Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1643/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 150 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1643/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r., sprawy ze skarg K.F., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 7 sierpnia 2012 r. Nr [...],[...],[...],[...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia 7 sierpnia 2012 r., nr [.....] i [...], Dyrektor Izby Skarbowej odmówił K.F. przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 6 grudnia 2011 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 i 2007 rok. Postanowieniami z tej samej daty, nr [...] i [...] stwierdził natomiast uchybienie terminu do wniesienia odwołań.

Z ustalonego przez Dyrektora Izby Skarbowej stanu faktycznego spraw wynika, że decyzjami z dnia 6 grudnia 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił K.F. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 i 2007 r. Decyzje zostały przesłane na adres zamieszkania podatnika, tj. ul. D.w K.. Pomimo dwukrotnego awizowania (w dniach 9 i 16 grudnia 2011 r.) przesyłki nie zostały one odebrane przez adresata w przewidzianym w prawie terminie, w związku z tym uznano je za doręczone w trybie wynikającym z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej określanej skrótem "O.p."), tj. z upływem ostatniego dnia okresu na jaki złożono je w Urzędzie Pocztowym.

Pismami z dnia 13 marca 2012 r. pełnomocnik strony złożył wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań, wskazując, że o istnieniu powyższych decyzji podatnik dowiedział się dopiero w dacie 6 marca 2012 r., kiedy to została doręczona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przesyłka, zawierająca tytuły wykonawcze wystawione w oparciu o te decyzje. Strona załączyła kserokopie zwrotnych potwierdzeń odbioru, z których wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Strona oświadczyła, że pod adresem do doręczeń znajduje się skrzynka oddawcza i umieszczenie zawiadomienia w innym miejscu było niedopuszczalne. Pełnomocnik zwrócił także uwagę na treść art. 150§2 O.p., który – jak wskazał - nie bez przyczyny hierarchizuje kolejne miejsca umieszczenia powyższego zawiadomienia wskazując na pierwszym miejscu skrzynkę oddawczą, a dopiero na końcu "widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata".

Dyrektor Izby Skarbowej odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że uregulowana w art. 150§2 O.p. instytucja doręczenia zastępczego składa się z kilku czynności, których łączne wystąpienie warunkuje uznanie przesyłki za doręczoną. Po pierwsze, doręczyciel winien stwierdzić niemożność doręczenia przesyłki adresatowi lub innej osobie uprawnionej do jej odbioru. Po drugie, nastąpić musi przechowanie przesyłki przez 14 dni w placówce pocztowej. Po trzecie doręczyciel zobowiązany jest zawiadomić stronę o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to umieścić należy w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata. W takiej sytuacji na listonoszu spoczywa, wynikający z §14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. nr 5, poz. 34 ze zm.) obowiązek zaznaczenia tych okoliczności na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Organ zacytował także przepisy ustawy Prawo pocztowe, z których wynika, że obowiązkiem właściciela jest zamontowanie skrzynki oddawczej, w której doręczyciel może pozostawić korespondencję. Jeśli właściciel z tego obowiązku się nie wywiąże, nie może skutecznie podważać prawidłowości zamieszczania zawiadomień na drzwiach mieszkania czy przy wejściu na posesję. Z §6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 września 2003 r. w sprawie oddawczych skrzynek pocztowych (Dz.U. nr 177, poz. 1731 ze zm.) wynika, że skrzynki lub ich zestawy powinny być umieszczane w miejscu dostępnym dla adresatów i operatorów. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że dokonał analizy akt postępowania w zakresie sposobu doręczania podatnikowi pism przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i stwierdził, że doręczyciel umieszczał zawiadomienia naprzemiennie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Pismem z dnia 5 lipca 2012 r. organ odwoławczy zwrócił się do Poczty Polskiej, Biura Zarządzania Ryzykiem i Zgodnością, Wydział Operacyjny, z wnioskiem o wyjaśnienie kwestii doręczania przesyłek kierowanych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej do podatnika. W odpowiedzi poinformowano, że pozostawianie zawiadomień na awizowane przesyłki polecone nadawane pod adresem K.F., ul. D w K. w oddawczej skrzynce pocztowej lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję spowodowane było utrudnionym w tym okresie dostępem do oddawczych skrzynek pocztowych. Z wyjaśnień listonosza wynika, że brama wejściowa do kamienicy jest stale zamknięta. Aby wejść na posesję, gdzie znajdują się skrzynki pocztowe listonosz korzysta z domofonu. W sytuacji braku odzewu na domofon i braku możliwości wejścia do kamienicy w celu podjęcia próby doręczenia oraz uzyskania dostępu do skrzynek pocztowych, listonosz pozostawiał zawiadomienia w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. Natomiast w przypadku odzewu na domofon i uzyskania możliwości wejścia do kamienicy, po podjęciu próby doręczenia i stwierdzeniu nieobecności adresata oraz braku możliwości zastępczego doręczenia, listonosz zawiadomienia pozostawiał w oddawczej skrzynce pocztowej. Dopiero w miesiącu kwietniu K.F. zamontował skrzynkę na bramie wejściowej do kamienicy i poinformował listonosza, że jest to obecnie skrzynka do doręczenia korespondencji adresowanej do jego osoby. W związku z tym organ uznał, że decyzje zostały skutecznie doręczone podatnikowi. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że warunek braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się – zgodnie z orzecznictwem – z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć. Uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie jest obowiązkiem strony wnoszącej prośbę o przywrócenie terminu. To nie organ administracji ma wykazać, że uchybienie nastąpiło z winy zainteresowanego. W konsekwencji na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności a mimo to dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. W niniejszej sprawie nie można w opinii organu mówić o braku winy strony.

W związku z tym, że ustawowy termin do wniesienia odwołań upłynął z dniem 9 stycznia 2012 r., wniesione przez podatnika odwołania uznano za wniesione z uchybieniem terminu, co organ odwoławczy stwierdził postanowieniami z dnia 7 sierpnia 2012 r., działając w oparciu o treść art. 228§1 pkt 2 O.p.

W skargach na powyższe postanowienia pełnomocnik podatnika wniósł o ich uchylenie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 150§2 O.p. poprzez niewłaściwe przyjęcie miejsca zawiadomienia o pozostawieniu pisma procesowego; art. 162§1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że podatnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; art. 180§1 O.p. przez nieprzyjęcie jako dowodu istnienia oddawczej skrzynki pocztowej pod adresem zamieszkania strony.

Odpowiadając na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawach. Organ podkreślił min., że w sprawach kwestią zasadniczą nie jest badanie czy skrzynka pocztowa istniała pod wskazanym adresem zamieszkania skarżącego, ale czy osoba doręczająca miała do niej możliwość dostępu, aby umieścić w niej zawiadomienie. W sytuacji gdy listonosz nie miał możliwości wejścia do kamiennicy w celu podjęcia próby doręczenia oraz uzyskania dostępu do skrzynek pocztowych, pozostawiał zawiadomienia w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Istota sporu w sprawach koncentruje się wokół skuteczności doręczenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 6 grudnia 2011 r. określających skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 i 2007 rok.

Należy zatem na wstępie przytoczyć treść przepisów O.p. dotyczących doręczeń, w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej. Zgodnie z art. 148§1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Art. 149 O.p. stanowi natomiast, że w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Art. 150 O.p. reguluje natomiast sposób postępowania w razie niemożności doręczenia korespondencji w sposób wskazany w art. 148§1 lub art. 149 O.p. W takiej sytuacji poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, względnie - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę - pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu wyżej określonym. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zgodnie natomiast z art. 150§2 O.p., zawiadomienie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej albo urzędzie gminy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Z powyższego wynika, że w pierwszej kolejności awizo należy pozostawić w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy nie jest to możliwe, alternatywnie: na drzwiach mieszkania adresata, jego biura, czy też innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje czynności zawodowe, ewentualnie w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Sąd stoi na stanowisku, że przepis ten – poza skrzynką listową, która ma pierwszeństwo w pozostawieniu adresatowi zawiadomienia o przesyłce - nie wartościuje miejsc pozostawienia awizo zgodnie z kolejnością, w jakiej wymienia je ustawodawca. Taką wykładnię wykluczają chociażby użyte w treści przepisu spójniki "lub", "bądź", które oznaczają alternatywę, nie mają natomiast charakteru porządkującego. Jeżeli zatem nie jest możliwie umieszczenie awizo w skrzynce na korespondencję (która ma pierwszeństwo w pozostawieniu adresatowi zawiadomienia o przesyłce), to doręczyciel pocztowy ma obowiązek umieścić zawiadomienie w jednym z miejsc wskazanych w art. 150 § 2 O.p., a o wyborze tego miejsca będą decydowały konkretne okoliczności, w jakich doręczenie jest dokonywane.

Przechodząc do oceny wydanych w sprawach postanowień Sąd stwierdza, że przy wydawaniu zaskarżonych postanowień z dnia 7 sierpnia 2012 r. organ w pełni zastosował się do swoich obowiązków wynikających z ustawy Ordynacja podatkowa, tj. przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie w jaki sposób i w jakim terminie zostało doręczone K.F. rozstrzygnięcie organu I instancji oraz zbadał czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W ramach podjętych czynności organ odwoławczy zwrócił się do Poczty Polskiej z wnioskiem o wyjaśnienie kwestii doręczania przesyłek kierowanych przez Dyrektora UKS do podatnika. Z uzyskanych od poczty informacji wynika, że doręczający korespondencję miał utrudniony dostęp w dostaniu się do kamienicy przy ul. D. Brama wejściowa była bowiem stale zamknięta i w sytuacji brak odzewu na domofon listonosz nie miał możliwości wejścia do kamienicy w celu podjęcia próby doręczenia i ewentualnie zostawienia zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Organ prawidłowo w związku z tym przyjął, że w powyższej sytuacji doręczający był uprawniony zostawić zawiadomienie w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Sąd zauważa, że skarżący, będący właścicielem nieruchomości położnej przy ul. D. w K. nie wywiązał się z obowiązku, wynikającego z art. 37 obowiązującego wówczas art. 37 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008 r., nr 189, poz. 1159 ze zm.), umieszczenia w ogólnie dostępnej części nieruchomości oddawczych skrzynek pocztowych. Z wyjaśnień poczty wynika, że dopiero w miesiącu kwietniu 2012 r. K.F. zamontował skrzynkę na bramie wejściowej do kamienicy i poinformował listonosza, że jest to obecnie skrzynka do doręczenia korespondencji do jego osoby. Przed tą datą podatnik, w związku z faktem, że doręczyciel niejednokrotnie nie miał możliwości wejścia na teren kamienicy, powinien liczyć się z ryzykiem związanym z pozostawieniem przez doręczyciela wszelkich zawiadomień (awiz pocztowych) w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (np. na bramie nieruchomości). Twierdzenia skarżącego, że niedopuszczalne było pozostawienie zawiadomienia w takim miejscu, nie jest wystarczające do obalenia domniemania skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji. W sytuacji gdy listonosz nie był w stanie dostać się do znajdującej w kamienicy skrzynki oddawczej, miał prawo pozostawić awiza przy wejściu na posesję w widocznym miejscu, zgodnie z art. 150§2 O.p. Sąd stwierdza zatem, że w sprawach nie można mówić o nieprawidłowym sposobie doręczenia przesyłek zawierających decyzje organu I instancji. Słusznie organ przyjął, że strona oprócz faktu kwestionowania skuteczności doręczenia decyzji nie uwiarygodniła, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a mimo to dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwie z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Należy w związku z tym podkreślić, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu do podjęcia danej czynności procesowej jest brak winy w tym uchybieniu po stronie wnioskodawcy, o czym stanowi art. 162§1 O.p. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Zaniedbania skarżącego w ułatwieniu listonoszowi uzyskania dostępu do skrzynek pocztowych wskazują natomiast na winę skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołań. Wobec odmowy przywrócenia terminu zasadne było także wydanie postanowień stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołań z dnia 13 marca 2012 r. od decyzji Dyrektora UKS z dnia 6 grudnia 2011 r. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08, LEX nr 537058, treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż "stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p.". Naruszenie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołań określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., który upłynął 9 stycznia 2012 r., skutkuje niemożnością rozpatrzenia odwołań. Organ odwoławczy zobligowany był więc zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. do stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia odwołań.

Biorąc pod uwagę powyższe, uznając zarzuty skarg za nieuzasadnione, Sąd działając w oparciu o treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargi oddalił. Na podstawie art. 111 § 2 w/w ustawy połączono w celu łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy ze skarg K. F. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań oraz stwierdzenia uchybienia terminu do ich wniesienia. Sprawy te pozostawały bowiem w związku, który poza aspektem podmiotowym, tzn. związanym z osobą tego samego podatnika, przejawiał się także w związku faktycznym oraz prawnym. Względy ekonomii procesowej przemawiały zatem zdecydowanie za ich połączeniem.