Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 345/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 par. 1, art. 77 par 1., art. 107 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200 ust. 1, art. 200 ust. 2, art. 200 ust.3, art. 207 ust. 1, art. 207 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 roku ze skargi K. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2017 roku nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 stycznia 2017 r., nr [...] Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (zwany dalej "Rektorem"), po rozpoznaniu wniosku K. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 20 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2016 r. (k. 1 akt administracyjnych) uczestnik studiów doktoranckich K. M. wystąpił o przyznanie mu stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]. We wniosku wskazał, że na I roku studiów prowadził zajęcia dydaktyczne w wymiarze 62 godzin. Rozpoczął również prowadzenie badań naukowych, które pozwoliły mu określić temat pracy doktorskiej. Zadeklarował, że na II roku studiów będzie miał taki sam wymiar pensum dydaktycznego. Stypendium pozwoli mu skompensować koszty prowadzenia zajęć oraz sfinansuje wyjazdy na konferencje. K. M. dołączył do wniosku okładkę monografii swojego autorstwa, pt.: "P. " wraz ze stronami tytułową, redakcyjną, spisem treści książki i przedmową (k. 2-7 akt administracyjnych). Jak wyjaśnił na dalszym etapie sprawy, pierwotnie złożone okładka oraz skopiowane strony pochodziły z egzemplarza sygnalnego dzieła.

Do wniosku o stypendium załączono także zaświadczenia i inne dokumenty potwierdzające udział doktoranta w:

- VI Międzynarodowej Konferencji Naukowej Ataki Sieciowe 2016 (UMK Toruń),

- konferencji naukowej "Młode Forum Prawa Mediów Elektronicznych Europa Cyfrowa" (Opole);

- konferencji "Inteligentne zarządzanie siecią i infrastrukturą IT" (Warszawa),

- "Poznańskim Festiwalu Nauki i Sztuki" (Poznań),

- konferencji "CONFidence" (Kraków),

- konferencji "Value of information: intellectual property privacy and big data" (Gdańsk),

- międzynarodowym seminarium "Injunctions in patent law" (Poznań),

- Zjeździe Katedr i Zakładów Prawa Własności Intelektualnej (Warszawa),

- ogólnopolskim seminarium "Umowy w prawie własności intelektualnej – wybrane zagadnienia" (Poznań) (k. 8-20 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia 20 października 2016 r., nr [...] Rektor odmówił przyznania K. M. przyznania stypendium doktoranckiego. Jako podstawę prawną powołał art. 200 ust. 1-3 i art. 20 ust. 1-2 z dnia 27 lipca 2005 r. Prawa o szkolnictwie wyższym (na datę decyzji: tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572; obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 1842; dalej "P.sz.w."), § 13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. poz. 558), § 60 ust. 1-3 Statutu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu stanowiącego załącznik do obwieszczenia nr 7/2015 Senatu UAM z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie jednolitego tekstu Statutu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 1 września 2016 r., § 1 zarządzenia nr 1/2016/2017 Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 1 września 2016 r. w sprawie zakresu obowiązków prorektorów w kadencji 2016/2020, § 1-4 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich (zwanych także dalej "Zasadami przyznawania stypendiów") stanowiących załącznik do Zarządzenia Rektora UAM nr 386/2014/2015 z dnia 19 marca 2015 r. (zwanego dalej także "zarządzeniem Rektora nr 386/2014/2015"), § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. Nr 243, poz. 1447) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej "K.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich oraz zgodnie z zasadami przyznawania stypendiów doktoranckich, stypendium może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich, wykazał się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo w realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni oraz w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wywiązał się z postępami pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Rektor wyjaśnił dalej, że na podstawie art. 200 ust. 5 P.sz.w. przyznanie stypendiów doktoranckich w oparciu o powyższe kryteria jest możliwe tylko w ramach środków, o których mowa w art. 98 ust. 1 ustawy. Na podstawie planu rzeczowo-finansowego na rok 2016 w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu stypendia doktoranckie są finansowane tylko z przychodów wskazanych w art. 98 ust. 8 P.sz.w., a ich ilość jest ograniczona i nie ma możliwości przyznania większej liczby stypendiów niż wskazanych w planie. Ustawa i rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich traktuje stypendium doktoranckie jako jedynie fakultatywne. Rektor zaznaczył, że jak wynika z brzmienia art. 200 ust. 3 P.sz.w. o wysokości stypendium doktoranckiego decyduje Rektor. Nie można w tym zakresie pomijać kwestii posiadanych środków, bowiem zarówno ilość stypendiów jak i ilość osób, które je otrzymają, jest uzależniona od ilości pieniędzy przeznaczonych na ten cel.

Od powyższej decyzji K. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wystąpił w nim w szczególności o dodatkowe przeliczenie punktacji stanowiącej podstawę wydania rozstrzygnięcia, uwzględnienie dowodu dołączonego do wniosku oraz przyznanie mu stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu skarżący zaznaczył, że ubiegając się o przyznanie stypendium przedłożył 18 załączników. Podczas spotkania doktorantów z Prodziekan ds. kształcenia i współpracy z otoczeniem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. A. M. w P. powziął podaną do wiadomości publicznej informację, że stypendia w roku akademickim 2016-2017 zostały przyznane osobom, które osiągnęły wynik co najmniej 19 punktów obliczony według załącznika 1.12 do zarządzenia Rektora UAM nr [...]/2015 z dnia 19 marca 2015 r. ustanawiającego zasady przyznawania stypendiów doktoranckich.

K. M. wyjaśnił dalej, że wedle jego obliczeń, doktorancka komisja stypendialna na podstawie zarządzenia nr [...]/2015 powinna jego wniosek ocenić na 31 punktów. Tymczasem w sekretariacie studiów doktoranckich została mu bowiem udzielona informacja, że otrzymał 14 punktów. Skarżący ustalił na podstawie konsultacji z Prodziekan ds. kształcenia i współpracy z otoczeniem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, że powodem przyznania mu mniejszej liczby punktów był brak załączenia recenzji monografii, którą wykazał w sprawozdaniu rocznym doktoranta za rok akademicki 2015/2016.

Skarżący zaznaczył, że bezpośrednim powodem nie dołączenia recenzji monografii do sprawozdania był fakt braku takiego wymogu w treści załącznika 1.12 do zarządzenia nr 386/2014/2015. W punkcie 3.1 tego zarządzenia określającym zasady punktacji za "autorstwo monografii naukowej w języku polskim lub w języku innym niż język: angielski, niemiecki, francuski, hiszpański, rosyjski lub włoski" przewiduje się wymogi, które to wszystkie zostały formalnie przez niego spełnione.

K. M. dodał też, że opublikowana przez niego monografia składa się z 7,67 arkusza wydawniczego, a dokładnie z 306842 znaków typograficznych (z przypisami i spacjami), co również wykazał w sprawozdaniu. Według skarżącego z zarządzenia nr 386/2014/2015 nie wynika, że istnieje wymóg udokumentowania faktu poddania monografii recenzji, a to uczyniono bezpośrednią przyczyną braku załączenia przez niego recenzji, mimo jej posiadania.

Nawiązując do powyższego K. M. przedstawił recenzję wydawniczą jego monografii, której autorem jest prof. dr hab. inż. J. K. z Wyższej Szkoły Policji w S. – autorytet i znawca tematyki podjętej w opracowaniu.

W konkluzji skarżący zwrócił się o uwzględnienie przedstawionej recenzji przy rozpatrywaniu jego wniosku o stypendium doktoranckie. Ustalił przy tym, że doktorancka komisja stypendialna powinna mu przyznać 31 punktów, na które składają się: 20 punktów za publikację monografii naukowej w języku polskim, 6 punktów za trzykrotny udział w konferencji, 2 punkty za dwukrotną pozanaukową działalność popularnonaukową na rzecz społeczności akademickiej oraz 3 punkty za prowadzenie zajęć dydaktycznych.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2017 r., nr [...] Rektor – powołując się między innymi na art. 200 ust. 1-3 i art. 207 ust. 1-2 P.sz.w. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy komisja stypendialna na Wydziale Prawa i Administracji nie rekomendowała K. M. do przyznania stypendium w procedurze odwoławczej. Stwierdziła, że przedstawiona monografia nie spełnia kryteriów monografii naukowej. W opinii Komisji jest to zgodne z § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 października 2015 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 2015) oraz ze stanowiskiem w zakresie wykładni tego przepisu prezentowanym w doktrynie przedmiotu. Wobec braku definicji "monografii" w kryteriach stypendialnych zawartych w zasadach przyznawania stypendiów doktoranckich w UAM zdaniem Komisji celowe jest odwołanie się do przepisów prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie, że za monografię może być uznana publikacja, która spełnia kryteria wymienione w cytowanym rozporządzeniu. Jednym z nich jest wymóg recenzji publikacji. Rektor zaznaczył dalej, że w ocenie komisji stypendialnej monografia K. M. nie spełnia opisanego kryterium, albowiem zgodnie z powszechnie przyjętą praktyką informacja o recenzji umieszczana jest na stronie redakcyjnej. W przypadku monografii skarżącego nie ma imienia i nazwiska recenzenta na stronie redakcyjnej publikacji. Z kolei przedstawiona później recenzja nie zawiera danych pozwalających ocenić, kiedy została sporządzona (brak daty). Dodatkowo podpis recenzenta nie pozwalał na określenie jego danych osobowych.

W konkluzji uzasadnienia decyzji Rektor wskazał, że K. M. uzyskał 3 punkty za działalność dydaktyczną, 8 punktów za konferencje, 2 punkty za organizację konferencji oraz 1 punkt za działalność organizacyjną, co łącznie daje 14 punktów. Tymczasem stypendia przysługiwały 30 pierwszym osobom z listy, przy czym ostatnia z nich uzyskała 16 punktów. K. M. uzyskawszy 14 punktów nie mógł być zatem rekomendowany do przyznania stypendium doktoranckiego.

Skargę od decyzji Rektora złożył K. M.. Zarzucił w niej naruszenie:

1. art. 7 i 77 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do wymogów formalnych, jakie musi spełniać monografia naukowa;

2. art. 107 § 1 K.p.a. poprzez niewskazanie w obu zaskarżanych decyzjach prawidłowej podstawy prawnej odmowy przyznania stypendium oraz niejasność motywów rozstrzygnięcia,

3. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez skarżącego;

4. art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieistniejące przepisy prawa zwyczajowego;

5. art. 8 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy wykorzystującej nadmiernie zaufanie skarżącego, którym obdarzył on organ na podstawie ustnych deklaracji jego pracowników;

6. art. 9 K.p.a. poprzez niedoinformowanie skarżącego o podstawie rozstrzygnięcia w toku postępowania związanego z ubieganiem się o wydanie decyzji;

7. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez odebranie możliwości wypowiedzenia się przez skarżącego przed wydaniem decyzji, w sytuacji, gdy zebrane dowody wzbudziły wątpliwości organu;

8. § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 października 2015 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. i nie obowiązywał ani w chwili składania przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium, ani w chwili wydawania decyzji z dnia 20 października 2016 r. i w chwili wydania decyzji z dnia 18 stycznia 2017 r., jak też w chwili opublikowania monografii naukowej autorstwa skarżącego;

9. § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten obowiązywał w chwili składania przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium, w chwili wydawania decyzji z dnia 20 października 2016 r. jak i w chwili opublikowania monografii naukowej autorstwa skarżącego;

10. pkt II ust. 3.1 załącznika nr 1.12 do zarządzenia Rektora UAM nr 386/2014/2015 z dnia 19 marca 2015 r. zmienionego przez zarządzenie Rektora UAM z dnia 3 marca 2016 r., nr 490/2015/2016 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie dołączając do wniosku o przyznanie stypendium recenzji wydawniczej swojej monografii naukowej, pt. "Polskojęzyczna społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darnet" nie spełnił wymogów formalnych wniosku, w sytuacji, gdy recenzja wydawnicza nie widnieje na liście dokumentów, jakie należy złożyć do wniosku w celu potwierdzenia autorstwa monografii naukowej.

Wskazując na powyższe K. M. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz zobowiązanie właściwego organu do wydania decyzji przyznającej mu stypendium doktoranckie. Zwrócił się także o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W obszernych motywach skargi K. M. zwrócił uwagę, że przedkładając wraz z wnioskiem o stypendium doktoranckie monografię "Polskojęzyczna społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darnet" ustnie informował organ, że jest to jedynie tzw. egzemplarz sygnalny. Wyjaśniał, iż nie dysponuje egzemplarzem nakładu właściwego. Otrzymał zapewnienie, że w takiej sytuacji ma złożyć kserokopię egzemplarza sygnalnego, a jeżeli wzbudzi ona wątpliwości organu, to zostanie on wezwany do wyjaśnień.

Dalej K. M. podkreślił, że wszystkie właściwe, opublikowane egzemplarze jego monografii posiadają adnotację o recenzencie na stronie redakcyjnej. Dotyczy to także egzemplarzy znajdujących się w bibliotekach. Skarżący wskazał, że skoro informacja o recenzji znajduje się w opublikowanym dziele, a nadto obszerny cytat z niej znajduje się na tylnej okładce, to nie sposób zaaprobować argumentacji Rektora sugerującej, że recenzja mogła powstać po opublikowaniu monografii.

Przenosząc powyższe na grunt prawny skarżący zaznaczył, że organ naruszył art. 7 K.p.a. nie wzywając skarżącego do uzupełnienia wniosku (wobec stwierdzonych wątpliwości dotyczących recenzji wydawniczej), nadto nadużył również zaufania skarżącego, naruszając w ten sposób art. 8 K.p.a.

K. M. wyjaśnił też, że w toku postępowania, po wydaniu pierwszej decyzji, jedyną informacją jaką otrzymał był zarzut braku poddania procedurze recenzji jego monografii naukowej. Monografia ta została jednak poddana procedurze recenzji, a egzemplarz recenzji został przedłożony w oryginale do wglądu kierownikowi studiów doktoranckich podczas konsultacji udzielonej skarżącemu w dniu 22 listopada 2016 r. Kierownik studiów doktoranckich nie zgłaszała wówczas zastrzeżeń co do podpisu widocznego na recenzji jak i do jej prawdziwości. To właśnie w zaufaniu do odbytej konsultacji K. M. zdecydował się dołączyć do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy właśnie kopii okazanej uprzednio recenzji.

Na marginesie skarżący dodał, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 października 2016 r. nie wyjaśniono przyczyn rozstrzygnięcia odmownego. Informacje o takowych uzyskał dopiero w toku ustnych konsultacji z pracownikiem uczelni.

Skarżący podkreślił wreszcie, że okoliczność zrecenzowania jego monografii przez prof. dr hab. inż. J. K. afiliowanego przez Wyższą Szkołę Policji w Szczytnie jest informacja dostępną publicznie, którą organ mógł uzyskać samodzielnie w toku postępowania.

K. M. zgłosił także zastrzeżenia do przywołanej przez Rektora w decyzji "powszechnie przyjętej praktyki". Uznał to za niedopuszczalne i naruszające art. 6 K.p.a. Skarżący zaznaczył, że od lat i to liczne znamienite monografie naukowe ukazując się drukiem, a mimo poddaniu ich recenzji często nie mają zamieszczonych informacji na ten temat w miejscu wskazanym przez doktorancką komisję stypendialną.

Niezależnie od powyższego i odnosząc się do podstaw prawnych decyzji K. M. wyjaśnił, że Rektor wywiódł kryteria kwalifikacji monografii jako naukowej z § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 października 2015 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 2015). Tymczasem akt ten wchodził w życie 1 stycznia 2017 r. Oznacza to, że doktorancka komisja stypendialna zastosowała do oceny monografii autorstwa skarżącego akt prawny, który wszedł w życie pół roku po ukazaniu się publikacji i złożeniu wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego. W ocenie K. M. należało w sprawie zastosować analogiczne rozporządzenie z dnia 12 lipca 2012 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1126), które obowiązywało do dnia 21 grudnia 2016 r., a więc w czasie opublikowania spornej monografii naukowej.

Dodatkowo skarżący zaznaczył, że w istocie właściwą podstawą prawną oceny jego dorobku powinno być zarządzenie Rektora nr 386/2014/2015, w tym jego załącznik 1.12. Przedstawiona przez niego monografia została udokumentowana we wskazany w nim sposób.

Na marginesie sprawy K. M. zwrócił uwagę, że dnia 21 listopada 2016 r. Rektor wydał adresowaną do niego decyzję nr [...] w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów. W toku oceny wówczas złożonego wniosku monografia "Polskojęzyczna społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darnet" została uznana za monografię naukową. K. M. przedstawił także zasoby baz bibliotecznych, w których jego książka widnieje jako monografia naukowa.

Odrębnie skarżący wyjaśnił także, że organ dopuścił się uchybienia nie stosując w sprawie obowiązującego od dnia 1 października 2016 r. zarządzenia Rektora UAM nr 490/2015/2016 zmieniającego zarządzenie nr 386/2014/2015. Według znowelizowanych zasad nie można już przyznać za udział w konferencjach większej ilości punktów aniżeli odpowiadająca 4 konferencjom w Polsce i 2 zagranicznym. Nowe zarządzenie ogranicza zatem promowanie doktorantów, którzy koncentrują się na uczestnictwie w konferencjach kosztem tych, którzy koncentrują się na pracy naukowej (do tych ostatnich zaliczył się skarżący).

Do skargi załączono szereg dokumentów na poparcie podnoszonych tez, w tym także kopię okładki i strony redakcyjnej monografii "Polskojęzyczna społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darnet" z informacjami o recenzji wydawniczej wraz z cytatem z niej.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podkreślił, że jest ona bezzasadna. Rektor zaznaczył, że zgodnie z art. 200 ust. 1 P.sz.w. uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, z kolei na podstawie art. 200 ust. 3 P.sz.w. i § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej. Organ podkreślił, że stypendium doktoranckie jest świadczeniem fakultatywnym. Decyzja o przyznaniu stypendium i w szczególności dokonana ocena osiągnięć doktoranta wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, które pozwala organowi na swobodną ocenę stanu faktycznego.

Następnie Rektor przedstawił zasady przyznawania stypendiów określone rozporządzeniu w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (§ 13 ust. 3) oraz w zarządzeniu Rektora nr 386/2014/2015 (§ 2 ust. 1, ust. 4, § 3 ust. 3-6. § 4 ust. 6 ).

Odnosząc się do zarzutów skargi Rektor w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że do wniosku K. M. nie można było stosować – jak sugeruje skarżący – zasad przeliczania punktów przyznawanych doktorantom określonych w załączniku nr 1.12 do zarządzenia Rektora nr 386/2014/2015 zmienionego zarządzeniem Rektora UAM nr 490/2015/2016 z dnia 3 marca 2016 r. (które weszło w życie w dniu 1 października 2016 r.). W ocenie organu zmienione kryteria nie mogły mieć zastosowania, jako że podstawą ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego są osiągnięcia naukowe z poprzedniego roku akademickiego (tj. roku akademickiego 2015/2016), ponadto zastosowanie kryteriów stosownie do § 4 ust. 6 i §2 ust. 4 lit. b przyznawanie stypendium nastąpiło na etapie ustalania liczby punktów za poszczególne osiągnięcia naukowe i sporządzania rankingu przez doktorancką komisję stypendialną, a więc jeszcze przed wejściem w życie zarządzenia nr 490/2015/2016 r.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących nie uwzględnienia przez Rektora punktacji za monografię skarżącego "P. " jako monografii naukowej organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Zaznaczył dodatkowo, że wbrew twierdzeniom K. M. do ustalenia pojęcia monografii naukowej, w związku z brakiem definicji zarówno w Regulaminie stypendium, jak i załączniku do zasad przyznawania stypendium należało zastosować pomocniczo przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym, które zawiera definicję monografii naukowej. Zdaniem organu jest to zgodne z zasadami wykładni. Pomocnicze stosowanie definicji monografii naukowej wskazanej w wymienionym rozporządzeniu do oceny osiągnięć naukowych dla celów postępowania w przedmiocie stypendium doktoranckiego zostało uznane za prawidłowe i w pełni uzasadnione zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazując na powyższe Rektor wskazał też, że skoro pojęcie monografii naukowej jest zdefiniowane w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, to nie było potrzeby do umieszczania wymogu przedłożenia recenzji publikacji w zasadach przeliczania osiągnięć dla Wydziału Prawa i Administracji.

W kwestii ustalenia stanu prawnego, który powinien znaleźć zastosowanie, organ stwierdził natomiast, że ocena publikacji pod kątem jej recenzji wydawniczej nastąpiła dopiero na etapie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonego wydaniem decyzji z dnia 19 stycznia 2017 r. Oznacza to, że zasadnie zastosowano rozporządzenie, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.

Dalej organ podkreślił, że wedle rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 października 2015 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 2015), jak i także najnowszego rozporządzenia z 2016 r., publikacja dla uzyskania statusu monografii naukowej musi być poddana procedurze recenzji wydawniczej (stosownie do § 8 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z 2015 r. oraz stosownie do § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 grudnia 2016 r.). W ocenie organu dostarczony przez skarżącego wydruk recenzji na kartce, bez daty, z nieczytelnym podpisem nie spełnia wymogu recenzji wydawniczej, ponieważ fakt recenzji wydawniczej odnotowywany jest w publikacji, na odwrocie strony tytułowej.

Niezależnie Rektor odniósł się do kwestii zarzucanej mu niekonsekwencji w kwalifikacji opracowania K. M. "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet". Gdy chodzi o uwzględnienie dzieła w ramach postępowania o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów, organ zwrócił uwagę, że w kryteriach przyznawania tego ostatniego świadczenia punktuje się publikację monografii, a nie autorstwo monografii naukowej. W zakresie argumentów dotyczących wprowadzenia monografii "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet" do baz bibliograficznych Rektor stwierdził natomiast, że kwalifikacja opracowania do tych baz nie jest miarodajna w zakresie niniejszej sprawy.

Niezależnie organ zwrócił uwagę, że publikacja skarżącego jest opublikowaną przez niego pracą magisterską, a monografiom naukowym stawia się inne wymagania (m.in. charakter oryginalny i twórczy, znaczący wkład w naukę) niż najlepszym nawet pracom magisterskim.

Rektor podkreślił, że z uwagi na opisane okoliczności w całości podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji dotyczące braku uwzględnienia publikacji jako monografii naukowej i uważa, że zarzuty w powyższym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się wreszcie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Rektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 207 ust. 1 P.sz.w. organy uczelni stosują K.p.a. odpowiednio. Oznacza to, że nie wymaga się od tych organów zachowania takiej samej skrupulatności w stosowaniu tych przepisów, jak wymagane jest to w odniesieniu do organów administracji publicznej.

Organ zaznaczył przy tym, że wydane decyzje spełniają wymogi art. 107 K.p.a. Zwrócił między innym uwagę, że w uzasadnieniu decyzji szeroko zostały również omówione przyczyny, ze względu na które odmówiono uznania publikacji skarżącego za monografię naukową. Wskazano również z jakiego powodu odmówiono wiarygodności przedłożonej recenzji. W ocenie Rektora zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego i naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego także nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygniecie. Doszło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i oceny wszystkich przedłożonych przez skarżącego dowodów w świetle obowiązujących przepisów, nie zaś na podstawie prawa zwyczajowego, jak wskazywane jest w skardze.

Końcowo Rektor zaznaczył, że na wypadek uwzględnienia skargi, nie powinien znaleźć zastosowania art. 145a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – uw. Sądu; dalej "P.p.s.a."), a to z uwagi na uznaniowy charakter decyzji w sprawie stypendium doktoranckiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do wyjaśnienia motywów wyroku Sąd uznał za konieczne uporządkowanie problematyki będącej przedmiotem sporu w sprawie. Jest to wskazane, gdyż w decyzjach, środkach zaskarżenia i pismach, zarówno ze strony skarżącego jak i organu, podniesiono wiele kwestii, które wymagają odrębnej uwagi.

W ocenie Sądu za zasadniczy należy uznać spór wokół kwalifikacji monografii autorstwa K. M. pt.: "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet" jako monografii naukowej, który rozgorzał między stronami zarówno w płaszczyźnie proceduralnej (w odniesieniu do oceny przedstawionych przez skarżącego dowodów) jak i płaszczyźnie materialnej (wobec zakwestionowania przez Rektora w odpowiedzi na skargę kasacyjnej walorów naukowych monografii skarżącego). Rozstrzygnięcie tego sporu ma znaczenie fundamentalne, ponieważ punktacja przyznawana doktorantowi decyduje o miejscu na liście rankingowej osób ubiegających się o stypendia zgodnie z § 2 pkt 4-6 Zasad przyznawania stypendiów z 2015 r. (i to niezależnie, czy znajdą zastosowanie Zasady z 2015 r., czy Zasady znowelizowane w 2016 r. – o czym niżej), a w myśl załącznika 1.12 do tych Zasad, pkt 3.1, tiret drugie, monografia naukowa, poza monografią naukową obcojęzyczną, jest zdecydowanie najwyżej punktowanym osiągnięciem doktoranta.

W powiązaniu z powyższym Sąd rozważy następnie zarzuty skarżącego dotyczące tego czy i z którego roku rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym powinno być stosowne w sprawie.

Końcowo wreszcie Sąd wypowie się w kwestii sporu pomiędzy stronami dotyczącego regulacji wewnętrznych uczelni, które należy stosować do oceny wniosku K. M. o przyznanie mu stypendium doktoranckiego (to jest, czy powinny być to Zasady przyznawania stypendiów wprowadzone zarządzeniem nr 386/2014/2015, czy Zasady znowelizowane w 2016 r. zarządzeniem nr 490/2015/2016).

Odnosząc się do pierwszego z wymienionych wyżej zagadnień Sąd podkreśla, że do wniosku o przyznanie stypendium z dnia 30 czerwca 2016 r. K. M. dołączył okładkę monografii swojego autorstwa, pt.: "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet" wraz ze stronami: tytułową, redakcyjną, spisem treści książki i przedmową (k. 2-7 akt administracyjnych). Sąd zaznacza też w tym miejscu, iż nie znajduje powodów, dla których miałby odmówić wiarogodności zawartemu skardze oświadczeniu skarżącego, że informował organ ustnie w chwili składania wniosku, że składa kopie stron tzw. "egzemplarza sygnalnego" dzieła. Okoliczności tych nie można jednak zweryfikować na podstawie akt sprawy, a K. M. nie poinformował organu pisemnie, względnie przez uczynienie choćby adnotacji na wniosku, że składa kopie stron opracowania monograficznego, które w ostatecznej wersji opublikowanej zostało opatrzone recenzją wydawniczą. Z tych względów na potrzeby oceny prawidłowości początkowej fazy postępowania należy przyjąć za bezsporne tylko to, że złożono wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego z załącznikami, które znajdują się w aktach administracyjnych.

Uprzedzając dalsze rozważania Sąd wyjaśnia, że nie zaprzecza twierdzeniom Rektora przedstawionym w odpowiedzi na skargę, iż organ uczelni przyznający świadczenie w postaci stypendium doktoranckiego dysponuje pewnym marginesem uznania, o czym świadczy zwrot "może otrzymywać stypendium" w art. 201 ust. 1 P.sz.w. oraz "stypendium [...] może być przyznane" w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich. Owy margines uznania nie oznacza jednak nieograniczonej swobody w zakresie rozpoznania wniosku doktoranta. O przyznawaniu stypendium doktoranckiego muszą decydować zobiektywizowane i czytelne dla adresata kryteria, odnoszone do konkretnej osoby - co wynika nie tylko z ogólnych zasad K.p.a. (m.in. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) stosowanych w oparciu o art. 207 ust. 1 P.sz.w., ale też z konieczności równego traktowania doktorantów w świetle regulacji wewnętrznych uczelni.

Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że zgodnie z Zasadami przyznawania stypendiów, które wprowadzono w Uniwersytecie im. A. M. w 2015 r. zarządzeniem Rektora nr [...]/2015, na Wydziale Prawa i Administracji o przyznaniu wysokiej punktacji dla doktoranta ubiegającego się o przyznanie stypendium doktoranckiego (20 punktów) decydowało "autorstwo monografii naukowej w języku polskim" (załącznik 1.12 do zarządzenia Rektora nr [...]/2015, pkt 3.1, tiret drugie).

Posłużenie się w powyższych Zasadach pojęciem "monografii naukowej", bez dodatkowego doprecyzowania go, otwiera przez doktorancką komisją stypendialną oraz przyznającym stypendia Rektorem możliwość indywidualnej oceny przedłożonych przez doktorantów monografii. Sąd nie kwestionuje zatem, że do organu uczelni, stosownie do przyjętych regulacji wewnętrznych, należy ocena walorów dzieła, przedstawianego jako naukowe.

Jak wskazano wyżej, K. M. wraz z wnioskiem z dnia 30 czerwca 2016 r. nie przedłożył opinii recenzenta ani tez innych pisemnych materiałów potwierdzających sporządzenie do monografii recenzji wydawniczej. To mogło wpływać na ocenę walorów dzieła pierwotnie dokonaną przez doktorancką komisję stypendialną, a następnie Rektora.

Pomimo powyższego, postępowania Rektora nie można ocenić jako w pełni prawidłowego w płaszczyźnie proceduralnej. Zwraca uwagę fakt, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 października 2016 r. nie wyjaśniono K. M. jaką uzyskał on punktację na potrzeby ubiegania się o stypendium doktoranckie. Nadto organ ani słowem nie wypowiedział się, dlaczego nie uwzględnił – dla celów obliczenia tejże punktacji – monografii przedłożonej przez skarżącego.

Nie do zaakceptowania jest też sposób dalszego postępowania organu. Podkreślić należy, że o ile pierwotny wniosek K. M. o przyznanie stypendium doktoranckiego można było ocenić jako niedostatecznie udokumentowany (o czym wyżej), to z całą pewnością nie można takiego zarzutu postawić po uzupełnieniu przez niego dokumentacji na etapie składnia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący przedłożył wówczas do akt kopię recenzji książki "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet" autorstwa prof. WSPol dr. hab. inż. J. K.. Na recenzji tej wyraźnie wskazano imię i nazwisko recenzenta, miejsce jego zatrudnienia oraz widnieje jego podpis. Zdaniem Sądu kwestionowanie prawdziwości dokumentu recenzji pochodzącej od pracownika nauki przez Rektora w uzasadnieniu decyzji z dnia 18 stycznia 2017 r., zwłaszcza do co do złożonego podpisu i daty sporządzenia, ocenić należy jako zdecydowanie nieusprawiedliwione w okolicznościach sprawy i naruszające art. 80 K.p.a. ("organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona") w zw. z art. 207 ust. 1 P.sz.w. Mając na uwadze, że K. M. przedłożył recenzję, którą jednoznacznie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy określił jako recenzję wydawniczą (k. 25 akt administracyjnych), obowiązkiem organu – jeżeli ten powziął względem przedstawionego dokumentu wątpliwości – było wezwanie skarżącego złożenia dodatkowych wyjaśnień (stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Tymczasem Rektor przyjął z góry nieuprawnione założenie, że recenzja prof. WSPol dr. hab. inż. J. K. nie jest recenzją wydawniczą, a co więcej poddał w wątpliwość prawdziwość podpisu recenzenta, choć żadne okoliczności nie przemawiały za tym, że wskazana recenzja miałaby być sporządzona na potrzeby inne aniżeli wydawnicze, względnie, że podpis recenzenta nie jest autentyczny. Zdaniem Sądu stwierdzić więc należy, że Rektor naruszył art. 7 K.p.a., gdyż rozpoznając sprawę nie podjął wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia sprawy, zważając na słuszny interes K. M. ubiegającego się o stypendium doktoranckie.

Uzupełniająco dodać trzeba, że do skargi skarżący przedłożył kopię tylnej okładki swojej książki, gdzie umieszczono obszerny cytat z recenzji prof. WSPol dr. hab. inż. J. K. oraz kopię rewersu strony tytułowej, gdzie odnotowano, że do książki sporządzono recenzję (ze wskazaniem imienia i nazwiska recenzenta). To wszystko prowadzi do wniosku, że zdecydowanie pochopna i przedwczesna okazała się negatywna ocena wiarygodności dokumentacji, którą przedłożył K. M. wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium doktoranckiego.

Z wymienionych powodów nie do zaakceptowania są zatem motywy decyzji Rektora z dnia 18 stycznia 2017 r., którą oparto w zasadzie na jednym tylko argumencie – a mianowicie zarzucono skarżącemu, że jego monografia nie spełnia kryterium monografii naukowej, ponieważ nie zawiera informacji o recenzji umieszczonej na stronie redakcyjnej. Tymczasem na etapie postępowania sądowoadministracyjnego K. M. wykazał, że jego książka spełniła kryterium wskazane przez Rektora.

Podsumowując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja naruszyła podniesione w skardze art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. z uwagi na nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Można się zgodzić także z zarzutem naruszenia art. 9 K.p.a., gdyż w okolicznościach sprawy Rektor zobowiązany był w sposób wyczerpujący wyjaśnić skarżącemu zasady kwalifikacji monografii jako monografii naukowej (dotyczy to zwłaszcza postępowania poprzedzającego wydanie pierwszej z decyzji Rektora).

Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. uznając, że decyzja Rektora formalnie ujmując zawierała wszystkie wymagane elementy (co należy oczywiście odróżnić od oceny trafności decyzji w aspekcie merytorycznym). Nie okazał się skuteczny także zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Zwrócić bowiem należy uwagę, że całość materiału sprawy administracyjnej pochodzi od K. M., stąd pominięcie czynności poinformowania go do zebraniu tego materiału, nie jest uchybieniem, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie mógł z kolei zweryfikować zarzutu naruszenia art. 8 K.p.a. Na podstawie akt sprawy nie można było bowiem ustalić, jakie deklaracje składali pracownicy uczelni odpowiedzialni za decyzje wydane w sprawie stypendium doktoranckiego K. M. podczas przeprowadzonych z nim ustnych rozmów.

W zakresie problematyki kwalifikacji monografii K. M. pt.: "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet" jako monografii naukowej punktowanej wyłoniło się także zagadnienie o charakterze materialnym. Otóż organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że "publikacja skarżącego jest opublikowaną przez niego praca magisterską, a monografiom naukowym stawia się inne wymagania (m.in. charakter oryginalny i twórczy, znaczący wkład w naukę) niż najlepszym nawet pracom magisterskim". Skarżący zakwestionował takie stanowisko organu, uwypuklając to na rozprawie sądowej w dniu 17 sierpnia 2017 r., gdzie całościowo podtrzymał wywody skargi (w tym w zakresie odnoszącym do recenzji jego dzieła przygotowanej przez prof. dr hab. M. F.).

Odnosząc się do powyższego Sąd w pierwszej kolejności podkreśla, że opisana wyżej wypowiedź Rektora wyrażona za pośrednictwem pełnomocnika dopiero w piśmie procesowym na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji ani stanowić argumentu na jej poparcie. Wypowiedź ta nie znajduje bowiem odniesienia do żadnych motywów decyzji, w której – co wymaga zaznaczenia – zakwestionowano monografię K. M. tylko i wyłącznie z powodu wspomnianego wyżej braku umieszczenia/odnotowania na niej recenzji wydawniczej. Wreszcie z decyzji wydanych w sprawie nie wynika, że przedmiotem badania na jakimkolwiek etapie sprawy była treść książki skarżącego; do akt administracyjnych ani sądowych nie złożono nawet jej treści. Ubocznie można też zwrócić uwagę, iż do akt sądowych złożono recenzję pracy magisterskiej K. M. pt.: "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet" (sporna monografia jest jej zmodyfikowaną i uzupełnioną wersją – uw. Sądu) autorstwa prof. dr hab. M. F., który ocenił jego opracowanie jako "wybitne", przedstawiające "badania naukowe z prawdziwego zdarzenia" oraz "w pełni profesjonalną obserwację" i zawierające "kwintesencję pracy o najwyższych walorach poznawczych". Przywołany recenzent zasugerował także publikację dzieła. W świetle takiej recenzji nie można a priori wykluczać – jak to uczynił pełnomocnik Rektora w odpowiedzi na skargę – że sporna książka skarżącego ma walory pozwalające uznać ją za monografię naukową.

K. M. odrębnie podniósł też zarzuty naruszenia:

- § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 października 2015 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 2015) poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. i nie obowiązywał w chwili składania przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium, w chwili wydawania decyzji z dnia 20 października 2016 r., w chwili wydania decyzji z dnia 18 stycznia 2017 r., ani też w chwili opublikowania monografii autorstwa skarżącego;

- § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1126), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten obowiązywał w chwili składania przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium, w chwili wydawania decyzji z dnia 20 października 2016 r., jak i w chwili opublikowania monografii naukowej autorstwa skarżącego.

Odnosząc się do powyższych zarzutów rozpocząć trzeba od wstępnego sprecyzowania kwestii dotyczących mocy prawnej rozporządzenia z dnia 27 października 2015 r.

W płaszczyźnie formalnej stanowisko K. M. odnoszące się do błędnego powołania przez Rektora rozporządzenia z dnia 27 października 2015 r. jest z całą pewnością zasadne. Zauważyć bowiem należy, że rozporządzenie to nigdy nie weszło w życie. Zostało ono co prawda ogłoszone w Dzienniku Ustaw z dnia 2 grudnia 2015 r., a początek jego obowiązywania zaplanowano na dzień 1 stycznia 2017 r., jednakże utraciło ono moc prawną na skutek dokonanej w trakcie vacatio legis istotnej zmiany jego delegacji ustawowej (art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1620) wprowadzonej nowelizacją z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1311). Nowelizacja ta w relewantnym tu zakresie nabrała mocy dnia 1 stycznia 2017 r. (zob. art. 4 pkt 8 i art. 23 pkt 3 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r.), powodując zarazem, że rozporządzenie z dnia 27 października 2015 r. nie weszło tego dnia w życie.

Powyższe nie oznacza jednak, że dnia 1 stycznia 2017 r. nie doszło do żadnych zmian aktów wykonawczych w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym. Od dnia 1 stycznia 2017 r. obowiązuje bowiem rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom, w których zgodnie z ich statutami nie wyodrębniono podstawowych jednostek organizacyjnych (Dz. U. poz. 2154), wydane w oparciu o znowelizowany art. 44 ust. 2 ustawy o zasadach finansowania nauki.

Dodać trzeba uzupełniająco, że do dnia 31 grudnia 2015 r. obowiązywało przywołane przez K. M. rozporządzenie z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym.

Kontynuując powyższe rozważania w kontekście zarzutów postawionych w skardze konieczne staje się rozstrzygnięcie, czy przepisy powołanych rozporządzeń w ogóle powinny mieć zastosowanie w przypadku kwalifikowania monografii skarżącego przedstawionej do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, a jeżeli tak, to które z tych rozporządzeń należało brać pod uwagę (rozporządzenie z dnia 13 lipca 2012 r. czy rozporządzenie z dnia 12 grudnia 2016 r.).

Zaznaczyć trzeba w pierwszej kolejności, że przepisy dotyczące przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom nie są adresowane do pracowników nauki, czy osób podejmujących się aktywności na polu naukowym. Zawierają one kryteria oceny jednostek naukowych i nie służą kwalifikowaniu opracowań naukowych na potrzeby inne, aniżeli parametryzacja tych jednostek. Sądowi znana jest jednak stosunkowo powszechna praktyka, potwierdzona zresztą w orzecznictwie sądów administracyjnych (wskazanym przez Rektora w odpowiedzi na skargę – s. 5), polegająca na pomocniczym stosowaniu kryteriów kwalifikacji opracowań naukowych zawartych w rozporządzeniach parametryzacyjnych. Są to bowiem w istocie jedyne akty prawa powszechnie obowiązującego, które zawierają takie kryteria.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uświadomić sobie, że spór pomiędzy skarżącym a organem dotyczący tego, które rozporządzenie dotyczące przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym i uczelniom (obowiązujące do dnia 31 grudnia 2016 r., czy od 1 stycznia 2017 r.), odnosi się do przepisów, które stosowane są jedynie pomocniczo.

Zdaniem Sądu, skoro K. M. wystąpił o przyznanie mu stypendium doktoranckiego w 2016 r., a do tego wnioskował o przyznanie mu punktacji za monografię już opublikowaną (też w 2016 r.), to monografię tą należało kwalifikować w świetle kryteriów obowiązujących w dacie jej publikacji. Stosowanie do niej pomocniczo regulacji wprowadzonych od 2017 r., a więc po ukazaniu się książki w druku, oznaczałoby złamanie reguły lex retro non agit.

Przedstawiony wywód prowadzi do wniosku, iż należy przyznać rację skarżącemu, że obowiązujący w dacie opublikowania jego monografii i właściwy do jej oceny § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1126) nie przewidywał obowiązku uzyskania recenzji wydawniczej.

W skardze K. M. zarzuca dodatkowo – wpisujące się w powyższy kontekst – naruszenie 6 K.p.a., polegające na powołaniu się Rektora na przepisy wykonawcze jeszcze nie obowiązujące w dacie publikacji jego monografii pt.: "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet", a także polegające na odwołaniu się do "powszechnie przyjętej praktyki". Zarzut ten jest trafny w odniesieniu do stosowania przez Rektora kryteriów pochodzących z rozporządzenia, którego obowiązywanie przypadało od dnia 1 stycznia 2017 r. Jeśli natomiast chodzi o odniesienie się przez organ do "powszechnie przyjętej praktyki", to zdaniem Sądu nie można takiego odniesienia w okolicznościach sprawy traktować a priori jako niedopuszczalnego. Rektor oceniając monografię K. M. i kwalifikując ją jako naukową pod kątem przyznania punktów uprawniających do uzyskania stypendium doktoranckiego ma prawo odwołać się do pewnych powszechnie przyjętych, pozaprawnych reguł oceniania prac naukowych, pod warunkiem, że stanowisko swoje rzetelnie uzasadni. Sąd zaznacza też, że sporządzenie do monografii recenzji wydawniczej (z uwzględnieniem, rzecz jasna, treści tej recenzji), może być istotnym kryterium oceny monografii.

W skardze przedstawiono także zarzut naruszenia pkt II ust. 3.1 załącznika nr 1.12 do zarządzenia Rektora UAM nr 386/2014/2015 z dnia 19 marca 2015 r. zmienionego przez zarządzenie Rektora UAM z dnia 3 marca 2016 r., nr 490/2015/2016 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie dołączając do wniosku o przyznanie stypendium recenzji wydawniczej swojej monografii naukowej, pt. "Polskojęzyczna społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darnet" nie spełnił wymogów formalnych wniosku, w sytuacji, gdy recenzja wydawnicza nie widnieje na liście dokumentów, jakie należy złożyć do wniosku w celu potwierdzenia autorstwa monografii naukowej.

W uzasadnieniu skargi K. M. uzupełnia powyższy zarzut i wyraża nadto stanowisko, że do jego wniosku należało stosować zarządzenie Rektora zarządzenia Rektora UAM nr 386/2014/2015 znowelizowane zarządzeniem Rektora UAM z dnia 3 marca 2016 r., nr 490/2015/2016, jako że w tym brzmieniu było ono dla niego względniejsze.

W ocenie Sądu zgodzić się należy z K. M., iż rzeczywiście w punkcie 3.1 załącznika nr 1.12 do zarządzenia Rektora UAM nr 386/2014/2015 nie przewidywano obowiązku dołączenia do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego monografii wraz z recenzją wydawniczą. Sąd zaznacza jednak, że zgodnie z tym, co już wyżej wyjaśniono, nie oznacza to, iż organ uczelni jest pozbawiony uprawnienia do oceny przedłożonego dzieła/książki pod kątem tego, czy może być ona uznana za "monografię naukową".

Przechodząc do kolejnego zarzutu K. M., który domaga się stosowania do jego wniosku zarządzenia Rektora UAM nr 386/2014/2015 we względniejszej dla niego wersji później znowelizowanej zarządzeniem Rektora UAM z dnia 3 marca 2016 r., nr 490/2015/2016, Sąd stwierdza, że zarzut ten jest nietrafny. Skarżący wywodzi, że stosowanie zarządzenia z dnia 3 marca 2016 r., nr 490/2015/2016 spowodowałoby nie tyle zmianę jego punktacji na potrzeby stypendium doktoranckiego, ale umniejszenie punktacji innych konkurujących z nim doktorantów, uzyskanej z tytułu udziału w konferencjach (w zarządzeniu nr 490/2015/2016 wprowadzono w tym zakresie limity). Taka argumentacja opiera się na założeniu, że względem innych osób stosowane byłyby zaostrzone kryteria, które nie obowiązywały w dacie, gdy brali oni udział w wydarzeniach naukowych. Stanowiłoby to niedopuszczalne niekorzystne wsteczne stosowanie reguł przyznawania punktacji.

Podsumowując Sąd wskazuje, że zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji Rektora. Przede wszystkim w świetle okoliczności sprawy nie jest bowiem trafne kategoryczne stwierdzenie organu, iż przedłożona przez K. M. monografia nie posiada recenzji wydawniczej, względnie, że informacja o recenzji nie została umieszczona na wydanym egzemplarzu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien ocenić przedłożoną przez skarżącego dokumentację, zważając, że na etapie postępowania administracyjnego przedstawił on kopię recenzji wydawniczej swojej monografii pt.: "P. społeczność przestępcza zorganizowana w sieci darknet", a na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przedłożył kopie książki w wersji opublikowanej. Z materiałów tych wynika, że informacja o recenzji została umieszczona na stronie redakcyjnej książki, a cytat z niej – na tylnej stronie okładki.

Jednocześnie Sąd zaznacza, że kwalifikując monografię skarżącego pod kątem przyznania za nią punktacji organ jest uprawniony do weryfikacji jej naukowych walorów, przy czym ocena dzieła K. M. (jeżeli organ zdecyduje się jej dokonać) powinna zostać przeprowadzona z udziałem skarżącego, któremu należy umożliwić wypowiedzenie się przynajmniej w razie wątpliwości przemawiających na jego niekorzyść, oraz powinna zawierać odniesienie do treści ksiązki i uwzględniać przygotowane recenzje.

Ubocznie Sąd zwraca uwagę organowi na konieczność odniesienia przyznawanych punktów za poszczególne osiągnięcia do przedłożonej przez doktoranta dokumentacji.

Niezależnie od przedstawionych rozważań Sąd zwraca uwagę na kwestię, którą dostrzegł z urzędu. Sąd odnotował, że na wniosku K. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 23 akt administracyjnych) znajduje się adnotacja, cyt. "Utrzymanie w mocy decyzji" podpisana i opatrzona pieczęcią przez Prorektora prof. dra hab. R. N., który wcześniej podpisał pierwszą wydaną w sprawie decyzję z dnia 20 października 2016 r. Oznacza to, że nie można wykluczyć, iż w ponownym rozpoznaniu sprawy brał udział pracownik (sugerując rozstrzygnięcie), który powinien być z postępowania wyłączony.

Wskazując na powyższe Sąd przypomina, że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ trzeba bezwzględnie weryfikować, czy jest konieczne zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. (zob. uchwała składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/5/202 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 442/06). Gdy wystąpi taka potrzeba, w myśl art. 24 § 3 K.p.a. bezpośredni przełożony pracownika, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, obowiązany jest wyłączyć go od udziału w postępowaniu, gdyż okoliczność ta mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności tego pracownika (zob. wyrok z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 431/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800). Na zasądzone koszty złożyły się wpis od skargi (200 zł, k. 2 i 60 akt sądowych), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł, k. 20 akt sądowych) oraz wynagrodzenie adwokata (480 zł).