Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 561/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 par. 1, art. 79 par. 2, art. 165a
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 30 października 2019 r. R. K. ("Strona", "Podatnik", "Skarżący") złożył wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego. Powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności na wyrok o sygn. II FSK 3685/18, dotyczący tzw. ulgi meldunkowej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] ("Naczelnik", "Organ I instancji") w dniu [...] listopada 2019 r. wydał postanowienie, w którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Uznał, że nie ma podstaw do merytorycznego odniesienia się do wniosku, ponieważ prawo złożenia wniosku

o stwierdzenia nadpłaty zostało ograniczone czasowo. Przywołując treść obowiązujących w tym zakresie przepisów, tj. art. 70 § 1 i art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. - dalej także "Op", "Ordynacja podatkowa"), Organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przewidziany w art. 79 § 2 Op termin wystąpienia z wnioskiem

o stwierdzenie i zwrot nadpłaty wygasł z upływem 31 grudnia 2016 r.

Strona złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika. Uznała, że narusza ono art. 165a Ordynacji podatkowej. Organ I instancji nie zrozumiał bowiem istoty wniosku, który nie dotyczy zwrotu nadpłaty za rok, w którym zostało sprzedane mieszkanie, a dotyczy zwrotu nadpłaty za rok, w którym dokona została jej wpłata. Podatnik podnosił, że w roku 2015 nie ciążyło na nim żadne zobowiązanie podatkowe w żadnym podatku i że dokonał bezzasadnych wpłat na konto urzędu skarbowego w wysokości 52 049 zł. Z tego powodu został złożony wniosek o ich zwrot, a roszczenie to, zdaniem Skarżącego, nie jest przedawnione. Podał nadto, że

Naczelnik wprowadził Skarżącego w błąd informując bezpodstawnie, że nie spełnił kryterium zwolnienia z podatku dochodowego w związku ze sprzedażą mieszkania w roku 2010 r. W ten sposób wymusił na nim, w dniu 9 kwietnia 2015 r., złożenie korekty deklaracji podatku dochodowego za rok 2010, a następnie jego zapłatę.

W ocenie Skarżącego, wobec tego, że spełnił kryteria zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży mieszkania dokonanego w roku 2010, złożona korekta deklaracji za rok 2010 nie może wywoływać żadnych skutków, w tym określać zobowiązania podatkowego za rok 2010. W związku z powyższym Strona oświadczyła, że wycofuje się od skutków złożonej korekty, a zobowiązanie wynika ze złożonej poprawnie i w terminie pierwotnej deklaracji PIT. Podatnik podniósł w zażaleniu, że działając pod presją grożących dodatkowych kar, o których informowany był przez pracowników Urzędu Skarbowego, działając w zaufaniu do organu państwa i będąc nieświadomy swych praw, dokonał wpłat do Urzędu Skarbowego na kwotę 52 049 zł. Wobec tego, że od dnia dokonania wpłat nie minęło jeszcze 5 lat, Strona wniosła o ich zwrot. Skarżący uznał, że zobowiązanie podatkowe za 2010 r. zostało jedynie "wymyślone przez pracowników aparatu podatkowego. Dlatego wpłacone kwoty w roku 2015 winny zostać zwrócone, jako nienależne Skarbowi Państwa nadpłaty.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "Organ II instancji"), postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika. Dyrektor wskazał, że niniejszej sprawie termin złożenia zeznania i płatności podatku upłynął z dniem 30 kwietnia 2011 r., a zatem termin przedawnienia rozpoczął bieg od 1 stycznia 2012 r., a w konsekwencji przedawnienie zobowiązania podatkowego za 2010 r. nastąpiło z dniem 31 grudnia 2016 r.

W związku z powyższym Organ II instancji nie zgodził się ze stwierdzeniem Strony zawartym w zażaleniu, że skoro od dnia dokonania wpłaty w 2015 r. nie minęło jeszcze 5 lat, to w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka przedawnienia, a wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty został złożony przed upływem terminu przedawnienia. Naczelnik zasadnie zatem odmówił wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej.

Strona wniosła skargę na postanowienie Dyrektora. Wskazała, że wpłata na konto Urzędu Skarbowego nastąpiła wskutek ewidentnego naruszenia prawa przez aparat podatkowy. Naruszona została m.in. konstytucyjna zasada zaufania obywatela do działania organów Państwa, zasada legalizmu, naruszone zostały przepisy ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032 ze zm., dalej także "updof" lub "ustawa"). Skarżący spełnił warunki zwolnienia z podatku od sprzedaży mieszkania dokonanej w 2010 roku i wprowadzony w błąd przez urzędników Urzędu Skarbowego. Skarżący oświadczył "z ostrożności procesowej", że wycofuje się od skutków złożonej w 2015 r. korekty deklaracji PIT.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej - "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Orzecznictwo sądów administracyjnych odnośnie do tzw. ulgi meldunkowej zmieniało się na przestrzeni ostatnich lat. O ile w pierwotnie wydawanych orzeczeniach niezłożenie organowi podatkowemu informacji o zameldowaniu

w zbytym mieszkaniu przez co najmniej 12 miesięcy przed zbyciem oraz o zamiarze skorzystania z ulgi traktowane było jako brak materialnoprawego warunku zwolnienia z podatku, o tyle w ostatnim czasie stanowisko sądów polega na akcentowaniu naruszenia przez Ustawodawcę zasady proporcjonalności przy wprowadzeniu do ustawy wymogu takiej informacji. Z tego względu sądy przychylają się do poglądu, że pomimo braku złożenia tej informacji podatnik jest uprawniony do ulgi meldunkowej, o ile tylko obiektywnie był zameldowany w mieszkaniu przez wskazany okres.

Przyjąć należy, że to ta zmiana stanowiska orzecznictwa legła u podstaw żądania Skarżącego w niniejszej sprawie.

Sąd zauważa jednak, że w polskim systemie prawnym zobowiązania podatkowe mogą gasnąć także w sposób nieefektywny, m.in. poprzez przedawnienie. Zazwyczaj przedawnienie działa na korzyść podatnika, tzn. organy podatkowe nie mogą ustalać, określać i egzekwować zobowiązań przedawnionych, co oznacza, że choć zobowiązanie istniało i powinno być w swoim czasie zapłacone, to upływ terminu przedawnienia powoduje, iż podatnik nie ma obowiązku zapłaty podatku po przedawnieniu. Niestety istnienie instytucji przedawnienia działać może także na niekorzyść podatnika. Niniejsza sprawa jest tego najlepszym przykładem. Otóż Organy trafnie wyjaśniły Skarżącemu, że na podstawie art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz jej zwrot wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. W sprawie Skarżącego nie istnieją żadne szczególne ustawy podatkowe, które pozwalałyby na odstąpienie od tego przepisu. Myli się Skarżący twierdząc, że termin przedawnienia liczony być powinien od końca roku, w którym nastąpiła zapłata podatku. Zgodnie bowiem z art. 70 § 1 Op, termin taki liczy się od końca roku, w którym upływał termin płatności podatku. Termin płatności podatku dochodowego z tytułu zbycia nieruchomości

w roku 2010 upływał w dniu 30 kwietnia 2011 r., jak prawidłowo wyjaśniły to Organy wskazując odpowiednią podstawę prawną. Dlatego termin przedawnienia zobowiązania Skarżącego upłynął z końcem roku 2016. Wniosek o stwierdzenie

i zwrot nadpłaty złożony przez Skarżącego w roku 2019 był więc spóźniony. Organy nie mogły wszcząć postępowania, o którym z góry było widome, że podlegałoby umorzeniu. Dlatego, na podstawie art. 165a Ordynacji, wydane postanowienia uznać należy za zgodne z prawem.

Skarżący słusznie zauważa, że nikt, zwłaszcza organ Państwa, nie powinien czerpać korzyści z naruszania prawa. Niemniej w systemie prawa podatkowego funkcjonuje wspomniana instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych. Jej istnienie wynika z kilku racji – chodzi m.in. o intencję stabilizacji zadawnionych stosunków prawnych. Jak Sąd wyżej odnotował, zazwyczaj przedawnienie chroni podatników, ale może się też okazać, że przedawnienie chroni organ podatkowy. Dlatego nie przesądzając w niniejszym wyroku, czy Skarżący rzeczywiście zasługiwał za zwolnienie z podatku w ramach tzw. ulgi meldunkowej (nie jest to przedmiotem niniejszej sprawy), Sąd musiał podzielić pogląd Organów, że żądanie stwierdzenia nadpłaty podatku za rok 2010, sformułowane dopiero w roku 2019, było spóźnione, a przez to niedopuszczalne. Nieistotne przy tym okazało się, że - jak wynika ze skargi – korekta deklaracji złożona w roku 2015 i zapłata podatku wyniknęła z wprowadzenia Skarżącego w błąd i zamiaru "działania w obronie własnej godności" w obawie przed postępowaniem karnoskarbowym. Termin na wniesienie kolejnej korekty upływał z końcem 2016 r. Także takim terminem obwarowane było "...wycofanie się od skutków złożonej w 2015 roku korekty deklaracji PIT." (cytat ze skargi.

Z tych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.