Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 999/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Danuta Kania, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] o odmowie przyznanie renty specjalnej w trybie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 78 ze zm.). Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 18 czerwca 2015 r. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wpłynął wniosek E. S. z dnia [...] czerwca 2015 r. o przyznanie świadczenia specjalnego. Prośbę swoją E. S. motywowała brakiem pracy, brakiem prawa do emerytury, renty lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz szczególnymi zasługami. We wniosku tym wskazała że posiada liczne zasługi, jednakże nie jestem w stanie wszystkiego udowodnić. We wniosku podniosła, że:

1. jest zasłużona dla kultury polskiej i jej promocji, gdyż:

- ostrzegła Narodową [...] [...] w [...] przed kradzieżą [...] poprzez pokazanie do kamery [...]. Wskazała, że dzięki temu zamontowano kamery na dachu i osoby, które chciały się włamać do [...] zostały zatrzymane, - podjęła działania mające na celu "wrzucenie" do [...] pozytywnej energii,

- w następstwie wprowadzenia do [...] dobrej energii spowodowała, napływ ofert na [...];

2. przyczyniła się do "uratowania świata":

- po działaniach w [...] powiesiła na firance w mieszkaniu kartkę

z informacją (tekstem do pokoju) - "chodziło o zlikwidowanie [...]",

- twierdzi, że obserwowane są jej myśli i "dzięki temu wiele zrobiono ważnych rzeczy";

3. zasłużyła się dla nauki polskiej, gdyż znalazła pomysł na pozbycie się szkodników, które niszczyły [...]; podała, że w tej sprawie napisała do Dyrektora [...] w [...], do Prezydenta RP oraz zgodnie z sugestią pracownika Kancelarii Prezydenta RP na Uniwersytet [...]i;

4. zasłużyła się, prowadząc kampanię w zakresie ponownego sadzenia [...] wykorzystywanych jako ozdoby świąteczne na święta Bożego Narodzenia,

a także zasłużyła się nagłośnieniem tematu o ociepleniu klimatu poprzez wykorzystywanie [...]; udokumentowała, że

w latach 2012-2014 m.in. korespondowała w tych sprawach z Redakcją [...], Zarządem Zasobu Komunalnego [...], Przewodniczącym Rady Miejskiej, Ministerstwem Środowiska, Instytucją Kultury Samorządu Województwa [...], Papieżem, Prymasem Polski; pisząc do Prymasa Polski wyraziła również swoją opinię, że religia nie powinna odbywać się w szkołach, tylko w kościele;

5. zasłużyła się, pisząc do 20 rad miejskich największych miast w Polsce oraz do Prezydenta RP i Prezesa RM, co zrobić, aby ograniczyć powodzie (podała, że należy pogłębiać i poszerzać koryta rzek) oraz co robić ze śmieciami (podała, że należy wybudować takie spalarnie śmieci, z których będzie można pozyskać prąd i ciepło);

6. najprawdopodobniej w wyniku jej działań Premier Donald Tusk zorganizował szczyt klimatyczny ONZ w Warszawie;

7. zasłużyła się dla Pałacu Kultury i Nauki, informując PKiN o łatwości zorganizowania na terenie obiektu [...]; swoje pismo w tej sprawie przekazała również policji;

8. przysłużyła się "do zwiększenia bezpieczeństwa Głowy Państwa", gdyż ostrzegła Prezydenta RP, iż BOR nie przestrzega procedur; m.in. podała, że jej przyrodni brat, R. R., służył w BOR i zna zachowania funkcjonariuszy BOR

9. z własnego doświadczenia (twierdzi, że jest prześladowana przez [...], jego znajomych oraz inne osoby, często wskazywane przez nią imiennie);

10. pismem z dnia 11 marca 2015 r. zawiadomiła policję i ZUS, że "agenci różnych towarzystw wmawiają swoim klientom głupoty, bo tak są szkoleni", a reklamy towarzystw emerytalnych są nieprecyzyjne;

11. pismem z dnia 28 czerwca 2015 r. zawiadomiła organizatorów [...] w W., że odpowiednim miejscem do wystawienia prezentowanego na festiwalu utworu, którego autorem jest E.W., są Indie a nie Polska.

Do wniosku E. S. dołączyła:

- kopię pozytywnej opinii Komendanta [...] z [...] lipca 2003 r.,

z której wynika, że pani E. S. w latach 1984-1988 pełniła funkcję Drużynowej i prowadzona przez nią drużyna uzyskała miano Drużyny Sztandarowej; opinię tę wydano na wniosek zainteresowanej w celu ubiegania się

o awans zawodowy;

- kopię podziękowania od Przewodniczącego Rady Miejskiej w [...]

z 15 kwietnia 1994 r. za pracę na rzecz promowania miasta na arenie międzynarodowej i wieloletnią działalność wychowawczo-szkoleniową wśród harcerzy-[...];

- kopię przyjęcia rezygnacji złożonej przez panią E. S. w dniu 18 marca 1993 r. z pełnionej funkcji sekretarza [...].

E. S. podała, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP

w [...]. W zakresie swojej wcześniejszej aktywności zawodowej wykazała, że:

- od 1 września 1988 r. do 11 lutego 1989 r. pracowała jako stażystka, a następnie referent w Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w [...];

- od 13 lutego 1989 r. do 11 sierpnia 1989 r. pracowała jako maszynistka

w [...] Przedsiębiorstwie Budowlanym w [...];

- od 1 września 1989 r. do 12 czerwca 1991 r. uczęszczała do Studium Nauczycielskiego w [...];

- od 1 września 1990 r. do 31 sierpnia 1992 r. była zatrudniona przez Towarzystwo [...] w [...] jako nauczycielka [...] w prowadzonym przez to Towarzystwo, [...] Liceum Ogólnokształcącym i nadesłała pozytywną opinię z tego miejsca pracy; w latach 1992-1996 studiowała zaocznie na Uniwersytecie [...] w [...] (studia uzupełniające po SN) i równolegle w latach 1993-1995 była zarejestrowana w Rejonowym Urzędzie Pracy w [...] jako bezrobotna;

- od 1 lutego 1995 r. do 31 marca 1995 r. pracowała w Urzędzie Miejskim

w Z. jako robotnik, a od 5 kwietnia 1995 i. do 30 września 1995 r. jako referent;

- od 3 października 1995 r. do 2 kwietnia 1996 r. pracowała w Rejonowym Urzędzie Pracy w [...] jako doradca zawodowy, a następnie do 12 października 1997 r. była zarejestrowana jako bezrobotna;

- od 13 stycznia 1997 r. do 31 marca 1998 r. pracowała w Przedsiębiorstwie [...] S.A. w charakterze specjalisty ds. [...]; nadesłała pozytywną opinię o jej pracy; umowa o pracę nie została przedłużona z powodu trudności ekonomicznych przedsiębiorstwa;

- od 1 grudnia 1998 r. do 31 maja 2002 r. pracowała w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] na stanowisku [...] w Biurze ds. [...] nadesłała pozytywną opinię o przebiegu tej pracy; likwidacja Biura.

W zakresie swojego stanu zdrowia, podała, że lekarz odmówił jej wydania druków do ubiegania się o rentę z powodu problemów z kręgosłupem. Podniosła, że jej stan zdrowia wykluczają z wielu prac - ma bowiem zalecone ograniczenie dźwigania do 10 kg, zaś ginekolog poradził jej, by starała się nie dźwigać powyżej 5 kg. Dodatkowo podała, że coraz częściej ma problemy z pamięcią i zasugerowała, iż źródłem tych problemów są nielegalnie zamontowane przez [...] nadajniki satelitarne w jej [...]. Podała również, że ma silny zmysł [...], co uniemożliwia jej pracę w [...], czy

w [...].

Ponadto [...] Urząd Wojewódzki przekazał, że E. S. samotnie mieszka w mieszkaniu własnościowym (65 m2), składającym się z 3 pokoi, kuchni oraz łazienki. Mieszkanie jest zadbane i wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni zarejestrowana jest w PUP w [...] jako bezrobotna od 3 lutego 2011 r. Z nadesłanego oświadczenia wnioskodawczyni

o stanie majątkowym wynika, że dotychczas środki na utrzymanie pozyskiwała

z oszczędności i ze sprzedaży w lombardach różnych rzeczy będących jej własnością. Obecnie - jak oświadczyła - nie ma pomysłu, co może zrobić "aby zdobyć pieniądze". Podała, że nie zgłaszała się o pomoc do MOPS w [...] i zamieściła uwagę:

"z pomocy finansowej jaką bym otrzymała z opieki społecznej - nie wyżyję". W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wnioskodawczyni została poinformowana o zasadach i trybie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, a także pomocy specjalistów MOPS. E. S. nie zgłosiła żadnych długotrwałych problemów zdrowotnych.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego oraz po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Prezes Rady Ministrów w dniu [...] listopada 2015 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania świadczenia specjalnego, określonego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania E.S. świadczenia specjalnego. Wskazano, że przyznawane przez

Prezesa Rady Ministrów renty lub emerytury specjalne nie należą do systemu zabezpieczenia społecznego.

E. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc

o przyznanie jej emerytury specjalnej. Wniosek swój motywowała brakiem pracy, brakiem prawa do emerytury, renty lub innych świadczeń wypłacanych przez ZUS oraz szczególnymi zasługami. E. S., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie podniosła nowych okoliczności i przedstawiła tę samą argumentację.

Wskazaną na wstępie decyzją organ utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję o odmowie przyznania E. S. świadczenia specjalnego. Uzasadniając decyzję organ podał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 pow. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w tym trybie. W związku

z powyższym każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Zgodnie z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami

i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium oceny. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu przepisu art. 82 ust. 1 ww. ustawy.

Organ wskazał, że zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe uzasadnienia wnioskodawczyni nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku, dającego podstawę do przyznania emerytury specjalnej. Ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Podstawą uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej, gospodarczej posiada wybitne

i niepowtarzalne zasługi.

Organ uznał, że E. S. nie wykazała skutecznie wybitnych

i wyjątkowych zasług dla kraju. Wskazane przez nią "wprowadzenie do [...] dobrej energii" nie zostało w żaden sposób udokumentowane, zaś organ nie posiada możliwości zweryfikowania tego rodzaju informacji. Tym samym rozstrzygnięcie w tym zakresie nie mogło zostać oparte jedynie na subiektywnym odczuciu wnioskodawczyni. Również sugerowane przez wnioskodawczynię ostrzeganie administratorów różnych instytucji oraz Prezydenta RP przed ewentualnymi niebezpieczeństwami nie zostały skutecznie udokumentowane, a przede wszystkim nie posiadają wymaganego wymiaru wyjątkowości.

W odniesieniu do nadesłanych przez E. S. kopii pozytywnych opinii o jej pracy zawodowej, kopii pozytywnej opinii o pełnieniu przez 4 lata funkcji drużynowej oraz kopii podziękowania za pracę na rzecz promowania miasta organ wskazał, że opinie te nie wyróżniają wnioskodawczyni z grona innych osób sumiennie wykonujących swoją pracę, czy też z grona wieloletnich, bardzo aktywnych działaczy społecznych. Przywilej wsparcia ze strony państwa w formie świadczenia specjalnego przyznawany jest autorytetom, których osiągnięcia o dorobek są powszechnie uznawane i cenione, a nie wszystkim obywatelom, którzy powołują się na rzetelność

w wykonywaniu powierzanych im zadań, czy krótkotrwałe zaangażowanie

w działalność na rzecz miasta bądź różnych organizacji pozarządowych. Również podejmowana przez wnioskodawczynię aktywność, angażująca zarówno duchowieństwo jak i szereg instytucji świeckich do odpowiadania na jej kolejne wystąpienia i wielokrotnego wyjaśniania jej interesujących ją zagadnień, nie jest wybitna, a tym samym jest niewystarczająca do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odnośnie drugiej przesłanki mogącej mieć wpływ na przyznanie świadczenia specjalnego organ podał, że jest to wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Zdaniem organu, wnioskodawczyni nie wykazała takiego zdarzenia. Likwidacja Biura ds. [...] w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] oraz pozostawanie bez pracy nie posiadają takiego elementu. Natomiast samo uwypuklenie przez wnioskodawczynię trudnej sytuacji materialnej nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania omawianego świadczenia. Przepis uprawniający Prezesa Rady Ministrów do przyznawania świadczeń specjalnych nie ma bowiem charakteru socjalnego, zaś przyznanie takiego świadczenia nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby wnoszącej o to świadczenie. Zabezpieczanie potrzeb socjalno-bytowych osób znajdujących się w niedostatku,

a także wsparcie oferowane bezrobotnym, jak np. szkolenia, zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych, zatrudnienie w ramach doposażenia stanowiska pracy, czy też aktywizacja w ramach przygotowania zawodowego (wnioskodawczyni jest w wieku aktywności zawodowej i nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy), pozostaje w gestii instytucjonalnej pomocy społecznej.

Jednocześnie organ podał, że świadczenia specjalne nie stanowią odszkodowania, rekompensaty czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy

i cierpienia.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi E. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie w całości zarzutów, a także ustalenie, że jest osobą uprawnioną do świadczenia w trybie szczególnym ewentualnie o uchylenie decyzji organu oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji E. S. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie artykułu 138 § 1 pkt 1 KPA, oraz artykuł 82 ust. l ustawy o emeryturach i rentach. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art.7 i 77 § 1 KPA, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza nie odniesienie się do podnoszonej przez stronę okoliczności obecnej sytuacji socjalno-bytowej, tj., skarżąca podała, że otrzymuję, świadczenie niewspółmiernie niskie do posiadanych zasług, zwłaszcza działań dla lokalnych społeczności, oraz społeczności z innych rejonów. Zarzuciła, że organ nie podjął żadnych działań z urzędu mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na argumenty wskazane już we wniosku o przyznanie tego świadczenia, kwestionując jednocześnie poszczególne zapisy zawarte w decyzji organu. Wskazała też na swoją trudną sytuację związaną

z brakiem pracy przez około 13, 14 lat. Wskazała też, że zarejestrowana jest

w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] - z różnymi 1 przerwami. Załączyła też zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy stwierdzające, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP od 2002 r. z małymi przerwami chwili obecnej.

Załączyła też skarżąca zaświadczenie stwierdzające, że przebywała w [...], w ramach programu edukacyjnego mającego na celu poprawę znajomości

[...]. Zdaniem skarżącej, fakt, że tak długo nie może znaleźć stałej pracy, pomimo, że wcześniejsze okresy pracy udokumentowała dobrymi opiniami świadczy

o jej szczególnej sytuacji, o szczególnym zdarzeniu losowym.

Skarżąca wskazała również, że udokumentowała swoją trudną sytuację związaną z tym, że od marca 2015 r. nie opłaca mieszkania z powodu braku środków na ten cel. Decyzji zarzuciła również, że nie uwzględniono jej zasług z tytułu działalności społecznej w Związku Harcerstwa Polskiego - z tytułu pełnienia funkcji [...] drużyny ZHP, w latach 1984-1988. Dodała, że zanim zostałam drużynową - upłynęło kilka lat działalności w ZHP, jako zwyczajna harcerka i zastępowa - więc była to w sumie bardzo długa działalność harcerska. Działalność społeczna może być bardzo różna, ale chyba nikt nie ma wątpliwości, jak bardzo ważną działalnością i przydatną dla kraju jest działalność w Związku Harcerstwa Polskiego.

Zarzuciła też, że nie uwzględniono jej zasług pomimo załączenia do wniosku dokumentu w postaci podziękowania od Przewodniczącego Rady Miejskiej w [...]; podziękowanie za wieloletnią społeczną działalność szkoleniowo-wychowawczą,

w harcerstwie [...] w [...]. Podała, że na stopień instruktorski awansowała już w wieku 16 lat i nadal aktywnie z nimi działała. Wskazała też, że podziękowano jej za promowanie rodzinnego miasta na arenie międzynarodowej. Podała , że przedstawiła na tę okoliczność podziękowanie od Przewodniczącego Rady Miejskiej w [...]wystawione [...] kwietnia 1994 r.

Zarzuciła też, że nie uwzględniono również jej zasług w działalności społecznej propagującej rower jako tani, logiczny i zdrowy środek transportu, gdyż była

w zarządzie sekretarzem w [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.

z 2015 r., poz. 1224 ze zm.), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Badając decyzję pod tym kątem Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

W ocenie Sądu, postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie

z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., a ustalenie Prezesa Rady Ministrów w zakresie braku spełnienia przesłanek uprawniających do przyznania renty specjalnej jest prawidłowe. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Rady Ministrów nie naruszają prawa.

Podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.).

Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w tej ustawie. Brzmienie przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć Prezes Rady Ministrów. Oznacza to, że organ administracji działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność

w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (v. wyrok NSA z 26 września 2000 r. sygn. akt I SA 945/00, Lex nr 79608).

Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (v. wyrok NSA z 12 stycznia

2011 r., sygn. akt I OSK 2051/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl)).

Ustawodawca wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, posłużył się nieostrym pojęciem "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", co oznacza, że wypełnienie hipotezy powołanego przepisu ustawodawca pozostawił organowi stosującemu ten przepis. Dokonując zatem wyboru rozstrzygnięcia według kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku", organ przy ocenie bierze pod uwagę te okoliczności, które z uwagi na ich szczególną cechę, uzasadniają przyznanie świadczenia specjalnego.

Znaczenie użytego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określenia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" orzecznictwo sądowe łączy z wybitnym zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jakkolwiek nie może być ona jedyną przesłanką przyznania świadczenia. Takie rozumienie przez judykaturę nieostrego pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" podzielił Trybunał Konstytucyjny w wyroku

z 17 października 2006 r., w sprawie o sygn. P 38/05 (OTK-A 2006/9/123) stwierdzając,

iż art. 82 ust. 1 ww. ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że chodzi tu o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

Skarżąca wskazała swoje osiągnięcia jednakże organ uznał, że zgromadzone

w sprawie dokumenty i stanowiska nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania przez Prezesa Rady Ministrów E. S. świadczenia specjalnego. Wnioskująca nie wykazała skutecznie aby legitymowała się wybitnymi i wyjątkowymi zasługami dla kraju. Wskazywane przez nią osiągnięcia i zasługi stanowią subiektywne odczucie, które nie może być zweryfikowane obiektywnymi sposobami.

Podkreślić należy, że wybitne i wyjątkowe zasługi, o których mowa powyżej powinny być oceniane obiektywnie. W odniesieniu do obiektywnej oceny istnienia wybitnych czy wyjątkowych zasług należy wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014 r. wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 151/14,w którym stwierdzono, że "Świadczenia specjalne nie mogą stanowić żadnego odszkodowania i rekompensaty czy też zadośćuczynienia za cierpienia

i dysfunkcjonalność w wyniku choroby. O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie z 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają charakteru roszczeniowego. Sad, podobnie jak organ, musi kierować się jedynie obiektywnymi kryteriami oceny. Świadczenie z art. 82 ust. 1 u.e.r.f.u.s. nie jest świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby wnoszącej o nie, nawet gdy są one uzasadnione".

Również przesłana przez skarżącą do organu administracji liczna korespondencja, kierowana do różnego rodzaju organów i instytucji, nie potwierdza wybitnych i wyjątkowych zasług dla kraju.

Zgodzić się należy z organem, że również kopie pozytywnych opinii o pracy zawodowej skarżącej, kopie pozytywnej opinii o pełnieniu funkcji drużynowej czy też kopię podziękowania za pracę na rzecz promowania miasta nie wyróżniają jej z grona innych osób wykonujących swoją pracę czy też nie wyróżniają jej z grona innych wieloletnich, bardzo aktywnych działaczy społecznych.

W rozpoznawanej sprawie Sąd podziela stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała również istnienia jednej z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego tj. wystąpienia szczególnego zdarzenia czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne i posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Likwidacja Biura ds. [...] w [...] Urzędzie Wojewódzkim w W. oraz pozostawianie bez pracy nie posiadają takiego elementu.

Zgodzić się należy z organem, że samo uwypuklenie trudnej sytuacji materialnej nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia specjalnego. Zabezpieczenie bowiem potrzeb socjalno-elbytowych osób znajdujących się

w niedostatku, a także wsparcie oferowane bezrobotnym, jak np. szkolenia, zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych, zatrudnienie w ramach doposażenia stanowiska pracy, czy też aktywizacja w ramach przygotowania zawodowego pozostaje w gestii instytucjonalnej pomocy społecznej.

Wskazać również należy, że świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty

i emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Świadczenie takie nie stanowi żadnego odszkodowania czy zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia. O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają charakteru roszczeniowego.

Zasadnie Prezes Rady Ministrów stwierdził, iż na gruncie art. 82 ust. 1 ustawy

o emeryturach i renach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, że powoływanie się na trudną sytuację materialną związaną z brakiem zatrudnienia i złym stanem zdrowia nie jest dostatecznym powodem do przyznania świadczenia specjalnego. Pogląd ten znalazł potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 894/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Świadczenie specjalne nie może zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Poprawie egzystencji bytowej służą inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej.

Sąd za trafne uznał stanowisko organu, że w sytuacji skarżącej nie można mówić

o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Organ prawidłowo ocenił, że skarżąca nie wykazała zaistnienia nadzwyczajnych, szczególnych zdarzeń losowych. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.