Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 947/98
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2000-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 13
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Składka członkowska wynika z faktu przystąpienia do stowarzyszenia i jest związana z pozostawaniem członkiem stowarzyszenia. Nie można więc uznać za składkę członkowską, objętą art. 17 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, opłaty za przyszłe korzystanie z konkretnej rzeczy.

TEZY

Składka członkowska wynika z faktu przystąpienia do stowarzyszenia i jest związana z pozostawaniem członkiem stowarzyszenia. Nie można więc uznać za składkę członkowską, objętą art. 17 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, opłaty za przyszłe korzystanie z konkretnej rzeczy.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 stycznia 1998 r. Urząd Skarbowy w "T", określił skarżącemu Stowarzyszeniu Handlowców "M." Targowiska w T. zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1996 r. w kwocie 40.333,50 zł oraz odsetki w kwocie 16.379.40 zł.

Urząd wskazał, że w 1996 r. Stowarzyszenie uzyskało dochód w wysokości 106.408,69 zł. Stowarzyszenie uznało, że dochód len stanowiły składki członkowskie organizacji zawodowych i był on zwolniony od podatku. Tymczasem poza kwotą 3.990 zł, która jak oświadczyło Stowarzyszenie w odpowiedzi na pytanie Urzędu stanowiła składki członkowskie, pozostałe dochody stanowiły dochód podlegający opodatkowaniu. Dochód ten tworzyły wpłaty członków na budowę, organizację targowiska i inne cele jak np. szkolenia. W statucie Stowarzyszenia nie wskazano jego celu jako organizowanie i budowa targowiska. Celu takiego nie przewidywał także art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie z uwagi na naruszenie przepisów art. 121, art. 124-125 Ordynacji podatkowej i art. 17 ust. 1 pkt 4 i 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Skarżąca wskazała, że prawo nie określa granic wysokości składki ani trybu ustalenia składki, czy musi być ona przeznaczona na cele organizacyjne, czy na określone fundusze celowe. Wobec powyższego nie ma podstaw jej kwestionowania. Informacji o wysokości składek udzieliła osoba do tego nieuprawniona.

Pieniądze uzyskane ze składek zostały przeznaczone na infrastrukturę targowiska. Były one już opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie podlegały odliczeniu jako ulga inwestycyjna. Działania Stowarzyszenia wzbogaciły mienie komunalne i były prowadzone w ramach działalności statutowej /działalność handlowa/.

Decyzją z dnia 20 kwietnia 1998 r. Izba Skarbowa w T. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Izba wskazała, że wysokość składki wynosiła 5 zł kwartalnie. Opłatę na cele inwestycyjne ustanowiono odrębną uchwała uzależniając ją od uzyskania prawa do lokalizacji kiosków. Obie te wpłaty Stowarzyszenie traktowało jako składki członkowskie. Tymczasem opłaty inwestycyjne stanowiły przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Do tego rodzaju wydatków nie miało też zastosowania zwolnienie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie wniosło o uchylenie powyższej decyzji jako naruszającej art. 17 ust. 1 pkt 13 ww. ustawy i art. 121 i art. 125 Ordynacji podatkowej i podkreśliło, że świadczenie członków w jednakowej wysokości dla wszystkich, płatne w odstępach miesięcznych ma charakter składki.

Stanowisko organów podatkowych prowadzi do odmiennych skutków inwestycji indywidualnych /koszty uzyskania przychodów/ od inwestycji ze składek członkowskich.

W odpowiedzi na skargę. Izba Skarbowa w T. wniosła o jej oddalenie powtarzając swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze.

Spór sprowadzał się do oceny czy pieniądze otrzymywane przez skarżące Stowarzyszenie od swoich członków stanowiły składki członkowskie, czy też wynikały z innego tytułu. Stosownie bowiem do przepisu art. 17 ust. 1 pkt 13 cyt. ustawy dochody ze składek członkowskich członków organizacji politycznych, społecznych i zawodowych są wolne od podatku.

W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez organy podatkowe wynikało z oceny materiału dowodowego dokonanej bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów /art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

W szczególności z zebranego materiału dowodowego wynikało, że składki członkowskie za lata 1994-1995 wyniosły 7.780 zł, a za rok 1996 - 3.990 zł. Wartości te podała Pełnomocnik Zarządu ds. Finansowych - Główna Księgowa Stowarzyszenia w piśmie z dnia 8 października 1997 r. Były one zgodne z uchwałą z dnia 1 lutego 1994 r., w której ustalono wysokość składki członkowskiej na kwotę 50.000 zł /po denominacji - 5 zł/ kwartalnie. W następnych latach wysokość tej składki nie uległa zmianie. Uchwałą Zgromadzenia Ogólnego SH "M." z dnia 9 marca 1994 r. ustalono, iż wszystkie wpłaty pieniężne uiszczane przez członków Stowarzyszenia tak miesięczne jak i okresowe stanowią darowiznę i będą przeznaczone na budowę targowiska na gruncie Skarbu Państwa.

Kolejną uchwałą nr (...) z dnia 18 stycznia 1995 r. ustalono, że na nowym terenie targowym prawo lokalizacji kiosku będą mieli członkowie, którzy uiszczą opłaty na cele inwestycyjne, opłacą składki członkowskie, przepracują ustaloną liczbę godzin lub uiszczą równowartość pieniężną. Stawka na cele inwestycyjne została ustalona uchwałą nr (...) Nadzwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego SH "M" z dnia 18 października 1995 r. w sprawie podwyższenia opłaty na cele inwestycyjne w kwocie 10 zł/m2.

Z powyższych uchwał wynika bezsprzecznie, że należności wpłacane przez członków Stowarzyszenia nie miały charakteru składek członkowskich, ale wpłat celowych na realizację zadań inwestycyjnych Stowarzyszenia. Składka członkowska wynika z faktu przystąpienia do Stowarzyszenia i jest jedynie związana z pozostawaniem jego członkiem. Nie może natomiast jako składka członkowska być kwalifikowana opłata za przyszłe korzystanie z konkretnej rzeczy.

Trafnie organy podatkowe wskazały również, że w stosunku do skarżącego Stowarzyszenia nie miał zastosowania przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. wyżej ustawy zwalniający od podatku dochody podatników, którym celem statutowym jest działalność naukową naukowo-techniczną oświatowa, ochrony środowiska, wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi w wodę, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego - w części przeznaczonej na te cele.

Niespornie bowiem żaden z ww. celów nie był zapisany w par. 4 statutu Stowarzyszenia i dochód nie był wydatkowany na cele opisane w cyt. wyżej przepisie.

Należy wskazać, że stanowisko podatnika odnośnie pokrzywdzenia jego sytuacji wobec sytuacji osób fizycznych prowadzących inwestycje indywidualnie, jest o tyle nieuzasadnione, że nakłady inwestycyjne Stowarzyszenia także podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w formie odpisów amortyzacyjnych. O rozpoczęciu "amortyzowania" inwestycji Stowarzyszenie informowało Urząd Skarbowy pismem z 25 marca 1997 r. zatytułowanym "Informacja dodatkowa". Wreszcie w aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów odnośnie błędnego poinformowania podatnika o konsekwencjach podatkowych ujmowania wszystkich wpłat członków jako składek zwolnionych od podatku. Podatnik nie może zresztą z naruszeniem zasady sprawiedliwości i równości podatkowej nabywać uprawnień nie wynikających z ustawy.

Natomiast szereg ważkich argumentów podnoszonych przez Stowarzyszenie w toku postępowania podatkowego powinno być przez organy podatkowe rozważanych w ramach postępowania dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej /wniosek z dnia 8 grudnia 1997 r. zawarty w zastrzeżeniach do protokołu/.

Sąd nie podzielił również argumentacji zawartej w Opinii Prawnej prof. dr hab. B. Brzezińskiego załączonej do pisma strony skarżącej z dnia 8 sierpnia 2000 r. ani odnośnie możliwości uznania opłaty na cele inwestycyjne za składkę członkowską objętą art. 17 ust. 1 pkt 13 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ani też odnośnie zastosowania przepisu art. 17 ust. 1 pkt 21 tejże ustawy.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 stycznia 1999 r. III ARN 87/98 /OSNAPU 1999 nr 20 poz. 632/ jako dotacje, subwencje, dopłaty lub inne nieodpłatne świadczenia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych mogą być traktowane dotacje z budżetu państwa.

W ocenie tut. Sądu nie mają charakteru nieodpłatnego świadczenia wpłaty członków Stowarzyszenia, których celem jest uzyskanie za nie ekwiwalentu w postaci miejsca handlowego.