Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 781/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4,  art. 17  ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Wójt Gminy J., na podstawie art. 104 i 130 § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "ustawa"), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. 2018 r., poz. 1497) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) odmówił E.R. (dalej: "Strona", "Skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, wnioskowanego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią E.S. (dalej: "babcia Skarżącej", "osoba wymagająca opieki"). Organ przywołał treść art. 17 ustawy a następnie wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Strony złożony w dniu 28 stycznia 2021 r., zgodnie z orzeczeniem przedłożonym do wniosku osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...]r., niepełnosprawność powstała w 73 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności od [...] r., osoba wymagająca opieki jest wdową, nie ma wstępnych, posiada jednego syna J.S. (dalej: "syn osoby wymagającej opieki", "ojciec Skarżącej"), który nie kontaktuje się z nią od wielu lat, jego miejsce pobytu nie jest matce znane, według informacji z bazy Pesel jedyny zstępny w pierwszym stopniu nie jest zameldowany na stałe ani na pobyt czasowy w Polsce, Strona jest wnuczką osoby wymagającej opieki, a jej sytuacja rodzinna nie spełnia przesłanek do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy choć zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 z późn. zm., dalej: "k.r.o.") na wnuczce ciąży obowiązek opieki wobec babci, jednak to syn osoby wymagającej opieki nie kontaktuje się z matką i nie otacza jej wsparciem w żadnej formie. Na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego ustalono, że osoba wymagająca opieki aktualnie zamieszkuje z synową H.S., wnuczką M.S. oraz prawnuczką K.S., a do [...] r. mieszkała we własnym mieszkaniu. Strona natomiast mieszka w miejscu oddalonym o około 2 km od miejsca pobytu babci, nie jest w stanie zabrać babci do siebie, nie pozostaje w zatrudnieniu od 2014 r., nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna czy poszukująca pracy od maja 2016 r. Osoba wymagająca opieki porusza się z trudem po mieszkaniu, jest w dobrym kontakcie słownym, potwierdziła, że opiekuje się nią rodzina, w ciągu dnia synowa przygotowuje posiłki, natomiast rano i wieczorem przyjeżdża wnuczka (Strona), która wykonuje toaletę ciała, zajmuje się zamawianiem wizyt lekarskich, realizacją recept

i skierowań do lekarza. W ocenie organu wymiar i zakres opieki sprawowanej przez Stronę nie potwierdza uniemożliwienie Stronie podjęcia zatrudnienia, która nie podejmuje pracy zarobkowej od kilku lat, a stałą opiekę sprawuje więcej osób niż jedna bliska osoba. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, ponieważ nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1b ustawy.

Strona złożyła odwołanie datowane na 9 marca 2021 r. zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a oraz 1b ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na: pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy, pominięciu, że faktyczne sprawowanie przez Stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, oraz poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13,

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez Stronę i realnych możliwości sprawowania przez inne osoby opieki nad niepełnosprawną babcią oraz nieuprawnione uznanie, że opiekę nad babcią sprawuje kilka osób,

- art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu złożonego odwołania Strona nie zgodziła się z odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że ustalenia wywiadu środowiskowego są mało precyzyjne dla przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza odbiegają od rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Wskazała, że babcia Strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba ubiegająca się o świadczenie nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki, opieka jest sprawowana w sposób stały, osobą sprawującą opiekę jest wnuczka, która nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności oraz brak przeszkód natury życiowej lub zdrowotnej aby tej opieki nie mogła sprawować, pomiędzy powstaniem niepełnosprawności a koniecznością niepodejmowania zatrudnienia istnieje normalny związek przyczynowo-skutkowy, jedyny syn osoby wymagającej opieki nie utrzymuje żadnego kontaktu z rodziną, około 20 lat temu wyjechał za granicę a rodzina nie posiada informacji gdzie się znajduje, brak też innych krewnych pierwszego stopnia, którzy mogliby sprawować opiekę, synowa sporadycznie przygotowuje obiady, natomiast Strona po odwiezieniu rano dziecka do szkoły przyjeżdża do babci sprawując stałą opiekę, wraca jedynie do domu odbierając dziecko ze szkoły i podając domownikom obiad a następnie wraca do babci, gdzie opiekuje się nią do wieczora, często zabiera również dziecko do babci, z przyczyn lokalowych nie jest w stanie zabrać babci do siebie aby z nią zamieszkać, takie też Strona poczyniła ustalenia z synową osoby wymagającej opieki, mianowicie że babcia u niej zamieszka natomiast Strona będzie sprawować nad nią opiekę, drugi wnuczek jest osobą aktywną zawodową i nie może opiekować się babcią. Odwołująca wymieniła czynności wykonywane w ramach sprawowanej opieki. Dalej zakwestionowała odmowę przyznania świadczenia w oparciu o przepis art. 17 ust. 1b ustawy powołując przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2020 r. III SA/Gd 470/20 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r. II SA/Gb 364/20, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2017 r. I OSK 2593/16, z dnia 4 listopada 2016 r. I OSK 1578/16, z dnia 21 października 2016 r.

I OSK 1853/16). W odniesieniu natomiast do art. 17 ust. 1 ustawy zaznaczyła, że wnuczka osoby wymagającej opieki jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, tym bardziej że sprawuje stałą opiekę nad babcią. W ocenie Strony organ winien zastosować interpretację wskazanego przepisu, która zapewnia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Argumentacja Strony została poparta orzecznictwem sądów administracyjnych. W powołaniu natomiast na art. 132 k.r.o. Strona wskazała, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny Skarżącej, jako zobowiązanej w dalszej kolejności względem babci, co czyni ją uprawnioną do żądania świadczenia pielęgnacyjnego, a organ nie odniósł się do tej kwestii i nie ocenił czy inne osoby są w stanie zapewnić opiekę przynajmniej na analogicznym poziomie jak wnuczka. Strona wyraziła przy tym brak akceptacji dla literalnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy, która doprowadziłaby do naruszenia konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej, nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz nakazu szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Przy tak sformułowanym stanowisku Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając w oparciu o art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 17, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie, przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 17 ust. 1-6 ustawy, następnie szeroko omówił, że art. 17 ust. 1b ustawy nie może stać się podstawą odmowy przyznania świadczenia w części, w której został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, przywołując stanowiska wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zdaniem organu odwoławczego wnioskowane świadczenie nie może być jednak przyznane bowiem Strona jest spokrewniona w drugim stopniu z osobą wymagającą opieki i mieści się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, tj. jest osobą, na której względem osoby wymagającej opieki spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dalej przywołując treść art. 128, art. 129 i art. 132 k.r.o., a także art. 17 ust. 1a ustawy, zaakcentował w oparciu o orzecznictwo, że przy dokonywaniu wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z

art. 17 ust. 1a ustawy nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a ustawy, a konieczne jest w tym zakresie posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z art. 17 ust. 1a ustawy nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności, z obiektywnych a nie subiektywnych względów, niezależnych od niego, nie jest w stanie sprawować opieki. Podkreślił przy tym, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych. Następnie organ odwoławczy wymienił ustalone w sprawie okoliczności, tożsame z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego członkowi rodziny spokrewnionemu w dalszym stopniu nie może obejmować sytuacji, w których członkowie rodziny sprawują opiekę nad babcią cały dzień a Strona przyjeżdża do babci rano

i wieczorem, zatem mogłaby podjąć zatrudnienie, dodatkowo Odwołująca od siedmiu lat nie posiada zatrudnienia, a przesłanką otrzymania świadczenia jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Podsumowując organ odwoławczy wyjaśnił, że jeżeli osoba wymagająca opieki uważa, że dzieci nie wywiązują się z obowiązku jej alimentowania, to może podjąć odpowiednią drogę prawną, bowiem nie ma możliwości uzyskania wnioskowanego świadczenia, jeśli żyją dzieci osoby uprawnionej i są zobowiązane do zapewnienia tej pomocy.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca sformułowała zarzuty naruszenia:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez uznanie, że Skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w ocenie organu syn osoby wymagającej opieki "mieszka w innej miejscowości", "świadczy gdzie indziej pracę zarobkową", w sytuacji gdy z synem osoby wymagającej opieki nie ma kontaktu od kilkunastu lat, brak informacji czy osoba ta żyje, jaka jest jego sytuacja zdrowotna

i majątkowa, czy istnieją inne obiektywne przesłanki uniemożliwiające mu wypełnianie obowiązku alimentacyjnego względem matki,

- art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o dowolną a nie swobodna ocenę dowodów, w tym poprzez arbitralne uznanie, oderwane od okoliczności sprawy że na osobie zobowiązanej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek opieki nad matką, naruszenie obowiązku informacyjnego względem Skarżącej, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez Skarżącą,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu

I instancji, mimo że jest dotknięta błędami związanymi z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała w całości argumentację prezentowaną na etapie złożonego odwołania, podając ponadto, że błędy wywiadu środowiskowego wpłynęły na dowolną ocenę materiału dowodowego głównie w zakresie wymiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Wspomniana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia.

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów proceduralnych, szczegółowo opisanych poniżej, uzasadniających ich uchylenie w całości. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę z dnia 25 czerwca 2021 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem

(art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił

art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a także art. 17 ust. 1a cytowanej ustawy stanowiący, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Celem przyznania świadczenie pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).

W rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji odmówiły przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babcią legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji rozpoznając sprawę jako przyczynę odmowy wskazał na negatywne przesłanki określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1b ustawy. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że organ odwoławczy zasadnie wskazał, że przyczyna odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, tj. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ odwoławczy nastąpiła natomiast w oparciu w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a ustawy.

Kluczową zatem kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stało się ustalenie, czy Skarżącej jako wnuczce "osoby wymagającej opieki" przysługuje, w realiach niniejszej sprawy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy pozostaje nieznane miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności, tj. syna osoby wymagającej opieki.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja okazały się wadliwe. Wydanie bowiem decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce osoby wymagającej opieki nie może nastąpić bez rzetelnego, wnikliwego i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a następnie jej uzasadnienia zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. A takie ustalenia nie zostały zdaniem Sądu poczynione w rozpoznawanej sprawie. Uchybienia oparte są bowiem o zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia trzech zasadniczych kwestii: ustalenia czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności z przyczyn obiektywnych nie może sprawować opieki, ustalenia wymiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki a także ustalenia czy niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy nastąpiła w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią. Poza sporem pozostawało natomiast, że osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. nr [...] (ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od [...] r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., a także ze stwierdzeniem niezdolności do pracy oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, karta nr 3 akt administracyjnych), a w pierwszej kolejności zobowiązany do alimentacji pozostaje syn osoby wymagającej opieki, którego miejsce zamieszkania za granicą nie jest znane (brak danych w zakresie adresu zameldowania na pobyt stały lub pobyt czasowy w bazie Pesel, karta nr 7 akt administracyjnych).

W odniesieniu do osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, w rozpatrywanej sprawie – syna osoby wymagającej opieki, należy zwrócić uwagę na treść cytowanego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, który odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. "Przepis art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez odesłanie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 maja 2020 r., II SA/Go 40/20, Lex nr 3018160). Jak stanowi art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Natomiast jeżeli jest kilku zstępnych obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 zd. 2 k.r.o.),

a krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.). W literaturze przedmiotu podkreśla się przy tym, że "ustawodawca nakazuje stosować przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprost, co wyklucza modyfikację wyznaczonego regulacją kodeksową kręgu zobowiązanych alimentacyjnie lub kolejności realizacji przedmiotowego obowiązku w drodze przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych" (B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne, Komentarz, Lex el. 2021; wyrok WSA w Rzeszowie z 7.07.2020 r., II SA/Rz 312/20, Lex nr 3035009). Na gruncie niniejszej sprawy – Skarżąca jest zstępną osoby wymagającej opieki (wnuczką), lecz dopiero w drugim stopniu. W rezultacie analizy wskazanych regulacji prawnych należy dojść do wniosku, że prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, który polega na "zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentacji" (M. Fras (red.), M. Habdas (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Lex el. 2021). Uprawnienie to ponadto uzależnione pozostaje od braku osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, w rozumieniu takiej sytuacji, gdy osoby zobowiązanej w bliższej kolejności w ogóle nie ma bądź gdy ta osoba nie jest w stanie sprawować opieki nad osobą jej wymagającą. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zauważa również aktualnie prezentowane w orzecznictwie stanowisko w zakresie wykładni prokonstytucyjnej art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy wyrażone m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2018 r. I OSK 2397/18, zgodnie z którym "umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności pozostaje w sprzeczności z przywołanym wyżej art. 132 k.r.o. Narusza również konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP)" (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2020 r. I OSK 1947/20, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2017 r., I OSK 328/16). Jednakże rozważania w tym zakresie powinny nastąpić dopiero po rzetelnie

i wyczerpująco poczynionych ustaleniach w sprawie. Dlatego też nie została dokonana przez Sąd ocena zarzutów skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, ocenianych dopiero gdy w sprawie ustalone zostaną prawidłowo okoliczności faktyczne.

Konsekwencją powyższego, na gruncie niniejszej sprawy, jest konieczność ustalenia czy osoba zobowiązana w bliższej kolejności, przed Skarżącą jako osobą zobowiązaną w dalszej kolejności, jest niezdolna do sprawowania tej opieki. Słusznie zauważył organ odwoławczy (str. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), że nie stanowi to o automatycznym wykluczeniu wnuczki z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji a zatem i też z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zwraca jednak uwagę, że konieczne jest ustalenie, że w rozstrzyganej sprawie zobowiązany do alimentacji w bliższej kolejności z przyczyn obiektywnych, a nie subiektywnych nie może wywiązać się z w/w obowiązków.

Do sytuacji obiektywnie uniemożliwiających sprawowanie opieki, wskazywanych w orzecznictwie, należą m.in. śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, posiadanie przez nią znacznego stopnia niepełnosprawności, przebywanie za granicą uniemożliwiające sprawowanie opieki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2020 r.,

II SA/Bk 71/20, Lex nr 3009392, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 lipca 2020 r. II SA/Op 126/20). Do takich okoliczności nie należy natomiast wykonywanie pracy zarobkowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r.,

II SA/Op 79/21, Lex nr 3211624, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. I OSK 1700/12, Lex nr1291354, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 1013 r. sygn. akt I OSK 2727/12, Lex nr 1557244), zamieszkiwanie dzieci osoby wymagającej opieki poza miejscem zamieszkania rodzica (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2020 r., II SA/Bk 71/20, Lex nr 3009392), zobowiązania rodzinne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2021 r., II SA/Gl 1440/20, Lex nr 3167883), kontynuowanie nauki, trudności z dojazdem, czy konieczność opieki nad własnymi dziećmi (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r.,

II SA/Lu 184/21, Lex nr 3224543). Natomiast z akt administracyjnych wynika, że syn osoby wymagającej opieki nie posiada stałego ani czasowego miejsca zamieszkania na terytorium kraju, natomiast zgodnie z oświadczeniem Strony od dwudziestu lat przebywa za granicą, a jego miejsce pobytu nie jest Stronie znane. Jak już Sąd wskazał powyżej, stan faktyczny rozpoznawanej sprawy uzasadniał zastosowanie art. 132 k.r.o. z uwagi na odesłanie zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz dokonanie oceny czy trudności istniejące od kilkunastu lat w ustaleniu faktycznego miejsca zamieszkania ojca Skarżącej, zobowiązanego w bliższej kolejności do osobistej opieki bądź realizacji obowiązku alimentacyjnego w formie pieniężnej pozostaje połączone z nadmiernymi trudnościami w rozumieniu przywołanego przepisu. W tym zakresie słuszne stanowisko, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2021 r., III SA/Kr 1408/20 ("stan faktyczny rozpatrywanej sprawy uzasadniał zastosowanie art. 132 k.r.o. tj. przyjęcie, że wobec trudności w ustaleniu miejsca faktycznego zamieszkiwania ojca skarżącej zobowiązywanie go do opieki lub przynajmniej finansowania tej opieki nad niepełnosprawną żoną - byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami").

Odnosząc się w tym zakresie do uzasadnienia organów administracji – w ocenie organu I instancji, co do pozostawania w kręgu osób zobowiązanych w dalszej kolejności, Skarżąca "nie spełnia przesłanek do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy choć zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na wnuczce ciąży obowiązek opieki wobec babci", wyjaśniając, że syn osoby wymagającej opieki "nie kontaktuje się z matką i nie otacza jej wsparciem w żadnej formie" (str. 2 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Organ odwoławczy uzasadniając natomiast swoje stanowisko podał, że "syn nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma przy tym znaczenia jakie są subiektywne przyczyny niesprawowania opieki, czy wynika to z wzajemnych relacji między członkami rodziny czy też z innych przyczyn np. syn nie chce zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki" (str. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Analiza akt administracyjnych przedłożonych do sprawy nie prowadzi jednak do wniosku, aby w sprawie zachodziły wskazane okoliczności, tj. aby syn osoby wymagającej opieki nie chciał zrezygnować z pracy zawodowej czy też przez relacje rodzinne odmawiał sprawowania opieki.

W rozpatrywanej sprawie jedyna osoba pozostająca w kręgu osób zobowiązanych w pierwszej kolejności nie zamieszkuje na terytorium Polski, co potwierdził również organ I instancji, nie posiada w kraju stałego lub czasowego miejsca zamieszkania (karta nr 7 akt administracyjnych), Strona wskazała, że od wielu lat miejsce jego pobytu nie jest znane (oświadczenie z dnia [...] r., karta nr 2 akt administracyjnych). W rezultacie, zdaniem Sądu, organy nie rozważyły możliwości sprawowania opieki przez osobę zobowiązania w bliższej kolejności w perspektywie przesłanek określonych w art. 132 k.r.o., a tylko takie ustalenia mogą stanowić przyczynę odmowy w oparciu o analizowaną podstawę prawną z art. 17 ust. 1 pkt 4

i art. 17 ust. 1a ustawy.

Sąd, nie przesądzając oceny przez organ w/w przesłanki, z uwagi na uchybienia przepisom postępowania braku, zwraca jedynie na tym etapie uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych w ramach tego zagadnienia oraz kwalifikację poszczególnych przyczyn niemożności wypełniania obowiązku sprawowania opieki zarówno w formie opieki osobistej jak i w wymiarze pieniężnym w odniesieniu do regulacji art. 132 k.r.o.

Przechodząc w tym miejscu do kwestii wymiaru opieki sprawowanej przez Skarżącą nad osobą wymagającą opieki zauważenia wymaga, iż jak wynika ze stanowiska organu I instancji: Skarżąca przyjeżdża do babci "rano i wieczorem", "wykonuje toaletę ciała", ponadto zajmuje się "zamawianiem wizyt lekarskich, realizacją recept i skierowań do lekarza". Zdaniem organu I instancji "wymiar i zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nad jej babcią nie potwierdza, że sprawowanie tej opieki uniemożliwia podjęcie zatrudnienia", która "nie podejmuje zatrudnienia od kilku lat" (str. 3 uzasadnienia decyzji organu I instancji’). Ustalenia w zakresie wymiaru opieki zostały powielone przez organ odwoławczy (str. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), bez dokonywania własnych ustaleń czy też ich oceny, ponadto z pominięciem odniesienia się do zarzutów formułowanych przez Stronę w treści odwołania. Kolegium wyjaśniło jedynie, że w ocenie organu odwoławczego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego członkowi rodziny spokrewnionemu w dalszym stopniu nie może obejmować sytuacji, w których członkowie rodziny sprawują opiekę nad babcią cały dzień a Strona przyjeżdża do babci rano i wieczorem, zatem mogłaby podjąć zatrudnienie (str. 8 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego). W ocenie Sądu, powyższe pozwala na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie zaniechano przeprowadzenia szczegółowej analizy wymiaru opieki, tym bardziej że wymiar wynikający z wywiadu środowiskowego odbiega w istotnym zakresie od twierdzeń Strony wskazanych zarówno w uzasadnieniu odwołania, jak i popieranych na etapie wniesionej skargi. Sąd zauważa, że Skarżąca złożyła oświadczenie w dniu [...] r. z którego wynika m.in. że w ramach opieki pomaga przy porannej i wieczornej pielęgnacji ciała osoby wymagającej opieki. W treści wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. wskazano natomiast, że "opieka odbywa się w ciągu dnia", powołując przy tym jakie czynności pielęgnacji ciała wykonywane są przez Skarżącą rano a jakie wieczorem (str. 14 wywiadu środowiskowego), na których organ oparł swoje ustalenia w tym zakresie, jednak kwestia ta nie została wyjaśniona przez organ odwoławczy w kontekście zgłoszonych zarzutów odwołania oraz twierdzeń przedstawionych w uzasadnieniu a dotyczących wymiaru codziennej opieki. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego poczynił wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia, nie odnosząc się przy tym to twierdzeń Skarżącej. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że ustalenia sporne, oparte o treść wywiadu środowiskowego, pozostają zawarte na str. 14 tego wywiadu, i zostały podpisane wyłącznie przez pracownika organu, nie zaś przez Stronę czy osobę wymagającą opieki, zatem w sytuacji kwestionowania tak wskazanych ustaleń wywiadu uzasadnione jest ich wyjaśnienie, tym bardziej, że był to istotny element, na którym oparto odmowę zarówno w zakresie decyzji organu I jak i II instancji. W rezultacie podanie przez organ, że "wymiar i zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nad jej babcią nie potwierdza, że sprawowanie tej opieki uniemożliwia podjęcie zatrudnienia" (str. 3 uzasadnienia decyzji organu I instancji’), czy też przez organ odwoławczy, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego członkowi rodziny spokrewnionemu w dalszym stopniu nie może obejmować sytuacji, w których członkowie rodziny sprawują opiekę nad babcią cały dzień a Strona przyjeżdża do babci rano

i wieczorem, zatem mogłaby podjąć zatrudnienie (str. 8 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego), w kontekście zgłaszanych zarzutów co do wymiaru faktycznie sprawowanej opieki, jak również przywołanego przez Skarżącą podziału obowiązków pomiędzy Skarżącą a synową osoby wymagającej opieki polegającego na przyjęciu babci do miejsca zamieszkania przez synową, natomiast przejęciu opieki nad babcią przez Skarżącą (str. 4 uzasadnienia odwołania), w toku badania przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy jest niewystarczające. Wymaga bowiem przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego. Organ winien dopuścić z urzędu dowody przemawiające za szczegółowym wyjaśnieniem sprawy, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a ewentualne wątpliwości co do treści normy prawnej zgodnie z art. 7a k.p.a. rozstrzygnąć na korzyść strony. Organ nie poczynił wnikliwej analizy w tym zakresie. Podzielić należy zatem stanowisko Skarżącej co do zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (str. 2 uzasadnienia skargi).

W sytuacji natomiast gdy organ powziął wątpliwości co do wymiaru aktualnie sprawowanej przez Skarżącą opieki, a jednocześnie Skarżąca podawała, że jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad babcią a synowa tylko sporadycznie przygotowuje posiłki, zatem winien poczynić w tym zakresie stosowne ustalenia, rozważyć możliwość pozyskania innych dowodów art. 75 § 1 k.p.a. a następnie prawidłowo uzasadnić swoje stanowisko. W tym miejscu, w kontekście zamieszkiwania Skarżącej poza miejscem pobytu babci, Sąd zwraca uwagę, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie

i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r.,

III SA/Gd 482/20, Lex nr 3033737). Słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2021 r.

II SA/Ol 784/21, Lex nr 3248297, iż, "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 590/19, Lex nr 2723750, nie podzielił poglądu, że opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być nieprzerwana

i całodobowa.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że organy nie dokonały oceny obiektywnego charakteru przyczyn uniemożliwiających realizację obowiązku osoby zobowiązanej w bliższej kolejności oraz zaniechały wyczerpujących ustaleń wymiaru faktycznie wykonywanej przez Skarżącą opieki nad babcią jako osobą wymagającą opieki, wywodząc przedwcześnie wniosek o braku podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Sąd zauważa również inne uchybienie, tj. zaniechanie przez organy administracji dokonania ustaleń oraz ich oceny w perspektywie zasadniczej przesłanki art. 17 ust. 1 ustawy, tj. niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Sąd uznaje przy tym za nazbyt pochopne

i niewyczerpujące stanowisko organu w zakresie, w którym stwierdza, że niepodejmowanie przez Skarżącą pracy od siedmiu lat (str. 8 uzasadnienia organu odwoławczego, str. 3 uzasadnienia organu I instancji) stanowi o niewypełnieniu przesłanki art. 17 ust. 1 ustawy, tj. niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Jak wskazuje się w orzecznictwie, podzielanym przez Sąd orzekający w sprawie (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2021 r. IV SA/Wr 252/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r. I OSK 2859/20), istotne na gruncie omawianego przepisu pozostaje ustalenie czy zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z uwagi na cel wnioskowanego świadczenia jakim jest rekompensata za rezygnację z pracy podyktowana koniecznością opieki nad osobą bliską, która tej opieki wymaga.

Powyższe świadczy o nierozpoznaniu istoty sprawy. A jak wskazano powyżej odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce osoby wymagającej opieki nie może nastąpić bez rzetelnego, wnikliwego i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a następnie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami procedury administracyjnej.

Uwzględniając powyższe w ocenie Sądu organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w aspekcie podstawy materialnoprawnej określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stanowiącego warunek niezbędny wydania decyzji, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, jako że dokonanie oceny na podstawie niekompletnego materiału dowodowego bądź nie w pełni rozpatrzonego uznać należy za dowolne, oraz naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego celem ustalenia wystąpienia bądź braku wystąpienia w sprawie przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia. W rezultacie, w ocenie Sądu, zasadne stało się zastosowanie uprawnień kasatoryjnych zarówno w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji.

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu – w odniesieniu do ustaleń miejsca pobytu osoby zobowiązanej w bliższej kolejności rozważy ewentualne rozpytanie najbliższej rodziny, w tym synowej osoby wymagającej opieki, wnuka o którym wspomina Strona, czy wnuczki z którą zamieszkuje aktualnie osoba wymagająca opieki na okoliczność znanych informacji pozwalających na ustalenie miejsca pobytu osoby zobowiązanej w bliższej kolejność (takie czynności jak wynika z akt administracyjnych nie zostały bowiem przeprowadzone w sprawie), a następnie dokona oceny czy ustalona sytuacja osoby zobowiązanej w bliższej kolejności w kontekście możliwości uczynienia zadość swojemu obowiązkowi sprawowania opieki stanowi przesłankę obiektywną, przy rozważeniu treści art. 132 k.r.o., dokona ustaleń w zakresie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki przez Skarżącą nad osobą wymagającą opieki w odniesieniu do stawianych w treści odwołania zarzutów, a także przeprowadzi analizę czy niepodjęcie zatrudnienia przez Skarżącą lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pozostaje w związku ze sprawowaną opieką w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, a następnie dokona ustaleń w przedmiocie zaistnienia bądź braku przesłanek przyznania wnioskowanego przez Stronę świadczenia, wnikliwie uzasadniając swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

Na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącej niezbędne do celowego dochodzenia praw koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, w tym koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.