Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 762/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Paweł Darmoń SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. S. - K. i T. K. na Zarządzenie Nr [...] Wójta Gminy K. z dnia [...] maja 2020 roku w sprawie: zmian w Gminnej Ewidencji Zabytków w Gminie K. skargę oddala


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Kościelisko zarządzeniem z dnia 6 maja 2020 r. nr 29/2020 na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282) oraz rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (dalej jako "rozporządzenie") zarządził włączenie do Gminnej Ewidencji Zabytków w Gminie Kościelisko kart adresowych zabytków będących historycznymi układami ruralistycznymi:

- obszaru Polana Biały Potok we Witów,

- obszaru przysiółka Płazówka we wsi Witów.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na to zarządzenie w zakresie obszaru przysiółka Płazówka we wsi Witów, wnieśli M. S. - K. i T. K., zarzucając naruszenie;

- art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do działań podejmowanych przez organy administracji publicznej tj. z uwagi na fakt dokonania i utrzymywania wpisu w gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytku uznanego za historyczny układ ruralistyczny, pomimo że w istocie ma on charakter następczy, będący odzwierciedleniem uprzednio dokonanego wpisu w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a skoro ów wpis w tejże ewidencji nie istnieje z uwagi na fakt jego wycofania przez odpowiedni organ, to również Wójt Gminy Kościelisko winien dokonać wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowego zarządzenia, celem doprowadzenia stanu faktycznego do pełnej zgodności z prawem,

- art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 12 w zw. z art. 20 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ujęcie w gminnej ewidencji zabytków karty obszaru, który nie jest tożsamy z istniejącym w danym miejscu historycznym układem własnościowym i funkcjonalnym, gdyż nawet w przypadku założenia istnienia takiego układu, to z całą stanowczością ma on charakter znacznie bardziej równomierny, proporcjonalny niż zostało zaprezentowane przy włączeniu danego obszaru do gminnej ewidencji zabytków,

- art. 6 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 12 w zw. z art. 20 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez dokonanie wpisu w gminnej ewidencji zabytków, pomimo że na etapie początkującym procedurę związaną z obwieszczeniem o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku w zakresie obszaru Przysiółka Płazówka będącego historycznym układem urbanistycznym pominięto uprawnienie stron przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a. do wypowiedzenia się na temat podejmowanych działań, celem przedstawienia stanowiska, złożenia wniosków dowodowych, czym bezsprzecznie naruszono uprawnienie do czynnego udziału właścicieli działek znajdujących się na danym obszarze objętym wpisem w gminnej ewidencji zabytków

W uzasadnieniu podano, iż zaskarżone zarządzenie wpływa na sposób korzystania z nieruchomości stanowiących własność Skarżących, a zatem mają interes prawny w tej sprawie. Podstawą do wydania zarządzenie było uprzednie ujęcie Przysiółka Płazówka w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zasadność argumentacji zamieszczonej w zdaniu poprzedzającym wynika z brzmienia art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowiącego, że w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Na tle przytoczonej regulacji ustawowej wyłoniły się następujące poglądy przedstawicieli piśmiennictwa: Skutkiem włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków kart ewidencyjnych obiektów zabytkowych z terenu województwa jest powstający po stronie wojewódzkiego konserwatora zabytków obowiązek zawiadomienia o tym właściwej gminy w celu ujęcia tychże zabytków w gminnej ewidencji zabytków" (por. Anna Michalak "Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz" C.H. Beck 2020). Tym samym skoro procedura dokonania wpisu w wojewódzkiej ewidencji zabytków została od początku ponowiona, to w istocie obowiązkiem Wójta Gminy Kościelisko było w istocie zniwelowanie skutków wpisu w gminnej ewidencji zabytków, gdyż aktualnie mamy do czynienia z faktem, że zarządzenie objęte przedmiotową skargą narusza w sposób rażący przepisy prawa.

Niezależnie od powyższego w ramach procedury zmierzającej do ujęcia obszaru Przysiółka Płazówka w gminnej ewidencji zabytków, Wójt Gminy Kościelisko nie zrealizował obowiązku zapewnienia właścicielom nieruchomości uprawnienia przewidzianego w art. 10 § 1 k.p.a. Choć dokonywanie czynności sporządzenia i włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie odbywa się wprost w trybie jurysdykcji administracyjnej, to znajdują do niej zastosowanie ogólne zasady i standardy wyrażone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Mając na uwadze konstytucyjną zasadę jawności i przejrzystości działania administracji publicznej (art. 2 Konstytucji), organy powinny w rzetelny sposób informować właścicieli o tym, że ich nieruchomości zostały objęte wojewódzką ewidencją zabytków" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1536/18). Tymczasem w niniejszej sprawie na żadnym z etapów nie została zrealizowana zasada czynnego udziału właścicieli nieruchomości położonych na danym obszarze.

W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zarządzeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 13 listopada 2020 r.

Zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem Wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku. Wobec tego czynność włączenia do gminnej ewidencji karty adresowej zabytku uprzednio wpisanego do ewidencji wojewódzkiej, jest czynnością związaną, pochodną w stosunku do czynności włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków i niezależną od ocen wójta co do zabytkowego charakteru przedmiotu wpisu do ewidencji.

Zatem w sytuacji gdy Wojewódzki Konserwator Zabytków włączy kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, to bezwzględnym obowiązkiem wójta jest sporządzenie karty adresowej tego zabytku i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków. Czynność włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji nie ma w istocie charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia, bowiem wójt nie ma prawa kwestionować ustaleń wojewódzkiego konserwatora zabytków, które zdecydowały o umieszczeniu zabytku w ewidencji wojewódzkiej.

Wójt nie ma prawa również oceniać treści karty ewidencyjnej sporządzonej przez konserwatora, a obowiązki wójta związane z przeniesieniem wpisu z wojewódzkiej ewidencji zabytków do ewidencji gminnej, ograniczone są do zweryfikowania, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi w karcie ewidencyjnej zabytku.

Zgodnie z przepisami w/w rozporządzenia, wójt zawiadamia o zamiarze włączenia karty adresowe zabytku będącego historycznym układem urbanistycznym lub ruralistycznym poprzez obwieszczenie na stronach Biuletynu Informacji Publicznej na co najmniej 14 dni przed planowanym terminem włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Wójt Gminy Kościelisko dochował zatem obowiązków przewidzianych w przepisach w/w rozporządzenia. W związku z tym brak jest podstaw, aby stwierdzić, że prawo skarżących do czynnego udziału w postępowaniu zostało naruszone, skoro dokonano prawidłowego zawiadomienia, zgodnie z przepisanym w rozporządzeniu terminem. Brak jest też podstaw prawnych, aby skarżony organ miał wyznaczyć stronom jeszcze jakiś inny termin na zapoznanie z dokumentacja sprawy, czy też aby wójt winien przeprowadzić postępowanie dowodowe z udziałem stron. Powołane przepisy jasno wskazują, iż w przypadku gdy zabytek włączono decyzją konserwatora do ewidencji wojewódzkiej, to wójt nie ma prawa przeprowadzać żadnych dowodów i dokonywać własnych ustaleń w zakresie podstaw do włączenia zabytku do ewidencji gminnej. Jest to w istocie formalność, która nie wymaga zajęcia przez wójta jakiegokolwiek stanowiska w kwestii tego wpisu.

Kwestionowane w skardze postępowanie i zarządzenie skarżonego organu wydawane jest jak wyżej wskazano w oparciu o rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Okoliczność zaś, że Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował skarżących, iż pierwotne obwieszczenie o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków zawierało pewne braki, które jak sam stwierdził uniemożliwiła stronom czynny udział w tamtym postępowaniu, które to obwieszczenie następnie sprostował, nie niweczy czynności w postaci włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, którą związany jest skarżony organ. Zatem te zarzuty względem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie mogą skutkować podważeniem postępowania przed Wójtem, skoro karta zabytku jest włączona do wojewódzkiej ewidencji.

Zatem zarzuty skarżących nie mogą w tym kontrolowanym postępowaniu wpłynąć na realizację przez Wójta obowiązku włączenia karty zabytku do gminnej ewidencji, ani na treść tej karty, która musi być dokładnym odwzorowaniem karty ewidencyjnej wprowadzonej do wojewódzkiej ewidencji zabytków przez organ konserwatorski.

Uwagi i zarzuty mogą być w tym wypadku kierowane do wojewódzkiego konserwatora zabytków w trybie ewentualnego odrębnego postępowania w ramach przepisów w/w rozporządzenia np. w zakresie dokonania zmian w ewidencji. Wójt nie ma kompetencji do badania prawidłowości przebiegu procedury włączenia karty ewidencyjnej zabytków do ewidencji wojewódzkiej i nie ma prawa uzależniać dokonania własnego wpisu od tego typu ocen. Nie można z przyczyn wskazanych w skardze kwestionować samego zarządzenia wójta. Dopóki zatem karta ewidencyjna zabytku figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, to musi mieć ona odpowiednie odwzorowanie w postaci karty adresowej tego zabytku w ewidencji gminnej. Skoro w skardze brak jest skutecznych zarzutów co do nieprawidłowości sporządzenia karty adresowej zabytku, nie mogła ona odnieść skutku w postaci uchylenia zarządzenia wójta. Jak wyżej wskazano zakres czynności wójta ograniczał się do właściwego transponowania karty ewidencyjnej, na której treść wójt nie miał wpływu.

Z uwagi na to skargę oddalono, w oparciu o art. 151 p.p.s.a.