Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 198/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 112, art. 115a ust. 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. W. 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] na podstawie art. 115a ust. 1, 3, 4, i 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826) Starosta K. określił dla F. D. A. W. dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska dla terenów zabudowy mieszkaniowej dla pory dnia LAeqD=50dB oraz dla pory nocy LAeqN=40 dB; rozkład czasu dla poszczególnych źródeł emisji hałasu do środowiska z terenu Zakładu ustalając godziny pracy wentylatorów ściennych w porze dziennej 8h/8h, a w porze nocnej 1h/1h oraz zobowiązał Zakład do stosowania odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych w celu zmniejszenia poziomu hałasu, co najmniej do dopuszczalnego i utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub, co najmniej na tym poziomie.

Od tej decyzji A. W. wniósł odwołanie wskazując, iż ferma została zlokalizowana na działce rolnej, przed ustaleniem terenów sąsiednich jako terenów zabudowy mieszkaniowej. Podniósł, że organ wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy, ponieważ pominął okoliczność, że w najbliższym sąsiedztwie Zakładu znajdują się również tereny nieobjęte ochroną akustyczną. Ponadto odwołujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego do odwołania oświadczenia I.-A. T. O. R. – W. S. z dnia 5 grudnia 2013 r. wraz z dwiema kartami określającymi parametry techniczne zakupionych wentylatorów na okoliczność stosowania przez Zakład odpowiednich środków technicznych potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania prowadzonej działalności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] rozstrzygnięcie Starosty utrzymało w mocy. W motywach uzasadnienia wyjaśniono, że stosownie do art. 115a ustawy o ochronie środowiska w przypadku stwierdzenia przez organ na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu zobowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ochrony środowiska wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Stosownie do art. 115a ust.3 w decyzji określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do terenów, na które zakład oddziaływuje. Wielkość dopuszczalnego poziomu hałasu dla zabudowy jednorodzinnej, znajdującego się obok zakładu, zgodnie z pkt. 2 lit.a) tab.1 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku wynosi w porze dziennej 50 dB, natomiast w porze nocnej 40db. Na podstawie wiarygodnych pomiarów poziomów hałasu (uwzględniających tło akustyczne) wykonanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniach 16, 21 października oraz 4 listopada 2013r. stwierdzono, iż w punkcie pomiarowym nr 1 równoważny poziom dźwięku A [dB] w środowisku wyniósł 65,5 dB w dzień i 58,2 dB w nocy, zaś w punkcie nr 2 53,4 dB w dzień i 43,4 dB w nocy. Kolegium podniosło, że otrzymane wyniki wskazały jednoznacznie na przekroczenie dopuszczalnej dla tego terenu normy dziennej i nocnej, co obligowało organ do określenia dopuszczalnego poziom hałasu poza użytkowanym przez skarżącego obiektem w kierunku terenu z zabudową mieszkaniową jednorodzinną. Kolegium wskazało przy tym, że poza sporem pozostaje określenie przeznaczenia sąsiadującej z fermą skarżącego zabudowy, dla której istnieje ochrona akustyczna z parametrami wyżej wskazanymi. Stwierdziło ponadto, że zakład oraz wykorzystywane w nim urządzenia emitujące hałas, pogarszają stan klimatu akustycznego w środowisku, a zwłaszcza na terenach sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej, ponieważ jego uciążliwość nie zamyka się w granicach terenu, do którego strona posiada tytuł prawny.

W skardze na powyższą decyzję A. W. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 7, 75, 77 § 1, 80 kpa poprzez niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w tym pominięciu przez organ, iż przedmiotowa nieruchomość, na której znajduje się ferma stanowi działkę rolną, a w sąsiedztwie fermy drobiu znajdują się tereny mieszkaniowo-usługowe, wobec powyższego określenie dopuszczalnego poziomu hałasu winno odbyć się z uwzględnienie rodzaju obiektu i działalności będącej źródłem hałasu, a ponadto brak inicjatywy dowodowej organu w zakresie powołania biegłego na okoliczność ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie możliwe jest określenie czasu pracy dla poszczególnych źródeł emisji do środowiska z terenu zakładu, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy określony w punkcie 2 zaskarżonej decyzji rozkład czasu pracy pozwoli uczynić zadość regulacji zawartej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r., w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej. W mniemaniu skarżącego naruszono również art. 107 § 3 kpa wyrażający się w całkowitym pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw, zarówno faktycznych, jak i prawnych określenia rozkładu czasu dla poszczególnych źródeł emisji do środowiska z terenu zakładu, a także § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, poprzez jego niezastosowanie i określenia dopuszczalnego poziom hałasu dla fermy drobiu bez uwzględnienia rodzaju obiektu i działalności będącej źródłem hałasu, podczas gdy przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość rolną, a w sąsiedztwie fermy drobiu znajdują tereny mieszkaniowo-usługowe. W przekonaniu skarżącego naruszono ponadto art. 115 a § ust. 4 pkt 1 ustawy .prawo ochrony środowiska poprzez dowolne określenie rozkładu czasu pracy źródeł hałasu dla całej doby, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie, w szczególności nie zbadano, czy określenie rozkładu czasu pracy dla poszczególnych źródeł emisji hałasu do środowiska z terenu zakładu pozwoli zapewnić w pomieszczeniach, w których utrzymywane są zwierzęta wymagań, o których mowa w § 8 ust. 1 i 3, § 37 ust. 4 i § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, Prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy prowadziłoby do wniosku, iż w realiach przedmiotowej sprawy określenie rozkładu czasu pracy w wymiarze wskazanym w zaskarżonej decyzji spowoduje naruszenie przepisów dotyczących wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu brojlerów, w szczególności może to spowodować zagrożenie dla ich zdrowia, a nawet życia. Zdaniem skarżącego ocena oddziaływania winna uwzględniać wszystkie działki znajdujące na obszarze oddziaływania przedmiotowego zakładu. Wskazać bowiem należy, iż w sąsiedztwie znajdują się – jak wskazał powyżej - poza zabudową mieszkaniową także punkty mieszkaniowo-usługowe. W związku z tym określenie dopuszczalnych norm hałasu dla fermy winno być określone z zachowaniem kryteriów, o których mowa w rozporządzeniu. Skarżący wskazał ponadto, że w sytuacji występowania przekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu organ administracji powinien wydać decyzję określającą dopuszczalne normy emisji hałasu, a określając rozkład czasu dla poszczególnych źródeł hałasu właściwie je uzasadnić.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu wydana w trybie art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) stanowi zewnętrzny akt administracyjny, w którym określa się dopuszczalny poziom hałasu i we wskazanych sytuacjach określa dodatkowe obowiązki dla zakładu emitującego hałas. Ustawodawca określił dla decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu elementy obligatoryjne (art. 115a ust. 3 i elementy fakultatywne (art. 115 a ust. 4 ), które nie stanowią katalogu zamkniętego, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". Przy czym decyzja taka powinna spełniać ponadto wymogi określone w art. 107 § 1 kpa. Obowiązki określone w art. 115a ustawy zmierzają do utrzymania poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie albo zmniejszenia jego poziomu do dopuszczalnego, jeżeli nie jest dotrzymywany w myśl art. 112. Nie ma przy tym znaczenia, o jaką wielkość normy hałasowe zostały przekroczone, ponieważ nawet niewielkie przekroczenie norm skutkuje koniecznością ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu dla pory dnia i dla pory nocy. Słusznie również zauważył organ, że organ administracji zobligowany jest do określenia dopuszczalnego poziomu hałasu nawet wtedy, kiedy przekroczenie "norm hałasowych" miało charakter jednorazowy (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt II OSK6/10, publ. 785428 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 marca 2011r., sygn. akt II SA/Łd 83/11, publ. CBOIS). Dopuszczalne poziomy hałasu ze względu na rodzaj terenu, na którym emitowany jest hałas określa załącznik do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 112) wydanego na podstawie art. 113 ust. 1 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 113 ust. 2. w rozporządzeniu wymienia się dopuszczalne poziomy hałasu określone wskaźnikami hałasu LDWN, LN, LAeqD i LAeqN dla rodzajów terenów przeznaczonych odpowiednio: pod zabudowę mieszkaniową, pod szpitale i domy opieki społecznej, pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, na cele uzdrowiskowe, na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, na cele mieszkaniowo-usługowe. W razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – co ma miejsce w niniejszej sprawie – ocena, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów w myśl art. 115. W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, czemu nie oponował także skarżący, że jego zakład zlokalizowany jest obok terenów budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego. Potwierdza to również znajdująca się w aktach kopia mapy do celów opiniodawczych oraz treść sprawozdań z pomiarów hałasu z fermy. Bez znaczenia jest zatem zarzut nieuwzględnienia terenów o innym przeznaczeniu, otaczających fermę ( punktów mieszkaniowo – usługowych ), skoro poziom hałasu ustalono dla ściśle wyodrębnionej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Według pkt. 2 lit.a) tab.1 wspomnianego załącznika wielkość dopuszczalnego poziomu hałasu dla tego rodzaju zabudowy wynosi w porze dziennej LAeqD 50 dB, natomiast w porze nocnej LAeqN 40db. Na podstawie pomiarów poziomów hałasu (uwzględniających tło akustyczne) wykonanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniu 16 października 2013r. ( pora dzienna godzina 11 -13) stwierdzono, że w dwóch punktach pomiarowych : o nr 1/77/H/L/13 usytuowanym przy ulicy L. działka nr 352 na poziomie 4m nad poziomem terenu i odległości 2m od ogrodzenia oraz 2/78/H/L/13 znajdującego się przy ulicy L. 2C także na poziomie 4 m nad poziomem terenu i w odległości 2 m od ogrodzenia poziom hałasu wynosi odpowiednio 65, 5 i 53,4 dB. Natomiast podczas badania poziomu hałasu w porze nocnej przeprowadzonego 21 października 2013r. w pkt. 1/80/H/L/13, także usytuowanym na działce nr 352 przy ulicy L. 4 metry nad poziomem terenu i w odległości 1m od ogrodzenia oraz w pkt. 2/81/H/L/13 znajdującym się na działce przy ulicy L. 2C stwierdzono, iż poziom hałasu wyniósł odpowiednio 58,2dB oraz 43,4dB. Zasadnie w tej sytuacji organ określił dopuszczalny poziom hałasu odpowiadający wskaźnikom określonym w powołanym rozporządzeniu.

Nie było natomiast podstaw do nakładania na zakład obowiązku stosowania odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych w celu zmniejszenia poziomu hałasu. Analizowana decyzja spełnia przede wszystkim funkcję regulacyjną, ponieważ określa uprawnienia i ewentualnie także obowiązki podmiotu prawa znajdującego się w konkretnej sytuacji oraz prewencyjną, ponieważ zmierza do zapobiegania naruszenia dopuszczalnego poziomu hałasu obecnie, jak i w przyszłości. Nie stanowi natomiast podstawy do nakładania jakichkolwiek obowiązków na emitenta hałasu i trudno tego rodzaju uprawnienie wywieść z treści art. 115 a ust.1 ustawy.

Trafnie również skarżący zwrócił uwagę na konieczność uzasadnienia określenia rozkładu czasu dla poszczególnych źródeł hałasu, co dopuszcza art. 115a ust. 4 pkt.1 ustawy w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Skoro jest to jej element fakultatywny, a więc zależny od uznania organu, wymagane jest rzeczowe i staranne uzasadnienie przyjętego rozkładu czasu. Mało tego, według powołanego przepisu organ decydując się na rozstrzygnięcie w tym zakresie zobowiązany był do przedstawienia także jego wariantów, czego w niniejszej sprawie nie wykonano. Uwaga ta ma istotne znaczenie zwłaszcza w kontekście podnoszonych przez skarżącego zastrzeżeń związanych z koniecznością odpowiedniej wentylacji fermy, zapewniającej utrzymanie odpowiedniej temperatury, wilgotności i stężenia gazów. Właśnie przedstawienie wariantów rozkładu czasu pracy wentylatorów, stanowiących główne źródło emitowanego przez fermę hałasu, może pozwolić zapobiec negatywnym skutkom związanym z ograniczeniem ich funkcjonowania przy jednoczesnym zmniejszeniu negatywnego oddziaływania na sąsiadującą zabudowę jednorodzinną.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.) należało uchylić, zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. O nie podleganiu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy, natomiast o kosztach na podstawie jej art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 461 ).