Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 477/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2018 r. Burmistrz Miasta "[...]", po rozpoznaniu wniosku właścicielki nieruchomości "[...]", orzekł o wymeldowaniu "[...]"z miejsca pobytu stałego w lokalu przy "[...]".

W uzasadnieniu Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 27 grudnia 2017 r. "[...]"wystąpiła do Burmistrza Miasta "[...]"o wymeldowanie z pobytu stałego "[...]" wskazując, że zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego "[...]"z dnia 13 czerwca 2017 r., syn ma orzeczony środek karny w postaci nakazu opuszczenia lokalu. W ocenie organu meldunkowego okoliczności sprawy potwierdzają, że spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że "[...]"nie posiada tytułu prawnego do lokalu, a orzeczonym przez sąd środkiem karnym został pozbawiony obiektywnych możliwości powrotu do lokalu. Ponadto organ wskazał, że wbrew argumentacji wymeldowywanego, opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, ponieważ było skutkiem zgodnych z prawem, władczych działań uprawnionych organów państwa. Organ stwierdził, że "[...]"nie przebywa w spornym lokalu od dnia 17 czerwca 2017 r. i stara się o przydział lokalu socjalnego z zasobów gminy miejskiej "[...]". W treści uzasadnienia decyzji Organ powołał liczne orzeczenia sądowe, z których wynika, że zasadnym jest wymeldowanie osoby z lokalu, jeżeli zastosowano wobec niej środek karny w postaci nakazu opuszczenia lokalu i skazano za znęcanie się nad rodziną, albowiem orzeczenie administracyjne powinno pozostawać w zgodzie z orzeczeniem sądu karnego.

Odwołanie od powyżej decyzji wniósł "[...]", wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że zakaz opuszczenia mieszkania obowiązuje go jedynie przez rok od daty opuszczenia lokalu, a Rzecznik Praw Obywatelskich wnosi kasację od tego wyroku. Wskazał, że jego sprawa znajduje się w rozpatrzeniu przez Międzynarodowy Sąd w Strasburgu oraz Sąd Cywilny w "[...]" (postępowanie spadkowe). Orzeczenia tych instytucji sądowych mogą zmienić dotychczasowe orzeczenia sądów i mieć wpływ na niniejszą sprawę. Stwierdził, że podczas postępowania o wymeldowanie, w trakcie jego pobytu w zakładzie karnym doszło do popełnienia przestępstwa, w postaci opróżnienia spornego lokalu z jego rzeczy, których wartość ocenia na 10 tys. zł. Podniósł, że nie ma eksmisji na bruk, dlatego też jego wymeldowanie powinno skutkować otrzymaniem od gminy lokalu socjalnego, w którym mógłby zamieszkać po opuszczeniu zakładu karnego. Nadto wskazał, że postępowanie o wymeldowanie odbyło się bez jego wiedzy i obecności i nie miał możliwości wypowiedzenia się w sprawie.

Decyzją z dnia 1 czerwca 2018 r,. wydaną przez Wojewodę "[...]"utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewoda wskazał, że podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z jego brzmieniem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 , wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa przesłanki, których spełnienie uprawnia organy administracji publicznej do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym, mają za zadanie potwierdzać rzeczywisty pobyt w lokalu oraz przeciwdziałać utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa.

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dotyczy to jednak sytuacji, gdy strona wymeldowywana świadomie i dobrowolnie podjęła decyzję o zmianie miejsca pobytu i w innym lokalu skoncentrowała ośrodek swoich spraw życiowych. Zdarzają się jednak przypadki, gdy opuszczenie lokalu przez osobę wymeldowywaną nastąpiło na skutek innych okoliczności, np. eksmisji, osadzenia w zakładzie karnym, bądź też orzeczenia sądu, który nakazał opuszczenie lokalu przez osobę skazaną, w związku z popełnionym przez nią czynem znęcania się nad rodziną.

Prowadząc zatem postępowanie wyjaśniające organ meldunkowy dokonuje oceny przesłanek dobrowolności i trwałości, łącznie na podstawie wszystkich prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

Wojewoda wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego organ meldunkowy ustalił, że "[...]"jest osadzony z zakładzie karnym, w związku z orzeczoną sądownie karą pozbawienia wolności. Z przedstawionego przez wnioskodawcę materiału dowodowego wynika, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego "[...]"z dnia 13 czerwca 2017 r., wymeldowywany został uznany winnym popełnienia czynu "[...]", za co wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności oraz nakaz opuszczenia miejsca pobytu stałego i "[...]". "[...]"od dnia 24 marca 2017 r. przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa orzeczoną karę pozbawienia wolności.

Z pisemnych wyjaśnień składanych przez stronę w toku postępowania wyjaśniającego wynika, iż środek ten został orzeczony na okres 12 miesięcy. Oznacza to, że "[...]" przez rok od daty zakończenia kary pozbawienia wolności nie może powrócić do miejsca pobytu stałego.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda wskazał, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnych obiektywnych możliwości realizacji tej woli jest okolicznością wystarczającą do uznania, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu. W sytuacji gdy osoba została pozbawiona wolności w związku z orzeczeniem sądu uznać należy, że nastąpiło to w sposób dobrowolny, albowiem zgodny z prawem i celu realizacji obowiązującego prawa karnego.

Organ odwoławczy wskazał, że zgromadzone w toku postępowania dowody bezspornie wskazują, że "[...]"od marca 2017 r. do chwili obecnej nie przebywa w miejscu pobytu stałego. Woli pobytu stałego w spornym lokalu po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie mógł realizować, co potwierdza prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego "[...]"z dnia 13 czerwca 2017 r. Orzeczony środek kamy nie jest jednak orzeczeniem dożywotnim, nie mniej ma istotny wpływ dla niniejszej sprawy. Organ podał, że na podstawie samych deklaracji wymeldowywanego nie może stwierdzić, iż powróci on do miejsca pobytu stałego po wygaśnięciu orzeczonego środka karnego. W świetle złożonego przez "[...]"do Burmistrza Miasta "[...]"wniosku o przyznanie lokalu socjalnego nie można uznać deklaracji wymeldowywanego o powrocie do miejsca pobytu stałego - po wygaśnięciu orzeczonego przez sąd środka karnego za wiarygodne i istotne w sprawie. Wojewoda podkreślił, że środek ten może zostać ponownie orzeczony, albo strona faktycznie z innych przyczyn nie skoncentruje w powyższym lokalu ośrodka swoich spraw życiowych. Wydana decyzja uwzględnia zatem okoliczności sprawy istniejące wyłącznie w dacie orzekania. Jeżeli natomiast, tak jak podaje strona wymeldowywana zapadną w sprawach sądowych prawomocne rozstrzygnięcia mające wpływ na niniejsze orzeczenie to zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego będzie mogła wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania o wymeldowanie. Na dzień dzisiejszy "[...]"nie przedstawił do akt sprawy żadnych dokumentów, potwierdzających podnoszone przez niego argumenty, że podjął działania na drodze sądowej, których skutek może mieć wpływ na postępowanie dotyczące obowiązku meldunkowego. Dlatego też mało wiarygodnym pozostaje, że strona zainicjowała jakiekolwiek postępowania, których korzystny dla niej wynik mógłby mieć wpływ na orzeczenie w sprawie wymeldowania.

W ocenie Wojewody nie budzi wątpliwości, że opuszczenie przez "[...]" spornego lokalu ma charakter trwały, gdyż orzeczona kara pozbawienia wolności potwierdza spełnienie tego warunku.

Odnosząc się do zarzutu strony co do braku możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz braku możliwości udziału w postępowaniu organ odwoławczy zauważył, iż wymeldowywany miał zapewniony czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji przez organ I instancji otrzymał kserokopie akt sprawy, zatem mógł się odnieść i wypowiedzieć w sprawie. Poza tym strona korespondowała w tej sprawie z organem i składała swoje pisemne wyjaśnienia (pismo z dnia: 28.02.2018 r., 26.03.2018 r. oraz 29.03.2018 r.), co nie potwierdza jej zarzutu o braku możliwości uczestnictwa w postępowaniu.

Wojewoda stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają organ odwoławczy do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

Zaskarżona decyzja wydana została z zachowaniem przepisów art. 7 i 77 k.p.a. oraz pozostałych mających zastosowanie w sprawie, aczkolwiek należy zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia 1 lutego 2018 r. "[...]" zwrócił się do organu z wnioskiem o umorzenie postępowania w sprawie, natomiast w piśmie z dnia 26 marca 2018 o wstrzymanie decyzji o wymeldowaniu do czasu rozpatrzenia spraw sądowych. Organ nie ustosunkował się do powyższych wniosków strony i nie rozstrzygnął w tych kwestii zgodnie z przewidzianą w Kodeksie postępowania administracyjnego procedurą. Stanowiło to naruszenie przepisów proceduralnych, które jednak w ocenie organu odwoławczego nie miały wpływu na orzeczenie merytoryczne i nie wywołało negatywnych dla stron tego postępowania skutków.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie "[...]". Skarżący, podniósł, że Wojewoda rozpoznając odwołanie nie wziął pod uwagę faktu, iż opuścił jedynie lokal na czas pobytu w zakładzie karnym na co nie miał wpływu. Stwierdził, że w postępowaniu o wymeldowanie organ nie ustalił, czy spełnione zostały przesłanki niezbędne do wymeldowania, tj. dowolność i trwałość. Podniósł, że jego wnioski o umorzenie i zawieszenie postępowania w sprawie nie zostały rozpatrzone i nie została mu udzielona odpowiedź. Stanowiło to naruszenie przepisów proceduralnych, które w ocenie skarżącego mogło mieć wpływ na orzeczenie merytoryczne i wywołać negatywne dla niego skutki. Nadto wskazał, że wniosek o wymeldowanie nie został napisany i złożony przez jego matkę, a jedynie podpisany co oznacza, że nie powinien zostać wzięty pod uwagę, a organ winien sprawę umorzyć. Matka jako osoba chora "[...]"nie wiedziała co podpisuje.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, ze w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną ( art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozpoznania skargi na decyzję o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego stanowi ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( Dz. U. z 2017 r., poz. 657), a przede wszystkim przepis art. 35 tej ustawy.

Zgodnie z tym przepisem, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy muszą występować łącznie. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok W.S.A. w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, wyrok W.S.A. w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn.. akt II SA/Gl 324/17).

Natomiast opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przepisu art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka opuszczenia lokalu jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Przy czym przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie, potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05).

Sąd podziela także stanowisko, że jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/05, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA 1424/99, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt SA 3078/00, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11).

Przesłanka opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego jest zatem spełniona także wówczas, gdy opuszczenie to ma co prawda charakter wymuszony, ale następnie nie dojdzie do podjęcia przez zainteresowaną stronę kroków prawnych i faktycznych, skutkujących powrotem do mieszkania.

Dalej wskazać należy, że jakkolwiek w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, iż co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Taka sytuacja wystąpi w przypadku eksmisji, kiedy to wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje orzeczenie wydane przez sąd lub w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywania wobec niej tego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2573/12).

Zatem brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne. W szczególności wola opuszczenia miejsca zamieszkania przez osobę zameldowaną nie ma znaczenia w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywanie wobec niej tego orzeczenia. W tym przypadku wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje podlegający wykonaniu wyrok sądu.

Mimo to, w sytuacji gdy osoba podlegająca wymeldowaniu przebywa w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, należy przede wszystkim ocenić, czy okoliczności zmieniające się w związku z upływem czasu przemawiają za ustaleniem, że przebywający w zakładzie karnym trwale opuścił swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Długotrwały, wieloletni pobyt w zakładzie karnym, któremu towarzyszą zmiany w sytuacji osobistej osadzonego, a także zmiany w stanie faktycznym związanym ze statusem czy nawet istnieniem danego mieszkania, może uzasadniać dokonanie wymeldowania, gdy powrót do miejsca zameldowania w świetle zasad doświadczenia życiowego i przepisów prawa, budzi wątpliwości. Przy tym w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego nie zależy wyłącznie od długości kary pozbawienia wolności. Oznacza to, że nawet kara niższa, lecz długotrwała, w zasadzie przesądza o definitywności opuszczenia miejsca pobytu (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11, wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1236/13).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie przebywa w miejscu swego zameldowania. Wyrokiem Sądu Rejonowego "[...]"z dnia 13 czerwca 2017 r., skarżący został uznany winnym popełnienia czynu "[...]", za co wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności oraz nakaz opuszczenia miejsca pobytu stałego i "[...]"."[...]" od dnia 24 marca 2017 r. przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa orzeczoną karę pozbawienia wolności. Z pisemnych wyjaśnień skarżącego wynika, że środek ten został orzeczony na okres 12 miesięcy. Oznacza to, że "[...]"przez rok od daty zakończenia kary pozbawienia wolności nie może powrócić do miejsca pobytu stałego. Ustalonych okoliczności skarżący nie kwestionuje, a jedynie wskazuje, że wymeldowanie spowoduje, iż będzie osobą bezdomną.

Podkreślić należy, że okoliczności te, wobec spełnienia przesłanek ustawowych do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego, pozostają bez znaczenia dla sprawy. Sam zamiar powrotu skarżącego do spornego lokalu nie odgrywa w tym zakresie decydującego znaczenia. Zamiar stałego pobytu, o jakim mowa w ustawie o ewidencji ludności, nie może być oceniany jedynie w kategoriach subiektywnych pragnień osoby zainteresowanej, ale winien być weryfikowany poprzez odniesienie do zobiektywizowanych czynników, w szczególności zaś do tego czy realizacja tego zamiaru w świetle ustalonych okoliczności będzie kiedykolwiek możliwa. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że możliwość taka nie istnieje.

Należy ponownie wskazać skarżącemu, że przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności musi być interpretowany w ten sposób, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym w nim mowa, to także opuszczenie pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy Państwa. Żadne racje nie przemawiają za tym, aby przyjąć odmienną wykładnię. Obowiązek meldunkowy ma charakter ewidencyjny – chodzi o rejestrację danych o miejscu pobytu osób - i nic nie przemawia za tym, aby w razie opuszczenia miejsca pobytu w wyniku przymusu państwowego utrzymywać w rejestrze dane, które są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Nie jest też uprawniona wykładnia tego przepisu polegająca na przyjęciu, że w razie opuszczenia miejsca stałego pobytu w wyniku przymusu państwowego można uznać, iż opuszczenie nastąpiło dopiero wtedy, gdy osoba zainteresowana z tym się zgodzi. Łatwo dostrzec, że taka wykładnia doprowadziłaby do utrzymywania się rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy a stanem zapisanym w ewidencji. Istota przymusu państwowego polega na tym, że jest on stosowany w przypadku oporu, a więc w przypadku gdy brak jest zgody na opuszczenie miejsca pobytu. "[...]" nie zamieszkuje w lokalu, gdyż odbywa karę pozbawienia wolności. W sytuacji zawinionego wywołania zdarzenia skutkującego opuszczeniem lokalu - a za taki niewątpliwie należy uznać aresztowanie i skazanie na karę pozbawienia wolności - brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Odbywanie kary pozbawienia wolności, co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Nie jest wykluczone, że osoba pozbawiona wolności utrzymuje taki kontakt z lokalem mieszkalnym, w którym jest zameldowana na pobyt stały, że nie można przyjąć domniemania trwałego opuszczenia lokalu. Utrzymywanie tego kontaktu powinno przybrać takie formy zachowania się, jak: pokrywanie opłat związanych z utrzymaniem lokalu, podejmowanie działań mających na celu zapewnienie utrzymywania lokalu w niezbędnym porządku, czy stanie technicznym, podejmowanie starań o utrzymanie lub uzyskanie tytułu do posiadania lokalu, uzewnętrznianie woli powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie, ale w niniejszej sytuacji takie okoliczności nie mają miejsca. Bez tych zachowań nie można więc przyjąć, że osoba nie opuściła miejsca pobytu stałego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2014 r., II OSK 2556/12). Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany, ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Rezygnacja z przebywania w określonym miejscu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie oświadczenia woli, oraz w sposób dorozumiany, przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w dotychczasowym miejscu, gdzie koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Niewątpliwie zatem każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu. Popełnienie umyślnego przestępstwa jest zachowaniem, którego oczywistą konsekwencją jest odizolowanie sprawcy w zakładzie karnym. Zatem osoba, która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. W tym też przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez sprawcę miejsca dotychczasowego pobytu. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2013 r., II OSK 1976/11, Sąd ten wyraził pogląd, który w pełni podziela Sąd w niniejszym składzie, że "w sytuacji gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne".

Wojewoda słusznie przyjął, że przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu. Nie mogą one zatem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa i przez wiele lat nie będzie mogła tam przebywać. Literalne brzmienie art. 35 ustawy o ewidencji ludności sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. Wymeldowanie w żaden sposób nie dotyczy, ani nie niweczy praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi odnośnie do naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., gdyż organy orzekające w sposób właściwy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dowodowe w zakresie sytuacji dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca jego stałego pobytu. Organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób kompleksowy, z uwzględnieniem dowodów oferowanych przez skarżącego. Podjęły wszelkie niezbędne czynności proceduralne w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, nie naruszyły wskazanych wyżej reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Organ odwoławczy wziął pod uwagę wszystkie istotne okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Ustalenia dokonane przez organy administracyjne wynikają z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w postępowaniu dowodów. Dlatego też również zarzut naruszenia przepisów postępowania jest bezzasadny.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia należało uznać, że organy obu instancji zasadnie orzekły o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Wobec ustalenia istnienia przesłanek do wymeldowania, organ meldunkowy uprawniony był do oceny, że lokal którego dotyczy zaskarżona decyzja nie jest już miejscem koncentracji spraw życiowych skarżącego, nadto że taki stan ma charakter trwały.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu(Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).