Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1350/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 835/04 w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2005 r. oddalił skargę B. L. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2003 r. wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), którą orzeczono o pozbawieniu skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że o przyznaniu skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie orzeczono z tego tytułu, że mąż jej w latach 1944–1956 "uczestniczył w walkach z reakcyjnym podziemiem". Na żadne inne źródła uzyskania uprawnień kombatanckich przez S. L., męża skarżącej nie wskazują ani dokumenty dołączone do akt sprawy, ani twierdzenia skarżącej.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła B. L. zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem:

– § 17 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. z 1997 r. Nr 16, poz. 745), polegającym na pominięciu, że skarżona do Sądu I instancji decyzja o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie zawiera w istocie dwa rozstrzygnięcia: anuluje ostateczną decyzję Zarządu Wojewódzkiego ZBOWiD w K. z dnia 2 grudnia 1971 r. o przyznaniu tych uprawnień i rozstrzyga merytorycznie o pozbawieniu tych uprawnień co, zdaniem skarżącej, jest niedopuszczalne i narusza przepisy k.p.a.

– art. 25 ust. 3 pow. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach przez wyrażenie błędnego poglądu, że uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację przed dniem 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji.

Wskazując te podstawy kasacyjne skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że "uprawniony pierwotnie mąż B. L. zmarł w dniu 2 grudnia 1972 r., wobec czego nie jest dopuszczalne – bez jego udziału podejmowanie w formach znanych k.p.a. decyzji pozbawiających go praw nabytych ostateczną decyzją administracyjną. (...) B. L., aczkolwiek posiada tzw. uprawnienia pochodne, nabyła je na podstawie ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia 2 grudnia 1977 r. W konsekwencji weryfikując uprawnienia pochodne organ administracji winien przede wszystkim stwierdzić nieważność owej decyzji i po zakończeniu procedury w tym zakresie wydać kolejną decyzję merytoryczną o pozbawieniu uprawnień przysługujących B. L. jako wdowie po kombatancie".

Takie stanowisko zdaniem skarżącej wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 2880/01 a identyczny problem występuje w sprawie niniejszej.

Zdaniem skarżącej skoro art. 25 ust. 3 pow. ustawy wskazuje na konkretną datę 31 grudnia 1988 r. – stanowiąc, że jedynie decyzje wydane po tej dacie podlegają weryfikacji, to weryfikacja uprawnień skarżącej uzyskanych przed 31 grudnia 1988 r. nie była dopuszczalna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem § 17 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. przez jego niezastosowanie. Przepis ten odsyła w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Błędny jest jednak pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej jakoby zgodnie z k.p.a. eliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej było dopuszczalne jedynie w przypadkach i trybach określonych w k.p.a. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenia ich nieważności oraz wznowienia postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Taką właśnie szczególną ustawą jest cyt. ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, stanowiąc w art. 25 ust. 4 i 5, że pozbawienie uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją ostateczną następuje w drodze decyzji administracyjnej, orzekającej o pozbawieniu tych uprawnień, wydanej z urzędu lub na wniosek któregoś z podmiotów, wskazanych w tym przepisie. Błędne jest więc twierdzenie autora skargi, że decyzja o pozbawieniu uprawnień musi być poprzedzona decyzją stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej, przyznającej te uprawnienia. Taki tryb postępowania byłby oczywiście sprzeczny z jednoznacznym unormowaniem zawartym w art. 25 ust. 4 i 5 ustawy. Wykluczałby bowiem możliwość wydania decyzji przewidzianej tym przepisem, gdyż uprawnienia kombatanckie utraciłaby skarżąca z mocy decyzji stwierdzającej nieważność ostatecznej decyzji przyznającej te uprawnienia.

Bezzasadny jest także zarzut, że wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję dotyczącą pozbawienia skarżącej uprawnień kombatanckich wydany został z naruszeniem art. 25 ust. 3 pow. ustawy o kombatantach. Decyzja zaskarżona do Sądu I instancji utrzymała w mocy decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 listopada 2003 r. wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 3 i art. 25 ust. 4 pow. ustawy o kombatantach i orzekającą o pozbawieniu uprawnień, a nie o ich weryfikacji, o której mowa w art. 25 ust. 3 tej ustawy. Przesłanki określone w art. 2 oraz w ust. 3 art. 25 ustawy o kombatantach są rozłączne i niezależne. Postępowania weryfikacyjne określone w art. 25 ust. 3 dotyczą wszystkich decyzji wydanych po dacie 31 grudnia 1988 r. niezależnie od tego, jaki był tytuł czy podstawa do przyznania uprawnień kombatanckich, natomiast art. 25 ust. 2 dotyczy pozbawienia uprawnień kombatanckich wszystkich wymienionych w nim osób bez względu na datę otrzymania tych uprawnień, z wyłączeniami podmiotowymi zawartymi w zd. drugim ust. 2 pkt 2 tego przepisu. Skoro zatem decyzja dotyczyła pozbawienia uprawnień, orzeczonego na podstawie art. 25 ust. 2, to dla oceny jej legalności dokonywanej przez Sąd nie miał zastosowania przepis art. 25 ust. 3, przepis ten nie może więc być skutecznie powoływany jako podstawa skargi kasacyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.