Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2887/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Ryszard Bryk Asesor WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2001 r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja do czasu uprawomocnienia się wyroku nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2887/01

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...].08.2001r. znak: [...], Starosta [...] działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art.149 § 1 i art. 150 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone własnymi decyzjami ostatecznymi z [...].12.2000r. Nr [...] i z dnia [...].02.2001r. Nr [...] w sprawie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego dla S. K. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, ze S. K. zarejestrował się w tut. Urzędzie 12.12.2000r. i od następnego dnia nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego, które zostało przyznane na podstawie przedłożonych dokumentów między innymi świadectwa pracy z "A." Sp. z o.o. w L. Z tego świadectwa wynikało, że w okresie od 15.03.1993r. do 30.11.2000r. S. K. był zatrudniony w ww. przedsiębiorstwie na stanowisku specjalisty ds. eksportu. Natomiast na podstawie odpisu z Rejestru Handlowego wystawionego przez SR Wydział Gospodarczy w P., który wpłynął do Urzędu 6.08.2001r. ustalono, że od 1991r. co najmniej do 20.06.2001r. S. K. pełnił w Spółce "A." funkcję prezesa zarządu-dyrektora generalnego. Rozbieżność pomiędzy treścią świadectwa pracy, a wypisem z Rejestru Handlowego stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania o wznowienie. Starosta [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2001r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił własne decyzje z dnia [...].12.2000r. Nr [...] w sprawie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13.12.2000r.; decyzji z dnia [...].02.2001r. Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego od dnia 13.12.2000r. w kwocie 1.550,50 zł. brutto miesięcznie; decyzji z dnia [...].04.20001r. Nr [...] o zawieszeniu S. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego od 16.03.2001r., jednocześnie na podstawie § 1 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.04.1999r. w sprawie ustalania świadczeń przedemerytalnych dla osób zwalnianych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z podmiotów gospodarki narodowej objętych programem restrukturyzacji przemysłu obronnego i wsparcia w zakresie modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP (Dz. U. nr 38, poz. 363 z 1999r. ze zm.), art. 37k i art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 6 pkt 6 lit.b i art. 6c ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13.12.2000r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu rejestracji zostało przedłożone przez S. K. świadectwo zatrudnienia w spółce "A." na stanowisku specjalisty ds. eksportu oraz świadectwo zatrudnienia od 02.12.2000r. do 07.12.2000r. w H. sp. z o.o. i udokumentowano 35 letni okres uprawniający do emerytury zgodnie z rozporządzeniem RM z dnia 28.04.1999r. i na tej podstawie zostało przyznane prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13.12.2000r. Natomiast na podstawie wypisu z Rejestru Handlowego wystawionego przez SR Wydział Gospodarczy w P. ustalono, ze S. K. od 1991r. do co najmniej 20.06.2001r. pełnił w spółce "A." funkcję prezesa zarządu-dyrektora generalnego, w której posiada 60% udziałów. Zgodnie z art. 37k ustawy jednym z warunków niezbędnych do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego było spełnianie określonych warunków niezbędnych do uzyskania statusu bezrobotnego. Organ ustalił, że w dniu rejestracji S. K. sprawował funkcję prezesa spółki i posiadał jej udziały, a tym samym nie spełniał warunków określonych w art. 2 dotyczących statusu bezrobotnego. Natomiast organ przyjął, że zatrudnienie na stanowisku specjalisty technologa w H. sp. z o.o. było czynnością zmierzającą do obejścia przepisów ustawy i umożliwienia nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na preferencyjnych warunkach przewidzianych dla pracowników tzw. "zbrojeniówki", na co wskazuje fakt równoczesnego pozostawania na stanowisku prezesa w spółce, w której był głównym udziałowcem jak i 6-dniowy okres zatrudnienia (w tym 4 dni na urlopie bezpłatnym) w H. SP. z o.o.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odwołaniu stwierdził, że jest zdolny do podjęcia zatrudnienia, nie wykonuje innej pracy zarobkowej od daty rejestracji w Urzędzie Pracy, nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego, nie podjął pozarolniczej działalności, nie został tymczasowo aresztowany, nie uzyskiwał żadnych dochodów, nie pobierał żadnych zasiłków, nie pobierał nauki w systemie dziennym, ani żadnym innym. Równocześnie poinformował, że jest prezesem i większościowym udziałowcem w spółce "A." w L., ale z tego tytułu nie otrzymywał żadnych dochodów. Umowa spółki została tak skonstruowana, że nie można odwołać prezesa bez zgody 2/3 udziałów, a sam odwołujący takiej ilości udziałów nie posiada. Umowa o pracę w spółce rozwiązał z dniem 30.11.2000r. za 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia. Spółka "A." na skutek złych decyzji handlowych popadła w kłopoty finansowe, a posiadanie udziałów czy akcji nie jest równoznaczne z osiąganiem dochodów. Dodatkowo wskazał, że jako współzałożyciel Fundacji [...], wiceprzewodniczący, jak również właściciel udziałów w K. i z tych tytułów nie osiągał również żadnych dochodów. Dlatego też zarzut Urzędu o obejściu przepisów prawa celem nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego jest nieuzasadniony. W 1979r. został przeniesiony służbowo do H. w L. na stanowisko dyrektora ds. technicznych, gdzie występowały problemy techniczne i ekonomiczne, które jego staraniem zostały zlikwidowane. Na przełomie 1991/1992r. utworzył przez Spółkę "A.", która dawała utrzymanie całej rodzinie do 2000r. Po zakończeniu pracy w "A." w grudniu 2000r. zgłosił się do pracy w H. S.A. , bowiem zakład ten miał moralny obowiązek udzielenia pomocy, gdyż z tego zakładu został delegowany do L.

Wojewoda [...] decyzją z [...].11.2001r. Nr [...] działając na podstawie art.6c ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z 28.04.1999r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z podmiotów gospodarki narodowej objętych programem restrukturyzacji przemysłu obronnego i wsparcia w zakresie modernizacji technicznej Sił zbrojnych RP (Dz. U. Nr 38, poz. 363 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że materialnoprawną przesłanką do rozpatrywania wniosku o przyznanie S. K. zasiłku przedemerytalnego był § 1 ust. 1 pkt 1 zacytowanego wyżej rozporządzenia RM z 28.04.1999r., oraz przedłożone świadectwa pracy oraz wliczona do okresu zatrudnienia praca w gospodarstwie rolnym i okres zasiłku chorobowego.

Podstawą do wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydawał decyzję. Za taką okoliczność należało uznać fakt pełnienia przez S. K. funkcji Prezesa Zarządu w Spółce "A." w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy tj.12.12.2000r. Organ odwoławczy nie podważył twierdzeń skarżącego, iż z tego tytułu nie uzyskiwał żadnych dochodów, a zatem zdaniem skarżącego spełnił warunki do uzyskania statusu bezrobotnego określone w art.2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu, a w konsekwencji prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Dla rozstrzygnięcia sprawy należało ustalić, czy zdarzenia prawne kształtujące sytuację skarżącego pozwalały uznać, iż nie wykonywał innej pracy zarobkowej oraz był gotowy do podjęcia pracy. Pojęcie "innej pracy zarobkowej" na gruncie przepisów ustawy o zatrudnieniu zostało określone w art. 2 ust.1 pkt 16 ustawy, stosownie do którego przez taką pracę należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych). Powołując się na orzecznictwo i literaturę przedmiotu ( wyrok S.A. z 10.08.2000r. sygn. akt I ACa 482/00 oraz J. Iwulski Pr. Pracy 1995/8/20) organ zakwalifikował stosunek łączący S. K. ze spółką, jako stosunek nieodpłatnego zlecenia. Taka konstrukcja zlecenia została określona w art. 735 § 1 k.c. zgodnie, z którym jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonywać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. Ustawa o zatrudnieniu jako negatywną przesłankę uznania za bezrobotnego wiąże z umową zlecenia bez względu na to, czy była odpłatna czy tez nieodpłatna.

Przepisy obowiązującego do 31.12.2000r. Kodeksu handlowego, przewidywały w art. 198 jako kompetencję zarządu reprezentację spółki, przy czym prawo reprezentowania rozumieć należy, jako dokonywanie czynności prawnych w imieniu spółki, zarówno materialnoprawnych (zawierania umów, składania i przyjmowania oświadczeń woli), jak i czynności z zakresu postępowania cywilnego, administracyjnego itp. Z kolei art. 201 k.h. stanowił o prawie i obowiązku każdego członka zarządu do prowadzenia spraw spółki. Organ odwoławczy nie wykluczył, różnego uregulowania zakresu obowiązków dla poszczególnych członków zarządu, jednak za małoprawdopodobne uznał, aby na prezesie zarządu spółki nie ciążyły żadne obowiązki, chociażby natury organizacyjnej. Przeczą temu również dane zawarte w rejestrze handlowym, w którym wśród osób uprawnionych do reprezentowania spółki wskazano prezesa jako uprawnionego do jednoosobowego składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków o charakterze majątkowym.

Przepis art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu (....) wymaga wykazania przez osobę ubiegającą się o uznanie za osobę bezrobotną gotowości do podjęcia zatrudnienia. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji za prawidłową przyczynę do wznowienia postępowania uznał fakt wykonywania obowiązków związanych z pełnieniem funkcji Prezesa Zarządu Spółki "A." i z tego względu wznowienie postępowania było w pełni uzasadnione. Organ odwoławczy nie podzielił natomiast zarzutu organu I instancji, dotyczącego niezgodności treści świadectwa pracy z dnia 30.11.2000r. w zakresie ustalenia zajmowanego stanowiska pracy – specjalisty ds. eksportu z treścią rejestru handlowego, w którym S. K. został uwidoczniony jako prezes zarządu spółki, gdyż przepisy nie zabraniały łączenia funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego z równoczesnym pozostawaniem w tej spółce w stosunku pracy.

Organ odwoławczy podzielił natomiast stanowisko organu I instancji, iż zatrudnienie S. K. w H. w L. w okresie od dnia 02.12.2000r. do dnia 07.12.2000r. miało jedynie na celu uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, tym bardziej, że z dokumentacji wynika, że po 6 dniach stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron z przyczyn dotyczących pracodawcy. Rozwiązanie umowy o pracę w ten sposób należało uznać za fakt prawotwórczy, albowiem w kontekście przepisów ww. rozporządzenia RM do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego przez skarżącego, niezbędnym było obok wykazania okresu uprawniającego do emerytury również zatrudnienie w jednym z zakładów wymienionych w załącznikach do cyt. rozporządzenia. Organ odwoławczy oceniając całokształt materiału dowodowego przy wykorzystaniu zasad doświadczenia życiowego oraz racjonalnego działania uznał, iż zatrudniający skarżącego pracodawca już w dniu zawarcia umowy o pracę działał z zamiarem bezzwłocznego rozwiązania tego stosunku pracy. Celem krótkotrwałego zatrudnienia w H. było wyłącznie spełnienie warunków do nabycia świadczenia przedemerytalnego, co sprawia, że umowie tej można postawić zarzut pozorności w rozumieniu art. 83 k.c. Cel zawarcia umowy o pracę, jak również tryb jej rozwiązania został ustalony jeszcze przed nawiązaniem stosunku pracy i dlatego można stwierdzić, że nie było nim świadczenie pracy. Organ w uzasadnieniu powołał się też na pimo Prezesa Krajowego Urzędu Pracy znak: [...] odnoszące się do pracowników objętych restrukturyzacją przemysłu hutnictwa żelaza i stali, ale znajdujących analogiczne zastosowanie, z którego wynika, że rozporządzenie należy stosować do pracowników, którzy byli zatrudnieniu w tym zakładzie w dniu wejścia w życie rozporządzenia. Skarżący tego warunku nie spełnił albowiem w dniu wejścia w życie rozporządzenia tj. 17.08.2000r. nie był pracownikiem H. w L. Z analizy dokumentów organ odwoławczy ustalił, że stosunek pracy skarżącego w K. został rozwiązany 16.08.1979r. na mocy porozumienia stron- przekazanie, natomiast z H. rozwiązanie nastąpiło 31.10.1992r. w związku z odwołaniem ze stanowiska na podstawie art. 70k.p.

Dlatego nie zasługuje na dowód w sprawie przedłożone przez skarżącego pismo z 8.11.2001r. o powrocie z urlopu bezpłatnego. Sam skarżący w odwołaniu stwierdził, że w latach 1991r/1992 zaprzestał pracy w H. w L.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że postanowieniem o wznowieniu nie została objęta decyzja Starosty [...] z dnia [...].04.2001r. dot. Zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego, ale uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem postanowienie o wszczęciu postępowania jest jedynie aktem procesowym, nie rozstrzygającym sprawy o wznowienie postępowania, stronie został zapewniony czynny udział w postępowaniu, a decyzja o zawieszeniu prawa do świadczenia przedemerytalnego i tak musiałaby być wyeliminowana z obrotu prawnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...], skarżący S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] oraz zarzucił rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez nieuprawnione przyjęcie zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i 16 ustawy z zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Poprzez rozszerzającą i błędną wykładnię.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił że organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...].04.2001r. o zawieszeniu prawa do świadczenia przedemerytalnego, chociaż w tej sprawie postępowania nie wznowił. Skarżący stwierdził, że jego zdaniem w ogóle nie wystąpiły ustawowe przesłanki do wznowienia postępowania, albowiem nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, ani nowe dowody , a za taką okoliczność nie mógł być uznany fakt pełnienia funkcji Prezesa Zarządu w Spółce w dniu rejestracji 12.12.2000r. w PUP, albowiem nie spowodowało to utraty statusu bezrobotnego zgodnie z ustawowymi przesłankami. Doktrynalne rozważania organu nie znajdują potwierdzenia w ustawowej definicji bezrobotnego, gdyż w dacie rejestracji nie był związany żadną umową zlecenia ze spółką "A.". Bezpodstawne usunięcie prawomocnych decyzji, na podstawie których nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego jest naruszeniem praw nabytych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn jak wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1271 ze zm.), zwana dalej P.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy sprawa niniejsza) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zwanej skrótem u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2).

Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270), zwana dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

W rozpoznawanej sprawie, Sąd doszedł do konkluzji, że decyzje obydwu organów zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję starosty stalowowolskiego o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, wydaną w postępowaniu wznowieniowym.

Kodeks postępowania administracyjnego opiera wznowienie postępowania na dwóch przesłankach: a) rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną, b) wystąpienia jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia.

Wznowienie postępowania następuje w formie postanowienia, które otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Postępowanie zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej może być prowadzone tylko po wydaniu przez organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia (por. wyrok NSA z 26.05.1989r., IV S.A. 339/98, ONSA 1989, nr 1, poz.50).

W rozpoznawanej sprawie Starosta [...] wszczął z urzędu postępowanie o wznowienie postanowieniem z dnia [...].08.2001r. znak: [...] w stosunku do własnych decyzji z [...].12.2000r. Nr [...] i z dnia [...].02.2001r. nr [...].

Dołączone do akt administracyjnych sprawy wyżej wymienione decyzje nie zawierają stwierdzenia przez organ, że są decyzjami ostatecznymi, a zatem istnieją wątpliwości, co do tego, czy decyzje objęte postępowaniem o wznowienie są ostateczne.

Jako podstawę wznowienia postępowania organ I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. I po trzecie nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, które w konsekwencji wpłynie na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. W wyroku z 25.06.1985r. NSA przyjął, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) należy rozumieć taką okoliczność, która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (I S.A. 198/85 ONSA z 1985r., nr 1, poz. 35).

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że nie wszystkie nowe okoliczności i dowody, będą miały istotne znaczenie dla sprawy w tym sensie, aby obligowałoby organ do zmiany decyzji, w stosunku do której prowadzone byłoby postępowanie w sprawie wznowienia.

W uzasadnieniu wyżej wymienionego postanowienia o wznowieniu postępowania organ I instancji wskazał, że wznowienie postępowania nastąpiło z tej przyczyny, że na podstawie wypisu Rejestru Handlowego wystawionego przez Sąd Rejonowy w P. ustalono, że w okresie od 1991r. do co najmniej 20.06.2001r., skarżący pełnił funkcję Prezesa w spółce "A.", w następstwie tego organy przyjęły, że skarżący utracił status bezrobotnego, a jego zatrudnienie w H. sp. z o.o. w L. na okres 6 dni było czynnością zmierzającą do obejścia prawa i umożliwienia nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego i z tych też względów w wyniku decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu organy odmówiły przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od następnego dnia po dokonaniu rejestracji.

Stosownie do art. 37 k ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. nr 58, poz. 514 ze zm.) zwana dalej ustawą o zatrudnieniu, świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jeżeli również zostały spełnione kryteria wiekowe dla kobiet i mężczyzn oraz okresu zatrudnienia, z którymi łączy się nabycie prawa do emerytury (pkt 1-3 ust.1 tego artykułu).

Zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma zawarta w art.2 ust.1 pkt 2 ustawy definicja bezrobotnego. W myśl tego przepisu, bezrobotnym jest osoba, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit.g (dotyczy osób niepełnosprawnych), nieucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zamieszkania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy oraz spełniająca wszystkie warunki wymienione od lit. a – j tego przepisu.

Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest fakt pełnienia przez S. K. funkcji prezesa zarządu – dyrektora generalnego i posiadania większościowego pakietu akcji w "A." sp. z o.o. w L.

Kwestionowaną przez organy okolicznością w prowadzonym postępowaniu jest wykonywania przez skarżacego "innej pracy zarobkowej". Zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 16 "inna praca zarobkowa" oznacza wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych). Ustawodawca zakreślił bardzo szerokie granice przedmiotowe dla rozumienia pojęcia wykonywania innej pracy, włączając w to również umowy o charakterze cywilnym, których regulacje zostały zawarte w kodeksie cywilnym.

Na uwagę zasługuje użyte przez ustawodawcę wyrażenie "innej pracy zarobkowej". Wprowadzony w tym wyrażeniu przymiotnik "zarobkowej" wskazuje jednoznacznie, że bez względu na podstawie jakiego aktu prawnego w szerokim tego słowa znaczeniu jest wykonywana praca, to utrata statusu bezrobotnego następuje wówczas, gdy za pracę tę podmiot otrzyma zarobek. Ustawa o zatrudnieniu nie zawiera definicji zarobku. W "Słowniku języka polskiego" (PWN Warszawa 1989r. t. III str. 952) zarobkowy należy rozumieć, jako związany z zarobkiem, przynoszący, dający zarobek, zyski, korzyści materialne.

Z tego też względu Sąd nie podzielił stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji, iż przepisy ustawy o zatrudnieniu (...) nie uzależniają następstw prawnych w przypadku ustalenia, czy strona spełnia warunki do uznania za osobę bezrobotną od faktu odpłatnego bądź nieodpłatnego zlecenia, przyjmując, że wyłącznie umowa zlecenia stanowi negatywną przesłankę uznania za osobę bezrobotną. Pogląd ten nie zasługuje również na aprobatę w kontekście przywołanej w uzasadnieniu tej decyzji literatury oraz orzecznictwa.

Sąd podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, że skoro z treści umowy spółki, jak również uchwały wspólników poprzedzającej powołanie zarządu, wreszcie umowy o pracę nie wynika, iż realizacja wiążących się z członkostwem w zarządzie szeregu powinności związanych z reprezentacja spółki, prowadzeniem jej spraw – następować ma w ramach stosunku pracy, to przyjmuje się istnienie zlecenia odpłatnego lub nieodpłatnego w rozumieniu art. 734 i nast. k.c. (wyrok SA w Białymstoku 10.08.2000r., I ACa 482/00 OSA 2001/4/24).

Mając na względzie wyżej przedstawione argumenty, na gruncie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu decydującym wyróżnikiem uznania bądź też nie danej osoby za bezrobotnego przy wykonywaniu umowy zlecenia będzie pobieranie za wykonywaną pracę zarobku. Na tę okoliczność organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Swoje stanowisko oparł na treści art. 735 § 1 k.c., który stanowi, że jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. W przepisie tym zostało przewidziane roszczenie, dla przyjmującego zlecenie bez wyraźnego określenia odpłatnego czy też nieodpłatnego wykonywania umowy zlecenia.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się karta rejestracyjna bezrobotnego, zawierająca między innymi oświadczenie skarżącego, który został pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, własnoręcznym podpisem w dniu 12.12.2000r. potwierdził, że nie wykonuje innej pracy zarobkowej. W aktach sprawy zalega również oświadczenie skarżącego z dnia 24.08.2001r. złożone przed organem I instancji, w którym również stwierdził, że nie pobiera wynagrodzenia ani innych świadczeń pieniężnych w okresie kiedy pobierał zasiłek przedemerytalny. Otóż organy I i II instancji w żaden sposób nie odniosły się do tych oświadczeń, które są dowodami w rozumieniu art.75 § 1 k.p.a. W związku z tym, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, to zgodnie z zasadą oficjalności organy obydwu instancji były zobligowane do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy, dokonania oceny zebranych dowodów, kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym artykułem organ administracji publicznej ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym właśnie znaczeniu organy obydwu instancji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., której realizacji służy art. 77k.p.a. stosownie do którego organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i obligowało Sąd do uchylenia decyzji wymienionych w sentencji wyroku.

Odnosząc się natomiast do drugiej kwestii, to jest, że krótkotrwałe zatrudnienie skarżącego w H. Sp. z o.o. w L. na podstawie umowy o pracę można uznać za czynność pozorną w rozumieniu art. 83 § 1 k.c., bądź też, jak to sformułował organ I instancji za czynność zmierzającą do obejścia prawa (art. 58 k.c.). Sąd wskazuje, że Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje zagadnień związanych z wadami oświadczeń woli i ich skutków.

Należy jednak mieć na względzie unormowania zawarte w art. 37k ust.2, 3 i 4 ustawy o zatrudnieniu, stosownie do których wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 90% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego. Decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego organ rentowy wydaje na wniosek powiatowego urzędu pracy ( ust.3 art. 37k), a do postępowania w sprawie ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia świadczenia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń emerytalnych. Decyzją z dnia [...].02.2001r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] ustalił dla skarżącego wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego na dzień 13.12.2000r.

Udokumentowane przez skarżącego świadectwami pracy okresy zatrudnienia zostały zatem również ocenione przez organ rentowy na podstawie przepisów dotyczących postępowania w sprawie świadczeń emerytalnych, co znalazło wyraz w wyżej powołanej decyzji.

Sąd pominął natomiast uwagi organu II instancji odnośnie wyjaśnienia zawartego w piśmie Prezesa Krajowego Urzędu Pracy, albowiem pisma takie nie są przepisami prawa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu zawartego w skardze dotyczące uchylenia decyzji Starosty [...] z [...].04.2001r. Nr [...] o zawieszeniu prawa do świadczenia przedemerytalnego od 16.03.2001r., która nie została wymieniona w postanowieniu o wznowieniu postępowania, Sąd uznał, że ze względu na skutki jakie wywołuje ta decyzja nie było to uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Jednakże wobec uchylenia przez Sąd decyzji obydwu instancji, organ powinien zastosować również wobec wyżej wymienionej decyzji przepis art. 149 § 1 k.p.a., a przed wydaniem decyzji umożliwić stronie zapoznanie się i wypowiedzenie co do zebranego materiału dowodowego stosownie do art. 10 k.p.a. Sąd uznał również za nieuzasadnione zarzuty skargi odnośnie naruszenia, art. 16 k.p.a., podzielając w tym zakresie argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę.

Reasumując uwagi zawarte w uzasadnieniu, należy stwierdzić, że w ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy i w tym celu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zgodnie z regułami określonymi w art. 77, art. 80 k.p.a. oraz wykazanie jakie nowe istotne dla sprawy okoliczności i dowody nie znane organowi w dniu wydania decyzji stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania o wznowienie, kierując się w tym zakresie uwagami zawartymi w uzasadnieniu.

Podkreślić przy tym trzeba, że uchylenie ze wskazanych wyżej przyczyn decyzji organów zatrudnienia w żaden sposób nie przesądza kształtu przyszłej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że ze względu na istotne braki postępowania dowodowego mogące mieć istotne znaczenie dla sprawy decyzje organu I i II instancji jako przedwczesne należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.