Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1222/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lutego 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych należności z tytułu składek; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę ... zł (słownie ...) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku G. Sp. z o.o. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ... lutego 2013 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję nr ... z dnia ...11.2012 r. odmawiającą umorzenia odsetek w łącznej wysokości ... zł od nieopłaconych w terminie składek na:

▪ ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie ... zł

w tym z tytułu:

- odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez płatnika za okres od 03.2006 do 10.2009 r. ... zł

- odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez ubezpieczonych za okres od 03.2006 do 10.2009 r. ... zł

▪ ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie ... zł

w tym z tytułu:

- odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez ubezpieczonych za okres od 04.2006 do 10.2009 r.

▪ Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

w łącznej kwocie ... zł

W tym z tytułu:

- odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez płatnika za okres od 04.2006 r. do 10.2009 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podkreślono m.in., że:

• Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Spółka G. uzyskała w roku 2009 przychód w wysokości ... zł, stratę w kwocie ... zł. Natomiast w roku podatkowym 2010 oraz 2011 Spółka nie uzyskała przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu.

• Spółka posiada rachunek bankowy (prowadzony przez ... Bank S.A.)

• Na podstawie umowy sprzedaży z zastrzeżeniem prawa własności z dnia ...05.2009 r., Spółka zbyła aktywa. Z pozyskanych w ten sposób środków spłaciła zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego.

• Na dzień ...09.2012 r. Spółka G. nie posiadała żadnych zobowiązań oprócz nieopłaconych należności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a także nie posiada ruchomości i nieruchomości. Spółka nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych, natomiast figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel samochodu ciężarowego marki ..., wyprodukowanego w 2002 r.

Jednakże Spółka nie potwierdziła tej informacji w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym.

Organ podniósł, że należności z tytułu składek mogą być umarzane na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stwierdzenie całkowitej nieściągalności uzależnione jest od zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy

Następnie organ zacytował treść przepisu art. 28 ust. 3 tejże ustawy i stwierdził, że w przypadku Spółki G. nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ww. przepisu.

Organ wskazał również, iż zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. W związku z czym postępowanie organu administracyjnego zasadza się głównie na ocenie dowodów przedstawionych przez wnoszącego wniosek o umorzenie należności, a występowanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do innych organów o udzielenie informacji ma głównie za zadanie weryfikację prawdziwości dowodów i oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę.

Podkreślono, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien mieć na względzie fakt, że umorzenie należności jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymaG.nych należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wynikającej z art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dlatego też, powinien stosować ten środek wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach.

G. Sp. z o.o. posiada majątek firmy finansowany kapitałem własnym w 19,53%. Posiada aktywa w kwocie ... zł oraz kapitał własny o wartości ... zł, co może zostać przeznaczone na spłatę zobowiązań. Ponadto jest właścicielem samochodu ciężarowego marki ..., wyprodukowanego w 2002 r.

Zdaniem organu w tej sytuacji umorzenie należności z tytułu składek nie byłoby uzasadnione z punktu widzenia racjonalnie działającego wierzyciela.

Decyzję z dnia ... lutego 2013 r. zaskarżyła G. Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i ewentualnie o uchylenie także poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...11.2012r. nr ..., oraz o zasądzenie od organu na rzecz Spółki G. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 28 ust. 1 oraz art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) przez ich niewłaściwe zastosowanie,

2. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez zaniechanie należytego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że trudno zgodzić się ze stanowiskiem organu jakoby spółka posiadała odpowiednie środki finansowe na spłatę w całości zobowiązania wobec ZUS (w dniu ... października 2012 r. spółka dokonała części spłaty tych należności)

Skarżąca przypomniała, że poprzednio składane wnioski o udzielenie ulgi w spłacie należności były pozostawiane bez rozpoznania ze względu na brak wymaganych wpłat w wyznaczonym przez ZUS terminie. Niedopuszczalna jest więc argumentacja, że wypełnienie przez stronę postępowania warunków formalnych nałożonych przez organ pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania stanowi podstawę do merytorycznej odmowy uwzględnienia wniosku.

Obecnie Spółka nie posiada żadnego majątku, który mógłby pokryć dalsze zobowiązania wobec ZUS. Zachodzi więc sytuacja z art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W skardze podnosi się, że w toku postępowania przed ZUS Spółka wielokrotnie deklarowała możliwość częściowego spłacenia należności w systemie ratalnym. Spłata całkowitego zadłużenia razem z odsetkami, które we wrześniu 2012r. tj. w dacie złożenia wniosku wynosiło ok. ... złotych przekracza możliwości finansowe Spółki. Spółka realizując swoje deklaracje, a także wymogi postawione przez organ, które należało spełnić aby wniosek o umorzenie podlegał rozpoznaniu, wpłaciła w październiku 2012r. na konto ZUS kwotę .... zł. Kwota ta została uzyskana z pożyczki udzielonej przez wspólnika. Poza tym Spółka nie ubiegała się o całkowite umorzenie należności wobec ZUS, a jedynie o umorzenie odsetek, które mogłoby nastąpić pod warunkiem dokonania spłaty należności głównej.

Spółka zwróciła uwagę na to, że organ rozpoznając jej wniosek nie ustosunkował się do niego jako do wniosku o umorzenie odsetek ale, cały czas odnosi się ogólnie do możliwości spłaty zobowiązań spółki jako całości. Należy jednak wyraźnie rozróżnić możliwość spłaty należności głównej od możliwości spłaty należności głównej wraz z należnościami ubocznymi. Rozpatrzenie przez organ wniosku o umorzenie części należności powinno odbyć się w odniesieniu do tego konkretnego wniosku i sytuacji Spółki, nie na poziomie ogólności, który może być skopiowany jako uzasadnienie w każdej sprawie, w której złożono wniosek o ulgę.

Skarżąca podkreśliła, że umorzenie odsetek stanowiłoby realną pomoc w rozwiązaniu jej trudnej sytuacji, a także pozostawałoby w zgodzie z ideą pomocy de minimis dla przedsiębiorców. Pomoc publiczna jest udzielana wielu przedsiębiorcom, w tym np. ... czy ... S.A., które z pewnością dysponują większym majątkiem niż spółka G.. Udzielenie ulgi w spłacie należności Spółce G. nie stałoby w sprzeczności z zasadami udzielenia pomocy publicznej dla przedsiębiorców, a jednocześnie byłaby to jedyna możliwość podjęcia ponownie działalności przez spółkę, która obecnie ze względu na zadłużenie w ZUS nie może ani uzyskać kredytu bankowego, ani brać udziału w przetargach, ani zawierać jakichkolwiek umów.

Skarżąca przypomniała, że Spółka nie prowadzi żadnej działalności od III kwartału 2009r., nie ma także zdolności kredytowej, ani nie posiada obecnie żadnego majątku, jej konto bankowe jest zajęte przez ZUS, a zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych całkowicie blokuje możliwość podjęcia przez nią działalności. Argumentacja przyjęta przez organ rentowy o możliwości spłaty całości zobowiązań nie odpowiada więc stanowi faktycznemu.

Skarżąca zwraca uwagę, że w piśmie z 16.01.2013 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie został uzupełniony poprzez dołączenie dokumentów w postaci:

1. Bilansu Spółki G. Sp. z o.o. na dzień 30/11/2012,

2. Rachunku zysków i strat G. Sp. z o.o. za okres 01/01/2012 - 30/11/2012,

3. Informacji o przeksięgowaniu nieściągalnych należności z dnia ...01. 2013 r.,

4. Umowy pożyczki z dnia ...10.2012 r.,

5. Zaświadczenia ZUS dot. zaległości na dzień ...12.2012r.

Rozpoznając ponownie sprawę ZUS nie odniósł się jednak do tych dokumentów, które zaprzeczają stwierdzeniom jakoby Spółka posiadała aktywa w kwocie ... zł kapitał własny o wartości ... zł oraz majątek finansowany kapitałem własnym w 19,53%.

Co do samochodu marki Peugeot to jest on już zamortyzowany jako środek trwały i nie ma konieczności wykazywania go w środkach trwałych spółki. Poza tym jest to samochód o przebiegu ok. ... tys. km, wyeksploatowany, i jego wartość na rynku z pewnością nie przekracza ... tyś złotych, a więc nie wystarczy na pokrycie całości należności spółki wobec ZUS, a jedynie jej bardzo małej części.

Skarżący podniósł również, że ZUS odpowiadając na wniosek strony o umorzenie należności wystosował pismo z dnia ...11. 2012r., które nie zostało oznaczone jako "decyzja", choć de facto było rozstrzygnięciem w sprawie. Taki brak elementarnego składnika decyzji mógł wprowadzać stronę w błąd sugerując, iż jest to kolejne pismo wyjaśniające w sprawie. Naruszenie przez organ art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało podniesione w odwołaniu od decyzji. Jednakże ani to ani inne wskazane tam naruszenia nie zostały wzięte pod uwagę przez organ ponownie rozpatrujący sprawę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżenia decyzji.

W ocenie sądu nie budzi wątpliwości to, iż w toku postępowania poprzedzającego wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia doszło do naruszenia przez organ przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a.

Po wydaniu decyzji z dnia ... listopada 2012 r. spółka z o.o. G. nie tylko wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, ale i złożyła dodatkową dokumentację obrazującą jej sytuację finansową. Miało to miejsce przy piśmie z dnia ... stycznia 2013 r. kiedy to przedłożono:

– bilans spółki na dzień 30 listopada 2012 r.

– rachunek zysków i strat za okres styczeń – listopad 2012 r.

– informację o przeksięgowaniu należności z dnia 7 stycznia 2013 r.

– umowę pożyczki z dnia ... października 2012 r.

– zaświadczenie ZUS dotyczące należności na dzień 20 grudnia 2012 r.

Mimo tego, że organ dysponował w/w dokumentami (zaskarżoną decyzję wydano 13 lutego 2013 r.) nie odniósł się do treści w nich zawartych co oznacza, iż nie zajął stanowiska co do tego czy mogły mieć one jakiekolwiek znaczenia w sprawie.

Taki stan rzeczy pozwala na twierdzenie, iż sprawa nie została wyjaśniona w sposób pozwalający na jej ostateczne rozstrzygnięcie.

Wspominany wyżej art. 7 k.p.a. statuuje dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu strony. Nakłada on na organ obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jego uzupełnieniem jest art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z powyższych przepisów wynika więc, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie. Jeśli zatem strona (tak jak w niniejszej sprawie) przedstawia jakieś materiał dowodowy to organ ma obowiązek go ocenić dając temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne.

Powyższe oznacza, iż ocena tego czy skarżąca spełniła warunki przewidziane w art. 28 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 205 z 2009 r. poz. 1585 – tekst jedn.) mogła zostać dokonana wyłącznie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Podkreślenia wymaga, iż nie ma decydującego znaczenia to, iż w/w przepis (art. 28 ustawy) oparty jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego. Uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością.

Rozpoznając sprawę ponownie organ oceni nie tylko dowody z dokumentów o których wyżej mowa ale i weźmie pod uwagę fakt wpłaty przez skarżącego na rzecz ZUS należności głównej. W ocenie sądu to, że sprawa dotyczy żądania umorzenia wyłącznie odsetek nie może być obojętne dla jej rozstrzygnięcia.

Spłata należności głównej niezależnie d pochodzenia środków przeznaczonych na ten cel przemawia na korzyść skarżącej i w taki też sposób powinna być oceniona przez organ.

Podkreślić na koniec należy, że wyłącznie wyczerpujące ustalenia dotyczące sytuacji finansowej (majątkowej) spółki pozwolą na ocenę czy w jej przypadku pożądane byłoby umorzenie należności w oparciu o podstawę prawną wskazaną w skardze.

Mając powyższe na względzie sąd uchyliła zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.