń poczynionych w tej kwestii przez Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku i przesłanych do Głównego Urzędu Ceł stwierdzono, iż pojazdem takim nie można poruszać się po drogach publicznych w USA przed otrzymaniem dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz złożeniem wniosku o wydanie tytułu własności.

Powyższe ustalenia zostały przekazane urzędom celnym przy piśmie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20.09.1996 r.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia 28.11.1996 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w Łodzi, działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 7.06.1995 r. (...), a następnie decyzją z dnia 6.06.1997 r. (...) uchylił w całości swoją decyzję z dnia 7.06.1995 r. (...) oraz wymierzył należności celne od samochodu osobowego marki Toyota, rok prod. 1994.

W dniu 26.06.1997 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż wyżej wymieniony pojazd był użytkowany przez nią w czasie pobytu stałego w USA i wnosząc o uznanie samochodu Toyota za wolny od cła z mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 8.05.1998 r. (...) podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia 6.06.1997 r. (...).

Powyższa decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł jest przedmiotem skargi skarżącej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Prezes GUC w odpowiedzi na skargę przedstawił następujące stanowisko.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo celne, obowiązującej do dnia 31.12.1997 r. przywóz towarów z zagranicy podlegał cłu. Wszelkie odstępstwa od tej zasady miały w prawie celnym charakter wyjątkowy i wynikać mogły jedynie bezpośrednio z przepisu prawa.

Stosownie do postanowień art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo celne, w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.10.1995 r., wolne od cła były rzeczy stanowiące mienie osoby przesiedlającej się, które służyły jej do użytku osobistego, domowego lub zawodowego albo do prowadzenia działalności gospodarczej.

W świetle powyższego przepisu, w przypadku zastosowania zwolnienia od cła z mocy powołanego przepisu, konieczne jest spełnienie dwóch warunków:

1. użytkowanie rzeczy do celów w nim określonych w okresie przed zakończeniem pobytu za granicą,

2. własność rzeczy.

W związku z tym, iż ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "użytku osobistego lub domowego" rzeczy - przyjąć należy, iż w przypadku samochodów oznacza to zwyczajowo przyjętą ich eksploatację, która wyraża się w możliwości legalnego poruszania się takim pojazdem po drogach publicznych.

To zaś dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy pojazd posiada tablice rejestracyjne oraz ważną polisę ubezpieczenia.

Z zaświadczenia wydanego przez Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku w dniu 24.05.1995 r. (...) wynika, iż skarżąca przebywała w USA za zgodą miejscowych władz na stały pobyt w okresie od 29.02.1992 r. do dnia 28.05.1995 r.

W postępowaniu celnym skarżąca przedłożyła organom celnym certyfikat pochodzenia towaru /"Certificate of Origin for a Vehicle"/, nie przedkładając jednocześnie dowodu rejestracyjnego oraz nowego tytułu własności wystawionych na nazwisko skarżącej.

Pojazdem, dla którego wydano certyfikat pochodzenia towaru /"Certificate of Origin for a Vehicle"/, a nie wydano tytułu własności oraz dowodu rejestracyjnego wystawionych na nazwisko kupującego nie może poruszać się po drogach publicznych w USA.

Jak wynika z akt sprawy Główny Urząd Ceł pismem z dnia 28.10.1997 r. wezwał skarżącą do nadesłania dowodów potwierdzających, iż wyżej wymieniony pojazd służył jej do użytku w czasie pobytu stałego w USA tj. przed dniem 28.05.1995 r., a w szczególności dowodu rejestracyjnego i polisy ubezpieczenia powyższego pojazdu.

Takich dokumentów skarżąca nie nadesłała.

Jednocześnie w piśmie z dnia 25.08.1997 r. stwierdziła, że dla wyżej wymienionego pojazdu nie wydano tablic rejestracyjnych.

W dniu 2.02.1998 r. nadesłała pismo dealera z dnia 10.12.1997 r., z którego ma wynikać iż strona użytkowała pojazd w oparciu o tablice dealera.

Z pisma Konsulatu Generalnego RP w Nowym Jorku z dnia 14.06.1996 r. wynika jednoznacznie, iż każdy pojazd użytkowany w USA musi posiadać ubezpieczenie obowiązkowe.

W związku w powyższym Główny Urząd Ceł zwrócił się do skarżącej o nadesłanie obowiązkowego ubezpieczenia, które jest niezbędne do poruszania się pojazdem w oparciu o tablice rejestracyjne dealera.

Takiego ubezpieczenia skarżąca nie nadesłała.

W związku z powyższym Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uznał oświadczenia dealera za wiarygodne.

Mając powyższe na uwadze w postępowaniu, po j ego wznowieniu, uznano, że skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających, iż samochód osobowy marki Toyota służy jej do użytku w czasie pobytu stałego w USA.

W związku z powyższym Prezes Głównego Urzędu Ceł uznał, iż oświadczenie skarżącej, że użytkowała przedmiotowy pojazd w czasie pobytu stałego za granicą nie jest wiarygodne.

Mając powyższe na uwadze Prezes Głównego Urzędu Ceł uznał, iż wyżej wymieniony pojazd nie służył skarżącej do celów wskazanych w art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo celne przed dniem zakończenia pobytu za granicą tj. przed dniem 28.05.1995 r.

Art. 6 Kodeksu cywilnego stanowi, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W oparciu o powyższe stwierdzić należy, iż ciężar udowodnienia faktu użytkowania przedmiotowego pojazdu w czasie pobytu za granicą ciążył na skarżącej, skoro wywodziła z tego korzystny dla siebie skutek prawny w postaci uznania przedmiotowego samochodu za wolny od cła.

Art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, iż organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Samochód osobowy marki Toyota Camry, rok prod. 1994 w dniu wprowadzenia na polski obszar celny stanowił własność skarżącej.

Jednakże z uwagi na fakt, iż art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego wymagał ponadto, aby rzecz stanowiąca mienie osoby przesiedlającej się - służyła jej do użytku w okresie pobytu za granicą stwierdzić należy, iż w związku z tym, iż skarżąca nie przedłożyła do akt sprawy wiarygodnych dokumentów potwierdzających fakt, iż w okresie pobytu w USA tj. do dnia 28.05.1995 r. użytkowała przedmiotowy pojazd - nie można uznać, iż samochód osobowy marki Toyota Camry, rok prod. 1994 wolny jest od cła z mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

Art. 145 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który decyzję wydał.

Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Przy czym, przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań czy też z innych powodów.

Jak wynika z akt sprawy, jakkolwiek dokument w postaci certyfikatu pochodzenia towaru był znany Dyrektorowi Urzędu Celnego w Ł. już w chwili wydania decyzji z dnia 7.06.1995 r. niemniej jednak informację co do znaczenia powyższego dokumentu tj., iż pojazd ten nie był dopuszczony do ruchu, a zatem, że nie mógł także służyć skarżącej do użytku - organ ten powziął dopiero w październiku 1996 r. tj. już po wydaniu decyzji z dnia 7.06.1995 r. zawartej w dowodzie odprawy celnej (...).

Fakt ten stanowi nową okoliczność w sprawie, która istniała w chwili wydania decyzji z dnia 7.06.1995 r. zawartej w dowodzie odprawy celnej (...) i gdyby była znana Dyrektorowi Urzędu Celnego w Ł. - spowodowałaby wymierzenie należności celnych od samochodu osobowego marki Toyota Camry, rok prod. 1994, już w chwili jego dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

Z uwagi na powyższe Prezes Głównego Urzędu Ceł wnosi o oddalenie skargi.

W dniu 7.06.1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł., działając w oparciu o dokumenty przedłożone przez skarżącą do odprawy celnej, decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej (...) uznał, iż przywieziony przez skarżącą z zagranicy samochód osobowy marki Plymouth Voyager, rok prod. 1995 - wolny jest od cła z mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

Przy odprawie celnej skarżąca przedłożyła tytuł własności pojazdu /"Certificate of Title"/, który został wystawiony na nazwisko poprzedniego właściciela.

W świetle przepisów prawa obowiązujących na terenie USA oraz ustaleń poczynionych w tej kwestii przez Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku i przesłanych do Głównego Urzędu Ceł przy pismach wyżej wymienionego Konsulatu z dnia 19.04.1995 r. oraz 14.06.1996 r. należy stwierdzić, iż pojazdem takim w żadnym razie nie można poruszać się po drogach publicznych w USA przed otrzymaniem dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz złożeniem wniosku o wydanie nowego tytułu własności.

Powyższe ustalenia zostały przekazane urzędom celnym przy piśmie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20.09.1996 r.

W związku z powyższymi ustaleniami, postanowieniem z dnia 28.11.1996 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w Ł., działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 7.06.1995 r. (...), a następnie decyzją z dnia 6.06.1997 r. (...) uchylił w całości swoją decyzję z dnia 7.06.1996 r. (...) oraz wymierzył należności celne od samochodu osobowego marki Plymouth Voyager, rok prod. 1995.

W dniu 26.06.1997 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż wymieniony pojazd był użytkowany przez nią w czasie pobytu stałego w USA i wnosząc o uznania samochodu Plymouth Voyager za wolny od cła z mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 8.05.1998 r. (...) podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Ceł w Ł. z dnia 6.06.1997 r. (...).

Powyższa decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł jest przedmiotem skargi skarżącej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Prezes Głównego Urzędu Ceł argumentował analogicznie jak odnośnie kwestii odpowiedzialności celnej związanej z wprowadzeniem na polskim obszar celny samochodu Camry /o czym mowa powyżej/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Istoty i podstawy w badaniu legalności przedstawionych do osądu postępowań upatrywać należy w postanowieniach z dnia 28.11.1996 r., którymi Dyrektor Urzędu Celnego wznowił w stosunku do skarżącej postępowanie zakończone uprzednio ostatecznymi decyzjami z dnia 7.06.1995 r. Wznowienie postępowania: dokonane na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa "otworzyło" /bowiem/ drogę prawną dla wydania spornych decyzji, a więc z tego punktu widzenia stanowiło ich procesowy: powód i podstawę.

Powołane unormowanie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Z materiałów przedstawionych Sądowi wynika, że w czasie odprawy celnej skarżąca przedstawiła organowi celnemu określone dowody, dokumenty. Nie wynika natomiast, że przy powyższym a przed wydaniem decyzji ostatecznej odnośnie zwolnienia celnego organ postępowania celnego żądał od strony innych dowodów aniżeli przez nią przedstawione.

Pismem z dnia 20.09.1998 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł poinformował Urzędy Celne, jakie, jego zdaniem zgromadzone w postępowaniu celnym dokumenty uzasadniają prawidłowość prawną decyzji na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 prawa celnego.

Pismo to uznać zasadnie można i należy za wskazówkę dla organów celnych w przyszłych postępowaniach bądź za wytknięcie określonych wadliwości decyzji w postępowaniach już zakończonych.

Pochodząca od organu odwoławczego informacja jakie, jego zdaniem, dowody są niezbędne dla zgodnego z prawem zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 prawa celnego nie jest dla zakończonego już w tym przedmiocie ostateczną decyzją administracyjną postępowania celnego, nową okolicznością faktyczną lub dowodem, o których stanowi art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Organy celne /w sprawie niniejszej/ mylą /najwyraźniej/ instytucje prawne wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzenie nieważności decyzji, tryb prawny, w którym to przedmiocie może zostać wdrożony w razie podniesienia /kwalifikowanej/ wadliwości decyzji administracyjnej lub postępowania, które do jej wydania doprowadziło.

Podejmując /"pierwotną"/ decyzję o spornym zwolnieniu celnym, właściwy organ administracji państwowej I instancji zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa mógł i powinien, prawidłowo, wszechstronnie i wnikliwie ustalić i ocenić /także co do granic niezbędnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia/ materiał dowody - w tym i przez uzyskanie danych od polskich służb konsularnych co do wymogów dopuszczenia pojazdu do ruchu w USA.

Skonstatowanie przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł o zaniechaniach urzędu celnego w tym zakresie nie jest nowym dowodem ani okolicznością faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Z tych to powodów procesowych, z upoważnienia art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd orzekł jak w sentencji przypominając tym Prezesowi Głównego Urzędu Ceł o jego prawnych możliwościach i powinnościach doprowadzenia w badanych postępowaniach do stanu zgodności z prawem.