Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 400/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 93 ust. 1, 2, 4, 5, art. 97 ust. 1 i 3, art. 6 pkt 5, art. 112 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 1, art. 4, art. 5, art. 7, art. 26, art. 28, art. 30, art. 31, art. 49 ust. 1, art. 50 ust. 3, art. 50 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. i A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału działki 1. uchyla zaskarżone postawienie oraz postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 31 sierpnia 2010 r., nr [...], 2. określa, że postanowienia uchylone w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm. - dalej jako ustawa), Burmistrz Miasta i Gminy zaopiniował pozytywnie projekt podziału nieruchomości gruntowej nr [...], położnej w obrębie geodezyjnym II miasta S., stanowiącej własność J. D. i A. D.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 2 marca 2010 roku wszczęto z urzędu postępowanie w przedmiocie podziału nieruchomości gruntowej nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym II miasta S.. Zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 20 grudnia 2007 roku, nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Centrum Miasta S." ograniczonego ulicami: K., P., brzegiem Jeziora B., skrzyżowaniem ulic B. i J. oraz brzegiem Jeziora S. do plaży miejskiej poprzez część ul. R. do skrzyżowania ulic S. i N. do ulicy K. (Dz. Urz. Woj. Pomor. nr 15, poz. 384), teren ten przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową oraz usługi i handel. Na terenie znajdują się relikty murów obronnych średniowiecznego miasta lokacyjnego, należy je chronić, uczytelnić i wyeksponować w zagospodarowaniu terenu. Podział nieruchomości jest niezbędny do realizacji celu publicznego, jakim jest opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki. Celem podziału jest przygotowanie wydzielonej części muru do wywłaszczenia i przeprowadzenia rewitalizacji zabytkowego muru. Projekt jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 8 kwietnia 2010 roku pozwalającą na podział zabytkowej nieruchomości zlokalizowanej na działce oznaczonej geodezyjnie nr [...], położonej w S. przy ul. O. [...], wpisanej do rejestru zabytków jako układ urbanistyczny Starego Miasta S. pod numerem [...] (obecnie pod numerem [...]) decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 16 lipca 19659 roku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie J. D. i A. D. – właściciele działki nr [...], stwierdzili, iż proponowany podział znacznie narusza ich prawa i interesy. Geodeta zaproponował zmniejszenie należącej do nich nieruchomości o 40 m2, co stanowi 20 % całej działki. Stwierdzili nadto, iż przed podziałem należy uzgodnić warunki rozliczenia.

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2011 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.) art. 93 ust. 4 i 5 ustawy oraz § 70 uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia 20 grudnia 2007 roku, nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Centrum Miasta S." ograniczonego ulicami: K., P., brzegiem Jeziora B., skrzyżowaniem ulic B. i J. oraz brzegiem Jeziora S. do plaży miejskiej poprzez część ul. R. do skrzyżowania ulic S. i N. do ulicy K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 93 ust. 4 i 5 ustawy

oraz § 70 i § 8 wskazanego powyżej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stwierdziło, że w sprawie bezspornym pozostawało, iż na części działki nr [...] znajdują się relikty murów obronnych średniowiecznego miasta lokacyjnego. Wydzielona część działki obejmuje teren, na którym jest posadowiony zabytkowy mur, wraz z niezbędną częścią terenu umożliwiającą jego rewitalizację. W ocenie Kolegium granica działki nie może przebiegać po linii muru, bowiem uniemożliwiałoby to faktyczne wykonywanie funkcji ochrony zabytku (wykonywanie określonych prac konserwatorskich), bez wejścia na teren nieruchomości skarżących.

W skardze na powyższe postanowienie J. D. i A. D. stwierdzili, że niezrozumiała jest dla nich argumentacja organów, zgodnie z którą, aby dokonać rewitalizacji murów obronnych, znajdujących się na ich działce, niezbędne jest odebranie im części nieruchomości. W ich ocenie, nie jest to jedyna droga do realizacji projektu rewitalizacji. Postanowienie zezwalające na podział działki bez ich zgody jest dla nich bardzo krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacz to, iż sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, jedynie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości; nie rozpatruje również sprawy, kierując się na przykład zasadami współżycia społecznego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2007 roku, sygn. akt II OSK 1402/06, Baza Orzeczeń LEX nr 360233).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Art. 135 cytowanej ustawy stanowi zaś, iż Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały wydane na podstawie przepisów art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm. - dalej jako ustawa). Postępowanie w przedmiocie podziału nieruchomości gruntowej nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym II miasta S. toczy się z urzędu. Skarżący - właściciele przedmiotowej nieruchomości, sprzeciwiają się planom podziału.

Zgodnie z art. 93 ust. 1 i 2 ustawy, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (ust. 1). Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (ust. 2). Z ustępu 4. cytowanego artykułu wynika, iż zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, co do zasady opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Opinię taką wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 93 ust. 5 ustawy).

Art. 97 ust. 1 ustawy stanowi, iż podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Z ustępu 3. ww. artykułu wynika nadto, iż podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli:

1) jest on niezbędny do realizacji celów publicznych;

2) nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste.

Jednym z celów publicznych w rozumieniu ustawy jest opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (art. 6 pkt 5 ustawy o ochronie zabytków).

W świetle powyższych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że aby należycie rozstrzygnąć niniejszą sprawę, należało wyjaśnić czy opiniowany w niniejszej sprawie podział nieruchomości skarżących, uzasadniany przez organy celem publicznym w postaci opieki nad zabytkami, jest zgodny z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i niezbędny do realizacji celu publicznego, na jaki powołują się organy.

Zgodnie z obowiązującym dla działki skarżących miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 20 grudnia 2007 roku, nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Centrum Miasta S." ograniczonego ulicami: K., P., brzegiem Jeziora B., skrzyżowaniem ulic B. i J. oraz brzegiem Jeziora S. do plaży miejskiej poprzez część ul. R. do skrzyżowania ulic S. i N. do ulicy K. (Dz. Urz. Woj. Pomor. nr 15, poz. 384), cały teren działki nr [...] znajduje się w strefie oznaczonej B28MW-UH i stosownie do zapisów zawartych w § 70 planu, przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową oraz usługi i handel (§ 70 ust. 1 i 2). Teren oznaczony B28MW-UH znajduje się w obszarze zabytkowym wpisanym do rejestru zabytków, na terenie znajdują się także obiekty zabytkowe objęte ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie zatem z § 70 ust. 3 pkt 1 i 2 planu, należy do niego stosować odpowiednio zasady określone w § 8 planu. Z § 70 ust. 3 planu wynika nadto, iż na ww. terenie znajdują się relikty murów obronnych średniowiecznego miasta lokacyjnego; należy je chronić, uczytelnić i wyeksponować w zagospodarowaniu terenu (na podstawie wyników badań archeologiczno-architektonicznych). W sprawie bezspornym pozostawało, iż na terenie działki skarżących znajdują się relikty murów obronnych średniowiecznego miasta lokacyjnego, które - zgodnie z treścią cyt. § 70 planu, "należy chronić, uczytelnić i wyeksponować w zagospodarowaniu terenu". Skarżący nie kwestionowali również tego, iż należąca do nich działka wchodzi w skład obszaru objętego ochroną na podstawie wpisu do rejestru zabytków układu urbanistycznego Starego Miasta w S. wraz z murami, kościołami, zespołem zamkowym, XIV - decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 16 lipca 1959 roku, nr rej. [...] (obecnie [...]).

W § 8 ust. 1 - 3 planu wskazano obiekty zabytkowe, które objęto ochroną na podstawie przedmiotowego planu miejscowego, a w § 7 ust. 1 planu wymieniono obszary i obiekty objęte ochroną na podstawie wpisu do rejestru zabytków, znajdujące się w obszarze objętym planem.

Zgodnie z zapisami zawartymi w § 8 ust. 4 planu, ustalono dla obszarów i obiektów objętych ochroną, o których mowa w § 7 oraz § 8, następujące zasady ochrony:

1) prowadzenie wszelkich prac ziemnych w granicach obszaru objętego ochroną wymaga uzyskania opinii Muzeum Archeologicznego oraz zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (w skrócie WKZ) celem określenia zakresu niezbędnych do wykonania archeologicznych badań ratowniczych poprzedzających planowane prace;

2) wszelkie zamierzenia inwestycyjne wymagające pozwolenia na budowę lub zmiany sposobu użytkowania oraz wszelkie remonty, przebudowy i adaptacje obiektów nieruchomych objętych ochroną należy prowadzić w uzgodnieniu z WKZ;

3) projekt podziału lub scalania nieruchomości wymagają uzgodnienia z WKZ;

4) nakazuje się zachowanie, przywrócenie oraz uczytelnienie podziałów parcelacyjnych w wystroju elewacji i zastosowanych detalach architektonicznych oraz w zagospodarowaniu terenów obiektami małej architektury,

5) w wyznaczonych planem miejscowym obszarach zabudowy mieszkaniowej obowiązuje nakaz uzupełnienia historycznych pierzei ulic i placów zabudową dostosowaną formą, skalą i detalem architektonicznym do istniejących obiektów objętych ochroną;

6) dopuszcza się przekształcenia funkcji zgodnie z ustaleniami szczegółowymi dla poszczególnych terenów funkcjonalnych;

7) na jezdniach i placach nakazuje się przywrócenie nawierzchni kamiennej, nakaz ten nie obejmuje pasa drogowego drogi krajowej Nr [...];

8) na chodnikach i ścieżkach rowerowych dopuszcza się nawierzchnie z drobnowymiarowych elementów betonowych imitujących nawierzchnie kamienne;

9) w stosunku do obiektów objętych ochroną obowiązuje nakaz restauracji oraz przywrócenia elementów wystroju i detalu architektonicznego odpowiedniego do epoki, w której dany obiekt powstał;

10) nakaz dostosowania nowoprojektowanej zabudowy w zakresie skali, bryły i formy architektonicznej (wysokość, proporcje wymiarów rzutów, pokrycie i kształty dachów, ich układ w stosunku do drogi) do sąsiedniej istniejącej zabudowy objętej ochroną;

11) nakazuje się likwidację lub przebudowę (wymianę) obiektów dysharmonizujących lub kolidujących z charakterem historycznej struktury przestrzennej;

12) dopuszcza się uzupełnienie albo wymianę zdekapitalizowanej historycznej zabudowy z dostosowaniem jej w miarę możliwości do dawnej sytuacji;

13) nakaz ochrony naturalnego ukształtowania terenu;

14) zakaz lokalizacji wolnostojących nośników reklamowych, garaży wolnostojących i zblokowanych oraz stacji i anten telefonii cyfrowej lub innych wolnostojących masztów mogących stanowić dominanty wysokościowe.

Zdaniem organów zaproponowany podział nieruchomości jest zgodny z ww. zapisami planu i niezbędny do realizacji celu publicznego, jakim jest opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki (murami obronnymi średniowiecznego miasta lokacyjnego). Celem podziału jest bowiem przygotowanie wydzielonej części działki, na której znajduje się mur, do wywłaszczenia i przeprowadzenia rewitalizacji zabytkowego muru.

Skarżący ten pogląd kwestionują, stwierdzając w skardze, iż w ich ocenie niezrozumiałym jest, że aby dokonać rewitalizacji murów obronnych, znajdujących się na ich działce, niezbędne jest odebranie im części nieruchomości. Nie jest to bowiem

- ich zdaniem, jedyna droga do realizacji projektu rewitalizacji.

W ocenie Sądu należy zgodzić się z zastrzeżeniami skarżących, ponieważ z przytoczonych powyżej zapisów planu miejscowego nie wynika aby dla realizacji celu publicznego jakim jest ochrona zabytków wskazanych w planie, konieczny był podział nieruchomości skarżących, w celu wydzielenia działki, na której znajdują się mury (zabytek), aby dokonać wywłaszczenia tej działki i przeprowadzić prace związane z rewitalizacją muru.

Obowiązujący dla działki skarżących miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje bowiem jedynie, iż znajdujące się na ich działce (przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową oraz usługi i handel - § 70 ust. 1 i 2 planu), relikty murów obronnych średniowiecznego miasta lokacyjnego należy: chronić, uczytelnić i wyeksponować w zagospodarowaniu terenu (na podstawie wyników badań archeologiczno-architektonicznych). Ani z zapisów § 70, ani ustaleń § 8 planu miejscowego nie wynika, iż ochrona ta ma polegać na przekazaniu własności części działki zajętej pod mury Gminie, gdyby chciała ona je zrewitalizować w ramach ochrony zabytków. W ocenie Sądu obowiązek ochrony murów i ich uczytelnienia oraz wyeksponowania w zagospodarowaniu terenu, wynikający z § 70 planu, ciąży na właścicielu działki i do niego jest skierowany.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż zgodnie z treścią art. 112 ust. 3 ustawy wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Ani z zapisów planu, ani z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika aby ochrona zabytków, o jakiej mowa w art. 6 ustawy, realizowana przez gminę, miała polegać na odbieraniu właścicielom zabytków ich własności w celu rewitalizacji zabytków.

Art. 6 pkt 5 ustawy stanowi jedynie, iż celem publicznym jest "opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami", nie definiuje natomiast na czym opieka ta miałaby polegać. Ponieważ jednak przepis ten dotyczy jedynie nieruchomości stanowiących zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami , zdaniem Sądu, dla określenia definicji "ochrony zabytków" należy również sięgnąć do tych przepisów. Szczególnie w świetle treści art. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 ze zm. – dalej jako ustawa o ochronie zabytków), zgodnie z którym ustawa ta określa przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach, a także organizację organów ochrony zabytków.

Z art. 4 ustawy o ochronie zabytków wynika, iż ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.

Art. 5 ww. ustawy stanowi zaś, iż opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: naukowego badania i dokumentowania zabytku; prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

Formami ochrony zabytków są: wpis do rejestru zabytków; uznanie za pomnik historii; utworzenie parku kulturowego; ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego

(art. 7 ustawy o ochronie zabytków).

Przepisy ustawy o ochronie zabytków przewidują cały szereg obowiązków, którym musi sprostać właściciel zabytku (art. 26, art. 28, art. 30, art. 31, art. 49 ust. 1 cyt. ustawy). Przewidują one także szczególny tryb wywłaszczeniowy w przypadku zagrożenia zabytku. Z art. 50 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków wynika bowiem, że w przypadku wystąpienia zagrożenia dla zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru, polegającego na możliwości jego zniszczenia lub uszkodzenia, starosta, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, może wydać decyzję o zabezpieczeniu tego zabytku w formie ustanowienia czasowego zajęcia do czasu usunięcia zagrożenia. Przepisy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio. Jeżeli nie jest możliwe usunięcie powyższego zagrożenia, zabytek nieruchomy może być na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków wywłaszczony przez starostę na rzecz Skarbu Państwa lub gminy właściwej ze względu na miejsce położenia tego zabytku, w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami

(art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków).

Jak trafnie wskazuje się w komentarzu do art. 50 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami autorstwa Patrycji Antoniak, Maksymiliana Cherka, Filipa M. Elbanowskiego i Krzysztofa A. Wąsowskiego, "normy zawarte w art. 50 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków (u.o.z.) kreują instrumenty reglamentacyjne o szczególnym stopniu ingerencyjności, posuwającym się aż do całkowitego pozbawienia praw do zabytku wpisanego do rejestru. Znajdą one zatem zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, w których realizacja zadań z zakresu ochrony konserwatorskiej absolutnie nie jest możliwa do przeprowadzenia w innym trybie. Przy tej okazji warto też mieć na uwadze art. 112 ust. 3 u.g.n., do którego art. 50 ust. 4 pkt 2 u.o.z. odsyła wprost, a który expressis verbis stanowi, że wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Tym samym, niezwykle istotnego znaczenia nabiera tutaj kwestia należytego i wyczerpującego uzasadnienia konieczności zastosowania analizowanych instrumentów nadzoru, tj. przekonującego wykazania, że usunięcie istniejącego zagrożenia dla zabytku wpisanego do rejestru faktycznie nie jest w określonym stanie faktycznym możliwe przy pozostawieniu tego zabytku we władaniu jego dotychczasowego dysponenta." (komentarz do art. 50 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zawarty w Bazie Orzeczeń LEX). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie uregulowane w art. 50 ustawy o ochronie zabytków się nie toczy. Przedmiotowe postępowanie o podział nieruchomości zostało wszczęte z urzędu, ponieważ Gmina chce pozbawić skarżących własności części działki z murami w drodze wywłaszczenia w celu realizacji "projektów związanych z opieką nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki" (k. 1 akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu - w tym stanie rzeczy, należało uznać, iż opiniowany w niniejszej sprawie podział nieruchomości skarżących nie jest zgodny z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Centrum Miasta S." ograniczonego ulicami: K., P., brzegiem Jeziora B., skrzyżowaniem ulic B. i J. oraz brzegiem Jeziora S. do plaży miejskiej poprzez część ul. R. do skrzyżowania ulic S. i N. do ulicy K., albowiem plan ten nie przewiduje wydzielenia części działki skarżących na realizację celu publicznego, na jaki powołują się organy, a nadto projektowany podział nie jest niezbędny do jego realizacji. Powoływane przez organy zapisy planu miejscowego - zawarte w § 8 i § 70 planu, nakładają bowiem jedynie na skarżących obowiązki związane z posiadaniem przez nich, na należącej do nich działce, zabytku w postaci fragmentu murów obronnych.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy obu instancji, opiniując w niniejszej sprawie pozytywnie projektowany podział nieruchomości, dokonały błędnej wykładni opisanych powyżej postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i tym samym naruszyły w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy art. 93 ust. 4 w zw. z art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz

§ 8 i § 70 ust. 3 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 20 grudnia 2007 roku, nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Centrum Miasta S." ograniczonego ulicami: K., P., brzegiem Jeziora B., skrzyżowaniem ulic B. i J. oraz brzegiem Jeziora S. do plaży miejskiej poprzez część ul. R. do skrzyżowania ulic S. i N. do ulicy K.. Opisane naruszenie przepisów prawa materialnego skutkować musiało - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy S. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł, iż uchylone postanowienia nie mogą być wykonane.

Z uwagi na uwzględnienie skargi, sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.