Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1527/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. Z. P. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2002 r. Nr [... w przedmiocie rejestracji pojazdu ; z udziałem B. F.L. S.A. o d d a l a s k a r g ę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...]na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 68 ust. 1 i 9 ustawy z 20.6.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 98/97/602 ze zm.- dalej Prd), stwierdziło nieważność dowodu rejestracyjnego wydanego R. R. przez Starostę Powiatowego w P. dnia [...] sierpnia 1999 r. seria [...] na samochód ciężarowy marki Peugeot 306 o numerze rejestracyjnym [...] o nr nadwozia [...].

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r. na wniosek Prokuratora Okręgowego w K. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności owego dowodu rejestracyjnego. Starosta Powiatowy w P. zarejestrował przedmiotowy pojazd jako samochód osobowy o nr rejestracyjnym [...] dowód rejestracyjny seria [...]. Następnie pojazd ów, na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i opisie zmian dokonanych w tym pojeździe z dnia [...] sierpnia 1999 r., wydanych przez Stację Kontroli Pojazdów w P. ul F. [...] został zarejestrowany dnia [...] sierpnia 1999 r. przez Starostę Powiatowego w P., jako samochód ciężarowy, o nr rejestracyjnym [...]dowód rejestracyjny seria [...]. W owym pojeździe przebudowano wnętrze pojazdu, przystosowując do przewozu towarów poprzez zamontowanie za tylnymi fotelami na całej wysokości przegrodę stałą. Na zmiany te nie wydano świadectwa homologacji.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 Prd producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego oraz przedmiotów wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Zgodnie z art. 68 ust. 2, za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów. W myśl art. 68 ust. 9, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część.

W uchwale składu 5 Sędziów z 23.10.2000 r. OPK 17/2000 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 68 ust. 9 Prd, warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9.10.2001 r.- sygn. III RN 194/01 stwierdził, że zmiana charakteru samochodu z osobowego na ciężarowy w wyniku przeróbek konstrukcyjnych może nastąpić tylko na podstawie świadectwa homologacji. Wobec powyższego ów dowód rejestracyjny wydano z rażącym naruszeniem prawa- art. 68 ust. 1 i 9 Prd.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, R. R. wniósł o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2002 r. W uzasadnieniu R. R. podniósł, że Samorządowe Kolegium pominęło w swych rozważaniach stanowisko Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 70 Prd, Minister Transportu i Gospodarki Morskiej (dalej- Minister), mógł zwolnić każdego producenta lub importera pojazdu z obowiązku posiadania świadectwa homologacji. Organ orzekający winien wyjaśnić, jakie znaczenie miało stwierdzenie przez Ministerstwo, że w przypadku pojazdów, które zostały przerobione z samochodów osobowych na ciężarowe, nie jest wymagane posiadanie przez podmiot dokonujący przeróbek świadectwa homologacji. Zdaniem Odwołującego się, takiego stanowiska Ministerstwa nie sposób traktować inaczej niż zwolnienia z obowiązku posiadania świadectwa homologacji; nie zachodziły zatem przesłanki unieważnienia rejestracji. Bezsporne jest, że dokonane w pojeździe zmiany powodowały, że de facto samochód ów miał wszelkie cechy wymagane przez prawo dla samochodu ciężarowego. Brak odpowiedniego świadectwa homologacji nie może być decydujący dla uznania, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Organ orzekający winien jednoznacznie rozstrzygnąć, jaki charakter ma ów pojazd. Skoro pojazd ten ma cechy samochodu ciężarowego, to naruszeniem prawa byłoby zarejestrowanie go jako osobowego. Odwołujący się dokonał rejestracji samochodu osobowego zabudowanego jako ciężarowego bez świadectwa homologacji nowego typu pojazdu, w przekonaniu, że jest to zgodne z prawem. Zdanie swe opierał na stanowiskach organów administracji- Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej. Oba te organy jednoznacznie stwierdzały, że dla dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym z samochodu osobowego na ciężarowy, wystarczające jest posiadanie badań technicznych. W świetle obowiązujących przepisów naruszenie prawa, do jakiego mogło dojść w sprawie, nie może być uznane za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Samorządowe Kolegium, wydając decyzję, ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, że prawo zostało naruszone, nie rozpatrując w ogóle, czy naruszenie to było rażące. Zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w niniejszej sprawie naruszyłoby konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do prawa ( art. 2 Konstytucji RP).

Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy swą decyzję z dnia [...] marca 2002 r.

Uzasadniając swe stanowisko Samorządowe Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2002 r. Nadto Kolegium wskazało, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 grudnia 2000 r. sygn. "OP" [winno być "OPK"] 18/00 stwierdził, że podmiot dokonujący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zmiany rodzaju oraz przeznaczenia pojazdu samochodowego osobowego po pierwszej rejestracji na ciężarowy, ma obowiązek wykazania nowego świadectwa homologacji. Z art. 68 ust. 1, 2 i 9 Prd w sposób oczywisty i jednoznaczny wynika obowiązek uzyskania świadectwa homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub części przed dokonaniem zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł R.R.,

zarzucając decyzji naruszenie:

1) art. 6, 7, 8, i 156 § 1 pkt 2 kpa przez przyjęcie, że rejestracja samochodu ciężarowego o nr rej. KPV 8605 została dokonana z rażącym naruszeniem prawa i uchylenie na tej podstawie decyzji;

2) art. 107 § 1 i 3 kpa przez pominięcie z uzasadnieniu decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego- przesłanek, jakie wg Samorządowego Kolegium decydowały o tym, że uchyloną decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej;

zasądzenie na rzecz odwołującego kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi R. R. przytoczył w szczególności argumenty, uprzednio zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wskazał, że Samorządowe Kolegium częściowo ustosunkowało się do zarzutów przezeń wniesionych i częściowo uzasadniło decyzję, lecz sposób tego ustosunkowania, a przede wszystkim przywołana argumentacja prawna, w najmniejszym stopniu Go nie przekonały.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację prawną i faktyczną przedstawioną w decyzji z dnia [...]5.2002 r.

Pismem z dnia [...] września 2002 r. udział swój na prawach strony zgłosił B. F. L. SA, wskazując, że w dacie wydawania decyzji SKO nr [...] i [...], był ów Fundusz właścicielem pojazdu, którego rejestracji dotyczy sprawa. Zaskarżona decyzja SKO spowodowała wznowienie postępowania w sprawie rejestracji samochodu na rzecz B. F. L. SA i wydanie przez Prezydenta Miasta L. dnia [...] lipca 2002 r. decyzji uchylającej decyzję o rejestrację pojazdu. Fundusz dowiedział się o postępowaniu przed NSA, gdy zwrócił się do SKO o przekazanie odpisu decyzji. Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. Fundusz poparł skargę R. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania. Fundusz wskazał, że zaskarżona decyzja była zbyt daleko idąca, bowiem wystarczającym byłoby unieważnienie decyzji jedynie w części dotyczącej zmiany rodzaju pojazdu- gdyby w ogóle uznać decyzję stwierdzającą nieważność za dopuszczalną w sprawie. W chwili wydania decyzji brak było przedmiotu, którego dotyczyła. Samochód, którego rejestracji dotyczy sprawa, uległ dnia [...]3.2002 r. zniszczeniu w wyniku wypadku drogowego i został przez Fundusz sprzedany jako wrak, po uzyskaniu odszkodowania za szkodę całkowitą. Decyzja stwierdzająca nieważność została wydana dnia [...]3.2002 r. Zachodzi zatem nieodwracalność skutków prawnych pierwotnej decyzji ( art. 156 § 2 in fine kpa), zatem nieważność decyzji nie mogła być stwierdzona. Rozbieżne zachowanie organów państwa ( Minister Finansów nakazał odstąpić od stosowana sankcji wobec podatników wprowadzonych w błąd zachowaniem naczelnych organów administracji; Prokuratury doprowadzającej do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji), naruszają zaufanie do państwa. Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien takiej dwulicowości organów władzy publicznej sankcjonować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W sprawie, w której przedmiotem jest rejestracja pojazdu Peugeot 306 bezsporne są, w świetle zebranych dowodów, trzy fakty: dokonanie dnia [...]sierpnia 1999 r. pierwszej rejestracji ( na wniosek R. R.) w/w pojazdu- fabrycznie nowego, wyprodukowanego w 1999 r. i posiadającego świadectwo homologacji typu pojazdu nr [...]- jako samochodu osobowego; dokonanie zmian w pojeździe, po których pojazd z osobowego stał się ciężarowy a następnie- tego samego dnia- po dokonaniu owych zmian w pojeździe- kolejnej rejestracji ( na wniosek R. R. z dnia [...] sierpnia 1999 r.) - jako samochodu ciężarowego (k. 1- 14 akt administracyjnych nr [...]). Sytuacje te podlegają unormowaniu przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20.6.1997 r. (Dz. U. 98/97/602 ze zm.). Wymogi rejestracji określa art. 72 i wydane na jego podstawie- obowiązujące w dacie obu rejestracji- rozporządzenie MTiGM z 19.06.1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. 59/ 99/632- dalej rozporządzenie z 1999 r.), a okoliczności obligujące do uzyskania świadectwa homologacji normuje art. 68 ust. 1 i 9 Prd. Wydane dnia 7.10.1999 r. na podstawie art. 68 ust. 13 Prd rozporządzenie MTiGM w sprawie homologacji pojazdów (Dz. U. 91/99 /1039) weszło w życie 17.11.1999 r.- po wydaniu decyzji w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu.

Choć literalne brzmienie znajdującego tu zastosowanie art. 72 Prd w dniu wydania decyzji przez Starostę i w dniu wydania decyzji przez SKO różniło się , lecz wymogi dotyczące rejestracji, co do istoty nie zmieniły się. I tak Prd wg. brzmienia z 1999 r., wśród dokumentów stanowiących podstawę rejestracji wymienia: "wyciąg ze świadectwa homologacji (...) lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane" (art. 72 ust. 1 pkt 3). Przepis ów uległ zmianie i od 1.1.2002 r. (Dz. U. 129/01/1444) obowiązuje w następującym brzmieniu (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy):

"1. Rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie:

1)...

2)...

3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej

pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane,

4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego

pojazdu, jeżeli jest wymagane,

5)...".

Sąd Wojewódzki w niniejszym składzie podziela pogląd, że obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciążył na składającym wniosek, a w razie ich nieprzedstawienia nie mogła nastąpić rejestracja (wyrok NSA z 12.3.1998 r., II SA 32/98 LEX nr 41680; R. A. Stefański "Ustawa Prawo o ruchu drogowym, Komentarz" Dom Wydawniczy ABC, 2003, str. 522).

Jeśli w konkretnym przypadku zachodził wymóg przedstawienia świadectwa homologacji, to organ rejestrujący winien był takiego dokumentu żądać.

Wymóg taki zachodził w przypadku zmiany kwalifikacji pojazdu Peugeot 306, który po pierwszej rejestracji- jako samochodu osobowego- został przerobiony z osobowego na ciężarowy i następnie (tego samego dnia co pierwsza rejestracja), zarejestrowany został jako samochód ciężarowy.

W myśl art. 71 ust. 1 i 2 Prd, dowód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, a pojazdy są dopuszczone do ruchu, jeśli spełniają warunki określone w art. 66 i są zarejestrowane. Spełnienie warunków określonych w art. 66 Prd potwierdza świadectwo homologacji (art. 68).

W myśl art. 68 ust. 9, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Zgodnie z art. 68 ust. 2, za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów. Wg orzecznictwa, art. 68 ust. 9 Prd w stanie prawnym przed wejściem w życie ustawy z 6.09.2001 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 129/01/1444) przewidywał obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji w przypadku dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na samochód ciężarowy (uchwała składu 5 Sędziów NSA z 1.07.2002 r. sygn. OPK 22/02- ONSA 2/03/ 52). W cyt. uchwale NSA przytoczył swe wcześniejsze uchwały i wyroki prezentujące stanowisko, iż zmiana rodzaju i przeznaczenia pojazdu przez przerobienie samochodu osobowego na ciężarowy, powodowała zmianę typu pojazdu w rozumieniu art. 68 ust. 9 Prd, co rodziło obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji.

Jakkolwiek wprowadzona zmiana polegała na wyodrębnieniu badań technicznych w innym punkcie, tym nie mniej i pierwotne jego brzmienie nie dawało podstaw do równorzędnego traktowania dwu różnych rodzajów badań, potwierdzających ich wyniki dokumentów, co stwierdził m. in. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 listopada 2001 r. sygn. III RN 194/01 (OSNAP 5/02/103, z aprobującą glosą A. Bartosiewicza i A. Kubackiego- "Glosa“ 4/02/20). Sąd Najwyższy wyjaśnił nadto, że pojęcie "badania homologacyjne" mają na celu określenie między innymi także "rodzaju pojazdu" i stanowią podstawę do wydania "świadectwa homologacji" (art. 68 Prd w zw. z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów- j.t. Dz.U. 155/96/772 ze zm. - dalej rozporządzenie z 1993 r. ) a z drugiej - tzw. "badania techniczne pojazdu" stanowią podstawę do wydania zaświadczenia o wyniku badania technicznego pojazdu (art. 66 Prd w zw. z § 5 ust. 1 pkt 2 i § 57 rozporządzenia z 1993 r.) a ich celem jedynie wyjątkowo może być ewentualnie także określenie danych objętych świadectwem homologacji i może mieć to miejsce wówczas gdy pojazd w ogóle nie posiada świadectwa homologacji (art. 68 ust. 10 i 11 oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 Prd w zw. z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z 1993 r.). Sąd Najwyższy stwierdził kategorycznie, że w żadnym wypadku nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w "świadectwie homologacji" pojazdu w drodze wydania "zaświadczenia o wyniku badań technicznych" tego pojazdu.

Wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 44/99/432 ) nie doprowadziło do istotnych zmian w stanie prawnym, ważkim dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec utrzymania w mocy w szczególności § 55-62 rozporządzenia z 1993 r. ( § 58 ). Przed wejściem w życie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy- Prd, przepis art. 68 ust. 9 Prd przewidywał obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji w przypadku dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy ( i odwrotnie). Na istnienie takiego obowiązku wskazywały trafnie: uzasadnienia wyroków NSA z 29 sierpnia 1997 r.- II SA 1649/96 i z 30 kwietnia 1998 r.- II SA 155/98, jak i uchwały 5 Sędziów NSA z 23.10.2000 r.- sygn. OPK 17/00- ONSA 2/01/62 ( akceptowana przez A. Bartoszewicza i R. Kubackiego- "Glosa" 11/01/21) i z 18.12.2000 r.- sygn. OPK 18/00- ONSA 3/01/103, i powołany wyrok SN z 9.11.2001 r.- OSNAP 5/02/103.

Nie sposób dokonywać wykładni § 14 ust. 2 rozporządzenia z 1999 r. w oderwaniu od przepisów ustawy, na podstawie której wydano owo rozporządzenie wykonawcze. Utrwalonym jest zatem pogląd, że pojęcie "rodzaj pojazdu" nie występowało samodzielnie w ustawie Prawo o ruchu drogowym, lecz zawsze jako element i cecha typu pojazdu. Zmiana rodzaju i przeznaczenia pojazdu przez przerobienie samochodu osobowego na ciężarowy ( czy odwrotnie) powodowała zmianę typu pojazdu w rozumieniu art. 68 ust. 9 Prd, co rodziło obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji. Takiej zmiany pojazdu nie można traktować mniej rygorystycznie niż zmiany przedmiotu wyposażenia lub części pojazdu, co także jest objęte dyspozycją art. 68 ust. 9 Prd, nakładającego obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji na dany przedmiot lub część pojazdu ( uchwała 5 Sędziów NSA z 23.10.2000 r.- ONSA 2/01/62). Zmiana rodzaju pojazdu i jego przeznaczenia, związana z przerobieniem samochodu osobowego na ciężarowy ( bądź odwrotnie), mieści się w pojęciu zmiany typu pojazdu w rozumieniu art. 68 ust. 9 Prd ( uchwała 5 Sędziów NSA z dnia 1.7.2002 r.- sygn. OPK 22/02- Wokanda 2/03/27).

Wykładnia tych przepisów, jak to wyżej przytoczono, w orzecznictwie organów odwoławczych, nadzorczych i Naczelnego Sądu Administracyjnego była konsekwentna i jednoznaczna; nie uzasadnia więc istnienia jakichkolwiek wątpliwości co do stanu prawnego po stronie organów dokonujących rejestracji pojazdów.

Obowiązek uzyskania świadectwa homologacji nałożone jest także na podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdu ( art. 68 ust. 2 w zw. z ust. 1 Prd)- a takim posłużył się Skarżący, zlecając dnia [...] sierpnia 1999 r. dokonanie zmian w owym pojeździe. Występując z wnioskiem o rejestrację pojazdu miał zatem Skarżący- prowadząc działalność gospodarczą w zakresie modyfikacji pojazdów samochodowych- obowiązek przedstawienia wyciągu z nowego świadectwa homologacyjnego ( art. 72 ust. 1 pkt 3 Prd) , a tego nie uzyskał i organowi rejestrowemu nie przedłożył.

Stanowiska tego nie podważa odmienna wykładnia prawa, dokonywana przez Wicedyrektora Departamentu Transportu Samochodowego Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej- w szczególności w piśmie z dnia 31 stycznia 2000 r., bowiem to nie urzędnik Ministerstwa, a Naczelny Sąd Administracyjny, uprawniony jest do dokonywania wykładni operatywnej ( Maciej Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W. Pr. 2002 s. 59- 60). Nie sposób z idei państwa prawa ( art. 2 Konstytucji) wyprowadzać wniosku, że na podstawie błędnej wykładni nierealistycznej ( M. Zieliński- op. cit. s. 59), zaprezentowanej przez urzędnika Ministerstwa, podmiot gospodarczy, trudniący się profesjonalnie przerabianiem samochodów z osobowych na ciężarowe, nie musiał się liczyć z ryzykiem gospodarczym i prawnym zlecenia przerobienia samochodu z osobowego na ciężarowy, a następnie zarejestrowaniem takiego samochodu jako ciężarowego- bez wymaganej homologacji.

Nietrafny jest pogląd Skarżącego, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą mimo, że za takim poglądem opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4.3.1999 r. W każdej dziedzinie wiedzy- także w nauce prawa i w orzecznictwie- następuje rozwój poglądów. We współczesnej nauce prawa odstąpiono od orzekania na podstawie przepisu, a oparto się na normach prawa. Normy te mogą być dekodowane z jednego przepisu, bądź z wielu przepisów- w tym znajdujących się w różnych aktach prawnych, także różnie umieszczonych w hierarchii źródeł prawa (np. Konstytucji, umowy międzynarodowej, ustawy, rozporządzenia wykonawczego). Przywołany przez Skarżącego pogląd o "prostym zestawieniu treści decyzji z treścią przepisu" odwołuje się do dawnej i zarzuconej koncepcji wykładni prawa, odwołującej się do zasady clara non sunt interpretanda. Od ponad 10 lat ( od 1990 r.) Sąd Najwyższy odstąpił od stosowania tej zasady, zastępując ją zasadą interpretatio cesat in claris ( interpretację należy zakończyć, gdy osiągnięto jej jednoznaczny rezultat) i w przytłaczającej większości przypadków, nawet przy uzyskaniu jednoznaczności językowej, sięgał do interpretacji systemowej i funkcjonalnej ( A. Municzewski "Reguły wykładni w orzecznictwie Sądu Najwyższego (1990- 2000)" Szczecin 2000; M. Zieliński- op. cit. s. 56 i przypis 18). Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie ową metodę wykładni podziela, nie podzielając powoływanej przez Skarżącego wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa. Rozbieżność wykładni jest częstym zjawiskiem i wiąże się zwykle z różnym przygotowaniem dokonujących wykładni do czynienia ze swych umiejętności użytku. Nie sposób przyjąć, by błędna wykładnia urzędnika administracji, czy też strony, opierającej swą aktywność gospodarczą na dokonywanej przez siebie wykładni prawa, mogła podważać trafną wykładnię operatywną najwyższych instancji sądowych.

Zatem nie fakt nie ukrywania przez Skarżącego dokonania przebudowy pojazdu ( którą sam zlecał), lecz to, że do rejestracji owego samochodu jako samochodu ciężarowego bez koniecznej homologacji ( w dodatku tego samego dnia, co zarejestrowanie tego samochodu jako osobowego- ze stosowną homologacją), świadczy o ewidentnym przypadku bezprawia, którego nie można tolerować ani usprawiedliwiać, a co przemawiało za uznaniem, że decyzja Starosty z dnia [...] sierpnia 1999 r. o zarejestrowaniu owego samochodu jako ciężarowy, rażąco naruszała prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa ( odpowiednio- wyrok 5 Sędziów SN z 8.4.1994- III ARN 15/94- OSNAP 3/94/36; wyrok NSA z 6.9.1984- II SA 737/84- GAP 18/88/45, akceptowane przez zespół pod red. A. Wróbla w: "Kpa. Orzecznictwo. Piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 784 t. 69, s. 789 t. 89).

Ponieważ to zarejestrowanie pojazdu decyduje o możliwości jego udziału w ruchu, a w rozpatrywanym przypadku brak było homologacji typu pojazdu w zakresie pojazdu ciężarowego, to nie było możliwe unieważnienie decyzji jedynie w części dotyczącej zmiany rodzaju pojazdu.

Wbrew stanowisku Zainteresowanego, w sprawie nie doszło do nieodwracalnych skutków prawnych pierwotnej decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Z nieodwracalnymi skutkami prawnymi decyzji mamy do czynienia, gdy pozostają one w adekwatnym związku przyczynowym z wykonaniem decyzji, będącej przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wskazuje się na szereg przykładów, w których decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W szczególności w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.6.1998 r.- sygn. II SA 38/98, na skutek wykonania pięciu wadliwych decyzji Wojewody- dotyczących poszczególnych etapów koncesji na poszukiwanie i wydobywanie kopaliny- doszło do wyczerpania złoża owej kopaliny i do zakończenia eksploatacji złoża, a następnie do wykreślenia decyzją owego obszaru z rejestru obszarów górniczych, co doprowadziło do nieodwracalnych skutków prawnych. Z kolei w uchwale 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28.5.1992 r.- sygn. III AZP 4/92, w y k o n a n i e d e c y z j i nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, dotkniętej wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa, samo przez się nie oznacza, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne; gdy obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa, zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, c h r o n i o n e j rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. W częściowo krytycznej glosie ( którą Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela), B. A. aprobowała bez zastrzeżeń pogląd Sądu Najwyższego, że znaczenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. Wydanie decyzji stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji nie zmieniłoby stanu prawnego- w szczególności dla zmiany stanu prawnego nieodzownym byłoby wywiedzenie stosownego powództwa przed sądem powszechnym. Glosatorka trafnie wskazuje, że dla oceny wystąpienia przesłanki nieodwracalnego skutku prawnego nie jest miarodajną jedynie możliwość odtworzenia zniszczonej rzeczy czy wyburzonego budynku. Istotą zagadnienia jest bowiem to, czy można- w drodze wydania decyzji merytorycznej, uregulować prawa i obowiązki jednostki- odmiennie od sposobu, w jaki ukształtowano owe prawa i obowiązki decyzją dotkniętą wadami z art. 156 § 1 kpa ( glosa B. Adamiak- OSP 5/93/104 s. 239; akceptowana przez J. Borkowskiego w: "Kpa- komentarz" CH BECK 2004 s. 717 nb. 20).

Nie ulega wątpliwości, że zniszczenie samochodu w wyniku wypadku drogowego, któremu auto miało ulec, nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z wykonaniem unieważnionej decyzji o zarejestrowaniu bez wymaganej homologacji samochodu ciężarowego ( po uprzednim zarejestrowaniu tego samego samochodu jako samochodu osobowego); także sprzedanie samochodu jako wraku w wyniku wypadku drogowego, nie powoduje stanu ( art. 156 § 2 kpa), w którym nie zachodzi możliwość prawna odmiennego uregulowania sytuacji prawnej jednostki od tej, która została ukształtowana decyzją dotkniętą wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa.

Jedynie na marginesie należy podnieść, że wbrew treści pisma z dnia [...]grudnia 2002 r., Zainteresowany nie dołączył kopii faktury nr [...], mającej wskazywać na szkodę całkowitą w wyniku wypadku drogowego, któremu auto miało ulec 9 marca 2002 r. (k. 32, 34 akt sądowych)- co pozostawia ów fakt twierdzonym, a nie udowodnionym.

Nie stanowi naruszenia zasady zaufania do państwa działania Prokuratury, zmierzające do przywrócenia praworządności w sferze rejestracji pojazdów, przy jednoczesnym odstąpieniu przez organy skarbowe od stosowania sankcji w sferze podatkowej; przeciwnie- zasadę zaufania do państwa naruszałoby wzmożenie represji wobec podatników.

Skoro zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., skargę należało oddalić.

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus

JFS