Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 725/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-01-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 28 lipca 2009 r. C. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 sierpnia 2009 r. wpis od tej skargi został określony na kwotę 11.037 zł.

W skardze strona, poza zarzutami co do decyzji, zawarła też wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do skargi załączono wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF). W uzasadnieniu tegoż wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Podał, że aktualnie jest jedynym żywicielem rodziny, bowiem żona przebywa na urlopie wychowawczym i nie uzyskuje żadnych dochodów. Małżonkowie posiadają dwoje dzieci. Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.500 zł brutto, z którego pokrywane są wydatki na wyżywienie całej rodziny i opłaty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, wynika ponadto, że we wspólnym gospodarstwie pozostają żona i dwoje dzieci, a skarżący posiada dom w A. w Gminie O., o powierzchni 200m2 oraz spłaca kredyt zaciągnięty na zakup ww. nieruchomości, przy czym nie wskazał wysokości raty. Z wniosku wynika również, że skarżący nie posiada przedmiotów wartościowych, papierów wartościowych ani oszczędności.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 września 2009 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie wysokości wynagrodzenia, które ujawnił we wniosku, nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości swoich oraz żony dochodów za lata 2007 i 2008 ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodów bądź odpisów zeznań podatkowych, wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, nadesłanie zaświadczenia o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, oraz udokumentowanie miesięcznych kosztów eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie podatnik przedstawił zaświadczenie, z którego wynika, iż jest zatrudniony w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "A", na stanowisku Prezesa Zarządu, a jego średnie wynagrodzenie z ostatnich 3 miesięcy wynosi 1.120 zł netto, oraz informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 za okres od 1 października do 31 grudnia 2008 r., wystawiony przez obecnego pracodawcę, z którego wynika, iż za ten okres osiągnął dochód w wysokości 2.780 zł. Nadto nadesłał zaświadczenie Prezydenta Miasta Ł. o wykreśleniu z ewidencji z dniem 28 czerwca 2007 r. prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "B" oraz zawartą w formie aktu notarialnego umowę ustanawiającą z dniem 23 kwietnia 2004 r. ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej, a także kopię wyroku z dnia 27 września 2007 r. zobowiązującego wnioskodawcę do łożenia alimentów na poczet swojej żony oraz córki w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, iż jest w stanie faktycznej separacji z żoną i dlatego nie jest w stanie przedłożyć zaświadczeń dotyczących wielkości jej dochodów względnie jej zeznań podatkowych za ubiegłe lata ani dokumentów potwierdzających wysokość wydatków eksploatacyjnych, czy też wyciągów z jej rachunków bankowych. Sam nie posiada rachunków bankowych. Oświadczył także, że w roku 2007 nie osiągał żadnych dochodów, zaś w roku 2008 osiągnął jedynie dochód w spółce "A".

Postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, motywując rozstrzygnięcie niemożnością przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia, czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący zanegował ocenę referendarza sądowego, iż nie dopełnił obowiązku złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, które przedstawiałyby pełny obraz jego sytuacji majątkowej. Wyjaśnił, że w miarę możliwości złożył dokumenty poświadczające wysokość miesięcznego wynagrodzenia, wysokość dochodów z lat 2007-2008 oraz zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Stwierdził, że nie mógł przedstawić wyciągów z kont bankowych, gdyż nie posiada żadnych rachunków bankowych i lokat. Wyjaśnił, że nie mógł również przedstawić informacji dotyczących dochodów żony, gdyż pozostaje z żoną w faktycznej separacji. Powołując się na umowę małżeńską majątkową podniósł, iż z uwagi na ustaloną rozdzielność majątkową nie uczestniczy w dochodach swojej żony. W związku z tym nie przedstawił zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości jej dochodów. W zakresie wydatków na utrzymanie rodziny przedstawił wyrok zasądzający na rzecz żony alimenty w wysokości 1.000 zł. W konkluzji wniosku stwierdził, że w miarę swoich możliwości dołożył wszelkich starań by przedstawić Sądowi pełną dokumentację, która obrazuje jego sytuację majątkową.

Postanowieniem z dnia 20 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny, co stanowi przesłankę uwzględnienia wniosku - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jak bowiem wywodził w uzasadnieniu tego postanowienia Sąd, wskazane przez skarżącego we wniosku okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji materialnej budzą liczne zastrzeżenia co do ich wiarygodności. W ocenie Sądu, skarżący unika złożenia wszystkich dokumentów, do przedstawienia których został wezwany, a które miały nie tylko ustalić rzeczywiste okoliczności faktyczne niezbędne do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. dotyczące rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a które pozwalałyby także na wyeliminowanie sprzeczności w twierdzeniach wnioskodawcy co do tej sytuacji. Rozbieżności te dotyczą przede wszystkim miejsca zamieszkania skarżącego i związanego z tym kręgu osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wszak, że skarżący posiada dom o powierzchni 200m2 w Gminie O., który jednocześnie, według oświadczenia, stanowi jedyną nieruchomość będącą własnością wnioskodawcy. Jednocześnie jako miejsce zamieszkania skarżący wskazuje adres Ł., ul. [...], pomijając jednocześnie tytuł prawny do tego lokalu. Skarżący oświadczył też, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci oraz jest jedynym żywicielem rodziny, a jednocześnie stwierdza, że pozostaje w faktycznej separacji z żoną i nie uczestniczy w dochodach swojej żony. Skarżący podnosi też, iż jego żona nie osiąga dochodów, a w kolejnym piśmie stwierdza, że z uwagi na separację nie jest w stanie wykazać jej dochodów. Sąd podkreślił, że te rozbieżne oświadczenia skarżący złożył, w roku 2009, podczas gdy umowa o rozdzielności majątkowej i wyrok zasądzający alimenty są datowane odpowiednio na 2004 i 2007r. Sąd uznał, iż jest mało prawdopodobne by skarżący o tych okolicznościach zapomniał. Sąd wskazał, iż skarżący przemilczał również kwestię pełnych wydatków na utrzymanie. Jedynym wydatkiem jaki skarżący udokumentował, dopiero na wezwanie referendarza, były alimenty zasądzone wyrokiem sądu. Nie wyjawił natomiast, wydatków na utrzymanie domu w A. i mieszkania w Ł. oraz rat kredytu zaciągniętego na budowę domu w A.

Wątpliwości Sądu wzbudziła także wysokość wykazanych przez skarżącego dochodów. Sąd nie dał wiary, iż jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny jest wynagrodzenie w wysokości 1.120 zł netto. Zakładając bowiem, iż skarżący osiąga dochody w tej wysokości i jednocześnie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego płacąc miesięcznie 1.000 zł, to nie sposób przyjąć, by z pozostałej części wynagrodzenia wynoszącej 120 zł miesięcznie był w stanie pokryć wydatki na własne utrzymanie i mieszkanie, a tym bardziej na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup domu. W tej sytuacji Sąd za prawdopodobne uznał, że dochody skarżącego nie ograniczają się wyłącznie do wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji prezesa zarządu Spółki, a skarżący najprawdopodobniej posiada też oszczędności, których nie ujawnił we wniosku. Hipotezę tą Sąd uznał za prawdopodobną tym bardziej, że skarżący, mimo wyraźnego wezwania, nie przedłożył ani zeznań podatkowych o wysokości dochodu osiągniętego w latach 2007-2008, ani zaświadczeń z urzędu skarbowego w tej sprawie. Sąd nie dał też wiary, iż skarżący byłby w stanie przy wykazanych wyżej dochodach ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, którego minimalne wynagrodzenie, biorąc wartość zaskarżenia, wynosi 7.200 zł. W świetle powołanych wyżej okoliczności, niewiarygodne wydały się też twierdzenia skarżącego, iż nie był w stanie przedłożyć żądanych przez Sąd dokumentów i że dołożył należytej staranności w ich dostarczeniu, tym bardziej, że skarżący w sposób wybiórczy przedstawia okoliczności jego sytuacji materialnej i rodzinnej, akcentując przy tym te z nich, które mają świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej, np. wysokość alimentów, ignorując natomiast wezwania Sądu do udokumentowania pełnej wysokości wydatków. Postawa taka, jak wywodził Sąd, nie zasługiwała na aprobatę także dlatego, że wykazanie istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy.

Postanowienie to, wobec nie wniesienia zażalenia, uprawomocniło się, a skarżący zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 19 listopada 2009 r. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 11.037 zł. Odpis przedmiotowego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 listopada 2009 r. (potwierdzenie odbioru – karta 59 akt). W dniu 1 grudnia 2009r. skarżący wpłacił w kasie Sądu kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi i jednocześnie złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy tym razem w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad tą kwotę.

W uzasadnieniu ponownego wniosku podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczył, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie, które uzyskuje z tytułu zatrudnienia w Spółce zo.o. "A", w wysokości 1.200 zł netto. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że w dniu 28 czerwca 2008 nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą "B". W umowie zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 23 kwietnia 2004 r. skarżący i jego żona ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej, a wyrokiem z dnia [...] r. skarżący został zobowiązany do łożenia alimentów na poczet swojej żony oraz córki, w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczy nadto, iż pozostaje w faktycznej separacji z żoną i nie partycypuje w jej dochodach. Nie jest w stanie przedstawić zaświadczenia o dochodach żony, ale według posiadanej przez niego wiedzy żona korzysta z urlopu wychowawczego, dlatego skarżący starał się "przekazywać żonie kwoty na pokrycie opłat etc.". Skarżący oświadczył, że posiada dom w A oraz że spłaca kredyt, który zaciągnął na jego zakup. Z uwagi na fakt pozostawania w faktycznej separacji z żoną, wnioskodawca mieszka w Ł. przy ul. [...], gdzie jest zameldowany. Mieszkanie nie jest jego własnością. Mieszka w nim dzięki grzeczności brata. Nie ponosi opłat za to mieszkanie, nie posiada rachunku bankowego, oszczędności, kosztowności itp. Skarżący oświadczył, że opisany w ponownym wniosku stan faktyczny przedstawiał Sądowi we wniosku o całkowite zwolnienie z kosztów sądowych. Wyjaśnił też, że wobec nie uzyskania zwolnienia z kosztów tytułem wpisu od skargi uiścił kwotę 500 zł, pożyczoną od najbliższych. Podniósł też, iż wszystkie dokumenty dotyczące stanu faktycznego złożył do pierwotnego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Treść zawarta w kolejnych rubrykach formularza stanowi powtórzenie okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu wniosku (rubryka 5).

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego postanowienia podniósł, iż skarżący skorzystał już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 20 października 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie. Jednocześnie mimo - usilnie akcentowanej złej kondycji finansowej - był w stanie wygospodarować środki na pokrycie części wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Analiza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach dowodzi nadto, zdaniem referendarza, że sytuacja materialna skarżącego i jego możliwości płatniczych nie ulegała zmianie. Z tego powodu - przy ocenie niniejszego, drugiego wniosku o prawo pomocy - mimo zmiany zakresu żądania wnioskodawcy na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych - nie straciły na aktualności rozważania dotyczące sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego zawarte w postanowieniu Sądu z dnia 20 października 2009 r.

W złożonym od tego postanowienia z zachowaniem terminu sprzeciwie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. powyżej kwoty 500 zł. W uzasadnieniu sprzeciwu, poza przytoczeniem argumentów uzasadnienia postanowienia i polemiką z oceną referendarza sądowego co do wiarygodności okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik podniósł, że skarżący jest współwłaścicielem domu w A., co nie oznacza że w nim mieszka. Z uwagi na złe relacje z żoną skarżący mieszka w Ł. przy ul. [...] korzystając z pomocy brata. Skarżący jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym, a więc partycypuje w kosztach utrzymania rodziny (zaspokajania potrzeb dzieci). Ponieważ nie posiada on środków, pomoc ta jest sporadyczna i znikoma. Dalej podniósł, że strona pozostaje w separacji z żoną, nie wie ile ona zarabia, nie korzysta z jej dochodów, zaś wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru nie zawsze kształtuje się na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia.

Pełnomocnik strony zakwestionował też twierdzenie zawarte w postanowieniu jakoby skarżący wygospodarował 500 zł na opłacenie wpisu. Oświadczył, że wobec tak wysokiego zobowiązania nie można się dziwić, że skarżący chce uiścić choć część wpisu. Podniósł nadto, iż skarżący pożyczył wymienioną kwotę od rodziny. Stwierdził również że podważanie w skarżonym postanowieniu oświadczeń skarżącego oraz dowodzenie, iż skarżący posiada oszczędności których nie ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie znajduje uzasadnienia merytorycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych została uregulowana w rozdziale 3 Dział V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa.

Przepis art. 244 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tegoż przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny.

Zawarty w przepisie art. 246 § 1 ppsa zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie tych wszystkich okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007r., sygn. akt II FZ 498/07).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, przede wszystkim podnieść należy, iż zawarty w sprzeciwie wniosek o zmianę postanowienia referendarza odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniesienie sprzeciwu skutkuje więc wyeliminowaniem postanowienia referendarza sądowego z obrotu prawnego z chwilą wniesienia sprzeciwu, co oznacza, iż nie ma przedmiotu – rozstrzygnięcia – mogącego podlegać ewentualnej zmianie, a Sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy tak jakby wniosek ten nie był już rozpoznany przez referendarza sądowego. Rozpoznając ten wniosek merytorycznie Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podnieść jednak należy, iż jest to kolejny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie, przy czym wnioskodawca dokonał modyfikacji tego wniosku w stosunku do poprzedniego wniosku. O ile bowiem w pierwotnym wniosku wnosił o przyznanie prawa pomocy w całości, o tyle w będącym przedmiotem analizy obecnie wniosku wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł, tj. o zwolnienie z wpisu sądowego w wysokości 10.537 zł. Złożony w niniejszej sprawie w dniu 1 grudnia 2009r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy wobec zmiany zakresu żądania w stosunku do zawartego w pierwotnym wniosku uznać zatem należało za nowy. Odmowne prawomocne rozpoznanie pierwotnego wniosku postanowieniem z dnia 20 października 2009 r. nie stanowi bowiem o niemożności ponownego złożenia wniosku, skoro stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Niemniej jednak weryfikacja stanowiska Sądu w tym zakresie wynikającego z prawomocnego postanowienia na skutek złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na treść art. 170, art. 165 i art. 166 ppsa dopuszczalna jest, wobec związania tym postanowieniem, wyłącznie w razie zmiany przedstawionej w pierwotnym wniosku sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł Sąd nie może abstrahować od oceny dokonanej w poprzednim swoim postanowieniu z dnia 20 października 2009r., a to z uwagi na to, że przedstawione przez stronę w tym wniosku okoliczności faktyczne sprawy nie uległy zmianie w stosunku do przedstawionych w pierwotnym wniosku. Sama strona wszak w tym wniosku podniosła, iż "opisany wyżej stan faktyczny został już wskazany Sądowi we wniosku o zwolnienie całkowite z kosztów sądowych", a strona, co już podnoszono, dokonała w nowym wniosku zmiany zakresu żądania domagając się zwolnienia z wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł, powołując się jednocześnie na załączone do poprzedniego wniosku dokumenty, mające udowadniać jej sytuację rodzinną i majątkową. Z kolei sprzeciw od postanowienia z dnia 11 grudnia 2009r. stanowi li tylko polemikę ze stanowiskiem prezentowanym przez referendarza, a poprzednio przez Sąd w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 października 2009r. Dodatkowo w uzasadnieniu tego sprzeciwu strona wyjaśniła budzącą dotychczas wątpliwości okoliczność miejsca zamieszkania oraz kwestię uiszczonej części wpisu sądowego. Wyjaśnienia te nie mają jednak wpływu na zmianę dotychczas przyjętej przez Sąd oceny sytuacji wnioskodawcy. Pobieżna analiza wyjaśnień strony może wprawdzie wskazywać na pogorszenie tej sytuacji. Jednakże głębsza analiza okoliczności obu wniosków dowodzi, iż są one zbieżne. I tak, zmianie nie uległ stan majątkowy strony, strona podnosiła, iż posiada wyłącznie nieruchomość w A, w obu wnioskach podnosiła, iż nie zamieszkuje w domu w A, pierwotnie miejsce jego zamieszkiwania, wobec nie złożenia w tym zakresie wyjaśnień, nie było w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione, aktualnie strona wyjaśniła, iż zamieszkuje w mieszkaniu brata w Ł. W obu swoich wnioskach strona wskazywała też adres korespondencyjny w Ł. przy ul. [...], co pierwotnie tylko uprawdapadabiało przypuszczenie, iż tam właśnie zamieszkuje. Aktualnie wobec złożonych w sprzeciwie wyjaśnień ustalony został tytuł prawny strony do tego lokalu. Zarówno w pierwotnym, jak i aktualnym wniosku, strona wskazuje, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci, w obu wnioskach też wskazuje dochód rodziny brutto w wysokości 1500 zł. Jednocześnie jednak oświadczyła, że ze względu na złe relacje z żoną mieszka oddzielnie, korzystając z gościnności brata. Dodatkowo we wniosku z dnia 1 grudnia 2009 r. wyjaśnia, że nie ponosi on opłat za mieszkanie w Ł., co oznacza, iż do jego dyspozycji z deklarowanego dochodu pozostaje znacznie większa kwota. Okoliczność ta wskazuje jednakże na poprawę jego sytuacji, w ten sposób iż nie ponosi kosztów utrzymania tego mieszkania. Równocześnie w uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wyjaśnił, że jest wprawdzie nadal obciążony obowiązkiem alimentacyjnym w wysokości 1.000 zł, ale realizuje go sporadycznie i w znikomej wysokości. To również wskazuje na pozostawienie do jego dyspozycji kwot, które winien przekazywać tytułem alimentów. Skarżącego obciąża nadal obowiązek spłaty kredytu zaciągniętego na nabycie domu w A., ale konsekwentnie nie ujawnia on ich wysokości, jak też nie wyjaśnia wprost, czy raty te opłaca, czy też czyni to podobnie jak w przypadku alimentów, sporadycznie i w nieznacznej wysokości.

Powyższe porównanie treści obu wniosków pozwala za aktualną uznać poprzednio dokonaną przez Sąd w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 października 2009r. ocenę sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, a mianowicie, iż skarżący nie wykazał spełnia przesłanki uzasadniającej udzielenie prawa pomocy, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny (art. 246 § 1 ppsa). Ponad to co już w niniejszych rozważaniach Sąd wskazał, dodatkowo podnieść należy, iż nadal wskazane przez skarżącego we wniosku okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji materialnej budzą liczne zastrzeżenia co do ich wiarygodności, przede wszystkim z uwagi na rozbieżności nie tylko pomiędzy oświadczeniami samego wnioskodawcy, zawartymi we wniosku i sprzeciwie, ale i złożonymi przez niego do pierwotnego wniosku dokumentami, mającymi potwierdzać te okoliczności. W dalszym ciągu też strona nie złożyła wszystkich dokumentów, do przedstawienia których została wezwana, a które miały nie tylko ustalić rzeczywiste okoliczności faktyczne niezbędne do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. dotyczące rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a które pozwalałyby także na wyeliminowanie sprzeczności w twierdzeniach wnioskodawcy co do tej sytuacji. Zauważyć też należy, iż strona, tak jak poprzednio, podnosi we wniosku, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci, a jednocześnie stwierdza, że pozostaje w faktycznej separacji z żoną i nie partycypuje w dochodach swojej żony, z kolei w sprzeciwie podnosi, iż płacąc alimenty partycypuje w kosztach utrzymania rodziny, ale już w następnym zdaniu tego sprzeciwu stwierdza, iż sporadycznie i w znikomej wielkości partycypuje w tych kosztach z uwagi na brak środków. Skarżący podnosi też we wniosku, iż jego żona prawdopodobnie nie osiąga dochodów, a w sprzeciwie stwierdza, że z uwagi na separację nie wie jakie dochody i z jakich źródeł osiąga żona, co sugeruje, iż strona posiada wiedzę o osiąganiu przez żonę dochodu. Te rozbieżne oświadczenia skarżący składa, jak już podnosił Sąd, w roku 2009, podczas gdy umowa o rozdzielności majątkowej i wyrok zasądzający alimenty są datowane odpowiednio na 2004 i 2007r. Nie sposób wyobrazić sobie by skarżący o tych okolicznościach zapomniał. Zwrócić należy uwagę także na fakt, iż skarżący przemilczał kwestię pełnych wydatków na utrzymanie. Jedynym wydatkiem jaki skarżący udokumentował, zresztą dopiero na wezwanie referendarza, są alimenty zasądzone wyrokiem sądu, a ponadto wyjaśnił, iż nie ponosi opłat za używanie mieszkania brata. Nadal nie ujawnił wysokości wydatków na utrzymanie domu w A. Gmina O., przemilczał także kwestię wysokości rat kredytu zaciągniętego na budowę domu w A.

Nadal wątpliwości Sądu budzi kwestia rzeczywistej wysokości osiąganego przez skarżącego dochodu. W tej kwestii, wbrew twierdzeniom sprzeciwu, Sąd nie może opierać się li tylko na gołosłownych twierdzeniach strony i jej przekonaniu, iż nie ma podstaw do podważania twierdzeń strony co do wysokości osiąganego dochodu. Nie sposób dać wiary, iż jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny jest wynagrodzenie w wysokości 1.120 zł netto. Nawet bowiem jeśli tylko sporadycznie i w znikomej wysokości płaci alimenty na dzieci i nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania brata, to musi ponosić koszty własnego utrzymania i spłaty kredytu zaciągniętego na zakup domu. Wątpliwe jest jednak, jak dowodzi doświadczenie życiowe Sądu by deklarowany przez stronę dochód mógł pokryć wydatki utrzymania własnego strony oraz spłatę rat kredytu zaciągniętego na zakup domu o tak znacznej powierzchni jaką jest pow. 200 m². Istotne jest też i to, iż skarżący nie przedłożył też ani zeznań podatkowych o wysokości dochodu osiągniętego w latach 2007-2008, ani zaświadczeń z urzędu skarbowego w tej sprawie, co mogłoby pozwolić na ocenę jego zdolności do poczynienia ewentualnych oszczędności. Podnieść też należy, iż skarżący w sposób wybiórczy przedstawia okoliczności jego sytuacji materialnej i rodzinnej, akcentując przy tym te z nich, które mają świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej, ignorując natomiast wezwania Sądu do udokumentowania pełnej wysokości wydatków. Postawa taka nie zasługuje na aprobatę, jak bowiem wskazano, wykazanie istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży w świetle przytoczonych wyżej przepisów na wnioskodawcy i to wnioskodawca winien udowodnić swoją sytuację materialną i rodzinną w sposób nie pozostawiający cienia wątpliwości.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.

t.n.