Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2544/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego we właściwym czasie na skutek błędnie udzielonej pomocy prawnej - nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki na podstawie przesłanki braku zawinienia, o której mowa w art. 116 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

TEZY

Niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego we właściwym czasie na skutek błędnie udzielonej pomocy prawnej - nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki na podstawie przesłanki braku zawinienia, o której mowa w art. 116 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Waldemara M. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 28.07.2000 r. (...) w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązanie podatkowe - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 28.07.2000 r. na podstawie art. 220 par. 2 i art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w O. z dnia 25 kwietnia 2000 r. (...), orzekającej odpowiedzialność Waldemara M. jako członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług Spółki z o.o. "E." z siedzibą w O., - utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa podniosła, że stosownie do art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. W świetle tego przepisu warunkiem przeniesienia odpowiedzialności ze spółki z ograniczona odpowiedzialnością na członka jej zarządu jest stwierdzenie, że egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna.

Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 15 czerwca 1996 r. w sprawie zmian w składzie zarządu Waldemara M. powołano z dniem 16 czerwca 1996 r. na członka zarządu.

Bezspornym pozostało, iż egzekucja przeciwko Spółce z o.o. "E." była bezskuteczna, z uwagi na fakt, iż Spółka nie istnieje pod wskazanym w zgłoszeniu rejestracyjnym adresem.

Uwzględniając okoliczności, iż zobowiązania podatkowe Spółki powstały w okresie, którym strona była członkiem zarządu Spółki z o.o. "E." oraz że egzekucja przeciwko Spółce stała się bezskuteczna, jak również strona nie wykazała okoliczności wymienionych w art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej, które uwalniałyby ją od orzeczenia odpowiedzialności jako członka zarządu Spółki z o.o. "E." za zaległości podatkowe ww. Spółki, organ podatkowy I instancji słusznie i zgodnie z przepisami art. 107 par. 1 i art. 108 par. 1 w związku z art. 116 par. 1 i par. 2 Ordynacji orzekł odpowiedzialność za zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług.

Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki udowadniając jedyną z niżej wymienionych okoliczności, a mianowicie fakt zgłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego we właściwym czasie, brak swojej winy w sytuacji niezgłoszenia upadłości oraz braku postępowania układowego, bądź też wskazując mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Z odpisu Rejestru Handlowego Dział B. nr 1621 Sądu Rejonowego w O. V Wydział Gospodarczy wynika, iż nie zgłoszono upadłości Spółki z o.o. "E." ani też nie zawarto układu.

Brak winy członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będzie zachodził, np. wtedy, gdy z powodu choroby lub innych usprawiedliwionych przeszkód nie mógł on brać udziału w czynnościach zarządu bądź ze względu na przeprowadzony w umowie spółki podział kompetencji, nie miał styczności z dokumentacją pozwalającą na ocenę stanu finansowego spółki i nie mógł stwierdzić istnienia podstaw do wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego.

W niniejszej sprawie odwołujący się był jedynym członkiem zarządu Spółki z o.o. "E." i był upoważniony do jednoosobowego działania i reprezentowania Spółki.

W ocenie Izby strona wiedziała o istnieniu podstaw do zgłoszenia upadłości Spółki. Zatem nieuzasadnione odłożenie w czasie tej czynności tylko z powodu odmiennego zdania radcy prawnego Izba uznała za zawinione. Okoliczność dokonania złego wyboru współpracowników i doradców w prowadzonej działalności gospodarczej nie może w żaden sposób wpłynąć na uwolnienie się od orzeczonej odpowiedzialności podatkowej.

W skardze na powyższą decyzję Waldemar M. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuzasadnione uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki.

Dalsze naruszenie prawa to błędne zastosowanie art. 22 par. 1 pkt 1 Ordynacji poprzez odmowę rozpoznania wniosku o odstąpienie od ustalenia przedmiotowego zobowiązania podatkowego.

Zaskarżona decyzja zdaniem skarżącego narusza także art. 122 i art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nie dokonanie przez Izbę wszelkich działań w celu udokumentowania i rozpatrzenia wszelkich okoliczności sprawy, w tym uzasadniających zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

W sprawie niniejszej skarżący twierdzi, że niezgłoszenie upadłości i brak postępowania układowego nastąpiło bez jego winy albowiem jego pełnomocnik, radca prawny, udzielił mu błędnej porady prawnej. W ocenie Sądu, tego rodzaju argumentacja nie wyczerpuje przesłanki w oparciu, o którą skarżący może się uwolnić od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

W tym miejscu należy podkreślić, że kryterium braku winy jako przesłanka wywodzenia określonych skutków prawnych występuje w Ordynacji podatkowej min w art. 162 par. 1.

Właśnie na kanwie tego przepisu, jak również wcześniej obowiązującego w postępowaniu podatkowym art. 58 par. 1 Kpa, istnieje bardzo bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jego istotę można streścić w ten sposób, że jako kryterium przy ocenie winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Osoba zainteresowana ma wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne.

Oczywistym jest, że negatywnie z omawianego punktu widzenia oceniana jest nie tylko wina umyślna, ale także wina nieumyślna w obu jej postaciach tzn. niedbalstwa i lekkomyślności.

Korzystanie z fachowej pomocy prawnej świadczyć tylko może, że podatnik świadomie wybiera odpowiednią formę działania.

Negatywne skutki porady prawnej obciążają podatnika, który co najwyżej może dochodzić ewentualnych roszczeń wobec doradzającego w drodze odrębnego procesu cywilnego.

Reasumując powyższe rozważania należało przyjąć, iż /niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego we właściwym czasie na skutek błędnie udzielonej porady prawnej nie uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki w oparciu o przesłankę braku zawinienia, o której mowa w art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej./

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika /podkreślenie NSA/, z zastrzeżeniem par. 3, może zaniechać w całości lub w części ustalenia zobowiązania podatkowego. Z gramatycznej wykładni tego przepisu wynika, że wniosek o zaniechanie może złożyć wyłącznie podatnik.

Podatnikiem natomiast, w rozumieniu art. 6 Ordynacji podatkowej, nie jest osoba trzecia, o której mowa w art. 107 par. 1 Ordynacji podatkowej. Osoba trzecia nie podlega konkretnemu obowiązkowi podatkowemu a jedynie w sytuacjach wskazanych w przepisach Ordynacji odpowiada za zaległości podatkowe podatnika.

Powyższy status prawny osoby trzeciej spowodował, że ustawodawca w art. 109 Ordynacji podatkowej wskazał kiedy, w razie wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, mają zastosowanie wobec takiej osoby, przepisy dotyczące podatku, bądź podatnika.

Z przepisu tego wynika wprost, że do /osoby trzeciej o której mowa, w art. 116 par. 1 Ordynacji nie mają zastosowania przepisy art. 22 Ordynacji podatkowej./ Mają natomiast zastosowanie np. przepisy o odroczeniu terminu płatności podatku /art. 48 par. 1 pkt 1/ lub umorzeniu zaległości podatkowej /art. 67 par. 1/.

Wbrew wywodom skargi organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Wyciągnęły z niego logiczne i przekonywujące wnioski, czemu dały wyraz w pisemnych motywach decyzji.

Z tych wszystkich względów, i na podstawie art. 27 par. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, Sąd orzekł jak w sentencji.