Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1744/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: Art. 11, 7, 77, 80, 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody z dnia 10 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Starosta decyzjami:

1. z dnia [...] 2009 r. Nr [...] uznał G. S. za osobę bezrobotną;

2. z dnia [...] 2010 r. Nr [...] przyznał G. S. od dnia 1 lipca 2010 r. stypendium w wysokości 120% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku ze skierowaniem go do odbycia stażu;

3. z dnia [...] 2010 r. Nr [...] orzekł o utracie przez G. S. od dnia 1 grudnia 2010 r. prawa do stypendium z uwagi na zakończenie odbywania stażu;

4. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] pozbawił G. S. z dniem 28 kwietnia 2011 r. statusu bezrobotnego;

5. z dnia [...] 2012 r. Nr [...], wydaną po wznowieniu postępowania, uchylił swoje decyzje z dnia [...] 2010 r. Nr [...], z dnia [...] 2010 r. Nr [...] i z dnia [...] 2011 r. Nr [...] oraz pozbawił G. S. statusu bezrobotnego z dniem 1 maja 2010 r. z powodu rozpoczęcia wykonywania od tego dnia innej pracy zarobkowej w ramach umowy zlecenia;

6. z dnia [...] 2012 r. Nr [...] orzekł, iż stypendium z Funduszu Pracy pobrane przez G. S. za okres od dnia 1 lipca do dnia 30 listopada 2010 r. jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i ustalił obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w łącznej kwocie 4453,00 zł; decyzja ta po rozpatrzeniu odwołania G. S., została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] 2012 r. Nr [...].

Pismem z dnia 30 kwietnia 2012 r. G. S. wniósł o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, gdyż jego sytuacja finansowa nie pozwala mu na spłatę powstałej należności. Stwierdził również, iż rozłożenie należności na raty pozbawiłoby go środków do życia.

Starosta decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...], odmówił umorzenia spłaty kwoty 4.453,00 zł - na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "K.p.a.", oraz art. 10 ust. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., nr 69, poz. 415 ze zm.), dalej "ustawa".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku ze złożonym przez G. S. wnioskiem, został poinformowany o konieczności przedłożenia wszelkich dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację finansową, m.in. wysokość jego zarobków i poszczególnych członków rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz innych dokumentów potwierdzających jego sytuację materialno-bytową. Został również pouczony o możliwości zwrócenia się do Ośrodka Pomocy Społecznej celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Następnie Urząd Pracy zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie informacji czy G. S. korzysta lub korzystał z pomocy Ośrodka. Gminny OPS pismem z dnia 28 maja 2012 r. poinformował, że G. S. nie figuruje w ewidencji tego ośrodka, a zatem nie korzysta z żadnych form pomocy.

Wpłynęło pismo G. S. z dnia 29 maja 2012 r. informujące, że jego dochody aktualnie wynoszą 300 zł brutto z tytułu umowy zlecenia. Wskazał, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami, jednak nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, że dzięki rodzicom ma gdzie mieszkać i co jeść, a ze względu na brak zarobków nie "dokłada się" do kosztów utrzymania domu. Ze względu na w/w okoliczności nie widział przesłanek do wystąpienia do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Do pisma dołączył raport ZUS RMUA za miesiące marzec i kwiecień 2012 r., z których wynika, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne stanowi kwota 300 zł, oraz że płatnikiem składek jest F.P.H.U. A, zeznanie podatkowe za rok 2011 z którego wynika, że jego dochód w roku 2011 wynosił 1682,54 zł.

Organ wskazał, iż jak wynika z treści art. 76 ust. 7 ustawy, Starosta może umorzyć nienależnie pobrane świadczenie, po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia, jeżeli zostanie spełniona jedna z czterech przesłanek wymienionych w tym przepisie. Posiedzenie Powiatowej Rady Zatrudnienia odbyło się w dniu 15 czerwca 2012 r., a jej członkowie opowiedzieli się w głosowaniu przeciwko umorzeniu wnioskowanej kwoty.

Po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego organ stwierdził, iż w wypadku G. S. pkt 4 art. 76 ust. 7 ustawy nie znajduje zastosowania, bowiem można domniemywać, że koszty egzekucji będą niższe niż nienależnie pobrane świadczenie. Przepis art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy również nie znajduje zastosowania, ponieważ ze względu na złożone odwołanie od decyzji orzekającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, postępowanie egzekucyjne jeszcze nie zostało wszczęte. Zatem organ nie ma podstaw do twierdzenia, że nie istnieje majątek, z którego będzie można dochodzić egzekucji.

Organ uznał zatem, iż jedyną rozważaną w stanie faktycznym sprawy podstawą do orzeczenia o umorzeniu należności jest pkt 2 art. 76 ust. 7 ustawy, zgodnie z którym podstawą do umorzenia jest wykazanie, że dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

Organ stwierdził, iż ustawodawca nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciem "niezbędne środki utrzymania". Zgodnie ze słownikiem języka polskiego wyraz "niezbędny" oznacza "konieczny", "nieodzowny", "bezwzględnie potrzebny". W konsekwencji należy przyjąć, iż niezbędne środki utrzymania to środki mające na celu zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych, nieodzownych dla ludzkiej egzystencji. Zatem do tej kategorii należy zaliczyć w szczególności koszty zakupu żywności, środków czystości, odzieży, leków, a także (w rozsądnych granicach) wydatki ponoszone z tytułu opłat za wodę, energię elektryczną, gaz itp.

W piśmie z dnia 29 maja 2012 r. G. S. podniósł, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego razem ze swoimi rodzicami, jednakże zdaniem organu, mając na uwadze definicję wspólnego gospodarstwa domowego zawartą w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN 56/95, nie można się zgodzić z tą opinią. SN wyraźnie określił, że: "ocena, czy osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może tu mieć decydującego znaczenia. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, nie zarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z która się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują."

Dlatego też organ uznał, iż na podstawie przedłożonych przez G. S. dokumentów nie można ustalić właściwej wysokości uzyskiwanego przez niego i jego rodziców dochodu, z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie ma również możliwości ustalenia wysokości kosztów, które ponoszą na utrzymanie gospodarstwa domowego.

Organ zaznaczył, iż to G. S., jako strona wnioskująca był zobowiązany do przedłożenia wszelkich dokumentów mogących stanowić podstawę do umorzenia przedmiotowego świadczenia. Organ dopełnił wszelkich obowiązków informując G. S. o konieczności przedłożenia wszelkich dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji materialnej, finansowej i bytowej wnioskodawcy i jego rodziny.

Zatem fakt nieujawnienia przez G. S. wysokości osiąganych dochodów spowodowało, że organ nie miał możliwości ustalenia czy dochodzenie należności w kwocie 4453,00 zł może pozbawić skarżącego lub osoby pozostające na jego utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

Przepisy ustawy przewidują ogólną zasadę, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne powinna być zobowiązana do jego zwrotu i świadczenie to faktycznie powinno zostać od niej wyegzekwowane. Odstępstwo od tej zasady może być stosowane wyjątkowo i tylko w przypadkach rzeczywiście uzasadnionych. Zdaniem organu, w wypadku G. S. brak wystarczającego usprawiedliwienia dla zastosowania tego przywileju.

W odwołaniu od powyższej decyzji G. S. podniósł, iż decyzja narusza przepisy prawa i jest sprzeczna z ustalonym w sprawie stanem faktycznym.

Wskazał, iż decyzja organu została uzasadniona tym, że do sytuacji skarżącego nie znajduje zastosowania art. 76 ust. 7 ustawy, a w szczególności, że przepis art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy również nie znajduje zastosowania, ponieważ postępowanie egzekucyjne jeszcze nie zostało wszczęte i Urząd Pracy nie ma podstaw do twierdzenia, że nie istnieje majątek, z którego można dochodzić roszczenia.

Skarżący się z tym nie zgadza, jako że pogląd ten jest niezgodny z brzmieniem przepisu, ponieważ przepis ten wyraźnie i w sposób niebudzący wątpliwości stanowi, że ustalenie stanu majątkowego może nastąpić nie tylko w postępowaniu egzekucyjnym, ale także "na podstawie innych okoliczności i dokumentów". Rozstrzygnięcie, zatem jest sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy. Skarżący przedstawił dokumenty obrazujące jego stan majątkowy (raport ZUS RMUA i zeznanie podatkowe), a zatem organ miał podstawy i obowiązek działać na podstawie i w granicach art. 76 ust. 7 pkt 1.

Ponadto wskazał, iż w decyzji podnosi się, że nie można przychylić się do wniosku skarżącego, bo prowadzi on wspólne z rodzicami gospodarstwo domowe, a nie przedłożył dowodów na okoliczność stanu majątkowego rodziców. G. S. stwierdził, iż brak jest podstawy prawnej do domagania się takich dowodów. Skarżący jest osobą dorosłą, zdrową, posiadającą nikłe dochody wykazane w sprawie i rodzice skarżącego w tej konkretnej sytuacji nie mają obowiązku łożyć na jego utrzymanie. Dowolnością, zatem - wykraczającą poza swobodne uznanie - nieznajdującą uzasadnienia w przepisach, jest odmowa zastosowania art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z powodu nieujawnienia dochodów rodziców skarżącego (nie ma on zresztą na to wpływu, bo rodzice nie chcą mu udostępnić informacji i dokumentów).

Nie ma znaczenia próba definicji pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym w cytowanych w decyzji fragmentach uzasadnienia wyroku SN. Pomijając już, że wyroki SN wiążą w konkretnej sprawie, to został on wydany w sprawie z ubezpieczeń społecznych, a jego teza jest wręcz sprzeczna z linią interpretacyjną decyzji, albowiem SN stwierdził w tezie jednoznacznie, że "zamieszkiwanie z rodzicami dorosłych i pracujących dzieci wraz ze swoimi współmałżonkami nie może być automatycznie uznane za pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym w rozumieniu ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych". Organ przyjmuje zaś sprzecznie z tezą tego orzeczenia, że można i bez oparcia w konkretnych faktach, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami.

Wojewoda decyzją z dnia 10 października 2012 r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Organ odwoławczy podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy starosta może, ale nie musi umorzyć świadczenie oraz, że decyzje takie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego.

To skarżący, jako strona wnioskująca jest zobowiązany do przedłożenia wszelkich dokumentów mogących stanowić podstawę do umorzenia świadczenia.

W toku postępowania ustalono, iż skarżący jest osobą pracującą, stanu wolnego. Nie przedstawił dowodów potwierdzających ponoszenie jakichkolwiek obciążeń finansowych miesięcznych ani swoich, ani rodziców.

W odwołaniu powołuje się na tezę wyroku Sądu Najwyższego: "(...) zamieszkiwanie z rodzicami dorosłych i pracujących dzieci wraz ze swoimi współmałżonkami nie może być automatycznie uznane za pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym (...)". Dlatego uważa, iż organ zbyt dowolnie - wykraczając poza swobodne uznanie - ocenił, iż art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy nie zachodzi w sprawie.

Należy jednak zauważyć zdaniem organu odwoławczego, że sam skarżący podnosi, iż mieszka z rodzicami i korzysta z posiłków - nie ponosi jednak żadnych kosztów z tego tytułu, pomimo iż rodzice nie mają obowiązku łożyć na utrzymanie dorosłych dzieci. W związku z powyższym, jednoznacznie z tego wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

G. S. wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej obrazę przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, oparcie decyzji na ustaleniach błędnych nieznajdujących pokrycia w zebranym materiale dowodowym.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że już decyzja Starosty z dnia [...] 2012 r. sygn. akt. [...] o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącemu stypendium i pozbawiającej statusu bezrobotnego, była wydana z naruszeniem prawa, bowiem w decyzji tej powołano się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jakoby przez zawarcie umowy zlecenia z firmą "E" P. S. nie spełniał wymogów określonych w tym przepisie.

Na przełomie miesiąca kwietnia/maja 2010 r. skarżący podjął działania zmierzające do zawarcia umowy zlecenia z tą firmą. Do zawarcia jej nigdy nie doszło, bowiem oprócz przekazania przez skarżącego P. S. danych i złożenia podpisu na czystej kartce papieru, nigdy nie otrzymał tej umowy. Dlatego nie wie nic na temat okresu, na jaki miała być ta umowa zawarta oraz jakie zostało ustalone wynagrodzenie. Z otrzymanego z tej firmy przelewu w dniu 23 lipca 2010 r. na rachunek bankowy wynika, że firma P. S. wypłaciła skarżącemu tytułem wynagrodzenia kwotę 160 zł. Próbował wyjaśnić osobiście i telefonicznie w tej firmie tę sprawę, ale bez rezultatu, gdyż firma ta zmieniała adresy i numery telefonów. Z kolei z przysłanej przez tę firmę informacji PIT-11 za 2010 r. wynikało, że w roku tym uzyskał tytułem przychodu kwotę 400 zł brutto, z której potrącono kwoty: 45,04 zł na ubezpieczenie społeczne, 27,50 zł na ubezpieczenie zdrowotne i 24 zł na podatek dochodowy. Z powyższego wyliczenia wynika, że powinna przekazana na rachunek bankowy kwota 303.46 zł a nie 160 zł, jaką otrzymał. Gdyby nawet przyjąć kwotę 400 zł to w żadnym przypadku nie mógł zostać pozbawiony statusu bezrobotnego, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2h ustawy za bezrobotnego uważa się osobę uzyskującą miesięczny przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Do skargi załączył kserokopię przelewu z dnia 23 lipca 2010 r. na kwotę 160 zł i kserokopię informacji - PIT-11 za 2010 r. wystawionej przez firmę "E".

Podniósł, że po raz pierwszy w życiu miał do czynienia z organami administracji i dlatego nie wiedział jak ma postępować w przypadku otrzymania decyzji. Sądził, że złożone dowody będą ocenione właściwie i uwzględnione na korzyść.

Również w przypadku wystąpienia o umorzenie wypłaconego stypendium przedłożył w tej sprawie dowody, jakie mógł zebrać. Nie otrzymał od swoich rodziców informacji i dokumentów o uzyskiwanych przez nich dochodach, ponieważ kategorycznie mi ich odmówili i podali, że żaden przepis prawa ich do tego nie zobowiązuje. Przez rodzinę i środowisko, w którym mieszka i żyje został uprzedzony, aby nie ważył się korzystać z pomocy społecznej. Uważa, że takie zachowanie nieliczące się z nimi byłoby napiętnowane, dlatego nie odważył się skorzystać z tej pomocy.

Wskazał, że jest w sytuacji beznadziejnej, bo został zobowiązany do zwrotu stypendium, które jak uważa słusznie się należało, bowiem spełnił wszystkie wymogi w świetle obowiązujących przepisów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga jest zasadna, ale nie w pełnym uwzględnieniu podniesionych zarzutów.

Na wstępie należy zauważyć, że granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 20.07.2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Zatem poza granicami spraw pozostaje decyzja Starosty z dnia [...] 2012 r., sygn. akt. [...] o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącemu stypendium, pozbawiającej stypendium i pozbawiającej statusu bezrobotnego, a w konsekwencji nie miała znaczenie dla sprawy argumentacja skarżącego dotycząca tej decyzji.

Zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia spłaty kwoty 4.453,00 zł stanowiącej nienależnie pobrane przez skarżącego świadczenie wydana została na podstawie art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym podstawą do umorzenia jest wykazanie, że dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

Określona w powyższym przepisie instytucja umorzenia należności orzekana w trybie decyzji starosty w indywidualnej sprawie, niewątpliwie oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności. Sąd nie ocenia natomiast decyzji z punktu widzenia jej słuszności.

Szczególnie istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 K.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie powinno, więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc powyższe do sprawy, Sąd ocenił, że uzasadnienie decyzji wydanych w obu instancjach w ogóle nie przystaje do wskazanych wymagań.

Organ, podejmując decyzję odmowną - do czego był upoważniony w granicach uznania administracyjnego - stwierdził, że umorzenie należności nie znajduje uzasadnienia w poczynionych ustaleniach faktycznych.

Uznał, bowiem iż na podstawie przedłożonych przez G. S. dokumentów nie można ustalić właściwej wysokości uzyskiwanego przez niego i jego rodziców dochodu, z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie ma również możliwości ustalenia wysokości kosztów, które ponoszą na utrzymanie gospodarstwa domowego. Organ zaznaczył, iż to G. S., jako strona wnioskująca był zobowiązany do przedłożenia wszelkich dokumentów mogących stanowić podstawę do umorzenia przedmiotowego świadczenia. Organ dopełnił wszelkich obowiązków informując G. S. o konieczności przedłożenia wszelkich dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji materialnej, finansowej i bytowej wnioskodawcy i jego rodziny.

Zatem fakt nieujawnienia przez G. S. wysokości osiąganych dochodów spowodowało, że organ nie miał możliwości ustalenia czy dochodzenie należności w kwocie 4453 zł może pozbawić go lub osoby pozostające na jego utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Według organu te okoliczności świadczą o tym, że wymienione w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy warunki nie zachodzą.

Jednakże organ I instancji wskazywał, że Ośrodka. Gminny OPS pismem z dnia 28 maja 2012 r. poinformował, że G. S. nie figuruje w ewidencji tego ośrodka, a zatem nie korzysta z żadnych form pomocy.

Wpłynęło również pismo G. S. z dnia 29 maja 2012 r. informujące, że jego dochody aktualnie wynoszą 300 zł brutto z tytułu umowy zlecenia. G. S. podniósł również, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami, jednak nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, że dzięki rodzicom ma gdzie mieszkać i co jeść, a ze względu na brak zarobków nie "dokłada się" do kosztów utrzymania domu.

Do pisma dołączył raport ZUS RMUA za miesiące marzec i kwiecień 2012 r., z których wynika, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne stanowi kwota 300 zł, oraz że płatnikiem składek jest F.P.H.U. A, zeznanie podatkowe za rok 2011, z którego wynika, że jego dochód w roku 2011 wynosił 1682,54 zł.

Powyższe oznacza, że organ I instancji nie odniósł się wnikliwie do argumentów podnoszonych we wniosku o umorzenie należności i przedłożonych przez skarżącego dokumentów według przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy.

Organ odwoławczy wskazał też, że w toku postępowania ustalono, iż skarżący jest osobą pracującą, stanu wolnego. Nie przedstawił dowodów potwierdzających ponoszenie jakichkolwiek obciążeń finansowych miesięcznych ani swoich, ani rodziców.

Zatem organy obu instancji odwoływały się do sytuacji majątkowej i materialnej rodziców skarżącego, nie mając do tego umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Zauważyć przede wszystkim należy, że przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy dotyczą sytuacji materialnej wnioskującego o umorzenie należności i osób pozostających na jego utrzymaniu, a nie osób pomagających w utrzymaniu wnioskującego, na co wskazywał skarżący, a czego organy w sprawie nie kwestionowały.

Zdaniem Sądu, organy formułując "powyższe oceny" przekroczyły granice uznania administracyjnego, gdyż ustalenia i rozważania dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia powinny odnosić się do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie koncentrować się na rozważeniach dotyczących sytuacji materialnej i dochodowej rodziców skarżącego - dorosłego i pełnoletniego, rodziców, którzy nie pozostają na utrzymaniu skarżącego. Niewątpliwie wynikało to z wadliwej wykładni art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy. Dlatego trafny był zarzut, iż organ dowolnie - wykraczając poza swobodne uznanie - ocenił, iż art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy nie zachodzi w sprawie.

Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło wszechstronnej i wewnętrznie spójnej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem dochodów skarżącego i jego majątku i porównania go z podstawowymi potrzebami, a nie z dochodami czy miesięcznymi obciążeniami finansowymi rodziców skarżącego, którzy na utrzymaniu skarżącego nie pozostają. W takiej sytuacji nie ma znaczenia w odniesieniu do przesłanek wynikających z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy okoliczność czy skarżący prowadzi z rodzicami gospodarstwo domowe.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu, organy obu instancji przekroczyły granice prawa do swobodnej oceny dowodów. O przekroczeniu takim można mówić wtedy, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Taka sytuacja w sprawie zaistniała.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.