Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 183/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art 77, art 80, art 107 par 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 ust 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 28 i 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 135, art 145 par 1 pkt 1 lit a i c, art 200, art 205 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i zezwolenia na wznowienie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A.S. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] – działając na podstawie art. 51 ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., nr 1333 ze zm.; dalej jako u.p.b.) oraz art. 104 i art. 108 § 1 k.p.a. – zatwierdził inwestorowi D. sp. z o.o. (dalej jako: inwestor) projekt budowlany zamienny zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. [...] i zezwolił na wznowienie robót budowlanych przy budowie tego zespołu budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na ich użytkowanie po zakończeniu budowy

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy:

PINB decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] – działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.p.b. – nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wprowadzone zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w zakresie niezbędnym dla doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wskazując że projekt budowlany zamienny powinien uwzględnić: zmiany istotne w zakresie podniesienia poziomu posadowienia parteru budynku "ppp" względem projektowanego i istniejącego terenu, zawierać rozwiązania przedstawiające odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych zabezpieczających sąsiednie nieruchomości przed działaniem wód opadowych; zmiany nieistotne polegające na zamianie materiału przegród budowlanych (gazobeton na silikat), zmianie materiału schodów (drewniane na żelbetowe) oraz rozwiązania głębokości posadowienia fundamentów budynku w gruntach spoistych (wysadzinowych).

Ponadto decyzją tą PINB nałożył na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, tj.:

1. sprawdzenia i zbadania wykonania instalacji zewnętrznych i wewnętrznych: kanalizacyjnej, odgromowej oraz odwodnienia dachu przy udziale kierowników robót instalacyjnych sanitarnych i elektrycznych oraz załączenia protokołów badań i sprawdzeń tych instalacji do dokumentacji budowy;

2. sprawdzenia rodzaju i stanu gruntu w poziomie posadowienia budynku, porównania z wynikami wierceń i sondowań oraz uzupełnienia dokumentacji budowy w tym zakresie o wpisy do dziennika budowy, a w razie potrzeby zmianę kategorii geotechnicznej budynku;

3. zbadania i uzupełnienia parametrów geotechnicznych podłoża gruntowego o parametry niezbędne dla rozwiązań odprowadzenia wód opadowych na własny teren nieutwardzony i odnotowanie ich w dokumentacji budowy;

4. uzupełnienia dokumentacji budowy o rysunki i opisy służące do realizacji obiektu budowlanego (fragmenty monolityczne stropów, schodów żelbetowych);

5. sprawdzenia zagłębienia fundamentów budynku i odnotowania tej okoliczności w dzienniku budowy, a w razie naruszenia zasad wiedzy technicznej wykonanie odpowiednich rozwiązań technicznych i ujęcia ich w projekcie budowlanym zamiennym;

6. zebrania i usunięcia nawiezionego gruntu budowlanego z odpadami nie będącego urobkiem z wykopu pod obiekt budowlany do poziomu istniejącego terenu.

PINB stwierdził istotne odstąpienie od warunków wydanego pozwolenia na budowę i projektu budowlanego oraz konieczność nakazania wykonania określonych czynności niezbędnych dla doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Istotne odstępstwo od projektu budowlanego (art. 36a ust. 5 pkt 1 u.p.b.), polegało na różnicy wyniesienia poziomu posadowienia parteru zespołu budynków jednorodzinnych nr [...] w stosunku do projektu zagospodarowania terenu, które wynosi + 0,54 m (według geodety różnica ta wynosi + 0,54 m). W związku z tym w sprawie zastosowano art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. nakładając na inwestora obowiązki jak w sentencji decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w szczególności projekt budowlany zamienny powinien rozwiązywać zagadnienie odprowadzania wód opadowych w zakresie zgodności z prawem budowlanym, tj. § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej jako rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r.). Obecne ukształtowanie terenu przy obiekcie naruszyło bowiem kierunek spływu wód opadowych na inne działki budowlane, co w praktyce spowodowało naruszenie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego poza teren działki, na której obiekt jest realizowany. Ponadto PINB wskazał, że przy realizacji inwestycji stwierdzono brak ustanowienia przez inwestora kierowników robót budowlanych dla wykonania fragmentów instalacji (brak zapisów w dzienniku budowy). PINB stwierdził również zbyt płytkie zgłębienie projektowanych fundamentów określone w projekcie budowlanym, co jest niezgodne z zasadą wiedzy technicznej i zapisami Polskiej Normy PN-B-03020, która przewiduje dla gruntów wysadzinowych (spoistych) zgłębienie wynoszące co najmniej 0,80 m, a w odniesieniu do budynków objętych przedmiotowym postępowaniem wartość ta wynosi 0,60 m.

Następnie PINB decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] zatwierdził dla inwestora projekt budowlany zamienny przedmiotowej inwestycji i zezwolił na wznowienie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynków po zakończeniu budowy. Na skutek odwołań A.S., A.S., A.K., A.K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB) decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] uchylił decyzję PINB z dnia [...] lutego 2021 r. w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego przed wydaniem zaskarżonej decyzji PINB nie przeprowadził w sposób prawidłowy ustaleń w zakresie dotyczącym sprawdzenia kompletności projektu budowlanego zamiennego, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. oraz w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1935). Po analizie treści i zawartości przedłożonego projektu budowlanego zamiennego WINB stwierdził, że obejmuje on zasadniczo kwestie wynikające z istotnego odstąpienia, nie obejmuje zaś wszystkich elementów inwestycji objętych projektem budowlanym zatwierdzonym uchyloną już decyzją o pozwoleniu na budowę (decyzja Starosty z dnia z dnia [...] września 2020 r., nr [...] - wydana na podstawie art. 36a ust. 2 u.p.b.). Ponadto w ocenie WINB w uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 4 u.p.b. nie opisano kwestii dotyczącej wykonania obowiązku wywiezienia gruzu, nałożonego decyzją PINB wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b.

Rozpatrując ponownie sprawę PINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., działając na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 2 u.p.b., nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia oceny technicznej zgodności wykonywanych robót budowlanych przy budynkach mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej w zakresie art. 3 ust. 2a u.p.b., tj. definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego z uwagi na wykonane połączenia monolityczne balkonów, trzpieni żelbetowych ścian murowanych podłużnych poddasza budynków, połączenia pokrycia dachu z dachówki, połączenia ocieplenia w elewacji oraz wprowadzenia filara murowanego pojedynczego w linii dylatacji rozdzielającej budynki. Dalej, pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r., PINB wezwał inwestora do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości występujących w projekcie budowlanym zamiennym. W dniu [...] września 2021 r. PINB przeprowadził oględziny w zakresie kontroli wykonania punktu 6 decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. Inwestor złożył do protokołu fotografie potwierdzającą zebranie nawiezionego gruntu z odpadami i wskazał, że obecnie grunt jest porośnięty z uwagi na przerwaną budowę, przy czym znajdujące się na terenie kontrolowanych działek odpady zostaną usunięte po wznowieniu robót.

Następnie PINB wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] grudnia 2021 r. zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i zezwalającą na wznowienie robót budowlanych. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że przed wydaniem decyzji sprawdził: zgodność projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami techniczno-budowlanymi, kompletność projektu budowlanego zamiennego, uzgodnienia, uprawnienia projektantów i zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 7 u.p.b. Wobec spełnienia obowiązków przez inwestora wynikających z decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. w sprawie nie ma zastosowania art. 51 ust. 5 u.p.b., nakazujący wydanie decyzji o zaniechaniu dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, a ma zastosowanie art. 51 ust. 4. Dalej PINB wskazał, iż projekt zamienny rozstrzygnął rozwiązania odprowadzania wód opadowych w zakresie zgodności z prawem, tj. przewiduje odprowadzanie tych wód na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych i dodatkowe zabezpieczenie w postaci monolitycznego cokołu ogrodzenia stanowiącego urządzenie budowlane zabezpieczające tereny sąsiednich nieruchomości przed zalewaniem wodami opadowymi co spełnia wymogi art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b. i § 28 i 29 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Przy czym organ zauważył, iż za projekt budowlany zamienny odpowiada projektant i zmuszony jest dać mu wiarę szczególnie, że strony mimo podnoszonych zarzutów nie przedłożyły do akt dowodów tym np. opinii biegłego, które uzasadniałyby ich wnioski i zastrzeżenia odnośnie zalewania nieruchomości. Następnie organ odniósł się do zarzutów dotyczących nawiezienia gruntu na teren budowy, wyjaśniając, iż w świetle zebranych dowodów, są one nieuzasadnione. Dodatkowo PINB wyjaśnił, iż projektowany cokół ogrodzenia nie stanowi muru oporowego.

Odwołanie od tej decyzji wniosła adwokat M.K. działająca w imieniu A.K. i A.S. W treści odwołania ograniczono się do żądania uchylenia zaskarżonej decyzji, bez wskazania argumentacji wniesionego żądania.

Odrębne odwołanie od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2021 r. znak: [...] wniósł A.S., zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.b., przez ich niezastosowanie, a także naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b., przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zobowiązanie inwestora do sporządzenia i przedstawienia projektów budowlanych zamiennych, w sytuacji gdy czynności te, w związku z istotnym podniesieniem poziomu działek, nie są wystarczające do zaistnienia stanu zgodnego z prawem, w rezultacie przez co organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i w konsekwencji zupełne pominięcie i brak odniesienia się do podnoszonych przez niego i inne strony postępowania istotnych okoliczności, dotyczących poziomu terenu działek objętych terenem inwestycji i działek sąsiednich. Według odwołującego się przedstawiony przez inwestora projekt zamienny nie spełnia warunków wynikających z art. 5 i 6 u.p.b., zaś same budynki nie spełniają norm budowlanych, a także narusza prawo własności ze względu na niekorzystny wpływ immisji pośrednich. Dalej wskazał, że ponosi negatywne skutki prawne i faktyczne wynikające z realizowanej inwestycji poprzez zwiększenie ilości wód opadowych na jego działce oraz uciążliwości z tym związane praktycznie po każdorazowych większych opadach.

WINB decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 51 ust. 4 u.p.b. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo – jeżeli budowa została zakończona – o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przesłanką do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 4 u.p.b. (albo ust. 51 ust. 5) jest wyłącznie ocena, czy podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz (w razie potrzeby) wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, wykonał uprzednio nałożony obowiązek.

Organ wskazał, że odnośnie nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania czynności naprawczych, rozstrzygnięte zostało to ostateczną decyzją PINB z dnia [...] lipca 2020 r. i brak jest możliwości prawnych dla ponownego odnoszenia się do tej kwestii. Dodatkowo organ podał, że WSA w Gorzowie Wlkp. prawomocnym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2021 r. (II SA/Go 630/20) oddalił skargę na decyzję WINB z dnia [...] września 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB w przedmiocie nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego dla budowy zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. gruntu [...], który jest przedsięwzięciem zbieżnym co do formy technicznej oraz dokonanych odstępstwem z rozpatrywaną inwestycją. Sąd podkreślił, że w przedstawionym w analizowanej sprawie stanie rzeczy PINB nie był upoważniony do zastosowania innych przepisów, niż powołany art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. Tożsame stanowisko zawarto w prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 marca 2021 r. (II SA/Go 626/20) oddalającym skargę na decyzję WINB z dnia [...] września 2020 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PINB z dnia [...] lipca 2020 r. dotyczącą także nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego odnośnie inwestycji na działkach o nr ewid. gruntu [...]. W rezultacie WINB uznał za bezprzedmiotowe na obecnym etapie postępowania legalizacyjnego zarzuty zawarte w odwołaniu odnośnie naruszenia przez PINB art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.b., poprzez ich niezastosowanie oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b., poprzez jego błędne zastosowanie. Dopuszczalność legalizacji omawianej budowy została bowiem przesądzona na etapie postępowania naprawczego, w wyniku którego PINB wydał decyzję w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. (od której strona nie wniosła odwołania).

Jednocześnie WINB stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, iż w omawianym przypadku zastosowanie znajdują przepisy u.p.b. dotyczące istotnych odstąpień od warunków pozwolenia na budowę oraz zatwierdzonego projektu budowlanego w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (zgodnie z art. 28 pkt 1 litera "a" tej nowelizacji do spraw uregulowanych ustawą zmienianą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 36a ust. 5 ustawy zmienianej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą), to i tak należałoby ocenić, że dokonana w ramach omawianego przedsięwzięcia zmiana w zakresie rzędnej poziomu "zero" realizowanego obiektu, poprzez jego podwyższenie w stosunku do poziomu projektowanego, wypełnia dyspozycję 36a ust. 5 pkt 1 u.p.b. w nowym brzmieniu, jako istotne odstąpienie. Bez wątpienia zaś w omawianym przypadku zmiana w zakresie rzędnej poziomu "zero" realizowanego obiektu, poprzez jego podwyższenie w stosunku do poziomu projektowanego, spowodować mogła sytuację, iż teren działek sąsiednich, położonych niżej od terenu inwestycji w porównaniu do stanu określonego w pozwoleniu na budowę, poddany może być dodatkowym oddziaływaniom spowodowanym spływem wód opadowych z terenu wyżej położonego.

Dalej organ odwoławczy mając na uwadze wymogi określone w art. 35 ust. 1 u.p.b., podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że przedłożony przez inwestora projekt zamienny zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej, spełnia wymagania u.p.b., w szczególności nie narusza on ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawartych w uchwale Rady Gminy z dnia 30 stycznia 2017 r., nr XXIX/213/17 (publ. Dz. Urz. Województwa z 2 lutego 2017 r., poz. 291); został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, należące do właściwej izby samorządu zawodowego; przyjęte w nim rozwiązania nie naruszają obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Projekt budowlany zamienny nie wymagał sprawdzenia, gdyż w świetle art. 20 ust. 3 pkt 2 u.p.b. budynek stanowiący przedmiot projektu, należy zaliczyć do obiektów o prostej konstrukcji – budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Projekt zamienny zawiera wymagane w art. 20 ust. 4 u.p.b. oświadczenie osób, które sporządziły to opracowanie, iż projekt budowlany zamienny został wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Ponadto przedłożony projekt zamienny, w zakresie jego zawartości i formy, spełnia wymagania rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, bowiem dotyczy całego zamierzenia budowlanego, w ramach którego wykonywane są roboty budowlane objęte zaskarżoną decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, zawiera szczegółowe rozwiązania w zakresie odprowadzania wód opadowych z terenu inwestycji (§ 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.).

WINB zauważył ponadto, że nie jest rzeczą organów nadzoru budowlanego merytoryczno-techniczna weryfikacja szczegółowych rozwiązań zastosowanych w przedłożonych projektach lub innych opracowaniach technicznych sporządzonych przez osoby posiadające stosowne uprawnienia w tym zakresie. Organ nie może kwestionować posiadanych przez autora projektu budowlanego uprawnień. Osoba sporządzająca ocenę lub ekspertyzę techniczną ponosi odpowiedzialność zawodową i cywilną za ewentualne skutki wynikające ze swojego opracowania. Zdaniem organu odwoławczego w omawianym przypadku brak jest jakichkolwiek okoliczności mogących nasuwać przypuszczenie nierzetelności bądź niekompletności rozwiązań przewidzianych w projekcie budowlanym zamiennym przedłożonym przez inwestora. Natomiast dopóki moc dowodowa danego dokumentu nie została obalona, organ administracyjny ma obowiązek uwzględnienia jego treści przy rozstrzyganiu danej sprawy.

Odnosząc się do treści odwołania A.S., WINB wskazał, iż podważenie prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń nie może opierać się o czysto polemiczne zgłoszenie zastrzeżeń tkwiących w subiektywnym postrzeganiu spornej materii, tymczasem stanowisko odwołującego się co do dopuszczalności legalizacji budowy nie zostało poparte żadnym dowodem o charakterze techniczno-merytorycznym.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że PINB w pełni zastosował się do zaleceń zawartych w decyzji kasacyjnej z dnia [...] maja 2021 r. Nie budzi również wątpliwości, iż inwestor dopełnił obowiązku wykonania określonych czynności i robót budowlanych wynikających z uprzedniej decyzji PINB, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. Ponadto w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji odniósł się w sposób wyczerpujący do uwag i żądań zgłaszanych przez strony na etapie postępowania dotyczącego zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego. Jako zgodne z prawem WINB ocenił również udzielone zezwolenie na wznowienie robót budowlanych związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji oraz nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie rozpatrywanego zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej (art. 51 ust. 4 u.p.b.). Z dotychczasowych ustaleń organu powiatowego nie wynika też, aby inwestor utracił prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym pierwotnym pozwoleniem na budowę (uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło na mocy decyzji Starosty z dnia [...] września 2020 r., nr [...], wydanej na podstawie art. 36a ust. 2 u.p.b).

WINB wyjaśnił też, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich może opierać się wyłącznie na obiektywnej ocenie dotyczącej przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności wymagań techniczno-budowlanych oraz norm dotyczących budowy. Oznacza to, że właścicielowi nieruchomości przysługują prawne środki ochrony przed sposobem zagospodarowania na cele budowlane nieruchomości sąsiedniej, jeżeli sposób zagospodarowania kolidowałby z jego prawnie chronionym interesem poprzez naruszenie przez inwestora obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych oraz norm dotyczących prowadzenia robót budowlanych, czego w niniejszej sprawie nie dostrzeżono. Natomiast rozstrzyganie ewentualnych sporów w tym zakresie związanych z wykonaniem robót budowlanych, w tym również sporów dotyczących odszkodowań za ewentualne straty, jakie wynikły na skutek wykonania tych robót, możliwe jest na drodze powództwa cywilnego przed sądami powszechnymi. Celem przepisów art. 50 i 51 u.p.b., mających zastosowanie w sprawie, jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót wykonanych z naruszeniem prawa, jednakże w aspekcie przepisów prawa administracyjnego a nie cywilnego.

Pismem z dnia [...] marca 2022 r. A.S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:

1) art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 35 ust. 1 u.p.b., art. 107 § 1 pkt 6,

art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak należytego rozstrzygnięcia i wyjaśnienia

w treści decyzji, czy obowiązki nałożone przez PINB decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., zostały wypełnione w całości, a tym samym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2) art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 32 ust. 4 pkt 2 u.p.b. oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak zbadania przez organ I instancji, czy inwestor nadal posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

3) naruszenie art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 32 ust. 4 pkt 2 u.p.b. oraz art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na arbitralnym stwierdzeniu przez WINB, że z akt postępowania nie wynika, aby inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym pierwotnym pozwoleniem na budowę, czego PINB nie weryfikował przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r.;

4) naruszenie art. 36a ust. 5 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 28 k.p.a., co polegało na braku dokładnego wyjaśnienia kwestii zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany, która to zmiana była spowodowana dodatkowymi oddziaływaniami wywołanymi na skutek spływu wód opadowych z terenu wyżej położonego (różnica wyniesienia poziomu posadowienia parteru zespołu budynków jednorodzinnych nr [...]) i w efekcie pominięcie wpływu tego faktu na ponowne ustalenie kręgu stron postępowania;

5) naruszenie art. 75 § 1 w zw. z art. 84 §1 k.p.a., poprzez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłych, a mianowicie geodety i hydrologa na okoliczność wpływu dokonanego podniesienia poziomu posadowienia parteru budynku względem projektowanego i istniejącego terenu, a w szczególności, czy prace budowlane zrealizowane przez inwestora spowodowały zmiany stanu wód na gruncie wpływające w sposób szkodliwy na działki sąsiednie;

6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.b., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na zaniechaniu wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego zarówno w postępowaniu organów obydwu instancji i zbadania prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji, przejawiające się w szczególności w błędnym ustaleniu, że organ I instancji nie ma możliwości zbadania prawidłowości wszystkich przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań oraz że organy nie mają podstaw do weryfikowania rozwiązań przyjętych przez projektanta.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż PINB w treści decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r. wypowiedział się wyraźnie co do części z nich wskazując, że zostały wypełnione przez inwestora (tj. co do obowiązków sformułowanych w pkt 1, 4, 6 i 7 decyzji z dnia [...] lipca 2020 r.). Natomiast co do obowiązków ujętych w pkt 2, 3 i 5, organ nie wypowiedział się. Brak jest więc pewności, czy i jak obowiązki te zostały wykonane. Ponadto, nawet jeśli inwestor je wypełnił i wszelkie odpowiedzi znajdują się w projekcie budowlanym zamiennym, to nie jest akceptowalne (z punktu widzenia standardów k.p.a.) odesłanie skarżącej do projektu zamiennego, gdyż nie posiada ona fachowej wiedzy z zakresu budownictwa i ma prawo oczekiwać od organu, iż w toku postępowania w sposób wyczerpujący wyjaśni wszelkie okoliczności mające wpływ na nieruchomości sąsiednie. Tym bardziej jest to uzasadnione, gdy pierwotnie organ zgłaszał wyraźne zastrzeżenia, co do robót budowlanych wykonywanych przez inwestora.

Ponadto, w ocenie skarżącej, organy dopuściły się naruszenia art. 75 § 1 k.p.a., bo nie dopuściły przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, którego powołanie sugerowały strony postępowania. W zasadzie chodzi o brak powołania dwóch biegłych – biegłego z zakresu geodezji i hydrologii na okoliczność wpływu dokonanego podniesienia poziomu posadowienia parteru budynku względem projektowanego i istniejącego terenu, a w szczególności, czy prace budowlane zrealizowane przez inwestora spowodowały zmiany stanu wód na gruncie wpływające w sposób szkodliwy na działki sąsiednie. Powyższy zarzut łączy się nierozerwalnie z zarzutem nr 6 dotyczącym stwierdzenia przez organy, iż nie jest możliwe badanie prawidłowości rozwiązań w projekcie zamiennym, bowiem za te odpowiada wyłącznie projektant. Skarżąca podkreśliła, iż nie chodziło tu jednak o podważanie kompetencji projektanta, a o zwyczajne sprawdzenie czy upewnienie się, czy rozwiązania przyjęte w projekcie są poprawne. Kontrola projektu budowlanego powinna nastąpić zwłaszcza wtedy, gdy w toku postępowania ujawnione zostaną sprzeczne interesy inwestora oraz osób trzecich, czyli właścicieli nieruchomości sąsiednich. Za przyjęte rozwiązanie techniczne odpowiada projektant, ale organ badając projekt musi wziąć pod uwagę takie okoliczności jak, np. względy bezpieczeństwa ludzi lub mienia, i nie może akceptować wadliwych rozwiązań. Według skarżącej organ powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłych tym bardziej wobec sygnałów ze strony mieszkańców (stron postępowania), że od chwili rozpoczęcia inwestycji i dokonania podwyższenia terenu pojawiły się problemy związane z zalewaniem działek sąsiednich, co wcześniej nie miało miejsca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2022 r. pełnomocnik uczestnika postępowania (inwestora) wniósł o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Podstawę odrzucenia zdaniem uczestnika stanowić powinna okoliczność braku wyczerpania przez skarżącą środków zaskarżenia w niniejszej sprawie, gdyż to nie ona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Dalej zaś uczestnik postępowania ustosunkowując się do zarzutów skargi uznał je za nieuzasadnione, w tym w kwestii posiadania prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane (załączając wypis z ksiąg wieczystych dotyczący spornych nieruchomości).

Następnie pismo procesowe z [...] listopada 2022 r. wniosła skarżąca, załączając do niego kserokopie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r., nr [...] uchylającej decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w sprawie nakazania D. sp. z o.o. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, mając potwierdzać zawarte w skardze argumenty dotyczące zmiany stosunków wodnych w związku z pracami budowlanymi i zasadność dokonania w tym zakresie oceny przez biegłego. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r., działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – Sąd przeprowadził dowód z w/w decyzji SKO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli stanowiła w niniejszej sprawie decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2021 r. o zatwierdzeniu inwestorowi projektu budowlanego zamiennego zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. [...] i zezwoleniu na wznowienie robót budowlanych przy budowie tego zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na ich użytkowanie po zakończeniu budowy.

Na wstępie, ustosunkowując się do najdalej idącego zarzutu, podniesionego w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2022 r. przez uczestnika postępowania (inwestora), a dotyczącego niedopuszczalności skargi z uwagi na brak wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przez skarżącą (odwołanie wniesione zostało przez A.S., a nie skarżącą – A.S.), Sąd uznał go za całkowicie nieuzasadniony. Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. wskazuje - jako przesłankę dopuszczalności wniesienia skargi - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W świetle cyt. przepisu nie budzi wątpliwości, iż dopuszczalność skargi jest uzależniona od wyczerpania środków zaskarżenia w sprawie w ogóle, tj. przez jakąkolwiek ze stron postępowania administracyjnego, a nie konkretnie przez stronę wnoszącą skargę do sądu. W rozpoznawanej sprawie wymóg określony w art. 52 § 1 p.p.s.a. został spełniony, gdyż odwołanie od decyzji organu I instancji zostało skutecznie wniesione przez A.S., zatem nie ulega wątpliwości, iż wniesiona skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Zasadniczą przyczynę, jaka legła u podstaw uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji stanowiło, dostrzeżone przez Sąd z urzędu, częściowo błędne określenie przedmiotu rozstrzygnięcia w skarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.

Mianowicie z akt administracyjnych wynika, iż sprawa zatwierdzenia projektu budowlanego i wznowienia robót budowlanych dotyczy działek o numerach [...] (są to numery działek po dokonaniu podziału działki nr [...], której dotyczyła prawomocnie uchylona decyzja Starosty z dnia [...] lipca 2018 r. o pozwoleniu na budowę). Począwszy od wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie w/w numerom działek przyporządkowane były numery budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i były to odpowiednio numery: [...]. Organ I instancji w sentencji i uzasadnieniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i zezwoleniu na wznowienie robót budowlanych, wskazał na zespół budynków mieszkalnych jednorodzinnych nr [...] w zabudowie szeregowej na działkach o nr ewid. [...]. Dwukrotnie wskazano zatem w decyzji organu I instancji działkę nr [...], a nie wskazano działki nr [...]. W sentencji i uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano m.in. działkę nr [...], której nie wymieniono w decyzji organu I instancji, przy czym nie dokonano sprostowania w tym zakresie decyzji organu I instancji. Należy ponadto zauważyć, że z treści złożonego przez inwestora projektu budowlanego z [...] września 2021 r. (plan zagospodarowania terenu zamienny oraz projekt architektoniczno-budowlany zamienny), zatwierdzonego zaskarżoną decyzją, wynika, iż dotyczy on budowy siedmiu zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej m.in. na działkach o nr ewid.: [...], przy czym na działce [...] znajduje się budynek oznaczony [...], na działce [...], na działce [...], na działce [...]. Ponadto obok oznaczenia budynku [...] znajduje się liczba 21 i analogicznie [...], nie ma zaś numerów wskazanych w decyzjach – [...]. Powyższe wynika zarówno z treści mapy do celów projektowych (str. 32 projektu zagospodarowania terenu zamiennego), jak i projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego (str. 19 – opis techniczny).

Wobec powyższego stwierdzić należało istotną rozbieżność pomiędzy treścią zaskarżonych decyzji, a treścią akt administracyjnych, na podstawie których zostały one wydane. Rozbieżności tej organy w żaden sposób nie wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji, a jednocześnie przyczyny takie nie wynikają też z akt administracyjnych sprawy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie wskazanie w decyzji administracyjnej konkretnej działki gruntu stanowi merytoryczny element tej decyzji. Oznaczenie numeru działki stanowi istotny element rozstrzygnięcia, gdyż konkretyzuje dopuszczalność prowadzenia określonych robót w precyzyjnie oznaczonym miejscu i nie można w decyzji, czy to lokalizacyjnej czy też w pozwoleniu na budowę, numerów określających poszczególne działki, na których jest planowana lub ma być realizowana inwestycja, traktować jako tylko cyfr, które nie niosą za sobą desygnatu w zakresie i przedmiocie inwestycji (por. wyrok NSA z 25 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2250/18).

Z uwagi na powyższe zawarte w decyzji organu I instancji wadliwe oznaczenia numeru działki oraz zaistniałe rozbieżności między treścią projektu budowlanego zamiennego, a treścią decyzji organów obu instancji go zatwierdzających, należało kwalifikować jako wadliwości decyzji, mające istotny wpływ na wynik postępowania i uzasadniające ich uchylenie przez Sąd.

Dodatkowo Sąd uznał za uzasadnione te zarzuty skargi, które odnosiły się do nienależytego wyjaśnienia kwestii spowodowania przez prace budowlane inwestora zmiany stanu wód na gruncie, wpływające szkodliwie na działki sąsiednie i związanej z tym konieczności dokonania weryfikacji przyjętych w projekcie zamiennym rozwiązań w tym zakresie, które zapewniłyby należytą ochronę.

PINB zatwierdzając decyzją z [...] grudnia 2021 r. projekt budowlany zamienny zezwolił na wznowienie robót budowlanych, stwierdzając wykonanie nałożonych na inwestora decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. obowiązków i jednocześnie spełnienie wymogów określonych w art. 35 u.p.b., wskazując przy tym na zastosowane przez inwestora rozwiązanie odprowadzania wód opadowych na własny teren nieutwardzony do dołów chłonnych oraz dodatkowe zabezpieczenie w postaci monolitycznego cokołu ogrodzenia stanowiące urządzenie zabezpieczające tereny sąsiednich nieruchomości przed zalewaniem wodami opadowymi, zaznaczając, iż za projekt budowlany zamienny odpowiada projektant i organ nadzoru jest obowiązany dać wiarę dowodowi inwestora. Z kolei w decyzji organu odwoławczego WINB podzielając stanowisko PINB, stwierdził brak okoliczności mogących wskazywać na nierzetelność bądź niekompletność rozwiązań przewidzianych w projekcie budowlanym zamiennym przedłożonym przez inwestora. W zakresie zaś podniesionych w odwołaniu zarzutów związanych z kwestią zalewania nieruchomości wodami opadowymi, WINB stwierdził, iż powyższe nie zostało poparte dowodem o charakterze techniczno-merytorycznym.

Dokonując oceny powyższych decyzji w omawianym aspekcie wskazać należy, że sam fakt przedłożenia przez inwestora projektu zamiennego zgodnie z art. 51 ust. 4 u.p.b. nie legalizuje samowolnie wykonanych robót budowlanych i nie nakłada na organ obowiązku wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego. Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego w sposób zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zapewniający doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2014 r. II OSK 1318/13). Obowiązkiem organu jest natomiast sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 u.p.b., w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 13 lutego 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) obowiązującą od 19 września 2020 r. zgodnie z art. 25 ustawy nowelizującej, według którego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że projekt budowlany zamienny podlega merytorycznej ocenie organu nadzoru budowlanego, tak jak projekt "pierwotny". Wprawdzie co do zasady organ dokonujący sprawdzenia spełnienia wymagań na podstawie art. 35 u.p.b. pozbawiony został możliwości ingerencji w zawartość merytoryczną projektu, a ocenie może podlegać jedynie zgodność przyjętych rozwiązań z prawem w zakresie określonym w ustawie, to jednak, jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1687/17, powyższe nie oznacza, że "organ administracji zwolniony jest z powinności oceny, czy projekt budowlany odpowiada powszechnie obowiązującym przepisom, a ponadto ustosunkowania się do zgłoszonych przez stronę zarzutów skierowanych pod adresem projektu z punktu widzenia zgodności z przepisami. Czym innym jest przyjęcie określonych rozwiązań architektonicznych i techniczno-budowlanych, oczekiwanych przez inwestora i zaakceptowanych przez projektanta, zapewnienie projektanta o zgodności tych rozwiązań z przepisami, a czym innym dokonanie oceny przyjętych rozwiązań pod względem zgodności z przepisami przez organ. Należy to do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego (tych ostatnich organów w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 – 51 ustawy)".

W powyższym kontekście, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, istotne znaczenie ma art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b., który stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich powinno być interpretowane w sposób obiektywny, tj. zgodnie z regulującymi proces inwestycyjny przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Wyznacznikiem zakresu, w jakim wydający decyzję organ ma obowiązek chronić uprawnienia osób trzecich, są przepisy prawa materialnego.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organy dokonując sprawdzenia wymogów w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, nie dokonały pożądanej z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy, analizy kwestii dotyczącej stosunków wodnych w związku z pracami budowlanymi prowadzonymi przez inwestora i zaproponowanych w tym zakresie rozwiązań w projekcie zamiennym. Podkreślić należy, iż kwestia zmiany w obrębie stosunków wodnych związanych z pracami budowlanymi prowadzonymi przez inwestora, w tym przede wszystkim w wyniku podniesienia poziomu parteru budynku (niezgodnie z projektem budowlanym), było od początku w przedmiotowej sprawie sporna i na tyle istotna, że z uwagi m.in. na powyższe nałożone zostały na inwestora obowiązki w decyzji z [...] lipca 2020 r. Argumenty dotyczące zalewania nieruchomości sąsiednich, podnoszone były również w toku postępowania naprawczego (stąd m.in. żądanie w odwołaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety i hydrologa na okoliczność celem zbadania prawidłowości zaproponowanego w projekcie budowlanym rozwiązania). Dodatkowo okoliczności występujących trudności w zakresie stosunków wodnych na nieruchomościach sąsiadujących z terenem objętym inwestycją potwierdza toczące się postępowanie w sprawie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r.).

Z powyższych względów Sąd uznał, iż opisany wyżej aspekt sprawy wymagał od organów dokonania pogłębionej analizy i oceny w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, czego organy zaniechały. Niewątpliwie postępowanie prowadzone na podstawie przepisów Prawa wodnego w sprawie nakazania wykonania inwestorowi urządzeń zapobiegających szkodom jest postępowaniem odrębnym od postępowania naprawczego, prowadzonym w oparciu o inne przepisy prawa, jednak nie oznacza to, że w postępowaniu naprawczym organ nadzoru jest pozbawiony kompetencji do badania kwestii stosunków wodnych. Podkreślić należy, że ocena w zakresie stosunków wodnych nie jest kompetencją zastrzeżoną wyłącznie dla wójta, burmistrza, prezydenta miasta na podstawie przepisów Prawo wodne, ale kompetencje w tym zakresie przysługują także organom nadzoru, w przypadku, gdy zmiany w zakresie stosunków wodnych wystąpiły w związku z realizacją obiektów budowlanych. Wręcz wskazuje się w orzecznictwie, że postępowanie na podstawie u.p.b. wyprzedza postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy Prawo wodne, właśnie w sytuacji jeżeli do naruszenia stosunków wodnych doszło w następstwie robót budowlanych (por. np. wyrok WSA w Lublinie z 28 czerwca 2022 r., II SA/Lu 271/22, wyrok NSA z 9 stycznia 2019 r., II OSK 399/17 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 5 kwietnia 2017 r. II SA/Gl 80/17, przy czym pomimo zmiany ustawy Prawo wodne przepis aktualnie obowiązującej ustawy Prawo wodne odpowiada treści poprzednio obowiązującego przepisu wobec czego tezy wyroku pozostają aktualne).

Analizując w powyższym kontekście niniejszą sprawę z punktu widzenia cyt. art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b. w związku przede wszystkim z § 28 i 29 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., dotyczącymi odprowadzania wód opadowych i zakazu zmiany naturalnego spływu wód, należy stwierdzić, że nie zostały w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnione w sprawie kwestie ewentualnej zmiany naturalnego spływu wód w związku z pracami budowlanymi i prawidłowości rozwiązań przewidzianych w projekcie. W kontekście zaś stanowiska strony skarżącej i okoliczności sprawy związanych z zalewaniem nieruchomości sąsiednich inwestycji, które nie mają charakteru potencjalnego, lecz jak potwierdza analiza akt sprawy - realny, wskazana jest niewątpliwie ocena w powyższym aspekcie i analiza skuteczności rozwiązania przewidzianego w projekcie, które powinno gwarantować zabezpieczenie interesów właścicieli nieruchomości sąsiedniej. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, takiej analizy w zaskarżonej decyzji sytuacji zabrakło. Należy mieć na względzie przy tym, iż projekt zamienny, z jakim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, ma zmierzać do minimalizowania negatywnych skutków istotnych odstępstw od projektu budowlanego pierwotnego i stąd za uzasadnione uznał Sąd uzupełnienie przez organ oceny w powyższym zakresie, przy czym na tym etapie postępowania Sąd nie przesądza o zasadności przeprowadzenia przez organy dowodu z opinii biegłych, gdyż oceny w tym zakresie dokonać powinny organy adekwatnie do wyników przeprowadzonej przez nie analizy i oceny konieczności na tym tle pozyskania wiedzy specjalistycznej. Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej to organy administracji państwowej winny zebrać materiał dowodowy w sposób rzetelny i wyczerpujący, a następnie dokonać jego oceny, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 7, 77 i 80 i 107 § 3 k.p.a.).

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie dokonały, mimo opisanych okoliczności sprawy, dostatecznej oceny i analizy dotyczącej wpływu inwestycji objętej zaskarżoną decyzją na stosunki wodne w obrębie sąsiednich nieruchomości i z tego punktu widzenia oceny wykonania obowiązków nałożonych decyzją z [...] lipca 2020 r. (w tym szczególnie odnośnie do obowiązków wskazanych w pkt 3). Zwrócić należy na marginesie uwagę, że w wyrokach tutejszego Sądu wydanych w sprawach o sygn. akt II SA/Go 626/20 i 630/20, które nie są wiążące w przedmiotowej sprawie, ale zostały wydane w podobnym stanie faktycznym i prawnym (dotyczą inwestycji inwestora na sąsiednich nieruchomościach), Sąd prawomocnie oddalił skargi na decyzje o nałożeniu obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, wskazując w uzasadnieniu wyroków, iż projekt zamienny powinien zawierać wyjaśnienie kwestii wpływu istotnego odstępstwa na stosunki wodne.

Natomiast za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące braku zbadania przez organy czy inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Należy mieć na uwadze, iż inwestor uzyskał przez rozpoczęciem inwestycji pozwolenie na budowę, w którym jako element wymagany zobowiązany był załączyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Słusznie organ II instancji zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż żadne okoliczności nie wskazują aby prawo to inwestor utracił, a strona skarżąca podnosząca powyższy argument nie przedstawiła żadnych dowodów uprawdopodobniających, aby do utraty takiego prawa doszło. Dodać należy przy tym, iż uczestnik postępowania (inwestor) na etapie postępowania sądowego załączył odpis z ksiąg wieczystych potwierdzający tytuł prawny przysługujący mu do nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją.

Za nieuzasadniony uznał też Sąd zarzut skarżącej dotyczący konieczności ponownego ustalenia kręgu stron z uwagi na błędnie określony obszar oddziaływania. Brak okoliczności wskazujących na błędne określenie stron postępowania w niniejszej sprawie, przy czym skarżąca podnosząc powyższy zarzut nie uprawdopodobniła w żaden sposób powołanej okoliczności. Wyjaśnić należy dodatkowo, iż osoby które mimo posiadanego interesu prawnego nie brały udziały w postępowaniu administracyjnym bez swojej winy mogą wnieść o wznowienie postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. również decyzję organu I instancji (pkt I sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie wyjaśnić rozbieżności w numeracji budynków i działek nieruchomości i prawidłowo je określić w sposób znajdujący odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy. Ponadto organ zobowiązany będzie wyjaśnić i szczegółowo odnieść się do kwestii wpływu inwestycji na stosunki wodne sąsiednich nieruchomości w aspekcie oceny zmiany naturalnego spływu wód i przyjętych w związku z tym rozwiązań w projekcie budowlanym zamiennym i w tym zakresie dokona wnikliwej analizy, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w kwocie 997 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 t.j.) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.