Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 865/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 11, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 23, art. 27, art. 128, art. 129, art. 130
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 723, dalej: k.p.a.) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej: u.ś.r.), po rozpoznaniu odwołania K. K. (dalej: skarżąca), od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2021 r. znak: [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem K. K. w okresie od 1 stycznia 2021 r. na stałe, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyżej opisaną decyzją, organ l instancji, w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 26 stycznia 2021 r., odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem K. K., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 listopada 2015 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności orzeczonym na stałe, ze stwierdzeniem, iż niepełnosprawność istnieje od dnia 28 lutego 1996 r, natomiast ustalony jej stopień datuje się od 17 września 2015 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy, jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia wskazał okoliczność, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z wnioskodawczynią, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wypełnia negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jako drugą przesłankę odmowy przyznania świadczenia organ wskazał zaś na fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na okres od 1 listopada 2020 r do 31 października 2021 r., zatem w tym przypadku zachodzi przesłanka negatywna wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ww. ustawy.

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji, skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, sygn. K 38/13,

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że w sytuacji skarżącej nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, co z kolei uniemożliwiło ww. dokonanie wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 23, art. 17 i art. 130 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, polegające na przyjęciu, iż pozostawanie w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy konieczne jest odwołanie się do wykładni systemowej i celowościowej, uwzględniającej konstytucyjne zasady równości wobec prawa i zasady ochrony rodziny, a prze to naruszenie art. 32 i art. 18 Konstytucji RP,

- naruszenie art. 7, art. 77, art. 88 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy, w szczególności niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyjęcie, iż pobieranie przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego, skutkuje brakiem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz przyjęcie, iż sam fakt pozostawania w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało treść art. 17, art. 24 i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdziło, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co uzasadnia utrzymanie jej w mocy. Organ wskazał, że skarżąca złożyła oświadczenie, że nie może podjąć pracy z powodu stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem. W aktach sprawy znajduje się także decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad mężem na okres świadczeniowy od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r.

W wyniku rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 3 lutego 2021 r., pracownik socjalny ustalił, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z mężem K. K. (małżeństwo nie posiada dzieci), który od urodzenia jest osobą niewidzącą i z tego powodu orzekana jest w jego przypadku niepełnosprawność. Aktualnie jak twierdzi widzi tylko białe i czarne plamy przed oczami. Pogorszenie widzenia nastąpiło po operacji, którą wykonano wiele lat temu, która miała poprawić widzenia, a przyniosła odwrotny skutek. Jak ustalono, ww. posiada także orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS zaliczającej go do pierwszej grupy inwalidów (II grupa inwalidzka powstała przed 18 rokiem życia). Z przeprowadzonego wywiadu wynika także, że K. K. przez wiele lat życia z niepełnosprawnością nauczył się funkcjonować i zapełniać dzień swoimi zainteresowaniami, np. reperowanie pojazdów, spotkania ze znajomymi i rodziną itp. Na co dzień wymaga wsparcia drugiej osoby w zakresie czynności, takich jak przygotowywanie odzieży do ubrania, obcięcie paznokci i włosów, czy wykonywanie prac związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (gotowanie, sprzątanie, pranie odzieży), a także wymaga pomocy w zorganizowaniu opieki lekarskiej, tj. dojazdy na wizyty lekarskie, kupowanie leków, przygotowywanie ich dawek. Z dołączonej do wniosku karty opisu czynności wykonywanych podczas opieki nad mężem, sporządzonej w dniu 16 stycznia 2021 r. przez skarżącą, wynika że do codziennych czynności związanych z opieką należy: przygotowywanie mężowi ubrań, towarzyszenie przy wyjściach na spacery oraz czytanie pism i gazet.

Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności Kolegium oceniło jako nietrafny podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, bowiem organ pierwszej instancji, pomimo nieco niejasnego w tym zakresie uzasadnienia faktycznego wydanego rozstrzygnięcia, nie wskazywał na niespełnienie tej przesłanki. Wynika to także z ustaleń zawartych w wywiadzie środowiskowym, w którym odnotowano, że mąż skarżącej posiada orzeczenie komisji lekarskiej ZUS w którym stwierdzono w jego przypadku istnienie II grupy inwalidzkiej przed 18 rokiem życia.

Kolegium za nieuprawnione uznało natomiast twierdzenie organu pomocowego o zaistnieniu w sprawie przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, tj. pozostawaniu przez skarżącą w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki i nieposiadanie przez nią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ wskazał na treść art. 23 k.r.o., art. 60 § 1 k.r.o., art. 130 k.r.o. i podniósł, że pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni powyższych przepisów, Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki nad mężem, uniemożliwiał jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak bowiem wynika z ustaleń przeprowadzonego w niniejszej sprawie wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia skarżącej o zakresie wykonywanych czynności w ramach sprawowanej opieki, nie wynika aby niepełnosprawność K. K. była tego rodzaju, że powodowałaby konieczność sprawowania nad nim opieki w zakresie wykluczającym możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nawet w niewielkim rozmiarze.

W ocenie Kolegium, niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie ma istotnego związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, który jak ustalono podczas wywiadu środowiskowego, przystosował się do życia z niepełnosprawnością. Owszem, jest oczywiste, że wymaga on codziennego wsparcia ze strony skarżącej, ale nie sprawowania całodziennej opieki. Opieka uzasadniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, powinna mieć bowiem charakter osobisty, trwały i ciągły. Jej przedmiotem powinno być całodobowe zaspokojenie potrzeb życiowych osoby niepełnosprawnej. Nie chodzi bowiem o czynności związane z przygotowaniem i podawaniem posiłków czy pomocą w skorzystaniu z toalety oraz zapewnieniem leków i opieki lekarskiej. Obowiązki tego typu można pogodzić z pracą zawodową, co nie znaczy, że jest to zawsze proste. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie daje podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowo pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem. Z akt sprawy wynika, że skarżąca sprawuje nad mężem prawidłowo opiekę polegającą na pomocy głównie w codziennych czynnościach.

Uwzględniając powyższe, Kolegium miało na względzie, że chociaż stan zdrowia podopiecznego powoduje, że wymaga on stałego wsparcia, to jednak ta opieka nie jest i nie musi być świadczona ciągle w sposób nieprzerwany, wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą w takim wymiarze i zakresie, który umożliwi skarżącej codzienne wykonywanie niezbędnych czynności opiekuńczych wobec męża. Kolegium podkreśliło, że K. K. nie jest osobą obłożnie chorą skoro jest w stanie np. reperować pojazdy, spotykać się ze znajomymi, z akt nie wynika by był niesprawny ruchowo w górnej części ciała, nie wymaga karmienia, pojenia, jest świadomy. Takie czynności jak przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, pomoc przy niektórych czynnościach związanych z higieną osobistą, czy także umawianie i towarzyszenie mężowi podczas wizyt lekarskich, nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania skarżącej z mężem nie może usprawiedliwiać skarżącej w powstrzymywaniu się (niepodejmowaniu czy rezygnacji) od wykonywania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Podkreślenia wymaga, że z akt sprawy nie wynika, by K. K. wymagał ciągłej (całodziennej) obecności czy też nadzoru ze strony skarżącej.

W tym stanie sprawy, wobec niespełnienia przez skarżącą powyżej omówionej przesłanki warunkującej ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bezprzedmiotowy okazał się zarzut odnośnie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazany zarzut miałby bowiem znaczenie jedynie w przypadku, gdyby jedyną przesłanką do odmowy przyznania skarżącej dochodzonego świadczenia byłaby okoliczność pobierania przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w sprawie niniejszej jak wykazano wyżej nie zachodzi.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, na powyższą decyzję wpłynęła skarga K. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła ona:

1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u. ś. r poprzez przyjęcie, że zakres i rozmiar opieki sprawowanej przez skarżącą nie jest na tyle duży by nie umożliwiał jej podjęcia zatrudnienia, podczas gdy skarżąca pełni stałą i ciągłą opiekę nad mężem wykluczającą możliwość wykonywania pracy zarobkowej,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2021 r., pomimo wydania jej przez organ I instancji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania,

3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, iż zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym nie uniemożliwia podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, a w konsekwencji brak podejmowania przez organy obu instancji działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2021 r. Skarżąca opiekuje się swoim niewidomym mężem K. K. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Skarżąca z uwagi na konieczność sprawowania permanentnej opieki nie może podejmować żadnej pracy zarobkowej. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem. To że K. K. nie jest osobą obłożnie chorą nie oznacza, że nie wymaga stałej opieki. Należy mieć na uwadze, że mąż skarżącej jest osobą niewidomą, która od kilku lat próbuje się dostosować do życia z tak dotkliwą niepełnosprawnością. Mimo iż mąż skarżącej jest osobą niedowidzącą od urodzenia, to dopiero po przebytej operacji, która miała poprawić wzrok, nastąpiło pogorszenie widzenia w takim stopniu, że mąż skarżącej stał się osobą niewidomą, która mimo upływu lat nie jest w stanie przystosować się do zmienionej sytuacji. Tym samym ma bardzo duże trudności w samodzielnym funkcjonowaniu. Jedynie stała obecność żony i świadomość, że cały czas może liczyć na jej pomoc, powoduje że K. K. potrafi psychicznie udźwignąć problem niepełnosprawności. Gdyby skarżąca podjęła pracę zawodową skazałaby swojego męża na izolację i tym samym na pogorszenie jego sytuacji życiowej. Mimo iż niepełnosprawny nie jest osobą leżącą, to do codziennego funkcjonowania konieczna jest mu pomoc drugiej osoby.

Biorąc pod uwagę kondycję zdrowotną K. K. i jego problemy w codziennym funkcjonowaniu, trudno wyobrazić sobie aby skarżąca pracując nawet na część etatu, była w stanie zapewnić swojemu mężowi bezpieczeństwo i właściwą opiekę.

W związku z powyższym, skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że jej obowiązki związane z opieką nad niepełnosprawnym mężem, można pogodzić z wykonywaniem pracy zawodowej, nawet w ograniczonym zakresie.

W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, iż skarżąca może podjąć prace zawodową, nie biorąc zupełnie pod uwagę niepełnosprawności jej męża. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie wzięło pod uwagę kondycji psychicznej męża skarżącej i ewentualnych konsekwencji związanych z podjęciem pracy przez skarżącą, która w celu zapewnienia bezpieczeństwa swojemu mężowi, nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Powoduje to, że decyzja została wydana nie tylko z naruszeniem przepisów prawa materialnego, ale także z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca zarzuciła, ze organy nie poczyniły wystarczających ustaleń co do możliwości samodzielnego funkcjonowania niepełnosprawnego w przypadku gdyby skarżąca podjęłaby pracę.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W niniejszej sprawie niewątpliwie spełnione zostały dwie z trzech ustawowych przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego żony w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Co do znacznego stopnia niepełnosprawności, "orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, to dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (por. wyrok NSA z 3 marca 2011 r., II OSK 389/2010, Lexis.pl nr 2535296; wyrok WSA we Wrocławiu, z 14 maja 2013 r., IV SA/Wr 178/13, CBOSA)" (B. Godlewska-Bujok, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz - LexisNexis 2014, komentarz do art. 17).

Z kolei co do pozostawania skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym, w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. I OSK 789/13 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, iż "obowiązków alimentacyjnych, przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można sprowadzać wyłącznie do tych z art. 128 i następnych k.r.o., lecz odnosić je należy do wszystkich przepisów k.r.o., które o obowiązkach alimentacyjnych stanowią, nie wyłączając art. 23 i 27 k.r.o. Przy czym, obowiązki alimentacyjne małżonków wyprzedzają obowiązki alimentacyjne krewnych (zob. art. 130 k.r.o.). "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 614 § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Komentarz do art. 130 k.r.o., uw. 2 (w) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX 2010). To samo wynika też ze stanowiska ustawodawcy, nowelizującego przepisy o świadczeniach rodzinnych, który uznaje, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek (zob. druk sejmowy nr 3393/IV kadencja, s. 16)".

Co więcej "obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w bliższej kolejności wyprzedza obowiązek zobowiązanego w dalszej kolejności i dopóki jest on w stanie spełniać ten obowiązek, to obowiązek zobowiązanych w dalszej kolejności nie powstaje" (A. Kawałko, H. Witczak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Wolters Kluwer 2021, komentarz do art. 129), a zatem obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności nie powstaje, skoro skarżąca jest w stanie swój obowiązek wobec męża spełnić.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia natomiast warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby mąż skarżącej wymagał stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, mąż skarżącej posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 listopada 2015 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności orzeczonym na stałe, ze stwierdzeniem, iż niepełnosprawność istnieje od dnia 28 lutego 1996 r, natomiast ustalony jej stopień datuje się od 17 września 2015 r.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mąż skarżącej wymaga pomocy przy takich czynnościach, jak przygotowywanie odzieży do ubrania, obcięcie paznokci i włosów, czy wykonywanie prac związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (gotowanie, sprzątanie, pranie odzieży), a także wymaga pomocy w zorganizowaniu opieki lekarskiej, tj. dojazdy na wizyty lekarskie, kupowanie leków, przygotowywanie ich dawek. Jest samodzielny w takich czynnościach jak: spożywanie posiłków, korzystanie z WC, utrzymanie higieny osobistej, czy ubieranie się. Ponadto, K. K. przez wiele lat życia z niepełnosprawnością nauczył się funkcjonować i zapełniać dzień swoimi zainteresowaniami, np. reperowanie pojazdów, spotkania ze znajomymi i rodziną itp.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby mąż skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać samodzielnie czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji.

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż mąż skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Podkreślić należy, że prowadzenie gospodarstwa domowego, nie stanowi czynności o charakterze nadzwyczajnym i nie świadczy o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Stanowi zaś codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo. Czynności związane z opieką nad mężem skarżącej ograniczają się zaś do pomocy przy takich czynnościach, jak przygotowywanie odzieży do ubrania, obcięcie paznokci i włosów. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem a niepodejmowaniem przez nią z pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby mąż skarżącej, posiadający co prawda orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, był niesamodzielny w większości sfer życia. Z tych przyczyn nie sposób przyjąć, aby skarżąca, z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się mężem, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącej opieki nad mężem. Ustalenia poczynione w tym zakresie, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.