Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 688/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. (znak [...]) wydaną na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.), w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku [...] z d. [...] (w miejsce której wstąpili [...] z d. [...] oraz [...]),[...], stwierdził, że parcele katastralne pb [...] oraz pgr [...], w granicach w jakich weszły one w skład aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] pol. w [...] (poprzednio [...]) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że ww. wnioskiem z dnia [...] listopada 2006 r. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. decyzji stwierdzającej, że nieruchomość składająca się z działek o numerach ewidencyjnych - [...] położonej w [...], gm. [...], pow. suski, woj. [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...], odpowiadających parcelom katastralnym pgr. [...] kat. [...], zgodnie z porównaniem ewidencja kataster sporządzonym przez inż. [...] w dniu [...] września 2012 r., nr. zlec. [...], niesłużąca bezpośrednio do produkcji rolne i niezwiązana funkcjonalnie z prowadzonym gospodarstwem rolnym nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. We wniosku podniesiono, że na przedmiotowych parcelach znajdowały się w dniu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa budynki należące do dawnego browaru, w tym jeden duży budynek, który został przebudowany. W okresie międzywojennym budynki dawnego browaru zostały wydzierżawione rodzinie [...], która prowadziła w nich działalność produkcyjną, polegająca na produkowaniu pasty do butów, a przez pewien czas w jednym z budynków funkcjonował także ośrodek zdrowia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r, pełnomocnik wnioskodawców sprecyzował, że roszczenie nie obejmuje parcel pgr [...], gdyż z uzupełnionych materiałów dowodowych wynika, że parcele te nie wchodziły w skład nieruchomości objętej budynkami dawnego browaru, co zostało potwierdzone również na szkicu - planie sytuacyjnym sporządzonym w drugiej połowie lat 40-tych, na który to plan w szeregu pism urzędowych powoływały się rożne instytucje państwowe i samorządowe, a na którym objęta niniejszym postępowaniem nieruchomość posiadała oznaczenie nr [...] i w ocenie wnioskodawców odpowiada parcelom pb [...] oraz pgr [...].

Organ uznał jednocześnie, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. i umorzeniu postępowania pierwszej instancji, uzasadniona brakiem właściwości organów administracji do rozpoznania wniosku o zbadanie prawidłowości przejęcia przez Skarb Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, części majątku ziemskiego [...], położonego obecnie w [...] wobec zmiany linii orzeczniczej (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, 2006/5/123, uchwała NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10,) nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Z tych powodów, Wojewoda [...] przyjął, że nie ma obecnie przeszkody do merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2006 r. (sprecyzowanego ostatecznie pismem z [...] stycznia 2010 r.).

Organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest badanie prawidłowości przejęcia przez Skarb Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nieruchomości składającej się z ww. parcel katastralnych, zabudowanej budynkami fabryczno- mieszkalnymi, określanymi jako "dawne budynki browaru", położonej w [...] przy ul. [...], wchodzącej w skład majątku ziemskiego [...], stanowiącej przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własność [...]. W toku postępowania przedłożona została dokumentacja geodezyjna pozwalająca na ustalenie jakim aktualnym działkom ewidencyjnym odpowiadają parcele katastralne objęte przedmiotowym wnioskiem. Na podstawie dokumentacji tj. wyrysu z mapy ewidencyjnej uzupełnionego stanem katastralnym dla działek [...] wraz z wykazem synchronizacyjnym sporządzonej przez geodetę uprawnionego [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. (uzupełnioną dnia [...] września 2011 r.) oraz dokumentacji do celów prawnych – geodezyjnej (synchronizacji) dotyczącej pgr [...], sporządzonej przez geodetę uprawnionego [...] z dnia [...] lutego 2014 r. ustalono, że:

1. parceli katastralnej pgr [...] odpowiada część działki ewidencyjnej nr [...], część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...];

2. parceli katastralnej pb [...] odpowiada część działki ewidencyjnej nr [...], część działki ewidencyjnej nr [...], część działki ewidencyjnej nr [...], część działki ewidencyjnej nr [...], część działki ewidencyjnej nr [...], część działki ewidencyjnej [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...];

3. parceli katastralnej pgr [...] odpowiada część działki [...], cześć działki [...], część działki [...], oraz część działki ewidencyjnej nr [...];

4. parceli katastralnej pgr [...] odpowiada część działki ewidencyjnej nr [...].

Organ wobec powyższego wskazał, że parcele katastralne objęte wnioskiem odpowiadają częściom działek ewidencyjnych nr nr: [...], obręb [...]. Przy czym zgodnie z pismem Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. (znak [...]) dla działki ewidencyjnej nr [...], położonej w [...], stanowiącej obecnie drogę nie została założona księga wieczysta, a przedmiotowa nieruchomość pozostaje we władaniu [...]. Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], gdzie prawo własności nieruchomości wpisane zostało na rzecz Gminy [...], w użytkowaniu wieczystym [...] - w upadłości likwidacyjnej. Działka ewidencyjna nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], właścicielem nieruchomości jest Gmina [...] w użytkowaniu wieczystym [...] - w upadłości likwidacyjnej. Działka ewidencyjna nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], właścicielem nieruchomości jest Gmina [...] w użytkowaniu wieczystym [...]. Działka ewidencyjna nr [...] jest objęta księgą wieczystą nr [...], właścicielem nieruchomości jest Gmina [...] w użytkowaniu wieczystym Gminnej Spółdzielni " [...]" w [...]. Działki ewidencyjne nr [...] objęte są księgą wieczystą nr [...] gdzie prawo własności wpisane jest na rzecz Gminy [...], w użytkowaniu wieczystym Handlowej Spółdzielni Pracy " [...]" w [...].

W oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy Wojewoda ustali, że majątek ziemski [...] stanowił na dzień 1 września 1939 r. jak i na dzień 13 września 1944 r. własność [...], który to majątek nabył w drodze darowizny od matki [...], na mocy aktu darowizny z dnia [...] stycznia 1932 r. nr rep [...], sporządzonego przed notariuszem dr [...]. (odpis aktu darowizny z dnia [...] stycznia 1932 r., zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] stycznia 1947 r. nr [...]). Majątek ziemski [...] położony był w znacznej mierze na terenie ówczesnego powiatu żywieckiego, a w nieznacznej części w powiecie [...]. W skład majątku [...] wchodziło szereg folwarków położonych w odrębnych gminach katastralnych. Poza folwarkiem położonym w gminie katastralnej [...], objętym zaginionym wykazem hipotecznym Iwh [...] ks. tab. [...], wchodziły m.in. folwarki położone w gminach katastralnych: [...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (Iwh [...] ks. tab. [...]),[...] (Iwh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (twh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh 291 ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]),[...] (lwh [...] ks. tab. [...]) (dowód: pismo Administracji dóbr [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 1921 r. skierowane do Okręgowego Urzędu Ziemskiego w [...], sygn. arch. [...]).

Organ wskazał, że legitymacja wnioskodawców do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony została wykazana w sposób należyty. Ze znajdujących się w aktach sprawy postanowień spadkowych wynika, że na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. sygn. akt [...], prawo do spadku po [...] nabyli: żona [...] oraz dzieci [...]. Następnie na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] października 1998 r. sygn. akt [...], prawo do spadku po [...].[...] zmarła w dniu [...] lipca 2013 roku w [...], w [...] i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny w [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku, sygn. akt: [...] spadek po niej nabyły jej dzieci [...].

Organ podniósł, że przeprowadzenie reformy rolnej miało na celu: a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych, b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców, c) tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej, d) zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego, e) zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji (art. i ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej). W przypadku gdy dana nieruchomość ziemska spełniała przesłanki określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej (tj. była nieruchomością ziemską, której powierzchnia przekraczała normy określone w wyżej cytowanym przepisie dekretu), następowało przejście takiej nieruchomości z mocy samego prawa, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa i stosownie do art. 6 omawianego dekretu objęcie niezwłocznym zarządem państwowym przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego.

W ocenie organu kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy było ustalenie znaczenia pojęcia "nieruchomości ziemskiej" użytej w ww. przepisie, bowiem sam dekret nie zawiera jego legalnej definicji. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) w § 4 definiuje pojęcie użytków rolnych, którymi są: grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Organ wskazał, że definicji pojęcia "nieruchomości ziemskiej" na potrzeby dekretu PKWN o reformie rolnej dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89 (OTK 1990/1/26), który dokonując wykładni art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej wskazał, że przez pojęcie nieruchomości ziemskiej należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, i że intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Stanowisko zawarte w uchwale Trybunału Konstytucyjnego podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, w uzasadnieniu której stwierdził, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko nieruchomości ziemskie, których charakter czy przydatność odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Organ dokonał wobec powyższego oceny okoliczności wykorzystywania gruntów na cele gospodarki rolnej i szerzej jakiegokolwiek związku funkcjonalnego nieruchomości lub jej części z częścią wykorzystywaną do produkcji rolnej. W ocenie organu zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja wskazała, że majątek ziemski [...], w zakresie obejmującym folwark [...] położony w gminie katastralnej [...] (w skład którego wchodziły parcele katastralne pb nr [...] oraz pgr nr [...]) objęty był wykazem hipotecznym Iwh [...] ks. tab, [...] (dla dóbr [...]). W trakcie działań wojennych wykaz ten uległ zniszczeniu. Jednak w Sądzie Rejonowym w [...] zachował się zbiór dokumentów [...] (dawniej [...]). W związku z czym organ orzekający w niniejszej sprawie oparł się na aktach złożonych w zbiorze dokumentów [...]. Z akt sprawy wynika, że majątek ziemski [...] w znacznej części stanowił lasy. Łączna powierzchnia majątku wraz z przyległymi do niego folwarkami położonymi w gminach katastralnych: [...] wynosiła 6364,4381 ha, w tym lasy stanowiły [...]. Natomiast powierzchnia folwarku [...] (w skład którego wchodziły parcele katastralne pb nr [...] oraz pgr nr [...] objęte zaginionym wykazem hipotecznym Iwh [...] ks. tab. [...]) wynosiła [...], w tym: role - [...], łąki - [...], ogrody, sady, podbudowlane, stawy i inne - [...] (dowód: pismo Administracji Dóbr [...] z dnia [...] sierpnia 1921 r. skierowane do Okręgowego Urzędu Ziemskiego w [...], pochodzące z Archiwum Państwowego w [...], sygn. archiwalna [...]).

Organ wskazał, że w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej powierzchnia ogólna folwarku [...], położonego w gminie katastralnej [...] wynosiła [...], w tym [...] stanowiły użytki rolne, takie jak: grunty orne - [...], łąki - [...], pastwiska - [...], ogrody warzywne - [...]. Dane te pochodziły z dokumentacji z Archiwum Akt Nowych w [...] - ewidencji nieruchomości ziemskich na terenie powiatu [...], podlegających dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej (sygn. 2092).

Natomiast grunty leśne majątku ziemskiego [...] położone w [...]: [...] (o powierzchni [...] ha), [...] (o powierzchni [...]),[...] (o powierzchni [...]), [...] (o powierzchni [...]), [...] (o powierzchni [...]); łączna powierzchnia [...] oraz w [...]: [...] o powierzchni [...], zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82) (protokół z przejęcia majątku leśnego odpowiednio z dnia [...] maja 1946 r. oraz protokół z przejęcia majątku leśnego z dnia [...] października 1945 r.) Dokonując ustaleń w zakresie normy obszarowej majątku ziemskiego [...] przejętego przez Skarbu Państwa w trybie dekretu PKWN, organ orzekający nie uwzględnił powierzchni nieruchomości leśnych, gdyż te zostały przejęte przez Skarb Państwa, w trybie innego aktu nacjonalizacyjnego.

Organ podał, że właścicielem nieruchomości objętych Iwh [...] ks. tab. [...] był [...]. Następnie w okresie okupacji niemieckiej - [...] został wykreślony z powyższego wykazu hipotecznego, a w jego miejsce wpisano [...]. Wojewoda [...], mając na uwadze dekret z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1945 r.. Nr 25, poz. 151 ze zm.) przyjął, że wpis [...] jako właściciela nieruchomości w miejsce [...] jest nieważny i pozbawiony skutków prawnych. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda [...] uznał, że [...] posiadają legitymację do złożenia wniosku w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r, gdyż są spadkobiercami poprzedniego właściciela nieruchomości, tj. [...].

Przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] stycznia 1947 r. nr [...], wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] stycznia 1947 r. nr [...] skierowany do Sądu Okręgowego w [...] o wydanie uchwały zezwalającej na wpis Skarbu Państwa). W wyniku przeprowadzenia reformy rolnej z folwarku [...], położonego w gminie katastralnej [...], w skład którego wchodziły parcele katastralne objęte wnioskiem rozparcelowano [...], w tym m.in. [...] gruntów rolnych, [...] łąk, [...] pastwisk [...] ogrodów. Obszar rozparcelowanych użytków rolnych wynosił [...]. (rejestr pomiarowo - szacunkowy gruntów rozparcelowanych we wsi [...], gm. [...], pow. [...] wydany [...] listopada 1946 r.)

Organ orzekający w toku postępowania zbadał okoliczności dotyczące wykorzystywania przedmiotowych parcel na cele gospodarki rolnej oraz ewentualnego występowania związku funkcjonalnego między przedmiotowymi parcelami a pozostałą częścią majątku [...], wykorzystywaną do produkcji rolnej ustalając następujący stan faktyczny i prawny przedmiotowych parcel na dzień 1 września 1939 r., jak i na dzień 13 września 1944 r. Parcele katastralne pb nr [...] oraz pgr [...] znajdowały się w granicach miasta [...]. Parcela pb [...] zabudowana była dawnym budynkiem browaru, a przed 1 września 1939 r. wydzierżawiona [...] (inna nazwa [...]) [...], jednakże na potwierdzenie powyższego nie zachowały się żadne umowy dzierżawy lub najmu. Budynek browaru do początku lat 20-tych XX wieku był wykorzystywany do produkcji piwa, a teren był zawsze ogrodzony drewnianym ogrodzeniem i znajdował się pomiędzy ulicami [...]. Po zlikwidowaniu browaru przez [...] wydzierżawił przedmiotowe budynki oraz teren wokół nich osobom o nazwiskach [...] - byłym nadzorcom browaru, którzy produkowali tam gwoździe, wino i piwo. W latach 30-tych XX wieku cały obiekt wydzierżawili [...], prowadząc firmę pod nazwą [...] (inna nazwa [...]). W okresie okupacji hitlerowskiej, w latach 1939-1945 w budynkach dawnego browaru mieściło się getto, a po zakończeniu II wojny światowej [...] prowadząc firmę pod nazwą [...] ponownie wydzierżawili cały obiekt dawnego browaru - tym razem od Gminy [...], na podstawie umowy dzierżawy z [...] maja 1945 r., uzupełnionej umową z dnia [...] grudnia 1945 r., na 5 lat.

Organ wskazał, że w Archiwum Państwowym w [...] - Oddział w [...] zachował się m.in. pozew adwokata [...], pełnomocnika [...] z dnia [...] grudnia 1947 r., który wystąpił do Sądu Grodzkiego w [...] o przywrócenie posiadania mienia opuszczonego w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. W pozwie tym wskazano, że [...] - przedwojenny właściciel tabularny dóbr [...] wnosi o wyłączenie z posiadania Gminy miejskiej w [...][...] wytwórnia pasty do obuwia [...],[...] oraz wszystkich osób prawa ich reprezentujących nieruchomości w mieście [...], pow. [...], woj. [...] przy ul. [...] położona, składającej się z parceli fabrycznej, po dawnym browarze z budynkami fabrycznymi i mieszkalnymi, o pow. około [...] w granicach: od południa ul. [...], od zachodu zabudowania parcela [...], od północy tor kolejowy [...], od wschodu zabudowana działka [...] i mienie powyższe przekazać w posiadanie [...]. Na terenie przedmiotowej nieruchomości znajdował się wówczas budynek murowany fabryczny, kryty dachówką oraz budynek murowany, parterowy kryty dachówką. W budynkach tych mieściła się fabryka pasty do obuwia, należąca do Firmy [...]. Z przywołanego pozwu wynika ponadto, że na nieruchomościach tych znajdowały się zabudowania fabryczne i mieszkalne, zajmowane zarówno przez osoby fizyczne - pracowników fabryki pasty do obuwia - jak i właściciela fabryki - firmę [...]. W protokole z rozprawy przed Sądem Grodzkim w [...] z dnia [...] lutego 1948 r. wynika, że w budynkach browaru usytuowanym na planie sytuacyjnym nr [...] o pow. [...], osoba fizyczna zajmowała mieszkanie składające się z dwóch pokoi i kuchni, natomiast czynsz płacony był właścicielowi firmy [...], ponadto [...] w budynkach browaru zajmowała jedną ubikację jako warsztat podręczny i magazyn. Organ podał, że w piśmie Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1947 r. do Referatu Rolnictwa i Reform Rolnych w [...] Zarząd Miejski w [...] wniósł o wyłączenie z parcelacji [...] (w tym parcelę oznaczoną na szkicu parcelacyjnym Nr [...] o pow. [...] - Browar stary) gruntu z majątku [...], który to obszar był wówczas niezbędny pod rozbudowę miasta i który przy parcelacji w 1945 roku przez Komisję Naddziałową i Pełnomocnika Rządu przydzielony został pod rozbudowę Miasta. Natomiast z pisma Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w [...] - Biuro obwodowe na powiat [...] z dnia [...] kwietnia 1948 r. (L.dz. [...]) wynika, że urządzenie browarniane zostało jeszcze przed wojną przez [...] sprzedane, ponadto w piśmie wskazano, że obiektu tego nie należy traktować jako przedsiębiorstwa, a jako nieruchomość, bowiem jako przedsiębiorstwo przestało istnieć kilkanaście lat przed wojną.

Zgodnie z pismem Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 1949 r. (znak [...]) [...], przejęły w dniu [...] czerwca 1949 r. m.in. część resztówki [...] oznaczoną jako działka parcelacyjna nr [...] wraz z zabudowaniami. Zgodnie z pismem Starostwa Powiatowego [...] z [...] grudnia 1949 r. (znak [...]), skierowanym do Urzędu Wojewódzkiego w [...],[...] otrzymały m.in. działkę nr [...] o pow. [...] z zabudowaniami byłego browaru. Na szkicu odręcznym części resztówki w majątku [...] - gm. [...], gdzie wskazano granice użytkowania nieruchomości przypadających [...] widnieje charakterystyczny budynek byłego browaru, oznaczony jako budynek przemysłowy, po jego wschodniej stronie mniejszy budynek oznaczony jest jako budynek fabryczny, natomiast po zachodniej stronie zlokalizowany jest budynek mieszkalny oraz szopa i drewutnia. Organ podał, że w protokole z dnia [...] marca 1950 r. Komisja Powiatowa po dokonaniu oględzin części resztówki z majętności [...], będącej w użytkowaniu Państwowych Zakładów [...] także opisała plac pod budynkami jako były browar.

W toku postępowania przeprowadzono także dowód z przesłuchania świadków oraz oględzin przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] sierpnia 2009 r. w charakterze świadka została przesłuchana [...] urodzona w 1922 r. w [...], która wskazała, że "na parceli [...] mieścił się browar (...) Wiem, że po wojnie w browarze była fabryka [...], Pan [...] produkował pastę do butów. Przed wojną nic wiem czy był on czynny. Przed wojną w browarze mieszkał Pan [...] - dyrektor szkoły i inne osoby. Osoby te miały różne zawody". W dniu [...] sierpnia 2009 r. przesłuchano także świadka [...], który posiadał informacje na temat majątku [...] z wywiadów rodzinnych oraz z badań ponieważ jest on z zawodu bibliotekarzem, teologiem, historykiem sztuki oraz autorem książki pt. [...]. Zeznał on, że "Na pb [...] był browar, suszarnia chmielu, gwoździarnia". Świadek w czasie przesłuchania przedstawił zdjęcia główek gwoździ, gwoździe i innych wyrobów metalowych produkowanych przed wojną w budynku browaru. Wskazał także nazwiska kilku osób pracujących w budynku browaru. Dodatkowo wyjaśnił, że w browarze były mieszkania dla pracowników browaru, a browar spełniał funkcję mieszkalną i produkcyjną, świadek podał - "Browar był ogrodzony. Były składnie i magazyny. Przed browarem był ogród". Ponadto, według świadka na pb [...] był budynek magazynu przy browarze. W dniu [...] września 2009 r. w charakterze świadka została przesłuchana w charakterze świadka [...], która urodziła się w 1928 r. i do 1949 r. mieszkała w [...]. Zeznała ona, że w browarze mieszkali m.in. pracownicy tartaku, fornale, nauczycielki, lokaj hrabiego. Ponadto, według świadka: "przed wojną browar nie funkcjonował jako browar, [...] wytwarzał tam pastę do obuwia. Nie wiem czy [...] to dzierżawił. W czasie okupacji ludzie tam mieszkali, a [...] robił pastę." Dokonano również oględzin przedmiotowych nieruchomości w dniu [...] października 2009 r. Ustalono wówczas, że działki ewidencyjne [...] stanowią obecnie pusty kompleks budynków dawnego browaru. Działka ewidencyjna [...] - budynek przy ul. [...], obecnie zajęty jest pod sklep, wybudowany w latach 60-tych, obok którego znajduje się garaż blaszak. Działka ewidencyjna [...] stanowi podwórko pomiędzy sklepem a budynkiem browaru. Działka ewidencyjna [...] zabudowana budynkiem, który powstał po wojnie na fundamentach dawnego budynku należącego do browaru. Działka ewidencyjna nr [...] stanowi drogę dojazdową do dawnego browaru.

Organ podał, że we wszystkich powołanych powyżej dokumentach sporządzonych w latach 40-tych i 50-tych XX wieku kompleks nieruchomości objętych przedmiotowym wnioskiem tj. pb [...] oraz pgr [...] oznaczone następnie jako działka bądź parcela nr [...], określane były jako budynki starego bądź dawnego browaru. Okoliczności te potwierdzają, że nieruchomości przedmiotowe nie były w dniu 1 września 1939 r. jak i w dniu 13 września 1944 r. wykorzystywane jako budynki browarniane.

Organ wskazał, że jeśli chodzi o kwestię funkcjonowania przedmiotowego majątku ziemskiego [...] tj. badanie istnienia, bądź braku istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy parcelami katastralnymi pb [...] oraz pgr [...] stanowiącymi kompleks nieruchomości dawnego browaru, a pozostałą częścią gospodarczą majątku ziemskiego, to brak szczegółowych kryteriów ustalania takiego związku spowodował konieczność powołania się na dorobek orzecznictwa i doktryny w powyższym zakresie. (uchwała z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt 1 OPS 3/10).

Organ stwierdził, że ta część nieruchomości, która stanowiła grunty rolne pełniła funkcję gospodarczą. Natomiast kompleks budynków browaru wykorzystywany był jako budynek przemysłowy i mieszkalny. Funkcje te: gospodarcza i przemysłowo-mieszkaniowa są funkcjami rozdzielnymi, nie spełniającymi tych samych celów. Dlatego też trudno jest mówić o związku funkcjonalnym pomiędzy kompleksem budynków browaru i jego najbliższym otoczeniem, a pozostałą częścią gospodarczą majątku ziemskiego [...], nakazującym łączne ich przejęcie na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Przejęcie przedmiotowego kompleksu budynków nie mogło realizować celów, wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt d i e, gdyż jest w nich mowa o zarezerwowaniu terenów pod określone cele, a nie obiektów. Organ wskazał, że parcele objęte wnioskiem były położne w centrum miasta i jako położne na terenie miast, nie mogły być przeznaczone na cele reformy rolnej. Grunty te nie zostały przeznaczone do wykorzystania na żaden z celów reformy rolnej, określony w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż zostały wydzierżawione i były wykorzystywane jako budynki przemysłowe i mieszkalne. Wojewoda po dokonaniu analizy akt sprawy organ I instancji stwierdził, że parcele katastralne pb [...] oraz pgr [...] w granicach w jakich weszły one w skład aktualnych działek ewidencyjnych nr nr [...] pol. w [...] (poprzednio [...]) jako nieposiadające charakteru rolnego, niemające związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie mogą być uznane za nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów art. 2 ust. 1 lit. e tegoż dekretu, a w konsekwencji należy stwierdzić, że nie podpadały pod art. 2 ust. 1 lit. e omawianego dekretu.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Starosty [...] i Gminy [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że Starosta [...] i Gmina [...] wnieśli odwołania od tej decyzji, zarzucając Wojewodzie błędną ocenę, że nie istniały przesłanki uzasadniające przejęcie nieruchomości położonej w [...], zabudowanej tzw. "dawnymi budynkami browaru" na rzecz Państwa.

Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawcy wykazali legitymację do udziału w postępowaniu i rozpatrując sprawę zważył, że rozstrzygnięcie Wojewody jest prawidłowe. Minister odniósł się do treści art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oraz przepisów rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w szczególności § 5 ustanawiającego tryb administracyjny rozstrzygania sporów o to czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Minister podniósł, że pojęcie "nieruchomość ziemska" nie zostało unormowane przez ustawodawcę, toteż należy zastosować jej wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W3/89 (OTK z 1990 r., poz. 26). Trybunał uznał, że przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, a intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Ocena, czy część określonej nieruchomości podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej wymaga zbadania, czy nieruchomości lub ich części były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej, a następnie, czy między tą częścią a pozostałą - rolniczą - częścią majątku zachodzi tzw. związek funkcjonalny.

Organ podał, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przez związek funkcjonalny należy rozumieć stan swoistej interakcji między poszczególnymi częściami majątku polegający na tym, że część poddana badaniu nie może prawidłowo funkcjonować bez części stricte rolniczej i na odwrót. Dla istnienia związku funkcjonalnego nie wystarczy przy tym wykazać powiązań o charakterze podmiotowym, tj. przez osobę właściciela, o charakterze terytorialnym ani finansowym, zatem pomimo okoliczności, że majątki ziemskie stanowiły zazwyczaj jednolite kompleksy, na potrzeby postępowań związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej konieczne jest ustalenie, które z wchodzących w ich skład nieruchomości miały charakter rolniczy. W szczególności w przypadku nieruchomości zabudowanych istotne jest wykazanie, czy budynek (lub jego część) był trwale, w sposób architektoniczny, przystosowany jako obiekt budowlany do prowadzenia działalności rolniczej.

W ocenie organu II instancji nieruchomość zabudowana budynkami dawnego browaru pełniła funkcje przemysłowe i mieszkaniowe, nie zaś rolne, funkcje te zostały również zachowane po przejęciu nieruchomości na własność Państwa. Parcele te, ze względu na swoją lokalizację, powierzchnię oraz sposób wykorzystania nie mogły mieć żadnego rolniczego znaczenia i nie były funkcjonalnie powiązane z częścią rolniczą majątku należącego do [...]. Położone były w bezpośrednim sąsiedztwie torów kolejowych, na terenach miejskich, w obszarze zwartych gruntów mieszkaniowo - usługowych, a zatem z racji samego położenia grunty te nie mogły mieć i nie miały żadnego rolniczego znaczenia. Nie mogły być również funkcjonalnie powiązane z częścią rolniczą majątku należącego do [...]. Minister zwrócił szczególną uwagę na położenie użytków : w pasie pomiędzy torami kolejowymi relacji [...], a główną drogą w obszarze administracyjnym miasta [...] (ul. [...]), który w najszerszym miejscu ma szerokość nie większą niż 150 m., zabudowanym od strony ulicy, blisko miejskiego rynku, która to lokalizacja wyłącza możliwość użytkowania gruntów, jako gruntów o stricte rolniczym przeznaczeniu, tj. do produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej. Ponadto grunty te były zlokalizowane na obszarze, gdzie dominującą była inna funkcja użytkowa. W ich bezpośrednim sąsiedztwie zlokalizowane były bowiem grunty i budynki, które nie były użytkowane rolniczo, tj. domy osób fizycznych, tj. [...] (nr [...]),[...] (nr [...]) i [...] (nr [...]), budynek tzw. [...] (nr [...]), a także budynki tzw. [...] (nr [...]). O położeniu i numeracji zabudowy wzmiankuje pismo Zarządu Miejskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1947 r., znak: [...], oraz znajdująca się w aktach sprawy odręcznie wykonana stara mapa sytuacyjna. W ocenie Ministra należało zatem uznać, że lokalizacja, powierzchnia oraz faktyczne wykorzystanie nieruchomości na cele przemysłowe i mieszkalne świadczą o tym, że pozostawały bez związku z funkcjonowaniem części rolniczej majątku [...].

Również rozpatrując niniejszą sprawę w aspekcie treści art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (o treści obowiązującej w dniu wejścia w życie dekretu), zgodnie z którym przeprowadzenie reformy rolnej obejmuje upełnorolnienie istniejących gospodarstw o powierzchni niżej pięciu hektarów użytków rolnych, tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców, tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej, kolonii i ogródków działkowych robotniczych, urzędniczych i rzemieślniczych oraz zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego, Minister uznał, że badane nieruchomości nie mogły służyć któremukolwiek ze wskazanych przez ówczesnego ustawodawcę celów reformy rolnej. Także po zmianie treści art. 1 ust. 2, dokonanej dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegającej na wprowadzeniu z dniem 19 stycznia 1945 r. nowo określonych celów reformy rolnej w postaci upełnorolnienia istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych, oraz zarezerwowaniu odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji, przepis ten nie dawał podstawy do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości. W zestawieniu z każdym ze wskazanych celów reformy rolnej, tereny miejskie, w dużej części tereny zabudowane budynkami mieszkalnymi, użytkowymi i usługowymi położone w centralnej części miasta nie spełniały wymagań wynikających z tych celów.

Minister podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że nieruchomość ta była wykorzystywana na cele przemysłowe i mieszkalne, nie posiadała rolnego charakteru i w związku z tym nie nadawała się na cele reformy, a ponadto była w sposób wyraźny, przestrzennie i terytorialnie oddzielona od części rolniczej.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Gminę [...] Minister stwierdził, że organ drugiej instancji nie dopatrzył się naruszenia art. 6, 7, 8, 28, 77 i 80 k.p.a., skarżąca nie wskazała, na czym naruszenia te miałyby polegać.

Minister wskazał, że nie można również uznać zarzutu dotyczącego przyjęcia przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji jako jej podstawy prawnej rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r. sygn. P 107/08. utraty mocy tego aktu prawnego. Organ wskazał, że NSA uchwałą z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, uznał, że § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Taki kierunek orzeczniczy został potwierdzony zarówno w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. wy danej w sprawie o sygn. akt I OPS 2/06, jak również w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt 1 OPS 3/10).

Organ wskazał, że nie miały znaczenia argumenty podnoszone przez Gminę [...] odnoszące się do konieczności wyjaśnienia wszystkich okoliczności, co do treści postanowień umów z [...] w przedmiocie odszkodowania za utracone na terytorium Polski mienie i interesy obywateli francuskich, w tym brak dołączenia do akt sprawy wszystkich dokumentów - umów, a przede wszystkim zaniechania ustalenia jakie odszkodowanie uzyskał [...] i z jakiego tytułu otrzymał je od władz [...]. Minister jednocześnie zauważył, że [...] zwracał się do [...] w ramach polsko-[...] układu indemnizacyjnego z dnia [...] marca 1948 r. z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomości pozostawione w Polsce. Komisja [...] wniosek odrzuciła, co wynika z pisma Ministerstwa Finansów z dnia [...] września 2012 r., (znak [...]) wraz z notą [...] ministerstwa spraw zagranicznych.

Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia art. 1, 2 i 6 dekretu, Preambuły i przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnościach oraz innych ustaw poprzez wprowadzenie nieuregulowanego w dekrecie PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej pojęcia związku funkcjonalnego Minister zauważył, że kwestie interpretowania związku funkcjonalnego nie budzą wątpliwości w ugruntowanym już orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Związek funkcjonalny między konkretną nieruchomością lub jej częścią a nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym, które podpadały pod działanie dekretu stanowi kryterium oceny, czy dana nieruchomość stanowi nieruchomość ziemską w rozumieniu dekretu i nie stanowi dodatkowej pozaprawnej przesłanki zastosowania dekretu.

Minister uznał za nieuzasadniony zarzut Gminy naruszenia przez organ I instancji art. 16 § 1 k.p.a. W wyniku wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] sierpnia 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne wskazując w uzasadnieniu, że organ stopnia wojewódzkiego nie mógł orzekać o tym, czy część nieruchomości ziemskiej podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż zgodnie z obowiązującym wówczas orzecznictwem sądowo-administracyjnym brak było podstaw do stosowania przepisu § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Refom Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. do rozstrzygania o prawach rzeczowych do danej nieruchomości. Dochodzenie roszczeń z tytułu prawa własności do tych nieruchomości możliwe było jedynie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Minister podniósł, że w ocenie skarżącej Gminy pomiędzy ostateczną decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego, a niniejszą sprawą zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Rozstrzygnięcie tej wątpliwości wymaga odwołania się do pojęcia tożsamości sprawy. Dopuszcza się bowiem wydanie nowej decyzji merytorycznej w zwyczajnym trybie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania, w szczególności w przypadkach, gdy umorzenie nastąpiło ze względu na okoliczności przemijające lub miało charakter fakultatywny. Decydują więc w istocie charakter sprawy i okoliczności umorzenia. Minister uznał, że zmiana orzecznictwa sadowo-administracyjnego dopuszczająca ustalanie, czy dana nieruchomość podlegała pod działanie przepisów dekretu na podstawie § 5 rozporządzenia, usunęła przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Oznacza to, że pomiędzy ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego a przedmiotową sprawą nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).

Minister wskazał, że decyzja stwierdzająca podpadanie lub niepodpadanie nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej jest decyzją deklaratoryjną stwierdzającą nastąpienie bądź nie skutku prawnego występującego ex lege w dniu wejścia w życie tego dekretu, zatem wszelkie późniejsze zdarzenia prawne pozostają bez wpływu na jej wydanie i treść. Przedmiotem takiej decyzji nie jest nabycie mienia komunalnego, ani też rozstrzygnięcie jakichkolwiek roszczeń związanych z nabyciem takiego mienia.

Ustosunkowując się do argumentów odwołania Starosty [...] Minister zauważył, że nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2, 6 i 7 dekretu oraz art. 6 i 7 k.p.a., a co za tym idzie spełnienie przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez fakt, że organ administracji w nieuprawniony, zdaniem skarżących, sposób oparł swoje rozstrzygnięcia na doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych, zamiast oprzeć się na interpretacji tekstu dekretu w kontekście geopolitycznych realiów okresu powojennego. W ocenie bowiem skarżącego Starosty błędne jest wydanie decyzji na podstawie orzecznictwa, które nie jest źródłem prawa, bo dekret nie zawierał pojęcia tzw. związku funkcjonalnego zespołu z pozostałymi nieruchomościami, a wynika on jedynie z wyroków sądowych. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2027/14. wskazano, że .jakkolwiek rzeczywiście orzeczenia sądowe nie są źródłem prawa - to jednak niepodobna pominąć dorobku judykatury w procesie stosowania prawa, a więc przy wydawaniu kolejnych wyroków, zwłaszcza w sprawach podobnych. Minister podniósł, że orzeczenia te zapadają w wyniku wykładni przepisów prawa materialnego adekwatnych do stanu faktycznego danej sprawy, i jakkolwiek rozstrzygają sprawy indywidualne, to mają również szerszy wymiar, gdyż oddziałują na inne rozstrzygnięcia sądów i organów administracyjnych. Konstytucyjnie zagwarantowana odrębność władzy sądowniczej (art. 173 Konstytucji RP), niezawisłość sędziów i podleganie tylko ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). nie może oznaczać dowolności. Dlatego jednolitość orzecznictwa w państwie prawa jest wartością nadrzędną i pożądaną. Prowadzi bowiem do jednakowego rozumienia i stosowania prawa w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co skutkuje m.in. właściwym jego oddziaływaniem na objęte konkretną regulacją stosunki społeczne i pewnością obrotu prawnego. Dorobek praktyki jest przy tym tylko wskazówką interpretacyjną stosowaną w procesie wykładni prawa, podobnie jak dorobek teorii prawa.

Organ II instancji wskazał, że znajdujące się w aktach sprawy zeznania świadków pokrywają się i są spójne z pozostałą zgromadzoną w sprawie dokumentacją, nie budzą zatem wątpliwości organu drugiej instancji. Minister przywołał unormowanie art. 75 § 1 i 80 k.p.a. i wskazał, że w sytuacji, w której ze względu na upływ 70 lat od dnia przejęcia spornych nieruchomości na własność Państwa w trakcie postępowania wyjaśniającego nie sposób zgromadzić pełnej dokumentacji sprawy, zaś strony oponujące przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu nie przedstawiają żadnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że okoliczności sprawy przedstawiają się w sposób odmienny niż wynika to z treści zaskarżonej decyzji, to jedynym możliwym sposobem zweryfikowania prawidłowości ustalonego stanu faktycznego jest odniesienie się do obowiązujących przepisów prawa i zachowanych dokumentów oraz przeprowadzenie innych dowodów (w tym i przesłuchania świadków), które mogą przyczynić się do należytego wyjaśnienia sprawy. W ocenie Ministra Wojewoda dokonał oceny zeznań świadków w świetle całokształtu zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, zatem twierdzenia Starosty, kwestionujące ustalenia poczynione na tej podstawie, należało uznać za niezasadne. Dodatkowo Minister zwrócił uwagę, że wbrew twierdzeniom skarżących zeznania świadków dotyczące składowania na nieruchomości płodów rolnych: buraków i brukwi dotyczą drugiej połowy lat czterdziestych XX w., a zatem okresu już po przejęciu nieruchomości na własność Państwa. Okoliczność ta nie może zatem dowodzić istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy budynkami dawnego browaru a rolną częścią majątku [...]. Natomiast twierdzenie, że osoby zamieszkałe w tych budynkach, tj. pracownicy tartaku, fornale, nauczyciele i lokaj mogli uczestniczyć w sezonowych pracach rolniczych nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym. Jednocześnie Minister podkreślił, że organ pierwszej instancji uwzględnił w toku postępowania wnioski dowodowe złożone przez Gminę [...], dotyczące dołączenia do akt sprawy barwnego planu parcelacyjnego oraz przesłuchania w charakterze świadka [...].

W rezultacie Minister uznał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było prawidłowe.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2018 r. wywiodła Gmina [...], która zaskarżyła ją w całości i zarzuciła:

1. nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez oparcie decyzji II, jaki i I instancji na orzecznictwie sądowym oraz pozaustawowej przesłance "związku funkcjonalnego" i pominięcie obowiązujących konstytucyjnie określonych w art. 87 - źródeł prawa, oraz niezastosowanie wykładni językowej i celowościowej postanowień dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6 września 1944 r., co narusza szereg postanowień k.p.a. a w szczególności art. 6 i art. 7,

2.rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust.1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 06 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, polegające na zastosowaniu innych, niż określone w tym przepisie przesłanek podpadania pod działanie dekretu PKWN, podczas gdy prawidłowo organ winien wziąć pod uwagę jedynie normy obszarowe (wielkość areału), które w ustalonym stanie faktycznym zostały spełnione,

3. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust.1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 06 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że organy administracji mogą badać czy poszczególne, nawet niewielkie fragmenty nieruchomości ziemskiej, przekraczającej ponad 100 ha, podpadają pod działanie tego przepisu, podczas, gdy z jego treści wynika, że pod działanie dekretu, podpadały całe nieruchomości ziemskie o określonym areale, a nie ich poszczególne fragmenty,

4. przyjęcie, jako podstawy prawnej decyzji - Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 06 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, że akt ten utracił moc prawną, podczas gdy organ II instancji odmawiając mocy prawnej temu wyrokowi i nieuwzględniając jego postanowień, jednocześnie przywołuje poglądy Trybunału Konstytucyjnego, korzystne dla wnioskodawców, co narusza art. 87 Konstytucji oraz art. 6, art. 7 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nakazujący działanie na podstawie prawa i realizacje zasady prawdy obiektywnej, co skutkuje rażącym naruszeniem postanowień art. 2 i art. 7 Konstytucji.

5. naruszenie art. 1, art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość ziemska" i "związek funkcjonalny" oraz błędną wykładnię celów reformy rolnej, w sposób sprzeczny z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. W 3/89 oraz uchwałą NSA z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt OPS 2/06.

6. sprzeczność ustaleń faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. wydanych na podstawie tego samego stanu faktycznego i prawnego.

7. naruszenie art, 16 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak: [...] oraz ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. znak: [...], które to decyzje zostały wydane w oparciu o taki sam stan faktyczny i prawny i korzystają z powagi rzeczy osądzonej,

8. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, co do treści postanowień umów z Republiką [...] w przedmiocie odszkodowania za utracone mienie, poprzez niedołączenie do akt sprawy wszystkich dokumentów - umów. Przede wszystkim zaniechanie ustalenia, jakie odszkodowanie uzyskał [...] oraz z jakiego tytułu i dołączenie do akt sprawy dokumentów urzędowych w tym przedmiocie. Ograniczenie się do stwierdzenie, że tzw. układ indemnizacyjny z dnia [...] marca 1948 r. z Republiką [...] nie dotyczył dekretu PKWN, co jest niezgodne ze stanem faktycznym.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie o uchylenie decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano szczegółowe jej uzasadnienie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Pismem dnia [...] grudnia 2018 r. uczestnicy niniejszego postępowania [...] wnieśli o oddalenie skargi Gminy [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jako nieuzasadniona została oddalona przez Sąd.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.) i stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie rozważań podkreślenia wymaga, że skarżąca nie podnosi żadnych zarzutów w zakresie poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych. Zarzuty skarżącej sprowadziły się w zasadzie do kwestionowania zastosowanej przez organy pierwszej i drugiej instancji wykładni dekretu, znajdującej oparcie w ugruntowanym i jednolitym orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Należy podkreślić, że odnosząc się do kwestii pojęcia nieruchomości ziemskiej, koncepcji związku funkcjonalnego oraz twierdzenia skarżącej, jakoby jedyną cechą przejętej nieruchomości podlegającą badaniu był jej obszar, należy odwołać się do wykładni dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W3/89 (OTK z 1990 r., poz. 26). Trybunał uznał, że przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, a intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Ocena, czy część określonej nieruchomości podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej wymaga zbadania, czy nieruchomości lub ich części były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej, a następnie, czy między tą częścią a pozostałą - rolniczą - częścią majątku zachodzi tzw. związek funkcjonalny. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przez związek funkcjonalny należy rozumieć stan swoistej interakcji między poszczególnymi częściami majątku polegający na tym, że część poddana badaniu nie może prawidłowo funkcjonować bez części stricte rolniczej i na odwrót. Dla istnienia związku funkcjonalnego nie wystarczy przy tym wykazać powiązań o charakterze podmiotowym, tj. przez osobę właściciela, o charakterze terytorialnym ani finansowym (tak np. NSA w wyroku z 1 1.10.2006 r., sygn. akt I OSK 28/2006). Istotne jest czy w odniesieniu do danej części majątku można mówić o obiektywnie istniejących, trwałych cechach, wskazujących na funkcjonalną więź z częścią rolniczą majątku właściciela (por. wyrok WSA w Warszawie z 6.05.2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/11). Zatem pomimo okoliczności, że majątki ziemskie stanowiły zazwyczaj jednolite kompleksy, na potrzeby postępowań związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej konieczne jest ustalenie, które z wchodzących w ich skład nieruchomości miały charakter rolniczy. W szczególności w przypadku nieruchomości zabudowanych istotne jest wykazanie, czy budynek (lub jego część) był trwale, w sposób architektoniczny, przystosowany jako obiekt budowlany do prowadzenia działalności rolniczej. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się to stanowisko jako słuszne i przekonujące.

Dodatkowo wobec zarzutu skargi - naruszenia art.2 ust.1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym wyrażany był pogląd, że w myśl ww. przepisu dekretu, także rezydencje właścicieli nieruchomości ziemskich, przechodziły na rzecz Państwa, jako część składowa przejmowanej nieruchomości ziemskiej, przy czym bez znaczenia była kwestia czy pozostawały one w tzw. "związku funkcjonalnym" z resztą nieruchomości. W orzecznictwie wyrażany bywał także pogląd, że związek tego rodzaju istniał, co do zasady zawsze (rezydencja przeznaczona dla właściciela majątku ziemskiego, jako jego integralna część), gdy część nieruchomości nie była prawnie wyodrębniona. Poglądy takie prezentowane były zarówno w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (np. orzeczenia w sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 1923/06, SA/Wa 1927/06, SA/Wa 2076/06, SA/Wa 843/07, SA/Wa 1213/07 SA/Wa 2299/07 SA/Wa 2304/07, SA/Wa 2453/07, SA/Wa 153/08, SA/Wa 1001/08 – dostępne na www.nsa.orzeczenia.gov.pl) jak i we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz w szczególności wyroki w sprawach o sygn. akt II SA 2832/95, IV SA 1658/96, IV SA 1146/97, IV SA 2724/98, IV SA 2039/98, OSK 473/04, I OSK 210/05 - na www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Dodać wypada, że podobny pogląd dotyczący podpadania części rezydencjalnych nieruchomości ziemskich pod działanie dekretu nie był początkowo także kwestionowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( wyrok sygn. akt III CK 36/02, czy sygn. akt III CK 393/97 - opubl. OSP nr 10 z 1998 r. poz. 171 ).

Tym niemniej, po podjęciu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 (opubl. ONSAiWSA 2006/5 poz. 123) w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie prezentowany jest pogląd odmienny. NSA podkreśla znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego" z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej (w myśl dekretu) przesłanki dla uznania prawidłowości przejścia rezydencji właściciela nieruchomości ziemskiej na rzecz Państwa. (uzasadnienie uchwały o sygn. akt I OPS 3/10 (opub. na www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Rozważania te są nie tylko przydatne ale konieczne do poczynienia na gruncie przedmiotowej sprawy, pomimo, że dotyczy ona zespołu budynków dawnego browaru a nie rezydencji (dworu czy pałącu).

Stwierdzić zatem należy, że wobec obecnej jednolitości orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadne jest badanie istnienia wskazanego "związku funkcjonalnego" pomiędzy rezydencją a resztą nieruchomości, jako warunku podpadania zespołu budynków pod działanie dekretu. Pojęcie "związku funkcjonalnego", jako warunku objęcia rezydencji czy zespołu budynków służących celom poza rolniczym przepisami dekretu nie jest normatywnie definiowane. W judykaturze wyrażany jest pogląd, że "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Jednocześnie ugruntowane jest w orzecznictwie, że pojęcie to nie dotyczy metodologicznie związku funkcjonalnego (relacji jednostronnej zależności) lecz stanu interakcji (relacje dwustronne) pomiędzy obiema częściami majątku. Sąd podnosi, że ustalenie, co do występowania takiej zależności, w kontekście rozpatrzenia określonej sprawy jest możliwe jedynie poprzez odwołanie do bardziej szczegółowych tez ukształtowanych w orzecznictwie sądowym. Poczynić warto również zastrzeżenie, że orzecznictwo to uległo w przeciągu kilkunastu lat znaczącej ewolucji, wobec czego istotne znaczenie - z punktu widzenia poszukiwania właściwej wykładni pojęcia "związek funkcjonalny", które to pojęcie jest normatywnie niedefiniowanego, odgrywa analiza aktualnej praktyki orzeczniczej.

Analiza aktualnego orzecznictwa, prowadzi do wniosku, że rezydencje ziemiańskie z reguły nie pozostawały w "związku funkcjonalnym" z częścią gospodarczą, co było specyfiką rozplanowania zabudowy na ziemiach polskich, bowiem dwory, pałace i zamki stanowiły integralną część parku, nie były związane z produkcją rolną (wyroki o sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, I OSK 686/08); - dwór, pałac były dla produkcji rolnej zbędne, nieużyteczne (wyrok sygn. akt I OSK 1014/08); - rezydencje właściciela nie miały charakteru nieruchomości rolnych, a wyłącznie takie przechodziły, w myśl dekretu na rzecz Państwa (wyroki NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07). Dalsza analiza orzecznictwa wskazuje, że o "związku funkcjonalnym" rezydencji z gospodarstwem rolnym nie mogą decydować: - powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne (wyroki NSA sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 28/06, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, I OSK 686/08, I OSK 906/08); - brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej (wyroki NSA sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 686/08, I OSK 27/09); - nieoddzielenie ogrodzeniem ze wszystkich stron (wyroki NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08); - źródła dochodów właściciela (wyroki NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08, I OSK 27/09, I OSK 302/10); - zamieszkiwanie właściciela na terenie nieruchomości ziemskiej (wyroki NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08); - korzystanie przez właścicieli z dóbr w postaci żywności czy środków finansowych wytwarzanych przez majątek ziemski (wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1014/08). Jednocześnie i co równie istotne żadnego znaczenia dla wykazania istnienia bądź nie "związku funkcjonalnego" nie ma przy tym okoliczność - czy część rezydencjalna była utrzymywana z dochodów pochodzących z majątku rolnego. W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że kwestia ta nie jest związana z obiektywnymi cechami określonej nieruchomości ziemskiej, lecz jest następstwem utrzymywania pewnych zwyczajów lub przyjmowania konkretnych rozwiązań organizacyjnych, będących następstwem bieżących decyzji osób sprawujących zarząd właścicielski całym majątkiem. Tym samym zakres zależności finansowych poszczególnych części majątku - według stanu na konkretna datę, mógł być związany z bieżącą koniunkturą na produkty rolne, aktualnym stanem dochodów właściciela z innych źródeł - w tym statusem zatrudnienia oraz podejmowanymi decyzjami gospodarczymi, choćby w zakresie inwestycji.

W aktualnym orzecznictwie podkreśla się również, że rezydencja właściciela majątku - co do zasady - nie przechodzi na cele reformy rolnej, jako nieprzydatna do realizacji celów, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Rezydencje zgodnie z powyższym poglądem nie były przydane dla celów wskazanych w lit. a-c, natomiast cele wskazane pod lit. d i e mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych (uchwała NSA sygn. akt I OPS 2/06, wyroki NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07, I OSK 1116/07, I OSK 287/08). Jednocześnie judykatura wywodzi, że zmiana dekretu, dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 3, poz. 9), w ramach której m.in. usunięto w art. 2 ust. 1 zdanie wstępne - wyrazy "o charakterze rolnym", nie spowodowała skutków prawnych, innymi słowy przejęciu podlegały wyłącznie nieruchomości o charakterze stricte rolniczym (wyroki NSA sygn. akt I OSK 851/05, I OSK 287/08, I OSK 906/08 i uchwała NSA sygn. akt I OPS 3/10).

Przedmiotowy zespół określany jako - dawne budynki browaru - nie spełniał bowiem kryteriów uznania go za nieruchomość ziemską o charakterze rolnym oraz nie pozostawał w związku funkcjonalnym z gospodarstwem rolnym. Powołując orzecznictwo dotyczące tej kwestii organy przedstawiły prawidłową definicję pojęcia "związku funkcjonalnego" w rozumieniu rozpoznawanej sprawy. Innymi słowy wszystkie przywołane rozważania znajdują zdaniem Sądu zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Jedynie na marginesie, odwołując się do ratio legis przepisów dekretu i jasnego celu wprowadzonej nim reformy, warto dostrzec, że dorobek orzecznictwa w zakresie rozumienia pojęcia "związku funkcjonalnego" odwołuje się do pierwotnych założeń ówczesnego prawodawcy. Jednocześnie należy podkreślić, że postępowanie w tego typu sprawach jest postępowaniem wszczynanym na wniosek, czyli precyzowanym przez legitymowanego do wystąpienia z nim. Również w przedmiotowej sprawie wnioskodawcy wyraźnie wskazali co do jakiej części byłego majątku został złożony ich wniosek. Tym niemniej organy obu instancji analizując stan faktyczny sprawy, poddany następnie ocenie prawnej odniosły swoje rozważania do całego obszaru majątku, badając związek funkcjonalny parcel wskazanych we wniosku w stosunku do całości obszaru. Poczynione w tym zakresie ustalenia oraz ich ocena zasługują na aprobatę Sądu.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi - przyjęcia w zaskarżonej decyzji jako podstawy prawnej rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r., sygn. P 107/08, o utracie mocy prawnej tego aktu prawnego. Należy podnieść, że postanowieniem z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego stwierdzając w uzasadnieniu, że § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN nie może być obecnie dla organów administracji podstawą do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej podpadanie nieruchomości pod przepisy nacjonalizacyjne. Tym niemniej NSA uchwałą z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 uznał, że § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Należy pamiętać, że do tej uchwały składu siedmiu sędziów NSA ( podobnie jak w stosunku do każdej ) ma zastosowanie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.). W tej uchwale NSA stwierdził, że ww. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego nie jest orzeczeniem Trybunału, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, dlatego nie posiada mocy powszechnie obowiązującej i nie skutkuje koniecznością odmowy stosowania przez sądy i organy administracji publicznej § 5 ust. i rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN. Innymi słowy pogląd prawny Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym wymieniony przepis utracił moc obowiązującą nie wiąże sądów administracyjnych, a § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN stanowiący element systemu prawa powszechnie obowiązującego powinien być więc stosowany przez organy administracji publicznej w toku postępowań administracyjnych przy rozpoznawaniu wniosków stron i sądy administracyjne rozpoznające skargi od decyzji tych organów.

W ocenie Sądu za bezzasadne należy uznać również zarzuty dotyczące decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. W wyniku wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] sierpnia 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne wskazując w uzasadnieniu, że organ stopnia wojewódzkiego nie mógł orzekać o tym, czy część nieruchomości ziemskiej podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż zgodnie z obowiązującym wówczas orzecznictwem sądowo-administracyjnym brak było podstaw do stosowania przepisu § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Refom Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. do rozstrzygania o prawach rzeczowych do danej nieruchomości. Dochodzenie roszczeń z tytułu prawa własności do tych nieruchomości możliwe było jedynie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. W ocenie skarżącej Gminy pomiędzy ostateczną decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego a niniejszą sprawą zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Odwołując się do pojęcia tożsamości sprawy należy stwierdzić, że dopuszczalne jest wydanie nowej decyzji merytorycznej w trybie zwykłym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania, w szczególności w przypadkach, gdy umorzenie nastąpiło ze względu na okoliczności przemijające lub miało charakter fakultatywny. Podstawową zatem kwestią jest charakter sprawy i okoliczności umorzenia. W niniejszej sprawie zmiana orzecznictwa sadowo-administracyjnego dopuszczająca ustalanie, czy dana nieruchomość podlegała pod działanie przepisów dekretu na podstawie § 5 rozporządzenia, usunęła przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zatem pomiędzy ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego a przedmiotową sprawą nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).

Odnosząc się do zarzutu zaniechania przez Ministra ustalenia, jakie odszkodowanie otrzymał [...] z tytułu umów z Republiką [...] w przedmiocie odszkodowania za utracone na terytorium Polski mienie i interesy obywateli [...], podnieść należy, że organy pominął wskazały, że [...] zwracał się do [...] w ramach polsko-[...] układu indemnizacyjnego z dnia [...] marca 1948 r. z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomości pozostawione w Polsce ale Komisja [...] wniosek odrzuciła, co wynika z pisma Ministerstwa Finansów z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] wraz z notą [...] ministerstwa spraw zagranicznych.

Reasumując, w ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły niekwestionowany materiał dowodowy, szczegółowo odnosząc się do wszystkich, istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie kwestii.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a..