Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 649/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 271 ust. 2, art. 476 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: par. 15 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
article: art. 7a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w S. na rzecz strony skarżącej A Spółki Akcyjnej z siedzibą w C. kwotę 2116 (dwa tysiące sto szesnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.tp.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 – zwanej dalej: Prawem wodnym) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – powoływanej jako: k.p.a.) określił A Spółka Akcyjna w C. (zwanej także: "Spółką" lub "skarżącą") za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 20785,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia wód podziemnych zlokalizowanego na działce nr ewid. 16/7, gmina C.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu 27 lutego 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w S.") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego ustaliło skarżącej, w formie informacji rocznej, za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 20 785,00 zł, w tym 20 784,72 zł za pobór wód podziemnych. Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w S. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w czterech kwartalnych ratach. Powyższa informacja roczna została doręczona Spółce w dniu 19 marca 2018 r.

W dniu 3 kwietnia 2018 r., pismem z dnia 29 marca 2018 r, znak: [...], strona skarżąca złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za pobór wód podziemnych ustaloną w powołanej informacji rocznej. Spółka podniosła, że obliczenia wysokości opłaty stałej dokonano w oparciu o ilość maksymalną godzinową możliwego poboru, która nie jest adekwatna do maksymalnego przyznanego poboru rocznego: Qmaxh= 410 m³/h x 8760 h (365 dni w roku) = 3 591 600 m³/rok. W praktyce oznacza to, że opłata została naliczona od ilości o 1 291 600 m³ większej niż przedsiębiorstwo może pobrać z ujęcia (Qmax roczne= 2 300 000 m³/rok), co stanowiłoby przekroczenie dopuszczalnego poboru o ponad 56 %.

Organ wyjaśnił następnie, że nie uznał reklamacji, gdyż informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej za usługi wodne nr [...], S., [...] z dnia 27 lutego 2018 r. została wystawiona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącej decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], zmienionej decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...].

Dalej organ wskazał, że Spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wód podziemnych z utworów jury górnej z ujęcia odwodnieniowego "A" w ilości Qmaxh=410 m³/h (po przeliczeniu 0,11388889 m³/s), co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne.

Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., która wynosi 20 785,00 zł, w tym: 20 784,72 zł za pobór wód podziemnych, albowiem reklamacja skarżącej nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w S.

Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 2 Prawa wodnego oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502).

Organ podniósł, że w przypadku, gdy pozwolenie wodnoprawne nie określa maksymalnej wielkości poboru wód w wariancie przyjętym w art. 271 ust. 2 oraz ust. 3 Prawa wodnego, tj. wyrażoną w m³/s maksymalną ilość wody, która może być pobrana na podstawie wymienionego pozwolenia - dla ustalenia wysokości opłaty stałej za pobór wód należy przyjąć tę wielkość poboru wód określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, która po przeliczeniu na wymiar m3 na sekundę stanowić będzie maksymalną wartość.

Opłata za pobór wód podziemnych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500,00 zł na dobę za 1 m³/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 410 m³/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,11388889 m³/s.

A Spółka Akcyjna w C. zaskarżyło ostateczną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi, zaskarżając ją w części, co do kwoty 7475 zł.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 271 ust. 2 Prawa wodnego, polegające na błędnym przyjęciu jako podstawy wyliczenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych maksymalnej ilości wody, która może być pobrana z ujęcia zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, na podstawie zawartej w pozwoleniu maksymalnej godzinowej wielkości poboru wód podziemnych w rozliczeniu rocznym, a ponadto naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7a § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niekorzystnej dla strony w sytuacji kiedy istnieją wątpliwości co do treści normy prawnej, a przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku.

Pełnomocnik skarżącej stanął na stanowisku, że wykładnia organu zawarta w zaskarżonej decyzji jest nadinterpretacją obowiązujących przepisów. Działanie to podyktowane jest wyłącznie chęcią maksymalizacji przychodu podatkowego podmiotu i jest rażąco krzywdzące, gdyż powoduje konieczność ponoszenia nieuzasadnionych, dodatkowych kosztów za hipotetyczną możliwość dokonania poboru wody, który nie jest możliwy bez obarczonych karami przekroczeń wartości określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.

Pełnomocnik skarżącej, odwołując się do treści art. 268 ust. 1, art. 270 ust. 1, art. 271 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 561 Prawa wodnego podniósł, że interpretacja przepisów ustawy przez Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie sugeruje, że maksymalna godzinowa wielkość poboru wód podziemnych w rozliczeniu rocznym stanowi maksymalną dopuszczalną wielkość poboru dla danego ujęcia Spółki. Ta interpretacja w rażącym stopniu jest niezgodna z zapisami posiadanego pozwolenia wodnoprawnego, które wyraźnie określa możliwości poboru wód podziemnych w ilościach: Q(h) = 410 m³/h; Q(d) = 6300 m³/d; Q(r) = 2 300 000 m³/a. Zgodnie z interpretacją zapisów Prawa wodnego przez Dyrektora Zlewni wielkość maksymalna poboru wód podziemnych w danym roku wynosić winna: Qmax(r) = Qmax(h) x ilość godzin w roku, co oznacza, że Qmax(r) = 410 m³/h x 8760 h (365 dni w roku), czyli Qmax(r) = 3 591 600 [m³/rok], co w ocenie pełnomocnika skarżącej jest niezgodne z zapisami posiadanego pozwolenia wodnoprawnego i sugeruje możliwość wydobycia w ilości 1 291 600 m³ większej niż Spółka może pobrać z ujęcia (Qmax roczne = 2 300 000 m³/rok). Wydobycie wód w takiej wielkości stanowiłoby przekroczenie dopuszczalnego poboru o ponad 56 % i skutkowałoby naliczeniem opłaty podwyższonej - zgodnie z art. 280 pkt 2 ustawy Prawo wodne - w wymiarze 10-krotności wielkości jednostkowej stawki opłaty zmiennej za usługi wodne za pobór wód podziemnych (art. 282 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Sytuacja taka nigdy nie miała miejsca odnośnie opisywanego ujęcia.

Dalej pełnomocnik skarżącej zauważył, że ustalona na tej podstawie w decyzji opłata stała wyniosła 20784,72zł na rok (410 m³ : 60 min : 60 sek.= 0,11388889 x 500 zł x 365 dni). Organ dokonał zaokrąglenia i przyjął kwotę 20785 zł. Przy przyjęciu maksymalnego rocznego poboru zawartego w pozwoleniu wodnoprawnym, współczynnik będący podstawą wyliczenia opłaty wynosi 0,07293252 (2.300.000 m³ : 365 dni : 24 h : 60 min. : 60 sek.). Po przemnożeniu przez 500 zł i 365 dni opłata stała powinna wynieść 13 310,18 (13 310 zł po zaokrągleniu). Tak więc różnica wynosi 7 475,00 zł i taką kwotę skarżący przyjmuje jako wartość przedmiotu zaskarżenia.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej Zarząd Zlewni w S. PGWWP dokonuje interpretacji zapisów ustawy Prawo wodne w sposób nieobiektywny - korzystny wyłącznie dla interesu własnego podmiotu, którego przychody stanowią m.in. opłaty stałe za usługi wodne (art. 255 ustawy Prawo wodne). Stoi to jednakże w sprzeczności z zapisami owej ustawy, gdyż jak wykazano sugeruje możliwość poboru większą od posiadanej, za co jednocześnie grożą istotne kary finansowe. Dodatkowo oznacza to konieczność dokonywania opłat za przydział wydobywczy, który nie jest możliwy do wykorzystania.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że interpretacja Zarządu Zlewni w S. dodatkowo uwzględnia nowe uwarunkowania zapisów pozwoleń wodnoprawnych w zakresie maksymalnych poborów wód podziemnych, które to jednakże dotyczą tych decyzji, które wydawane będą od czasu obowiązywania wersji ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r., t.j. od dnia 1 stycznia 2018 r. i są błędnie przyrównywane oraz stosowane do wydanych wcześniej decyzji. Pozwolenia wodnoprawne wydawane przed wejściem w życie obowiązującej wersji ustawy Prawo wodne przygotowywane były na podstawie operatów wodnoprawnych, w których zawierano (art. 131 ust. 4 pkt 1 wcześniejszej wersji ustawy) "określenie w m³ wielkości maksymalnego godzinowego, średniego dobowego oraz maksymalnego rocznego poboru wody (...)". Przydział maksymalny godzinowy wynika z potrzeb incydentalnych - wynikających z m.in. konieczności zaspokojenia zapotrzebowania na cele przeciwpożarowe, bądź konieczności zapewnienia ciągłości dostaw wody w sąsiedniej strefie zasilania, której przyporządkowane ujęcie wody np. uległo awarii. Nie można jednak zapominać, że skorzystanie w takich przypadkach ze zwiększonego poboru wody, nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnych limitów poboru w rozliczeniu rocznym. Innymi słowy podmiot, który z uzasadnionych obiektywnymi względami przyczyn skorzystał chwilowo ze zwiększonego godzinowego poboru w ramach określonego limitu, powinien wziąć ten fakt pod uwagę analizując wykorzystanie limitu rocznego celem uniknięcia jego przekroczenia. Oczywiste jest dodatkowo, że rozbiory wody dobowe kształtują się nieregularnie, co wynika m.in. z trybu życia ludzi, bądź pracy zakładów przemysłowych, ewentualnie zdarzeń losowych uzasadniających nagły, zwiększony pobór wody (pożary, brak wody na innych ujęciach).

Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że w pozwoleniach wodnoprawnych ilość maksymalna roczna jest faktyczną wielkością dopuszczalną wydobycia, a godzinowa - czasową dopuszczalną. Ponadto w ocenie Spółki, skoro ustawodawca w art. 271 ust. 1 Prawa wodnego jednoznacznie przewidział, że Wody Polskie ustalają oraz przekazują wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, to logiczną podstawą ustalenia takiej opłaty powinien być maksymalny pobór roczny, a nie inne limity zawarte w odpowiedniej decyzji.

W opinii pełnomocnika skarżącej obliczanie opłaty stałej z przyjęciem maksymalnego godzinowego poboru prowadzi do prawnego absurdu, a mianowicie, że dopuszcza się i z góry zakłada możliwość przekroczenia wartości dopuszczalnej rocznej i planuje się jej przekroczenie, co jest według przepisu art. 476 ust. 1 Prawa wodnego czynem karalnym.

Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że Zarząd Zlewni w S. nie może określać wielkości maksymalnych poborów wód podziemnych wybierając z obowiązujących pozwoleń wodnoprawnych danych korzystnych stricte dla siebie - w sposób rażący ignorując wynikające z takiego postępowania negatywne konsekwencje. Podmiot zmuszony do uiszczenia opłaty wyliczonej zgodnie z interpretacją Dyrektora Zarządu Zlewni w S. za przydział wydobywczy większy niż przewiduje pozwolenie wodnoprawne, uznać winien, że może dokonać poboru w tejże wielkości. W przeciwnym razie rodzi się pytanie - za co zapłacił, skoro pobór w wymiarze sugerowanym przez Zarząd zlewni w S. nie jest możliwy bez naruszania przepisów (ograniczenia rocznego poboru określone w posiadanym - obowiązującym pozwoleniu wodnoprawnym). Ponadto pobór w takiej wielkości prowadziłby do przekroczenia zasobów dyspozycyjnych, a co za tym idzie degradacji środowiska.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej jeżeli Zarząd Zlewni w S. nie jest w stanie wskazać w obowiązujących przepisach sposobu wyliczania opłaty stałej za pobór wód podziemnych i dokonuje własnych interpretacji, to winien postępować zgodnie z zapisami zmian wprowadzonych z dniem 1 czerwca 2017 r. w Kodeksie postępowania administracyjnego, z uwzględnienie treści art. 7a § 1 tej ustawy.

W ocenie pełnomocnika skarżącej, w przedmiotowej sprawie wyliczenia rocznej opłaty stałej za pobór wód podziemnych winny być dokonane wyłącznie z przeliczenia przyznanej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej rocznej możliwości wydobywczej (m³/rok) na jednostkę przywołaną w ustawie Prawo wodne - tj. m³ na sekundę.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej w zakresie objętym skargą oraz o zobowiązanie organu do wydania nowej decyzji określającej wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych zgodnie z wnioskiem skarżącego, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w pierwszej kolejności wskazał, że opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym, co oznacza, że podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające. Opłata stała stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do udostępnienia zasobów wody adresatowi pozwolenia w ilości określonej tym pozwoleniem. Z przepisu art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne wynika, że maksymalne wielkości przyjęte w pozwoleniu wodnoprawnym stanowią składową wzoru służącego wyliczeniu opłaty stałej.

W powołanym przepisie wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. W przypadku zatem, gdy pozwolenie wodnoprawne, albo pozwolenie zintegrowane nie określa maksymalnej wielkości poboru wód w wariancie przyjętym w art. 271 ust. 2 oraz ust. 3 Prawa wodnego, tj. wyrażoną w m³/s maksymalną ilość wody, która może być pobrana na podstawie wymienionego pozwolenia - dla ustalenia wysokości opłaty stałej za pobór wód należy przyjąć tę wielkość poboru wód określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, która po przeliczeniu na wymiar m³ na sekundę stanowić będzie maksymalną wartość. Innymi słowy skoro wysokość opłaty stałej powiązana jest z maksymalną presją na środowisko wodne, to tylko tak dokonane obliczenie opłaty stałej polegające na oparciu się na tej wielkości poboru wód określonej w pozwoleniu wodnoprawnym, która po przeliczeniu na wymiar m³ na sekundę stanowić będzie najwyższą wartość - jest zgodne z celem tej opłaty, a także koreluje wprost z treścią art. 271 ust. 2 Prawa wodnego oraz § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, które posługują się pojęciem maksymalnego poboru wód podziemnych.

W ocenie organu Spółka ma możliwość korzystania z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], zmienionej decyzją Prezydenta Miasta C. z [...] grudnia 2017 r., znak: [...], na szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia odwodnieniowego "A" w ilości Qmaxh = 410 m³/h (po przeliczeniu 0,11388889 m³/s). Z § 15 pkt 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że opłata za usługi wodne za pobór wód podziemnych w formie opłaty stałej wynosi 500 zł na dobę za 1 m³/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnych maksymalny pobór wód.

Organ wyjaśnił, że opłata za pobór wód podziemnych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500,00 zł na dobę za 1 m³/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 410 m³/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,11388889 m³/s. Zatem, podmiot podlega opłacie stałej zgodnie z informacją roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za usługi wodne (Nr [...], S. [...]), która wynosi 20 785,00 zł.

Organ podkreślił, że informacja wskazująca na sposób obliczenia opłaty stałej jest prawnie zdeterminowana przez wartości określone w decyzji administracyjnej, a nazwanie jej informacją roczną odnosić należy do faktu jej ustalania tj. podejmowania przez organ czynności materialno-technicznej "raz na rok", a jednocześnie czasu wyrażonego w dniach uwzględnianego przy wyliczeniu zgodnie z ustawą Prawo wodne tj. 365 dni w roku, gdyż inny termin nie został ujęty w treści wydanego pozwolenia wodnoprawnego.

Organ zaznaczył dalej, że z uzasadnienia do projektu rozporządzenia wynika, że celem wprowadzenia opłaty stałej jest określenie rzeczywistych potrzeb podmiotów korzystających z wód w ramach usług wodnych. Będzie to miało wpływ na racjonalizację zarządzania zasobami wodnymi przez "uwolnienie" zasobów, które zostały rozdysponowane przez obowiązujące pozwolenia wodnoprawne i pozwolenia zintegrowane i nie są wykorzystane w celu określonym w tym pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym. Kategoria opłaty stałej ma zatem służyć zracjonalizowaniu sposobu korzystania z zasobów wodnych i zwrotu kosztów usług wodnych. Opłata stała pobierana jest zatem za maksymalną wielkość poboru wody jaka może być pobrana z zasobów wodnych w jednostce czasu i stanowi odzwierciedlenie gotowości środowiska wodnego do udostępniania zasobów wodnych. Faktyczne wykorzystanie tych zasobów przez skarżącego znajdzie z kolei odzwierciedlenie w opłacie zmiennej.

W ocenie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich przepisy proceduralne zawarte w ustawie Prawo wodne zostały przez organ zachowane, a nadto organ rozpatrzył reklamację w ustawowym terminie

Zdaniem organu nie można podzielić stanowiska skarżącej, iż organ naruszył art. 7a k.p.a. Przytoczony artykuł Kodeksu postępowania administracyjnego owszem daje stronie możliwość żądania rozstrzygnięcia wątpliwości co do prawa na jej korzyść o ile nie jest naruszony interes publiczny, w tym istotne interesy państwa. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie odwoływał się do wartości ujętych przez ustawodawcę w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zwykle w odniesieniu do tego pojęcia powołuje się on na istotę wskazanego zapisu przy okazji rozważań nad konfliktami, jakie występują pomiędzy interesem publicznym, a indywidualnym, gdzie interes publiczny pełni rolę ogólnego wyznacznika granic wolności i praw jednostki. W ocenie Trybunału, właśnie w tym przepisie wymienia się te wartości, które ów interes publiczny uosabiają. Ogólnie rzecz ujmując należy przyjąć, że mówiąc o działaniu w imię jakiegoś dobra ponadindywidualnego (tj. w interesie publicznym, społecznym) ujmuje się go w postaci co najmniej jednej z wartości bezpieczeństwa prawnego m.in. ochrony środowiska. W orzecznictwie podkreśla się również, że wspomniany w art. 7a k.p.a. słuszny interes strony uwzględnia się, aż do granic jego kolizji z interesem społecznym. Jednak co istotne, chodzi tu o ważny, czyli "kwalifikowany" interes publiczny. Jak wskazano wyżej, opłata stała ma służyć zracjonalizowaniu sposobu korzystania z zasobów wodnych, a przepis ją ustalający nie może być uznany za rodzący wątpliwości co do treści normy prawnej z niego wynikającej.

Według organu wola ustawodawcy w takim, a nie innym ustaleniu podstaw naliczania opłaty stałej została jasno wyrażona i dodatkowo doprecyzowana w przywołanym wyżej uzasadnieniu rozporządzenia wykonawczego. Odwoływanie się i stosowanie w niniejszym art. 7a k.p.a. prowadziłoby do wypaczenia wprowadzonej normy prawnej. Zatem zarzut skarżącej w opinii organu jest bezpodstawny i nie może się ostać.

Organ nadto podkreślił, że w świetle art. 7 k.p.a. podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. wniósł o oddalenie skargi w całości.

W piśmie z dnia 18 października 2018 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że zagadnienie prawne objęte niniejszym postępowaniem było już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych rozpatrujących analogiczne skargi przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 287/18, w pierwszej kolejności zwrócono uwagę na cel wprowadzenia omawianych opłat w ramach implementacji Ramowej Dyrektywy Wodnej z dnia 23 października 2000 r. zawierającej zasadę "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci", zgodnie z którą opłaty powinny być instrumentem służącym rzeczywistemu zwrotowi kosztów środowiskowych związanych poborem wód, nie zaś instrumentem nadmiernego fiskalizmu. WSA w Gdańsku podkreślił również podnoszoną również przez skarżącego rolę zasady przyjaznej interpretacji przepisów (in dubio pro liberate) wprowadzoną do polskiego systemu prawnego poprzez nowy przepis art. 7a § 1 k.p.a. Przywołano w tej kwestii także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., SK 18/09 (publ. OTK-A 2013/6/80) gdzie TK wskazywał, że: "organy administracji publicznej powinny - zgodnie z zasadą in dubio pro tributario - rozstrzygać wątpliwości interpretacyjne na korzyść podatnika. W państwie demokratycznym podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego określenia jego obowiązków w ustawie podatkowej. Jeżeli w danej sytuacji, przez wzgląd na brzmienie przepisów prawa podatkowego, możliwe jest różne ich rozumienie i każda z wersji interpretacyjnych jest uzasadniona, istniejącą wątpliwość należy rozstrzygnąć w ten sposób, że przy ocenie konsekwencji prawnych zachowania podatnika przyjmuje się takie rozumienie przepisów, które jest najkorzystniejsze dla podmiotu zobowiązanego z tytułu podatku. W ten sposób nie dochodzi do przerzucenia na niego odpowiedzialności za niedoskonałości regulacji prawnej. Sama zasada staje się zaś swoistym zabezpieczeniem uniemożliwiającym przenoszenie na podatnika odpowiedzialności za błędy popełnione przez ustawodawcę.".

W omawianym wyroku Sąd podzielił również stanowisko zawarte w skardze odnośnie właściwego wskazania podstawy naliczania opłaty stałej za pobór wód zawartej w odpowiednim pozwoleniu wodnoprawnym. Znalazła się tam m.in. teza, że w sytuacji, w której jednym z zasadniczych elementów wpływających na wysokość opłaty jest maksymalna ilość wody podziemnej dozwolonej do pobrania na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa trzy wskaźniki poboru wód podziemnych, w tym maksymalny pobór godzinowy i roczny, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym - za cały rok 2018, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 2 Prawa wodnego, według której do ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik poboru rocznego. To wskaźnik poboru rocznego odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną w skali roku ilość wód podziemnych, którą może pobrać Spółka.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko prezentowane w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia sprawy, tj. określenia stronie skarżącej wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych na terenie ujęcia wody "A" w C., za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. w wysokości 20 785,00 zł, stanowił art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Według wspomnianego przepisu: "Wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych."

W tym miejscu podkreślić należy, że na tle wykładni przepisu art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne rodzą się wątpliwości interpretacyjne prowadzące do ustalenia różnych wysokości opłaty stałej. Przepis wskazuje na sposób ustalania wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych. Ustala się ją jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Dodać także należy, że zgodnie z § 15 pkt 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, jednostkowa stawka za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej wynosi 500 zł na dobę za 1 m³/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód. Rozporządzenie przewiduje zatem stawkę jednostkową opłaty za 1m³/s, a opłata ma wymiar roczny.

Nie budzi tym samym wątpliwości stawka jednostkowa wynikająca z powołanego rozporządzenia, a także czas wyrażony w dniach (365). Wątpliwości interpretacyjne budzi natomiast maksymalna ilość wody, która może być pobrana, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego.

Pozwolenie wodnoprawne udzielone stronie skarżącej przez Prezydenta Miasta C. decyzją z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], zmienione decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia 1 grudnia 2017 r., znak: [...], wskazuje bowiem trzy wielkości poboru – maksymalny godzinowy – 410 m³/h, średniodobowy – 6300 m³/d i roczny – 2 300 000 m³/r. Organ uznał, że przy obliczaniu opłaty stałej winien zostać uwzględniony maksymalny pobór godzinowy. Ustawodawca nie wskazał natomiast, który z ww. wskaźników zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym winien zostać użyty w celu wyliczenia opłaty rocznej.

Zastosowanie wskaźnika maksymalnego godzinowego, jak to uczynił organ administracji w zaskarżonej decyzji, wydaje się nie być prawidłowe, gdyż tego rodzaju pobór wody nie ma i nie może mieć charakteru stałego. Jak słusznie zauważyła strona skarżąca, ogranicza go wysokość maksymalnego poboru rocznego, przy czym przekroczenie poboru rocznego podlega karze określonej w art. 476 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

Przyjęcie zaś maksymalnego wskaźnika godzinowego doprowadziłoby do ustalenia, iż strona skarżąca dokonuje w ciągu roku maksymalnego poboru wody w ilości 1 291 600 m³, co nie wątpliwie przekracza o ponad 56 % maksymalny dopuszczalny pobór wody w ciągu roku określony w pozwoleniu wodnoprawnym na poziomie 2 300 000 m³. Wyliczenia w tym zakresie zaprezentowane w skardze Sąd uznał za prawidłowe.

Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, iż w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalna roczna ilość poboru wód podziemnych jest faktyczną dopuszczalną wielkością wydobycia, a maksymalna godzinowa czasowo dopuszczalną wynikającą z potrzeb incydentalnych, przykładowo z konieczności zaspokojenia zapotrzebowania na cele przeciwpożarowe, bądź konieczności zapewnienia ciągłości dostaw wody w sąsiedniej strefie zasilania, której przyporządkowane ujęcie wody uległo awarii. Skorzystanie w takich przypadkach ze zwiększonego poboru wody, nie może natomiast prowadzić do przekroczenia maksymalnych limitów poboru w rozliczeniu rocznym.

W sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość poboru wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny pobór godzinowy, dobowy i roczny, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 2 ustawy, zgodnie z którą dla ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik poboru rocznego. Ten właśnie wskaźnik odzwierciedla bowiem rzeczywistą, dopuszczalną, a zatem legalną, ilość pobieranych w skali roku wód podziemnych, którego może dokonać strona skarżąca. Zastosowanie przez organ w zaskarżonej decyzji maksymalnego wskaźnika godzinowego doprowadziło do wymierzenia opłaty w wysokości nie odzwierciedlającej kosztów rzeczywistego, a także dopuszczalnego i legalnego poboru wód podziemnych.

W przedmiotowej sprawie organ administracji, wykorzystując do ustalenia opłaty stałej maksymalny godzinowy wskaźnik poboru przewidziany w pozwoleniu wodnoprawnym, wbrew dyspozycji art. 7a § 1 k.p.a., nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych przepisu art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne na korzyść strony zobowiązanej do wniesienia opłaty i przyjął wynik nieodzwierciedlający kosztów rzeczywistego, dopuszczalnego dla strony leganie poboru wód w skali roku.

W konsekwencji doszło do wydania zaskarżonej decyzji również z naruszeniem przepisu art. 7a § 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło także do naruszenia przepisu art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne, poprzez ustalenie rocznej opłaty stałej w wysokości nieadekwatnej do dopuszczalnej rocznej wielkości za pobór wód podziemnych.

W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2018 r. strona skarżąca podniosła dodatkowo, że przedmiotowa sprawa dotyczy obiektów studni głębinowych służących odwadnianiu budynku B sp. z o.o. w C. Wymagany pobór wód jest konieczny dla prawidłowego funkcjonowania odwodnienia i wynika z konieczności zapewnienia prawidłowego działania bariery odwadniającej. Odwodnienie musi być przeprowadzone ze względu na układ technologiczny. W ocenie strony skarżącej w przypadku tego pozwolenia nie mamy do czynienia z usługą poboru wód podziemnych lub powierzchniowych w rozumieniu art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego ale usługą trwałego odwadniania gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych w granicach administracyjnych miasta w rozumieniu art. 35 ust. 3 pkt 8 tej ustawy. Wskazana w zaskarżonej decyzji podstawa prawna rozliczenia opłaty tj. art. 271 ust. 1 i ust. 2 Prawa wodnego nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku, a w grę mogłaby wchodzić jedynie rozliczenia opłaty za odprowadzanie do wód, wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, po wykazaniu faktycznej ilości jaka jest wprowadzona do nich, a nie zagospodarowana przez przedsiębiorstwo.

Powyższe zagadnienia nie były przedmiotem oceny organu. Należy jednak zauważyć, iż strona skarżąca przytoczyła jedynie wybrane fragmenty decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] marca 2014 r. zmienionej decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Na mocy tej decyzji strona skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne nie na odwodnienie gruntów czy budynków, ale na szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wód podziemnych w ramach prowadzonego odwodnienia obiektu budowlanego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że ważnym elementem działalności strony skarżącej jest zagospodarowanie wód pochodzących z odwodnienia, a całość wód jest przez przedsiębiorstwo zagospodarowana – część wód jest wykorzystywana jako woda pitna, część jako woda przemysłowa. Treść decyzji (pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych) nie potwierdza więc tezy strony, że mamy do czynienia wyłącznie z usługą trwałego odwadniania gruntów, czy obiektów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odniesie się również do tych podniesionych przez stronę zarzutów uwzględniając wyższe uwagi.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O zwrocie poniesionych przez stronę skarżącą kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie kierować się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.

dc