Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 909/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124b
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi E. R. i M. R. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta (organ I instancji) decyzją z dnia [...], na wniosek pełnomocnika spółki [...] (spółka), zobowiązał każdoczesnego właściciela nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu A, gmina A, jako działka nr [...] o pow. 0,9600 ha, KW [...], do jej udostępnienia spółce A, w celu wykonania prac związanych z wymianą przewodów napowietrznych średniego napięcia, gołych typu AFL-6 3x35 mm kw. na przewody niepełnoizolowane typu BLL-T 3x50 mm kw. o długości 21 m oraz wymianą stanowiska słupowego typu ŻN 12 na słup typu E12. Obszar zajęcia nieruchomości określono na 0,03 ha, okres udostępnienia nieruchomości określono na 21 dni od dnia rozpoczęcia robót budowlanych.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli właściciele przedmiotowej nieruchomości E. i M. R., nie zgadzając się z ograniczeniem w korzystaniu z działki [...]. W treści odwołania zażądali zadośćuczynienia w wysokości 1 tys. zł za udostępnienie spółce swojej nieruchomości, w celu wykonania prac związanych z wymianą stanowiska słupowego i przewodów linii napowietrznej SN 15kV.

Wojewoda (Wojewoda, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość zastosowania ograniczenia prawa własności na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wynika bowiem z wniosku inwestora z dnia 07.05.2021 r., planowane prace obejmować będą wymianę przewodów napowietrznych średniego napięcia, gołych typu AFL-6 3x35 mm kw. na przewody niepełnoizolowane typu BLL-T 3x50 mm kw. oraz wymianę stanowiska słupowego typu ŻN 12 na słup typu E12.

Pełnomocnik spółki, przed wystąpieniem z wnioskiem w przedmiotowej sprawie do organu pierwszej instancji, zwrócił się niejednokrotnie o udzielenie zgody przez właścicieli działki nr [...] położonej w obrębie A, gmina A o udostępnienie przedmiotowego gruntu w celu przeprowadzenia prac remontowych, z jednoczesną propozycją wynagrodzenia. Próby inwestora o uzyskanie zgody właścicieli były podejmowane w długim okresie od 23.05.2018 r. do 20.08.2020 r. W licznej korespondencji pełnomocnicy inwestora wyjaśniali kwestie celowości zajęcia gruntu, rodzaj planowanych prac remontowych, obrazując miejsce i obszar zajęcia działki na załączniku graficznym oraz przedstawiając propozycje jednorazowej zapłaty za udostępnienie nieruchomości. Kwestią sporną pomiędzy stronami były oczekiwania finansowe właścicieli działki, nieakceptowalne przez inwestora. Ostatecznie pismem z dnia 1 sierpnia 2020 r. p. R. postawili stanowczy warunek wyrażenia zgody na wymianę słupa oraz za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez 10 lat wstecz, za wypłatę określonej sumy pieniędzy. W związku z niemożnością wypracowania kompromisu, pełnomocnik spółki wystąpił z wnioskiem o decyzyjne zobowiązanie właścicieli działki [...] do jej udostępnienia w trybie art. 124b u.g.n. Tym samym w ocenie Wojewody zasadnie przyjął organ I instancji, że mimo licznych prób podjętych przez inwestora w zakresie uzyskania wymaganej zgody, nie doszło do polubownego uzyskania pozwolenia na wejście.

Skargę na decyzję Wojewody wywiedli M. R. i E. R. (skarżący), podnosząc, że nie zgadzają się z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Skarżący stwierdzili również, że żądają zapłaty w wysokości 1 000 zł za udostępnienie spółce wejścia na działkę nr [...], obręb A spółce w celu przebudowy linii napowietrznej średniego napięcia. Wskazali przy tym, że Wojewoda wcześniej wydał decyzję w tej sprawie z dnia [...]. W ocenie skarżących nie może być tak, że spółka może dowolnie postępować, nie licząc się z drobnym rolnikiem.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, a skarżący mu nie oponowali.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (ust. 1). Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2a). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (ust. 4). Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (ust. 5).

Przepis artykułu 124b ust. 1 u.g.n. wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: konieczności wykonania czynności związanych między innymi z konserwacją i remontami wymienionych w tym przepisie przewodów i urządzeń oraz braku zgody właściciela nieruchomości na udostępnienie urządzenia w celu realizacji tych czynności (por. M. Wolanin, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2017, s. 831-832).

Jeśli chodzi o przesłankę pierwszą warunkiem uznania planowanych robót jako, przewidzianych w art. 124b ust. 1 u.g.n., czynności związanych z remontem przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej jest wykazanie, że roboty te spełniają przesłanki określone w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane, co oznacza, że roboty (czynności) remontowe wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym polegać powinny na odtworzeniu (także z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów) stanu pierwotnego, bez zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu w tym bez zmiany takich parametrów, jak powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość (por. W. Piątek w: Prawo budowlane. Komentarz, red. A. Gliniecki, Warszawa 2016, s. 65-66, uw. 13).

Oceniając charakter takich prac uwzględnić należy również publicznoprawne obowiązki operatora systemu przesyłowego, o których to mowa jest w art. 6 pkt 2 u.g.n., a które to zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 Prawa energetycznego obejmują prace gwarantujące bezpieczeństwo i niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz utrzymywanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię (por. wyrok NSA z 15 maja 2018 r., I OSK 2739/17, dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika zaś z wniosku inwestora z dnia 7 maja 2021 r., planowane prace obejmować będą wymianę przewodów napowietrznych średniego napięcia, gołych typu AFL-6 3x35 mm kw. na przewody niepełnoizolowane typu BLL-T 3x50 mm kw. oraz wymianę stanowiska słupowego typu ŻN 12 na słup typu E12. Co istotne, na skutek prac remontowych parametry linii, tj. długość i napięcie znamionowe wynoszące 15 kV nie ulegną zmianie. Podobnie trasa istniejącej linii elektroenergetycznej oraz miejsce posadowienia słupa nie ulegnie zmianie. Wykonanie planowanych prac ma pozwolić ograniczyć występowanie awarii związanych ze stanem technicznym linii, a wymiana przewodów na wykonane w nowej technologii, ma ograniczyć w znacznym stopniu przerwanie działania linii. Podkreślić należy, że wbrew sugestiom skarżących, wnioskowana wymiana dotyczy przewodów napowietrznych a nie podziemnych. Bezsprzecznie zatem wskazane przez inwestora prace nie wykraczają poza granice czynności remontowych.

Ponadto spółka nie uzyskała, pomimo podejmowanych od 23.05.2018 r. do 20.08.2020 r. prób, zgody skarżących na udostępnienie ich nieruchomości w celu przeprowadzenia przedmiotowych prac.

Już pismami z dnia 23 maja 2018 r. projektant M. W. skierował do skarżących prośbę o wyrażenie zgody na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji. Korespondencja ta nie została jednak odebrana. Dlatego też ponowiono ją w czerwcu 2018 r. W dniu 22.06.2018 r. wnioskodawca otrzymał pismo od właścicieli nieruchomości z informacją, że nie wyrażają oni zgody na udostępnienie nieruchomości, jednocześnie zaproponowali oni jednorazowe zadośćuczynienie w kwocie 12 000 zł. Natomiast pismem z 22.06.2018 r. (akta adm., k. – 29) projektant M. K. skierował wniosek do inwestora o zlecenie operatu szacunkowego dla przedmiotowej działki, w celu zaproponowania realnej kwoty właścicielom za udostępnienie nieruchomości w celu posadowienia infrastruktury technicznej. Następnie, po otrzymanej wycenie nieruchomości, pismem z dnia 11 września 2018 r. (akta adm., k. – 28) zwrócono się w imieniu spółki do skarżących o zajęcie stanowiska wobec proponowanych kwot oraz wyrażenia zgody na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji. W dniu 21.09.2018 r. projektant otrzymał od skarżących pismo z informacją, że nie wyrażają oni zgody na udostępnienie nieruchomości, jednocześnie jednak zaproponowali oni przy tym jednorazowe zadośćuczynienie w kwocie 12 000 zł na ich rzecz w zamian za udostępnienie ich działki.

Następnie pismem z 8 kwietnia 2020 r. pełnomocnik spółki K. Z. zwróciła się do skarżących o wyrażenie zgody na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji oraz informację o kończących się rokowaniach. W dniu 22.04.2020 r. otrzymano odpowiedź od właścicieli z informacją, że podtrzymują swoje stanowisko i nie wyrażają zgody na udostępnienie nieruchomości w związku z wymianą urządzeń na ich działce.

Z kolei w dniu 22.06.2020 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z właścicielem nieruchomości, podczas której p. R. nie zgodził się na ustanowienie służebności przesyłu oraz przedstawił swoje stanowisko wobec wyceny 1000 zł za udostępnienie nieruchomości w związku z wymianą urządzeń elektroenergetycznych. Z kolei w dniu 06.07.2020 r. przesłano do skarżących pismo, z informacją o braku zgody spółki A na zaproponowaną kwotę i podtrzymaniu swojego dotychczasowego stanowiska.

Pismem z dnia 20 lipca 2020 r. (akta adm., k. – 17) pełnomocnik K. Z. wysłała do skarżących pismo, w którym poinformowała o złożeniu ugodowej propozycji spółki i wypłacie wynagrodzenia z tytułu dotychczasowego bezumownego korzystania z nieruchomości za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 600 zł lub oświadczenia woli stron w wysokości 300 zł. W odpowiedzi inwestor otrzymał pismo z brakiem zgody na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji lub zgodę, pod warunkiem zapłaty 1000 zł za wymianę słupa.

W dniu 12 sierpnia 2020 r. projektant K. Z. wysłała do skarżących pismo wyjaśniające planowaną inwestycję oraz poinformowała o braku akceptacji ze strony spółki a na żądania właścicieli. W związku z powyższym oraz niemożnością wypracowania kompromisu dążącego do obopólnej zgody, spółka postanowiła zakończyć negocjacje ze skarżącymi, uznając rokowania za zakończone niepowodzeniem.

Bez wątpienia zatem mimo licznych prób podjętych przez spółkę w zakresie uzyskania wymaganej zgody na udostępnienie przez skarżących ich nieruchomości i pomimo długiego okresu wymiany korespondencji i próby wypracowania kompromisu, ostatecznie nie doszło do polubownego uzyskania pozwolenia na takie wejście. Skarżący bezsprzecznie nie wyrazili na to zgody, nie aprobując zaproponowanego przez spółkę odszkodowania z tego tytułu.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że celem art. 124b ust. 1 u.g.n. jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymywania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości i za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami Prawa energetycznego i wiążą się z utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.

W niniejszej sprawie nie ma zaś znaczenia fakt wydania innej decyzji, wskazanej w skardze. Nie wpływa to bowiem w żadnym stopniu na rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie czynności konieczne do wyjaśnienia sprawy oraz zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w decyzjach organów obu instancji.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.