Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 484/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 247 § 1 pkt 4 w zw. z art. 248 § 1 i § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi R.J. i A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2010 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 12 lutego 2008 r. dokonał wobec A.G. oraz R.J. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008. Decyzja doręczona została podatnikom w dniu 25 lutego 2008 r. i nie wniesiono od niej odwołania.

Następnie decyzją z dnia 30 kwietnia 2008 r. trybie art. 254 Ordynacji podatkowej organ zmienił powyższą rozstrzygnięcie.

Kolejno decyzją z dnia 11 lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia 30 kwietnia 2008 r. i umorzyło postępowanie w sprawie.

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 30 grudnia 2008 r. wydaną w trybie wznowienia postępowania ponownie dokonał wymiaru podatku za rok 2008.

Decyzją z dnia 19 maja 2009 r. decyzją SKO uchyliło decyzję z dnia 30 grudnia 2008 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Niezależnie od powyższego decyzją z dnia 16 czerwca 2008 r. Prezydent Miasta G. dokonał ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. Ww. rozstrzygnięcie organ odwoławczy decyzją z dnia 21 sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy.

Następnie Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 21 sierpnia 2008 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 16 czerwca 2008 r.

Na skutek powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia 29 marca 2010 r. stwierdziło nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 21 sierpnia 2008 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 16 czerwca 2008 r., w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008. Kolegium uznało, iż wystąpiła przyczyna określona w art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej obligująca organ podatkowy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia 21 kwietnia 2010 r. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 29 marca 2010 r. stwierdzającą nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 21 sierpnia 2008 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 16 czerwca 2008 r., w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008.

W ocenie organu, nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów wskazanych przez pełnomocnika stron w odwołaniu. Kolegium wskazało, że prawidłowo i zrozumiale przedstawiło stan faktyczny sprawy uzasadniający zastosowanie sankcji stwierdzenia nieważności określonej art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Podkreśliło, że nie ulega wątpliwości, iż wymiar podatku za 2008 r. został określony dwoma decyzjami Prezydenta Miasta G.: decyzją z dnia 12 lutego 2008 r. oraz decyzją z dnia 16 czerwca 2008 r. Organ stwierdził, że wskazany w odwołaniu zarzut niedoręczenia pisma Prezydenta Miasta jest nieuzasadniony, bowiem dotyczy łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r.

Na powyższą decyzję podatnicy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia jej w całości zaskarżonej.

Strona skarżąca zarzuciła organom podatkowym wystąpienie kwalifikowanej wady postępowania stanowiącej przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu na skutek naruszenia przez SKO przepisów art. 178 § 3, art. 192, art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej), jak również naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 128, art. 247 § 1 pkt 4 w zw. z art. 248 § 1 i § 2 pkt 1, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 178 § 3, art. 187 § 1 i § 2, art. 191, art. 192, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4, art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Pełnomocnik skarżących wskazał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2010 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji z dnia 29 marca 2010 r. Podniósł również, że przed wydaniem decyzji z dnia 21 kwietnia 2010 r. – organ - nie wyznaczył stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiałów dowodowych, co stanowi naruszenie art. 200 § 1 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto pełnomocnik podkreślił, że pomimo składanych wielokrotnie pism - Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie doręczyło na adres jego biura kserokopii pisma Prezydenta Miasta G. z dnia 25 listopada 2009 r. Nadto SKO nie wyznaczyło pełnomocnikowi strony terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiałów dowodowych w celu ustosunkowania do treści ww. pisma.

Dodatkowo strona podniosła, że akta sprawy udostępnione pełnomocnikowi w dniu 25 lutego 2010 r. były niezupełne i nieponumerowane, a w dniu 25 lutego 2010 r. brak było warunków do zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie SKO (akta nie były przygotowane do przeglądu).

Wskazał również, że kserokopię pisma Prezydenta Miasta otrzymał dopiero w dniu 28 kwietnia 2010 r., w jednej kopercie ze skarżoną decyzją, co pozbawiło go możliwości ustosunkowania się do treści tego dokumentu przed zakończeniem sprawy, a to stanowi szczególnie rażące naruszenie organu w świetle orzecznictwa sądowego (wyrok NSA z dnia 05.12.2006r. I FSK 1141/06, pub I. Adam Bartosiewicz, Ryszard Kubacki: Leksykon Ordynacji podatkowej 2009, Oficyna Wydawnicza UNIMEX, str. 555 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.05.2006 r. sygn. akt III SA/Wa 241/06, publ. jw. str. 558). W związku z powyższym strona zarzuciła organowi naruszenie zasady wynikającej z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.

Pełnomocnik skarżących podzielił pogląd prezentowany w doktrynie, że wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, to jest sam goły fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia. Przepis nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy.

Wskazał również, że stwierdzenie nieważności decyzji w niniejszej sprawie nastąpiło z naruszeniem zasady trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z art. 128 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 247 § 1 pkt 4 w zw. z art. 248 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadne stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 sierpnia 2008 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 czerwca 2008 r. Pełnomocnik uznał, że, fakt iż SKO wydało kilka decyzji w tej samej sprawie nie powinien obciążać podatników.

Dodatkowo pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4, art. 121 § l i art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na zaniechaniu sporządzenia uzasadnienia zawierającego ustalenia stanu faktycznego i ocenę prawną.

Końcowo strona wskazała, że w zaskarżonej decyzji nie wskazano przyczyn braku doręczenia pełnomocnikowi kserokopii pisma Prezydenta Miasta G.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Pismami z dnia 21 września 2010 r. i 8 października 2010 r. pełnomocnik skarżących złożył wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a") i odroczenie terminu rozprawy oraz dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów dotyczących klasyfikacji nieruchomości oraz dokumentów, na podstawie których dokonywano zmian w ewidencji gruntów.

W dniu 13 października 2010 r. na rozprawie Sąd oddalił wnioski strony skarżącej zawarte w pismach z dnia 21 września 2010 r. oraz z 8 października 2010 odpowiednio o zawieszenie postępowania oraz o dopuszczeniu dowodów z dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przechodząc do rozpoznawania sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 128 Ordynacji podatkowej - zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych.

Ordynacja podatkowa zgodnie z art. 247 § 1 pkt 4 nakazuje organowi podatkowemu stwierdzenie nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Z powyższego należy wywieść wniosek, że w postępowaniu administracyjnym zasadą jest trwałość decyzji ostatecznych, natomiast wyjątkiem stwierdzenie nieważności. W myśl ww. zasady organ administracji nie może ponownie rozstrzygać sprawy, która wcześniej została załatwiona ostateczną decyzją. Załatwienie sprawy przez organ administracji decyzją ostateczną stwarza tzw. "powagę rzeczy osądzonej" (res iudicata), która uniemożliwia ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, chyba że poprzednia decyzja zostanie wzruszona w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Powaga rzeczy osądzonej zachodzi w sytuacji, gdy występuje tożsamość sprawy obecnej i poprzednio rozpoznanej. Tożsamość taka ma miejsce wówczas, gdy występują te same podmioty, obie sprawy dotyczą tego samego przedmiotu oraz tego samego stanu faktycznego i prawnego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2000r. w sprawie I SA/Ka 1458/99 (Lex nr 47122), z dnia 29 kwietnia 1999r., w sprawie V SA 1942/98 (ONSA nr 2 z 2000r. poz.76) oraz z dnia 29 kwietnia 1998r. w sprawie IV SA 1061/96 (Lex nr 45166).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że zachodzi tożsamość sprawy podatkowej, bowiem organy podatkowe wydały wobec A.G. i R.J. dwie decyzje, tj. z dnia 12 lutego 2008 r. oraz z 21 sierpnia 2008 r. w sprawie łącznego wymiaru pieniężnego za 2008 r. Decyzja z dnia 12 lutego 2008 r. nie została wzruszona w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w Ordynacji podatkowej wobec czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze z upoważnienia zawartego w art. 247 § 1 pkt 4 ww. ustawy – prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji z dnia 21 sierpnia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 16 czerwca 2008 r. Należy podkreślić, że organ podatkowy wydał decyzję z dnia 21 sierpnia 2008 r. z rażącym naruszeniem prawa, poprzez nieuwzględnienie zasady res iudicata. Nie budzi wątpliwości Sądu, że działanie organu stwierdzającego nieważność było zgodne z przepisami prawa jak również konieczne z punktu widzenia wyeliminowania decyzji ponowne rozstrzygającej tą samą sprawę i nie naruszało art. 128 Ordynacji podatkowej.

Błędnie wywodzi pełnomocnik skarżących, że stwierdzenie nieważności decyzji w niniejszej sprawie nastąpiło z naruszeniem zasady trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z art. 128 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższych wywodów zasada ta nie mogła zostać naruszona, bowiem sprzeciwiałoby się to mającemu zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Oceniając legalność rozstrzygnięcia organu odwoławczego, w pierwszej kolejności należy odnieść się do eksponowanego w toku postępowania zarzutu naruszenia art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Jak wskazuje pełnomocnik skarżących organy podatkowe uniemożliwiły stronie zapoznanie się ze zebranym materiałem dowodowym w sprawie poprzez niedoręczenie pisma z dnia 25 listopada 2009 r. oraz nie wyznaczyły 7 dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie. W ocenie Sądu ww. zarzut nie ma uzasadnionych podstaw, gdyż jak słusznie zauważyło SKO, pismo z dnia 25 listopada 2009 r. odnosiło się do innego roku podatkowego a ponadto stanowiło powtórzenie stanowiska organu I instancji i nie wnosiło jakichkolwiek nowych okoliczności w sprawie. Mając na uwadze również to, że w efekcie swoich starań wraz z zaskarżoną decyzją - pełnomocnik otrzymał ww. pismo i w związku z jego treścią nie wskazał w jaki sposób jego prawo do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego zostało ograniczone i co dodatkowo mógłby podnieść, co miałoby wpływ na załatwienie sprawy – Sąd uznał, że w tej sytuacji, zarzut ten nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych pismem z dnia 2 marca 2010 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, wobec czego zarzut naruszenia art. 178 § 3 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej również jest nietrafny. Zdaniem Sądu, organ podatkowy nie uchybił również art. 210 § 1 pkt 6 i § 4. Decyzja, co prawda zawiera zwięzłe uzasadnienie faktyczne i prawne, jednak wyjaśnia ono w sposób wystarczający zarówno stan faktyczny sprawy jak również zasadność podjętego rozstrzygnięcia.

Sąd nie stwierdził również naruszenia pozostałych, wskazywanych przez skarżących przepisów Ordynacji podatkowej. W szczególności organy podatkowe nie uchybiły przepisom art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i § 2, art. 191, art. 192 .Powołane przepisy stanowią regulację o charakterze ogólnym, odnoszącą się generalnie do postępowań dowodowych we wszelkiego rodzaju postępowaniach podatkowych. Organy podatkowe działały bowiem w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, przeprowadzając postępowanie starannie i merytorycznie poprawnie, traktując równo interesy podatnika i Skarbu Państwa oraz nie rozstrzygając wątpliwości na niekorzyść podatnika.

W kontekście powyższych uwag uznać należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzić należy, że analizując wszystkie podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności, w ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez skarżących nie znajduje podstaw do uwzględnienia skargi.

Sąd nie przychylił się również do wniosku strony skarżącej o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z sytuacją, w której rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia występującego w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy sądowoadministracyjnej, na tle której wystąpiło.

W ocenie Sądu, wynik postępowania prowadzanego przez Prezydenta Miasta G. w przedmiocie zatwierdzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie ma w rozpoznawanej sprawie charakteru prejudycjalnego. Ten organ administracyjny nie rozstrzyga bowiem zagadnienia, które pozostaje z niniejszym postępowaniem w takim związku, że warunkuje możliwość dalszego jego prowadzenia, a treść rozstrzygnięcia ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania toczącego się przed sądem. Należy bowiem wyraźnie podkreślić, że w przypadku ewidencji gruntów i budynków nie ma zastosowania zasada wpisu danych z datą wsteczną (np. jak to ma miejsce w przypadku ksiąg wieczystych z datą złożenia wniosku), a zatem nie ma możliwości "historycznego" korygowania danych ujawnianych w tej ewidencji. Ewentualne zmiany uwidocznionych w ewidencji danych, po upływie tego roku podatkowego, pozostaną bez wpływu na wynik przedmiotowego postępowania, albowiem zmiany w ewidencji nie będą odnosiły się do stanów faktycznych już zaistniałych, lecz na przyszłość.

Brak jest również podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem ewentualne ustalenie popełnienia czynu karalnego przez Prezydenta Miasta G., objętego zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa, nie pozostaje w takim związku, że mogłoby wywrzeć wpływ na treść rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie.

Również przedłożone przez strony dokumenty nie zmieniają zapatrywania Sądu na przedmiotową sprawę. W istotce potwierdzają one jedynie twierdzenia stron o zapisach zawartych w ewidencji i przebiegu postępowania w przedmiocie dokonania zmian.

Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 P.p.s.a.