Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1263/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 14,   art. 13 art. 15,  art. 12,  art. 20 ust. 2,  art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] - obie w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r. nr [...] oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r. nr [...] w zakresie orzekającym o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia gruntu ozn. jako dz. nr [...] o powierzchni [...] m2; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz R.R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu wniosku R.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2012 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], sprostowanym w dniu [...] marca 1959 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem m. in. nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...]. Odszkodowanie ustalono w wysokości [...] zł. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...].

Pismem z dnia 29 listopada 2010 R.R. (spadkobierca po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości) wystąpił do Ministra Infrastruktury i Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...], podnosząc iż wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] przekazał wniosek R.R. Ministrowi Infrastruktury do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...].

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił R.R. wskazując, że decyzja wywłaszczeniowa została skierowana do osoby zmarłej.

Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) – zwanej dalej "ustawą". W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały materialno-prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Przy czym zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 ustawy o wywłaszczenie mógł ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Jak wynika z akt archiwalnych ubiegającym się o wywłaszczenie były [...] Zakłady [...] w Z., a zatem został spełniony warunek wynikający z przepisu art. 2 ust. 2 ustawy.

Celem Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa zakładu gastronomicznego w Z.. Niezbędność przedmiotowej inwestycji została potwierdzona decyzją lokalizacyjną nr [...] wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzki Zarząd Architektoniczno-Budowlany w K. w dniu [...] listopada 1957 r., zatwierdzającą lokalizację szczegółową restauracji [...] na [...] miejsc w Z. przy ul. [...] i [...]. Także w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...] wskazano, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Jednocześnie Minister zauważył, że w czasie kiedy dokonano wywłaszczenia obowiązywał dekret z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej (Dz. U. z 1949 r. Nr 64, poz. 373) i zgodnie z tym dekretem każde zadanie gospodarcze mogło być realizowane wyłącznie w ramach ustalonego dekretem planu gospodarczego na dany rok lub na dłuższy okres. Przedmiotowa inwestycja została zlokalizowana na zbiegu głównej ulicy [...] oraz ulicy [...]. Jak wynika z dokumentów archiwalnych inwestycja stanowiła wypełnienie uchwały Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] "O rozbudowie Z.". Ponadto [...] Zakłady [...] posiadały zabezpieczone sumy inwestycyjne przewidziane w planie inwestycyjnym na rok 1958, co wskazuje, iż inwestycja była wpisana w zatwierdzony plan gospodarczy bowiem narodowe plany gospodarcze były instrumentem gospodarki nakazowej, w której centralnie decydowano o alokacji środków przeznaczonych na inwestycje. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że przesłanka określona w art. 3 ust. 1 ustawy została spełniona.

Minister zauważył, że na podstawie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej, umowę zamiany lub umowę nabycia nieruchomości za cenę ustaloną według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jednakże mógł od tego odstąpić, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem natraﬁłoby na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub miejsce jego pobytu były nieznane. Jakkolwiek w aktach archiwalnych brak jest egzemplarza oferty skierowanej do byłej właścicielki Z.G. to z dokumentów archiwalnych wynika, że rokowania zostały przeprowadzone. Pismem z dnia 3 czerwca 1958 r. Z.G. wyraziła zgodę na sprzedaż nieruchomości, pod warunkiem przyznania wskazanego przez nią odszkodowania. Do zawarcia umowy jednakże nie doszło, gdyż - jak wynika z wniosku wywłaszczeniowego z dnia 17 lipca 1958 r. oraz protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 24 września 1958 r. - nie było możliwe zawarcie umowy za cenę zaproponowaną przez Z.G.. Tym samym wobec braku porozumienia rokowania zakończyły się niepowodzeniem i sprawę należało skierować na drogę postępowania wywłaszczeniowego. Wobec powyższego Minister stwierdził, że spełniony został wymóg art. 6 ust. 1 ustawy.

Organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 17 lipca 1958 r., nr [...] [...] Zakłady [...] wystąpiły o wywłaszczenie nieruchomości [...] nr [...] objętej liczbą wykazu hip. [...] Z. położonej przy zbiegu ulic [...] i [...], a stanowiącej własność (na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego Wydział Zamiejscowy w Z. sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1958 r. po zniesieniu współwłasności nieruchomości spadkowych) Z.G.. Złożony przez [...] Zakłady [...] wniosek z dnia 17 lipca 1958 r., nr [...] spełniał wymogi ustawowe.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy, o wszczęciu postępowania organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Odpis zawiadomienia należało wywiesić na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej. Zawiadomieniem z dnia 11 września 1958 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych wszczęło postępowanie wywłaszczeniowe odnośnie nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...], stanowiącej własność Z.G.. Jednocześnie wskazano termin rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień 24 września 1958 r. Zawiadomienie z dnia 11 września 1958 r. zostało odebrane przez Z.G., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach archiwalnych.

Zdaniem Ministra, nie można zatem uznać, iż decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...] oraz poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a więc z takim naruszeniem, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ nie stwierdził też, aby badane rozstrzygnięcia naruszały pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 kpa.

Odnosząc się natomiast do części decyzji dotyczącej odszkodowania Minister wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu opinii biegłych. Opinia powinna była zawierać szczegółowe uzasadnienie. Na przeprowadzonej w dniu 24 września 1958 r. rozprawie Z.G. reprezentowana przez synów: W.G. i J.G., nie wyraziła zgody na wywłaszczenie nieruchomości, argumentując, że zgadzała się na zawarcie umowy sprzedaży za kwotę wyliczoną po cenach wolnorynkowych. W rozprawie brał również udział biegły rzeczoznawca M.K.. Wysokość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość została ustalona na podstawie opinii biegłych rzeczoznawców z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.: inż. arch. M.K., który sporządził w dniu [...] października 1958 r. operat szacunkowy oraz opinii z dnia [...] października 1958 r. mgr inż. L.E. - rzeczoznawcy ds. budowlanych i rolnych. Odszkodowanie za grunt ustalone zostało na podstawie przepisów art. 8 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym odszkodowanie za grunt budowlany w mieście lub osiedlu podlegający podatkowi od nieruchomości określało się w zależności od rodzaju miasta (osiedla), położenia gruntu i jego obszaru w wysokości 5-10% przeciętnych kosztów wybudowania w danej miejscowości domu jednorodzinnego pięcioizbowego. Odszkodowanie ulegało odpowiedniemu zmniejszeniu, jeżeli obszar gruntu wywłaszczonego był mniejszy, niż dopuszczalna najmniejsza powierzchnia działki pod budowę domu jednorodzinnego. Biegły ustalił odszkodowanie na [...] % kosztów budowy domu jednorodzinnego pięcioizbowego, a więc zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa. Natomiast oszacowania budynku mieszkalnego i komórki gospodarczej dokonano na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy. Na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy odszkodowanie za dom jednorodzinny, za dom mieszkalny stanowiący własność spółdzielni mieszkaniowej lub obejmujący nie więcej, niż cztery lokale, z których każdy stanowi odrębną własność nieruchomą, a żaden nie zawiera więcej niż 5 izb, albo za budynek przeznaczony do wykonywania w nim przemysłu, rzemiosła lub handlu, powinno odpowiadać kosztom odtworzenia budynku zmniejszonym stosunkowo do stopnia jego zużycia. Odszkodowanie za budynek mieszkalny znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości w wysokości [...] zł oraz za komórkę gospodarczą w kwocie [...] zł przyznano na podstawie wspomnianej już opinii inż. arch. M.K. z dnia [...] października 1958 r. Biegły ustalił odszkodowanie za budynek obliczając koszt 1m3 budynku na [...] zł, potrącając następnie wartość zużycia budynku za okres 60 lat w wysokości [...] %, co w przedmiotowej sprawie dawało około [...] zł/m3. Kubatura budynku stanowiącego własność Z.G. wynosiła [...] m3 X [...] zł = [...] zł. Natomiast wartość komórki gospodarczej biegły wyliczył przyjmując wysokość [...] % wartości budynku mieszkalnego, czyli po [...] zł/m3.

W dokumentach wywłaszczeniowych znajduje się dokument szacujący w przybliżeniu przedmiotową nieruchomość, sporządzony w dniu 27 lutego 1958 r. przez architekta A.T., biegłego sądowego, na zlecenie ubiegającego się o wywłaszczenie. Minister stwierdził, że dokument ten nie może być jednak uznany za opinię wykonaną w niniejszej sprawie, gdyż nie został sporządzony na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., lecz na podstawie cen wolnorynkowych. W związku z odwołaniem Z.G. od decyzji z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...] Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych zobowiązała wnioskodawcę wywłaszczenia do dostarczenia mieszkania zastępczego oraz pomieszczeń gospodarczych dla inwentarza. W związku z powyższym Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW nr [...].

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż decyzja została skierowana do zmarłego W.G. Minister stwierdzić, że umieszczenie w tabelce opisowej w decyzji W.G. s. M. jako właściciela hipotecznego nie przesądza o fakcie skierowania do niego decyzji. Dokumenty archiwalne wskazują, że decyzję skierowano do Z.G., która wniosła od niej odwołanie, które następnie zostało rozpatrzone przez organ II instancji. Organ wywłaszczeniowy jako właściciela wskazał informacyjnie właściciela ujawnionego w wykazie hipotecznym prowadzonym dla przedmiotowej nieruchomości, którego odpis otrzymał w dniu 21 czerwca 1958 r. Organ wywłaszczeniowy dysponował dokumentami potwierdzającymi śmierć właściciela hipotecznego. W aktach archiwalnych znajduje się postanowienie Sądu Powiatowego w Z. z dnia [...] kwietnia 1954 r., sygn. akt Ns [...], z którego wynika, że spadek po W.G. nabyli: Z.G., W.G., J.G., S.G. i A.R. Natomiast postanowieniem Sądu Powiatowego w Z. z dnia [...] kwietnia 1958 r. została zniesiona współwłasność nieruchomości zapisanych w [..], [...], [...] i [...]. Z postanowienia z dnia [...] kwietnia 1958 r. wynika, że przedmiotowa parcela l. [...] została przydzielona Z.G. i to właśnie z Z.G. prowadzone były najpierw negocjacje, następnie całe postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone z jej udziałem i konsekwentnie do niej zostało skierowane orzeczenie, które zostało skutecznie zaskarżone.

Wskazanie w decyzji Wywłaszczeniowej z dnia [...] lutego 1959 r., iż odszkodowanie przyznaje się spadkobiercom właściciela ujawnionego w księdze wieczystej wywłaszczanej nieruchomości było naruszeniem, ale nie rażącym, gdyż Z.G. była następcą prawnym właściciel ujawnionego w Lwh, kwota ustalonego odszkodowania była prawidłowa i decyzja została skierowana do Z.G., która miała zatem zapewnioną możliwość żądania wypłaty należnego odszkodowania.

Od decyzji Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] R.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r., nr [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r. oraz utrzymane przez nią w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia [...] lutego 1959 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, o czym świadczy: a) skierowanie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia [...] lutego 1959 r. do osoby nieżyjącej - W.G., nie zaś do właściciela wywłaszczanej nieruchomości – Z.G.; b) naruszenie art. 82 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem poprzez rozpoznanie sprawy z naruszeniem zasady dwuinstancyjności; c) naruszenie art. 47 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności: - nieustalenie, czy istniał zatwierdzony plan gospodarczy przewidujący budowę zakładu gastronomicznego w Z. oraz ewentualnie jaka była jego treść, - brak ustalenia, czy istniała i jaka była treść powoływanej przez wnioskodawcę wywłaszczenia uchwały Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] "O rozbudowie Z.", - brak ustalenia, czy wywłaszczenie było niezbędne, - brak wyjaśnienia istniejących sprzeczności w zakresie dowodów z akt sprawy; d) naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy poprzez wydanie decyzji wywłaszczeniowej w sytuacji, gdy nie istniał zatwierdzony plan gospodarczy, którego wykonaniu wywłaszczenie miało służyć, zaś z akt sprawy nie wynika, że wywłaszczenie było niezbędne; e) naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i nie przyznanie nieruchomości zamiennej Z.G. w sytuacji, gdy wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne, a właścicielka złożyła stosowny wniosek; f) naruszenie art. 20 ust. 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na deklaracjach wnioskodawcy bez ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość była wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na wskazane przez niego cele; g) naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez brak wskazania z imienia i nazwiska osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania; h) naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez brak szczegółowego uzasadnienia decyzji, a w szczególności brak wskazania planu gospodarczego, którego wykonaniu decyzja wywłaszczeniowa miała służyć oraz brak uzasadnienia niezbędności wywłaszczenia; i) naruszenie zasady ochrony gospodarstw rolnych i gruntów rolnych wynikającej z art. 10 i 12 Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. poprzez wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne; 2) rażące naruszenie. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez to, że Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wyjaśnił zarzuconych naruszeń postępowania wywłaszczeniowego, w szczególności Minister nie ustalił, czy istniała i jaka ewentualnie była treść powoływanej przez Ministra uchwały Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] "O rozbudowie Z." w sytuacji, gdy skarżący w toku postępowania powołał się na pismo z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2010 r. (nr [...]) stwierdzające, że w Archiwum Rady Ministrów nie ma przedmiotowej uchwały oraz że nie podjęto uchwały o takiej nazwie i treści w dniu [...] czerwca 1951 r., zaś uchwała o tym numerze dotyczyła umów plantacyjnych na kontraktację [...]; 3) rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez to, że Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności przyjął wszelkie ustalenia faktyczne i prawne Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. jako własne, nie zauważając ich widocznych braków i sprzeczności z dokumentami z akt sprawy; 4) naruszenie art. 8 i art. 11 Kpa poprzez brak ustosunkowania się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, to jest kwestii nieistnienia uchwały Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] "O rozbudowie Z." oraz poprzez bezkrytyczne przyjęcie wszelkich ustaleń faktycznych i prawnych Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. jako własnych, pomimo ich widocznych braków i sprzeczności z dokumentami z akt sprawy; 5) rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez to, że Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, tj. nie zbadał wpływu oddania części wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] w Z. na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r. oraz utrzymanego przez nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia [...] lutego 1959 r. w świetle regulacji art. 156 § 1 pkt 2, art. 156 § 2 oraz art. 158 § 2 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

W piśmie z dnia 26 sierpnia 2014 r. R.R. wskazał, że zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] listopada 1957 r. zostało wydane z naruszeniem prawa i zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia [...] czerwca 1957 r. (Monitor Polski Nr 67, poz. 408), zgodnie z którym powinno być wydane w według wzoru stanowiącego załącznik nr [...]. Skarżący wskazał na brak pieczęci okrągłej, co powoduje, że dokument jest nieważny. Nie wiadomo też kto podpisał dokument. Jedynie w miejscu, gdzie przybito pieczątkę "Wojewódzkiego Zarządu Handlu", ktoś podpisał w miejscu "za zgodność", lecz nie wiadomo z jakim innym dokumentem. W zaświadczeniu o lokalizacji szczegółowej Nr [...] nie jest wymienione żadne założenie inwestycyjne lub zaświadczenie lokalizacyjne, które powinno być wymienione zgodnie z wzorem. Kartka z tytułem "Zaświadczenie lokalizacji szczegółowej Nr [...]" z dnia [...] listopada 1957 r. nie spełnia kryteriów wymaganego dokumentu i nie potwierdza niezbędności i celowości wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Sąd podziela stanowisko Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej co do tego, że decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Z. przy zbiegu ul. [...] i [...], oznaczonej jako działka nr [...] nie zawierały wad nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa.

Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. Przedmiotową decyzję wydało prezydium rady narodowej rangi wojewódzkiej, co było zgodne z przepisem art. 14 ust. 1 ustawy. Rację ma Minister, że przedmiotowa decyzja, w zakresie orzekającym o wywłaszczeniu, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Poza sporem jest to, że przedmiotowy grunt – działka nr [...] w Z. została wywłaszczona na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy – przedsiębiorstwa państwowego, ponieważ taki status miały [...] Zakłady [...] z siedzibą w Z. (zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] maja 1950 r. w sprawie utworzenia państwowych przedsiębiorstw gastronomicznych - M. P. z 1950 r. Nr [...], poz. [...]).

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotowa nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie "niezbędna" na cele wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy. Realizacja inwestycji polegającej na budowie restauracji na [...] miejsc konsumpcyjnych, a więc ogólnodostępnego zakładu żywienia zbiorowego w znanej miejscowości o charakterze turystycznym, mieściła się w celu użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy w zw. z art. 320 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.). Faktem jest, że organ nadzoru nie wskazał, że powyższe zadanie inwestycyjne było realizowane przez ubiegającego się o wywłaszczenie w ramach konkretnego narodowego planu gospodarczego. Uszło jednak uwadze skarżącego, że Minister Handlu Wewnętrznego tworząc [...] Zakłady [...] z siedzibą w Z. nakazał prowadzenie tego przedsiębiorstwa w ramach narodowych planów gospodarczych według rozrachunku gospodarczego, wskazując, że przedmiotem jego działalności nie będzie organizowanie i prowadzenie obiektu gastronomicznego na wewnętrzne potrzeby przedsiębiorstwa, ale organizowanie i prowadzenie ogólnodostępnego zakładu żywienia zbiorowego w tym m.in. restauracji (§ 1 pkt 22 i § 3 zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] maja 1950 r. w sprawie utworzenia państwowych przedsiębiorstw gastronomicznych). O "niezbędności" przedmiotowego gruntu na cel wywłaszczenia świadczy to, że inwestycja polegająca na budowie restauracji na przedmiotowej nieruchomości była objęta lokalizacją szczegółową, zatwierdzoną przez Głównego Architekta Województwa K. decyzją z dnia [...] listopada 1957 r., nr [...]. Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie organ wywłaszczeniowy, aby zakończyć proces inwestycyjny musiał wykonać decyzję zatwierdzającą lokalizację szczegółową inwestycji. Oczywistym jest, że aby decyzję tę wykonać organ musiał uzyskać prawo do dysponowania terenem. Trzeba też mieć na uwadze, że ustawa nie definiowała, co należy rozumieć przez "niezbędność" nieruchomości na cel wywłaszczenia i nie regulowała jaki dowód ma przesądzać o tym, że przesłanka ta ziściła się w danej sprawie. Skoro przepis art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy wymagał załączenia do wniosku wywłaszczeniowego zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej, to nie można zarzucić Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydania decyzji w warunkach rażącego naruszenia prawa, w szczególności art. 3 ust. 1 i art. 20 ust. 2 i art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Istotne jest też to, że nabycie przez ubiegającego się o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w formie umowy cywilnoprawnej nie było możliwe. Zaproponowana przez właściciela cena nabycia nieruchomości nie została zaakceptowana przez ubiegającego się o wywłaszczenie. Fakt prowadzenia rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i ich negatywny wynik potwierdzają oświadczenie Z.G. zawarte w piśmie z dnia 3 czerwca 1958 r. treść wniosku wywłaszczeniowego z dnia 17 lipca 1958 r. i treść protokołu rozprawy. Wobec tego nie można uznać, że w niniejszej sprawie rażąco został naruszony przepis art. 6 ust. 1 ustawy.

Sąd podziela stanowisko Ministra, że w niniejszej sprawie zostały spełnione niezbędne wymagania w zakresie procedury wywłaszczeniowej. [...] Zakłady [...] w Z. złożyły wniosek wywłaszczeniowy z dnia 17 lipca 1958 r., który zawierał dane wymagane przepisem art. 15 ust. 2 ustawy i dokumenty wymagane przepisem art. 15 ust. 3 ustawy. Z akt sprawy wynika również, że organ wywłaszczeniowy sporządził zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (pismo z dnia 11 września 1958 r.) zawierające dane wymienione w art. 16 ust. 3 ustawy. Zawiadomienie to zostało doręczone Z.G. w dniu 17 września 1958 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy), a więc zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy. Co prawda organ wyznaczył rozprawę z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, jednakże uchybienia tego rodzaju nie można uznać za rażące naruszenie prawa, zwłaszcza, że miało ono charakter uchybienia proceduralnego, niewpływającego w sposób oczywisty na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika, że organ wyznaczył rozprawę wywłaszczeniowo – odszkodowawczą na dzień 24 września 1958 r. Rozprawa została przeprowadzona z udziałem Z.G. oraz jej synów W. i J., a także rzeczoznawcy M.K.. W dniu [...] października 1958 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę PWRN w K. operat szacunkowy. Przedmiotem wyceny był grunt oznaczony jako parcela nr [...] , budynek mieszkalno-gospodarczy i komórka gospodarcza. Podstawę prawną wyceny, jeżeli chodzi o grunt stanowił art. 8 ust. 6 ustawy, ponieważ biegły ustalił, że jest to parcela budowlana położona w centrum miasta, w strefie miejskiej od której opłacany jest podatek od nieruchomości (operat szacunkowy, wykaz wywłaszczeniowy, wierzytelny odpis z Lwh [...]), biorąc pod uwagę [...] % przeciętnych kosztów wybudowania w Z. domu jednorodzinnego 5-izbowego o pow. użytkowej [...] m2. Jeżeli chodzi o zabudowania na gruncie wycenę oparto o przepis art. 8 ust. 9 ustawy, biorąc pod uwagę koszty budowy budynku mieszkalno – gospodarczego i komórki gospodarczej, pomniejszone o koszt ich zużycia, wynoszący [...] %. Wycena była zatem wykonana w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa.

Decyzja wywłaszczeniowa, sprostowana orzeczeniem z dnia [...] marca 1959 r., spełnia wymogi z art. 20 ust. 1 i art. 22 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ponieważ została wydana po przeprowadzeniu rozprawy i wskazuje, że: wywłaszczenie nastąpiło na wniosek [...] Zakładów [...] w Z., przedmiotem wywłaszczenia była parcela nr [...] o pow. [...] m2, wywłaszczenie polega na odjęciu prawa własności nieruchomości i następuje na rzecz Państwa, ustalono odszkodowanie na kwotę [...] zł i powołano przepis art. 12 ustawy wskazujący termin jego wypłaty (pierwsza rata najpóźniej trzy miesiące od daty uprawomocnienia się orzeczenia o wywłaszczeniu). Decyzja zawiera też uzasadnienie oraz pouczenie o środkach odwoławczych. Uzasadnienie co prawda nie jest szczegółowe, ale tego rodzaju uchybienie czysto formalne nie miało – zdaniem Sądu - charakteru rażącego naruszenia prawa. Decyzja wywłaszczeniowa weszła do obrotu prawnego i w zakresie orzeczenia o wywłaszczeniu była wykonalna w momencie jej wydania.

Wobec tego trafnie uznał Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że decyzja z dnia [...] lutego 1959 r., w zakresie orzekającym o wywłaszczeniu nie zawierała wad nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa.

Zdaniem Sądu, także decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości nie można postawić zarzutu wydania jej w warunkach nieważności. Decyzja ta wydana jest przez organ właściwy, o którym mowa w art. 28 ustawy. Jej podstawę prawną stanowiły wówczas obowiązujące przepisy art. 29 ustawy i art. 93 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) – zwanego dalej "rpa" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1958 r. w sprawie organizacji, składu i trybu postępowania Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia (Dz. U. Nr 24, poz. 100). Decyzja ta zawiera rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu zaskarżonego orzeczenia, a zatem zgodne z formułą osnowy, o której mowa w art. 94 rpa. Co prawda decyzja władzy odwoławczej nie została uzasadniona w zakresie dotyczącym orzeczenia o wywłaszczeniu, jednakże tego rodzaju uchybienie nie mogło być uznane za rażące naruszenie prawa, w sytuacji gdy skarżąca zaskarżyła całość decyzji wywłaszczeniowej, lecz sformułowane zarzuty dotyczyły orzeczenia o odszkodowaniu oraz gdy przy decyzjach zatwierdzających rozstrzygnięcie niższej instancji przepis art. 94 rpa dopuszczał wskazanie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska Ministra co do tego, że w niniejszej sprawie zarówno decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...], jak i utrzymane nią w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], w części orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nie są obciążone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Z akt sprawy wynika, że w momencie orzekania o wywłaszczeniu właścicielem nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...], a więc osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania była Z.G., co wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego Wydziału Zamiejscowego w Z. z dnia [...] kwietnia 1958 r., sygn. akt Ns [...]. Tymczasem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w decyzji wywłaszczeniowej jako uprawnionych do odszkodowania wskazało spadkobierców W.G.. Spadkobiercami tymi wówczas byli: Z.G. (w 4/16 cz.) oraz W.G., J.G., S. G. i A.R. (po 3/16 cz.), co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego Wydziału Zamiejscowego w Z. z dnia [...] kwietnia 1954 r., sygn. akt [...].

Tego rodzaju ewidentne naruszenie, w dodatku w sposób oczywisty przekładające się na wynik sprawy (zmniejszające należną Z.G. kwotę odszkodowania) należało uznać za rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 4 i art. 23 ustawy. Z przepisów tych wprost wynika, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, jako osoba uprawniona do całości odszkodowania winna być wskazana jedynie właścicielka nieruchomości Z.G..

Wobec tego Sąd uznał, że zarówno decyzja Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] października 2012 r., nr [...] - obie w części odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr [...], w zakresie orzekającym o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...]. nr [...] o pow. [...] m2, zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Infrastruktury i Rozwoju, mając na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną, ponownie oceni legalność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1959 r., nr[...]– obu w zakresie orzekającym o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości położonej w Z., oznaczonej jako działka [...] nr [...] o pow. [...] m2. Organ nadzoru oceną legalności obejmie także decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] marca 1959 r., nr [...], którą dokonano sprostowania orzeczenia wywłaszczeniowego w zakresie dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podzielił zarzutu wskazującego na wydanie pierwszoinstancyjnej decyzji wywłaszczeniowej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. w stosunku do osoby zmarłej W.G.. Sąd podziela stanowisko Ministra, że na str. 1 decyzji wywłaszczeniowej organ informacyjnie wskazał W.G. jako właściciela hipotecznego, co było zgodne z ówczesnym stanem wpisów w księdze wieczystej. Jednak skoro w postępowaniu wywłaszczeniowym brał udział rzeczywisty właściciel przedmiotowej nieruchomości Z.G., która odebrała decyzję w dniu 26 lutego 1959 r. (z.p.o., odwołanie), to wskazanie w decyzji nieżyjącego właściciela hipotecznego W.G. nie mogło być ocenione jako wydanie decyzji wywłaszczeniowej w warunkach rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 383/12; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 129/10).

Sąd nie podzielił zarzutu R.R. o wydaniu decyzji przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania. Z.G. otrzymała decyzję wywłaszczeniową w dniu 26 lutego 1959 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, jak i treści samego odwołania w którym Z.G. sama wskazała, że kwestionowaną decyzję wywłaszczeniową odebrała w dniu 26 lutego 1959 r. Zdaniem Sądu, nie jest zasadny zarzut, że w niniejszej sprawie Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy MSW orzekała z rażącym naruszeniem art. 82, art. 92 i art. 93 rpa. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy nie prowadził dodatkowego postępowania dowodowego, lecz orzekał na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji i odwołania. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących zasad przyznania należnego Z.G. odszkodowania wskazując, że żądanie przez nią wybudowania domu mieszkalno-gospodarczego na koszt inwestora, czy też zapłacenie pieniężnego odszkodowania według cen przewidzianych na terenie Z. nie znajduje podstawy prawnej. Tego rodzaju stanowisko organu, mimo, że bardzo zwięzłe, było zgodne z prawem. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy dawał ubiegającemu się o wywłaszczenie prawo do poniesienia kosztów przeniesienia budynków na nieruchomość zamienną, pod warunkiem, że to przeniesienie jest niezbędne i gospodarczo uzasadnione. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wykonanie tego rodzaju obowiązku było nieuzasadnione. Jak wskazał rzeczoznawca M.K. dom mieszkalno-gospodarczy i komórka gospodarcza były drewniane w wieku około 60 lat. Sama skarżąca w odwołaniu wskazała, że przeniesienie budynku byłoby niewłaściwe, gdyż jest to budynek w podeszłym wieku. Także Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w piśmie z dnia 3 lutego 1959 r. rozważając możliwość przeniesienia budynku wskazało, że tego rodzaju przedsięwzięcie może spowodować zniszczenie budynku, co byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Jeżeli chodzi o przyznanie Z.G. pieniężnego odszkodowania w wysokości umożliwiającej wybudowanie nowych budynków celem zamieszkiwania na gruncie i prowadzenia gospodarstwa rolnego, to w tym zakresie przepisy art. 8 ustawy nie przewidywały takich możliwości. Podstawą ustalenia odszkodowania za działkę budowlaną w mieście było maksymalnie [...] % przeciętnych kosztów wybudowania w danej miejscowości domu jednorodzinnego pięcioizbowego (art. 8 ust. 6 ustawy), natomiast jeżeli chodzi o dom jednorodzinny odszkodowanie obejmowało koszt odtworzenia budynku pomniejszony o koszt jego zużycia (art. 8 ust. 9 ustawy). Pozostawienie Z.G. na nieruchomości i pozwolenie jej na prowadzenie gospodarstwa rolnego do czasu jej śmierci, jak tego domagała się poprzedniczka prawna skarżącego w odwołaniu, było nie do pogodzenia z budową restauracji na [...] miejsc. Wobec tego nie można przyjąć, że organ odwoławczy nie odniósł się do istotnych dla sprawy i dla skarżącej kwestii związanych z zasadami przyznawania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości i tym samym że Komisja nie rozstrzygała w postępowaniu odwoławczym o istocie sprawy.

Odnosząc się do kwestii rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy Sąd we wcześniejszych wywodach wskazał, że budowa ogólnodostępnej restauracji na [...] miejsc w centrum Z. - miasta o niepodważalnych walorach turystycznych realizowała niewątpliwie cel użyteczności publicznej, ponieważ miała służyć ogółowi społeczeństwa, a nie prywatnym interesom [...] Zakładów [...] w Z. Wywłaszczenie było niezbędne, skoro została zatwierdzona lokalizacja szczegółowa tej inwestycji, a rokowania o cywilnoprawne nabycie gruntu nie dały rezultatu. Wobec tego niewskazanie przez organ nadzoru konkretnego narodowego planu gospodarczego, czy też niewyjaśnienie treści uchwały Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] "O rozbudowie Z." nie miało przesądzającego znaczenia dla oceny dopuszczalności wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Nie można się zgodzić ze skarżącym, że w niniejszej sprawie możliwe było wywłaszczenie poprzez ograniczenie prawa własności nieruchomości. Skarżący nie dostrzega tego, że tego rodzaju wywłaszczenie ma sens wówczas, gdy rodzaj inwestycji umożliwia właścicielowi dalsze korzystanie z gruntu (np. wywłaszczenie pod budowę podziemnych urządzeń przesyłowych). Wątpliwym jest natomiast, aby budowa na gruncie o pow. [...] m2 obiektu budowlanego - restauracji była do pogodzenia z dalszym korzystaniem z gruntu przez Z.G., tj. zamieszkiwaniem na gruncie przez 7 osobową rodzinę wywłaszczanej i prowadzeniem przez nią gospodarki rolnej. Wobec tego nie miał racji R.R. twierdząc, że w niniejszej sprawie Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej w istotny sposób naruszył przepisy art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kpa i nie dostrzegł rażącego naruszenia w postępowaniu wywłaszczeniowym przepisów art. 47 rpa, art. 3 ust. 1 i art. 20 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi wskazujących na to, że wywłaszczenie nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 10 ust. 1 ustawy. Poza sporem jest to, że Z.G. zamieszkiwała wraz z rodziną na spornym gruncie. Nie budzi wątpliwości Sądu także to, iż poprzedniczka prawna skarżącego prowadziła na przedmiotowej nieruchomości działalność rolniczą. Sąd zwraca uwagę, że Z.G. nie domagała się w toku postępowania wywłaszczeniowego tylko i wyłącznie przyznania nieruchomości zamiennej. Z.G. żądała: 1) przyznania odszkodowania w wysokości [...] zł umożliwiającej kupno innej parceli budowlanej i wybudowanie domku mieszkalnego oraz przyznania mieszkań zastępczych na czas budowy (oświadczenie z dnia [...] czerwca 1958 r.); 2) zapłaty przez inwestora kwoty [...] zł z 1m2 gruntu i [...] tys. zł za dom oraz otrzymania domu mieszkalno – gospodarczego lub przyznania jego równowartości w gotówce (protokół rozprawy); 3) przyznania odszkodowania pieniężnego w wysokości umożliwiającej zakup parceli na wolnym rynku i wybudowanie domu budynku mieszkalno-gospodarczego lub wybudowania domku mieszkalno – gospodarczego na koszt inwestora (odwołanie). Trzeba mieć też na uwadze, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy nie przewidywał bezwzględnego obowiązku dostarczenia wywłaszczanemu nieruchomości zamiennej. Przepis ten wskazywał, że dostarczenie nieruchomości zamiennej mogło nastąpić w miarę możności inwestora, a obowiązek poniesienia kosztów przeniesienia budynków na nieruchomość zamienną obciążał ubiegającego się o wywłaszczenie tylko wówczas, gdy było to niezbędne i gospodarczo uzasadnione. Z akt sprawy wynika, że dom mieszkalno-gospodarczy i komórka gospodarcza były drewniane w wieku około 60 lat. Sama skarżąca w odwołaniu wskazała, że przeniesienie budynku byłoby niewłaściwe, gdyż jest to budynek w podeszłym wieku. Także Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w piśmie z dnia [...] lutego 1959 r. rozważając możliwość przeniesienia budynku wskazało, że tego rodzaju przedsięwzięcie może spowodować zniszczenie budynku, co byłoby gospodarczo nieuzasadnione. W aktach znajduje się też pismo Powiatowego Miejskiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 marca 1959 r., w którym wskazano na zły stan istniejących na gruncie zabudowań gospodarskich. W tej sytuacji niewykonanie przez [...] Zakłady [...] w Z. obowiązku z art. 10 ust. 1 ustawy nie miało cech rażącego naruszenia prawa, ponieważ było gospodarczo nieuzasadnione. Racjonalne względy przemawiały za przyznaniem Z.G. odszkodowania w formie pieniężnej, skoro poprzedniczka prawna skarżącego miała zagwarantowane mieszkania zastępcze dla swojej rodziny (pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] lipca 1958 r., decyzja odwoławcza z dnia [...] lipca 1959 r., nr [...]).

Jeżeli chodzi o podnoszoną w piśmie skarżącego z dnia 26 sierpnia 2014 r. kwestię wydania zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z naruszeniem prawa Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z § 1 pkt 2 uchwały Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji (M. P. Nr 67, poz. 407) jednostki gospodarki uspołecznionej obowiązane były uzyskać decyzję o lokalizacji szczegółowej dla inwestycji budowlanych. Trafnie wskazał skarżący, że wykonanie tej uchwały zapewniało zarządzenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia [...] lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji (M. P. Nr 67, poz. 408 ze zm.). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli przez Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie była przedmiotowa decyzja Nr [...], ale decyzje wydane w postępowaniu wywłaszczeniowym. Badanie legalności decyzji wydanej w postępowaniu z zakresu lokalizacji inwestycji wykraczało poza przedmiot niniejszej sprawy. Ubocznie należało jedynie zauważyć, że ubiegający się o wywłaszczenie nie mógł dysponować oryginalnym egzemplarzem decyzji Nr [...] wydanej przez Głównego Architekta Województwa [...], ponieważ decyzja ta znajdowała się w aktach lokalizacyjnych. Na potrzeby zainicjowania sprawy wywłaszczeniowej [...] Zakłady [...] uzyskały maszynową kopię tej decyzji. Skarżący pomija to, że w ówczesnym czasie istniała powszechna praktyka odręcznego sporządzania przez organ decyzji administracyjnych. Wystawianie odpisów decyzji na potrzeby innych spraw polegało na przepisaniu treści decyzji na maszynie do pisania Wobec tego brak własnoręcznego podpisu Głównego Architekta Województwa [...] na odpisie decyzji lokalizacyjnej załączonej do wniosku o wywłaszczenie nie dowodzi tego, że oryginalny dokument tego rodzaju nie istniał i nie został podpisany.

W niniejszej sprawie nie mogły zostać naruszone przez Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej przepisy art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kpa, jeżeli chodzi o ocenę legalności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW. Minister odmawiając stwierdzenia nieważności powyższych decyzji nie mógł stosować przepisów art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kpa, bo ich zastosowanie staje się aktualne dopiero w sytuacji, gdy organ wyższego stopnia uzna, że kwestionowana decyzja jest obciążona choćby jedną z wad nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa. Skoro organ nie stosował powyższych przepisów, to nie mógł tych przepisów naruszyć.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151, art. 152, art. 200, art. 205 § 1 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji.