Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1165/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 2a i 4
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości; oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], Wójt Gminy W. na podstawie art. 123 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 93 ust. 2a, 4 i 5, art. 97 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102 poz. 651 z późn. zm.) zaopiniował pozytywnie podział nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], o pow. 2,4200 ha, położonej w obrębie geodezyjnym N., Gm. W. – z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego – eksploatacji węgla brunatnego metodą odkrywkową – odkrywka T. – Etap I, uznając go za zgodny z ustaleniami wymienionego planu.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w dniu [...] grudnia 2009 r. Kopalnia Węgla Brunatnego "K." w K. S.A. wystąpiła się z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału przedmiotowej nieruchomości. Proponowany podział dokonywany jest na cel publiczny – wydobycie i składowanie kopalin, stanowiących własność Skarbu Państwa, oraz węgla brunatnego, wydobywanego metodą odkrywkową. Jak wynika z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego – eksploatacji węgla brunatnego metodą odkrywkową – odkrywka T. – Etap I, zatwierdzonego uchwałą nr XXXII/189/09 Rady Gminy Wierzbinek z dnia 18 września 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 183 poz. 3094), przedmiotowa działka objęta jest symbolem PG-KDW-O.IT.R, co oznacza: teren i obszar górniczy – korytarz odstawy węgla i infrastruktury technicznej i teren rolny. Zaproponowany podział jest zatem zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. Wójt pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału przedmiotowej nieruchomości, lecz akt ten został uchylony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt II SA/Po 401/10. Uwzględniając zawarte w wyroku Sądu wytyczne organ zwrócił się Kopalni Węgla Brunatnego "K." o wyjaśnienie, czy możliwe jest wykonanie przejazdu na projektowanych działkach: z działki nr [...] do działku nr [...] przez działkę nr [...]. W odpowiedzi Kopalnia wskazała na objazd przez drogi gminne, które oznaczone są numerami [...], [...], [...], [...], a następnie drogą technologiczną wzdłuż trasy węglowej po wschodniej stronie działek nr [...], [...], [...], [...]. Natomiast po wybudowaniu trasy węglowej na wniosek właściciela działki nr [...] można będzie wykonać przejazd kategorii D lub F przez działkę nr [...]. Kopalnia zadeklarowała także chęć nabycia działki nr [...]. J. G., właściciel działki nr [...], która podlegać ma podziałowi, oświadczył, iż nie wyraża zgody na proponowany podział, bowiem godzi on w funkcjonowanie jego gospodarstwa rolnego, będące źródłem utrzymania całej rodziny. Wskazał zarazem na możliwość realizacji inwestycji Kopalni na działce nr [...], która nie jest jednak objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ podniósł, iż projektowana działka nr [...] znajduje się w ciągu działek wykupionych przez Kopalnię i jest niezbędna do utworzenia korytarza odstawy węgla. Tym samym ewentualne przyszłe przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Kopalni Węgla Brunatnego "K." na skutek wywłaszczenia powiększyłoby sąsiednią nieruchomość zarówno od strony północnej, jak i południowej. Tak dokonany podział, skutkiem którego obok działki [...] powstanie działka nr [...] o pow. 0,2421 ha jest zgodny z art. 93 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wydzielone w podziale działki będą realizowały przeznaczenie określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Podział dokonuje się bowiem w celu uzupełnienia korytarza odstawy węgla o teren działki nr [...]. Działka nr [...] będzie natomiast należała do dotychczasowego właściciela, który może ją nadal wykorzystywać rolniczo. Dodatkowo istnieje możliwość wykonania przejazdu z działki nr [...] do działki nr [...]. Organ nie podzielił argumentacji J. G., iż korzystanie z działki [...] nie będzie możliwe i zrujnuje jego rodzinę. J. G. jest bowiem właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 21,82 ha, a zatem ewentualne zmniejszenie jego powierzchni o 0,1300 ha nie będzie miało istotnego wpływu na byt gospodarstwa, tymbardziej że działka nr [...] będzie nadawać się do użytkowania rolnego, a Kopalnia deklaruje możliwość jej wykupienia.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. J. G. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, iż proponowany podział nieruchomości jest identyczny z tym, jaki został wcześniej zakwestionowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Przedłożony projekt nie zawiera również rozstrzygnięć w zakresie dróg dojazdowych do działki nr [...], a poza tym jest niezgodny z ustaleniami miejscowego planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż skarżący nie będzie mógł korzystać z należącej do niego działki na cele rolne. Zgłaszane propozycje dojazdu pozostają tylko obietnicą, która może nie być spełniona ze względu na brak potwierdzenia w dokumencie urzędowym lub planie miejscowym. Propozycja ta odnosi się przy tym do działań przyszłych, nie rozwiązując bieżącego problemu. Skarżący podniósł też, że organ nie wyjaśnił dokładnie sprawy. Skarżący jest wprawdzie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 21,82 ha, są to jednak w większości grunty o niskiej bonitacji (kl. V i VI), łąki, nieużytki i tereny podmokłe, a ich wartość przeliczeniowa wynosi 5,7675 ha. Prowadzone gospodarstwo rolne osiąga przychodowość roczną w wysokości ok. 11.000,00 zł.

Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy W.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotowa działka znajduje się na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego - eksploatacji węgla brunatnego metodą odkrywkową - odkrywka T. - Etap I, zatwierdzonego uchwałą nr XXXII/189/09 Rady Gminy Wierzbinek z dnia 28 września 2009 r. i oznaczona jest symbolem PG-KDW-O,II,R - teren i obszar górniczy, korytarz odstawy węgla i infrastruktury technicznej oraz teren rolniczy. Mając na uwadze art. 93 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wstępny projekt podziału tej nieruchomości należało porównać z ustaleniami planu miejscowego w celu określenia ich zgodności. Projekt podziału działki nr [...] przewiduje wydzielenie działek: nr [...] o pow. 2,0479 ha, [...] o pow. 0,1300 ha i [...] o pow. 0,2421 ha. Celem tego podziału jest wyodrębnienie działki nr [...] w związku z realizacją inwestycji celu publicznego - korytarza odstawy węgla z odkrywki T. Opisana działka ma być wydzielona w granicach, przewidzianych w planie miejscowym, a jej wydzielenie jest zgodne z ustaleniami planu miejscowego. Poza niniejszymi rozważaniami pozostaje działka nr [...], której przeznaczenia rolnego podział nie zmienia. W wyniku podziału powstanie także działka nr [...] o pow. 0,2421 ha, przeznaczona w planie miejscowym także na cele rolne. Lokalizacja tej działki, jej kształt i wielkość zostały wymuszone ustaleniami planu miejscowego, dotyczącymi korytarza odstawy węgla. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło przy tym, iż działka nr [...] może być co do zasady wykorzystywana na cele rolne, pomijając kwestię opłacalności tego przedsięwzięcia, gdyż cecha nie ma znaczenia z punktu widzenia toczącego się postępowania. Należy jednak przy tym zastrzec, że opiniowany podział jest dopuszczalny tylko pod warunkiem, że powyższa działka zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami. Wybór jednego z tych rozwiązań należy jednak dokonać w dalszym postępowaniu, gdyż już w decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości należy określić termin przeniesienia praw do wydzielonej działki nr [...]. W konsekwencji zaproponowany podział należy ocenić pozytywnie z tym jednak zastrzeżeniem, że do działki nr [...] zastosowanie znajdą uregulowania z art. 93 ust. 2a cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Pismem z dnia [...] października 2011 r. J. G. zaskarżył opisane postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż planowy podział pozbawia go możności zagospodarowania działki nr [...] w sposób wolny, zgodnie z ustaleniami planu miejscowego. Działka ta nie będzie bowiem posiadała bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, a proponowane rozwiązanie dojazdu obecnie ma tylko hipotetyczny charakter i narażałoby go na znaczne koszty. Usytuowanie działki bezpośrednio przy trasie odstawy węgla doprowadzi do narażenia tej działki na zanieczyszczenia, co z kolei wykluczy wykorzystanie jej na produkcję paszy dla bydła lub uprawy rolne. Poza tym J. G. zaznaczył, iż kwestionował ustalenia zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, lecz nie uzyskał odpowiedzi właściwego organu. Niezrozumiałym jest także dla skarżącego powoływanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie powinien mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Skarżący podkreślił, iż nie ma zamiaru wyzbywać się własności części działki nr [...], wobec czego rozważania odnoście powiększenia nieruchomości, jakimi dysponuje Kopalnia Węgla Brunatnego są bezpodstawne. Skarżący wskazał również na trudną sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie wniosło o jej oddalenia, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na początku trzeba zauważyć, iż w analizowanej sprawie zapadł już wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2010 r., II SA/Po 401/10, uchylający poprzednie orzeczenie pozytywnie opiniujące projekt podziału działki nr [...], obręb N., Gm. W., tj. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] (k. 13 i 21 akt adm. organu I instancji). W uzasadnieniu opisanego wyroku Sąd zwrócił organom w szczególności uwagę na potrzebę dopuszczenia do udziału w postępowaniu M. G. oraz szerszego odniesienia się do kwestii zgodności mających powstać nowych działek z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wytyczne te w myśl art. 153 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi były wiążące dla organów administracji publicznej, jak i dla niniejszego Sądu.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102 poz. 651 z późn. zm.). Na wstępie trzeba zauważyć, iż przepisów powołanej ustawy nie stosuje się zgodnie z art. 92 ust. 1 cytowanej ustawy do podziału nieruchomości, położonych na terenach przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na cele rolne oraz leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości, wchodzących w skład gospodarstw rolnych, albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o pow. mniejszej niż 0,3000 ha. Jak wynika natomiast ze wstępnego projektu podziału, działka nr [...], ma być podzielona na działki: [...] o pow. 2,0479 ha, [...] o pow. 0,1300 ha oraz [...] o pow. 0,2421 ha (k. 7 akt adm. organu I instancji). Informacje te odzwierciedla też wypis z rejestru gruntów (k. 63 akt adm. organu I instancji). Obszar dwóch proponowanych działek nie przekracza tym samym 0,3000 ha, a zatem zastosowanie w rozważanej sprawie znalazł tryb z cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomości.

Pierwszym etapem tej procedury jest z kolei w myśl art. 93 ust. 4 powoływanej ustawy zbadanie zgodności zaproponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazana opinia wydawana jest przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta i przybiera postać postanowienia. Trzeba przy tym podkreślić, iż powyższe postanowienie ma tylko wstępny charakter, a jego zakres ogranicza się wyłącznie do zbadania zgodności konkretnej propozycji podziału nieruchomości z ustaleniami obowiązującego dla danego terenu planu miejscowego. Poza zakresem opiniowania z art. 93 ust. 4 ustawy znajdują się kwestie zgodności projektowanego podziału z innymi przepisami. Postanowienie opiniujące nie przesądza także, czy do zaproponowanego podziału nieruchomości rzeczywiście dojdzie.

Odnosząc te uwagi do specyfiki niniejszej sprawy należy stwierdzić, że stanowisko organów administracji publicznej było prawidłowe. Z zebranego w aktach materiału dowodowego wynika bowiem, że dla terenu działki nr [...] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - uchwała XXXII/189/09 Rady Gminy Wierzbinek z dnia 18 września 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr 183 poz. 3094). Zgodnie z rysunkiem planu działka nr [...] oznaczona jest symbolem PG-KDW-O,IT,R, co wedle § 6 pkt 20 powołanej uchwały oznacza teren i obszar górniczy - korytarz odstawy węgla i infrastruktury technicznej i teren rolniczy. Jednocześnie, w pismach z dnia [...] grudnia 2009 r. i [...] stycznia 2010 r. Kopalnia Węgla Brunatnego "K." w K. wskazywała, iż proponowany podział dokonywany jest na cel publiczny, związany z wydobywaniem i składowaniem kopalin, należących do Skarbu Państwa, oraz węgla brunatnego metodą odkrywkową (k. 2 i 11 akt adm. organu I instancji). Nie ulega tym samym wątpliwości, iż planowany podział pozostaje w zgodzie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło wystarczającą i zarazem konieczną przesłankę do wydania postanowienia z art. 93 ust. 4 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomości.

Sąd pragnie przy tym podkreślić, iż podziela również zastrzeżenie, zgłoszone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które wskazało na konieczność wzięcia pod uwagę w trakcie wydawaniu decyzji w przedmiocie podziału działki nr [...] treści art. 93 ust. 2a cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z tym przepisem podział nieruchomości, położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o pow. mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny tylko pod warunkiem, że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości bądź dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomości. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika z kolei, iż zaproponowana działka nr [...] wyczerpuje opis powołanego przepis, lecz zarazem nie można jej dołączyć do żadnej sąsiedniej nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe zastrzeżenie, podniesione trafnie przez Kolegium, należy również w ocenie Sądu przyjąć, że organy administracji publicznej wykonały w stopniu wystarczającym wytyczne, zawarte w powołanym już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2010 r. Fakt dopuszczenia M. G. do udziału w postępowaniu potwierdzają bowiem m.in. pisma organu I instancji z dnia [...] lutego 2011 r., [...] marca 2011 r., [...] marca 2011 r., znak [...], jak i odpowiedź na te pisma zainteresowanej strony z dnia [...] marca 2011 r., [...] kwietnia 2011 r. (k. 46-50 akt adm. organu I instancji). Także kwestia zbadania i wyjaśnienia zgodności projektowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego została – z perspektywy wstępnego postanowienia z art. 93 ust. 4 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami - dostatecznie wyjaśniona. Natomiast ocena innych – poza zgodnością z ustaleniami miejscowgo planu zagospodarowania przestrzennego – przesłanek dopuszczalności podziału nieruchomości, w tym spełnienie warunków z art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, powinna nastąpić na następnym etapie postępowania, tj. w trakcie wydawania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

W tej sytuacji Sąd, rozpatrując sprawę w granicach skargi, nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Zaskarżone postanowienie Kolegium oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy W. odpowiadają bowiem prawu. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).