Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 94/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Protokolant specjalista Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją, opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej "Agencja" lub "ARiMR") – po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji (dalej "BP") we W. z dnia [...] lipca 2014 r. (Nr [...]) o odmowie przyznania skarżącej spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W pierwszej części uzasadnienia decyzji wydanej w drugiej instancji Dyrektor ARiMR przedstawił okoliczności stanu faktycznego sprawy i przebieg postępowania wyjaśniającego.

Z wywodów tych wynika, że w dniu [...] maja 2013 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie płatności bezpośredniej na rok. W sekcji VIII – Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych wniosku strona zadeklarowała 18 działek rolnych (o powierzchni 83,49 ha) do jednolitej płatności obszarowej (dalej: "JPO"), w tym – 7 działek (o powierzchni 38,93 ha) do uzupełniającej płatności obszarowej (dalej "UPO"), do powierzchni grupy upraw podstawowych.

W dniach [...] maja 2013 r. spółka złożyła zmianę do wniosku, w istocie ograniczając deklarowany do płatności obszar.

W związku z pojawieniem się uzasadnionych wątpliwości co do stwarzania przez stronę sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej, Kierownik BP wezwał wnioskodawcę do złożenia dokumentów i wyjaśnienia:

• czy spółka samodzielnie, odrębnie prowadzi gospodarstwo na deklarowa-nych do płatności na rok 2013 działkach rolnych;

• czy spółka dysponuje własnym sprzętem rolniczym, koniecznym do wykony-wania zabiegów agrotechnicznych;

• w jaki sposób zostały zagospodarowane plony zebrane z powierzchni dekla-rowanych do płatności działek.

W odpowiedzi zainteresowana wyjaśniła, że prowadzi samodzielną i nieza-leżną od innych podmiotów działalność rolniczą na gruntach stanowiących jej włas-ność. Spółka prowadzi na własny rachunek i we własnym imieniu niezależną gospodarkę finansową i ponosi jej koszty. Na potwierdzenie tych okoliczności dołączono szereg dokumentów.

W dniach [...] września 2013 r. przeprowadzono w gospodarstwie rolnym strony skarżącej kontrolę, którą utrwalono w formie raportu z czynności kontrolnych. W wyniku kontroli:

• dla działki rolnej: A(A1) zastosowano kod DR18, (na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej);

• dla działki rolnej B(B1), zadeklarowanej dla powierzchni 2,53 ha, stwierdzono powierzchnię 2,3 ha (kod DR13+), zastosowano ponadto kod DR18;

• dla działki rolnej C, na której deklarowano powierzchnię 8,78 ha, stwierdzono powierzchnię 4,29 ha (kod DR13+), zastosowano także kod DR52 (zwiększe-nie zasięgu pola zagospodarowania);

• dla działki rolnej D, na której spółka deklarowała powierzchnię 0,96 ha, stwierdzono areał 0,80 ha (kody DR13+, DR52);

• działkę rolną F(F1) obarczono kodem DR18;

• dla działki rolnej G(G1), zadeklarowanej dla powierzchni 7,46 ha, stwierdzono areał 6,75 ha, zastosowano także kod DR18;

• działkę rolną H obarczono kodem DR18;

• dla działki rolnej I oraz J zastosowano kody: DR52 (powiększenie zasięgu pola zagospodarowania) oraz DR53 (zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania);

• działkę rolną K(K1) obarczono kodem DR18;

• dla działki rolnej L zastosowano kod DR6 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy); stwierdzona uprawa należy do tej samej grupy upraw, do której należy roślina deklarowana;

• działkę rolną L(L1) obarczono kodem DR7 (stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana);

• działki rolne M(M1) i R(R1) zostały obarczone kodami DR18.

W dniu [...] lutego 2014 r. strona złożyła zastrzeżenia na wyniki przeprowadzo-nej kontroli na miejscu, nie zgadzając się z ustaleniami faktycznymi w przedmiocie działek rolnych A(A1), B(B1), C, D, F(F1), G(G1), H(H1), K(K1), L(L1), M(M1), R(R1). Zarzuciła w szczególności, nieprawidłowe zastosowanie kodu DR18. Jako załączniki do złożonego zastrzeżenia dołączono: mapki uzyskane w wyniku ekspertyzy ornito-logicznej, wypisy z ewidencji gruntów, kopię rejestru działań rolnośrodowiskowych, informację o powierzchni PEG, opinię specjalisty agronomii i łąkarstwa.

W odpowiedzi na złożone zastrzeżenia poinformowano spółkę o braku pod-staw do zmiany wyników kontroli.

W dniu [...] lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję, w której umorzył postępowanie w sprawie przyznania stronie JPO, w części dotyczącej wycofanych z wniosku działek rolnych, O, E, N, i P, odmawiając jednocześnie przyznania spółce płatności na 2013 r., w tym:

• jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcje w wysokości 37.803,56 zł, zastrzegając, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych;

• uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych i nałożył sankcje w wysokości 6.680,96 zł, zastrzegając, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych

Redukcje płatności wynikały z ustaleń dokonanych podczas kontroli na miejscu. Organ pierwszej instancji wskazał, iż powierzchnia deklarowana we wniosku (po uwzględnieniu areału wycofanego przez samą zainteresowaną) wyniosła – odpowiednio – 66,05 ha (w odniesieniu do JPO) i 47,93 (do UPO). Natomiast powierzchnia stwierdzona w czasie kontroli na miejscu wyniosła – odpowiednio – 20,52 ha i 0,00 ha. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczyła 50 %, co uzasadniało odmowę przyznania płatności i nałożenie trzyletnich sankcji.

W odwołaniu od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia, strona skarżąca zarzuciła w szczególności: naruszenie obowiązku podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, a także brak staranności przy zbieraniu dowodów oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Podniosła także, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich – poprzez uznanie, iż nie zostały spełnione warunki wypłacenia pomocy finansowej.

Rozpatrując to odwołanie, organ wyższego stopnia stwierdził, iż warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Dyrektor ARiMR przytoczył następnie konkretne przepisy tej ustawy (oraz innych aktów prawnych), które miały zastosowanie w sprawie.

W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia wydanego w drugiej instancji stwierdzono, iż Kierownik BP W. prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa. Niewadliwie określił też wysokość koniecznych do zastosowania sankcji (organ odwoławczy przedstawił sposób ich wyliczenia).

Organ odwoławczy, podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, dokonał następnie ponownej oceny raportu z czynności kontrolnych. Weryfikacja ta potwierdziła prawidłowość dokonanych pomiarów. Podkreślono ponadto, że znaczenie dla niewaqdliwego rozstrzygnięcia sprawy ma określony stan faktyczny działek rolnych, zastany i opisany w dacie dokonywania ich kontroli, a nie w okresie wcześniejszym, czy późniejszym.

Kontrolowane działki rolne zostały opisane szczegółowo w raporcie z kontroli, a na odrębnym szkicu zaznaczono miejsca wykonywania fotografii. To na podstawie tych dowodów, jak zauważył organ odwoławczy, stwierdzono ostatecznie, że na zadeklarowanych do płatności działkach rolnych A(A1), B(B1), F(F1), G(G1), H(H1), K(K1), M(M1) i R(R1 strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18). Dyrektor ARiMR zauważył w związku z tym, iż weryfikacja dokumentacji pokontrolnej pozwala stwierdzić, że wszystkie wykazane we wniosku pomocowym działki zostały skontrolowane poprawnie, a wykonane podczas kontroli zdjęcia jednoznacznie potwierdzają, że – za wyjątkiem części łąk czy ugorów (działki rolne C, D, I, J, L) – działki zgłoszone do płatności przez spółkę nie stanowiły terenów użytkowanych rolniczo.

Na zadeklarowanych powierzchniach stwierdzono tereny porośnięte samo-siejkami drzew, krzewów, które nie są uprawnione do płatności. Nie stwierdzono natomiast, aby na działkach obarczonych kodami DR18 prowadzone były jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne. Z płatności wykluczono zatem cały areał działek rolnych A(A1), B(B1), F(F1), G(G1), H(H1), K(K1), M(M1) i R(R1), właśnie z uwagi na to, że na całej powierzchni tychże działek zaniechano prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18). Zgodnie zaś z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm, grunt orny był ugorowany, jeżeli podlegał raz w roku (w terminie do dnia 31 lipca) koszeniu lub innym zabiegom uprawowym, zapobiegającym występowaniu i rozpowszechnianiu się chwastów. Tymczasem w kontrolowanym gospodarstwie strony wymogi te nie zostały dochowane. W ocenie organu odwoławczego, świadczy o tym jednoznacznie materiał zdjęciowy, wykonany podczas czynności kontrolnych. Stwierdzone nieprawidłowości kontrolerzy opisali ponadto w raporcie z przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz wykonali szkic z pomiaru działki, z umiejscowionym kierunkiem wykonania zdjęć.

Dyrektor Agencji wywodził, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony dotyczące naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz art. 7 kpa. Odnosząc się natomiast do załączonego przez stronę dowodu z opinii mgra inż. M.J. organ odwoławczy stwierdził, iż nie może ona stanowić podstawy ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie.

Na uwzględnienie – w ocenie organu wyższego stopnia – nie zasługują także wyniki kontroli przeprowadzonej przez "A" sp. z o.o., zawarte w protokole Nr [...], a to dlatego, iż kontrola ta dotyczy w istocie jedynie spełnienia wymagań w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej dla gospodarstwa ekologiczne-go. Przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą (dalej "JC") jest odmienny od inspekcji terenowych, wykonywanych przez Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR lub wykonawców działających na zlecenie Agencji. Dlatego też ustalenia kontroli wykonanych przez JC nie mogą stanowić przeciwdowodów dla protokołu Nr [...].

W ocenie organu odwoławczego, nie było również podstaw do przesłuchania w charakterze świadków T. B., M. J. i A. C.. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy zostały w sposób dostateczny wyjaśnione przeprowadzoną kontrolą, a w sprawie nie występują żadne wątpliwości, czy też sprzeczności, które uzasadniałby konieczność przesłuchania wymienionych osób w charakterze świadków.

Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom spółki, dowodu określa-jącego stan faktyczny gruntów zadeklarowanych we wniosku pomocowym nie może też stanowić dokumentacja przyrodnicza (ornitologiczna) sporządzona na potrzeby programu rolnośrodowiskowego. Dokumentacja ta nie jest bowiem środkiem dowodowym określającym stan faktyczny gruntów w kontekście spełnienia wymagań, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośrecdniego. Dokument taki zawiera jedynie charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków.

W końcowym fragmencie uzasadnienia, Dyrektor Agencji podkreślił, iż – zgodnie z art. 12 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 – wniosek o pomoc obszarową zawiera wszystkie informacje, konieczne do ustalenia uprawnień do otrzymania pomocy, w tym – deklarację rolnika, że jest on świadom wymogów odnoszących się do pomocy danego rodzaju. Wniosek ten zawiera ponadto dane umożliwiające identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię (wyrażoną w hektarach, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku), lokalizację, użytkowanie oraz dany system pomocy. Organ podkreślił w tym kontekście, że obowiązek ten dotyczy podania danych istniejących faktycznie na gruncie. Ustalenia kontroli na miejscu wykazały tymczasem nieprawidłowości w powierzchni zadeklarowanych działek rolnych. Zdaniem Dyrektora ARiMR, odwołująca się spółka, starając się podważyć wyniki tej kontroli, nie przedstawiła jednak dostatecznych argumentów, które mogłyby podać w wątpliwość wyniki kontroli. Za takie argumenty nie mogły być bowiem uznane ani samo odwołanie, ani treść dołączonych do odwołanie dokumentów.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciła:

1. wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem przepisów procedury, co miało wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim przez naruszenie art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1-4 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wparcia bezpośredniego oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 78 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w szczególności poprzez:

• naruszenie obowiązku podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie,

• brak staranności przy zbieraniu dowodów w sprawie,

• wybiórcze stosowanie przez organ materiału dowodowego (całkowite pominięcie i brak uwzględnienia przy wydawaniu decyzji oraz brak odniesienia się w uzasadnieniu wydanej decyzji do okoliczności i dowodów wskazanych przez skarżącą spółkę w zastrzeżeniach do raportów z kontroli), co miało istotne znaczenie dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego,

• naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu do-kładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

• naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez brak wzięcia przez organ pierwszej instancji przy rozstrzyganiu pod uwagę cało-kształtu materiału dowodowego dla uznania danej okoliczności za udowodnioną i niewyjaśnienie sprzeczności wynikających ze znajdu-jącego się w aktach sprawy materiału dowodowego (tj. sprzeczności które wynikają z przedłożonych przez stronę dokumentów w konfron-tacji z treścią raportów sporządzonych przez firmę zewnętrzną która przeprowadziła kontrolę),

• brak przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków oraz pominięcie zdjęć załączonych do opinii ornitologicznej oraz innych zdjęć załączonych do odwołania, które to dowody mają znaczenie dla sprawy i zawnioskowane zostały na tezy całkowicie odmienne od ustaleń organów obu instancji;

2. naruszenie art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki wypłacenia skarżącej spółce płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2013 r., podczas gdy ze złożonego wniosku uzupełnionego, a także z wniesionych zastrzeżeń do raportu oraz dalszych pism w toku postępowania wynika, że skarżąca spełnia warunki niezbędne do przyznania płatności w ramach przedmiotowego wsparcia, a w konsekwencji nieuprawnione zastosowanie sankcji wobec skarżącej;

3. błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na wynik sprawy, a wynikające z naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, polegające na przyjęciu przez organ, że:

• powierzchnia działek stwierdzona w czasie kontroli na miejscu to 20,52 ha, w miejsce zadeklarowanej przez spółkę powierzchni 66,05 ha),

• na poszczególnych działkach, w miejscu zgłoszonej do płatności obszarowej z deklaracją mieszanki wieloletniej traw z roślinami motylkowatymi drobnonasiennym występował nieużytek, przy jednoczesnym braku prowadzenia działalności rolniczej (zabiegów agrotechnicznych),

• na poszczególnych działkach, w miejscu zgłoszonej do jednolitej płatności obszarowej łąki trwałej łąka ta nie występowała na całym zgłoszonym obszarze działki ewidencyjnej, że działki te porośnięte były samosiejkami drzew i krzewów.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym, choć zdecydowana większość zarzutów strony skarżącej nie miała uzasadnienia.

Jest oczywiste, że podstawowym warunkiem wydania niewadliwego orzeczenia w danej sprawie, jest prawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności stanu faktycznego, mających znaczenie (istotnych) do prawidłowego załatwienia tejże sprawy. Trzeba się zgodzić ze stanowiskiem spółki, kiedy ta twierdzi, że organy administracji rolnej wydały swoje rozstrzygnięcia, bez należytego rozważenia wniosków płynących ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza bez szczegółowego odniesienia się do niektórych przynajmniej dowodów zaoferowanych przez stronę.

Dla organów obu instancji podstawowe znaczenie miał dowód z kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie strony skarżącej w dniach [...] września 2013 r., której wyniki utrwalono w formie raportu z czynności kontrolnych.

Ważkość i wartość dowodu tego rodzaju trudno oczywiście przecenić. Nie oznacza to jednak dopuszczalności niejako automatycznego potraktowania dowodu tego rodzaju przez organy administracji rolnej, bez odniesienia się do tych przeciwdowodów przedstawionych przez stronę, w świetle których powstaje wątpliwość co do zasadności wykorzystania w sprawie jedynie ustaleń dokonanych w trakcie przeprowadzania wspomnianej kontroli na miejscu. Z tego punktu widzenia, dowody zaoferowane przez spółkę w toku postępowania wyjaśniającego należy podzielić na dwie grupy.

Do pierwszej wypada zaliczyć te dokumenty przedstawione przez spółkę, co do których organy prawidłowo przyjęły, iż nie mogą one stanowić skutecznego przeciwdowodu dla raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych na miejscu. Chodzi o dowody: 1) z faktury [...] z dnia [...]lipca 2013 r., dokumentującej zakup mieszanki łąkowej [...] na kwotę 4.104 zł, z załącznikiem w zakresie rodzaju mieszanki i jej składu; 2) faktury VAT wystawionej przez P.W. "B" Sp. z o.o., dokumentującej zakup paliwa w celu wykonania prac agrotechnicznych; 3) pomiaru kontrolnego użytków rolnych, sporządzonego w dniu [...] grudnia 2013 r. przez geodetów (A. O. i Ł. Ł.); 4) umowy o oświadczenie usług (z dnia [...] kwietnia 2013 r., anektowanej w dniu [...]maja 2013 r.), zawartej między stroną skarżącą a "C" Sp. z o.o. w przedmiocie usługi karczowania drzew i krzewów, talerzowania, siewu nasion mieszanki łąkowej oraz bronowania gruntów; 5) umowy o dzieło [...] (z dnia [...] lipca 2013 r.), zawartej z kolei między "B" Sp. z o.o. a A. K., dotyczącej uprawy i siewu mieszanki traw w gospodarstwie Dobrzyń (wszystkie te dowody wyliczone zostały na s. 12 uzasadnienia skargi).

Sam zakup mieszanki łąkowej oraz paliwa nie dowodzi przecież jeszcze ich zastosowania w gospodarstwie strony skarżącej. Także przedstawione przez spółkę umowy (o świadczenie usług i o dzieło) mogą być najwyżej uznane za dowód zawarcia takich kontraktów. Nie stanowią natomiast jeszcze dowodu realizacji – w stosownym czasie, co wymaga dobitnego zaakcentowania, a więc jeszcze przed terminem przeprowadzenia kontroli na miejscu, w gospodarstwie spółki – świadczeń i usług, o których mowa we wspomnianych umowach. Jako zasadne należy w związku z tym uznać również pominięcie przez organy – jako bezprzedmiotowych – wnioskowanych przez stronę dowodów z przesłuchania świadków K. K. i A. K., którzy prawdopodobnie potwierdziliby wykonanie świadczeń i usług. Dowody osobowe pozostawałyby bowiem w jaskrawej sprzeczności ze stanem zagospodarowania spornych działek, ujawnionym na fotografiach zrobionych w czasie kontroli na miejscu, które nie potwierdzają wcale ani faktu karczowania drzew i krzewów, ani też zabiegów talerzowania, siewu nasion mieszanki łąkowej oraz bronowania gruntów. Można z tego wnosić, że wykonanie wspomnianych świadczeń i usług mogło mieć ewentualnie miejsce dopiero w późniejszym okresie (względem daty kontroli), co nie mogło już jednak mieć wpływu na kierunek rozstrzygnięcia podjętego w sprawie, choćby ze względu na konieczność utrzymania przez spółkę deklarowanych do pomocy nieruchomości w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy.

W odniesieniu do wyeksponowanego także (w zestawieniu na s. 12 skargi) pomiaru kontrolnego, sporządzonego w dniu [...] grudnia 2013 r. przez dwóch geodetów, godzi się natomiast podkreślić (za organem drugiej instancji) dwie okoliczności. Po pierwsze, z dokumentu tego wynika – wbrew odmiennemu twierdzeniu strony skarżącej – że dokonali oni pomiaru działek geodezyjnych (a nie użytków rolnych tam się znajdujących). Po drugie, stan stwierdzony w tym dokumencie, dotyczy okresu niemal o trzy miesiące późniejszego, w stosunku do ustaleń dokonanych w czasie kontroli na miejscu ([...] września 2013 r.). Podobnie, jak w dopiero co opisanej sytuacji, nie może on być zatem miarodajny dla oceny sprawy, co trafnie podkreślono w uzasadnieniu decyzji weryfikowanej obecnie przez Sąd.

W aktualnie analizowanej grupie dowodów, które – mimo odmiennego stanowiska skarżącej spółki – nie mogły mieć znaczenia w sprawie (z dopiero co wyłuszczonych powodów) i dlatego słusznie zostały pominięte przez organy przy ocenie sprawy przez pryzmat zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), trzeba także pomieścić opinię M. J. (specjalisty agronomii i łąkarstwa), która została opracowana – co dobitnie podkreślił organ wyższego stopnia – dopiero po upływie pięciu miesięcy po wrześniowej kontroli na miejscu. W ocenie składu orzekającego, tak duży odstęp czasowy dezawuuje przydatność ustaleń przyjętych przez rzeczoznawcę (w zakresie stwierdzonego na działkach zasiewu roślin). Nie wyklucza bowiem wcale prawdziwości ustaleń pokontrolnych, obrazujących przecież dużo wcześniej brak realizacji na spornych gruntach zabiegów agrotechnicznych.

Dotychczasowe wywody nie mogły jednak przesądzić o podjęciu przez Sąd rozstrzygnięcia dogodnego dla organów. W trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy administracji rolnej strona skarżąca zaoferowała bowiem dodatkowo dwa inne dowody rzeczowe, nieuwzględnione przez organy, z następującą argumentacją Dyrektora Agencji.

Zdaniem tego organu, na uwzględnienie nie zasługiwały mianowicie wyniki kontroli zawarte w protokole Nr [...], przeprowadzonej przez "A" Sp. z o.o. Kontrola ta – jak twierdzi Dyrektor ARiMR – odnosi się w swojej istocie do spełnienia wymagań w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej dla gospodarstwa ekologicznego. Raport ten nie zawiera danych odnośnie do poszczególnych działek rolnych, lecz określa ogólne dane, dotyczące poszczególnych rodzajów powierzchni, w tym przypadku upraw rolniczych i trwałych użytków zielonych w okresie konwersji. Dane zawarte w tak sporządzonym raporcie są charakterystyczne dla gospodarstw ekologicznych, gdyż określony okres konwersji ma przyczynic się do rozkładu pozostałości stosowanych uprzednio środków agrotechnicznych i służyć osiągnięciu równowagi ekologicznej w gospodarstwie.

Nie podważając takiej ogólnej oceny (zgodnej zresztą z podstawowymi zasadami tyczącymi obu typów kontroli), należy jednak niezwłocznie zauważyć, że w protokole pokontrolnym spółki "A" znalazły się jednak pewne twierdzenia odnoszące się wprost do konkretnych powierzchni, stwierdzonych przez pracownika tegoż podmiotu w czasie kontroli. Stwierdzono tam mianowicie 47,93 ha trwałych użytków zielonych (ekologiczne) oraz 18,12 ha trwałych użytków zielonych (w okresie konwersji). W trakcie kontroli nie zostały zakwestionowane jakiekolwiek uprawy. Wskazano natomiast jedynie na 2,37 ha gruntów zadrzewionych i zakrzewionych. Dane te (przytoczone skrupulatnie w uzasadnieniu skargi) pozostają w opozycji do danych stwierdzonych w dacie kontroli na miejscu i przyjętych przez organy za podstawę orzekania. Niezależnie od tego, czy pracownik JC był formalnie uprawniony do zawierania danych tego typu w protokole pokontrolnym, czy też nie, dla zachowania standardu swobodnej oceny dowodów, statuowanego w art. 80 k.p.a. nieodzowne było odniesienie się do tych danych (ich szczegółowe skomentowanie) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym bardziej, że kontrola JC miała miejsce w dniu [...] października 2013 r., a więc zaledwie kilka dni po kontroli na miejscu, którą – przypomnijmy – przeprowadzono w dniach [...] września 2013 r.

Zdaniem składu Sądu, który rozpoznawał niniejszą sprawę, nie można było arbitralnie przyjąć za podstawę orzekania w sprawie, jedynie ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu, bez gruntowej oceny odmiennych ustaleń obszarowych, poczynionych w protokole kontroli JC, dokonanej w zbliżonym przecież czasie. Braku szczegółowej oceny organów administracji rolnej w odniesieniu do prawidłowości i zasadności tych ostatnich ustaleń, nie może przy tym zastąpić ich ocena przeprowadzona przez Sąd. Doszłoby bowiem w ten sposób do pozbawienia strony skarżącej – w ramach postępowania sądowoadministracyjnego – możliwości skorzystania z weryfikacji zasadności rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w trybie odwoławczym, założonej ewidentnie przez prawodawcę w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego.

Podobnie postąpił organ w odniesieniu do zaoferowanej przez spółkę dokumentacji przyrodniczo-ornitologiczanej, sporządzonej przez eksperta A. C., opracowanej na podstawie jego osobistych obserwacji i oględzin w dniach [...] kwietnia, [...] maja oraz [...]czerwca 2013 r., a więc wcześniej, niż kontrola na miejscu ([...] września 2013 r.). W sposób wyraźny odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do tego dokumentu jedynie w dwóch fragmentach: wedle pierwszego stwierdzenia, "Uznać (...) należy, iż brak jest podstaw do przesłuchania w charakterze świadków (...) i pana A. C.. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy zostały w sposób dostatecznie wyjaśniony przeprowadzoną kontrolą. Zaś w sprawie nie występują żadne wątpliwości, czy też sprzeczności, które uzasadniałyby dodatkowo konieczność przesłuchania w/wym. osób w charakterze świadków". Stosownie do drugiego fragmentu, "dowodu określającego stan faktyczny gruntów zadeklarowanych we wniosku pomocowym nie może też stanowić dokumentacja przyrodnicza ornitologiczna sporządzona na potrzeby programu rolnośrodowiskowego. Przedmiotowa dokumentacja nie jest środkiem dowodowym określającym stan faktyczny gruntów w kontekście spełnienia wymagań, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dokument taki zawiera jedynie charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków". Przytoczone fragmenty uzasadnienia decyzji organu wyższego stopnia, ogólnikowe wręcz, a jedyne, jakie odnoszą się do dowodu rozważanego w tym miejscu rozważań, w ogóle uniemożliwiają dokonanie przez Sąd jakiejkolwiek oceny zasadności/bezzasadności powoływania się przez stronę skarżącą na ten dowód w rozpoznawanej sprawie.

Konkludując, trzeba stwierdzić, że w sprawie doszło do zarzuconych w skardze naruszeń proceduralnych, we wskazanym zakresie, tzn. braku ustosunkowania się przez organ do ustaleń obszarowych zawartych w protokole kontroli jednostki certyfikującej Nr [...], która została przeprowadzona w dniu [...] października 2013 r. oraz kompletnym pominięciu – przy dokonywaniu oceny sprawy – dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej A. C.. Stwierdzone naruszenia proceduralne pozwalają zaś uznać decyzję poddaną kontroli Sądu za orzeczenie przedwczesne, bo wydane bez należytej oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym.

Obligowało to Sąd do wyeliminowania z obrotu drugoinstancyjnej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. (punkt I wyroku). Orzeczenie pomieszczone w punkcie II znajduje natomiast oparcie w dyspozycji art. 152 tej samej ustawy.

Rozpatrując ponownie sprawie, Dyrektor ARiMR zastosuje się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku:

1. dokona oceny (skonfrontowania) znaczenia danych obszarowych zawartych w protokole kontroli JC Nr [...], dokonanej w dniu [...] października 2013 r., z w świetle ustaleń kontroli na miejscu, przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu w dniach [...] września 2013 r.;

2. rozważy szczegółowo znaczenie, jakie należy w sprawie przypisać dokumentacji przyrodniczo-ornitologiczanej, sporządzonej przez eksperta A. C., ze względu na jej rzeczywistą treść, a nie tylko ogólnikowo, wyłącznie z uwzględnieniem zasad i celów, jakim powinna odpowiadać dokumentacja tego rodzaju;

3. jeśli będzie to konieczne dla prawidłowego wykonania obu poprzednich zaleceń Sądu – przeprowadzi dodatkowy dowód z przesłuchania pracownika spółki "A" oraz A. C..