Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1190/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a, ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. Ł. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt", "organ I instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], odmawiająca E.Ł. (dalej: "skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; dalej: "u.ś.r.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: wnioskiem z dnia 16 listopada 2020 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem E.R., ur. [...].1963 r., który legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2020 r. potwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji istniejącą od 1 sierpnia 2020 r., a także orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w [...] z dnia [...] lipca 1984 r., z którego wynika że jego inwalidztwo istnieje od dzieciństwa.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Wójt odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jako podstawę powyższego wskazując fakt, że skarżąca ma ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego, co w związku z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia.

W wyniku rozpoznania wniesionego przez skarżącą odwołania, Kolegium decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano na braki w materiale dowodowym – ustalenia faktyczne oparto na niepoświadczonych za zgodność z oryginałem kopiach dokumentów, a ponadto nie dokonano ustaleń odnośnie kwestii, czy istotnie skarżąca jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad bratem i czy opieka ta jest sprawowana w należyty sposób.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] ponownie odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z przyczyn tożsamych ze wskazanymi w poprzednio wydanej decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że organ pominął regułę z art. 27 ust 5 u.ś.r., z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., zatem w dacie złożenia wniosku skarżąca mogła dokonać wyboru przysługującego jej świadczenia.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r. SKO utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, podzielając wyrażone tam stanowisko.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium zaznaczyło, że wyrok ten nie zmienił nic w sytuacji innych osób wymienionych w ww. przepisie, nie odnosi się więc np. do osób, które mają ustalone prawo do emerytury lub innego typu renty, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Jedynie odnośnie osób z rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy istnieje możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o ww. wyrok Trybunału. Organ odwoławczy wskazał, że E.Ł. jest uprawniona do świadczenia przedemerytalnego i jest ono nadal wypłacane. Kolegium zaznaczyło, że skarżąca nie wniosła o zawieszenie tego świadczenia, co skutkowałoby wstrzymaniem jego wypłaty i zgodnie z aktualnym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego eliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zarzuciła ww. decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna świadczenia przedemerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust 5 pkt 1 lit a u.ś.r., natomiast w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w teorii prawa zgodnie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników tej wykładni wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Zdaniem skarżącej zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia ww. przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo świadczenia przedemerytalnego, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do pobieranego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w związku z wnioskiem skarżącej i przy braku sprzeciwu organu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Dokonując analizy powyższego przepisu na tle analizowanej sprawy stwierdzić bezspornie należy, że skarżąca jako siostra osoby wymagającej opieki w braku rodziców i dzieci wymagającego opieki, jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.

Nie jest również w sprawie kwestionowane, że skarżąca w związku z opieką nad bratem nie podejmuje zatrudnienia ( oświadczenie skarżącej z 2 marca 2021 r. – akta administracyjne – k.52). Opiekę tą sprawuje od sześciu lat, tj. od śmierci matki, która wcześniej sprawowała opiekę nad synem. Nie ulega również wątpliwości że opieka ta wykonywana jest w sposób prawidłowy o czym z kolei świadczy przeprowadzony wywiad środowiskowy ( akta administracyjne k. 53-54).

Nie ulega także wątpliwości, że brat skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności w myśl art. 3 pkt 21 lit. b u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem przez znaczny stopień niepełnosprawności rozumie się całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Na podstawie z kolei art. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

W aktach sprawy znajduje się orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2020 r. o stwierdzeniu, że E.R. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji oraz informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z której wynika, że wymagający opieki pobiera rentę socjalną ( akta administracyjne – k.30). Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej ( Dz.U. z 2020 r., poz. 1300): renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

1) przed ukończeniem 18. roku życia;

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia;

3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Zatem w niniejszej sprawie osoba wymagająca opieki spełnia przesłanki z art. 3 pkt 21 u.ś.r.

Przechodząc zatem do punktu spornego w sprawie tj. przysługującego skarżącej świadczenia przedemerytalnego jako negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Sąd stwierdza nieprawidłową wykładnię tego przepisu, która miała wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

Skład orzekający w niniejszej sprawie wyraża stanowisko, zbieżne z resztą z dominującym obecnie w orzecznictwie, że dla sposobu rozumienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie jest wystarczające skorzystanie wyłącznie z wykładni językowej tego przepisu, ale konieczne jest sięgnięcie także do innych metod wykładni, co jest dopuszczalne nawet wówczas, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych, lecz przemawia za tym silne uzasadnienie aksjologiczne albo wykładnia językowa prowadzi do absurdalnych lub niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4, W. Jakimowicz Wykładnia w prawie administracyjnym Zakamycze 2006, str. 551-552).

Należy również zaznaczyć, że omawiana regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł w części I, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 8 lipca 2019 r.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (wyroki TK z 6 maja 1998 r., K 37/97, 20 października 1998 r., K 7/98, 17 maja 1999 r., P 6/98 i 18 marca 2014 r., SK 53/12). Wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki TK z 23 listopada 2010 r., K 5/10 i z 17 czerwca 2014 r., P 6/12). W kwestii zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r., K 38/13 wskazując, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych uregulowany został przypadek zbiegu uprawnień do świadczeń. W art. 27 ust. 5 wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Tymczasem w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, a uprawnionym do świadczeń wskazanych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Zatem sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana.

W szeregu orzeczeniach przyjęto, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia, w tym emerytury i renty. Wskazały, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było ono niższe niż świadczenia wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Aktualnie często jest odwrotnie, a pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej oraz narusza konstytucyjną zasadę równości (por. wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 16 października 2019 r., II SA/Rz 828/19, w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2020 r., II SA/Gl 1141/19, w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., IV SA/Po 921/19, w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2020 r., II SA/Bd 145/20, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020r., I OSK 1546/19).

Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela wyrażone w powołanych orzeczeniach stanowiska.

Skutkiem przyjęcia powyższego poglądu jest istniejące po stronie wnioskodawcy prawo do wyboru jednego ze świadczeń. W przypadku dokonania wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zawieszenie prawa do emerytury czy renty na podstawie art. 134 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ powinien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Analogiczne rozwiązania w zakresie przedstawionym przewiduje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych ( Dz.U. 2021 , poz. 1867 ) art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 135 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje na wniosek osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne. Zgodnie zaś z art. 11 w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy mi.in art. 135 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W niniejszej sprawie organy ograniczając się do literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 u.ś.r. w oderwaniu od wykładni celowościowej i systemowej nie wywiązały się z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie będącego przedmiotem postępowania świadczenia pielęgnacyjnego. Naruszyły zarówno przepisy prawa materialnego, jak również procesowego uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. Uchylenie decyzji organu I instancji znajduje oparcie w treści art. 135 p.p.s.a. Sąd kierował się bowiem obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 k.p.a., jak również koniecznością uprzedniego skierowana do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do świadczenie przedemerytalnego. O kosztach na które składa się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. poz. 1800). Strona korzystała z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.