Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 324/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi D. L., J. K. oraz G. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii dokumentów z akt sprawy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku D. L., J. K. i G. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r., nr [...] o odmowie wydania kopii z akt sprawy o sygn. [...]

i doręczenia ich na adres wnioskodawcy.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. D. L., J. K. i G. K. wystąpili z wnioskiem o doręczenie kopii dokumentów z akt sprawy o sygn. [...]. Wnioskodawcy uzasadnili swoją prośbę tym, że ich miejsce zamieszkania jest oddalone od siedziby organu o ok. [...] km. Nie mają również możliwości udzielenia pełnomocnictwa komukolwiek w [...]. Wnioskodawcy wyjaśnili też, że ich dyspozycyjność jest ograniczona, ze względu na sytuację rodzinną i osobistą, tj. wiek i stan zdrowia D. L., konieczność sprawowania opieki nad małym dzieckiem przez J. K., obowiązki zawodowe i brak urlopu G. K. Nie bez znaczenia są też koszty związane z przejazdami do organu.

Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmówił wydania kopii z akt sprawy o sygn. [...] i doręczenia ich na adres wnioskodawcy.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili D. L., J. K. i G. K., wskazując na naruszenie przepisu art. 73 § 1 w zw. z art. 7 Kpa poprzez czynienie stronom postępowania, których miejsce zamieszkania jest oddalone od siedziby organu o ok. [...] km, biurokratycznych utrudnień w dostępie do zebranych w sprawie przez organ materiałów poprzez arbitralną odmowę przesłania ich kopii. Skarżący wskazali na brak możliwości ustanowienia na miejscu pełnomocnika i ograniczoną dyspozycyjność powodowaną szczególną sytuacją rodzinną i osobistą. Wyjaśnili, że w konsekwencji orzeczonej odmowy z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami zapoznali się dopiero w dniu [...] października 2015 r., kiedy to po orzeczonej odmowie G. K. zmuszony był do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu, gdzie wykonał zdjęcia całości akt sprawy i wszystkich zalegających w nim dokumentów i materiałów. Zdaniem wnioskodawców, powinność organu wydania stronie kserokopii dokumentów z akt postępowania dotyczącego strony wynika z wykładni przepisu art. 73 Kpa i z wiążącej organ równi z tym przepisem zasady wyrażonej przez art. 7 Kpa. Wbrew sugestiom organu art. 73 Kpa nie stał na przeszkodzie do uwzględnienia prośby wnioskodawców.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 73 Kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postepowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyﬁkacji strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Powołując się na poglądy doktryny i judykatury organ odwoławczy wskazał, że sporządzanie z akt sprawy notatek, kopii lub odpisów jest czynnością strony postępowania, a nie organu administracji publicznej. Rola organu administracji kończy się zaś na umożliwieniu stronom skorzystania z przysługujących im na gruncie art. 73 § 1 Kpa uprawnień, czyli na zapewnieniu stronom realnych możliwości przeglądania akt sprawy oraz utrwalania na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez ich notowanie czy też wykonywanie odpisów. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że na gruncie art. 73 § 1 Kpa stronie postępowania administracyjnego przysługuje prawo do żądania, aby organ administracji, nawet odpłatnie, wykonał kserokopię dokumentów zawartych w aktach i następnie dostarczył je stronie. Organ administracji nie ma bowiem takiego obowiązku. Nawet powstanie nowych urządzeń technicznych pozwalających na sporządzanie kopii nie kreuje nowego obowiązku organu, niewyznaczonego wyraźnie przez obowiązujące przepisy.

Do określenia nowego obowiązku sporządzenia dowolnie określonej przez stronę liczby kserokopii, czy liczby dokumentów niezbędna byłaby aktywność prawodawcza. Rozszerzenie tego obowiązku mogłoby prowadzić do powstania skutku dysfunkcjonalnego z punktu widzenia sprawności działania administracji.

Minister wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano na możliwość odstępstwa od zasady, iż akta powinny być udostępniane stronie w siedzibie urzędu organu prowadzącego postępowanie, które dopuszczalne jest w sytuacjach szczególnych, wyjątkowych, ze względu na stan zdrowia, ograniczone możliwości ﬁnansowe i związane z tym trudności w dotarciu do siedziby organu. W takiej sytuacji organ administracji publicznej może skorzystać z możliwości jakie daje art. 52 Kpa i umożliwić stronie we właściwym organie administracji rządowej lub organie samorządu terytorialnego przeglądanie akt sprawy (wyrok NSA z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 693/10). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt. I OSK 1806/12 nie można stosować przepisu art. 52 Kpa do "przymuszenia" strony do zapoznania się w określony sposób z aktami sprawy, jeżeli strona sama, względnie jej pełnomocnik, nie wystąpi o zastosowanie tego trybu.

Minister zauważył, że G. K. skorzystał z prawa wynikającego z art. 73 § 1 Kpa poprzez zrobienie zdjęć akt sprawy, co potwierdzają wszyscy skarżący w piśmie z dnia [...] października 2015 r. Z akt sprawy nie wynika również, aby był złożony wniosek stron o zastosowanie pomocy prawnej z art. 52 Kpa, dzięki której akta mogłyby zostać udostępnione do wglądu w urzędzie o lokalizacji przystępniejszej dla stron, a który jest niezbędny przy zastosowaniu tego trybu. Zatem zarzut biurokratycznych utrudnień w dostępie do zebranych w sprawie przez organ materiałów należy uznać za niezasadny.

Od postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] D. L., J. K. i G. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa poprzez nieusunięcie popełnionych w I instancji naruszeń prawa w zakresie stosowania art. 73 w zw. z art. 7 Kpa i wydanie postanowienia utrzymującego w mocy bez zmian naruszającego prawo postanowienia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r., nr [...], 2) art. 6 Kpa poprzez dopuszczenie do sprzecznej z art. 51 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP oraz ratyfikowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, które stały się częścią prawa UE jako zasady ogólne prawa (art. 6 ust. 3 TUE) interpretacji art. 73 Kpa, 3) art. 12 i art. 35 § 1 Kpa polegające na opieszałym prowadzeniu postępowania w drugiej instancji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r., nr [...], 2) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. skarżącym doręczono datowane na dzień [...] sierpnia 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu na nasz ich wniosek postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...]. Z uwagi na fakt, że miejsce zamieszkania skarżących jest oddalone od siedziby organu o ok. [...] km, brak możliwości ustanowienia na miejscu pełnomocnika i ograniczoną dyspozycyjność powodowaną szczególną sytuacją rodzinną oraz osobistą, pismem datowanym na dzień [...] sierpnia 2015 r. skarżący zwrócili się z prośbą o sporządzenie na ich koszt kopii z zebranych przez organ (Ministra Administracji i Cyfryzacji) dokumentów i przesłanie, tak aby skarżący mieli realną, a nie pozorowaną, możliwość zapoznania się z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami oraz wypowiedzenia się, co do tych dowodów i materiałów.

Skarżący podnieśli, że w nowszym orzecznictwie wskazuje się wyraźnie na taki sposób postępowania albowiem wyrażona w art. 10 § 1 Kpa zasada czynnego udziału stron postępowania jest zachowana tylko wówczas, gdy organ administracji zapewnia stronie realne warunki realizacji jej uprawnień procesowych. Skarżący wskazali również, że obowiązująca procedura umożliwia organowi obciążenie ich kosztami skopiowania żądanych dokumentów jako, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Skarżący zaznaczyli, że jest to dla nich rozwiązanie korzystne, gdyż konieczność przejazdu do siedziby organu jest nieporównywalnie droższa i o wiele bardziej kłopotliwa (pismo z dnia 30 sierpnia 2015 r. w aktach sprawy).

W uzasadnieniu postanowienia odmownego Minister Administracji i Cyfryzacji ograniczył do bezrefleksyjnego przytoczenia treści art. 73 § 1 i 2 Kpa oraz zacytowania fragmentów dowolnie dobranego orzecznictwa. W konsekwencji orzeczonej odmowy z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami skarżący zapoznali się dopiero w dniu [...] października 2015 r., kiedy to po orzeczonej odmowie G. K. zmuszony był do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu, gdzie wykonał zdjęcia całość akt sprawy i wszystkich zalegających w nich dokumentów oraz materiałów (karta informacji o przeglądnięciu akt sprawy w dniu [...] października 2015 r. w aktach sprawy).

Skarżący zarzucają Ministrowi Administracji i Cyfryzacji naruszenie prawa w zakresie art. 73 § 1 w zw. z art. 7 Kpa, wyrażające się w czynieniu skarżącym biurokratycznych utrudnień w dostępie do zebranych w sprawie poprzez arbitralną odmowę przesłania ich kopii.

Skarżący uważają, że postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] zawiera obszerne, ale niespójne logicznie uzasadnienie, stanowiące szereg niepowiązanych z istotą problemu w tej konkretnej sprawie fragmentów dowolnie dobranych orzeczeń sądów administracyjnych oraz wyrwanych z kontekstu cytatów przedstawicieli doktryny z komentarzy do art. 73 Kpa.

Zaskarżone postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji narusza zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 Kpa stosownym poprzez art. 144 Kpa. W postanowieniu tym nie sposób bowiem nie zauważyć nieudolnej próby wykorzystania dialektyki erystycznej poprzez stosowanie ogólników, mieszanie kolejności wnioskowań, podawanie rozproszonych błędnych przesłanek, posiłkowanie się tzw. argumentum ad verecundiam. W efekcie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie rozpoznał istoty tej konkretnej sprawy. Skoro zaś Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie usunął popełnionego przez Ministra Administracji i Cyfryzacji naruszenia prawa polegającego na czynieniu stronom postępowania, których miejsce zamieszkania jest oddalone od siedziby organu o ponad [...] km biurokratycznych utrudnień w dostępie do akt sprawy poprzez arbitralną odmowę wydania na ich koszt kopii żądanych dokumentów z akt sprawy, to w konsekwencji utrzymując w mocy takie postanowienie także wydał postanowienie naruszające prawo). Tym bardziej, że przedstawiona przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w uzasadnieniu inkryminowanego postanowienia argumentacja jest chybiona.

Powinność organu wydania stronie kserokopii dokumentów z akt indywidualnego postępowania administracyjnego dotyczącego tej strony wynika i z wykładni przepisu art. 73 Kpa i z wiążącej organy na równi z tym przepisem zasady wyrażanej przez art. 7 Kpa. Jeśli chodzi o art. 73 Kpa, to po pierwsze treść tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że pozyskiwanie z akt kopii dokumentu może polegać albo na sporządzeniu kopii przez stronę w obecności pracownika organu albo sporządzeniu kopii samodzielnie przez pracownika organu i doręczeniu jej stronie, z obciążeniem strony kosztami sporządzenia kopii dokumentu i przesyłki. Po drugie, nie można zapominać, że celem tego przepisu jest zapewnienie rzeczywistego funkcjonowania zasady jawności postępowania wobec strony. W konsekwencji realizacja prawa strony dostępu do akt sprawy przewidzianego art. 73 Kpa i związanego z tym prawem obowiązku organu umożliwienia stronie tego dostępu, obejmuje także obowiązek organu wydania na żądanie strony kserokopii dokumentów z akt sprawy. Z treści § 1a art. 73 Kpa wynika bowiem jedynie, że nie jest dopuszczalne wynoszenie akt sprawy z siedziby organu administracyjnego w celu ich kopiowania. Organy w sposób arbitralny dokonały nadinterpretacji tego przepisu. Sprzeniewierzyły się również wynikającej z art. 7 Kpa zasadzie równoważenia interesu społecznego z słusznym interesem obywateli, a także równego traktowania stron, która - podobnie jak inne zasady ogólne wyrażone w Kpa - nie jest tylko dezyderatem, czy postulatem, bądź niewiążącym zaleceniem, ale stanowi obowiązującą normę, która ustala prawne wytyczne działania organów administracji. Innymi słowy zasada te była wiążąca dla organu administracji na równi z innymi przepisami, gdyż stanowi integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną.

Przychylenie się do prośby skarżących nie wiązało się dla organu z żadnymi wydatkami, gdyż obowiązująca procedura umożliwiała obciążenie ich kosztami skopiowania żądanych dokumentów jako poniesionymi w ich interesie i na ich żądanie (art. 262 § 1 pkt 2 Kpa). Równocześnie dla skarżących było to rozwiązanie korzystne, gdyż konieczność przejazdu do siedziby organu przez G. K. okazała się i nieporównywalnie droższa i o wiele bardziej kłopotliwa, co zresztą było sygnalizowane.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie odniósł się do zarzutu nierównego traktowania stron, tj. nieuzasadnionego uprzywilejowania Gminy [...] przez ówczesnego Ministra Administracji i Cyfryzacji (a w zasadzie jego aparatu pomocniczego). Wbrew czynionym zapewnieniom jakoby nikomu nie wydawano odpisów lub kopii akt sprawy ówczesny Minister Administracji i Cyfryzacji (a w zasadzie jego aparat pomocniczy) nie miał żadnych oporów przed doręczeniem do Urzędu Miasta [...] kopii złożonego przez skarżących wniosku o stwierdzenie nieważności wydanej przez Wojewodę [...] decyzji komunalizacyjnej "z prośbą o ustosunkowanie się do wniosku", choć akurat dla takiego działania "z urzędu" brak jest wystarczającej podstawy normatywnej (pismo MAiC z dnia [...] maja 2015 r. w aktach sprawy).

Nieporozumieniem, graniczącym z tzw. "arogancją władzy" jest również wykrętna argumentacja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, sprawdzona do absurdalnej konkluzji, że skoro w dniu [...] października 2015 r. G. K. wykonał w siedzibie organu zdjęcia, a jednocześnie w aktach sprawy nie ma pochodzącego od skarżących wniosku o zastosowanie "pomocy prawnej", dzięki której akta te mogły zostać udostępnione skarżącym do wglądu w urzędzie o lokalizacji przystępniejszej, to postawiony organowi I instancji zarzut biurokratycznych utrudnień w dostępie do zebranych w sprawie przez organ materiałów jest niezasadny. Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji umykają bowiem z pola widzenia trzy kwestie o znaczeniu fundamentalnym. Po pierwsze, osobiste stawiennictwo G. K. w siedzibie organu w dniu [...] października 2015 r. zostało wymuszone przez nieznajdującą wystarczającego uzasadnienia normatywnego i aksjologicznego odmowę Ministra Administracji i Cyfryzacji wydania na koszt skarżących kopi dokumentów z akt sprawy. Po drugie, z art. 52 Kpa nie wynikała konieczność składania przez skarżących jakiegokolwiek wniosku o zastosowanie pomocy prawnej. Adresatem dyspozycji tego przepisu są bowiem organy administracji. Przepis art. 52 Kpa nie określa żadnych przesłanek aktualizacji opisanych w nim obowiązków. Po trzecie, jeśli organ kierując się określonymi poglądami w zakresie stosowania art. 52 Kpa (przytoczonymi w uzasadnieniu inkryminowanego uzasadnienia) uznawał za konieczne złożenie przez skarżących wniosku o zastosowanie pomocy prawnej, to obowiązkiem organu było poinformowanie skarżących o takiej ewentualności. Stosownie bowiem do treści art. 9 Kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Nadto organy czuwają, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek). Temu zaś obowiązkowi Minister Administracji i Cyfryzacji sprzeniewierzył się powodując po stronie skarżących szkodę. Konieczność przejazdu do siedziby organu przez G. K. w dniu [...] października 2015 r. była bowiem dla skarżących nieporównywalnie droższa i o wiele bardziej uciążliwa. Wzgląd na zachowanie elementarnego poczucia praworządności (art. 6 i art. 7 Kpa) nakazuje podnieść, że poprzez takie podejście do interpretacji art. 73 Kpa Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w sposób ewidentny naruszył nie tylko zagwarantowane przez Konstytucję RP w art. 51 ust. 3 prawo dostępu do akt, które jest jednym z istotnych elementów zasady państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. K 51/07, OTK-A 2008, Nr 5, poz. 87), ale również prawa podstawowe, zagwarantowane w EKPC oraz wynikające z tradycji konstytucyjnych wspólnych państwom członkowskim, które stały się częścią prawa UE jako zasady ogólne prawa (art. 6 ust. 3 TUE). Równocześnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zapomina, że nie jest dopuszczalna taka interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która by naruszała zagwarantowane konstytucyjnie prawa obywatelskie lub była sprzeczna z ratyﬁkowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, a także pozostawała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw (wyrok NSA z dnia 26 listopada 1991 r., II SA 937/91, ONSA 1993, nr 1, poz. 10).

Odnosząc się na koniec do działań Ministra Administracji i Cyfryzacji związanych ze wstrzymywaniem terminu załatwienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pod pretekstem zawiadomienia skarżących o możliwości zapoznania się ze złożonym przez nich wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (zawiadomienie z dnia [...] listopada 2015 r.) skarżący podnieśli, że było to działanie całkowicie zbędne, hołdujące biurokratycznej opieszałości, które nadto godziło w powagę organu.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. stanowiącym replikę do odpowiedzi na skargę D. L., J. K. i G. K. podtrzymali zarzuty, wnioski i argumenty skargi, wskazując, że Minister nie ustosunkował do stawianych zarzutów naruszenia prawa. Jednocześnie powołali się na stanowisko zaprezentowane przez wojewódzkie sądy administracyjne w sprawach o sygn. akt II SA/Łd 889/15, II SA/Gd 331/13, II SAB/Bk 24/14, II SA/Wa 1130/09, z którego wynika obowiązek organu administracji do sporządzenia na wniosek strony kopii pism i dokumentów i doręczenia ich stronie, a także prawo do ustalenia stosownej odpłatności za sporządzenie kopii i ich wysyłkę adresatowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd zauważa, że zasady udostępniania akt stronom postępowania reguluje przepis art. 73 Kpa. Zgodnie z tym przepisem strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone wyżej są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Poza tym strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3).

Z powyższego wynika, że organ administracji publicznej nie ma obowiązku sporządzania na wniosek strony i na jej koszt kopii akt sprawy w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (poza pismami strony) i przesłania ich za pośrednictwem poczty na adres strony.

Sąd zauważa, że pomimo postępu technicznego w dziedzinie kopiowania ustawodawca nie wprowadził do Kpa prawa do domagania się przez stronę sporządzenia przez organ kopii wybranych dokumentów z akt sprawy lub kopii całych akt sprawy i jednocześnie nie nałożył na organ administracji publicznej tego rodzaju obowiązku. Nie można nie dostrzec i tego, że, że pomimo zmian dokonywanych w przepisach Kpa, w szczególności przez ustawę z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 106, poz. 622 ze zm.) oraz ustawę z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 183 ze zm.) żądanych przez skarżących uprawnień i obowiązków nie wprowadzono do ogólnej procedury administracyjnej.

Trzeba mieć też na uwadze to, że sposób unormowania w przepisach Kpa instytucji udostępniania akt sprawy stronom postępowania nie jest czymś wyjątkowym. Podobne regulacje zwierają też przepisy szczególne (np. art. 173 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - Dz.U. z 2013 r. poz. 168).

Uszło uwadze skarżących, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje reprezentatywny pogląd, że organ administracji nie ma obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów przepis art. 73 § 1 K.p.a. jednoznacznie powierza stronie, bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. Zgodnie z art. 73 § 1 Kpa organ ma obowiązek umożliwienia stronie sporządzenia odpisu dokumentu (w stanie prawnym obowiązującym od dnia [...] kwietnia 2011 r., również sporządzenia kopii dokumentu), ale nie ma obowiązku wykonywać tego odpisu za stronę (por. np. wyroki NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1772/12, z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2997/12, z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1249/14).

Wobec tego zasadnie Minister Administracji i Cyfryzacji odmówił skarżącym w formie postanowienia wydania kopii z akt sprawy i doręczenia ich wnioskodawcy, co prawidłowo zaakceptował Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniu. Organ administracji publicznej ma bowiem ściśle określone obowiązki i kompetencje, a zachowanie organu wyznacza konstytucyjna zasada legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), znajdująca rozwinięcie na gruncie ogólnej procedury administracyjnej w zasadach ogólnych Kpa. Przepisy art. 6 i art. 7 Kpa obligują organy administracji publicznej do działania na podstawie prawa i stania na straży praworządności.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że nie można zarzucić organowi naczelnemu sprzecznej z art. 2 Konstytucji RP interpretacji przepisu art. 73 Kpa. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 73 Kpa, jeżeli chodzi o udostępnianie dokumentów z akt sprawy, wskazuje w sposób konkretny prawa strony postępowania, nie wymieniając przy tym prawa strony do żądania sporządzenia przez organ kopii z akt sprawy i doręczenia ich stronie. Kwestia naruszenia przepisu art. 2 Konstytucji RP mogłaby być aktualna, gdyby przepis art. 73 Kpa zawierał uregulowanie dające stronie prawo do żądania sporządzenia przez organ kopii akt sprawy i doręczenia ich stronie, ale regulacja ta zostałaby sformułowana wadliwie z punktu widzenia zasad poprawnej legislacji, tzn. w praktyce nie byłyby jasne przesłanki decydujące o wyrażeniu zgody przez organ na udostępnienie stronie kopii dokumentów z akt sprawy. Taka sytuacja mogłaby wystąpić, gdyby sposób sformułowania przepisu prowadził do dowolnej interpretacji przez organ prowadzący postępowanie okoliczności decydujących o wyrażeniu zgody na udostępnienie kopii określonych materiałów tego postępowania. Wówczas to możnaby rozważyć aktualność zarzutu sprzeczności przepisu prawa ze standardami prawidłowej legislacji i określoności prawa w kontekście konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. Zdaniem Sądu, tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Nie można się zgodzić także z tym, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Na gruncie Kpa strona ma zagwarantowane przepisem art. 73 Kpa prawo do: 1) przeglądania akt sprawy, 2) sporządzania notatek, kopii i odpisów z akt sprawy, 3) żądania uwierzytelnienia sporządzonych odpisów lub kopii akt sprawy, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony, 4) żądania wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Prawa strony w tym zakresie zostały zatem stypizowane i realizują określone w przepisie art. 51 ust. 3 Konstytucji RP prawo dostępu do urzędowych dokumentów oraz określone w przepisie art. 41 ust. 2 lit. b) Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. 2007.303.1) prawo dostępu do akt sprawy.

Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o tym, że strona, z uwagi na stan zdrowia, brak środków finansowych, czy inne niezależne przyczyny nie mogła zrealizować prawa wglądu w akta sprawy (art. 73 § 1 Kpa). Z akt sprawy wynika bowiem, że na etapie postępowania administracyjnego w siedzibie organu w dniu [...] października 2015 r. stawił się osobiście G. K. Skarżący sporządził zdjęcia całości akt sprawy i wszystkich zalegających w nich dokumentów i materiałów. W ten sposób strona realizowała swe prawo do udziału w postępowaniu, o którym mowa w przepisie art. 10 § 1 Kpa przed wydaniem decyzji, która została podjęta w dniu [...] stycznia 2016 r. (odpis decyzji G. K. okazał Sądowi na rozprawie).

Jeżeli chodzi o podniesioną dopiero w skardze kwestię niepouczenia strony odnośnie możliwości zastosowania przepisu art. 52 Kpa w ten sposób, że w ramach pomocy prawnej akta sprawy nadzorczej miałyby być udostępnione stronie w siedzibie organu właściwego dla miejsca zamieszkania strony Sąd zauważa, że w administracyjnym toku instancji strona konsekwentnie domagała się sporządzenia na jej koszt kopii akt sprawy i przesłania ich na adres strony w jednym egzemplarzu. Wizyta G. K. w siedzibie organu także polegała na sporządzeniu zdjęć całości akt sprawy i wszystkich materiałów zalegających w aktach administracyjnych. Wobec tego kwestia realizacji prawa do osobistego wglądu w akta sprawy w miejscu zamieszkania strony, niepodnoszona przez stronę w administracyjnym toku instancji, nie miała istotnego znaczenia dla oceny legalności postanowień wydanych w przedmiocie odmowy wydania kopii z akt sprawy i doręczenia ich na adres wnioskodawcy.

Na zakończenie należy wskazać, że poruszone w niniejszej sprawie zagadnienie dostępu do akt sprawy poprzez możliwość domagania się przez stronę sporządzenia przez organ kopii akt sprawy i doręczenia ich stronie na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego w chwili obecnej można traktować jako postulat de lege ferenda skierowany do ustawodawcy. Sąd zwraca uwagę, że taki postulat został zrealizowany na gruncie postępowania podatkowego. Ustawodawca wprowadził bowiem z dniem 1 stycznia 2016 r. do ustawy - Ordynacja podatkowa możliwość żądania przez stronę wydania jej kopii akt sprawy (art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej zmieniony przez ustawę z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649 ze zm.). Na gruncie ogólnej procedury administracyjnej takiej zmiany dotychczas nie wprowadzono, a zatem uprawnienia, których realizacji domagają się skarżący w chwili obecnej nie mają podstawy prawnej.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.