Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 408/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Janusz Zajda, Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Asesor sądowy w WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Piotr Kraczowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2003 r. Z. M. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD nr [...] samochód osobowy marki Citroen C8 HDi o pojemności silnika 2179 cm3, rok produkcji 2002. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył m.in. rachunek nr [...] z [...].07.2003 r. na kwotę 12.500 EUR odpowiadającą kwocie 55.647,50 PLN.

Decyzją z [...] sierpnia 2003 r., wydaną po przeprowadzeniu weryfikacji zgłoszenia celnego w trybie art. 70 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 62.774 PLN tj. 14.100,81 EUR.

Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi celnemu I instancji, iż niezasadnie zakwestionował wartość transakcyjną wynikającą z rachunku z [...].07.2003 r. Powołał się na niewielką, wynoszącą niecałe 11%, różnicę pomiędzy zadeklarowaną ceną samochodu, a wartością celną ustaloną przez organ celny, wyjaśniając, iż tej wysokości zróżnicowanie cen porównywalnych modeli samochodów jest, z uwagi na uzyskiwanie rabatów od sprzedawców, rzeczą powszechnie spotykaną. Wyjaśnił, iż importowany samochód jest pojazdem powypadkowym, co w oczywisty sposób wynika z rachunku załączonego do zgłoszenia celnego. Pojazd został naprawiony w Niemczech w sposób jedynie prowizoryczny, tak aby możliwe stało się dopuszczenie go do obrotu w Polsce. Okoliczności te potwierdza załączona do odwołania opinia rzeczoznawcy samochodowego.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] stycznia 2004 r. nr [...], działając w powołaniu na art. 23 § 7, art. 29 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego, po rozpatrzeniu odwołania Z. M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wykazanej w rachunku z [...].07.2003 r. zadecydowała zaniżona cena sprowadzonego towaru - samochodu Citroen C8 HDi w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Jak wynika z informacji zawartej w katalogu samochodowym "[...]" nr [...], str. [...] cena samochodu tej marki w Niemczech, z tego samego roku produkcji, tego typu o takich samych parametrach technicznych kształtowała się w miesiącu importu na poziomie 25.800 EUR.

Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z ww. rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu Citroen C8 HDi na podstawie jednej z metod zastępczych.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy kupna-sprzedaży (faktury) dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia, nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, co do zasady wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda to oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Ustalenie wartości celnej używanych pojazdów samochodowych jest natomiast możliwe w oparciu o treść art. 29 Kodeksu celnego, czyli według metody "ostatniej szansy".

W niniejszej sprawie nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23, art. 25-28 Kodeksu celnego, Naczelnik Urzędu Celnego w R. zastosował zatem art. 29 Kodeksu celnego.

Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę "ostatniej szansy", istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. W ocenie Dyrektora Izby Celnej Naczelnik Urzędu Celnego w R. trafnie zastosował tę metodę, jak również w sposób właściwy skorzystał z katalogu "[...]". Katalog ten zawiera ceny używanych samochodów na rynku polskim. Dyrektor podał, że korzystając z katalogu i mając na uwadze podane w nim ceny pojazdu danej marki z tego samego roku i o takich samych parametrach technicznych, należy dokonać kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości rynkowej brutto marży rynkowej, podatku VAT i podatku akcyzowego. W przedmiotowej sprawie organ celny posłużył się katalogiem "[...]" część A z lipca 2003 r., z którego wynikało, że wartość samochodu Citroen C8 HDi wyprodukowanego w roku 2002 wynosiła 95.700 zł. Wartość tę pomniejszono o 10% marżę handlową tj. o kwotę 8.700 zł, 22% podatek od towarów i usług tj. o kwotę 15.688,52 zł. i o podatek akcyzowy w wysokości 13,6% tj. o kwotę 8.537,48 zł. Tym samym ostateczna wartość samochodu została określona na kwotę 62.774 zł. tj. 14.100,81 EUR i była ona podstawą do określenia wymiaru długu celnego.

W ocenie organu odwoławczego, tak przeprowadzona kalkulacja potwierdza iż wartość celna importowanego pojazdu była zaniżona w stosunku do jego rzeczywistej wartości o ponad 12%. Odnosząc się do twierdzeń strony, iż importowany pojazd był powypadkowy organ podniósł, że przedstawiona na tę okoliczność opinia rzeczoznawcy samochodowego z 25.08.2003 r. nie może zostać uwzględniona, ponieważ została ona wykonana po dopuszczeniu towaru do obrotu, gdy pojazd nie znajdował się pod dozorem celnym, a zatem nie ma pewności czy stan techniczny towaru do tego czasu nie uległ zmianie. Podkreślił, iż dla potrzeb celnych znaczenie ma jedynie opinia rzeczoznawcy dokonana według stanu technicznego pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 23 § 1 i 7 oraz art. 85 § 1 Kodeksu celnego polegające na bezpodstawnym zakwestionowaniu załączonego do zgłoszenia rachunku oraz na niewłaściwym ustaleniu wartości celnej importowanego pojazdu. Wyjaśnił, iż wynosząca zaledwie 12% różnica pomiędzy ceną transakcyjną samochodu stanowiącego pojazd powypadkowy, a wartością celną ustaloną przez organy celne, w sposób jednoznaczny wskazuje na brak podstaw do zakwestionowania wiarygodności dokumentów przedstawionych do określenia wartości celnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd nie stwierdził, aby wydana została ona z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 23 § 7 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w § 1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedłożone do zgłoszenia celnego. W ocenie Sądu, organy celne miały uzasadnioną podstawę do zakwestionowania ceny transakcyjnej podanej w rachunku nr [...] z [...].07.2003 r. załączonym do zgłoszenia celnego. Sąd podziela wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, iż rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wartości celnej na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego (v. wyrok NSA z 4 lutego 2003 r. sygn. akt V SA 876/02). Dokonanie takiej oceny mieściło się w granicach uprawnień orzekających w sprawie organów celnych. Organ celny ustalając wartość celną towaru nie jest bezwzględnie związany treścią składanych dokumentów oraz deklarowaną wartością celną, bowiem podlegają one kontroli w granicach swobodnej oceny dowodów (v. wyrok NSA z 22 maja 2003 r. sygn. akt V SA 3446/02). W zaskarżonej decyzji w sposób przekonujący wykazano niewiarygodność przedstawionej przez skarżącego faktury; stanowisko to nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów.

Odrzucenie wartości transakcyjnej powoduje, iż organ celny ustala wartość celną według jednej z metod wymienionych w art. 25 – 29 ustawy Kodeks celny. Wybór metody nie jest dowolny, albowiem dopiero niemożność zastosowania metody wcześniejszej uzasadnia skorzystanie z następnej. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). W wydanej, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyzji wyjaśniono w sposób wyczerpujący, dlaczego w okolicznościach sprawy ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 25 i 26 Kodeksu celnego było niemożliwe, a zastosowanie art. 27 i 28 niedopuszczalne w odniesieniu do towaru jakim jest używany samochód osobowy. W ocenie Sądu stanowisko to jest trafne. Możliwość wykorzystania takich materiałów budzi wątpliwości, ponieważ znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest problematyczne.

W konsekwencji, organ celny postąpił prawidłowo uznając, że wartość celna przedmiotowego pojazdu powinna być ustalona na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, tj. według metody nazywanej metodą "ostatniej szansy". Ustalając wartość celną na podstawie tej metody, organ celny powołał się na mające zastosowanie w sprawie postanowienia Studium 1.1. - postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych - opracowanego przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, które stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908). Wyjaśnił, z jakich przyczyn nie było możliwe ustalenie w niniejszej sprawie wartości celnej na podstawie art. 25 - 28 Kodeksu celnego i ustalił wartość pojazdu na podstawie średniej ceny rynkowej podanej w katalogu [...]. Ceny podane w katalogu mają charakter cen średnich i są ustalane na podstawie analizy takich czynników, jak: wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Organ celny ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu w ten sposób, że średnią cenę dla samochodu Citroen C8 2.2 HDi Exclusive wyprodukowanego w 2002 r., wynikającą z katalogu [...], pomniejszył o 10% marżę handlową, 22% podatek od towarów i usług oraz 13,6% podatek akcyzowy. Ustalona według tej metody wartość celna pojazdu, zdaniem Sądu, jest w pełni zgodna z zasadami postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych określonymi w powołanym wyżej Studium 1.1.

Odnosząc się natomiast do zarzutów przedstawionych w skardze należy wyjaśnić, iż Naczelnik Urzędu Celnego w R. zasadnie zakwestionował wiarygodność materialną stanowiącego załącznik do zgłoszenia celnego rachunku nr [...] z [...].07.2003 r. z uwagi na niską cenę sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Powołanie się zatem przez organy celne na ceny tego samego rodzaju pojazdów na rynku niemieckim wynikające z katalogu "[...]" nr 7/2003 r. dla wykazania, że wartość transakcyjna importowanego pojazdu była zaniżona, jest słuszne co do zasady. Przeszkody dla przyjęcia takiego stanowiska nie można upatrywać w stwierdzeniu skarżącego, iż sporny samochód jest pojazdem powypadkowym, w sytuacji gdy strona nie wykazała w trakcie postępowania prowadzonego przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w R., że spadek wartości spowodowany przez wypadek stanowił element różnicujący wartość importowanego samochodu w porównaniu do wartości pojazdu służącego za punkt odniesienia.

Podkreślenia wymaga, iż skarżący został pismem z 29.07.2003 r. powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym oraz pouczony o możliwości wniesienia uwag i złożenia wyjaśnień. O braku naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu świadczy również umożliwienie skarżącemu, w terminie wyznaczonym w piśmie z 6.08.2003 r., wypowiedzenia się w sprawie całego zebranego materiału dowodowego. Z powyższych uprawnień procesowych skarżący jednak nie skorzystał, przedstawiając dopiero na etapie postępowania odwoławczego opinię rzeczoznawcy samochodowego mgr A. K., sporządzoną w dniu [...].08.2003 r., kiedy pojazd nie znajdował się już pod dozorem celnym. Nie ma zatem pewności, iż opinia ta odzwierciedla rzeczywisty stan techniczny pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, którego ustalenie, w świetle art. 85 ust. 1 Kodeksu celnego, posiada rozstrzygające znaczenie przy określaniu wysokości należności celnych przywozowych. Z tego punktu widzenia dokonaną przez organ celny II instancji ocenę przydatności dla prowadzonego postępowania wyjaśniającego dowodu z opinii rzeczoznawcy [...] należy uznać za zasadną.

W ocenie Sądu decyzje w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów celnych. Z tych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.