Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 1140/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2004-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Wojewoda
Powołane przepisy: article: art. 20, art. 7 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 178 poz 1749
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tekst jednolity.
Teza: Naruszenie interesu uczestnika postępowania nie może podważyć legalności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalania. Legalność decyzji podważyc może naruszenie ustawowych reguł dotyczących oszacowania gruntów i wydzielenia gruntów w projekcie scalenia.

TEZY

Naruszenie interesu uczestnika postępowania nie może podważyć legalności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalania. Legalność decyzji podważyc może naruszenie ustawowych reguł dotyczących oszacowania gruntów i wydzielenia gruntów w projekcie scalenia.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie NSA Grażyna Gryglaszewska, Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi D. P. i Z. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów o d d a l a s k a r g ę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Sądu Administracyjnego była ostateczna decyzja Wojewody P. dotycząca zatwierdzenia projektu scalenia gruntów w kilku wsiach, natomiast skarga została wniesiona przez 2 uczestników postępowania scaleniowego. Dlatego też w niniejszym uzasadnieniu przytoczone zostaną jedynie te elementy rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia, które mają znaczenie dla oceny legalności decyzji podważonej przez skarżących; pominięto natomiast elementy decyzji i uzasadnienia dotyczące innych uczestników scalenia, nie mające znaczenia dla oceny zasadności skargi.

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołań uczestników postępowania scaleniowego: S. B., H. i J. K., A. G., S. B., K. S., A. S., I. S., J. B., M. B., H. B., E. K., J. M., J. D. i A. G., od decyzji Nr [...] Wójta Gminy w G. z dnia [...] kwietnia 2003 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów części wsi W., P., G., B., Gminy G., miasta Ch., Gminy Ch., B., J., Gminy M. – Powiatu B., Wojewoda P. postanowił orzec:

1. Uchylić decyzję organu I instancji w części dotyczącej:

a) lokalizacji ekwiwalentów poscaleniowych niżej wymienionych uczestników postępowania, m.in.:

- S. B. s. Jana, gospodarstwo nr [...],

- H. c. Józefa i M. s. Józefa, małżeństwo K., gospodarstwo nr [...],

- B. K. s. Józefa, gospodarstwo nr [...],

- I. c. F. i E. s. Józefa, małżeństwo S., gospodarstwo nr [...],

- B. M. s. Stanisława, gospodarstwo nr [...],

- J. s. Franciszka i W. c. Jana małżeństwo M., gospodarstwo nr [...],

- D. P. c. Edwarda oraz Z. S. s. Edwarda, gosp. Nr [...],

- Skarbu Państwa, Nadleśnictwo W., gospodarstwo nr [...],

- Skarbu Państwa, Państwowego Funduszu Ziemi, gospodarstwo nr [...],

- Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – Agencja Nieruchomości Rolnych, gospodarstwo nr [...].

2. W odniesieniu do wyżej wymienionych uczestników postępowania i wydzielonych im ekwiwalentów, dokonać zmian w projekcie scalenia gruntów w sposób następujący; a w szczególności oznaczone literami: f, j, m, n, o:

f) Przeprojektować granicę pomiędzy działką A. i S. B. nr [...] o powierzchni 3,9590 ha i wartości 123,71 jednostek szacunkowych a działką D. P. i Z. S. nr [...] o powierzchni 2,5819 ha i wartości 86,98 jednostek szacunkowych w sposób następujący: ustalić od strony północnej, od drogi nr [...], granicę tych działek na środek przepustu projektując jednocześnie zjazd z tego przepustu dogodny dla obu działek i dalej w linii prostej na południe, na punkt zmniejszonego odcinka załamanie granicy tych działek. W związku z tym przeprojektowana działka A. i S. B. o powierzchni 3,9570 ha i wartości 123,58 jednostek szacunkowych otrzymała nowy numer [...] zaś działka D. P. i Z. S.o powierzchni 2,5800 ha i wartości 87,06 jednostek szacunkowych oznaczona została nowym numerem [...]. Zaprojektowany zjazd z przepustu w gospodarstwie oznaczono jako działka nr [...] o powierzchni 0,0039 i zapisano ją do pozycji nr 8 drogi dojazdowe do pól – Wójt Gminy G.

j) W gospodarstwie S. B. s. Jana, ekwiwalent za działkę nr [...] o powierzchni 4,9331 ha i wartości 202,81 jednostek szacunkowych, wydzielić w działkach Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych nr [...] o powierzchni 3,5286 ha i wartości 66,06 jednostek szacunkowych oraz w działce H. i M. K. nr [...] o powierzchni 1,4734 ha i wartości 55,72 jednostek szacunkowych. Różnicę w wartości wydzielanych działek wyrównać w formie dopłat pieniężnych. Nowozaprojektowanym działkom nadać nr [...] o powierzchni 8,1092 ha i wartości 201,83 jednostek szacunkowych oraz nr [...] o powierzchni 1,4734 ha i wartości 55,72 jednostek szacunkowych. Działkę nr [...] zapisać na Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych.

m) W gospodarstwie I. i E. S. za działkę nr [...] o powierzchni 1,6581 ha i wartości 45,87 jednostek szacunkowych oraz za działkę nr [...] o powierzchni 0,1338 ha i wartości 49,51 jednostek szacunkowych, wydzielić ekwiwalent zamienny w działce W. i J. M. nr [...] o powierzchni zaprojektowanej 1,0161 ha i wartości 20,96 jednostek szacunkowych oraz w działce Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych nr [...] o powierzchni 5,0139 ha i wartości 150,00 jednostek szacunkowych. Zaprojektowanym w gospodarstwie działkom nadać nowe numery nr [...] o powierzchni 0,9976 ha i wartości 20,01 jednostek szacunkowych oraz nr [...] o powierzchni 2,5795 ha i wartości 74,99 jednostek szacunkowych. Działkę nr [...] zapisać na Skarb Państwa Państwowy Fundusz Ziemi.

n) W gospodarstwie W. i J. M., za działkę nr [...] o powierzchni 1,0161 ha i wartości 20,96 jednostek szacunkowych oraz za działkę nr [...] o powierzchni 0,9295 ha i wartości 24,86 jednostek szacunkowych, jako ekwiwalent zamienny przydzielić działkę nr [...] o powierzchni 1,6581 ha i wartości 45,86 jednostek szacunkowych. Działkę nr [...] zapisać na Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa Agencja Nieruchomości Rolnych.

o) Zaprojektować drogę dojazdową nr 1003 do działki nr [...] gospodarstwa I.i E. S. o szerokości 4,00 i 5,00 m, na gruntach działki nr [...], od strony zachodniej tej działki, o powierzchni przed odprojektowaniem drogi 3,8146 ha i wartości 216,85 jednostek szacunkowych będącej w zasobie Skarbu Państwa Nadleśnictwa W., dalej po gruntach działki nr [...] o powierzchni 3,7748 ha i wartości 388,87 jednostek szacunkowych będącej własnością B. M. s. Stanisława i dalej do wschodniej granicy działki nr [...] będącej własnością I. i E. S., do działki nr [...]. Należny ekwiwalent za zaprojektowaną drogę dla gospodarstwa B. M.s. Stanisława wydzielić z działki Skarbu Państwa Nadleśnictwa W. nr [...], zaś I. i E. S. w działce Zasobu Własności Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych nr [...]. W wyniku zaprojektowanej drogi, działka B. M. s. Stanisława otrzymała nr [...] o powierzchni 3,8015 ha i wartości 392/09 jednostek szacunkowych, działka I. i E. S. nowy numer [...] o powierzchni 0,9976 ha i wartości 20,01 jednostek szacunkowych, zaś działka Skarbu Państwa Nadleśnictwa W. otrzymała nr [...] o powierzchni 3,6628 ha i wartości 209,71 jednostek szacunkowych.

3. Z tytułu wprowadzenia do projektu scalenia poprawek, zmianie uległy kwoty dopłat pieniężnych dla części gospodarstw (zmiany te nie dotyczą skarżących),

4. W pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymać w mocy.

5. Umorzyć postępowanie odwoławcze w sprawie scalenia gruntów A. G. s. Józefa.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy:

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 1999 r., Zarząd Gminy w G. wszczął postępowanie scaleniowe gruntów, położonych na terenie wsi G., P., W., B. Gminy G., Miasta Ch. Gminy Ch., wsi B., J. Gminy M. Powiatu B.

Po opracowaniu projektu scalenia gruntów tego obiektu i jego okazaniu w dniu [...] grudnia 2002 r., Wójt Gminy G., decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. zatwierdził scalenie gruntów obiektu "W. – P.", Gminy G.

Od decyzji tej odwołanie złożyli uczestnicy postępowania scaleniowego: S. B., H. i J. K., A. G., S. B., K. S., A. S., I. S., J. B., M. B., H. B., E. K., J. M., J. D. i A. G.

Odwołania te zostały szczegółowo rozpatrzone na gruncie w dniach 10 – 13 i 24 czerwca 2003 r. w oparciu o dokumentację geodezyjno-projektową. W wyniku rozpatrzenia kameralnego i terenowego, większość złożonych odwołań została uwzględniona i wprowadzono w związku z tym do projektu scalenia gruntów stosowne zmiany, omówione w sentencji niniejszej decyzji. Zmiany te zostały wyniesione na gruncie w dniu [...] lipca 2003 r. i w większości przyjęte przez odwołujących się, przy czym część z tych zmian dokonano kosztem gruntów innych uczestników postępowania.

W gospodarstwie nr [...] I. S. i E. S., wprowadzono zmianę spełniającą większą część wniesionego odwołania, które dotyczyło pozostawienia całości gruntów w starym stanie.

Projektem scalenia objęto w tym gospodarstwie 5 działek o powierzchni 4,39 ha i wartości 106,34 jednostek szacunkowych oraz 2/28 w pozycji będącej we współwłasności. Łączny do zaprojektowania ekwiwalent wyniósł 106,46 jednostek szacunkowych. W trakcie składania życzeń odnośnie lokalizacji należnego ekwiwalentu, I. S., złożyła życzenie wydzielenia całości należnego ekwiwalentu w siedlisku Skarbu Państwa, zabudowanym budynkami będącymi jej własnością z racji niemożliwości uprawiania gruntów, co też stało się, wydzielając całość należnego ekwiwalentu w siedlisku. Z uwagi, że w trakcie opracowania projektu scalenia, I. S. wycofała swoje uprzednio złożone życzenie, wydzielono po scaleniu w tym gospodarstwie działkę łąkową nr [...] o powierzchni 1,6581 ha i wartości 45,67 jednostek szacunkowych, działkę łąkową w starym stanie nr [...] o powierzchni 0,7267 ha i wartości 13,96 jednostek szacunkowych oraz działkę siedliskową nr [...] o powierzchni 0,1338 ha i wartości 49,51 jednostek szacunkowych.

W postępowaniu odwoławczym I. S. zażądała wydzielenia całości gruntów w starym stanie, czyli wydzielenia wszystkich działek w miejscach ich położenia przed scaleniem. Po rozpatrzeniu problemu, spełniono większą część życzenia pani S., poprzez zwrot własnej działki leśnej nr [...] o powierzchni 1,0161 ha i wartości 20,96 jednostek szacunkowych oraz poprzez zaprojektowanie w działce siedliskowej pod budynkami nr [...] grunty Skarbu Państwa. W zamian za pozostałą część należnego ekwiwalentu w działce nr [...] i w działce siedliskowej nr [...], wydzielono z gruntów Skarbu Państwa łąkę nr [...] o powierzchni 2,5795 ha i wartości 74,99 jednostek szacunkowych. Na tak wprowadzone zmiany, zgodne z życzeniem, zainteresowana nie wyraziła zgody, odmawiając podpisania protokołu z wyniesienia tych poprawek, żądając przywrócenia do starego stanu jeszcze dwóch działek łąkowych.

Dalsze spełnienie tych życzeń na tym etapie postępowania nie może być uwzględnione, bowiem grunty tych dwóch działek zostały rozdysponowane dla gospodarstw o wysokiej produkcji mleczarskiej, dla których starano się poprawić rozłóg ich gospodarstw pod względem obszaru i ukształtowania przestrzennego. Działka łąkowa pani S.nr [...] o powierzchni 1,48 ha, która weszła w areał łąk S. B., była co najmniej od 10 lat nie użytkowana i z tego powodu porost trawy uległ całkowitej degradacji, co wymaga pełnego zagospodarowania i uprawy znacznym kosztem. Podobna sytuacja przedstawia się z działką, która trafiła także do dobrego rolnika M. K. Wydzielona gospodarstwu pani S. działka łąkowa nr [...], jest dobrej jakości o niezłym poroście trawy i wymaga jedynie jej rolniczego użytkowania, gdyż w przeciwnym przypadku także ulegnie degradacji. Stąd też żądanie przywrócenia starego stanu także tych dwóch działek łąkowych jest gospodarczo nieuzasadnione i niemożliwe na tym etapie prac.

Przywrócenie działki nr [...] do starego stanu w w/w gospodarstwie było częściowym uwzględnieniem odwołania kolejnego uczestnika postępowania J. M. – brata I. S. Odwołujący się nie zgadzał się na przydzielenie mu działki nr [...] oraz kwestionował przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] o powierzchni 0,8600 ha i wartości 41,08 jednostek szacunkowych, będącej własnością M. B.s. Stanisława i nr [...] o powierzchni 0,85 ha i wartości 42,50 jednostek szacunkowych, pana J. i W. M., które po scaleniu oznaczono kolejno nr [...] o powierzchni 0,9289 ha i wartości 42,81 jednostek szacunkowych i nr [...] o powierzchni 0,8314 ha i wartości 40,78 jednostek szacunkowych. Granica pomiędzy tymi działkami została w projekcie scalenia wyznaczona zgodnie ze stanem dotychczasowego, faktycznego użytkowania na gruncie, a różnice w powierzchni wyekwiwalentowano przy rozliczeniu całości gospodarstw. Ekwiwalent zamienny za działkę nr [...] przywróconej I. S. oraz za działkę nr [...] o powierzchni 0,9295 ha, w celu skomasowania łąki w jednym miejscu wydzielono w działce nr [...] o powierzchni 1,6581 ha i wartości 45,86 jednostek szacunkowych. Jest to łąka dobrej jakości, na torfie, nie gorszej jakości od posiadanej przed scaleniem. Z uwagi, że zgodnie z życzeniem odwołującego się odprojektowano z gospodarstwa działkę nr [...], a na żadną propozycję wydzielenia zamiennej działki skarżący nie wyrażał zgody, przeto orzeczono jak w sentencji niniejszej decyzji.

Przydzielenie panu J. M. działki pani S. I. nr [...] podyktowane było faktem, że do tej działki brak było na mapie wyznaczonego prawnego dojazdu. Wobec dokonanej zmiany i zwrotu tej działki pani S. na żądanie pana J. M. i I. S., zaszła konieczność zaprojektowania dojazdu do tej działki o dość niekorzystnym przebiegu. Zaprojektowano mianowicie drogę dojazdową do tej działki o szerokości 4,00 i 5,00 m, na gruntach działki Nadleśnictwa W. nr [...] po granicy zachodniej tej działki, dalej po gruntach działki nr [...] będącej własnością uczestnika scalenia pana B. M. s. Stanisława i dalej do wschodniej granicy działki I. S. nr [...] aż do działki nr [...]. Należny ekwiwalent za zaprojektowaną w działce nr [...] drogę w gospodarstwie B. M. wydzielono z sąsiedniej działki Skarbu Państwa Nadleśnictwa W. nr [...], co spowodowało, że działka zwiększyła się o około 0,10 ha gruntów niezbyt dobrej jakości a raczej nadających się do zalesienia, zaś za zajęty grunt przez drogę w działce [...] I. i E. S., wyekwiwalentowano w działce łąkowej nr [...]. Wobec konieczności zapewnienia dojazdu do działki pani I. S. nr [...], zaprojektowano dojazd po 3 działkach, dość niekorzystny dla właścicieli tych działek, i tylko dlatego, że brak jest innej możliwości pod względem technicznym, gospodarczym i terenowym, zaprojektowania dojazdu do tej działki i dlatego też postanowiono jak wyżej.

Reasumując powyższe należy stwierdzić, że wprowadzone do projektu scalenia gruntów zmiany, wykazane w sentencji niniejszej decyzji, spełniają w znacznej większości żądania odwołujących się. Wprowadzając poprawki niezaaprobowane przez zainteresowanych, kierowano się względami gospodarczymi i technicznymi mającymi wpływ na poprawę rozłogu gospodarstwa pod względem obszarowym i przestrzennym, co wyżej uzasadniono.

W skardze do Sądu Administracyjnego wniesionej przez pełnomocnika skarżących: D. P. i Z. S., ostateczna decyzja została zaskarżona w części, a mianowicie:

- w pkt 1-szym "a" w części lokalizacji ekwiwalentów poscaleniowych uczestników postępowania: S. B. syna Jana, J. i W. małż. M., D. P., I. i E. małż. S., H. i J. małż. K., Skarbu Państwa – Nadleśnictwo W., Skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi, Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych, Gminy G.,

- w pkt 2-im w pkt oznaczonych literami: "j", "m", "n", "o"

- i w pkt 3 i 4-tym utrzymującym w mocy w pozostałej części decyzję organu I-szej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucano:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 3, 5, 6, 7, 8, 14, 20, 27 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity: Dz.U. 1989, nr 58, poz. 349) poprzez dokonanie zmian w projekcie scalenia gruntów w sposób jak w zaskarżonej decyzji:

- z naruszeniem zasad racjonalnego ukształtowania rozłogów gruntów,

- bez wykazu uczestników scalenia, a mianowicie bez wymienienia wszystkich spadkobierców nieżyjącego współwłaściciela gospodarstwa rolnego E. S., to jest oprócz I. S. i D. P., syna Z. S. dziedziczącego gospodarstwo rolne,

- wydzielenie użytków niezgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki gruntami i bez uwzględnienia interesów właścicieli gruntów,

- nieuwzględnienie stanu własności przez pominięcie, iż E. S. nie żyje, a jego spadkobiercy z mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego to I. S., D. P. i Z. S. (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w B.),

- zatwierdzenie projektu scalenia gruntów przez wójta, a nie przez starostę.

2) naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 i 2 kpa poprzez zaniechanie organu administracji II instancji wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych zmierzających do wyjaśnienia sprawy i dokonanie scalenia gruntów z naruszeniem interesów właścicieli nieruchomości bez należytego wyjaśnienia wykorzystywania gruntów, potrzeb właścicieli, położenia działek w stosunku do pozostałych nieruchomości należących do właścicieli, potrzeb zagospodarowania poszczególnych działek zgodnie z zasadami racjonalnego gospodarczego wykorzystywania nieruchomości, szczególnie w odniesieniu do działek wydzielonych na rzecz S. B. syna Jana i H. i M., małżonków K., z gospodarstwa stanowiącego współwłasność I. S., D. P. i Z. S., wydzielenia na rzecz I. S.i nieżyjącego E. S., działek niezgodnie z zasadami racjonalnej gospodarki, jak też nieuwzględnienie zgłoszonych zastrzeżeń przez I. S., jak też pominięcie, iż I. S. nigdy nie wyrażała zgody na przejęcie działek stanowiących jej współwłasność do Zasobów Własności Skarbu Państwa, bowiem podpis na oświadczeniu nie jest złożony przez I. S., co można stwierdzić samodzielnie poprzez porównanie podpisu z podpisami na innych pismach jak też przyznania działki siedliskowej [...] na rzecz Skarbu Państwa Państwowy Fundusz Ziemi, a nie na rzecz I. S. jak o to konsekwentnie wnosiła.

W konkluzji skargi pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zasądzeniem, na rzecz skarżących, kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono następujące zarzuty:

1) w wykazie postępowania scaleniowego nie ujęto spadkobierców E. S. to jest I. S., D. P. i Z. S. mimo, że było złożone postanowienie Sądu Rejonowego w B. o stwierdzeniu praw do dziedziczenia po E. S. w tym i co do gospodarstwa rolnego. Organ II instancji wymienia w zaskarżonej decyzji E. S. mimo, że on nie żyje, a jego udział w majątku dziedziczą wymienieni wyżej spadkobiercy ustawowi.

2) postępowanie scaleniowe przeprowadził wójt zamiast starosty,

3) żadne racje gospodarcze i ekonomiczne nie przemawiały za tym, aby zabrać S. ich dotychczasowe działki,

4) organy nie uwzględniły racji S., aby przyznać I. S. grunty pod jej budynkami będące własnością Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Bezzasadny jest przede wszystkim zarzut niewłaściwości organu wydającego decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia w I instancji. Postępowanie scaleniowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte w 1999 r., kiedy to na mocy art. 3 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów kompetencja do przeprowadzenia scalania należała do zarządu gminy realizującego scalenia jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia był wojewoda. Starosta otrzymał kompetencje organu rzeczowo właściwego w zakresie scalania i wymiany gruntów na mocy przepisów ustawy z dnia 21.01.2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. nr 12, poz. 136). Jednakże zgodnie z art. 58 tej ustawy – postępowanie scaleniowe lub wymienne wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy (a tak jest w niniejszej sprawie) toczy się na podstawie dotychczasowych zasad. A zatem organem właściwym do wydania decyzji w I instancji jest wójt gminy. Decyzja wydana przez Wójta Gminy G. jest zatem wydana przez organ właściwy, a zarzuty naruszenia przepisów art. 3, 6 i 7 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów są bezzasadne.

Zgodnie z przepisem art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów, określa się według danych ewidencji gruntów. Stan własności gruntów w dacie wszczęcia postępowania scaleniowego decyduje o tym, że właściciele gruntów stają się uczestnikami postępowania scaleniowego. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy, postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego zawiera wykaz uczestników scalenia. Biorąc pod uwagę dane ewidencji gruntów w momencie wszczęcia postępowania scaleniowego, uczestnikami postępowania scaleniowego zostali małżonkowie I. i E. S. O fakcie śmierci E. S. (w dniu 20 czerwca 2000 r.) jego spadkobiercy nie powiadomili organów prowadzących postępowanie scaleniowe. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po E. S. zostało wydane przez Sąd Rejonowy w B. sygn. akt [...] w dniu [...] kwietnia 2003 roku. Wbrew twierdzeniu skarżących brak jest wszakże dowodu, iż postanowienie to zostało złożone organowi odwoławczemu. Organ ten nie miał zatem podstawy prawnej do wykazania skarżących jako formalnych uczestników postępowania scaleniowego, dotyczącego gospodarstwa nr [...]. Gospodarstwo to w postępowaniu scaleniowym "reprezentowała", jako uczestnik postępowania ich matka – I. S., która wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. A zatem podniesiony w skardze zarzut, iż zaskarżona decyzja nie wymienia skarżących jako uczestników postępowania – spadkobierców współwłaściciela gospodarstwa E. S., jest bezzasadny, skoro sami skarżący o to uczestnictwo formalne nie zadbali. Bezzasadny jest w konsekwencji zarzut naruszenia art. 20 ustawy o scalaniu gruntów.

Nadmienić należy, iż skarżący – D. P. i Z. S. jako współwłaściciele innego gospodarstwa (gospodarstwo nr [...]) uczestniczyli w postępowaniu scaleniowym, posiadając pełne prawa uczestnika scalenia. Działając w postępowaniu scaleniowym uczestniczyli również w postępowaniu dotyczącym gospodarstwa spadkowego, doradzając swojej matce I. S. Jak oświadczył uczestnik postępowania J. B. w czynnościach postępowania scaleniowego występowała zawsze cała rodzina S. A zatem nie można – w ocenie Sądu – przyjąć, aby skarżący zostali pozbawieni możności obrony swoich praw bez swojej winy.

Zarzuty skargi dotyczące merytorycznego sposobu opracowania scalenia gruntów w zaskarżonej decyzji polegają na ogólnych stwierdzeniach, że naruszono zasady racjonalnego ukształtowania rozłogów gruntów, wydzielono użytki niezgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki gruntami i bez uwzględnienia interesów właścicieli gruntów.

W tym miejscu należy przypomnieć, iż scalanie gruntów ma charakter zbiorowego zabiegu urządzeniowo-rolnego. Zwykle w toku tego postępowania rodzą się konflikty pomiędzy uczestnikami, oczekującymi wyłącznie poprawy własnych warunków gospodarowania. Autor projektu scalenia ma więc prawo do swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego, w danych warunkach, rozwiązania, tak by w miarę możliwości uwzględnić interesy i życzenia wszystkich uczestników komasacji. Rozstrzygnięcia organów administracji – w tym względzie – zawierają elementy uznania administracyjnego (A. Zieliński w: Prawo rolne, pr. zb. pod. red. A. Stelmachowskiego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2003, s. 239). A zatem samo naruszenie interesu uczestnika postępowania scaleniowego nie może podważyć legalności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia. Legalność decyzji podważyć może naruszenie ustawowych reguł dotyczących oszacowania i wydzielania gruntów w projekcie scalenia. Podstawową zasadę materialnoprawną wydzielania gruntów w zamian za dotychczas posiadane określa przepis art. 8 ustawy, a mianowicie: Uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3 %. W przypadkach, gdy ze względów technicznych, nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającą 3 % (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów).

W niniejszej sprawie określenie zasad szacunku gruntu nastąpiło w drodze uchwały uczestników scalenia podjętej zgodnie z wymaganiami art. 11 ustawy. Gospodarstwo I. i E. S. objęte scaleniem liczyło 5 działek o powierzchni łącznej 4,39 ha oraz obejmowało udział 2/28 w działce o pow. 0,17 ha będącej przedmiotem współwłasność. Łączna wartość należnego do zaprojektowania ekwiwalentu wyniosła 106,46 jednostek szacunkowych. Natomiast gospodarstwo wydzielone w wyniku scalenia gruntów posiada łączną wartość 108,96 jednostek szacunkowych i składa się z 3 działek o łącznej powierzchni 4,3038 ha. Nie ulega zatem wątpliwości, iż została zachowana ustawowa reguła równowartości szacunkowej gruntów, wydzielonych w zamian. Polepszona została także struktura zamiennego gospodarstwa, albowiem jest zorganizowane na 3 działkach gruntów.

Wbrew mniemaniu skarżących, w postępowaniu scaleniowym nie obowiązuje zasada, iż uczestnicy scalenia winni otrzymać swoje dotychczasowe grunty. Scalenie ma na celu racjonalne ukształtowanie rozłogu gospodarstw na danym terenie; w jego toku mogą być oczywiście uwzględniane życzenia poszczególnych uczestników scalenia. Jednakże uwzględnienie indywidualnych żądań, czy interesów faktycznych poszczególnych uczestników nie jest wcale warunkiem ważności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia. Warunkiem legalności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia jest zachowanie przepisów ustawy, co w niniejszej sprawie miało miejsce.

Gdy chodzi o życzenia wyrażane w postępowaniu scaleniowym przez p. I. S. stwierdzić należy przede wszystkim częste zmiany stanowiska zainteresowanej. Jak wyjaśniają organy, I. S. w trakcie opracowywania projektu scalenia złożyła do kwestionariusza życzenie wydzielenia całości ekwiwalentu w siedlisku (działce będącej własnością Skarbu Państwa), gdzie są posadowione budynki będące własnością I. S.. Ze względu na wysoką wartość szacunkową gruntów siedliskowych I. S. nie wyraziła zgody na opracowany projekt (Protokół z 17 stycznia 2003 r. w sprawie rozpatrzenia zastrzeżeń złożonych na projekt scalenia), co spowodowało konieczność opracowania nowej propozycji wydzielenia działek. W odwołaniu od decyzji organu I instancji p. I. S. zażądała przywrócenia jej działek do stanu pierwotnego posiadania. Organ odwoławczy podjął starania, aby spełnić jej życzenie w części, jednakże pomimo wcześniejszych uwzględnień I. S. odmówiła podpisania protokołu odwołań. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w gospodarstwie I. S., składającym się z 6 działek (w tym 1 będącej przedmiotem współwłasności), wydzielił w wyniku scalenia 3 działki (w tym 2 zgodnie z życzeniem złożonym w odwołaniu), powierzchniowo i jakościowo podobne do posiadanych przed scaleniem. Jeżeli zainteresowana I. S. i skarżący są niezadowoleni z wydzielonych działek, to można mówić jedynie o naruszeniu ich interesu faktycznego. Okoliczność ta nie stanowi naruszenia prawa, albowiem wartość szacunkowa wydzielonych gruntów jest wyższa niż gruntów, które weszły do scalenia.

Podnoszony w skardze zarzut naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 i 2 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych scalenia jest bezzasadny, albowiem organy wyjaśniły i wykazały zmienność stanowisk zainteresowanej I. S. Należycie też uzasadniły wybór rozwiązań przyjętych w zatwierdzonym projekcie scalenia gruntów.

Co do okoliczności, czy zainteresowana I. S. przekazywała gospodarstwo rolne do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w zamian za rentę, stwierdzić należy, iż jeżeli skarżący ją podważają, to winni to uczynić w trybie prawem przepisanym. Do podważenia tego faktu nie wystarczy, wbrew twierdzeniom skargi, "stwierdzenie samodzielne poprzez porównanie podpisu z podpisami (I. S.) na innych pismach".

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a w szczególności z przepisami ustawy z dnia 26.03.1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, i orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę ... Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271).