Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1503/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 74 par. 2.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010 r. sprawy ze skarg P. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z aktami postępowania oddala skargi


UZASADNIENIE

P. Sp. z o.o. w W. (dalej P., skarżąca) pismami z dnia 19 stycznia 2010 r. wystąpiła do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej o dopuszczenie jej jako strony do udziału w postępowaniach wszczętych z wniosku T. S.A. (dalej T.) o przyznanie dopłaty do kosztów usługi powszechnej za okres 8 maja 2006 r. – 31 grudnia 2006 r. i za rok 2007 oraz o udostępnienie jej akt wyżej wymienionych postępowań, w celu ich przeglądnięcia oraz sporządzenia z nich notatek i odpisów.

Jako podstawy prawne wniosków wskazano art. 28 k.p.a. w związku z art. 96 i 97 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (dalej Pt) oraz art. 73 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu wniosków P. powoływała także art. 4 ust. 1 dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) (Dz. U. UE. L. 02.108.33 z późn. zm.).

P. wywodziła, iż posiada interes prawny w dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu, gdyż rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach T. będzie miało wpływ na prawa i obowiązki P.. Podniosła, iż fakt złożenia przez T. wniosku o dopłatę wpływa na czynności i działania podejmowane przez P., bowiem - zdaniem P. - skutki ewentualnej decyzji mają znaczenie prawne dla przedsiębiorców zmuszonych do dopłaty do kosztu netto, a przedsiębiorcą takim jest P..

Zdaniem P. powinna ona mieć procesową możliwość zajęcia stanowiska w zakresie wszelkich działań przedsiębiorcy wyznaczonego, które mają wpływ na obowiązek P. udziału w dopłacie do kosztu świadczenia usługi powszechnej w trybie art. 97 w zw. z art. 96 Pt.

Postanowieniami z dnia [...] marca 2010 r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej organ, Prezes UKE) odmówił P. umożliwienia zapoznania się z aktami przedmiotowych postępowań. Jako podstawy prawne Postanowień powołano art. 74 § 2 w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Pt.

W uzasadnieniu Prezes UKE powołując art. 206 ust. 1 Pt i art. 28 k.p.a. oraz poglądy doktryny i orzecznictwo dotyczące pojęcia strony i istnienia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym wskazał, że postępowanie w przedmiocie wniosku T. o przyznanie dopłaty do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej za rok 2006 nie dotyczy interesu prawnego P.. P. swój interes prawny konstruowała poprzez odwołanie się do sytuacji innego podmiotu – T.. Organ zauważył, że jedynym podmiotem, który dąży do ustalenia granic i treści swojego uprawnienia i na sytuację prawną, którego będzie bezpośrednio lub pośrednio oddziaływać rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie jest T.. Podnosił, że zgodnie z art. 95 ust. 1 Pt dopłata do kosztów świadczonych usług wchodzących w skład usługi powszechnej, w przypadku ich nierentowności, przysługuje przedsiębiorcy wyznaczonemu zgodnie z art. 82 i art. 83 Pt. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 oraz art. 108 § 1 kpa w związku z art. 82 ust. 4 i art. 206 ust. 1 Pt, wyznaczył TP na przedsiębiorcę telekomunikacyjnego świadczącego usługę powszechną na terenie całego kraju. Tym samym, w ocenie Prezesa UKE, jedynym podmiotem zobowiązanym do wykonywania obowiązków wynikających z powyższej decyzji oraz realizacji związanych z tym uprawnień, w tym prawa po dopłaty do kosztów świadczonych usług wchodzących w skład usługi powszechnej, jest T..

Zdaniem organu P. w przedmiotowym postępowaniu posiada jedynie interes faktyczny. W ocenie Prezesa UKE, P. błędnie przypisuje interesowi faktycznemu znamiona interesu prawnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że o interesie prawnym P. w niniejszym postępowaniu nie świadczy okoliczność, iż w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku T. o dopłatę przez Prezesa UKE, P. może być zobowiązana partycypować w pokryciu przedmiotowej dopłaty. Z art. 98 ust. 1 Pt wynika bowiem, że kwestia ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokość ich udziału w dopłacie stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego, do którego wszczęcia Prezes UKE jest zobowiązany niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty.

Organ wywodził, że brak jest więc w sprawie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego P. mogłaby w konkretnym, zaistniałym w niniejszej sprawie, a nie hipotetycznym stanie prawnym i faktycznym, domagać się ustalenia przez organ swoich praw i obowiązków.

Wobec powyższego Prezes UKE stanął na stanowisku, iż P. nie ma interesu prawnego w sprawie z wniosku T. o przyznanie dopłaty do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej, czego konsekwencją jest brak przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu.

Powołując art. 73 § 1 k.p.a. Prezes UKE wskazał, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 k.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który zna przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Z uwagi na fakt, iż P. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu z wniosku T. o przyznanie dopłaty do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej, nie przysługują jej uprawnienia wynikające z art. 73 kpa.

Powołując art. 74 § 2 k.p.a. Prezes UKE wskazywał, że mimo literalnego odniesienia się w hipotezie tego przepisu wyłącznie do strony postępowania, judykatura opowiada się za wykładnią rozszerzającą i zastosowania tego przepisu także do podmiotów niebędących stroną postępowania.

Wobec tego mimo nieposiadania przez P. przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, w ocenie organu koniecznym było wydanie postanowienia rozstrzygającego w przedmiocie braku zgody na realizację praw określonych w art. 73 k.p.a.

Tożsamymi pismami z dnia 23 marca 2010 r. P. w obydwu sprawach wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z pouczeniem dotyczącym postanowień z dnia [...] marca 2010 r. Wniosek ten został złożony w terminie 7 dni od daty doręczenia zaskarżonego postanowienia.

P. zarzuciła:

1. naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 6 kpa, poprzez naruszenie obowiązku działania na podstawie i w granicach przepisów prawa, a także art. 77 ust. 1 kpa poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

2. naruszenie art. 7 kpa, poprzez naruszenie obowiązku przestrzegania zasady prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia słusznego interesu obywateli,

3. naruszenie art. 28 kpa, poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie.

Postanowieniami z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] i [...] Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej utrzymał w mocy zaskarżone Postanowienia.

Prezes UKE podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniach zaskarżonych Postanowień.

Przytaczając poglądy doktryny i orzecznictwa dotyczące istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Prezes UKE wskazał, że postępowanie w przedmiocie Wniosku T. o przyznanie dopłaty do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej nie dotyczy interesu prawnego P., która swój interes prawny konstruowała poprzez odwołanie się do sytuacji innego podmiotu tj. T. S.A.

Powołując art. 95 ust. 1 Pt, Prezes UKE wywodził, że T. S.A. została wyznaczona przez Prezesa UKE, w drodze decyzji z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] na przedsiębiorcę świadczącego usługę powszechną na terenie całego kraju. Tym samym jedynym podmiotem zobowiązanym do wykonywania obowiązków nałożonych powyższą decyzją jest T., a zatem jest również jedynym podmiotem, który dąży do ustalenia granic i treści swojego uprawnienia, i na którego sytuację prawną będzie bezpośrednio lub pośrednio oddziaływać rozstrzygnięcie w przedmiotowym postępowaniu.

Prezes UKE podkreślał, że brak jest w przedmiotowej sprawie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego P. mogłaby w konkretnym, zaistniałym w przedmiotowym postępowaniu, a nie hipotetycznym stanie prawnym i faktycznym, domagać się ustalenia przez Prezesa UKE swoich praw i obowiązków. Z przytoczonych przez P. postanowień P. nie wynika wprost interes prawny P., gdyż powoływane przez P. przepisy dotyczą realizacji praw i zobowiązań nakładanych na operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, którym P. nie jest.

Organ zauważał również, że wskazana przez P. kwestia dotycząca ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do opłaty i określenia wysokości ich udziału w dopłacie stanowi przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego, do którego wszczęcia Prezes UKE jest zobowiązany niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty (art. 97 i 98 Pt).

Prezes UKE wywodził, iż P. w przedmiotowym postępowaniu posiada jedynie interes faktyczny. W ocenie Prezesa UKE, P. błędnie przypisuje interesowi faktycznemu znamiona interesu prawnego. Bowiem w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku T. o dopłatę przez Prezesa UKE, P. może być zobowiązana partycypować w pokryciu przedmiotowej dopłaty. Jednakże w ocenie organu powyższa okoliczność nie może świadczyć o interesie prawnym P. w niniejszym postępowaniu.

Ostatecznie Prezes UKE stwierdzał, iż P. nie ma interesu prawnego w sprawie z wniosku T. S.A., czego konsekwencją jest brak przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej podniesionych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes UKE wskazał, iż wydając zaskarżone Postanowienia miał na uwadze dyspozycję art. 6 kpa. Zaskarżone rozstrzygnięcia posiadają zarówno podstawę prawną, jak i uzasadnienie prawne, w którym szczegółowo zostały wyjaśnione motywy zastosowania art. 74 § 2 w zw. z art. 73 § 1 kpa. Przedstawiono znaczenie ww. norm prawnych oraz ustalenia poczynione w wyniku porównania stanu faktycznego sprawy ze stanem abstrakcyjnym zawartym w ww. przepisach prawa. W związku z powyższym nie można się zgodzić z twierdzeniem P., że Postanowienia te naruszają zasadę praworządności, określoną w art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez niedokonanie przez Prezesa UKE "wnikliwej analizy" sprawy.

Prezes UKE wskazywał też, że przepisy k.p.a. nie przewidują czynności wnioskowania o uznanie danego podmiotu za stronę.

Zdaniem Prezesa UKE, art. 28 kpa nie jest podstawą do wnioskowania danego podmiotu o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a jedynie wskazuje jaki warunek musi być spełniony (przedmiot postępowania musi dotyczyć interesu prawnego lub obowiązku P.), aby uznać ten podmiot za stronę. Z powyższego wynika, że skoro przedmiot postępowania w sprawie dopłaty do kosztu netto dotyczy interesu prawnego P. - jej zdaniem - to nie powinna on wnosić o dopuszczenie jako stronę w postępowaniu, tylko na mocy art. 28 kpa uznać się za stronę. W takim przypadku, P. we wniosku z dnia 19 stycznia 2010 r. powinna jedynie wykazać zależność między przedmiotem postępowania z Wniosku T. a rzekomym interesem prawnym P., a następnie wnioskować o możliwość zapoznania się z aktami sprawy, zgodnie z art. 73 § 1 kpa.

Powołując orzecznictwo NSA, Prezes UKE podnosił, że postanowienie na podstawie art. 74 § 2 kpa może być wydane również w przypadku, gdy organ nie uważa danego podmiotu za stronę. Prezes UKE w Postanowieniu wskazał, że P. nie posiada interesu prawnego w toczącym się postępowaniu z Wniosku T., zatem jego zdaniem, nie jest stroną postępowania. Jednakże, bycie stroną postępowania nie jest warunkiem koniecznym do wydania postanowienia dla danego podmiotu.

Organ uznał również za bezzasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. Wskazał, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku T. o dopłatę przez Prezesa UKE, P. może być zobowiązana partycypować w pokryciu przedmiotowej dopłaty, lecz ustalenie przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokości ich udziału w dopłacie jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania wszczętego na Wniosek T..

Tożsame w treści skargi na obydwa Postanowienia z [...] maja 2010 r. wniosła P. Spółka z o.o., żądając uchylenia postanowień z [...] maja 2010 r. oraz poprzedzających je postanowień z [...] marca 2010 r. a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonym postanowieniem zarzuciła naruszenie art. 28 Kpa w związku z art. 95 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 97 ustawy Prawo telekomunikacyjne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że P. nie jest stroną postępowania prowadzonego przez Prezesa UKE z uwagi na brak interesu prawnego.

Skarżąca podnosiła, że T. SA jest przedsiębiorcą wyznaczonym w rozumieniu Pt. Spółka ta wniosła o przyznanie dopłaty do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej. Ponieważ P. Sp. z o.o. ("P.") jest przedsiębiorcą, którego przychody przekraczają 4 miliony złotych, P. może zostać zobowiązana do partycypacji w kosztach usługi powszechnej świadczonej przez T.SA. Bez wątpienia zatem, treść wniosku T. SA oraz przebieg postępowania w sprawie przyznania dopłaty do usługi powszechnej ma istotny wpływ na sytuację P..

P. wskazywała, iż jest zainteresowana zapoznaniem się z aktami sprawy z wniosku spółki T. S.A. oraz udziałem w toczącym się postępowaniu celem dokonania oceny, czy funkcjonujący obecnie model usługi powszechnej jest uzasadniony oraz czy samo ponoszenie kosztów przez przedsiębiorcę wyznaczonego (T. SA) uzasadnia dopłatę przez P. do jego działalności. Konieczne jest w związku z tym przeanalizowanie poszczególnych składników usługi powszechnej i odpowiedź na pytanie, do czego ma dopłacać P. oraz inni uczestnicy rynku telekomunikacyjnego.

Podnosiła, iż elementy usługi powszechnej są świadczone przez wszystkich przedsiębiorców świadczących usługi w stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej.

Zdaniem skarżącej oznacza to w praktyce, iż nie ma obecnie różnicy między przedsiębiorcą wyznaczonym (poza świadczeniem udogodnień dla osób niepełnosprawnych), a innymi przedsiębiorcami konkurującymi z T.. W efekcie, konkurenci T., których produkty są tożsame, a przy tym tańsze od produktów T., mogą być zmuszeni do finansowania działalności swojego bezpośredniego konkurenta.

Skarżąca powoływała też Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 lutego 2008 r. (sygn. C-426/05) dotyczący wykładni art. 4 Dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (Dz. U. UE L z dnia 24 kwietnia 2002 r.).

Wskazywała, że ETS podkreślił w szczególności, iż pojęcie użytkownika lub przedsiębiorstwa, którego dotyczy decyzja krajowego organu regulacyjnego należy oceniać w świetle celu, któremu służy art. 4 Dyrektywy ramowej, w tym w szczególności w celu wspierania konkurencji.

Zdaniem skarżącej Prezes UKE naruszył art. 28 Kpa poprzez uznanie, że PTC nie ma interesu prawnego, by wziąć udział w postępowaniu jako strona.

Podkreśliła, że ma interes prawny, jak i podlega obowiązkom, uzasadniającym żądanie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Skarżąca wywodziła, że "Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej". Takiej ochrony prawnej szuka właśnie P. wnioskując o przyznanie jej statusu strony w postępowaniu.

Ostatecznie wskazywała, że zastosowanie przez Prezesa UKE art. 95 ust. 1 - 3 oraz art. 97 Pt, celem rozpoznania wniosku złożonego przez T. SA, będzie miało bez wątpienia wpływ na sytuację P..

Organ w odpowiedzi na skargi wnosił o ich oddalenie. W odpowiedzi na skargę dotyczącą Postanowienia nr [...] wnosił o jego ewentualne odrzucenie wskazując, iż nie wydawał aktu o numerze wskazanym w treści skargi, który mógłby być objęty kontrolą WSA. Odnosząc się do tego wniosku pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż popełniono oczywistą omyłkę w numerze zaskarżonego postanowienia.

Uczestnik postępowania T. S.A. w pismach z dnia 13 października 2010 r. wniosła o oddalenie skarg.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej popierając skargi powoływał się na art.64 Konstytucji RP, który ma na celu ochronę interesu majątkowego.

Zarządzeniem wydanym na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Zgodnie z art. 81 ust. 1. i 2 Pt. zestaw usług telekomunikacyjnych, jakie powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników końcowych stacjonarnych publicznych sieci telefonicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zachowaniem wymaganej jakości i po przystępnej cenie, stanowi usługę powszechną. Usługę, o której mowa w ust. 1, świadczy przedsiębiorca telekomunikacyjny wyznaczony, zgodnie z art. 82 albo art. 83, do świadczenia usługi powszechnej albo poszczególnych usług wchodzących w jej skład, zwany dalej "przedsiębiorcą wyznaczonym".

W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że decyzją z dnia [...] maja 2006r. nr [...] T. S.A. została przedsiębiorcą telekomunikacyjnym wyznaczonym do świadczenia usługi powszechnej.

Zgodnie z art. 95 Pt. przedsiębiorcy wyznaczonemu zgodnie z art. 82 i art. 83 przysługuje dopłata do kosztów świadczonych przez niego usług wchodzących w skład usługi powszechnej, zwana dalej "dopłatą", w przypadku ich nierentowności. Dopłatę ustala Prezes UKE w wysokości kosztu netto świadczenia usługi wchodzącej w skład usługi powszechnej. Koszt netto świadczenia usługi powszechnej dotyczy tylko kosztów, których przedsiębiorca wyznaczony nie poniósłby, gdyby nie miał obowiązku świadczenia usługi powszechnej. Kalkulacja kosztu netto, o którym mowa w ust. 2, powinna uwzględniać:

1) koszty bezpośrednio związane ze świadczeniem usługi powszechnej;

2) przychody ze świadczenia usługi powszechnej;

3) korzyści pośrednie związane ze świadczeniem usługi powszechnej.

Minister właściwy do spraw łączności określi, w drodze rozporządzenia, sposób obliczania kosztu netto usługi wchodzącej w skład usługi powszechnej, kierując się obowiązującymi w tym zakresie przepisami Unii Europejskiej.

Zgodnie z art.96 Pt. Przedsiębiorca wyznaczony może złożyć wniosek o dopłatę w terminie 6 miesięcy od zakończenia roku kalendarzowego, w którym, zdaniem tego przedsiębiorcy, wystąpił koszt netto. Przedsiębiorca wyznaczony przedstawia Prezesowi UKE wyliczoną wysokość kosztu netto, a także rachunki lub inne dokumenty zawierające dane lub informacje służące za podstawę obliczenia tego kosztu netto. Do przeprowadzenia analizy tej dokumentacji Prezes UKE powołuje biegłego rewidenta. Prezes UKE, w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku, weryfikuje koszt netto i w zależności od wyników tej weryfikacji przyznaje, w drodze decyzji, ustaloną kwotę dopłaty bądź odmawia jej przyznania. Prezes UKE odmawia przyznania dopłaty, jeżeli stwierdzi, że zweryfikowany koszt netto nie stanowi uzasadnionego obciążenia przedsiębiorcy wyznaczonego.

Zgodnie z art. 97 Pt. przedsiębiorcy telekomunikacyjni, których przychód z działalności telekomunikacyjnej w roku kalendarzowym, za który przysługuje dopłata do usługi powszechnej, przekroczył 4 miliony złotych, są obowiązani do udziału w pokryciu dopłaty.

Zgodnie z art. 98 Pt. Prezes UKE, niezwłocznie po ustaleniu należnej dopłaty, rozpoczyna postępowanie w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokości ich udziału w dopłacie. Prezes UKE ustala jednolity wskaźnik procentowego udziału wszystkich przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do udziału w pokryciu dopłaty, biorąc pod uwagę wysokość dopłaty, która podlega pokryciu. Wysokość udziału danego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego w pokryciu dopłaty, nie wyższa niż 1 % jego przychodów, ustalana jest proporcjonalnie do wysokości przychodów tego przedsiębiorcy w danym roku kalendarzowym, uzyskanych z tytułu wykonywania działalności telekomunikacyjnej. Prezes UKE ustala, w drodze decyzji, kwotę udziału w pokryciu dopłaty dla przedsiębiorcy telekomunikacyjnego. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Kwota dopłaty podlega administracyjnej egzekucji należności pieniężnych.

W przedmiotowej sprawie Prezes UKE odmówił skarżącej umożliwienia zapoznania się z aktami toczących się z wniosków T.S.A. postępowań o przyznanie dopłat do kosztu netto świadczenia usługi powszechnej. Organ stanął na stanowisku, iż skarżąca nie jest stroną tego postępowania, bowiem nie dotyczy ono jej interesu prawnego. Wobec braku przymiotu strony skarżąca nie może żądać realizacji przez organ uprawnień procesowych strony.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Najważniejszymi cechami interesu prawnego są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmioty z normą materialnoprawną, z której ten interes wywodzi. Pojęcie interesu prawnego na gruncie postępowania administracyjnego należy rozpatrywać w oparciu o normę prawa materialnego, konkretną sytuację prawną zindywidualizowanego podmiotu prawa, a także możliwość oddziaływania stosownej normy na sytuację prawną tego podmiotu. Zatem związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę interesu prawnego stanowi jego istotę, przy czym norma ta musi być konkretnie określona i wyodrębniona z innych norm co powoduje, że interesu prawnego nie można opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu prawnego. W związku z tym przymiot strony postępowania daje dopiero norma o charakterze materialnoprawnym bezpośrednio legitymująca dany podmiot do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym.

Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniałby go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2008 r. w sprawie II OSK 1082/07).

Przenosząc powyższe rozważenia na grunt niniejszej sprawy należy rozważyć czy postępowanie w przedmiocie przyznania dopłaty do kosztów usługi powszechnej przedsiębiorcy wyznaczonego dotyczy interesu prawnego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, który może partycypować w tej dopłacie.

Przytoczone wyżej przepisy Prawa telekomunikacyjnego jasno wskazują, iż postępowanie w przedmiocie przyznania dopłaty do kosztów usług wchodzących w skład usługi powszechnej toczy się z wniosku przedsiębiorcy wyznaczonego i wynik tego postępowania warunkuje wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do pokrycia dopłaty i wysokości ich udziału w dopłacie. Mamy zatem do czynienia z ciągiem działań administracyjnych. W dwóch sprawach, których przedmiot jest różny, wydawane są dwie decyzje administracyjne, które są powiązane więzią merytoryczną. Niewątpliwym jest, iż w przypadku wypełnienia przez skarżącą przesłanki z art.97 Pt. ma ona interes prawny w postępowaniu toczącym się na podstawie art.98 Pt. Jednak istnienie interesu prawnego w tej sprawie nie przesądza zdaniem Sądu o istnieniu interesu prawnego w sprawie przyznania dopłaty. Postępowanie w sprawie przyznania dopłaty jedynie pośrednio może oddziaływać na sferę prawną P..

Decyzja wydana w sprawie przyznania dopłaty nie będzie jednak bezpośrednio dotyczyć praw i obowiązków P.. Nie można dopatrzyć się przepisu prawa materialnego który stanowiłby podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku skarżącej w tym postępowaniu (interes prawny).

Jak słusznie podnosił organ skarżąca, w tym postępowaniu może mieć jedynie interes faktyczny, który jednak nie może być utożsamiony z interesem prawnym.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej popierając skargi powoływał się na art.64 Konstytucji RP, który ma na celu ochronę interesu majątkowego. Należy jednak zauważyć, że interes majątkowy jest interesem faktycznym i nie może być utożsamiany z interesem prawnym.

We wniosku skarżąca powoływała także art. 4 DYREKTYWY 2002/21/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) (Dz. U. UE L z dnia 24 kwietnia 2002 r.).

Zgodnie z tym przepisem Państwa członkowskie zapewniają, aby na poziomie krajowym istniały skuteczne mechanizmy umożliwiające użytkownikom lub przedsiębiorstwom udostępniającym sieci lub usługi łączności elektronicznej, których dotyczy dana decyzja wydana przez krajowy organ regulacyjny, korzystanie z prawa odwołania się od takiej decyzji do organu odwoławczego niezależnego od stron uczestniczących w sporze. Organ taki, który może być sądem, dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną pozwalającą mu na skuteczne wypełnianie swoich funkcji. Państwa członkowskie zapewniają, aby aspekty merytoryczne każdej sprawy zostały właściwie rozpatrzone, oraz zapewniają istnienie skutecznych środków odwoławczych. Do czasu rozpatrzenia odwołania decyzja krajowego organu regulacyjnego pozostaje w mocy, chyba że zgodnie z prawem krajowym zostaną zastosowane środki przejściowe.

Przepis ten nie rozstrzyga jednoznacznie czy postępowanie przed organem regulacyjnym toczy się z udziałem konkretnych stron. Niewątpliwie stanowi on wskazówkę, iż przepisy prawa krajowego odnoszące się do zagadnienia występowania stron w tym postępowaniu należy interpretować w taki sposób, aby ustalić czy to postępowanie dotyczy konkretnego podmiotu. W przedmiotowej sprawie organ w ocenie Sądu dokonał prawidłowej analizy obowiązujących przepisów w tym zakresie.

Powoływany przez skarżącą wyrok ETS nie może stanowić prejudykatu w tej sprawie. Po pierwsze został on wydany w odmiennym stanie faktycznym, po wtóre jak słusznie zauważał organ w odpowiedzi na skargę, ETS podkreślał, iż art. 4 i 16 dyrektywy ramowej dotyczą stron postępowania sądowego, nie zaś postępowania administracyjnego (pkt 31 -33 wyroku C - 426/05), zaś kwestia stron postępowania administracyjnego pozostawiona jest wewnętrznemu porządkowi prawnemu państw członkowskich.

Reasumując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ zasadnie przyjął, iż skarżąca nie ma interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie przyznania dopłaty do kosztów usług wchodzących w skład usługi powszechnej toczącym się z wniosku przedsiębiorcy wyznaczonego – T. S.A. Co za tym idzie skarżąca nie ma przymiotu strony i nie może domagać się realizacji uprawnień procesowych przysługujących stronie, w tym przypadku udostępnienia akt postępowania w celu ich przeglądnięcia oraz sporządzenia z nich notatek na podstawie art. 73 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W postanowieniu z dnia 10 października 2008r. (I OSK 1081/08 LEX nr 516765) NSA wskazał, że przepis art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. Zasadnie zatem organ w oparciu o ten przepis odmówił skarżącej umożliwienia zapoznania się z aktami postępowania.

W ocenie Sądu brak bezpośredniego odniesienia się w sentencji postanowień do wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie może stanowić uchybienie procesowe, jednak zadaniem Sądu nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Organ w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień jasno i dogłębnie przeanalizował sytuację procesową skarżącej. Wskazał, że ze względu na brak interesu prawnego nie jest ona stroną postępowania wobec czego nie może domagać się realizacji uprawnień procesowych, które służą jedynie stronie. Jednocześnie nie sposób odmówić słuszności twierdzeniu, że posiadanie interesu prawnego, a co za tym idzie przymiotu strony w danym postępowaniu jest kategorią obiektywną, która nie jest zależna od wniosku zainteresowanego podmiotu. Organ nie uznając skarżącej za stronę postępowania administracyjnego prawidłowo rozpoznał jej wnioski, którymi żądając dopuszczenia do udziału w postępowaniu domagała się jednocześnie realizacji uprawnień przysługujących stronie.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone postanowienia nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.