Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1363/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant ref.staż. Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. przy udziale na rozprawie sprawy ze skargi F. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił F. Z. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej wobec tego, że wnioskodawczyni nie udowodniła, iż była deportowana do pracy przymusowej na okres co najmniej 6.miesięcy, co powoduje, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 2 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, F. Z. podniosła, że jej ojcu i siostrze, wraz z nią przebywającym na robotach przymusowych w E., w okresie od marca 1944r. do kwietnia 1945r., świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej zostało przyznane. Decyzja odmowna, oparta na tych samych dokumentach, dotycząca jej wniosku, jest zatem krzywdząca i niezrozumiała.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy wydaną uprzednio decyzję własną z dnia [...] wywodząc jak w tejże decyzji. Wskazał również w uzasadnieniu, iż rejon A., na terenie którego położona jest miejscowość E., wyzwolony został w dniu 15.września 1944r., więc praca po tej dacie nie spełnia warunku pracy przymusowej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust. 1 ustawy, świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, zatem wobec faktu, iż F. Z. przybyła do E. w dniu 19.marca 1944r., zaś praca przymusowa ustała w dniu 15.września 1944r., oba wskazane wyżej miesiące nie zostały zaliczone, co powoduje, że zatrudnienie w E. trwało 5 miesięcy, nie zaś wymagane 6.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, F. Z. powtórzyła argumentację wskazaną w odwołaniu.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo materialne i procesowe w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

W pierwszym rzędzie podkreślić bowiem należy, iż osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) powinna wykazać, że spełnia określone w art. 2 ustawy przesłanki prawne, uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch kategorii osób represjonowanych. Okres represji, obejmuje przedział czasu liczony od daty (dnia) rozpoczęcia represji do daty (dnia) jej zakończenia i musi być wyrażony w miesiącach oraz w miarę potrzeby w dniach. Taki sposób ustalania okresów represji przyjęty został również w Rozporządzeniu wykonawczym Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.grudnia 1999r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów, potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego, przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 111, poz. 1300). Treść art. 3 ustawy dotyczy natomiast sposobu obliczania wysokości świadczenia pieniężnego, należnego osobie uprawnionej, a nie ustalenia okresu represji (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13.stycznia 2000r., w sprawie o sygn.akt III RN 112/99, OSNAPU 2000/20/736, w wyroku z dnia 11.lipca 2002r., w sprawie o sygn.akt III RN 14/02, niepubl. w zbiorze urzędowym, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.stycznia 2003r., w sprawie o sygn.akt SA/Rz 1834/01, niepubl. w zbiorze urzędowym).

Tym samym wykładanię cytowanych przepisów, dokonaną przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, sprowadzającą się do zaliczenia skarżącej jedynie pełnych miesięcy ( od 1.kwietnia 1944 do 31.sierpnia 1944r.) do okresu represji, uznać należy za błędną, prowadzącą w konsekwencji do naruszenia prawa materialnego (art. 2 pkt 2 ustawy), które miało wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne i autorytatywne przyjęcie, iż świadczona przez skarżącą prawa straciła charakter przymusowy po dniu 15.września 1944r., bowiem tego dnia rejon A., wyzwolony został spod okupacji niemieckiej. Po pierwsze bowiem podkreślić należy, iż "rejon A." był obiektem intensywnych działań wojennych w lecie i jesieni 1944r. (Wielka Encyklopedia Multimedialna, Ardeny http: //wiem.onet.pl.). Materiał dowodowy, zgromadzony w aktach sprawy, nie pozwalał na jednoznaczną konkluzję, iż dzień 15.września 1944r. przyjmować należy jako datę wyzwolenia miejscowości E., do której deportowana została skarżąca. Również w pracy D. S. na którą powołuje się organ administracji, data ta nie obejmuje całego regionu (górzystego, obszarowo nieco mniejszego od polskich S.). Ponadto w okresie od 16.grudnia 1944r. do 31.stycznia 1945r. w rejonie tym miało miejsce przeciwnatarcie niemieckie, co oznacza, że przechodził on z rąk do rąk, co najmniej do końca stycznia 1945r. (Encyklopedia II wojny światowej pod red. Kazimierza Sobczaka, Warszawa 1975r, str. 10-11).

Przyjęcie zatem, opierając się (i to połowicznie) wyłącznie na jednym z dostępnych źródeł, iż świadczona przez skarżącą praca z dniem 15.września 1944r. straciła charakter przymusowy, uznać należy za arbitralne. Zwłaszcza, że jak wynika z załączonych do akt decyzji, uprawniających do analogicznego świadczenia członków jej rodziny (wraz nią poddanych represjom), źródła wspomniane organ administracji interpretuje dość dowolnie, skoro ojcu skarżącej przyznane zostało uprawnienie do świadczenia za okres 6 miesięcy, zaś jej siostrze - 8. Niewyjaśnienie sprawy w tym zakresie, pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, stanowiąc naruszenie art. 7 i 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Biorąc pod uwagę ujawnione naruszenie wskazanych przepisów materialnych i proceduralnych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]

Wobec charakteru prawnego uchylonych orzeczeń (nie posiadających przymiotu wykonalności), brak było podstaw do orzekania w przedmiocie ich wykonania (art. 152 p.s.a.).

Z uwagi zaś na fakt, że skarżąca, pomimo doręczonego jej wraz z wezwaniem na rozprawę, pouczenia o prawie żądania zwrotu kosztów postępowania oraz prekluzyjnym terminie do złożenia stosownego wniosku, żądania w tej materii nie zgłosiła, przeto o kosztach tychże nie orzekano. (art. 210 § 1 p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)).