Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2852/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, ust. 1a-1c, ust. 3-4
journal: Dz.U. 2017 poz 1840
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt: II SA/Łd 143/18 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Łd 143/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w T. (Stowarzyszenie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2016r. przedstawiciele ww. Stowarzyszenia dokonali interwencji na terenie gospodarstwa rolnego położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego własność C. R. W jej wyniku z uwagi na to, że zwierzęta były przetrzymywane w warunkach zagrażających ich życiu i zdrowiu odebrano 3 sztuki bydła i 41 sztuk trzody chlewnej. W dniu [...] sierpnia 2016r. Stowarzyszenie złożyło wniosek o wszczęcie postępowania na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt i wydanie decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. W dniu [...] sierpnia 2016r. Stowarzyszenie dokonało rekontroli w/w gospodarstwa rolnego i w jej wyniku odebrało 2 sztuki prosiąt. Tego samego dnia Stowarzyszenie złożyło wniosek o wydanie decyzji o czasowym odebraniu 3 sztuk bydła oraz 43 sztuk trzody chlewnej w trybie art. 7 ust. 3 ww. ustawy. We wniosku postulowano przekazanie odebranych zwierząt pod czasową opiekę Stowarzyszenia, ponieważ gospodarstwo rolne wskazane przez Gminę K. (gospodarstwo K. w miejscowości [...]) odmówiło przyjęcia zwierząt. W dniu [...] sierpnia 2016r. trzodę chlewną umieszczono w gospodarstwie J. W., natomiast w dniu [...] sierpnia 2016r. oświadczył on, że wyraża zgodę na trzymanie także krowy i dwóch cieląt odebranych C. R.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Wójt Gminy K., na podstawie art. 6 ust. 2 oraz art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt orzekł o: 1.odebraniu czasowym C. R. 3 sztuk bydła i przekazaniu ich pod opiekę gospodarstwa rolnego J. W.; 2.umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o czasowym odebraniu 43 sztuk trzody chlewnej C. R.; 3.obciążeniu C. R. kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt; 4. nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w T. wskazując na naruszenie art. 7 ust. 1c ww. ustawy oraz art. 105 § 1 i § 2 k.p.a. i wskazując m.in., że zwierzęta powinny być jemu przekazane pod opiekę, ponieważ wyraziło na to zgodę i ma je na utrzymaniu od [...] sierpnia 2016r. ponosząc koszty tej opieki i transportu.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w części określonej jej punkcie 2 i w tym zakresie orzekło o odebraniu czasowym C. R. 43 sztuk trzody chlewnej przekazanych pod opiekę gospodarstwa rolnego J. W.; w pozostałej części utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium m.in. podzieliło zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ sprzedaż zwierząt w określonym czasie po ich faktycznym odebraniu nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w sprawie ich czasowego odebrania. Decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 cyt. ustawy jest bowiem decyzją następczą. Wydarzenia, które mają miejsce po dacie odebrania zwierzęcia nie powodują bezprzedmiotowości postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Za chybiony Kolegium uznało natomiast zarzut naruszenia art. 7 ust. 1c ww. ustawy. Przekazanie zwierząt nastąpiło do gospodarstwa J. W. Kwestia woli Stowarzyszenia czy też chęci sprawowania opieki nie ma żadnego znaczenia, tym bardziej, że J. W. dysponował umową ze Stowarzyszeniem. Z art. 7 ust. 4 cyt. ustawy wynika, że kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Jednocześnie, choć ustawa nie stanowi o konieczności wydania decyzji w tym przedmiocie, celowe jest wydanie w tym zakresie odrębnej decyzji, jako stanowiącej konkretyzację ustawowego obowiązku ciążącego na właścicielu lub opiekunie zwierząt do poniesienia tychże kosztów. Nie ma więc przeszkód, aby Stowarzyszenie wykazało poniesione rzeczywiście koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt, aby te koszty zostały określone w stosownej odrębnej decyzji (bądź też nawet bez wydawania takiej decyzji). Stąd nie jest uzasadnione twierdzenie Stowarzyszenia, że nie jest możliwe odzyskanie kosztów ich transportu, leczenia i ich utrzymania.

W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Łodzi Stowarzyszenie [...] zarzuciło powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie:

– art. 7 ust. 1c ustawy o ochronie zwierząt poprzez brak przekazania zwierząt pod opiekę Stowarzyszenia, pomimo że organizacja wyraziła na to zgodę i ma je na utrzymaniu od dnia odebrania i są one pod opieką Stowarzyszenia od dnia interwencji, tj. od dnia [...] sierpnia 2016 r.;

– naruszenie prawa materialnego i interesów majątkowych Stowarzyszenia poprzez wydanie decyzji, która uniemożliwia odzyskanie kosztów za utrzymywanie zwierząt na skutek braku ich przekazania podmiotowi, który sprawował opiekę nad nimi do wydania decyzji zgodnie z art. 7 ust. 4 ww. ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę i wskazał, że jak z akt sprawy wynika, iż J. W. ma umowę opieki nad trzodą chlewną zawartą ze Stowarzyszeniem w dniu [...] sierpnia 2016 roku. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii, po przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie J. W. stwierdził, że są tam odpowiednie warunki do utrzymywania zwierząt. W oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2016 r. J. W. wyraził zgodę na trzymanie zwierząt. Dalej Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych nie ma żadnego wskazującego, że gospodarstwo J. W. zostało wskazane przez Wójta stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt. Jednakże za takowe można uznać rozstrzygnięcie zawarte w decyzji o odebraniu zwierząt. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 nie wymaga by wspomniane wskazanie następowało w jakiejś szczególnej formie. W tej sytuacji – przyjmując, że wskazanie przez Wójta gospodarstwa rolnego nastąpiło w decyzji i uwzględniając, że J. W. wyraził zgodę na utrzymanie zwierząt, nie było podstaw do sięgania do art. 7 ust. 1c cyt. ustawy, bowiem przepis ten znajduje zastosowanie tylko w przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1. Z akt sprawy nie wynika, aby nastąpiła okoliczność uniemożliwiająca przekazanie zwierząt J. W., który należy do podmiotów, o których mowa w art. 7 ust. 1 omawianej ustawy.

Odnosząc się do kwestii kosztów utrzymania zwierząt, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w decyzji o czasowym odebraniu zwierząt organ nie zawsze może orzec o realnych kwotach. Z art. 7 ust. 4 i 5 ustawy o ochronie zwierząt nie wynika bezwzględny obowiązek orzekania o kosztach wprost w decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia, powyższe nie wyklucza orzekania w tym zakresie odrębną decyzją administracyjną.

W skardze kasacyjnej Stowarzyszenie [...] w T. zarzuciło powyższemu wyrokowi naruszenie:

1. art. 7 ust. 1c ustawy o ochronie zwierząt przez błędne uznanie, że nie ma podstawy do przejęcia pieczy przez Stowarzyszenie nad trzema odebranymi C. R. krowami, podczas gdy faktycznie Stowarzyszenie pełni nad nimi opiekę od dnia [...] sierpnia 2016 r., a nie zostały przekazane innemu podmiotowi, w tym J. W.;

2. art. 7 ust. 4 ww. ustawy przez oddalenie skargi, co skutkuje brakiem możliwości naliczenia przez Stowarzyszenie kosztów transportu, leczenia i utrzymania trzech odebranych krów.

W oparciu o powyższe zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu interwencji (w niedzielę) Stowarzyszenie udało się do domu Wójta Gminy K., który poinformował, że odebrane zwierzęta mogą być przekazane do gospodarstwa Państwa K., mających podpisaną z Gminą umowę na utrzymywanie zwierząt gospodarskich. Zwierzęta nie zostały jednak przyjęte we wskazanym gospodarstwie z uwagi na brak warunków. Stowarzyszenie przekazało więc trzodę chlewną J. W., natomiast z uwagi na brak warunków nie przyjął on 3 sztuk bydła. Krowy przewiezione zostały więc do gospodarstwa M. T., członka Stowarzyszenia i przebywają tam do dziś. Stowarzyszenie wskazało, że poniosło koszty transportu zwierząt w kwocie 1071 zł oraz co miesiąc ponosi koszty utrzymania zwierząt w kwocie 900 zł (10 zł dziennie za jedno zwierzę). Jest więc zainteresowane, aby zwierzęta te otrzymać pod czasową opiekę w decyzji administracyjnej, ponieważ decyzja w tym zakresie dotyczy jego interesów majątkowych. W dniu interwencji Gmina nie miała możliwości zapewnienia opieki na 3 sztukami bydła, nie chciało ich też przyjąć żadne z dwóch gospodarstw. Dalej podniesiono, że Stowarzyszenie nie miało wiedzy o oświadczeniu J. W. z dnia [...] sierpnia 2016 r., z którego wynika, że posiada warunki na trzymanie odebranego bydła. Niemniej jednak po stronie Stowarzyszenia i tak powstały koszty transportu i utrzymania zwierząt. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie jest możliwe wydanie decyzji o kosztach w sytuacji gdy dany podmiot nie otrzymał zwierząt w decyzji administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W rozpoznawanej sprawie nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że zwierzęta gospodarskie przetrzymywane były w niewłaściwych warunkach bytowania, w stanie rażącego zaniedbania, co zagrażało ich życiu i zdrowiu, w związku z tym zaistniały przesłanki do czasowego ich odebrania właścicielowi.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia art. 7 ust. 1c i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2017 r. poz. 1840). Zgodnie z art. 7 ust. 1 cyt. ustawy, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 (tj. polegający na zadawaniu albo świadomym dopuszczaniu do zadawania bólu lub cierpień) może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:

1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub

2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub

3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

W myśl art. 7 ust. 1a omawianej ustawy, decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane (ust. 1b). W przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b, lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę (ust. 1c). W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia (ust. 3). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna (ust. 4).

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej mają na celu wykazanie, że organy administracji publicznej powinny w wydanej decyzji wskazać interweniujące Stowarzyszenie jako podmiot, któremu przekazano pod opiekę odebrane czasowo 3 sztuki bydła. Pełne zrozumienie argumentacji prawnej przemawiającej za uznaniem tych zarzutów za chybione wymaga uprzedniego przedstawienie sekwencji zdarzeń w niniejszej sprawie.

W dniu [...] sierpnia 2016r. miała miejsce interwencja Stowarzyszenia [...] w gospodarstwie rolnym C. R. Odebrano mu wówczas 41 sztuk trzody chlewnej (potem jeszcze dwie sztuki) oraz 3 sztuki bydła. Wskazane w tym dniu przez Wójta Gminy K. gospodarstwo p. K. nie wyraziło zgody na ich przyjęcie, podobnie jak gospodarstwo J. W., do którego zwróciło się Stowarzyszenie (gospodarz zgodził się jedynie na przyjęcie odebranej czasowo trzody chlewnej i podpisał stosowną umowę ze Stowarzyszeniem). Trzy sztuki bydła przewieziono wówczas do gospodarstwa M. T. – członka Stowarzyszenia i wg twierdzeń autora skargi kasacyjnej przebywają tam do dziś.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. do Wójta Gminy K. wpłynęło zawiadomienie Stowarzyszenia o czasowym odebraniu zwierząt, a dzień później jego wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, w której zwierzęta zostaną przekazane pod opiekę Stowarzyszenia. W dniu [...] sierpnia 2016 r. J. W. oświadczył na piśmie, że wyraża zgodę na trzymanie 3 sztuk bydła odebranych C. R. (krowy i dwóch cieląt). Kontrola przeprowadzona w [...] sierpnia 2016 r. w jego gospodarstwie wykazała, że są tam odpowiednie warunki do trzymania krowy i dwóch cieląt.

Decyzja wydawana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt ma charakter następczy, tj. odmiennie niż w trybie art. 7 ust. 1 ustawy, zapada wówczas, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ wydający taką decyzję zobowiązany jest jednak uwzględnić treść art. 7 ust. 1, ust. 1a-1c cyt. ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 zwierzę może być przekazane gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie. Jedynym dodatkowym warunkiem przekazania takiego zwierzęcia gospodarstwu rolnemu jest zgoda tego podmiotu (ust. 1b), w praktyce zgoda rolnika prowadzącego to gospodarstwo.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy przekazania w zaskarżonej decyzji 3 sztuk bydła do gospodarstwa J. W. Ustawodawca nie precyzuje kiedy i w jakiej formie wójt (burmistrz, prezydent miasta) powinien dokonać wskazania gospodarstwa rolnego, któremu mają być przekazane zwierzęta. W materiale dowodowym nie ma żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że gospodarstwo J. W. zostało wskazane przez Wójta Gminy K. stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Nie ma jednak przeszkód do uznania, że wskazanie gospodarstwa nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2016 r., kiedy J. W. podpisał wobec Wójta Gminy K. oświadczenie o swojej zgodzie na przyjęcie krowy i dwóch cieląt. Spełniona została więc pierwsza przesłanka przekazania zwierząt do gospodarstwa J. W., tj. wskazanie przez organ i równocześnie druga przesłanka w postaci zgody rolnika na przekazanie zwierząt do jego gospodarstwa.

W świetle powyższego, nie było podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 7 ust. 1c ww. ustawy. Wskazany przez organ podmiot wyraził zgodę na przekazanie mu zwierząt, a tylko w braku takiej zgody mógł znaleźć zastosowanie art. 7 ust. 1c. Z przepisów ustawy o ochronie zwierząt nie wynika, aby wójt (burmistrz, prezydent miasta) mógł tylko raz wskazać gospodarstwo rolne, któremu chce przekazać zwierzęta. Okoliczność że gospodarstwo p. K. odmówiło przyjęcia zwierząt nie oznacza, że organ nie mógł wskazać innego gospodarstwa rolnego. Takie gospodarstwo - J. W. zostało wskazane i wyraził on zgodę na przyjęcie odebranych zwierząt. Z informacji Powiatowego Lekarz Weterynarii wynika, że są w nim odpowiednie warunki do utrzymywania krowy i dwóch cieląt.

Okoliczność, że Stowarzyszenie nie wiedziało o zgodzie J. W. na przyjęcie 3 sztuk bydła nie może stanowić o wadliwości wydanej przez organ decyzji. Wprawdzie nie jest zrozumiałe dlaczego, pomimo wydania decyzji o przekazaniu w decyzji ww. zwierząt do gospodarstwa J. W. nadal przebywały one w gospodarstwie jednego z członków Stowarzyszenia, jednak okoliczność ta nie może wpłynąć na ocenę zaskarżonej decyzji, która znajduje oparcie w przepisach prawa.

W niniejszej sprawie dzięki skarżącemu Stowarzyszeniu zwierzęta gospodarskie, o których mowa znalazły godziwe, bezpieczne dla ich zdrowia i życia warunki. Nie ulega także wątpliwości, że Stowarzyszenie to poniosło koszty transportu zwierząt oraz inne związane z ich utrzymaniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nic nie stoi na przeszkodzie, aby Stowarzyszenie dochodziło zwrotu poniesionych kosztów transportu, utrzymania czy też koniecznego leczenia tych zwierząt gospodarskich, skoro poniosło te koszty w związku z uzasadnioną w dniu [...] sierpnia 2016 r. interwencją - w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej to stwierdzić należy, że rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt. W pkt 3 decyzji organu I instancji (utrzymanym w mocy przez organ odwoławczy) prawidłowo, stosownie do dyspozycji art. 7 ust. 4 cyt. ustawy kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt obciążono dotychczasowego właściciela zwierząt, tj. C. R. Z treści tego przepisu wynika wprost, że kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.