Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 722/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. (dalej Prezydent) decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust.1, art. 3, art. 7 pkt 5, 6 art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2, art. 50 ust. 3, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2021 poz. 2268 ze zm. dalej u.p.s.) w związku z § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy (tj. Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2015r., poz. 5254) § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej k.p.a.) odmówił G. M. (dalej jako skarżąca lub strona) przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na: remont mieszkania w wys. [...] zł, leki, leczenie stomatologiczne i rehabilitację w wys. [...] zł, ogrzewanie/ opał w wys. [...] zł, zadośćuczynienie w czerwcu w wys. [...] zł, zadośćuczynienie w lipcu [...] zł, opłacenie rachunków za prąd w łącznej wys. [...] zł, uregulowanie należności do ZUS w wys. [...] zł, zakup sprzętu AGD tj. lodówka, nawilżacz powietrza, oczyszczacz powietrza, telewizor, pralka, przedłużacz oraz pomocy usługowej w pracach domowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem 27 maja 2022r. oraz 30 maja 2022r. o przyznanie pomocy na miesiąc czerwiec 2022r. oraz lipiec 2022r. na ww. potrzeby.

Zgodnie z art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.) wywiad środowiskowy przeprowadzono na podstawie rozmowy telefonicznej w dniu 08 czerwca 2022r. W trakcie rozmowy ustalono, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i przebywa na emeryturze. Ponadto jest osobą długotrwale chorującą. Wyrokiem sądu sygn. akt [...] z dnia 16.10.2013r. została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Ustalono, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. kwiecień 2022r. stanowiło świadczenie ZUS w wys. [...] zł. Organ stwierdził, że ww. kwota przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i rozpoznał wniosek skarżącej na podstawie art. 41 u.p.s.,

Prezydent wskazał, że skarżąca zawnioskowała o środki finansowe na remont mieszkania w wys. [...] zł. Zdaniem organu zasiłek celowy przysługuje na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, natomiast nie jest on przewidziany na pokrywanie remontów kapitalnych mieszkań czy prywatnych budynków. Strona posiada swoje zasoby w postaci emerytury oraz majątku, jakim jest dom z nieruchomością gruntową, jednak nie wykorzystuje ich celem poprawy swej sytuacji materialnej. Może np. sprzedać dom i za otrzymaną kwotę kupić mieszkanie, które będzie w stanie wyposażyć oraz na którego utrzymanie będzie ją stać. Ponadto może też wynająć część domu, a pieniądze z wynajmu przeznaczyć na stopniowy remont domu oraz zaspokojenie innych ważnych potrzeb życiowych. Skarżąca od kilku lat regularnie korzysta z pomocy finansowej oferowanej przez organ, jednak nie podejmuje działań w kierunku tego, aby poprawić swoją sytuację mieszkaniową i finansową. Organ nie może przejąć na siebie obowiązku wykonywania napraw i remontów, w tym także wymiany sprzętów gospodarstwa domowego. Skarżąca ma bowiem obowiązek współdziałania w celu rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, a nie wyłącznie stawiania warunków co do tego, w jakiej formie i w jakiej wysokości wnioskowane świadczenie ma być zrealizowane. Pomoc świadczona podopiecznym znajdującym się w szczególnych sytuacjach życiowych jest ze swej natury świadczeniem doraźnym, świadczenia pieniężnego w formie specjalnego zasiłku celowego na ich zaspokojenie, mającym na celu usamodzielnienie osób i rodzin, nie zaś wyręczanie ich w rozwiązywaniu własnych problemów. Wypłacane świadczenia mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. Organ nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej, lecz wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również skarżącej podstawowe potrzeby, tj. środki finansowe na zakup żywności.

Następnie, odnosząc się do wniosku o pomoc finansową na zakup leków, leczenie stomatologiczne oraz rehabilitację w wys. [...] zł organ zwrócił uwagę, że w trakcie rozmowy telefonicznej strona doprecyzowała, iż wnioskuje o kwotę [...]zł, twierdząc, iż część leczenia pokryła z własnych środków. Zaznaczono, iż w przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu leków, samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Dostarczenie aktualnej specyfikacji leków leży po stronie skarżącej, jako wnioskodawczyni. Ponadto konieczność zakupu leków nie została potwierdzona, bowiem nie przedstawiono aktualnych zaświadczeń lekarskich wskazujących, iż stosowanie leków jest dla skarżącej niezbędne z medycznego punktu widzenia. Organ zwrócił się pismem z dnia 09 grudnia 2021 r. do lekarza rodzinnego oraz lekarza specjalisty z prośbą o podanie informacji dotyczącej aktualnego stanu zdrowia skarżącej oraz jakie leki musi przyjmować na stałe. Organ otrzymał odpowiedź jedynie od lekarza specjalisty, który wypełnił zaświadczenie lekarskie nie podając dokładnego dawkowania leków.

Zwrócono uwagę, że pracownik organu pomocowego nie dysponuje wiedzą, która umożliwiałaby mu samodzielną weryfikację potrzeb medycznych wnioskodawcy, w związku z czym taka ocena musi odbywać się na podstawie stosownych dowodów uzyskanych od lekarza, jako osoby posiadającej wiedzę medyczną. W ocenie organu skarżąca nie wykorzystuje własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej i może wygospodarować własne środki na zakup leków.

Prezydent wskazał, że skarżąca zawnioskowała o środki finansowe na leczenie stomatologiczne. Podczas rozmowy telefonicznej poinformowała, iż wymaga leczenia stomatologicznego z uwagi na pogarszający się stan uzębienia. Analizując sytuację życiową strony pod kątem uzyskania wnioskowanej formy pomocy, nie znaleziono podstaw przemawiających za koniecznością udzielenia świadczenia pieniężnego na leczenie stomatologiczne. Niewątpliwie leczenie stomatologiczne stanowi jedną z najniezbędniejszych potrzeb bytowych, jednak organ pomocy społecznej nie ma obowiązku pokrycia jego kosztów, szczególnie, że G. M. ma prawo do korzystania z bezpłatnych podstawowych świadczeń stomatologicznych (refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia). Świadczenia, które nie są objęte refundacją to świadczenia ponadstandardowe, które są udzielane na koszt ubezpieczonego i są indywidualnym wyborem każdego pacjenta uzależnionym od własnej sytuacji materialnej. Oczekując pomocy finansowej na leczenie stomatologiczne strona nie udokumentowała w żaden sposób konieczności przeprowadzenia odpłatnego leczenia stomatologicznego, dlatego brak jest podstaw do udzielenia pomocy na ww. cel. Skarżąca powinna w pierwszej kolejności wykorzystać własne możliwości i uprawnienia, czyli skorzystać z bezpłatnych świadczeń stomatologicznych.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie środków finansowych na rehabilitację, Prezydent ustalił, że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej. Zatem istnieje możliwość skorzystania z zabiegów rehabilitacyjnych w ramach NFZ. Nie ma zatem przeszkód, by posiadając ważne skierowanie na rehabilitacje strona skorzystała z refundowanych zabiegów w ramach NFZ, stąd też brak zasadności opłacenia prywatnej rehabilitacji. Ponadto organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspokajania każdej potrzeby, która jest zgłaszana przez świadczeniobiorcę, nawet jeśli z punktu widzenia klienta ta pomoc jest mu niezbędna. W związku z powyższym organ nie znalazł podstaw do opłacania skarżącej prywatnych zabiegów rehabilitacji medycznej.

W zakresie wniosku o środki finansowe na zakup opału w wys. [...] zł organ wskazał, że przyznaje pomoc finansową na zakup opału jedynie w okresie jesienno-zimowym, w trakcie, którego strona jest objęta ww. formą pomocy. W toku postępowania ustalono, że decyzją z dnia 18.11.2021 r. nr [...] przyznano pomoc finansową w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału w wysokości [...] zł. Dnia 02 grudnia 2021r. strona dostarczyła fakturę z dnia 01 grudnia 2021 r. potwierdzającą zakup nie opału do kozy, którą ogrzewa dom, lecz grzejnika elektrycznego. Zatem strona nie rozliczyła się z otrzymanej pomocy, ponadto pomoc pieniężna została wykorzystała niezgodnie z celem, na jaki została udzielona. Skoro strona jest w posiadaniu grzejnika elektrycznego, to ma zapewnione ogrzewanie z uwzględnieniem niezbędnych potrzeb jednoosobowego gospodarstwa domowego.

Prezydent następnie wskazał, że G. M. żąda [...] zł w czerwcu oraz [...] zł w lipcu za krzywdy doznane ze strony MOPR. Kwota, o którą wnioskuje zdaniem organu nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych, a kwestia wyrządzonych szkód może być rozpatrywana przed sądem powszechnym.

Dalej organ zwrócił uwagę, że strona zawnioskowała o środki finansowe na opłacenie rachunków za prąd w łącznej wysokości [...] zł. Dostarczyła do organu rachunek za prąd w wys. [...] zł za okres od 24.03.2021 r. do 09.04.2021 r. Na załączonej fakturze widnieje informacja o zadłużeniu w kwocie [...]zł, o której uregulowanie również zawnioskowano. Prezydent stwierdził, iż rachunki mieszkaniowe nie są rzeczą nagłą, nieprzewidzianą. Jednorazowe udzielenie pomocy na ww. cel nie zmieni sytuacji życiowej strony, albowiem regulowanie świadczeń mieszkaniowych jak prąd czy gaz są opłatami comiesięcznymi lub następującymi co dwa miesiące, stanowią zatem stałe zobowiązania należące do właściciela domu, a nie organu pomocy społecznej. Organ nie ma obowiązku całkowitego utrzymywania rodziny i spełniania każdego żądania w pełnym zakresie. Ponadto strona skorzystała z dodatku osłonowego w wys. [...] zł, za pomocą którego mogła uregulować część należności za prąd. Organ zwrócił uwagę, że w kwietniu 2022 r. uzyskała dodatkowe świadczenie tzw. "13-stą emeryturę" w wys. [...] zł, które również mogła przeznaczyć na opłacenie wydatków domowych.

Odnosząc się do wniosku o środki finansowe na uregulowanie kwoty [...]zł w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, tytułem zaległych składek zdrowotnych, Organ wskazał, że powyższa potrzeba nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych. DO tego katalogu zdaniem organu nie zaliczają się również lodówka, nawilżacz powietrza, oczyszczacza powietrza, telewizor, pralka, przedłużacze.

Prezydent wskazał, że strona zawnioskowała o pomoc w pracach domowych. Podczas rozmowy telefonicznej doprecyzowała, iż potrzebuje pomocy m.in. w sprzątaniu domu, zrobieniu prania a także zakupów. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie oferuje pomoc w formie usług opiekuńczych osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Zdaniem organu skarżąca powinna w pierwszej kolejności skorzystać z pomocy rodziny tj. swoich dzieci. Ponadto domaga się przyznania pomocy polegającej na przeprowadzeniu generalnych porządków w swoim lokalu mieszkalnym. Tego rodzaju zakres prac nie mieści się w ustawowym pojęciu usług opiekuńczych zawartych w art. 50 ust. 3 u.p.s., gdyż nie polega na zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, zleconej przez lekarza, czy pielęgniarkę.

Organ zwrócił uwagę, że strona może skorzystać z usługi "Zakupy dla seniorów", które stanowi wsparcie dla osób starszych i z niepełnosprawnościami mieszkających w P.. Pomoc obejmować może zakup leków, żywności oraz środków czystości. Usługa dostarczenia podstawowych, codziennych produktów i leków jest bezpłatna, a koszt zamówionych zakupów, który pokrywa zainteresowany.

Następnie G. M. odwołała się od decyzji organu I instancji, zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji niezgodność z prawem. Skarżąca w treści odwołania z dnia 10 lipca 2022r. stwierdziła, iż ani posiadany dochód, ani świadczona przez organ pomocy społecznej pomoc, nie zaspokaja jej podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych. Poza tym ponosi ona wskutek braku działania organu I instancji szkody finansowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 28 lipca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r.o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 570), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 do art. 4, art. 7 pkt. 5 i 6 , art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art.41 pkt 1 i 2 u.p.s. oraz § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów Dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296) orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Motywując rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że analizując ustalenia organu I instancji poczynione w związku z postępowaniem zakończonym decyzją Prezydenta Miasta P. Nr [...] z dnia 24 czerwca 2022r. uznało, iż rozstrzygnięcie tego organu w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłków celowych, specjalnych zasiłków celowych oraz zasiłku celowych pod warunkiem zwrotu części lub całości świadczenia na zaspokojenie potrzeb bytowych wskazanych we wnioskach z dnia 27 i 30 maja 2022r., zapadłe przy uwzględnieniu postanowień art. 2 do art. 4 , art. 7 pkt. 5 i 6 . art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art.41 pkt. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, jest zgodnie z prawem, bo leży w granicach uznania administracyjnego przy uwzględnieniu okoliczności braku współpracy strony postępowania w polepszeniu swej sytuacji bytowej oraz korzystaniu w szerokim zakresie z pomocy finansowej udzielanej przez organ pomocy społecznej.

Zdaniem Kolegium niespornym bowiem jest, że przedmiotowa decyzja została poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym (przy uwzględnieniu ustaleń w związku z aktualizacją wywiadu środowiskowego z dnia 8 czerwca 2022r.- przeprowadzoną w formie rozmowy telefonicznej - oraz zebranych w sprawie dokumentów), w trakcie którego w ocenie organu odwoławczego prawidłowo ustalono sytuację dochodową oraz bytową skarżącej oraz w sposób jednoznaczny określono jej sytuację faktyczną i prawną, która uzasadnia odmowę przyznania pomocy finansowej na wskazane we wnioskach z dnia 27 i 30 maja 2022r. potrzeby bytowe. Została ona wydana w ocenie Kolegium zgodnie z postanowieniami ustawy o pomocy społecznej. SKO odnosząc się do żądania Pani G. M. przyznania zadośćuczynienia wskazało, że Strona postępowania nie wykazała, z jakich przyczyn i dlaczego żąda ona tego zadośćuczynienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. wskazała, że zaskarża w całości decyzję Kolegium i nie zgadza się z odmową przyznania jej zasiłków celowych na wnioskowane potrzeby. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz przyznanie jej środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto w uzasadnieniu decyzji SKO odwołuje się do decyzji z 10 marca 2022 r., a postępowanie dotyczyło decyzji z 24 czerwca 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2022 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 24 czerwca 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania G. M. zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na remont mieszkania w wys. [...] zł, leki, leczenie stomatologiczne i rehabilitację w wys. [...] zł, ogrzewanie/ opał w wys. [...] zł, zadośćuczynienie w czerwcu w wys. [...] zł, zadośćuczynienie w lipcu [...] zł, opłacenie rachunków za prąd w łącznej wys. [...] zł, uregulowanie należności do ZUS w wys. [...] zł, zakup sprzętu AGD tj. lodówka, nawilżacz powietrza, oczyszczacz powietrza, telewizor, pralka, przedłużacz oraz pomocy usługowej w pracach domowych.

Materialnoprawną podstawę zapadłego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w tekście jako "u.p.s.") i zdaniem Sądu odpowiada ono prawu.

Z akt sprawy wynika, że G. M. jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności na stałe (zob. wyrok Sądu Rejonowego P. w P. z dnia 16 października 2013 r., [...] k. [...]). Skarżąca posiada niewielki, ale stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego, które w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosiło [...] zł (k. [...]) i przekraczało kryterium dochodowe ubiegania się o zasiłek celowy (po 01 stycznia 2022 r. [...] zł). Skarżąca nie kwalifikowała się więc do uzyskania pomocy w oparciu o przepis art. 39 u.p.s. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z powołanego art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Jak zasadnie stwierdziły organy obu instancji, mimo ustalenia dotyczącego kryterium dochodowego, konieczne było rozważenie możliwości przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń z uwzględnieniem okoliczności, w jakich się znalazła. Na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe" może być przyznane świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Jak wskazano, art. 41 u.p.s. posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". W doktrynie przyjmuje się, że przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki z 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07 oraz z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, z dnia 16 maja 2018 r. o sygn. akt I OSK 179/18, czy z dnia 16 listopada 2018 r. o sygn. akt I OSK 3072/18 – opublikowany na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Zdaniem Sądu organy obu instancji obszernie pod tym kątem przeanalizowały sytuację skarżącej dochodząc do uzasadnionego przekonania, że nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności pozwalające udzielić G. M. oczekiwanej przez nią pomocy. W ocenie Sądu decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup leków i leczenia, rehabilitacji, opału, remontu domu, opłacenia rachunków za prąd, opłacenia zaległych składek ZUS, zakupu sprzętów AGD, wypłacenia zadośćuczynienia oraz przyznania pomocy w pracach domowych nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Organom jest znana sytuacja skarżącej, którą rozważono biorąc pod uwagę nie tylko stan zdrowia, ale i stałe źródło dochodu (emerytura, posiadanie nieruchomości- domu) oraz przyznawane skarżącej inne świadczenia z pomocy społecznej (np. środki na opał, zasiłek na żywność).

Wiele spośród zgłaszanych przez G. M. potrzeb nie mogło być zaliczone do niezbędnych potrzeb bytowych i prawidłowo zostały przez organy w ten sposób zakwalifikowane. Nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej potrzeby takie jak remont mieszkania w wysokości [...] zł, zakup telewizora, oczyszcza powietrza, przedłużacza, opłacenie pomocy usługowej w pracach domowych. Nie jest również rolą organu pomocy społecznej regulowanie zobowiązań finansowych skarżącej takich jak zaległe rachunki za prąd czy nieopłacone składki ZUS. Słusznie organy wskazały, iż opłacanie rachunków jest rzeczą stałą i do przewidzenia w budżecie domowym. Organ wnikliwie odniósł się do kwestii zasiłku na leki i leczenie, wskazując że dostarczenie aktualnej specyfikacji leków leży po stronie skarżącej, jako wnioskodawczyni. Ponadto skarżąca nie przedstawiła aktualnych zaświadczeń lekarskich wskazujących, iż stosowanie leków jest dla niej niezbędne z medycznego punktu widzenia. Co istotne organ zwrócił się do lekarza rodzinnego skarżącej oraz lekarza specjalisty z prośbą o podanie informacji dotyczącej aktualnego stanu zdrowia skarżącej oraz jakie leki musi przyjmować na stałe. Organ otrzymał odpowiedź jedynie od lekarza specjalisty, który wypełnił zaświadczenie lekarskie nie podając dokładnego dawkowania leków. Słusznie organ stwierdził, że skarżąca w takim wypadku powinna z własnych środków wygospodarować kwotę, którą przeznaczy na zakup leków. Odnosząc się do leczenia stomatologicznego i rehabilitacji zasadnie organ wskazał, iż skarżąca może korzystać ze świadczeń gwarantowanych w ramach NFZ. Strona nie przedłożyła przy tym żadnej dodatkowej dokumentacji potwierdzającej konieczność wykonania ww. zabiegów "poza kolejką" w NFZ lub u konkretnego specjalisty. Organ nie ma tez obowiązku finansowania skarżącej prywatnych usług medycznych. Kwestia zadośćuczynienia za krzywdy pozostaje do oceny w ramach ewentualnego postępowania przed sądem powszechnym. Organ wyjaśnił też skarżącej, że może skorzystać z usług opiekuńczych lub pomocy własnych dzieci w zakresie obowiązków domowych, których sama nie jest w stanie wykonać. Słusznie wskazał, że skarżąca może skorzystać z programu "Zakupy dla seniorów".

Wobec powyższego uznać należało, że organ wnikliwie ocenił każdą z potrzeb zgłaszanych przez skarżącą, lecz nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia, co szczegółowo uargumentowano w zaskarżonych rozstrzygnięciach. Zwrócić należy przy tym uwagę, że sytuacja skarżącej jest stabilna. G. M. ma stały dochód, jest właścicielką nieruchomości (domu), który może wynająć lub sprzedać. Słusznie stwierdzono, że w okolicznościach sprawy skarżąca nie znajduje się w takiej sytuacji, która może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Sytuacja skarżącej jest stabilna i "niezaskakująca". Przy tym organ udziela regularnie skarżącej pomocy np. poprzez przyznanie zasiłku na żywność (zob. k. [...] wywiadu środowiskowego). W ocenie Sądu, organy w sposób należyty wykazały brak podstaw do uwzględnienia wniosku zgłoszonego przez G. M..

W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) oddalił skargę.