Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 446/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art.  60, art. 61 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 17 lutego 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 17 lutego 2017 r., na mocy której ustalono miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej pani K. S.

Z uzasadnień do decyzji wynikają następujące istotne okoliczności faktyczne i prawne:

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. [...] po rozpoznaniu wniosku Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. postanowił umieścić K. S. w domu pomocy społecznej z pominięciem jej zgody. Postanowienie stało się prawomocne i podlegało wykonaniu od dnia 14 października 2016 r. K. S. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną. Zawiadomiony przez GOPS o sytuacji K. S. Prokurator Prokuratury Okręgowej w S., po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających w sprawie, w dniu 23 listopada 2016 r. poinformował organ, że nie stwierdził podstaw do wystąpienia do sądu z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie K. S..

Decyzją z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] Wójt Gminy S. orzekł o skierowaniu Pani K. S. do Domu Pomocy Społecznej w L.. W uzasadnieniu wskazano, że decyzję wydano w związku z wpłynięciem do organu ww. prawomocnego postanowienia sądu.

W tej samej dacie, tj. w dniu 28 listopada 2016 r., organ I instancji wydał ponadto decyzję nr [...] na mocy której ustalił miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej dla:

a) Pani K. S. za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej w L. w wysokości 70 % otrzymywanego świadczenia emerytalnego,

b) Różnicę pomiędzy rzeczywistym kosztem pobytu w placówce, a odpłatnością wnoszoną przez K. S. ponosić będzie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na podstawie faktur obciążeniowych wystawianych przez DPS.

Jako podstawę wydania decyzji wskazano m.in. art. 17 ust. 1 pkt 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2015, poz. 1163 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2015, poz. 1058), § 1 - § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. Nr 217, poz. 1837).

W uzasadnieniu decyzji dotyczącej odpłatności organ wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, mieszkaniec DPS wnosi miesięczną opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70 % swojego dochodu, jednak nie może to być więcej niż wynosi rzeczywisty koszt utrzymania osoby w domu pomocy społecznej. Organ podał, że średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w L. wynosi 3126 zł, natomiast na miesięczny dochód przyjętej do ośrodka K. S. składa się emerytura w wysokości 967, 80 zł. Mając to na uwadze organ wyliczył, że ponoszona przez K. S. odpłatność (stanowiąca równowartość 70 % jej emerytury) wyniesie 677, 46 zł. Organ wskazał jednocześnie, że ponieważ z treści wywiadów środowiskowych wynika, że dzieci K. S. nie są w stanie ponosić wydatków związanych z pobytem matki w DPS, różnicę pomiędzy wnoszoną przez K. S. opłatą, a średnim miesięcznym kosztem pobytu w DPS, ponosić będzie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. zgodnie z kolejnością wynikającą z art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

K. S. wniosła odwołania od obu ww. decyzji. W odwołaniu dotyczącym decyzji Wójta nr [...] stwierdziła, że określenie odpłatności było przede wszystkim przedwczesne z uwagi na nieprawomocność decyzji dotyczącej miejsca pobytu. Niezależnie od tego, odwołująca się zakwestionowała wysokość odpłatności, którą została obciążona. W ocenie K. S. odpłatność wykazana w wysokości blisko 700 zł została zawyżona. Z uwagi na ponoszone przez K. S. wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, ratami kredytu, kosztem zakupu bielizny, leków i żywności – wynoszące ok 750 zł, odpłatność za pobyt w DPS powinna być ustalona przez organ w wysokości nie wyższej niż 200 zł.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wydaną w przedmiocie skierowania K. S. do DPS.

Jednocześnie decyzją z dnia 11 stycznia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchyliło decyzję Wójta Gminy S. z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt w DPS.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 – 3 cyt. ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS są w kolejności: mieszkaniec domu (ust. 1), małżonek, zstępni przed wstępnymi (ust. 2), gmina (ust. 3). Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w DPS nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, jeszcze w dalszej kolejności na wstępnych, a w końcu - na gminie. Wnoszenie opłat nie obciąża jednocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w cyt. przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 cyt. ustawy, w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w tym celu kwot. Organ podkreślił przy tym, że art. 61 ust. 2 ustala maksymalną odpłatność, jaką mieszkaniec DPS może ponosić ze swego dochodu. Okoliczność ta powoduje, że w przypadku zaistnienia racjonalnych, prawidłowo udokumentowanych i niezbędnych wydatków strony, odpłatność ta może być w odpowiedni sposób zmniejszona. W tej sytuacji organ uznał odwołanie za uzasadnione, a wydanie decyzji w przedmiocie odpłatności za przedwczesne, bo niepoprzedzone dokonaniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz zebraniem i oceną całości materiału dowodowego. Organ podkreślił, że z uwagi na wiek strony i towarzyszący jej stan chorobowy, wysokość podanych przez skarżącą w odwołaniu wydatków powinna zostać zweryfikowana przez organ w drodze szczegółowo przeprowadzonego wywiadu środowiskowego.

Decyzją z dnia 17 lutego 2017 r. nr [...] Wójt Gminy S. ponownie ustalił miesięczną opłatę za pobyt K. S. w DPS w ten sposób, że mieszkanka domu została zobowiązana do ponoszenia odpłatności w wysokości 70 % otrzymywanego świadczenia emerytalnego. Różnicą pomiędzy kosztem pobytu w placówce, tj. kwotą 3126 zł/miesięcznie, a odpłatnością ponoszoną przez stronę, organ obciążył Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S..

W uzasadnieniu wskazano, że ustalając odpłatność na poziomie 70 % dochodu strony (tj. w kwocie 770, 70 zł.) organ wziął po uwagę następujące okoliczności faktyczne. W dniu 14 lutego 2017 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy w celu zweryfikowania informacji dotyczących sytuacji materialnej strony. Z treści złożonego przez K. S. oświadczenia wynika, że na jej miesięczny dochód składa się: emerytura z zasiłkiem pielęgnacyjnym w wysokości 967, 80 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 133, 34 zł. Łączny stały dochód strony wynosi zatem 1 101, 14 zł. Strona otrzymuje ponadto sporadyczną pomoc finansową od brata w kwocie nie wyższej niż 100 zł.

K. S. oświadczyła, że na jej miesięczne wydatki składają się : rata kredytu: - 448, 90 zł, czynsz mieszkaniowy – 340 , 85 zł, zakup leków - 270 zł, opłaty za gaz – 55 zł, energię elektryczną 25 zł i telefon 66, 91 zł. Na tej podstawie ustalono, że podana przez stronę miesięczna wysokość wydatków (bez uwzględnienia wydatków dotyczących potrzeb życia codziennego jak zakup żywności, środków czystości itd. ) wyniósł łącznie 1206, 66 zł. Ze złożonego przez stronę oświadczenia wynika tym samym, że choć jej wydatki przewyższają comiesięczne wpływy, należności są regulowane na bieżąco. Organ zaznaczył, że strona nie udostępniała pracownikom socjalnym do wglądu rachunków za energię i gaz, ani też umowy kredytowej ( w tym zakresie okazany został jedynie dokument potwierdzający wysokość wpłaty na konto banku w lutym 2017 r.). Dla całokształtu sprawy organ uznał także za istotny fakt, że Sąd Rejonowy w S. oddalił powództwo K. S. o alimenty od dzieci. Organ wskazał ponadto, że K. S. jest właścicielką mieszkania położonego w R. 24b/2, które w czasie jej pobytu w DPS, by nie generowało kosztów, może być wynajęte osobom trzecim w zamian za pokrywanie wydatków związanych z jego eksploatacja i spłatą kredytu. Inną możliwość stanowi również sprzedaż posiadanego mieszkania. Organ podkreślił ponadto, że w czasie pobytu w domu pomocy społecznej pensjonariusze nie ponoszą wydatków na zakup leków, które kupuje DPS.

W odwołaniu od decyzji K. S. wskazała, że organ błędnie przyjął, że jest w stanie przekazywać za pobyt w DPS 70 % swojej emerytury, szczególnie, że sam organ ustalił, że dochód odwołującej się nie wystarcza na pokrycie wszystkich wymienionych przez stronę wydatków, zatem – nie może ona płacić za pobyt w DPS ze swej emerytury 70 %.

Decyzją z dnia 22 marca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt K. S. w DPS.

Organ uznał odwołanie strony za niezasadne. Kolegium podkreśliło, że mając na uwadze przepisy ustawy o pomocy społecznej po pierwsze nie może być kwestionowana sama zasadność obciążenia strony odpłatnością za pobyt w DPS. Po drugie Kolegium wskazało, że jego zastrzeżeń nie budzi również wysokość nałożonej na stronę odpłatności, albowiem jest ona zgodna z normą wyrażoną w art. 61 ust., 2 pkt 1 cyt. ustawy. Wysokość miesięcznych wydatków przedstawiona przez stronę w oświadczeniu nie mogła zmienić stanowiska Kolegium w tym zakresie. Zważając bowiem na fakt, że wysokość tych wydatków przekracza wysokość otrzymywanego przez stronę dochodu, organ I instancji trafnie stwierdził, że w sprawie występuje dysproporcja pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu, a dochodem rzeczywiście przez stronę osiąganym. W świetle zasad doświadczenia życiowego nieoologicznym i niemożliwym jest bowiem bieżące regulowanie wydatków na łączną kwotę 1206, 66 zł, skoro kwota ta przekracza sumę dochodów w wysokości 1110, 74 zł miesięcznie. Nadto w sprawie istotne jest również i to, że zadeklarowane przez stronę wydatki nie obejmują kosztów związanych z jej wyżywieniem, zakupem środków czystości i higieny osobistej. Strona nie udokumentowała również wszystkich zadeklarowanych wydatków. Z tych względów, w ocenie organu odwoławczego, ww. okoliczności nie mogą skutkować uznaniem, że strony nie stać na ponoszenie opląty za jej pobyt w DPS w wysokości 70% emerytury. Organ pokreślił, że argumenty odwołania nie mogą być uwzględnione również i z tej przyczyny, że z chwilą umieszczenia K. S. w DPS, z uiszczonej przez stronę oraz gminę opłaty, zostaną stronie zapewnione niezbędne środki utrzymania, na które składają się koszty noclegów, wyżywania i opieki, w tym opieki lekarskiej, a także - środków higieny osobistej i zakupu niezbędnych dla strony leków.

Organ odwoławczy zaaprobował również stanowisko Wójta w zakresie dotyczącym kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, na które powołała się odwołująca. Trafnie bowiem wskazano, że na czas pobytu w DPS strona może wynająć mieszkanie i w ten sposób uzyskać niezbędne środki na jego utrzymanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. S. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 22 marca 2017 r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie opłaty za pobyt w DPS.

Na etapie skargi K. S. zakwestionowała nie tyle samą wysokość ustalonej wobec niej kwoty odpłatności, ale sam fakt obciążenia skarżącej tą odpłatnością. W ocenie skarżącej nie powinna ona w ogóle ponosić odpłatności za pobyt w DPS, ponieważ wyrok z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt [...] wskazuje na umieszczenie w domu pomocy społecznej bez zgody K. S.. Natomiast Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w S. i Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na mocy decyzji umieścili skarżącą w DPS dla osób przewlekle psychicznie chorych w L., wbrew treści ww. wyroku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych przez stronę argumentów Kolegium uznało je za nietrafne podkreślając, że to organ administracji, a nie - sąd powszechny, orzeka o rodzaju placówki, w której należy umieścić stronę.

Wojewódzki sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz.1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zakresu kontroli wykonywanej przez sąd nie wyznaczają zarzuty zawarte w skardze, a granice sprawy administracyjnej, rozstrzygniętej przez organ. W postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Wyjaśnienie powyższe ma związek z zarzutami podniesionymi w skardze, a dotyczącymi rodzaju domu pomocy społecznej, do którego na mocy decyzji organu administracji skierowana została skarżąca K. S..

Zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza przedmiot zaskarżonego aktu - w rozpoznawanej sprawie jest to ustalenie zasad odpłatności za pobyt K. S. w domu pomocy społecznej w L., zaś wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że Sąd rozpoznający skargę strony wniesioną w rozpatrywanej sprawie nie jest władny uwzględnić jej zarzutów dotyczących innych kwestii, jako niezwiązanych z przedmiotem zaskarżonej decyzji, a więc na przykład – rodzaju domu pomocy społecznej, do którego skarżąca została skierowana. O umieszczeniu skarżącej w DPS w L. orzeczono na mocy wcześniejszych decyzji, tj. decyzji ostatecznej organu odwoławczego z dnia 11 stycznia 2017 r. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Można jedynie zauważyć, że kierujący do dps-u organ I instancji jest związany zapadłym orzeczeniem sądowym o umieszczeniu danej osoby w ośrodku pomocy społecznej oraz treścią art. 54 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Ze wskazanych przepisów wynika, między innymi, że w przypadku, gdy osoba bezwzględnie potrzebująca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna – prokuratora.

Podkreślić również trzeba, iż sprawa wysokości odpłatności ponoszonej przez skarżącą za pobyt w DPS w L. była dwukrotnie przedmiotem rozstrzygnięć decyzji organów obu instancji, bowiem decyzją z dnia 28.11.2016 r. nr [...] organ I instancji ustalił, że K. S. za swój pobyt w DPS ponosić będzie opłatę w wysokości 70% swojej emerytury, a różnicę między kosztami rzeczywistego pobytu, a opłatą poniesie Gmina – GOPS w S., ale decyzja ta uchylona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w dniu 11 stycznia 2017 r.

W myśl art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stosowanego w sprawie, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, w Domu Pomocy Społecznej w L. wynosił w danym czasie 3126,00 zł. Zgodnie z art. 61 ust. 1 obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W myśl ust. 2 pkt 1 omawianego przepisu za pobyt w domu pomocy społecznej mieszkaniec domu pomocy społecznej wnosi opłatę, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu.

W myśl przepisów ustawy regulujących postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, a w szczególności art. 103 ust. 2 ustawy, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi /.../ mieszkańca domu, wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub powodów, o których mowa w art. 64.

Zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłat jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Cytowany przepis nie wyklucza zatem możliwości częściowego zwolnienia z opłaty

za pobyt w dps mieszkańca tego domu, czyli – w tym przypadku – skarżącej K.

S..

Jak trafnie zauważyły organy administracji w niniejszej sprawie, z treści przepisów art. 61 ust. 1 i 2 ustawy wynika uznaniowy charakter wydawanego na ich podstawie rozstrzygnięcia o wysokości, a z art. 64 - o zwolnieniu osoby z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w całości lub w części. Tym samym wybór sposobu załatwienia określenia wysokości opłaty ( "mieszkaniec domu wnosi opłatę w wysokości nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu") zależy wyłącznie od woli organu właściwego do ustalenia tej opłaty, co nie może jednak oznaczać dowolności wydanego rozstrzygnięcia.

W związku z tym przypomnieć należy, iż w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W wypadku postępowań prowadzonych w oparciu o art. 61 i 64 ustawy o pomocy społecznej, wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tych przepisów powinno być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej pensjonariusza dps (wnioskodawcy), w szczególności zaś przesłanek wymienionych w obu przepisach oraz ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ powinien zatem szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nie istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z możliwości obniżenia wysokości ponoszonych opłat w dps oraz - okoliczności uzasadniających zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W ocenie Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje jednak podstaw do stwierdzenia, iż wskazanym powinnościom w toku postępowania administracyjnego sprostano w stopniu wystarczającym do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Przede wszystkim wbrew przesłaniu ustawy, by pomoc społeczna wspierała osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka ( art. 3 ust. 1) i aby uwzględnić potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 cyt. aktu) wysokość opłaty za pobyt w dps. ustalona decyzją organu I instancji z dnia 17 lutego 2017 r. (70% świadczenia emerytalnego) powoduje, że skarżącej pozostaje na zaspokojenie swoich potrzeb jedynie niewielka – ok. 300 zł – kwota ( w zależności od tego, czy można uznać, że pomoc od brata w wys. 100 zł/ mies.?, to pomoc stała).

K. S. podawała w toku postępowania przed organem I instancji, że miesięczne wydatki, związane przede wszystkim z utrzymaniem mieszkania okresowo przekraczają uzyskiwane dochody. Fakt, iż należności regulowane są na bieżąco nie powinien być okolicznością przemawiającą na niekorzyść skarżącej, a tak wynika z uzasadnień decyzji, w których podkreśla się, że " świadczy to o dysproporcjach między wydatkami, a dochodami strony" (cyt. z uzasadnienia decyzji organu I instancji).Przede wszystkim z akt wynika, że stronie skarżącej do całkowitej spłaty zajmowanego przez stronę mieszkania pozostało w roku 2017 1909,64 zł, a więc – rata kredytu mieszkaniowego zapewne nie wynosi 448,90 zł miesięcznie. Ponadto – skoro ten sam organ I instancji zadecydował o umieszczeniu skarżącej w domu pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi, nie powinien wymagać od K. S. drobiazgowego udokumentowania każdego wydatku, bowiem skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i schorowaną.

Sad w składzie orzekającym podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zajęte w poprzedniej decyzji tego organu, tj., w decyzji z dnia 11 stycznia 21017 r., w uzasadnieniu do której organ odwoławczy wskazał, że, cyt. :"wszak to, że przepis art. 61 ust.2 ustala maksymalną odpłatność, jaką mieszkaniec domu pomocy społecznej może ponosić ze swojego dochodu /.../ powoduje, że w przypadku zaistnienia racjonalnych, prawidłowo udokumentowanych niezbędnych wydatków strony, odpłatność ta może być w sposób odpowiedni zmniejszona".

Poglądy doktryny i orzecznictwa wskazują, że "..drugą przesłanką determinującą wysokość ustalanej opłaty są możliwości. Na wstępie należy dostrzec, że ustawodawca w omawianym przepisie (art. 103 ust.2 ustawy) posłużył się koniunkcją, a zatem wysokość ustalanej opłaty zależna jest nie tylko od wysokości dochodów, ale także od faktycznej możliwości danej osoby i jej rodziny Zatem pojęcie możliwości należy odnosić do faktycznej sytuacji danej osoby i jej rodziny, a w szczególności do jej sytuacji zdrowotnej, ponoszonych wydatków i wszelkich innych elementów życia społecznego, wpływających na ocenę możliwości posiadanych przez określoną osobę i jej rodzinę".( Komentarz str. 719 i n.).

Skoro zatem w sprawie niniejszej organ I instancji w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji przyjął, że łączne wydatki strony to 1206,66 zł miesięcznie, przy czym nie ocenił, które z tych wydatków i w jakiej wysokości będą nadal obciążały stronę poza kosztami pobytu w dps w L., bowiem nie uwidocznił tego w rozważaniach uzasadnienia do decyzji, to w jaki sposób skarżąca będzie je regulowała przekazując 70% swojej emerytury na opłatę z pozostałych jej miesięcznie 320,44 zł (1101,14 zł – 770,70 zł).

Sugerowanie w uzasadnieniach do decyzji obciążających skarżącą maksymalną kwotą opłat za pobyt w niechcianym przez K. S. DPS, że skarżąca może posiadane mieszkanie wynająć lub sprzedać, nie mieści się w katalogu zasad i celów pomocy społecznej.

Logicznym będzie, że to zmiana w sytuacji dochodowej strony wynikająca z wynajęcia bądź sprzedaży mieszkania wpłynie na zmianę decyzji w przedmiocie wysokości opłaty za pobyt w DPS w L..

Mając powyższe na uwadze i stwierdziwszy, że w stanie faktycznym sprawy, tj. przy ustaleniu, że K. S. z racji posiadania mieszkania ponosić musi comiesięczne, konieczne wydatki z tym związane (lecz - o nieustalonej przez organy wysokości) organ I instancji obciążył stronę opłatami za pobyt w DPS w maksymalnej wysokości, przewidzianej ustawą, a nie rozważył, w jaki sposób strona będzie nadal regulowała na bieżąco opłaty mieszkaniowe i inne, sąd uznał, że określenie wysokości tych opłat nastąpiło z obrazą art. 61 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie podjęto nadto z naruszeniem przepisów art. 7,77 § 1 i 80 kpa, bowiem organ I instancji nie zebrał i nie rozważył materiału dowodowego sprawy w sposób wystarczający do podjęcia prawidłowej oceny realnych możliwości ponoszenia przez skarżącą kosztów jej pobytu w DPS w L..

Organ odwoławczy w uzasadnieniu do decyzji, tym razem utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, dodał, m.in., że: " zastrzeżeń organu nie budzi również wysokość nałożonej na stronę odpłatności, albowiem jest ona zgodna z normą wyrażoną w treści art. 61 ust. 2 pkt. 1 ustawy ", przy czym mylnie określił tak dochód strony, jak i wysokość ponoszonej opłaty, a co najważniejsze – zaaprobował – identyczne, co do wysokości potrąceń – rozstrzygnięcie organu I instancji, które wcześniej słusznie zakwestionował.

Reasumując - stwierdziwszy, że zaskarżone decyzje podjęte zostały zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1,2,3 i 4, art. 61 ust. 2 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak i przepisów postępowania w postaci art. 14 ustawy w zw. z art.7,77 § 1, 80 i 104 kpa, Sąd uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania co do dalszego postępowania przed organami wynikają z przedstawionych rozważań.