Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 753/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 155, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 10, art. 23, art. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Dnia 16 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, , Protokolant asyst. sędz. Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 roku sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania K. Z., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł.z dnia [...]r. znak [...].

Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta Ł. ww. decyzją z dnia [...]r., po rozpatrzeniu wniosku K. Z., na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) – przywoływanej dalej jako: "k.p.a.", odmówił zmiany własnej decyzji z dnia[...]r., znak: [...], w części dotyczącej wysokości dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko: Z. Z. i S. Z.

W odwołaniu od tej decyzji K. Z. nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. i umorzyło postępowanie I instancji w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi K. Z. na powyższą decyzję wyrokiem z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 1253/14, uchylił ww. decyzję Kolegium. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1987/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Kolegium od tego wyroku.

Decyzją z dnia [...]r., wydaną w związku z powyższym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Łodzi z dnia 12 marca 2015 r., II SA/Łd 1253/14, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 10, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) – przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na brzmienie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) i stwierdził, że według wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 marca 2015r. decyzja w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych ma charakter związany, albowiem jej wydanie nie jest pozostawione uznaniu organu administracyjnego, a wręcz przeciwnie uzależnione zostało przez ustawodawcę od łącznego spełnienia przesłanek określonych przepisami prawa. Pogląd organu odwoławczego, iż o uznaniowym charakterze określonej regulacji, będącej podstawą prawną wydanego rozstrzygnięcia, świadczy możliwość jego wieloznacznego interpretowania świadczy o niezrozumieniu dystynkcji decyzji związanych i uznaniowych. Uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art.155 k.p.a. następuje ze skutkiem prawnym ex nunc i może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny". Według Sądu organ odwoławczy uchylił się od zbadania i rzetelnej oceny, czy w realiach tej konkretnej sprawy zachodzą przesłanki z art. 155 k.p.a., warunkujące uchylenie lub zmianę decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. w tym trybie. Kolegium orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. skupiło swoją uwagę wyłącznie na fakcie, iż rozstrzygnięcie organu I instancji wygasło, ponieważ przyznawało świadczenia rodzinne na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., co tym samym wyklucza możliwość zmiany lub uchylenia tej decyzji. Zdaniem Sądu z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem wynika z niego, że organ mylnie utożsamia wygaśnięcie decyzji z upływem okresu zasiłkowego, na który decyzja przyznawała świadczenia rodzinne. Sąd stwierdził, że decyzja przyznająca świadczenia rodzinne wraz z dodatkami nie mogła wygasnąć, ponieważ żaden z przepisów u.ś.r. nie przewiduje takiej możliwości. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 10 definiuje pojęcie "okresu zasiłkowego" jako okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że z upływem okresu, na który decyzja przyznawała prawo do świadczeń rodzinnych "wygasa" tylko uprawnienie do ich otrzymywania, nie zaś decyzja, która - gdy zajdzie taka potrzeba, powinna zostać odrębnie uchylona lub zmieniona. Decyzję taką uważa się za wykonaną. Fakt, że decyzja nie wygasła, a ekspirowała, nie skutkuje jej automatycznym usunięciem z obrotu prawnego, ponieważ decyzja ostateczna, a taką niewątpliwie pozostaje decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., mogłaby zostać usunięta z obrotu prawnego wyłącznie w jednym z przewidzianych przepisami prawa trybów nadzwyczajnych, o czym stanowi expressis verbis art. 16 § 1 k.p.a. Skoro zatem żaden z przepisów u.ś.r. nie przewiduje prawnej możliwości wydania decyzji orzekającej o wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, a nadto brak jest takich podstaw w świetle przepisów k.p.a., to nie budzi wątpliwości wadliwość prezentowanego w tej kwestii stanowiska organ II instancji i wydanej na tej podstawie decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie pierwszej instancji z powodu jego bezprzedmiotowości. W przekonaniu Sądu w realiach tej sprawy brak było podstaw do podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w szczególności twierdzenia, że postępowanie pierwszej instancji stało się bezprzedmiotowe. Obowiązkiem organu odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania było natomiast ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy objętej decyzją organu I instancji z poszanowaniem obowiązujących norm prawnych, od czego Kolegium bez wątpienia się uchyliło.

Organ II instancji, mając na względzie powyższy wyrok Sądu, stwierdził, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Kolegium wyjaśniło przy tym, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą bądź uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreśliło także, iż słuszny interes strony w rozumieniu art.155 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, ponieważ zasada praworządności wyrażona w art. 6 k.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa.

W dalszej kolejności Kolegium wywiodło, że ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. ustalono K. Z. prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko Z. Z. na okres od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r. w wysokości 77,00 zł miesięcznie, prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko S. Z. na okres od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r. w wysokości 77,00 zł miesięcznie oraz prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci Z. Z. i S. Z. na okres od 1.11.2013 r. do 31.10.2014 r. w wysokości 400,00 zł miesięcznie.

W dniu 1 września 2014 r. do organu I instancji wpłynął wniosek K. Z. z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianę powyższej decyzji Prezydenta Miasta Ł. w części dotyczącej wysokości dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko: Z. Z., S. Z. - w trybie art. 155 k.p.a.

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że przyznanie rzeczonych świadczeń odbywa się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i uzależnione jest wyłącznie od spełnienia przesłanek określonych w tej ustawie, nie jest natomiast pozostawione uznaniu organów administracji. Kryteria przyznawania świadczeń zostały określone przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 u.ś.r., dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

1) 24 miesięcy kalendarzowych;

2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;

3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie (art. 10 ust. 2).

W przekonaniu Kolegium powołana przez K. Z. we wniosku z dnia 29 sierpnia 2014 r. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 15/13, z dnia 26 czerwca 2014 r. jest wykładnią prawa dla sądów administracyjnych, zaś dla organów jest wskazówką do rozstrzygania podobnych spraw, lecz nie zmienia obowiązujących przepisów. Uchwała nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego. Stąd też wyłączona jest możliwość zmiany - w trybie art. 155 k.p.a. - decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 10 ust 1 u.ś.r. i określenie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie wyższej niż ta, którą narzucała ustawa o świadczeniach rodzinnych w momencie wydawania przez organ I instancji decyzji. Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie zapadła już decyzja ostateczna ustalająca stronie prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci Z. Z. i S. Z. na okres od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r. w wysokości 400,00 zł miesięcznie, a powoływane we wniosku okoliczności nie uzasadniają zmiany tego rozstrzygnięcia w trybie art. 155 k.p.a., organ I instancji prawidłowo odmówił zmiany własnej decyzji z dnia [...]r.

Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium K. Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji Kolegium skarżąca zarzuciła:

1. rażące naruszenie prawa materialnego mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji przez błędną wykładnię art. 8 pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 10 ust. 1 u.ś.r., co skutkowało odmową przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego w kwocie 400 zł z tytułu opieki nad drugim dzieckiem urodzonym w czasie jednego porodu,

2. rażące naruszenie art. 8 pkt 2 u.ś.r. poprzez odmówienie jednemu z dwójki dzieci urodzonych w czasie jednego porodu prawa do wypłaty dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł, mimo iż na każde z dwójki tych dzieci przyznano i wypłacano zasiłek rodzinny, co z mocy art. 8 pkt. 2 u.ś.r. każdemu z tych dzieci oddzielnie daje prawo do wszelkich dodatków do zasiłku rodzinnego w ustawie przewidzianych,

3. naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, sprowadzającą się do tego, że nie może być on zastosowany do decyzji o ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego,

4. naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na odmowie zmiany decyzji, w sytuacji gdy strona wyraziła zgodę na zmianę decyzji, zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, a za zmianą przemawia słuszny interes strony,

5. prowadzenie wadliwie postępowania poprzez niedostrzeżenie, że decyzja wydana w niniejszej sprawie posiada specyficzny charakter, tj. w części przyznawała dodatek na jedno dziecko natomiast odmawiała przyznania dodatku na drugie dziecko,

6. naruszenie zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony poprzez nierozważenie przez organ możliwości zmiany ostatecznej decyzji zgodnie ze słusznym interesem strony (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.),

7. naruszenie art. 31 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie i odmowę wypłaty błędnie niewypłaconych stronie świadczeń.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że z treści pisma inicjującego przedmiotowe postępowanie wynika, że strona wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i wypłacenie jej powyższych dodatków na drugie dziecko za okres od 01.11.2013 r. do chwili obecnej. Dla strony nie jest ważne, w jakim trybie nastąpi wypłata powyższych świadczeń. Skarżąca wskazała, że kontaktowała się z osobami z innych miast występującymi o wypłatę zaległych dodatków po podjęciu uchwały przez NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, i ustaliła, że organy przyznają dodatek w różnych trybach: art. 155 k.p.a., art. 154 k.p.a., art. 156 k.p.a., art. 25 lub 31 u.ś.r. W związku z powyższym wniosła o uwzględnienie jej słusznego interesu i wypłatę dodatku na drugie dziecko. Jej zdaniem organ z urzędu powinien rozpoznać wniosek we właściwym trybie. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż Rzecznik Praw Dziecka w piśmie z dnia 21 listopada 2014 r., znak: [...], wskazał, że rodzice, którym nie został przyznany dodatek na każde dziecko urodzone przy jednym porodzie, mogą żądać zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w tej sprawie na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Zatem Rzecznik Praw Dziecka stoi na stanowisku, że decyzja odmawiająca przyznania dodatku na drugie dziecko jest decyzją, na mocy, której żadna ze stron nie nabyła prawa. W związku z powyższym organy administracji błędnie ustaliły w niniejszej sprawie, iż wygasła decyzja także w części odmawiającej przyznania dodatku na drugie dziecko. Skarżąca dodała, że interes strony przejawia się w uwzględnieniu wniosku o wypłatę dodatku na drugie dziecko. W sytuacji gdy organ uznał, że nie ma możliwości zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. winien rozważyć zmianę części decyzji w trybie art. 154 k.p.a. (w części odmawiającej przyznania zasiłku), zweryfikować przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, czy też wypłacić zaległe świadczenia na podstawie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dla strony zupełnie nieistotny jest tryb, w jakim zostanie uwzględniony jej słuszny interes, skoro w tej sprawie zostały spełnione przesłanki zmiany decyzji ostatecznej, a mianowicie strona wyraziła zgodę na zmianę decyzji, a nadto zmianie decyzji nie sprzeciwia się żaden przepis szczególny, tym bardziej że Kolegium nie wskazało, aby jakikolwiek przepis prawa sprzeciwiał się zmianie zgodnie z wnioskiem skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zmiany decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko: Z. Z. i S. Z.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy, zaskarżona decyzja z dnia [...]r. została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 marca 2015 r., II SA/Łd 1253/14, uchylającym wcześniejszą decyzję Kolegium z dnia [...] r. o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania I instancji w całości jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu tego wyroku, które organ wiernie przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd w ramach oceny prawnej wskazał, że organ odwoławczy uchylił się od zbadania i rzetelnej oceny, czy w realiach tej konkretnej sprawy zachodzą przesłanki z art. 155 k.p.a., warunkujące uchylenie lub zmianę decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. w trybie art. 155 k.p.a. Kolegium orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. skupiło swoją uwagę wyłącznie na fakcie, iż rozstrzygnięcie organu I instancji wygasło, ponieważ przyznawało świadczenia rodzinne na okres od dnia 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., co tym samym wyklucza możliwość zmiany lub uchylenia tej decyzji. Sąd nie zgodził się przy tym z takim stanowiskiem organu, bowiem wynika z niego, że organ mylnie utożsamia wygaśnięcie decyzji z upływem okresu zasiłkowego, na który decyzja przyznawała świadczenia rodzinne. Sąd stwierdził, że decyzja przyznająca świadczenia rodzinne wraz z dodatkami nie mogła wygasnąć, ponieważ żaden z przepisów u.ś.r. nie przewiduje takiej możliwości. Ponadto w przekonaniu Sądu w realiach tej sprawy brak było podstaw do podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w szczególności twierdzenia, że postępowanie I instancji stało się bezprzedmiotowe. Sąd podkreślił przy tym, że obowiązkiem organu odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy objętej decyzją organu I instancji z poszanowaniem obowiązujących norm prawnych, od czego Kolegium bez wątpienia się uchyliło. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1987/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Kolegium od powyższego wyroku, stwierdzając w uzasadnieniu, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Nadto Sąd ten, szczegółowo odnosząc się do kwestii zasadności podniesionych w sprawie zarzutów kasacyjnych, w konkluzji uznał, że organ odwoławczy uchylił się od rozpoznania sprawy, bowiem nie ocenił, czy zaistniały przesłanki wymienione w art. 155 k.p.a., nie odniósł się do kwestii, czy decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. jest decyzją uznaniową czy związaną.

Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższe kwestie, wskazane przez Sąd, wymagały wyjaśnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji o odmowie zmiany decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko: Z. Z. i S. Z., nie rozważył tych kwestii, co skutkuje oceną, że uchylił się od rozpoznania sprawy w kontekście przesłanek wskazanych zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Trudno bowiem dopatrzeć się rozpoznania sprawy w ogólnikowych stwierdzeniach organu ograniczających się do wskazania, iż "rozpatrując kwestę przesłanek z art. 155 Kpa należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności wyrażona w art. 6 Kpa zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa", czy też w pogrubieniu treści powołanego art. 10 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.

Znamienna jest przy tym postawa organu wyrażająca jego stosunek do strony postępowania (ubiegającej się o świadczenie - co należy dobitnie podkreślić - od 2013 roku) i orzeczeń sądów administracyjnych, w tym do powoływanej przez skarżącą uchwały NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., przejawiająca się w stwierdzeniu, że: "uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 15/13 z dnia 26.06.2014 r. jest wykładnią prawa dla sądów administracyjnych, zaś dla organów jest wskazówką do rozstrzygania podobnych spraw, lecz nie zmienia obowiązujących przepisów. Ponadto Uchwała nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego". Sąd pragnie w tym miejscu zwrócić uwagę, że powołana uchwała NSA nie ma wprawdzie mocy prawotwórczej, tym niemniej zawiera prawidłową wykładnię przepisu budzącego poważne wątpliwości w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych, będących wszakże pochodną wątpliwości, które uprzednio wystąpiły w praktyce orzeczniczej organów orzekających w tych sprawach, w tym w praktyce samorządowych kolegiów odwoławczych. Podkreślić przy tym należy, że zaskarżona decyzja została wydana po upływie blisko 3 lat po podjęciu przez NSA powyższej uchwały, w której wskazano, że: "dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci" (opublik. ONSAiWSA z 2015 r., nr 1, poz. 7).

W kontekście argumentów przedstawionych w uchwale, zarówno tych wskazujących na konieczność jej podjęcia, jak i argumentów potwierdzających prawidłowość przyjętej wykładni, nie do utrzymania pozostaje zatem stanowisko organu odwoławczego o jasno brzmiącym przepisie art. 10 ust. 2 u.ś.r. i braku możliwości sprzeczności interesu strony z tym przepisem jako okoliczności zwalniających organ od obowiązku oceny wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. Sąd podziela przy tym w pełni prezentowany w orzecznictwie pogląd o pośrednim związaniu organów uchwałami NSA wynikający z faktu, że po wydaniu ostatecznej decyzji wykładania przepisu zawarta w decyzji organu w sytuacji wniesienia na nią skargi podlega kontroli sądu, który zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. jest związany uchwałą NSA zawierającą wykładnię przepisów mających zastosowanie w sprawie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2017 r., II SA/Kr 1613/16, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe, w okolicznościach niniejszej sprawy zasadny jest wniosek, że ponowne rozpoznanie sprawy nastąpiło z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., a co za tym idzie z pominięciem powyższej oceny Sądu zawartej w powołanym prawomocnym wyroku z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 1253/14. Dodatkowo o zasadności tej tezy świadczy treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która w zasadniczym kształcie stanowi powtórzenie pierwotnego uzasadnienia decyzji organu I instancji z dnia [...]r., a zatem decyzji wydanej przed wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 12 marca 2015 r., II SA/Łd 1254/14. Okoliczność ta stanowi zatem o ignorancji przez organ oceny prawnej zawartej w tym wyroku i braku ponownego rozpoznania sprawy w całokształcie wyznaczonym prawomocnym wyrokiem sądowym. Sąd pragnie przy tym podkreślić, że w świetle ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, który w pełni podziela, uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1889/12, a także wyrok WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2015 r., II SA/Łd 1182/14, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r., II GSK 55/13, a także wyrok WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2015 r., II SA/Łd 1182/14, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na kanwie powyższych rozważań należało zatem uznać, że sprawa objęta zaskarżoną decyzją nie została należycie rozpoznana przez organ, w następstwie bowiem przeprowadzonego ponownie postępowania organ przedwcześnie wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję odmowną dla strony z dnia [...]r., ignorując przy tym ocenę Sądu zawartą w wyroku z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1253/14, od którego skargę kasacyjną organu jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw NSA oddalił w drodze wyroku z dnia 12 kwietnia 2017 r., I OSK 1987/15, którą to okoliczność organ całkowicie pominął w swoich rozważaniach. Uchybienia te dowodzą o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. oraz o zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 155 k.p.a., a także stanowią o naruszeniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ prowadzący postępowanie zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku, wyjaśni należycie wskazane powyżej kwestie, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art.107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

A. P.