Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1906/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Irena Kamińska, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zygmunta Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2004r. sygn. akt I SA 2171/02 w sprawie ze skargi Zygmunt Ł. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 31 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 marca 1997 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 20 listopada 1951 r., (...) o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w P. przy ul. R. 33 i 35 o pow. 778 m2, stanowiących własność Wincentego i Zygmunta Ł. Uzasadniając powyższą decyzję organ podał, iż podnoszona przez stronę okoliczność nieprzyznania odszkodowania nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem obowiązujące w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej przepisy nie przewidywały jednoczesności orzekania w przedmiocie wywłaszczenia wraz z przyznaniem odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Zgodnie z art. 30 ust. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 - o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz.U. nr 27 poz. 197 ze zm./ wypłata odszkodowania mogła nastąpić jedynie na wniosek wywłaszczonego, zaś z materiału dowodowego wynika, że Wincenty i Zygmunt Ł. z takim wnioskiem nie wystąpili. Jednocześnie organ podkreślił, iż niemożliwe było, podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, przyznanie nieruchomości zamiennej, gdyż uprawnienie takie w myśl art. 30 ust. 1 cyt. dekretu było zastrzeżone dla właścicieli nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy lub działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu.

Pismem z dnia 20 września 2001 r. Zygmunt Ł. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 19 marca 1997 r., podnosząc, iż jako strona nie brał udziału w postępowaniu oraz, że wyszły na jaw nowe fakty i dowody nieznane organowi w dniu wydania decyzji. Decyzją z dnia 7 grudnia 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił wznowienia postępowania uzasadniając swoje rozstrzygnięcie okolicznością, że skarżący brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 19 marca 1997 r. oraz wskazał, że powoływane przez stronę podstawy wznowienia postępowania, tj. złożenie wniosku o odszkodowanie w roku 1951, a także okoliczność, że w dniu wywłaszczenia Zygmunt Ł. nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego dotyczą wydarzeń, w których wnioskodawca brał udział a więc nie można uznać, że powziął o nich wiadomość dopiero w sierpniu 2001 r. jak wskazuje we wniosku o wznowienie postępowania lecz wiedział o nich od chwili ich zaistnienia. Tym samym organ uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 par. 1 i 2 Kpa. W dniu 27 grudnia 2001 r. do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wpłynął wniosek Zygmunta Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją o odmowie wznowienia przedmiotowego postępowania. Skarżący w powyższym wniosku w całości podtrzymuje podnoszony wcześniej zarzut, iż nie uczestniczył w rozprawie wywłaszczeniowej, gdyż odbywał w tym czasie zasadniczą służbę wojskową. Strona wskazuje również, że dowody na okoliczność żądania przez nią odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zostały odnalezione dopiero na przełomie sierpnia i września 2001 r.

Decyzją z dnia 31 lipca 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 7 grudnia 2001 r., powtarzając w uzasadnieniu argumenty podnoszone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 4 września 2002 r. Zygmunt Ł. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 31 lipca 2002 r. Wyrokiem z dnia 21 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, I SA 2171/02 oddalił powyższą skargę. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu usuwanie następstw kwalifikowanych wad postępowania administracyjnego wyliczonych wyczerpująco w art. 145 par. 1 Kpa. Przepisy dotyczące zmiany lub uchylenia decyzji mają charakter wyjątkowy w stosunku do ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 Kpa i jako takie powinny być interpretowane ściśle. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania /art. 149 par. 3 Kpa/ jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy nastąpiła uchybienie ustawowego terminu przewidzianego na złożenie wniosku o wznowienie. Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast co do faktu uchybienia przez Zygmunta Ł. terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia 19 marca 1997 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Jak podano w uzasadnieniu podnoszone jako podstawy wznowienia nowe okoliczności faktyczne i dowody były znane skarżącemu jako ich uczestnikowi, a więc nie można uznać, że o zdarzeniach tych powziął wiadomość w sierpniu 2001 r. Jednocześnie podkreślono, iż skarżący brał udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej i tym samym jako prawidłowe należy ocenić decyzje odmawiające wznowienia postępowania wydane w oparciu art. 149 par. 3 Kpa. Niezależnie od powyższych rozważań Sąd wskazał, iż nawet przy założeniu, że nowy dowód w postaci złożonego przez stronę w roku 1951 wniosku o odszkodowanie został odnaleziony w sierpniu 2001 r., to nie miało to by znaczenia dla bytu prawnego decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu, gdyż ta odszkodowaniu nie orzekała. Tak więc strona posiadając dowód w postaci wniosku o wypłatę odszkodowania może wystąpić do właściwych organów o podjęcie stosownych działań w przedmiocie jego rozpatrzenia.

W dniu 18 sierpnia 2004 r. pełnomocnik Zygmunta Ł. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2004 r., I SA 2171/2, wnosząc o jego uchylenie oraz uwzględnienie skargi strony w przedmiocie wznowienia postępowania, a także o przysądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego sąd bezpodstawnie ustalił, że skarga o wznowienie nie została wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 148 par. 1 Kpa. W postępowaniu nieodparte zostało także jego twierdzenie, że o przyczynie wznowienia dowiedział się w sierpniu 2001 r., opierane na treści dokumentu, z którego wynikało, że w roku 1951 r. nie był właścicielem gospodarstwa rolnego oraz z drugiego dokumentu, z którego wynika, że domagał się bezskutecznie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W skardze kasacyjnej podnosi się także, że sąd pominął przesłankę wznowienia postępowania, wynikającą z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa a polegającą na braku udziału Zygmunta Ł. w postępowaniu wywłaszczeniowym. Zygmunt Ł. powołuje się również na wyrok NSA z dnia 30 marca 2001, SA 2428/99, z którego wynika, że w postępowaniu wywłaszczeniowym powinni brać udział biegli rzeczoznawcy celem oszacowania wartości wywłaszczonej nieruchomości. W niniejszym postępowaniu biegli nie brali udziału co naraziło skarżącego na niemożność należytej obrony swoich praw. Ponadto sformułowany jest zarzut niezgodności z prawem orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 20 listopada 1951 r. polegającej na tym, iż nie było ono uzasadnionej co było niezgodne z art. 75 rozporządzenia RP z dnia 22 marca 1928 r. - o postępowaniu administracyjnym /obecnie art. 107 Kpa/. Skarżonemu orzeczeniu zarzuca się również uchybienie przepisom Konstytucji RP tj., art. 2, art. 21 ust 2, 32, 64 ust Konstytucji, które miało nastąpić poprzez wywłaszczenie nieruchomości bez odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

W myśl art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Zygmunta Ł. od decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 31 lipca 2002 r., którą to decyzją Prezes odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tegoż Prezesa z dnia 19 marca 1997 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 20 listopada 1951 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w P. przy ulicy R. 33 i 35. Postępowanie administracyjne o wznowienie postępowania w stosunku do decyzji z dnia 19 marca 1997 r. toczyło się na wniosek Zygmunta Ł. na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 i 5 Kpa. Skoro strona wyraźnie wskazała, której decyzji dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, a postępowanie wznowieniowe dotyczyło decyzji z dnia 19 marca 1997 r., to zarzuty zawarte w skardze kasacyjne mogą dotyczyć tylko postępowania sądowego rozstrzygającego sprawę w tym przedmiocie. Wznowienie postępowania w sprawach administracyjnych jest instytucją procesową stwarza możliwość prawną ponownego wyznaczenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzję ostateczną, jeśli postępowanie w tej sprawie dotknięte było choćby jedną z wad wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego stanowiąca podstawę wznowienia. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą samego orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 20 listopada 1951 r. i nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej oraz być przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna prawidłowo oparta na podstawach wymienionych w art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przenosi sprawę do Sądu wyższej instancji w zakresie rozpoznanym przez Sąd I instancji.

Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej, że odnalezienie dokumentu świadczącego, iż skarżący domagał się odszkodowania ma stanowić przesłankę wznowieniową z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa dotyczącą decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Wywłaszczenie nieruchomości toczyło się na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. - o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz.U. nr 27 poz. 197 ze zm./. Zgodnie z art. 30 ust. 3 oraz art. 33 ust. 1 tego dekretu postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się odrębnie, niezależnie od postępowania odszkodowawczego, które mogło zostać zainicjowane jedynie wnioskiem strony. Z dokumentu z dnia 1 grudnia 1951 r. wynika, że został złożony wniosek przez ojca skarżącego o przyznanie odszkodowania i dokument ten może mieć znaczenie tylko w sprawie o odszkodowanie a nie w sprawie jaka toczyła się o wywłaszczenie nieruchomości niezależnie od sprawy o odszkodowanie. Nie może zatem dokument ten być okolicznością w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, w sprawie dotyczącej wywłaszczenia.

Wbrew wywodom skargi kasacyjnej Sąd orzekający nie stosował art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, a jedynie kontrolował czy przepis ten prawidłowo został zastosowany przez organ administracji. Jak słusznie podnosi Sąd w uzasadnieniu wyroku skarżący brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 19 marca 1997 r., a wznowienie postępowania, jak już wyżej zostało powiedziane, dotyczy tej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny natomiast jest związany zarówno podstawami jak i wnioskami skargi kasacyjnej stosownie do art. 183 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.