Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 262/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 262/06

Uzasadnienie

J. M. wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w zakresie nałożonej przez organ I instancji kary pieniężnej 10 600 zł oraz uchylającą decyzję w pozostałym zakresie i umarzającą postępowanie pierwszej instancji.

Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] kwietnia 2005 r. w m. M. na parkingu przy drodze krajowej nr [...] inspektorzy transportu drogowego zatrzymali do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] należący do przedsiębiorcy J. M.. Pojazd prowadził kierowca M. G.. Na podstawie zeznań kierowcy oraz okazanych przez niego dokumentów ustalono, że pojazdem tym wykonywany jest krajowy transport drogowy rzeczy (pojazd wracał do Z. po przewiezieniu towaru z przedsiębiorstwa R. z R. k/Z. do S. S.A. w L.). Kierowca nie okazał do kontroli licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Przyrząd kontrolny (tachograf) zainstalowany w kontrolowanym pojeździe nie posiadał aktualnej legalizacji (ostatnią legalizację przyrządu kontrolnego przeprowadzono [...] lutego 2003 r.). Kierowca okazał do kontroli jedynie wykresówkę z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nie okazał natomiast wykresówek z dni [...] kwietnia 2005 r. oraz z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego, że nie prowadził w tych dniach pojazdu. Na podstawie zapisów na okazanej do kontroli wykresówce stwierdzono nieprawidłowe działanie przełącznika grup czasowych - oznaczenie czasowe na wykresówce nie było zgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji. Ponadto kierowca oświadczył, że nie używał przełącznika grup czasowych w tachografie, a na okazanej wykresówce nie było wpisanego imienia kierowcy. W oparciu o zapisy na tej wykresówce stwierdzono przekroczenie przez kierowcę dziennego okresu prowadzenia pojazdu oraz skrócenie dziennego czasu odpoczynku.

Kierowca M. G. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że w dniu [...] kwietnia 2005 r. J. M. telefonicznie zlecił mu wykonanie następnego dnia kursu do L.. Wieczorem zawiózł go do przedsiębiorstwa R. w R., gdzie stał już załadowany sprężynami samochód marki [...]. Tym samochodem następnego dnia rano pojechał do L.. Kierowca oświadczył, że nie jest zatrudniony w firmie u J. M., lecz miał być zatrudniony dopiero po tym kursie próbnym. Jest to jego pierwszy kurs od dłuższego czasu, a więc nie ma wykresówek z poprzednich dni. Nie zauważył natomiast, że tachograf nie ma aktualnej legalizacji oraz, że zegar jest przestawiony o 12 godzin. Nie wiedział też, że w czasie postoju musi przestawiać przełącznik grup czasowych.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzona kontrolą zobowiązując go do przedstawienie aktualnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, decyzji w sprawie nadania numeru statystycznego REGON, decyzji w sprawie nadania NIP oraz licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.

J. M. w odpowiedzi na to zawiadomienie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2005 r. skierowanym do organu wyjaśnił, że nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego, gdyż firma transportowa którą prowadził zbankrutowała w 2004 r. Od tego czasu nie wykonywał żadnych usług transportowych, a od [...] maja 2005 r. likwiduje firmę, która nie przynosi mu żadnych dochodów. Usługa transportowa, którą wykonywał w dniu [...] kwietnia 2005 r. była natomiast pierwszą od 2004 r. i to w dodatku wykonywaną grzecznościowo. Podkreślił, że samochód w momencie zatrzymania do kontroli był bez ładunku, gdyż znajdował się już w drodze powrotnej. Zwrócił się do organu o nieobciążanie go karą pieniężną wskazując na swoją tragiczną sytuację materialną.

Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 11 450 zł, w tym:

- karę pieniężną 8 000 zł na podstawie lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji;

- karę pieniężna 2 000 zł na podstawie lp. 1.11.7. ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za to, że przyrząd kontrolny nie odpowiadał przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy, gdyż nie posiadał aktualnej legalizacji;

- karę pieniężną 600 zł na podstawie lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu z dni [...] kwietnia 2005 r. oraz z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia;

- karę pieniężną 50 zł na podstawie lp. 1.11.9. ust. 4 lit. c załącznika do ustawy o transporcie drogowym - za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego, gdyż oznaczenie czasowe na wykresówce było niezgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji;

- karę pieniężną 50 zł na podstawie lp. 1.11.1. lit. a załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego o czas do jednej godziny;

- karę pieniężną 100 zł na podstawie lp. 1.11.1. lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego za każdą rozpoczętą kolejną godzinę;

- karę pieniężną 50 zł na podstawie lp. 1.11.5. lit. a załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu transportu drogowego o czas do jednej godziny;

- karę pieniężną 300 zł na podstawie lp. 1.11.5. lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu transportu drogowego za każdą następną rozpoczętą godzinę;

- karę pieniężną 100 zł na podstawie lp. 1.11.4. lit. a załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy pojazdu przy wykonywaniu transportu drogowego o czas powyżej 15 minut do 30 minut;

- karę pieniężną 50 zł na podstawie lp. 1.11.4. lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy pojazdu przy wykonywaniu transportu drogowego, za każde następne rozpoczęte 30 minut;

- karę pieniężną 100 zł na podstawie lp. 1.11.9. ust. 3 lit. c załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za nieprawidłowe działanie przełącznika grup czasowych, gdyż kierowca nie używał przełącznika grup czasowych w tachografie w czasie używania pojazdu;

- karę pieniężną 50 zł na podstawie lp. 1.11.11. ust. 4 lit. a załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za brak wpisanego imienia kierowcy na wykresówce.

J. M. wniósł odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W odwołaniu ponownie podniósł, że od 2004 r. praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego z uwagi na niekorzystne zmiany na rynku usług transportowych. Przejazd w dniu [...] kwietnia 2005 r. nie był natomiast usługą w znaczeniu gospodarczym, gdyż był całkowicie nieodpłatny i grzecznościowy. Podkreślił ponownie, że w kontrolowanym pojeździe nie było ładunku, natomiast w przypadku zarobkowego świadczenia usług transportowych kursy pojazdów ustala się w taki sposób, aby przewoziły ładunek w obie strony. Powołując się na zasady współżycia społecznego oraz niewspółmierność kary do popełnionego wykroczenia wniósł o odstąpienie od ukarania go lub umorzenie nałożonej kary pieniężnej.

Do odwołania J. M. załączył kserokopię decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2005 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] maja 2005 r. zgłoszonej przez niego w 1990 r. do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą U..

Z uwagi na to, że w aktach administracyjnych brakowało okazanej przez kierowcę do kontroli wykresówki z dnia [...] kwietnia 2005 r., która była podstawą nałożenia kar pieniężnych organ I instancji zwrócił się do skarżącego o przesłanie poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii tej wykresówki.

J. M. w odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia [...] września 2005 r. poinformował organ, że nie jest w stanie odnaleźć wykresówki. Kontrolowany samochód [...] został przez niego sprzedany w dniu [...] maja 2005 r. wraz z zamontowanym w nim tachografem. Wykresówka mogła więc zostać w tachografie lub mógł ją zabrać kierowca. Skarżący załączył do tego pisma zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w Z., że od [...] września 2005 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji odnośnie nałożonych kar pieniężnych: 8 000 zł - za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, 2 000 zł - za brak aktualnej legalizacji tachografu oraz 600 zł - za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu.

W pozostałym zakresie Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż skarżący w momencie kontroli wykonywał transport drogowy. Transport ten nie mógł być zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, gdyż nie spełniał warunków określonych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a zgodnie z art. 5 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Zamontowany w kontrolowanym pojeździe tachograf nie miał natomiast aktualnej legalizacji, gdyż dotychczasowa legalizacja wygasła. Zgodnie zaś z załącznikiem nr 35 lp. 30 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 77, poz. 703) okresy ważności dowodów legalizacji ponownej dla tachografów samochodowych wynoszą 24 miesiące, przy czym ważność dowodów legalizacji dotycząca przyrządów kontrolnych zainstalowanych w pojazdach jest liczona od pierwszego dnia miesiąca daty podanej na tabliczce pomiarowej. Brak badań i legalizacji tachografu w kontrolowanym pojeździe uzasadniał więc stwierdzenie, że przyrząd kontrolny nie odpowiada przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy.

Z kolei w świetle art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców kierowca kontrolowanego pojazdu powinien być wyposażony w wykresówki z dni bieżącego tygodnia oraz w wykresówkę z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, w którym kierował po raz ostatni pojazdem lub w dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu w danym okresie. Kierowca podczas kontroli okazał tylko wykresówkę z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nie okazał natomiast wykresówek z dni [...] kwietnia 2005 r. oraz z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, w którym po raz ostatni prowadził pojazd, ani żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu.

Odnośnie pozostałych kar pieniężnych nałożonych przez organ I instancji w oparciu o analizę wykresówki z dnia [...] kwietnia 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję i postępowanie organu I instancji w tym zakresie umorzył z uwagi na brak w materiale dowodowym oryginału lub kopii przedmiotowej wykresówki, a więc brak możliwości udokumentowania i weryfikacji stwierdzonych naruszeń.

W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części utrzymującej decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w mocy J. M. ponownie stwierdził, że nie wykonuje usług w zakresie transportu drogowego od 2004 r. Przejazd w dniu [...] kwietnia 2005 r. nie był natomiast usługą w rozumieniu gospodarczym, gdyż był to przewóz nieodpłatny i grzecznościowy, a więc nie był transportem wykonywanym w celu zarobkowym. Podkreślił też ponownie, że w chwili kontroli w pojeździe nie było ładunku, natomiast w przypadku zarobkowego świadczenia usług transportowych kursy pojazdów ustala się w taki sposób, aby przewoziły ładunek w obie strony. Wniósł w związku z tym o odstąpienie od ukarania go lub umorzenie nałożonej kary pieniężnej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego kontrolowany przejazd należało zakwalifikować jako wykonywany w ramach transportu drogowego. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają natomiast znaczenia okoliczności związane ze stanem majątkowym skarżącego. Możliwości płatnicze skarżącego mogą być natomiast rozważone w odrębnym postępowaniu uregulowanym w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.

Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Skarga wniesiona przez J. M. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. oraz decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r., w części utrzymanej w mocy przez organ II instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organ poczynił prawidłowe ustalenia, iż skarżący w chwili kontroli wykonywał krajowy transport drogowy. Kontrolowany pojazd znajdował się bowiem w drodze powrotnej do Z. po przewiezieniu towaru z przedsiębiorstwa R. z R. k/Z. do S. S.A. w L.. Bez znaczenia dla zakwalifikowania tego przewozu jako transportu drogowego jest natomiast okoliczność, czy skarżący wykonał ten przewóz odpłatnie, czy też nieodpłatnie. W świetle art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) – transportem drogowy jest bowiem również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 tej ustawy, czyli warunków przewozu na potrzeby własne.

Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 w/w ustawy - podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Skarżący nie posiadał stosownej licencji na wykonywanie transportu drogowego, a więc organ zasadnie nałożył na niego karę pieniężną 8 000 zł na podstawie lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Zgodnie z art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem.

Kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia, zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) zaświadczenie, które powinno wskazywać przyczyny nieposiadania wykresówek.

Jest faktem bezspornym w tej sprawie, że kierowca M. G. okazał do kontroli tylko bieżącą wykresówkę z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nie miał natomiast w pojeździe i nie okazał do kontroli wykresówek z dni [...] kwietnia 2005 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd, ani dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w tych dniach.

Organ prawidłowo nałoży więc w tej sytuacji karę pieniężną 600 zł na podstawie lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu.

Okolicznością niesporną w sprawie jest także to, że tachograf zamontowany w kontrolowanym pojeździe nie miał aktualnej legalizacji. Obowiązek okresowego badania przyrządów kontrolnych zamontowanych w pojazdach nakładają przepisy rozdziału VI Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady (EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 . w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. W świetle natomiast załącznika nr 35 lp. 30 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 77, poz. 703) przyrządy takie muszą być poddawane kontroli co dwa lata celem ustalenia zgodności ich działania z dopuszczalnymi błędami granicznymi wyznaczonymi dla takich przyrządów.

Zasadnym w tej sytuacji było więc nałożenie na skarżącego także kary pieniężnej 2 000 zł na podstawie lp. 1.11.7. ust. 2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, gdyż przyrząd kontrolny nie odpowiadał przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy.

Należy przy tym podkreślić, że odpowiedzialność za skutek w postaci naruszenia przepisów o transporcie drogowym ponosi przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Wysokość kar pieniężnych za poszczególne rodzaje naruszeń jest natomiast ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym i organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy.

Podnoszone w odwołaniu oraz w skardze okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej skarżącego nie mogły być podstawą do odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej. Okoliczności te mogą natomiast stanowić przesłankę do wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, jako organu I instancji, o rozłożenie na raty lub umorzenie nałożonej kary pieniężnej. Fakt wyrejestrowania przez skarżącego z dniem [...] maja 2005 r. prowadzonej przez niego działalności gospodarczej także nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż organ rozpoznawał sprawę w oparciu o stan faktycznym stwierdzony w czasie kontroli.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Organ administracji wyczerpująco zbadał okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.