Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3460/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2015 r. sprawy ze skargi W. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od lipca 2013 r. do lutego 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego przez organy podatkowe, Prezydent [...]W. ("Prezydent") decyzją z dnia [...] marca 2014 r. określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. nr działki [...] obręb [...] za miesiące od lipca 2013 r. do lutego 2014 r. po 361 zł miesięcznie. Według organu pierwszej instancji Skarżąca - Wspólnota Mieszkaniowa "K." nie złożyła w terminie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W odwołaniu Skarżąca podniosła, że wszczęte przeciwko niej postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niezasadne. Właściciele nieruchomości złożyli w terminie 12 lipca 2013 r. odpowiednie deklaracje i dokonują opłat na bieżąco.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("SKO") utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta.

SKO odwołało się do art. 6 i art. 6m o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U z 2012 r., poz. 391 ze zm.) - dalej "ustawa o utrzymaniu porządku". Podkreśliło, że to właściciel nieruchomości ma obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 3 powyższej ustawy, jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) - dalej "u.w.l." lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

SKO podkreśliło ponadto, że opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o nieopodatkowanym charakterze. Zgodnie z art. 6q ustawy w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) - dalej "O.p.". SKO wskazało przy tym na treść art. 60 ustawy o utrzymaniu porządku. Stwierdziło, że decyzja określająca wysokość opłaty ma charakter deklaratoryjny. Treść powyższego przepisu odpowiada częściowo treści art. 21 § 3 w związku z art. 21 § 2 O.p. Z art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu porządku wynika zaś, że deklarację o wysokości opłaty należy składać w odniesieniu do danej nieruchomości.

W konkluzji SKO stwierdziło, że jak wynika z materiału dowodowego, z przedmiotowej nieruchomości odpady komunalne były odbierane przez firmę wyłonioną w przetargu. Skarżąca nie złożyła natomiast opisywanej powyżej deklaracji, dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo wydał kwestionowaną decyzję.

W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji SKO, zarzucając naruszenie art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku.

Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem SKO. Podniosła, że nałożony ustawą o utrzymaniu porządku obowiązek złożenia deklaracji i kolejno uiszczania opłat za odpady komunalne został zrealizowany przez właścicieli lokali, a więc podmioty z mocy ustawy obciążone obowiązkiem składania deklaracji i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Według Skarżącej SKO uznało, że wszystkie obowiązki właściciela nieruchomości, w tym składanie deklaracji, zamiast właścicieli nieruchomości powinny wykonywać podmioty sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu u.w.l., a więc w przedmiotowej sprawie Skarżąca. Zdaniem natomiast Skarżącej prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy sprowadzało się do interpretacji pojęcia właściciela nieruchomości, a co za tym idzie odpowiedzi na pytanie czy można obciążać Skarżącą obowiązkiem uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Skarżąca odwołała się do art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93) – dalej "K.c." i art. 3 oraz art. 14 u.w.l. Stwierdziła, że zarząd wspólnoty mieszkaniowej jest zobligowany do "zarządzania" jedynie nieruchomością wspólną zdefiniowaną w przepisach u.w.l., zatem jego kompetencje i obowiązki sprowadzają się jedynie do czynności nadzorczych. Zakres uprawnień zarządu wspólnoty kończy się na granicy odrębnej własności nieruchomości lokalowej i granicy tej nie może przekraczać. Nie można zatem wywodzić, że zarząd ma ponosić odpowiedzialność za działania lub zaniechania właścicieli odrębnych nieruchomości lokalowych, z którymi nie łączy go żaden stosunek prawny i na których postępowanie nie ma wpływu. Co więcej, wydatki związane z utrzymaniem porządku i czystości, a zatem także gospodarowanie odpadami komunalnymi, obciążają tylko właścicieli nieruchomości. Opłaty związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi, podobnie jak inne bieżące opłaty związane z utrzymaniem lokali, są generowane przez właścicieli lokali i tylko oni powinni być za nie odpowiedzialni.

Skarżąca odwołała się następnie do art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku i podkreśliła, że status podatnika opłaty związany jest z władaniem nieruchomością wspólną, na której powstają odpady komunalne. Wykładnia omawianego przepisu prowadzi, zdaniem Skarżącej, do wniosku, że obowiązki podatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przypisano osobie sprawującej zarząd, lecz jedynie w odniesieniu do nieruchomości wspólnej. W pozostałym zaś zakresie obowiązek taki ponoszą właściciele lokali w odniesieniu do lokalu wyodrębnionego. Niedopuszczalnym, a zarazem absurdalnym jest twierdzenie że zarząd jest odpowiedzialny za wszystkie obowiązki właścicieli nieruchomości. Stanowisko takie według Skarżącej ma potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2014 r. o sygn. akt I SA/Wr 67/14, w którym odwołano się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. o sygn. akt K 17/12

W opinii Skarżącej, w konsekwencji powyższego organ pierwszej instancji niesłusznie orzekł w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciążając tym obowiązkiem Skarżącą. Tym samym wydana przez SKO decyzja utrzymująca w mocy jest nieprawidłowa i narusza przepisy prawa. Obowiązek złożenia deklaracji, o której mowa w art. 6 m ust. 1 ustawy o utrzymaniu porządku i dokonywanie opłat za odpady komunalne spoczywa na właścicielach lokali jako właścicielach odrębnych nieruchomości. W przedmiotowej sprawie właściciele lokali złożyli indywidualne deklaracje i na bieżąco dokonują opłat za odpady komunalne, spełniając tym samym swój ustawowy obowiązek. Organy niezasadnie przerzucają zaś ten obowiązek na Skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznało za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem w niniejszej sprawie była decyzja SKO z dnia [...] września 2014r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] marca 2014r., określającą Skarżącej zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]za okres od lipca 2013r. do lutego 2014r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii kto jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Czy jest nim jest podmiot sprawujący zarząd nieruchomościami wspólnymi wspólnoty mieszkaniowej (a więc Skarżąca), w rozumieniu przepisów u.w.l., czy też właściciele poszczególnych lokali wchodzących w skład tej wspólnoty.

Na wstępie zaznaczyć wypada, że problem ten był już przedmiotem analizy sądów administracyjnych, a kształtująca się już na tle tego problemu linia orzecznicza jest w zasadzie jednolita (por. wyrok: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 586/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 285/14 oraz z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 586/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1659/14; z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 300/14; z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1788/14; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2240/14; wszystkie dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko sądów zawarte w ww. orzeczeniach. Odmienne stanowisko zostało wyrażone jedynie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2014 r. o sygn. akt I SA/Wr 67/14 (dostępne j/w), na który powołuje się Skarżąca.

Zgodnie z art. 6h ustawy o utrzymaniu porządku właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c (tj. nieruchomości zamieszkałych, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów od ich właścicieli - z mocy ustawy (ust.1) i niezamieszkałych na podstawie uchwały (ust. 2)), są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 6m ustawy o utrzymaniu porządku właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zadeklarowana w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6l ustawy o utrzymaniu porządku. A zatem, to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Definicję "właściciela nieruchomości" dla potrzeb ustawy o utrzymaniu porządku zawarto w art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Według ww. przepisu, ilekroć w ustawie mowa jest o właścicielach nieruchomości rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Uzupełnienie tej definicji stanowi przepis art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku (w brzmieniu obowiązującym w 2013r. oraz 2014 r.), w myśl którego, jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80. poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Niewątpliwie, co zostało już zasygnalizowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść art. 2 ust. 1 pkt 4) oraz art. 6h i art. 6m ustawy o utrzymaniu porządku nie była precyzyjna, a zasadniczym mankamentem ww. ustawy był brak przepisu rozstrzygającego wprost, który z podmiotów jednocześnie spełniających przesłankę właściciela nieruchomości w rozumieniu ustawy o utrzymaniu porządku jest zobowiązany do złożenia deklaracji "śmieciowej" oraz do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na uzasadnione w tym zakresie wątpliwości interpretacyjne wskazał również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. (sygn. K 17/12), stwierdzając jednak, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4) i art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku są zgodne z art. 2 Konstytucji. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do w/w wyroku, niewątpliwie, prawodawca nie rozstrzygnął wprost, na którym z podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4) ustawy o utrzymaniu porządku spoczywa obowiązek określony w art. 6h i art. 6m ust. 1 tejże ustawy w wypadku, gdy kilka podmiotów spełnia ustawowe kryteria "właściciela nieruchomości", jak również, prawodawca nie uregulował wprost ewentualnej solidarnej odpowiedzialności posiadaczy nieruchomości na której powstają odpady, w wypadku niewypełniania obowiązków wynikających z przepisów ustawy. Nie znaczy to jednak, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, że na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości oraz innych stosowanych analogicznie przepisów prawa, z uwzględnieniem treści stosunków cywilnoprawnych łączących w każdym konkretnym wypadku podmioty, o których mowa w treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ) w/w ustawy, nie jest możliwe ustalenie osób, na których ciążą przedmiotowo istotne obowiązki ustawowe, oraz konsekwencji ich wadliwego dokonania albo niedokonania. Dokonując w ten sposób wykładni ww. przepisów ustawy o utrzymaniu porządku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w przypadku nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi obowiązek ponoszenia opłaty oraz złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, nie ma jakichkolwiek podstaw do kwestionowania przedstawionej przez Trybunał Konstytucyjny wykładni art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku.

Niezależnie od przesądzającego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego co do wykładni spornego w sprawie art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku należy stwierdzić, że na tle okoliczności niniejszej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, że Skarżąca jest adresatem normy wynikającej z tego przepisu. Przy czym nie może budzić wątpliwości, że w pojęciu obowiązków w znaczeniu nadanym tym przepisem mieści się obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i uiszczania tych opłat.

Stąd, za bezpodstawny należało uznać ten kierunek argumentacji, która zmierzała do wykazania, że przepis art. 6m ustawy o utrzymaniu porządku, nakładający obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odnosi się wyłącznie do właścicieli odrębnych nieruchomości. Stanowisko to jest nietrafne z dwóch powodów. Skoro ustawa na potrzeby tego aktu nakazuje uznawać za właściciela nieruchomości także inne podmioty (nie będące właścicielami w znaczeniu cywilistycznym), w tym jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie (art. 2 ust. 1 pkt 4)), to bez wątpienia, obowiązek z art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu porządku należy odnosić nie tylko do właścicieli nieruchomości w znaczeniu prawa cywilnego, ale i do tych wszystkich podmiotów, które ustawa nakazuje traktować – na potrzeby tej ustawy – jak właścicieli.

Innymi słowy, właściciel nieruchomości, w znaczeniu zastanym w prawie cywilnym, będzie zobowiązany do złożenia deklaracji tylko wówczas, gdy występuje autonomicznie, sam. Natomiast w przypadku, gdy jego tytuł prawny do nieruchomości wiąże się z członkostwem we wspólnocie mieszkaniowej (z mocy art. 6 zdanie pierwsze ustawy o własności lokali, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową) podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji będzie podmiot zarządzający nieruchomością wspólną (por. ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 586/13 czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2240/14).

W tym stanie rzeczy Sąd, nie dopatrzywszy się naruszeń prawa wskazanych w skardze, ani żadnych innych skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.