Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 703/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 § 2, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 137 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 13 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oraz zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. S. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 25 lutego 2009 r.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r., Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej KPA oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w R. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość, uchylił skarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek A. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...], położonej w obr. [...], oznaczonej jako działka nr 297 o powierzchni 0,1227 ha, objętej KW Nr [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Starosta orzekł o zwrocie na rzecz A. S. opisanej wyżej nieruchomości oraz o zwrocie przez niego na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w łącznej kwocie 68 030,00 zł. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania na skutek decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2008 r. Podstawą kasatoryjnego orzeczenia było stwierdzenie przez organ II instancji naruszenia przez kwestionowany akt art. 7, 77 oraz art. 80 KPA poprzez brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego i rozpatrzenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Przede wszystkim Wojewoda zarzucił Staroście nieustalenie celu, dla którego przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. W takiej zaś sytuacji niezrozumiałym jest, jego zdaniem, fakt oceny tego celu przez organ pierwszoinstancyjny pod kątem przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda zwrócił także uwagę na niewłaściwe zastosowanie art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji nie uwzględnił bowiem, iż nieruchomość, której dotyczy sprawa zwiększyła swoją wartość w stosunku do stanu, jak, istniał w dniu wywłaszczenia, poza tym po wywłaszczeniu nieruchomości zostały poczynione nakłady (na okoliczności te wskazuje operat szacunkowy).

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Starosta wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. orzekł o zwrocie na rzecz A. S. nieruchomości oznaczonej jako działka nr 297, położonej w obr. [...] oraz o zwrocie przez A. S. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość

w łącznej kwocie 69 111,00 zł.

Odwołanie od tej decyzji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości i kwestionując ustalenie organu I instancji, że na nieruchomości nr 297 nie został zrealizowany cel wywłaszczenia określony w umowie z dnia 15 maja 1989 r., będącej podstawą nabycia tej działki przez Skarb Państwa (budowa osiedla mieszkaniowego [...]). Wskazała, iż powstał na niej budynek mieszkalny, a zatem należy przyjąć, iż nastąpiła realizacja celu, dla którego nieruchomość została nabyta. Odwołująca się wskazała na wyrok NSA z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2743/00, w którym wyrażono pogląd, iż "bez wpływu na wynik sprawy jest okoliczność, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie wielu lat, licząc od daty podjęcia decyzji o wywłaszczeniu. Istotne jest to, że w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji grunt objęty treścią decyzji o wywłaszczeniu został wykorzystany zgodnie z celem określonym w tej decyzji". Składająca odwołanie zwróciła również uwagę na interes społeczny, który w jej ocenie ma przewagę nad indywidualnym interesem wnioskującego o zwrot nieruchomości, który wystąpił o ten zwrot dopiero wówczas, gdy Spółdzielnia wybudowała na przedmiotowej działce budynek, przez co znacznie wzrosła wartość owej działki. Ustosunkowując się natomiast do wyceny nieruchomości, Spółdzielnia podniosła, że wycena ta nie odzwierciedla rynkowej wartości nieruchomości na dzień dzisiejszy. Wskazała, iż należy odróżnić kwestię zwiększenia wartości rynkowej nieruchomości, o której mowa w art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami od kwestii zwrotu nakładów poczynionych na nieruchomości, podmiotowi, który ich dokonał. Zdaniem strony odwołującej się, ubiegający się o zwrot obowiązany jest tak do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania (przy uwzględnieniu zwiększenia wartości nieruchomości), jak też nakładów, przy czym to ostatnie roszczenie może być realizowane na drodze postępowania cywilnego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Wojewoda w oparciu o art. 58 § 1 i art. 59 § 1 KPA przywrócił Spółdzielni Mieszkaniowej [...] termin do złożenia wskazanego odwołania.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Wojewoda uchylił decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r., przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Wojewoda wskazał, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr 297, położona w obr. [...] została zbyta przez A. S. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie - zawartej w formie aktu notarialnego - umowy sprzedaży z dnia 15 maja 1989 r. (Rep. [...] Nr [...]) w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Umowa ta w zakresie celu nabycia wskazywała, iż Skarb Państwa kupuje nieruchomość z przeznaczeniem na budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Na dzień wydania decyzji stanowiła ona przedmiot użyczenia Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na podstawie umowy zawartej w dniu 1 grudnia 2005 r. pomiędzy Gminą Miasto [...] a Spółdzielnią (do czasu zawarcia umowy zamiany prawa wieczystego użytkowania nieruchomości między Gminą Miasto [...] a Spółdzielnią). Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowy i udzielił pozwolenia na budowę dla Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na inwestycję pod nazwą: budynki mieszkalne wielorodzinne z garażami, m. in. na działce nr 297.

Przechodząc do merytorycznej oceny rozstrzygnięcia Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewoda zacytował art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że w ramach postępowania o zwrot zadaniem organu jest ustalenie na jaki dokładnie cel określona nieruchomość została wywłaszczona (nabyta) oraz to w jaki sposób była i jest wykorzystywana. W tym celu koniecznym jest zebranie dokumentacji w postaci m. in. planu realizacyjnego, pozwolenia na budowę, decyzji lokalizacyjnej. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy organ stwierdził, iż Starosta w dalszym ciągu nie ustalił celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, zwłaszcza że cel ten w umowie z dnia 15 maja 1989 r. określony został nazbyt ogólnie. Skoro więc powyższa okoliczność nie została w sposób jednoznaczny ustalona, niezrozumiałym jest zatem, zdaniem organu odwoławczego, dokonanie przez organ I instancji oceny czy nabyta nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została zagospodarowana zgodnie z celem wykupu. Dokonanie powyższej oceny, bez jednoczesnego wskazania dowodów, na których się oparto i bez ich analizy oznacza naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 KPA.

Wojewoda uznał jako nieuzasadnione stanowisko Starosty, iż inwestycja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego [...] jest realizowana z przekroczeniem terminów, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwrócił uwagę na konieczność dokonania w tym zakresie analizy, z uwzględnieniem przedłożonych przez Spółdzielnię dokumentów wskazujących na ciągłość realizacji celu wywłaszczeniowego począwszy od roku 1985.

Organ odwoławczy wskazał również na niewłaściwe zastosowanie art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez nieuwzględnienie okoliczności w postaci zwiększenia wartości przedmiotowej nieruchomości w stosunku do stanu istniejącego w dniu wywłaszczenia, jak też faktu poczynienia na tej nieruchomości nakładów. Organ nie podzielił także stanowiska Starosty co do braku legitymacji do orzekania o takich nakładach, bowiem legitymację taką daje wskazany wyżej art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2008 r. złożył A. S., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o uchylenie. Zażądał również uchylenia postanowienia Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kwestionowanym rozstrzygnięciom zarzucił:

- rażące naruszenie art. 58 § 1 KPA przez przywrócenie Spółdzielni Mieszkaniowej

[...] terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r.,

- art. 12 § 1 w zw. z art. 138 § 2 KPA przez przewlekłe prowadzenie postępowania

i wydanie kasatoryjnego rozstrzygnięcia, gdy sprawa z uwagi na przeprowadzone postępowanie dowodowe nadaje się do merytorycznego orzeczenia przez organ odwoławczy,

- art. 134 KPA poprzez zaniechanie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.

Zdaniem skarżącego, okoliczność w postaci zarejestrowania przez Spółdzielnię przesyłki (decyzja Starosty z dnia [...] czerwca 2008r.) z datą późniejszą (wskazanie kolejnego dnia jako daty wpływu) stanowi klasyczny przykład niedbalstwa, świadczącego o winie w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Na poparcie tego stanowiska strona przytoczyła liczne przykłady orzeczeń sądów administracyjnych. Natomiast wskazany we wniosku o przywrócenie terminu strajk poczty mógłby mieć znaczenie ale w wypadku, gdyby strona nie mogła nadać w terminie odwołania, nie zaś w wypadku odbioru przesyłki. Ponadto wnioskodawczyni nie wskazała kiedy strajk placówki pocztowej miał miejsce, co świadczy o braku uprawdopodobnienia niezawinionego złożenia odwołania po upływie terminu.

Odnosząc się natomiast do oceny kasatoryjnego rozstrzygnięcia sprawy, skarżący zwrócił uwagę, iż tego typu orzeczenie ma charakter wyjątkowy, co powoduje konieczność ścisłej wykładni przesłanki pozwalającej na jego wydanie. W świetle zatem art. 138 § 2 KPA nie może ono zapaść, gdy brak jest konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części przed wydaniem decyzji. W ocenie wnoszącego skargę, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe było wystarczające do rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego, brak jest podstaw do ustalania celu wywłaszczenia w sytuacji, gdy w dacie złożenia wniosku inicjującego niniejsze postępowanie działka nr 297 porośnięta był jedynie trawą, a zatem nie został na niej zrealizowany jakikolwiek cel. Powoływanie się zaś na ciągłość inwestycyjną na przedmiotowej nieruchomości, kiedy upłynęły terminy określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest próbą wymuszenia przez organ odwoławczy konkretnego rozstrzygnięcia na organie I instancji.

Skarżący zwrócił także uwagę na niekonsekwencję w poglądach Wojewody dotyczące kwestii nakładów na nieruchomość. Organ wskazuje bowiem w jednym miejscu na konieczność ich ustalenia, po czym w dalszej części uzasadnienia stwierdza, iż nakłady podlegają rozliczeniu w postępowaniu cywilnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację uzasadnienia skarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania podniósł, że Minister Infrastruktury – po rozpatrzeniu zażalenia A. S. na bezczynność Wojewody w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2008r., postanowieniem z dnia [...] września 2008r. znak: [...] uznał je za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270; Dz. U. 2004 r. Nr 162 poz. 1692, powoływanej dalej jako p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 KPA (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje więc podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż nie zasługuje na aprobatę zarzut skargi dotyczący bezpodstawności przywrócenia przez Wojewodę terminu do wniesienia odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Podstawę uwzględnienia wniosku stanowił przepis art. 58 KPA. Przepis ten przewiduje możliwość przywrócenie terminu w przypadku uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko Wojewody, że fakt omyłkowego wpisania innej daty na przyjmowanym piśmie niż miało to miejsce

w rzeczywistości, wynikający z utrudnienia w doręczaniu przesyłek mającego związek ze strajkiem poczty uprawdopodabnia brak winy Spółdzielni w uchybieniu terminowi.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy podkreślić należy, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie przepisu art. 138 § 2 KPA. Przepis ten przewiduje dla organu II instancji możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub

w znacznej części.

Podstawę materialnoprawną żądania A. S. stanowi przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Przepis ten przewiduje możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, na żądanie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Stosownie do przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.).

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że w dniu 15.05.1989 r. A. S. zbył na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości działkę nr 297 o pow. 12,34 a

z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...].

Wskazany wyżej stan faktyczny i prawny dopuszcza możliwość uzyskania przez A. S. zwrotu przedmiotowej nieruchomości oczywiście pod warunkiem, że zachodzą w sprawie przewidziane ustawą przesłanki, a zwłaszcza, kryterium zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. .

Przepis art. 137 ust. 1 ustawy przewiduje, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że wnioskodawca A. S. zbył na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości działkę nr 297 o pow. 12,34 a z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...] w dniu 15.05.1989 r. Tak, więc ocenie organów obu instancji powinna podlegać okoliczność, czy w okresie pomiędzy 15.05.1989 r. a 15.05.1996 r. rozpoczęto na działce nr 297 prace związane z realizacją inwestycji określonej w umowie, jako "budowa osiedla mieszkaniowego [...]" ewentualnie, czy w okresie między 15.05.1989 r. a 15.05.1999 r. na działce tej inwestycję tę zrealizowano.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na działce nr 297 cel wywłaszczenia nie został zrealizowany przynajmniej do dnia 30.11.2006 r., bowiem dopiero w tym dniu decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...].11.2006 r., Nr [...] o pozwoleniu na budowę budynków mieszkalnych między innymi na wspomnianej działce nabrała waloru ostateczności i do tego dnia Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] nie mogła rozpocząć budowy na terenie działki. Skoro tak, to stwierdzić należy, iż w sprawie zachodzi zbędność objętej postępowaniem nieruchomości dla celu oznaczonego w umowie przenoszącej jej własność określona w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy polegająca na tym, że pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W takiej sytuacji problem precyzji określenia celu wywłaszczenia nieruchomości – z uwagi na który Wojewoda uchylał decyzje organu I instancji – nie jest aż tak istotny. Oczywistym bowiem jest fakt, że bez względu na cel wywłaszczenia nieruchomości, nie został on zrealizowany mimo upływu 10 lat od dnia zawarcia umowy przenoszącej własność. Fakt niezrealizowania żadnej inwestycji na działce potwierdza również zawarta w dniu 1.12.2005 r. umowa użyczenia działki nr 297 (k-28 akt administracyjnych) z której § 2 wynika, że użyczane działki są niezabudowane.

W takiej sytuacji uznać należy, że w sprawie zachodzą przesłanki do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i uchylenie przez organ II instancji decyzji Starosty narusza przepis art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy. W tym zakresie w sprawie nie ma potrzeby prowadzenia żadnego dodatkowego postępowania dowodowego.

Inną przyczyną dla której Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji była konieczność określenia wzrostu wartości nieruchomości i zwiększenia o tę wysokość zwaloryzowanego odszkodowania. Twierdzenia organu II instancji w tym zakresie są bardzo enigmatyczne. Organ nie wskazuje o wzrost wartości z jakiego tytułu mu chodzi. Ze znajdującego się w aktach sprawy operatu szacunkowego wynika, że rzeczoznawca majątkowy określając wysokość zwaloryzowanego odszkodowania uwzględnił w nim wzrost wartości wynikający ze zmiany strefy położenia działki. Jeżeli Wojewoda dopatruje się również wzrostu wartości działki z innego tytułu lub uważa, że wskazany przez rzeczoznawcę wzrost został wyliczony wadliwie musi to w sposób jednoznaczny wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji. W tym zakresie należałoby ewentualnie uzupełnić opinię rzeczoznawcy na etapie postępowania przed organem II instancji. Ten rodzaj ewentualnego uchybienia z całą pewnością nie wyczerpuje pojęcia "uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części".

W sposób niejednoznaczny Wojewoda również zajmuje się kwestią nakładów poczynionych na objętą postępowaniem nieruchomość, przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. W tej samej decyzji na k-8 uzasadnienia w jednym akapicie stwierdza, że o roszczeniu tym może orzekać organ administracji, po to by

w następnym akapicie stwierdzić coś wręcz odwrotnego.

Przepis art. 140 ust. 4 ustawy przewiduje, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Przepis ten jednak musi być interpretowany w powiązaniu z art. 140 ust. 1 ustawy z którego wynika, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie. Tak, więc odszkodowanie może być określone w decyzji na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zależnie kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu.

W takiej sytuacji nie można określić w decyzji o obowiązku zwrotu nakładów poniesionych na zwracana nieruchomość przez osobę trzecią, w tym przypadku przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. Ewentualnego zwrotu tych nakładów może sobie dochodzić Spółdzielnia od właściciela nieruchomości na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że cytowany - za wnoszącą odwołanie Spółdzielnią - w uzasadnieniu decyzji Wojewody wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.05.2002 r., sygn. akt I SA 2743/00 nie może mieć

w analizowanej sprawie zastosowania. W kontrolowanej sprawie A. S. złożył wniosek

o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w dniu 21.12.2006 r. Decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna w dniu 30.11.2006 r. Z zestawienia tych dat wynika, że właściciel nieruchomości, którym jest Gmina Miasto [...] w zasadzie od samego początku prowadzenia inwestycji miał świadomość, że toczy się postępowanie zwrotowe. W takiej sytuacji należało o tym fakcie zawiadomić inwestora i wstrzymać się z prowadzeniem inwestycji do czasu zakończenia postępowania zwrotowego. Działanie przez inwestora metodą faktów dokonanych nie może zasługiwać na aprobatę. Odmiennie należy interpretować sytuację, kiedy mimo upływu 10 lat inwestor realizuje cel wywłaszczenia i dopiero po jego zrealizowaniu poprzedni właściciel domaga się zwrotu nieruchomości od sytuacji, kiedy praktycznie od samego początku prowadzenia inwestycji wiadomym jest, że toczy się spraw o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a mimo wszystko inwestycja jest kontynuowana.

Podniesione wyżej argumenty uzasadniają stanowisko Sądu, że Wojewoda wydając decyzję kasacyjną dopuścił się naruszenia przepisu art. 138 § 2 KPA, bowiem rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda rozpozna na nowo odwołanie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Rozpatrując odwołanie weźmie organ pod uwagę stanowisko Sądu przesądzające zasadność wniosku A. S. Organ na nowo dokona analizy operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę pod kątem należnego Gminie Miasto [...] odszkodowania. Na wypadek stwierdzenia jakichkolwiek niejasności lub braków organ nakaże rzeczoznawcy uzupełnienie operatu lub udzielenie stosownych wyjaśnień. Po uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej kierunku należy wydać decyzję o zwrocie objętej postępowaniem nieruchomości oraz o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania powiększonego lub pomniejszonego stosownie do przepisu art. 140 ust. 4 ustawy.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącego dotyczący braku przymiotu strony w niniejszym postępowaniu u Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. W wielu orzeczeniach NSA wymienia się rozmaite przypadki powstania interesu prawnego, o którym rozstrzyga się decyzją administracyjną, wywodzonego ze stosunków cywilnoprawnych w których pozostają strony postępowania administracyjnego. Przykładowo należałoby tutaj wymienić dzierżawę nieruchomości, której dotyczy postępowanie, własność lub posiadanie nieruchomości na której ma być wznoszony obiekt budowlany czy najem lokalu w domu wielomieszkaniowym, który podlega przebudowie. Ponieważ w kontrolowanej sprawie Spółdzielnia włada objętym postępowaniem gruntem na podstawie zawartej z Gminą Miasto [...] umowie użyczenia, a do tego poczyniła na nieruchomość nakłady stanowisko organów obu instancji, że przysługuje jej w sprawie administracyjnej przymiot strony, z uwagi na posiadany interes prawny, jest w świetle przepisu art. 28 KPA w pełni uzasadniony.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po myśli przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 200 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.