Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 652/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Powiatu W. (dalej także: "strona" lub "skarżący") jest decyzja Ministra Finansów (dalej także: "Minister" lub "organ") z (...) lutego 2019 r. znak: (...) utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia (...) grudnia 2017 r. znak: (...) zobowiązującą Powiat W. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości (...) zł. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W związku z ustaleniami wynikającymi z kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. w Powiecie W. w zakresie prawidłowości otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2013, zawartymi w wyniku kontroli z (...) marca 2014 r. znak: (...). Na podstawie ustaleń kontroli wyliczono, że otrzymana przez Powiat W. w 2013 r. część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę (...) zł. Minister Finansów - pismem z (...) listopada 2017 r. - zawiadomił Powiat o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013. Minister Finansów zwrócił się także do Powiatu W. o zajęcie stanowiska w sprawie.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Rozwoju i Finansów - decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. znak:(...) - zobowiązał Powiat W. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości (...) zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1530, ze zm., dalej: "udjst").

Strona — korzystając z prawa zaskarżenia decyzji — wnioskiem z (...) stycznia 2018 r. zwróciła się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując wcześniej prezentowane stanowisko.

Minister Finansów zaskarżoną decyzją z (...) lutego 2019 r. utrzymał w mocy decyzję własną z (...) grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Minister Edukacji Narodowej dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 (Dz.U. z 2012 r. poz. 1541, dalej rozporządzenia), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 5 udjst.

Do podziału części oświatowej subwencji ogólnej zostały przyjęte dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, o których mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. Nr 139 poz. 814 ze zm., dalej ustawa o sio) oraz wydanego na podstawie upoważnienia wskazanego w art. 115 ust. 1 ustawy o sio rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. z 2012 r. , poz.957, ze zm.). Ponadto sposób wykazywania danych w systemie informacji oświatowej został opisany w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.13 (30 września 2012 r.).

Organ przywołał przepisy wskazujące co powinien obejmować zbiór danych i wskazał, że stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o sio dane są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 31 marca i 30 września każdego roku.

Dalej organ przypomniał, że na podstawie zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego ustalono, że w następujących. szkołach i placówkach oświatowych doszło do nieprawidłowości w zakresie wykazania w systemie informacji oświatowej danych — według stanu na dzień 30 września 2012 r. - stanowiących podstawę naliczenia wysokości uzyskanej przez Powiat W. na rok 2013 części oświatowej subwencji ogólnej:

1. W. (...) w W.

- W Szkole Podstawowej (...) w Ośrodku Rehabilitacyjno—Readaptacyjnvm "C." w R. zawyżone o 5 liczbę uczniów wykazanych w tabeli NP2. Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o orzeczonej jednej niepełnosprawności, wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, co spowodowało niezasadne przeliczenie tych uczniów wagą P2. Według stanu na dzień sprawozdawczy, tj. (...) września 2012 r., 4 z tych uczniów nie posiadało orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, a 1 uczeń został wykazany na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego na rok szkolny 2007/2008.

- W Gimnazjum (...) w Ośrodku Rehabilitacyjno-Readaptacyjnym "C." w R. zawyżone o 12 liczbę uczniów wykazanych w tabeli NP2. Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o orzeczonej jednej niepełnosprawności, wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, co spowodowało niezasadne przeliczenie tych uczniów wagą P2. Według stanu na dzień sprawozdawczy, tj. (...) września 2012 r., uczniowie ci nie posiadali orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

- W Liceum Ogólnokształcąca dla Dorosłych w W. zawyżone o 51 liczbę uczniów wykazanych w tabeli U3.1 Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności, gdyż 12 uczniów w ogóle nie było słuchaczami liceum, a 39 - zostało zapisanych do liceum po dniu 30 września 2012 r., co spowodowało zawyżenie o 51 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagami P7 i P43.

2. Zespół Szkół nr (...) w W.

W Zasadniczej Szkole Zawodowej nr (...) w W. zawyżone o 25 liczbę wychowanków korzystających z internatu wykazanych w tabeli INT1. Internat/Bursa — wykazano liczbę miejsc i liczbę wychowanków korzystających 79, podczas gdy według księgi wychowanków w internacie było 54 wychowanków, co spowodowało niezasadne przeliczenie tak zawyżonej liczby wychowanków wagą P32 — wagą tą należało przeliczyć rzeczywistą liczbę wychowanków internatu, a nie liczbę miejsc w internacie.

3. Zespół Szkół nr (...) w Rolniczym (...) w W.

- W Technikum Zawodowym nr (...) w W. zawyżono o 1 liczbę uczniów wykazanych w tabeli NP2. Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o orzeczone] jednej niepełnosprawności, wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, co spowodowało niezasadne przeliczenie tego ucznia wagą P2. Uczeń ten — według stanu na dzień (...) września 2012 r. - nie posiadał orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, gdyż orzeczenie które posiadał zostało wydane dopiero w dniu 3 października 2012 r.

- W Szkole Policealnej Zaocznej w W. zawyżono o 20 liczbę uczestników kursu kwalifikacyjnego w zawodzie Technik Rolnik na podbudowie szkoły ponadgimnazjalnej, wykazując jako uczestników kursu osoby zapisane dopiero w dniu 16 lutego 2013 r., kiedy rozpoczął się kurs, co spowodowało niezasadne przeliczenie 20 słuchaczy wagą P32, dedykowaną uczestnikom kwalifikacyjnych kursów zawodowych.

Minister przypomniał, że w związku z ww. nieprawidłowościami w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień (...) września 2012 r., zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 95,8751, a w konsekwencji zawyżono o 495 011 zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2013 dla Powiatu W..

Dalej Minister wyjaśnił, że różnica między ww. kwotą zawyżenia subwencji skalkulowaną w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym a kwotą skalkulowaną przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. (488 321,27 zł), wynika :

- z weryfikacji wskaźnika korygującego Di dla Powiatu W. - z 0,961837037 na 0,9618909585, w związku ze zmniejszeniem liczby uczniów ogółem w szkołach, ustalonej na podstawie danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień (...) września 2012 r. i dzień (...) października 2012 r., w odniesieniu do Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w W.,

- z nieuwzględnienia przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. obniżenia liczby uczniów ogółem w ww. szkole, przeliczonych wagą P43 (na zadania pozaszkolne powiatowe).

Minister nadto wyjaśnił, że regulacje dotyczące naliczania poszczególnych wag są jednoznaczne. Przeliczanie konkretnych uczniów/wychowanków określonymi wagami powinno następować zgodnie z wymogami wskazanymi w opisach poszczególnych wag. Nieprawidłowości w zastosowaniu odpowiednich wag przy naliczaniu należnej jednostce samorządu terytorialnego na dany rok budżetowy części oświatowej subwencji ogólnej, najczęściej są skutkiem błędów w danych wykazanych w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej według stanu na dzień (...) września roku poprzedzającego rok budżetowy — tu: według stanu na dzień (...) września 2012 r. Konkretni uczniowie/wychowankowie mogli być przeliczeni ww. wagą P2 tylko na podstawie posiadanych przez tych uczniów/wychowanków aktualnych na dzień (...) września 2012 r. (odpowiadających etapowi edukacyjnemu ucznia/wychowanka) orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w cyt. wyżej art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, i których treść odpowiadała wymogom wskazanym w opisie tej wagi. Wyjątek od tej zasady dotyczy uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, nieposiadających orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, dla których w. waga również jest dedykowana. W przedmiotowej sprawie to zagadnienie nie wystąpiło, w związku z czym nie zostało uwzględnione w rozważaniach. Objęcie przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej - ww. wagą P2, uczniów/wychowanków nieposiadających aktualnych na dzień (...) września 2012 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego o treści odpowiadającej opisowi tej wagi, było nieprawidłowe w świetle obowiązujących przepisów prawa. Organ , na poparcie swojego stanowiska powołał szereg wyroków sądów administracyjnych.

W skardze do tut. Sądu Powiat wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji jej poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1., art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego poprzez:

a) nieuwzględnienie faktu, iż uczniowie szkół specjalnych prowadzonych przez W. (...), którzy na dzień (...) września 2012 r. nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, uzupełnili wskazane braki poprzez uzyskanie wymaganego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, bezpośrednio po tej dacie. niezależnie od przeprowadzanej kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w S.,

b) nieuwzględnienie charakteru szkół specjalnych, do których uczęszczają dzieci. w ramach W. (...), a to tego, że szkoły te znajdują się przy Ośrodku Readaptacyjno-Rehabilitacyjnym "C." w R., który jest Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej i leczenie w nim jest finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia i do którego co do zasady kierowane są dzieci i młodzież uzależnione, a jako takie z gruntu dotknięte zagrożeniem niedostosowania społecznego,

c) rozstrzyganie na niekorzyść Skarżącego wszystkich wątpliwości bez uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, w tym w szczególności interesu dzieci przebywających w Ośrodku,

d) pominięcie wydatkowania subwencji oświatowej przez Skarżącego na cele związane z jej przeznaczeniem.

e) pominięcie faktu. że część subwencji oświatowej. w części orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. dotyczy szkół niepublicznych, dla których Skarżący bazuje na danych przekazywanych przez osoby prowadzące te szkoły;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. w postaci art. 79 kpa poprzez konsekwentne pomijanie wniosków dowodowych mających istotne znaczenie dla sprawy, a zawnioskowane. m.in. w pismach z dnia (...) listopada 2017 r. czy (...) grudnia 2017 r.;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotne znaczenie dla sprawy, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1530 z póżn. zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Skarżący otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej, a w konsekwencji żądanie od Skarżącego zwrotu części subwencji;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotne znaczenie dla sprawy. tj. art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i konkretyzacji tego przepisu w postaci art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu aktualnym w okresie kontrolowanym, zgodnie z którym możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną. niedostosowana społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami.

W uzasadnieniu skargi Strona rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w obu decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach Ministra nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.

Stan faktyczny został, zdaniem Sądu, ustalony przez organ w sposób prawidłowy.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r.

Na wstępie, wskazać należy, że w ocenie Sądu organ nie naruszył art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t., zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Jak już podkreślono wcześniej, Minister Rozwoju i Finansów w decyzji utrzymanej w mocy decyzją Ministra Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty, w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 495 011 zł, w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 95,8751 ucznia.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 ( Dz. U. 2012r., poz. 1541, dalej rozporządzenie z dnia 20 grudnia 2012r.) dysponując bazą danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień (...) września 2012 r.

Algorytm przewidywał odrębne wagi dla niepełnosprawnych uczniów, m.in. dla wagi P2, P7, P30, P32, P43 którzy posiadali aktualne na dzień (...) września 2012r. orzeczenia lub opinie poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o treści odpowiadającej opisom i wymogom wskazanych wag, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. 2018 r. poz. 1457 ze zm., dalej: u.s.o.). Za wyjątkiem wagi P2, dedykowanej także dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, nieposiadających orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Brak u uczniów aktualnych orzeczeń na 30 września 2012r. nie mógł stanowić podstawy, przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej, do objęcia ich wagą P2.

W tym miejscu należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej ( Dz. U. 139 poz. 814 ze zm., dalej u.s.i.o.). Stosownie do art. 108 ust. 1 w zw. z art. 107 ust. 1 u.s.i.o. szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 107 ust. 3 pkt 1 lit. h) u.s.i.o powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Natomiast stosownie do art. 108 ust. 8 pkt 1 lit a u.s.i.o. jednostki samorządu terytorialnego prowadzą bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych z baz danych oświatowych: szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez te jednostki. W myśl art. 111 ust. 1 i 2 u.s.i.o. podmioty prowadzące bazy danych oświatowych obowiązane są do sprawdzenia kompletności, poprawności i zgodności ze stanem faktycznym danych gromadzonych przez nie w bazach danych oświatowych, z wyjątkiem danych, które zostały przekazane z innych baz danych oświatowych. Jednostki samorządu terytorialnego obowiązane są do sprawdzania kompletności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych. Za wykonanie obowiązków, o których w art. 111 ust. 1-5, odpowiadają: 1) dyrektor szkoły lub placówki oświatowej (...); 2) odpowiednio wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta (...) lub upoważniona przez nich osoba.

Dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień (...) września 2012 r. oraz(...) marca i (...) września 2013 r., z zastrzeżeniem ust. 2-5 (art. 112 ust. 1 u.s.i.o.).

Zgodnie z ust. 9 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień (...) września 2012 r. i na dzień (...) października 2012 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej. Powyższe powołane przepisy jednoznacznie określają, że do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 były przyjmowane dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na dzień (...) września 2012 r. i na dzień (...) października 2012 r.

Powołane wyżej regulacje nie nastręczają problemów interpretacyjnych, a ich zastosowanie było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa, co wskazał Minister Finansów podstawą do naliczenia dla jednostek samorządu terytorialnego kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 stanowiły zawarte w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na wyżej wskazaną datę.

Prawidłowo zatem Minister Finansów przyjął, że na dzień (...) września 2012 r. i na dzień (...) października 2012 r. statystyczna liczba uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegały weryfikacji przez szkoły/placówki do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego, tj. roku szkolnego 2012/2013. Zaś dane w bazach danych oświatowych podlegają aktualizacji i przekazaniu wg stanu na dzień (...) marca i dzień (...) września każdego roku. Zmiana danych o liczbie uczniów (dzieci/młodzieży wychowanków) wykazanych w systemie informacji oświatowej po (...) września - zgodnie z przepisami - nie jest uwzględniana przy ustaleniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Nie miała więc wpływu na wysokość kwoty części oświatowej subwencji ogólnej określonej nadany rok w ustawie budżetowej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że data (...) września 2012r. jest nie tylko dniem sprawozdawczym dla celów wyliczenia kwot części oświatowej subwencji ogólnej, ale także datą, do której uczniowie (dzieci/młodzież/wychowankowie) winni posiadać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego czy opinie, o których mowa w opisie właściwych wag wskazanych do obliczeń.

W świetle powyższego przyjęcie przez organ innej daty niż (...) września 2012 r. do prawidłowego ustalenia wysokości należnej Powiatowi W. na rok 2013 w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej, a w związku z tym prawidłowego wykazania w systemie informacji oświatowej stanowiących podstawę jej naliczenia danych, stanowiłoby naruszenie prawa.

Zdaniem sądu, organ ma też rację wskazując, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień (...) września 2012 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2013, stanowiły opinie oraz orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (wyjątek, który jednak w sprawie nie zaistniał stanowi część opisu wagi P2 – patrz opis tej wagi ust. 2 pkt 4 załącznika do rozporządzenia).

W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień (...) września 2012 r., warunków do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień (...) września 2012 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjaln0ego.

Zgodnie z art. 71b ust 1 zdanie pierwsze u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepis art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Natomiast ust. 3a tego przepisu stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Art.71b ust. 5 u.s.o. zobowiązuje starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego z zastrzeżeniem ust. 5a.

Ust. 5a art. 71b u.s.o. stanowi, że jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 u.s.o., Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r., w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U., Nr 173 poz.1072, dalej: rozporządzenie z dnia 18 września 2008r.), w którym między innymi zostały określone wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność czy też niedostosowanie społeczne, z których każda wymagała specjalnej organizacji nauki i odrębnych metod pracy dydaktycznej dostosowanych do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia.

Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013.

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2013, przewidywał m.in. wagi:

P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w wymienionym art. 71b ust. 3. ;

P7 = 0,082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I stopnia);

P30 = 11,00 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P37 wyklucza się z wagami P32 i P33);

P32 = 1,500 dla wychowanków internatów i burs ,

P43 = 0,030 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne, w tym umożliwiających realizację obowiązku nauki w formach pozaszkolnych, według rzeczywistej liczby uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie powiatu i prowadzonych lub dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2013 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu W. stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów i wychowanków w roku szkolnym 2012/2013 wykazywane przez szkoły i placówki oświatowe w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień (...) września 2012 r., zweryfikowane i potwierdzone przez organ "prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.

Zatem w przedmiotowej sprawie, podstawę prawną wykazywania danych w systemie informacji oświatowej stanowiły przepisy: ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej oraz wydanego na jej podstawie ( upoważnienie z art. 115 ust. 1) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. poz. 957). Ponadto, sposób wprowadzenia danych o liczbie uczniów (dzieci i młodzieży, wychowanków) w systemie informacji oświatowej został opisany w "Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.13 (30 września 2012 r.)".

Przepisy ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej określają rodzaj i zakres danych gromadzonych w tym systemie. Zgodnie art. 16 ww. ustawy dane dziedzinowe w związku z objęciem ucznia opieką w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym oraz ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, obejmują:

1) podstawy pobytu w ośrodku:

• odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,

• orzeczenie sądu,

• wniosek rodziców;

2) działania wynikające ze specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, w tym w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, z określeniem form tej pomocy;

3) wypadki, którym uległ uczeń, będąc pod opieką ośrodka, z określeniem rodzaju wypadku, miejsca, w którym zdarzył się wypadek, rodzaju zajęć, w czasie których wypadek miał miejsce, oraz przyczyny wypadku;

4) datę rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu w ośrodku.

Na podstawie art. 112 ust. 1 ww. ustawy dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane w odniesieniu do roku szkolnego 2012/2013, według stanu na dzień 30 września 2012 r.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych stanowiło również, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole, z tym że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkół podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wydawało się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole (§ 9 pkt 1 i 2). Natomiast przepisy załącznika Nr 2 i Nr 4 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17) stanowiły, że edukacja szkolna przebiega w następujących etapach edukacyjnych dostosowanych do okresów rozwojowych dziecka: etap I - klasy I-III szkoły podstawowej, etap II - klasy IV-VI szkoły podstawowej, etap III - gimnazjum, etap IV - w szkole ponadgimnazjalnej.

Oznaczało to obowiązek uzyskania na nowy etap edukacyjny aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Posiadanie aktualnego orzeczenia było warunkiem objęcia ucznia kształceniem specjalnym. Kształcenie specjalne organizowane jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy zespół orzekający stwierdzi taką potrzebę, w oparciu o aktualną diagnozę i zalecenia do pracy dydaktycznej, wychowawczej i rewalidacyjnej. Według tego orzeczenia zapewnienia się uczniom niepełnosprawnym właściwe, dostosowane do ich aktualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, oddziaływania. Zalecenia mogą ulec zmianie, np. gdy dziecko kończy dany etap edukacyjny. Brak aktualnych orzeczeń wiąże się zarówno z możliwością niewłaściwego oddziaływania edukacyjnego wobec ucznia jaki z ryzykiem nieprawidłowości w finansowaniu zadań oświatowych.

Zatem Minister Finansów prawidłowo ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Powiatu została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przy wagach P2, P7, P30, P32 i P43. Organ szczegółowo wskazał zarówno placówki, jak również nieprawidłowości związane z przypisaniem określonemu uczniowi wagi. Za prawidłowe należy uznać działanie organu, że podstawą zaliczenia do określonej grupy niepełnosprawności jest wyłącznie aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, określające formy tego kształcenia z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności czy zaburzenia (wyrok NSA z dnia 24 lipca 2013r., II GSK 589/12, wyrok NSA z dnia 8 lutego 2013r., II GSK 2092/11, wyrok NSA z dnia 8 marca 2013r., II GSK 2375/11). Żaden inny dowód – poza tym orzeczeniem – nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania dopłat subwencyjnych objętego sporną w sprawie wagą, z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. W przypadku braku właściwego orzeczenia zespołu orzekającego działającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej nie było możliwe zaliczenie ucznia do wyżej wymienionych wag.

Warto raz jeszcze podkreślić, że w systemie informacji oświatowej należy wykazywać faktyczną liczbę uczniów, w tym uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, które stanowią podstawę nie tylko do wykazania ich w ww. systemie dla celów naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej, ale też stanowią podstawę dla dyrektorów szkół/placówek do zorganizowania kształcenia specjalnego stosownie do określonych w nich metod i form kształcenia ze względu na posiadane przez ucznia niepełnosprawności. To poradnie psychologiczno-pedagogiczne, uprawnione były i są do wskazywania w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego najkorzystniejszych dla dziecka form kształcenia specjalnego oraz warunków realizacji jego potrzeb edukacyjnych. Dlatego też działania szkół/placówek w zakresie organizacji kształcenia specjalnego, mogą rozpocząć się dopiero po dostarczeniu przez rodzica/opiekuna prawnego lub pełnoletniego ucznia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W przypadku, kiedy orzeczenie traci swoją ważność nie ma możliwości zaspokojenia przez szkołę potrzeb edukacyjnych i rozwojowych ucznia niepełnosprawnego czy też zagrożonych niedostosowaniem społecznym, bowiem mogą one być zupełnie inne, niż te wskazane w orzeczeniu już nieobowiązującym.

Zatem nieuprawnione są powyższe twierdzenia skarżącego. W sprawie nie doszło do naruszenia, zarzucanych skargą, art. 7, 77 § 1 , 79 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego ( Dz. U. z 2018r. poz.2096 j.t. ze zm., dalej k.p.a. ), ani też innych przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. W sprawie nie doszło też do naruszenia, zarzucanych skargą ani innych, przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na jej wynik.

Minister prawidłowo wskazał wagi, przy których powinni być uwzględnieni uczniowie (dzieci/ młodzież/wychowankowie) posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W konsekwencji, za prawidłowe należało uznać wydanie przez Ministra Rozwoju i Finansów decyzji określającej zwrot nienależnie uzyskanej kwoty, w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości zł – na podstawie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego wskazały nieprawidłowe naliczenie kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu W., poprzez błędne określenie liczby uczniów przeliczeniowych stosownie do załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, co stanowiło wystarczającą podstawę do zastosowania przez organ art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Tym samym w ocenie Sądu, Minister Finansów nie naruszył żadnych przepisów prawa wydając zaskarżoną decyzję. Należy podkreślić, że zastosowane przez organ przepisy materialne nie budziły wątpliwości interpretacyjnych, pomimo odmiennego zdania Skarżącego.

W ocenie Sądu, Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a także przestrzegał wskazanych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.

Mając na względzie to wszystko o czym wyżej mowa Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.