Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 551/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Katarzyna Stuła – Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2022r. sprawy ze skargi I. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. I. O. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Postanowieniem z [...] r. organ pierwszej instancji oddalił zarzut wniesiony przez skarżącego w zakresie nieistnienia obowiązku.

2.2. W zażaleniu nadanym na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych służących za podstawę rozstrzygnięcia, którego przesłankę stanowi brak podstawowej staranności właściwej dla zawodowego charakteru podejmowanych działań oraz błędną ocenę zebranego materiału dowodowego.

2.3. Po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie wydane w pierwszej instancji, organ drugiej instancji zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem utrzymał je w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 – u.o.a.).

W myśl art. 2 ust 1 i 3 u.o,a, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy, kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne, jest zobowiązany je zarejestrować i opłacać abonament, jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony. Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu jego wyrejestrowania.

Zajmując stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym numer [...] z dnia [...] r., w zaskarżonym postanowieniu właściwie podano, że skarżący zarejestrował odbiornik telewizyjny. W tym miejscu wskazano, że zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych przez nich odbiorników, funkcjonuje na podstawie informacji uzyskanych od samych abonentów, na których spoczywa obowiązek określony przepisami prawa, aktualizacji danych przedstawionych we wniosku o rejestrację.

Na mocy postanowień zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), został skarżącemu z urzędu nadany indywidualny numer identyfikacyjny tj. [...]. Do postanowienia z dnia [...] r. załączono duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia [...] r., który obecnie stanowi jedyny i wyłączny w stosunku do skarżącego dowód zarejestrowania odbiornika telewizyjnego. Korespondencja z "Zawiadomieniem o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" została przesłana na adres zgodny z rejestracją i nie odnotowano zwrotu przedmiotowej korespondencji.

Ponadto ww. rozporządzenie, nie anulowało zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali nadal abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat, za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników.

Rejestracja odbiornika telewizyjnego dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Zaznaczono jednocześnie, że akty wykonawcze w postaci rozporządzeń, które wymieniono, zawierające delegacje ustawowe w dacie ich obowiązywania, obligowały użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych do niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Jeżeli wierzyciel wykazał dokonanie rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, to abonent chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji t.j. Dz. U. z 2020 r. po. 1427, ze zm. - u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające podstawę zgłoszenia zarzutu potwierdzając wyrejestrowanie odbiorników, bądź dopełnienie formalności zwolnienia od opłat abonamentowych.

W związku z podniesionym na etapie pierwszej instancji zarzutem nieistnienia obowiązku, dokonano dokładnej analizy posiadanej dokumentacji, która potwierdziła, iż w zebranym w sprawie materiale dowodowym brak jest potwierdzenia wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika telewizyjnego czy dopełnień formalności zwolnienia od opłat abonamentowych.

3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu:

- naruszenie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. -p.p.s.a.) wskazując, że do rozpoznania sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach,

- naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego i załatwienia sprawy,

- sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym dokumentów wskazanych przez skarżącego, a w szczególności pisma z 22 lutego 2021 r. skierowanego do Ministra Aktywów Państwowych Departament Łączności, którego treść potwierdza jednoznacznie na nieistnienie obowiązku dochodzonego bezprawnie na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że orany pominęły dowody przedstawione przez skarżącego, nie wyjaśniły sprawy w sposób pozwalający na jej ostateczne rozstrzygnięcie. Wskazano również, że uzasadnienie nie spełnia wymaganych standardów.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie okazało się być wadliwe i należało je wyeliminować z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie zatem właściwość Sądu została zachowana.

Nadto należy zauważyć, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 13 maja 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1476/20, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zapadł wyrok uchylający zaskarżone postanowienie. Z uwagi na tożsamy przedmiot sprawy i analogiczną treść złożonych przez skarżącego zarzutów, Sąd w niniejszym składzie w całości podziela poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku, przyjmując je za własne. W uzasadnieniu prawnym w niniejszej sprawie Sąd posłuży się argumentacją przedstawioną w ww. sprawie.

5. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku twierdząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje. W toku postępowania nie przyznał, że kiedykolwiek zarejestrował odbiornik RTV (nie wynika to z żadnego sporządzonego przez niego pisma znajdującego się w aktach sprawy).

Z kolei wierzyciel powołał się na dokonanie przez skarżącego rejestracji odbiornika RTV, wskazując, że skarżącemu nadany został indywidulany numer identyfikacyjny abonenta [...], który stanowi jedyny i wyłączony dowód zarejestrowania odbiornika. Zarejestrowanie odbiornika w ocenie organu wynika także ze zbioru zawierającego dane abonamentów i zarejestrowanych przez nich odbiorników. Organ do akt sprawy nie dołączył dokumentów obrazujących tą okoliczności np. wniosku (lub jego kopii) o rejestrację. W aktach znajduje się tylko duplikat wygenerowanego w dniu [...] r. zawiadomienia o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, kluczowego znaczenia nabiera kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem), a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku Pocztą) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających istnienie obowiązku opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego.

Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, ale kształt regulacji prawnych determinuje w analizowanym przypadku rozkład obowiązków w zakresie dowodzenia. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że jeśli zobowiązany kwestionuje zarejestrowanie odbiornika i powstanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, albo wprost nie przyznaje, że dokonał rejestracji odbiornika - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania, że do tejże rejestracji doszło. Z kolei w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku zarejestrowania odbiornika skarżący kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, Poczta nie byłaby w stanie udowodnić wyrejestrowania odbiornika, jeśli tę okoliczność by negowała (wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20).

6. Stosownie do art. 7 k.p.a., który w ramach postępowania egzekucyjnego znajduje zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażana przez tę regulację m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy. Przeciwnie, może i powinien zbierać z urzędu materiały dowodowe, określać okoliczności faktyczne, jakie uważa za istotne dla załatwienia sprawy oraz dopuszczać dowody na takie okoliczności.

Dochodzenie do prawdy obiektywnej tj. do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych i prawnych powinno odbywać się według reguł postępowania dowodowego, określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (dział II, rozdział 4). W tej mierze szczególnie należy mieć na uwadze otwarty katalog środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.), zasadę równej mocy środków dowodowych (szczególną moc dowodową mają jedynie dokumenty urzędowe – art. 76 k.p.a.), brak związania organu wydanym przez siebie postanowieniem dotyczącym przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 2 k.p.a.), zasadę swobodnej oceny dowodów oznaczającą, że organ ocenia wiarygodność dowodów według własnego przekonania (art. 80 k.p.a.), czy też instytucję wyłączenia pracownika i organu administracji publicznej od załatwienia sprawy (art. 24-27 k.p.a.).

W odniesieniu do tej sprawy wymaga wyeksponowania obowiązek organu do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z ostatnio powołanych regulacji, z jednej strony wynika obowiązek organu uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a zatem niemożność pominięcia jakiegokolwiek, który może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 230), ale również, z drugiej strony niedopuszczalność oparcia się na dowodzie, który nie został przeprowadzony zgodnie ze stosownymi regulacjami procesowymi. Sąd orzekający podziela stanowisko E. Iserzona, który w odniesieniu do art. 80 k.p.a. wskazał, że: "wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale nie mających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory, formularze, Warszawa 1970, s. 155, i powołane tam orzeczenia NTA, który np. w orzeczeniu z 1 kwietnia 1924 r., L. rej. 516/23, ZW 348, stwierdził, że niemożność stwierdzenia w aktach administracyjnych okoliczności decydujących dla oceny legalności orzeczenia stanowi wadliwość postępowania). Analogiczne stanowisko zajmuje A. Wróbel (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2021, Komentarz do art. 80, teza 6) oraz orzecznictwo (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 1034/07, Lex nr 364725; wyrok NSA z 29 listopada 2004 r., OSK 813/04, Lex nr 164713; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 lipca 2009 r., II SA/Go 367/09, Lex nr 553056; wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2008 r., III SA/Po 685/07, Lex nr 510377; wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2006 r., II SA/Bk 219/06, Lex nr 928832).

7. W realiach niniejszej sprawy Poczta w istocie przeszła do porządku nad kwestią zarejestrowania przez skarżącego odbiornika telewizyjnego. Zajęła tylko enigmatyczne stanowisko w tej kwestii, stwierdzając autorytatywnie, że skarżącemu jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników, nadany został indywidualny numer identyfikacyjny, który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych o stosownym numerze (s. 2 postanowienia). Jako dowód na tę okoliczność Poczta załączyła do akt sprawy tylko duplikat nadania skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r. Żadnych innych dowodów w tej materii nie dołączono do akt sprawy; uwaga ta dotyczy nie tylko dowodów bezpośrednio wskazujących na fakt rejestracji (np. kopia wniosku o rejestrację) ale nawet pośrednio wykazujących tę okoliczność (np. dowody uiszczania przez skarżącego abonamentu za jakikolwiek okres).

Sąd zauważa, że wymaganie przedłożenia przez wierzyciela takich dowodów jak wskazano powyżej, nie przekracza jego możliwości, ponieważ druk stanowiący wniosek o rejestrację odbiornika RTV abonent składa w urzędzie pocztowym i dokument ten jest przeznaczony do archiwizacji przez Pocztę. Podobnie, nie sposób uznać, że niemożliwe jest przedłożenie przez Pocztę choćby jednego dowodu wpłaty tytułem abonamentu RTV, uiszczanego w związku z rejestracją odbiornika na dane osobowe i adresowe skarżącego.

Z twierdzeń Poczty wynika, że rejestracja odbiornika przez skarżącego miała nastąpić przed [...] r., a więc przed wejściem w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. ponieważ po wejściu w życie tego rozporządzenia imienne książeczki opłaty abonamentowej zostały zastąpione indywidualnym numerem identyfikacyjnym (§ 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r.).

W tym kontekście Sąd podkreśla, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie mógł zostać wykreowany na skutek realizacji przez Pocztę § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r., zgodnie z którym operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny, zaś o nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Co prawda, jak wspomniano, w aktach sprawy znajduje się kopia takiego zawiadomienia (datowanego na 31 lipca 2008 r.) ale jeśli wcześniej skarżący nie dokonał rejestracji odbiornika, to ustawowy obowiązek, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.o.a. nie mógł przecież powstać na skutek jednostronnej czynności Poczty, dokonywanej w dodatku na mocy aktu wykonawczego, wydanego na podstawie upoważnienia z art. 6 ust. 4 u.o.a. obejmującego tylko określenie warunków i trybu rejestracji odbiorników RTV. W ocenie Sądu z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie można więc wywodzić ani obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, ani braku tego rodzaju obowiązku. Jak wskazał NSA w wyroku z 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16, przepis ten nie określa bowiem takiego obowiązku jak również z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych nie zwalnia. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania rozporządzenia minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Zatem nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

W tym miejscu można wskazać dla jasności, iż z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie wynika, aby prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego wprowadził wymóg doręczenia przesyłką rejestrowaną zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15).

W aktach sprawy znajduje się kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora. Jednak jak wyżej wskazano, zawiadomienie to ma wyłącznie charakter techniczny i ani nie kreuje, ani nie wygasza obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Sąd zauważa, że zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. zawiadomienie stanowi dowód zarejestrowania odbiorników RTV. W tej mierze Sąd zwraca jednak uwagę, że ustawa o opłatach abonamentowych statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jak stwierdził NSA w wyroku z 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16, w ujęciu funkcjonalnym obowiązki te są powiązane, to jednak w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV w postaci nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego należy więc odnosić przede wszystkim do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania przez abonenta dowodu ich rejestracji. Niewykazanie się przez daną osobę dowodem rejestracji odbiornika RTV może skutkować nałożeniem na nią opłaty w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 7 ust. 3 u.o.a.), przy czym nie zwalnia to od obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej za okres od dnia stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 7 ust. 4 u.o.a.). Tym samym przedmiotowe zawiadomienie jest dowodem zarejestrowania odbiornika RTV (§ 3 rozporządzenia), ale przede wszystkim w kontekście art. 7 ust. 3 u.o.a.

Natomiast w kontekście obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a., samo nadanie numeru identyfikacyjnego może pełnić rolę dowodu pośredniego. Bezpośrednio nie dowodzi przecież rejestracji odbiornika, tak jak wynikałoby to np. ze złożonego przez skarżącego wniosku o rejestrację. Dlatego od konkretnych realiów danej sprawy zależy, czy jest to dowód wystarczający do przyjęcia przez organ administracyjny powstania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej na skutek rejestracji odbiornika RTV. Na przykład jeśli adresat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie kwestionuje, że wcześniej dokonał rejestracji odbiornika, albo przyznaje, że go zarejestrował, to Sąd nie widzi powodów, aby prowadzić dalej idące postępowanie dowodowe, zmierzające do wykazania faktu rejestracji odbiornika. Natomiast w stanie sprawy, jak w niniejszym przypadku, w którym skarżący wprawdzie nie kwestionuje wprost faktu rejestracji odbiornika przed wygenerowaniem przez Pocztę takiego zawiadomienia, ale również nie przyznaje, że takiej rejestracji dokonał, jednocześnie podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, w ocenie Sądu nie może być takie zawiadomienie uznane za dowód wystarczający do stwierdzenia istnienia obowiązku uiszczania opłaty, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a.

Z jednej strony, nadanie przez Pocztę danej osobie indywidualnego numeru identyfikacyjnego świadczy o istnieniu podstaw do takiej czynności, m.in. uprzedniego zarejestrowania przez tą osobę odbiornika, ale z drugiej strony, nie można wykluczyć, że w proces rejestracji lub/i proces nadawania indywidualnego numeru rejestracyjnego wkradł się błąd co danych personalnych lub adresowych abonenta. Weryfikacja ewentualnych błędów, jeśli dana osoba zaprzecza dokonaniu rejestracji jest możliwa tylko przy przedstawieniu przez Pocztę choćby jednego dodatkowego dowodu. Zdaniem Sądu wymaganie w takim przypadku od Poczty przedstawienia np. kopii wniosku o rejestrację odbiornika, kopii innych wniosków abonenta, jeśli takie zostały złożone (związanych przykładowo z zawiadomieniem Poczty o zmianie nazwiska, adresu), czy dokumentów świadczących o uregulowaniu przez abonenta, choćby raz, opłaty abonamentowej - nie powinno być dla wierzyciela niemożliwe, czy nawet trudne do zrealizowania.

Należy ponownie podkreślić, że czynność nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest podejmowana przez Pocztę jednostronnie, w zautomatyzowany sposób, w dodatku nie jest wymagane doręczenie zawiadomienia drugiej stronie za potwierdzeniem odbioru.

Na gruncie tej sprawy jednostronna czynność wierzyciela, zautomatyzowanego nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zatem przesądzić istnienia po stronie skarżącego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, którego źródłem jest czynność dwustronna oparta na zgodnej woli obu stron.

Treść § 3 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie może być traktowana jak źródło formalnej teorii dowodowej, w dodatku przełamujące zasady swobodnej oceny dowodów zawarte w przepisach rangi ustawy (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

W związku z powyższym, Sąd nie może, w obecnym dowodowym stanie sprawy uznać, że zobowiązany rejestrował odbiornik telewizyjny, a zatem obowiązek uiszczania przez niego egzekwowanych opłat abonamentowych istnieje.

Wierzyciel powinien dla potwierdzenia faktów, na których opiera swoje rozstrzygnięcie, przedstawić dodatkowe dokumenty świadczące bezpośrednio o rejestracji przez skarżącego odbiornika RTV lub choćby pośrednio o dokonaniu tej czynności. Załączona do akt kopia duplikatu zawiadomienia skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikującego nie jest wystarczająca z powodów wyżej wskazanych. Poczta nie dołączyła do akt sprawy wniosku o rejestrację, który jest przeznaczony do archiwizacji przez Pocztę.

Wierzyciel nie przedstawił też jakiegokolwiek innego dowodu, który pozwoliłby Sądowi na uznanie, że rejestracji dokonano.

8. W tym stanie sprawy, skoro wskazany, kluczowy dla rozstrzygnięcia fakt w postaci zarejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV nie znajduje wystarczającego potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy - zaskarżone postanowienie nie może się ostać. Organ administracyjny dopuścił się w tej mierze naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

9. Wskazania dla organu w toku postępowania ponownego, w zakresie wykazania, że egzekwowany obowiązek istnieje, bo skarżący dokonał rejestracji odbiornika RTV, wynikają z powyższych rozważań.

10. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się wpis od skargi 100 zł.