Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 68/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2021 r.nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Tarnobrzegu, decyzją z dnia 8 listopada 2021 r. nr SKO.405.ŚR.2360.1214.2021 uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Mielca z dnia 4 października 2021 r. nr MOPS.DSR.525.3.85.009475.2021 i odmówiło przyznania M. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią – J. B., w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 poz. 735), zwanej następnie "K.p.a." oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), określanej w dalszej części jako "u.ś.r."

Odmawiając M. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji, w decyzji z dnia 4 października 2021 r., wskazał, że J. B. - orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 30 sierpnia 2017r.(znak: PZO.71.1785.2017) została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z treści orzeczenia wynika, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje u niej niepełnosprawność. Wnioskodawczyni na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Mielca z dnia 12 lutego 2020r. (nr MOPS.DSR5223.003785.2020) ma przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy na J. B. w kwocie 620 zł, na okres od 1 listopada 2020 do 31 października 2021 r. W dniu 15 września 2021 r. M. L. złożyła oświadczenie o warunkowej rezygnacji z prawa do otrzymywania specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ ustalił także, iż osoba wymagająca opieki jest wdową. Urodziła ona trojkę dzieci: M. K. zmarłą 10 maja 2010 r., S. B. zmarłego dn. 20 listopada 2019 r. oraz żyjącą U. M. (matkę wnioskodawczyni). Ostatnio wymieniona mieszka wraz z matką – J. B., jednak czasami wyjeżdża do swojego męża, który mieszka w miejscowości W. (woj. [...]). Nie posiada ona orzeczenia o znacznym stopniu niepełnoprawności. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad babką. Na noc wraca do swojego domu, po ułożeniu jej do snu, lecz jest dyspozycyjna pod telefonem. W przypadku pogorszenia się zdrowia babki, strona zostaje na noc u niepełnosprawnej bądź zabiera ją do siebie do domu. Uzasadniając brak przychylenia się do wniosku Wójt podniósł, że M. L. w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykazała przyczyn niemożności wywiązania się przez jej matkę – U. M. z ciążącego na niej w pierwszej kolejności obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnej J. B. Organ zaznaczył, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ nie ma bowiem kompetencji, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą. Ponadto, Wójt uznał, że nie została spełniona również przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem nie da się ustalić daty powstania u J. B. niepełnosprawności.

M. L. odwołała się od powyższej decyzji zarzucając naruszenie:

art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez oparcie decyzji na podstawie tej części przepisu, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13,

art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o literalne brzmienie przepisu, wobec obiektywnej niemożności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej córkę U. M. co zostało ustalone przez organ I instancji i co doprowadziło do naruszenia art. 17 ust 1 lit. a pkt 3 u.ś.r.

SKO w Tarnobrzegu, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 8 listopada 2021 r. uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło przyznania M. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie podzieliło argumentacji organu I instancji w zakresie odmówienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o dyspozycję art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznając ją za niewłaściwą. Przepis ten bowiem w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został z dniem 23 października 2014 r. - wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 - uznany za niezgodny z Konstytucją. SKO powołało się na orzecznictwo sądowe, w świetle którego, wskazany wyrok Trybunału ma charakter zakresowy, co oznacza, że wprawdzie nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, rodzi on jednak obowiązek prokonstytucyjnej wykładni tej regulacji, tak aby rezultat tej wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Podzielając to stanowisko uchylono decyzję organu I instancji.

Kolegium zgodziło się natomiast w całości ze stanowiskiem organu I instancji w zakresie istnienia drugiej negatywnej przesłanki przyznania odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego, a to z uwagi na fakt, iż obowiązek pielęgnacyjny córki J. B. tj. U. M. wyprzedza obowiązek dalszych zstępnych, w tym wnuczki tj. M. L. Kolegium podkreśliło, że odwołująca się nie wykazała, by jej matka legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednym dowodem, poza oświadczeniami samej strony na okoliczność stanu zdrowia jej matki jest zaświadczenie lekarskie z dnia 5 sierpnia 2021 r., z którego wynika jedynie lakoniczne stwierdzenie lekarza o braku możliwości zaopiekowania się chorą matką przez U. M. z uwagi na stan zdrowia. SKO zaznaczyło, że nie ma wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby mu jednoznacznie stwierdzić, czy osoba obowiązana do alimentacji, z uwagi na swój stan zdrowia, jest w stanie wypełniać obowiązek alimentacyjny względem osoby uprawnionej. Dlatego też ustawa nakłada na stronę obowiązek wylegitymowania się w tym względzie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie miało miejsca.

M. L. nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 17 ust 1 pkt 4 oraz art. 17 ust 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o literalne brzmienie przepisu, wobec obiektywnej niemożności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej córkę U. M., co zostało ustalone przez organ I instancji;

2/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7 w zw. z art. 75, art. 76, art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego, w szczególności pominięcie, że córka niepełnosprawnej J. B. jest osobą schorowaną, oraz w trakcie postępowania przed organem I instancji wyprowadziła sie do swojego męża - co całkowicie wyklucza możliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką; doprowadziło to do wydania decyzji w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w pkt II i przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zwróciła uwagę, że wynik samej tylko wykładni językowej zwrotu użytego w art. 17 ust. 1a pkt 3 u.ś.r. tj. "nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu" pozwala na zastosowanie tego przepisu do sytuacji, w których osoby spokrewnione w pierwszym stopniu nie żyją (i w tym sensie ich nie ma), jak również do tych wypadków, w których osoby te znajdują się w innym miejscu niż miejsce zamieszkania osoby, nad którą powinna być sprawowana opieka albo znajdują się w takiej sytuacji życiowej, że nie mają możliwości dotarcia do miejsca zamieszkania osoby, nad którą powinna być sprawowana opieka i nie są w stanie z tego powodu wywiązać się z ciążącego na nich obowiązku opieki nad wymagającym tego członkiem rodziny w miejscu jego zamieszkania. Zdaniem skarżącej, przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni językowej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tylko w sytuacji, gdy bliżsi krewni legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenie wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a wskazanej ustawy nie powinno mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym. Przy czym, przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora jest oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, odwołując się do swojej argumentacji przedstawionej w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej mając na uwadze kryterium zgodności z prawem, o czym mowa w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Decyzja administracyjna jest jedną z form takiej działalności, której kontrola dopuszczalna jest z mocy brzmienia art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "P.p.s.a." Jeśli sąd zauważy przyczyny określone w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tj. naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas zobowiązany jest do uchylenia decyzji w całości lub w części. Brak natomiast tego rodzaju uchybień, jak też nie występowanie przyczyn nieważności określonych w art. 156 K.p.a. prowadzi do konieczności oddalenia skargi jako bezzasadnej na podstawie art. 151

P.p.s.a. Sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Organ złożył bowiem wniosek w tym zakresie, a strona skarżąca nie wyraziła sprzeciwu.

Zdaniem Sądu, przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające jest niewystarczające do jej rozstrzygnięcia, zatem nie przesądzając kierunku tego rozstrzygnięcia, zapadle decyzje należało uznać za przedwczesne.

Prezydent Miasta Mielca odmawiając przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazał na dwa powody. Pierwszy to okoliczność, że w świetle orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się osoba wymagająca opieki, nie jest możliwe ustalenie, od kiedy niepełnosprawność istnieje, a zatem zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto, organ zauważył, że niepełnosprawna ma córkę – U. M, która w pierwszej kolejności tj. przed wnuczką M. L. zobowiązana jest alimentacyjnie wobec swojej matki, co z kolei wynika z brzmienia art. 17 ust. 1a u.ś.r.

SKO w Tarnobrzegu, nie zgodziło się częściowo z poglądem organu I instancji, dlatego też uchyliło jego decyzję i orzekło o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zakwestionował stanowisko Prezydenta co do zaistnienia przeszkody w przyznaniu świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wskazał bowiem, że powyższy przepis w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został z dniem 23 października 2014 r. - wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 - uznany za niezgodny z Konstytucją. Wprawdzie wyrok ten, jako zakresowy, nie wywołał skutku w postaci utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, zrodził jednak obowiązek prokonstytucyjnej wykładni tej regulacji, tak aby rezultat tej wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału.

Powyższe stanowisko Kolegium Sąd uznaje za prawidłowe, co potwierdza liczne i zgodne orzecznictwo sądowe w tym zakresie, na które zresztą powołał się też organ. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. przesądza więc o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem jednak tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została na mocy przedmiotowego wyroku ostatecznie uznana za niekonstytucyjną [tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 26.04.2019 r. I OSK 8/19]. Dlatego data powstania niepełnosprawności u wymagającej opieki babki skarżącej nie wpływa na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

SKO podzieliło natomiast pogląd organu I instancji co do tego, że obowiązek alimentacyjny U. M. jako córki J. B. wyprzedza tego rodzaju obowiązek dalszych zstępnych – tj. w niniejszej sprawie wnuczki M. L. Ta ostatnia nie wykazała zaś, by U. M. legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ nie ma zaś wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby mu na jednoznaczne stwierdzenie, czy z uwagi na stan zdrowia osoba zobowiązana do alimentacji jest w stanie wypełniać ten obowiązek.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dodatkowe zastrzeżenie w zakresie uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego prawodawca przewidział w art. 17 ust. 1a u.ś.r. w odniesieniu do osób wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przysługuje im bowiem przedmiotowe świadczenie, ale tylko, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Brzmienie tego ostatniego warunku wskazuje wprost na to, że ustawodawca ustalił jasne reguły jeśli chodzi o podmioty mogące otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, przewidując kolejność, w jakiej uprawnienie poszczególnych podmiotów się aktualizuje. Najpierw więc uprawnienie to dotyczy osób z kręgu zobowiązanych alimentacyjnie wobec niepełnosprawnego w pierwszej kolejności. Jego "przejście" na osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym w dalszej kolejności następuje zaś dopiero w razie, gdy spełnione są wymogi wskazane w powołanym wyżej art. 17 ust. 1a u.ś.r. Niewątpliwie, przepis ten, przewidując jako taki warunek legitymowanie się przez osobę pierwotnie zobowiązaną orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ustanowił w ten sposób obiektywne kryterium, wedle którego możliwa jest ocena uprawnienia danego wnioskodawcy do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wątpienia też organy administracji publicznej nie posiadają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby im na rzetelne twierdzenia w odniesieniu do stanu zdrowia danej osoby. Te argumenty stanowiły podstawę stanowisk sądów administracyjnych przedstawionych w wielu orzeczeniach, wskazujących na konieczność literalnego rozumienia treści art. 17 ust. 1a u.ś.r. (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 13.10.2021 r. II SA/Bd 822/21).

Jest jednak również linia orzecznicza, w której sądy zwracają uwagę na konieczność odczytywania regulacji odnoszących się do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Sądy podnoszą, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązał do obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu zawartym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. W związku z powyższym, istotna jest treść art. 132 tego aktu, zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Zdaniem sądów, wybranie więc przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji tylko w sytuacji gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną - art. 18 Konstytucji RP (por. wyroki NSA: z 21.06.2017 r. I OSK 829/16, z 14.12.2018 r. I OSK 1939/18).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, niezasadne jest przyjmowanie z góry, że zawsze tj. niezależnie od rzeczywistych możliwości sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez osobę zobowiązaną względem niej do alimentacji w pierwszej kolejności, jeśli osoba taka nie posiada orzeczenia kwalifikującego ją do znacznego stopnia niepełnosprawności, to nie będzie ona mogła uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego. Mogą bowiem zaistnieć takie stany faktyczne, w których ocena możliwości "opiekuńczych" danego podmiotu nie będzie w istocie wymagała fachowej wiedzy, a będzie ona możliwa przy uwzględnieniu logicznego myślenia oraz zasad doświadczenia życiowego. Dlatego więc organy rozpoznając sprawę, w której wchodzi w grę kwestia pierwszeństwa w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie powinny zakładać a priori, że brak legitymowania się przez osobę zobowiązaną alimentacyjnie w pierwszej kolejności orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zwalniać się z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie zdolności do sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Sądu, konieczne jest więc podjęcie przez organy próby ustalenia, czy pierwotnie zobowiązany alimentacyjnie ma rzeczywiste możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, biorąc pod uwagę potrzeby tego ostatniego. W razie braku powyższych, konieczne jest następnie ustalenie, czy osoba taka ma możliwości finansowe w zakresie zapewnienia wykonywania względem niepełnosprawnego czynności opiekuńczych.

W niniejszej sprawie tego rodzaju ustaleń organy nie poczyniły. Nie wyjaśniły więc, czy U. M. - córka niepełnosprawnej J. B. może się faktycznie opiekować swoją matką biorąc pod uwagę, że w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona podniosła, że U. M. wyjechała do innego województwa do swojego męża (okoliczność ta wynika także z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego), a jej stan zdrowia w ostatnim czasie uległ znacznemu pogorszeniu. Organy nie ustaliły, czy wyjazd U. M. do miejscowości W., która jest położona około [...] km od miasta Mielec ma charakter trwały, czy tymczasowy. W przypadku stałego tam przebywania U. M. nie ma fizycznych możliwości opiekowania się matką. W takiej sytuacji organy muszą ustalić, czy osoba ta ma możliwości finansowe w zakresie zapewnienia wykonywania względem niepełnosprawnego czynności opiekuńczych.

Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się kserokopia decyzji o przyznaniu U. M. emerytury, jednak jest ona z daty 27 lutego 2018 r., jednak na moment wydawania decyzji przez organ II instancji (8 listopada 2021 r.) trudno jej przypisać walor aktualności. Nie bez znaczenia dla wyjaśnienia tej kwestii będzie także stan majątkowy córki J. B. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie może mieć również podnoszony fakt pogorszenia stanu zdrowia córki J. B. Jeżeli to pogorszenie stanu zdrowia znalazło odzwierciedlenie w orzeczeniu

o znacznym stopniu niepełnosprawności, okoliczność ta będzie miała również znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy.

Bez podjęcia czynności, których skutkiem będą uzyskanie danych

w powyższym zakresie, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie jest możliwe. Dopiero więc po wyjaśnieniu wymienionych kwestii organy rozważą, czy U. M. jest w stanie zapewnić swojej matce opiekę, której ona wymaga z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności, który wobec niej orzeczono.

Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że tak Prezydent Miasta Mielca, jak i SKO w Tarnobrzegu naruszyły zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, nie podejmując wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, do czego zobowiązuje je art. 7 K.p.a. Postąpiły więc wbrew tej regulacji, jak też wbrew treści art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które wymagają, by organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, na jego podstawie ocenił, czy dana okoliczność została udowodniona oraz należycie uzasadnił wydane rozstrzygnięcie.

W konsekwencji niedostatecznego ustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd uchylił wydane w niej decyzje organów I i II instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.