Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 406/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 245, art. 246, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 602/12 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 602/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił B. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, względnie ustanowienie pełnomocnika z urzędu - w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2007 r.

Sąd I instancji wskazał, skarżący jest przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą. A zatem istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub jej zawieszenie. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje ani nie zawiesza, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W 2011 r. przedmiotowa działalność przyniosła przychód na poziomie 187.387,16 zł. Co prawda skarżący z uwagi na wysokie koszty uzyskania przychodów wykazał stratę w wysokości 11.105,28 zł, jednak Sąd I instancji zauważył, że jest to jedynie wynik bilansowy. Strata skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Rozmiar działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę musi być wzięty pod uwagę przy badaniu całokształtu jego sytuacji majątkowej.

Sąd podkreślił, że z przekazanych przez skarżącego informacji wynika, że jego pięcioosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z zasiłku rodzinnego w wysokości około 730 zł miesięcznie, ponosząc wydatki w wysokości około 2 tys. zł. A zatem wydatki te znacznie przewyższają wykazane dochody gospodarstwa domowego. Przedstawione przez skarżącego dane rodzą zatem uzasadnione wątpliwości w przedmiocie wiarygodności informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie zmienia tej oceny podniesiona dopiero w sprzeciwie okoliczność korzystania z pomocy rodziny. To ogólne stwierdzenie nie zostało bowiem w żaden sposób udokumentowane przez pełnomocnika strony. Zasadne jest więc stanowisko, że nie zostały wiarygodnie wykazane dochody gospodarstwa domowego skarżącego. Ponadto skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, wskazując, że rachunków bankowych nie posiada, gdyż zostały zajęte przez Urząd Skarbowy.

W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący reprezentowany przez adwokata wniósł o uchylenie orzeczenia w całości względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu ponownej oceny dowodów na okoliczności niemożliwości ponoszenia kosztów postępowania, zmianę punktu 1 postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Pełnomocnik podkreślił, że strona uzupełniła wniosek o przyznanie prawa pomocy o dokumenty, które nakazał mu przedłożyć Sąd. Ponadto powodem strat w działalności gospodarczej skarżącego była działalność organów, tj. kontrole podatkowe, postępowania zabezpieczające, egzekucje mienia ruchomego. Pełnomocnik wskazał, że w dniu 26 lipca 2012 r. skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Ciężar wykazania sytuacji majątkowej spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wskazać że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Aby przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały.

NSA wskazuje, że Sąd I instancji wykorzystał swoje prawo nadane mu w art. 255 P.p.s.a. i wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów, a także wskazał jakie to mają być dokumenty.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie uznał, że wskazane przez skarżącego okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy nie są wiarygodne i wykazał, dlaczego takiej wiarygodności wskazanym faktom odmówił. Przedstawione bowiem przez skarżącego okoliczności nie pozwalają stwierdzić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O trafności tego stanowiska świadczą w szczególności oświadczenia strony dotyczące miesięcznie ponoszonych wydatków - 2.069,27 zł oraz uzyskiwanych dochodów – 730 zł, których nie można uznać za wiarygodne. Ponadto wskazana w sprzeciwie okoliczność korzystania przez skarżącego z pomocy rodziny nie została w żaden sposób udokumentowana.

W niniejszej sprawie zdaniem NSA nie można zatem zgodzić się ze stroną, że w sposób wyczerpujący przedstawiła ona swoją sytuację majątkową i rodzinną.

Należy ponadto zgodzić się z Sądem I instancji, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.