Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2163/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie WSA: Jolanta Rosińska (spr.), po. Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. na rozprawie przy udziale - - sprawy ze skargi H. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

ygn. akt: II SA/Łd 2163/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy wcześniejszą własną decyzję z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu H. T. uprawnień kombatanckich.

Jak wynika z akt administracyjnych H. T. nabył uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...] z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 16 lutego 1945 r. do 27 sierpnia 1945 r., kiedy to pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W związku z tym Kierownik uznał, iż nabył on uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". W tym stanie faktycznym, na mocy regulacji art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), organ orzekł o pozbawieniu H. T. uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. T. wskazał, iż w maju 1944 r. włączył się jako łącznik w działalność organizacji podziemia pod nazwą [...], jego dowódcą był J. H., ps. [...]. W dniu 16 lutego 1945 r. został skierowany do Milicji Obywatelskiej celem wywiadu. W czasie służby w MO brał udział na terenie Góry Św. Anny w likwidacji bandy UPA. W dniu 16 lipca 1945 r. wydał współpracownikom z podziemia karabin, jaki otrzymał jego posterunek. Dzień później został za to aresztowany w Brzezinach. Po wielu przesłuchaniach, podczas których był bity, został skazany i osadzony w więzieniu. Nigdy jednak nie przyznał się do współpracy z podziemiem. Po wypuszczeniu z więzienia dokumenty związane z jego pobytem w nim zostały zniszczone, a on sam zobowiązany został do zachowania tajemnicy. Dokumenty, które potwierdzały jego przynależność do organizacji podziemnej zniszczyli jego rodzice w obawie o kolejne aresztowanie i z nienawiści do UB.

Orzekając ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie podjęte w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, iż H. T. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej. Do okoliczności podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie mógł się odnieść gdyż, jak podał, skarżący nie przedstawił na nie żadnych dowodów. Ponadto termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień z nowego tytułu upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r. Na terenie Góry Św. Anny nie działały oddziały UPA ("Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944 - 1956").

W skardze na powyższą decyzję H. T. podał, iż działał w podziemiu pod dowództwem J. H., ps. [...], jedynym celem jakim kierował się była walka o wolną i suwerenną Polskę. O terminie do składania wniosków o przyznanie uprawnień nie wiedział. Czas, jaki upłynął od jego pobytu w więzieniu to ponad 50 lat i świadkowie tamtego wydarzenia już nie żyją.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wskazując, że MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w związku z czym za żadną formę działalności w jej ramach uprawnienia kombatanckie obecnie nie przysługują.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był przeto rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy.

W myśl art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ).

Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42 z 1997 r., poz. 950 ze zmian.) osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2, który wymienia przesłanki niezbędne do pozbawienia uprawnień osób, które uzyskały uprawnienia na podstawie dotychczasowych przepisów.

Stosownie zaś do art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a powołanej ustawy uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa /... /. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a, osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich, chyba że zachodzą okoliczności wymienione w art. 21 ust. 3 ustawy, tj. osoby te przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów skierowane zostały przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

W toku postępowania administracyjnego skarżący powołał się na takie okoliczności, jak włączenie się w działalność organizacji podziemia pod nazwą [...], skierowanie do MO celem wywiadu, udział w likwidacji bandy UPA na terenie Góry Św. Anny, przekazanie współpracownikom z podziemia karabinu - w lipcu 1945 r. oraz aresztowanie przez UB w Brzezinach.

W uchwale siedmiu sędziów z dnia 4 marca 2002 r. ( ONSA 2002/4/132 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "wniosek ( zarzut ) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 ze zmianami ), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich".

Procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza przeto możliwości wykazania w tym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego przewidzianego w art. 1 ust. 2 – art. 4 powołanej ustawy. ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r. w sprawie III RN 77/00 – OSNAPiUS 2001 Z. 15, poz.475 ).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się m. innymi na fakt upływu ustawowego terminu do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o inny tytuł prawny przewidziany ustawą, co w jego ocenie stanowi również przeszkodę rozpatrzenia okoliczności podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji z dnia [...]

Po wydaniu zaskarżonej decyzji w wyniku rozpoznania pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Trybunał Konstytucyjny w punkcie 3 wyroku z dnia 15 kwietnia w sprawie SK 4 /02 stwierdził, że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 ze zmian. ) jest niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji.

Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem jego ogłoszenia, a w konsekwencji art. 22 ust. 3 utracił moc.

Skarżący nie jest zatem ograniczony terminem do złożenia wniosku, który przewidywał art. 22 ust. 3 powołanej powyżej ustawy. Nie ulega również wątpliwości, że w toku postępowania weryfikacyjnego może powoływać się na okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu uprawnień kombatanckich na podstawie innego tytułu, niż "udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej".

Okoliczności te nie zostały, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należycie wyjaśnione.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Z przepisu tego wynika obowiązek organu administracji publicznej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określona sprawą. Natomiast art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wymieniając środków dowodowych stanowi, iż "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem".

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, nie przesłuchał nawet skarżącego, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się tylko do jednej okoliczności podniesionej w odwołaniu, tj. udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA na terenach Góry św. Anny.

Mając na uwadze przytoczone powyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 134 § 1i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł, jak w sentencji.