Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1755/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 21
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 621/17 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. G. na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 621/17 oddalił skargę J. G. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając orzeczenie w całości – wniósł pełnomocnik strony, który, stosownie do treści art. 173 § 1, art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), zarzucił:

1. naruszenie przepisów o postępowaniu mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 w zw. z art. 1 § 2 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności zaakceptowanie, iż rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem prawa procesowego, w szczególności art. 86 w zw. z art. 95 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania skarżącego, w sytuacji gdy skarżący w odwołaniu wnosił o przesłuchanie ww. na okoliczność użytkowania i posiadania gruntów rolnych;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 73/2009 polegający na błędnym przyjęciu, że skarżący nie spełnił wszystkich wymogów niezbędnych do przyznania pomocy, w szczególności, że nie spełnił wymogu posiadania gospodarstwa rolnego, podczas gdy gospodarstwo takie posiadał.

Mając powyższe na względzie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842) oraz zarządzenia Przewodniczącej I Wydziału Izby Gospodarczej NSA z dnia 19 lutego 2021 r. Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały w oparciu o obydwie podstawy przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1893/14 – wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej i postawionymi w niej zarzutami (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że "gospodarzem" procesu kontrolnego na poziomie Sądu kasacyjnego jest autor skargi kasacyjnej; do niego należy wybór podstaw kasacyjnych, wytknięcie stwierdzonych uchybień i określenie ich formy.

W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawna wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (vide wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2735/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1342/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2668/15, niepublikowane).

Tych wymogów nie spełnia zarzut ujęty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej bowiem nie wskazuje się precyzyjnej kwalifikacji naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie czy uczyniono to poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; w konstrukcji zarzutu nie wybiera się żadnej postaci zawartej w konstrukcji art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przyjmując jedynie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie "błędnego przyjęcia" co do ustaleń faktycznych, niezbędnych do przyznania pomocy, jakie winien spełnić skarżący aby ją uzyskać. Ujęta w cudzysłowie treść nie może być utożsamiana z treścią z podstawami wskazanymi w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jednoznacznego określenia uchybienia uniemożliwia sprawowanie funkcji kontrolnych. Wskazać nadto należy, że uzasadnienie wniesionego środka zaskarżenia nie konwaliduje tych braków albowiem stanowi polemikę z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi, a nie wykładnią prawa materialnego zaprezentowaną w motywach wyroku Sądu I instancji. Nie realizuje ono też wymogów określonych przez Sąd II instancji co do konstrukcji zarzutu z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., o czym była wyżej mowa.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut z punktu 1 petitum skargi kasacyjnej.

Zupełnie niezrozumiały jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia treści art. 95 § 1 k.p.a., który stanowi, że " na rozprawie strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Ponadto strony mogą wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego" w sytuacji, kiedy skarżący kasacyjnie wiąże naruszenie prawa procesowego z faktem nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie skarżącego w charakterze strony, o co wnosił w odwołaniu.

Z kolei powołany art. 86 k.p.a. stanowi, że "jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę", co oznacza, że organ II instancji nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. Kwestia użytkowania i posiadania spornych gruntów rolnych została wyjaśniona w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie II K 210/12 Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, zwłaszcza wyjaśnień złożonych przez samego skarżącego; z twierdzeń zaś skarżącego złożonych w postępowaniu przygotowawczym (w sprawie karnej) wynikało, że nie był posiadaczem deklarowanych do dopłat gruntów, a zatem ponowne przesłuchiwanie go na te same okoliczności w postępowaniu administracyjnym było zbędne.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie też zwrócić uwagę, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – wobec wyczerpania środków dowodowych lub z powodu ich braku (arg. ex art. 86 k.p.a.); oznacza to, że brak było podstaw do zastosowania tego przepisu celem wzbogacenia już dokonanych – za pomocą innych środków dowodowych – ustaleń faktycznych. Tak więc – wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej - nie doszło do wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem "poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania strony skarżącej J .G., w sytuacji gdy skarżący w odwołaniu wnosił o przesłuchanie ww. na okoliczność użytkowania i posiadania gruntów rolnych".

Powyższe oznacza, że wniesiona skarga kasacyjna nie posiadała usprawiedliwionych podstaw, a zatem na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.

Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania stanowi treść art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).