Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1066/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie: asesor WSA Barbara Rennert (spr.) asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant: ref. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego w 2002r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]; 2. określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu 9 marca 2005 r. M.N. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2004 r. nr[...].

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Wójt Gminy wznowił postępowanie w sprawie M.N. zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy: z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...], z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] i z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2001,2002 i 2003. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 19 kwietnia 2004 r.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] Wójt Gminy postanowił uchylić w całości decyzję z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2002 w kwocie 556,40 zł i ustalić wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za tenże rok w wysokości 11.431,60 zł. W skład tego zobowiązania wszedł podatek rolny w kwocie 452,80 zł, podatek od nieruchomości w kwocie 10.978,10 zł i podatek leśny w wysokości 0,70 zł. Jako podstawę prawną swojej decyzji Wójt wskazał art. 207, art. 240 § l, art. 245 § l pkt l ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 2 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym w brzmieniu obowiązującym w 2002 r., art. 2 ust. l pkt l i art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. Uzasadniając podjętą decyzję wskazał, iż po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] ustalił, iż w lipcu 2001 r. Starostwo Powiatowe udzieliło Przedsiębiorstwu "N" M.N. koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża położonego na działce nr [...] o powierzchni 19420 m" i na podstawie tej koncesji Przedsiębiorstwo rozpoczęło prowadzenie działalności gospodarczej na w/w działce stanowiącej własność M.N.. Nadto Wójt wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2003 r. wezwał M.N. do złożenia informacji o gruntach, nieruchomościach i obiektach budowlanych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej Przedsiębiorstwa ..N", ale informacji takiej nie uzyskał.

Powyższą decyzję skarżący otrzymał w dniu 18 czerwca 2004 r., ale odwołania o tej decyzji nie złożył.

W dniu 20 października 2004 r. skarżący, powołując się na przepis art. 247 § l pkt 3 Ordynacji podatkowej, złożył wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]. Uzasadniając wniosek wskazał, iż organ podatkowy już w postanowieniu o wznowieniu postępowania błędnie ustalił, że istniały przesłanki do wznowienia postępowania, gdy tymczasem okoliczność ta winna być badana w postępowaniu rozpoznawczym po wznowieniu postępowania. Dodatkowo treść uzasadnienia kwestionowanej decyzji nie odpowiada wymogom art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, a w kwestionowanym rozstrzygnięciu Wójt uchylił dotychczasową decyzję bez rozstrzygnięcia merytorycznego, a także nie wskazał przepisów stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji.

Przed rozpoznaniem wniosku skarżący dodatkowo podniósł, iż udzielenie koncesji nie wymaga wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, a prowadzenie działalności gospodarczej nie rozstrzyga, iż wykonywana jest również działalność wydobywcza. Okoliczność uzyskania koncesji była organowi podatkowemu znana w chwili wydawania uchylonej decyzji, a decyzja w sprawie wymiaru opłaty eksploatacyjnej za 2001 r. nie może stanowić dowodu w sprawie zobowiązania podatkowego za 2002 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], wskazując iż zarzuty naruszenia prawa podniesione przez M.N. dotyczą wyłącznie naruszenia prawa proceduralnego, a żadnego z nich nie można zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa. Nadto kwestionowana decyzja zawiera merytoryczne rozstrzygnięcie, którym jest ustalenie łącznego zobowiązania podatkowego za 2002 r., a zarzut braku dostatecznego uzasadnienia merytorycznego i prawnego decyzji winien być podniesiony w toku postępowania podatkowego przez zwykły środek zaskarżenia jakim jest odwołanie. Ponadto zgodnie z art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym zajęcie gruntów gospodarstwa rolnego na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza winno być zgłoszone przez podatnika organowi podatkowemu w formie pisemnej informacji w terminie 14 dni od zaistnienia tej okoliczności, czego skarżący nie dopełnił. Biorąc zatem powyższe okoliczności pod uwagę, a zwłaszcza brak obrazy prawa materialnego, organ I instancji odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 31 grudnia 2004 r. (wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się na k. 54 akt administracyjnych dołączonych do sprawy I SA/Go 1067/05), a w dniu 14 stycznia 2005 r. złożył on od niej odwołanie, w którym zarzucił, iż w kwestionowanej decyzji organ podatkowy winien dowieść, że pojawiły się aktualnie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji uchylanej, nieznane organowi, który wydał decyzję, a z zaskarżonej decyzji powyższe nie wynika. Nadto sprzedaż kruszywa potwierdza jedynie prowadzenie przez podatnika działalności handlowej, a nie wydobywczej. Natomiast decyzja o udzieleniu koncesji i wymierzeniu opłaty eksploatacyjnej zostały przesłane do wiadomości Urzędowi Gminy, przez Starostwo, które je wydało. Decyzja w sprawie wymiaru opłaty eksploatacyjnej za 2001 r. nie może stanowić dowodu w sprawie zobowiązania podatkowego za 2002 r. Istotnym naruszeniem prawa jest także brak podania w decyzji norm prawnych określających wysokość stawek od podatku. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia "gruntów zajętych na prowadzenia działalności gospodarczej1' i nie może być ono utożsamiane z pojęciem "grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej", które jest zdefiniowane w art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ponadto decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. oraz decyzją zmieniającą z dnia [...] marca 2002 r. Wójt Gminy ustalił łączne zobowiązanie pieniężne za 2002 r. M.N. i D.N. (współwłaścicielom), a po wznowieniu postępowania uchylił swoją decyzję i ustalił zobowiązanie pieniężne za 2002 r. M.N.. W przypadku każdego ze współwłaścicieli jako podatnika należy uznać za stronę postępowania podatkowego, co oznacza, że wszyscy współwłaściciele powinni być adresatami decyzji organu podatkowego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Dyrektor Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje, wskazując, iż w prowadzonym postępowaniu podatkowym nie nastąpiło rażące naruszenie prawa. Wprawdzie decyzja została wydana z pewnymi uchybieniami, ale nie można zakwalifikować ich jako rażące naruszenie prawa. Przepisy prawne zostały zastosowane prawidłowo, a pominięcie w postępowaniu wznowionym współwłaścicielki nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Ponadto na podatniku ciążyła powinność złożenia w ustawowym terminie stosownych deklaracji oraz informacji w sprawie podatków lokalnych, a skarżący żadnych zmian w tym zakresie organowi podatkowemu nie zgłaszał, w świetle czego nie może ostać się argument iż okoliczność ta była znana organowi, który dostał do wiadomości decyzje w sprawie koncesji i w sprawie opłaty eksploatacyjnej.

Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu 7 lutego 2005 r., a w dniu 9 marca 2005 r. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszaj ą prawo, albowiem sankcjonuj ą niezgodne z zasadami postępowania podatkowego działania organu podatkowego. Organy obu instancji nie ustosunkowały się do zarzutu skarżącego rażącego naruszenia art. 128 Ordynacji podatkowej. Nadto organ podatkowy winien dowieść, iż pojawiły się aktualnie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji uchylanej, nieznane organowi, który wydał decyzję. Decyzja w sprawie wymiaru opłaty eksploatacyjnej za 2001 r. nie może stanowić dowodu w sprawie zobowiązania podatkowego za 2002 r. Istotnym naruszeniem prawa jest także brak podania w decyzji norm prawnych określających wysokość stawek od podatku. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia "gruntów zajętych na prowadzenia działalności gospodarczej" i nie może być ono utożsamiane z pojęciem "grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej", które jest zdefiniowane w art. la ust. l pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie organ podatkowy nie dowiódł, iż grunty gospodarstwa rolnego zostały zajęte na wykonywanie działalności innej niż działalność rolnicza.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, jak i przed Sądem wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty wskazane w decyzjach organu I i II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:

Na wstępie na leży wskazać, iż M.N. składając skargę w niniejszej sprawie omyłkowo wskazał numer zaskarżonej decyzji jako"[...]", choć w dalszej części skargi już prawidłowo określił dane decyzji organu I instancji jak i wskazał, iż sprawa dotyczy zobowiązania za rok 2002 r., co także wynika z uzasadnienia skargi. W tym samym czasie M.N. zaskarżył także decyzję nr [...] dotyczącą zobowiązania podatkowego za 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie do skargi dotyczącej zobowiązania podatkowego za 2002 r. dołączyło odpowiedź na skargę dotyczącą zobowiązania za 2003 r., jak i akta administracyjne dotyczące zobowiązania z tego roku. Ponieważ, skarga dotycząca zobowiązania za 2002 r. została zarejestrowana pod sygnaturą l SA/Go 1066/05, a skarga dotycząca zobowiązania za 2003 r. pod sygnatura I SA/Go 1067/05, zarządzeniem Przewodniczącego akta administracyjne dotyczące zobowiązania za 2002 r. wyłączono ze sprawy I SA/Go 1067/05 i dołączono do sprawy I SA/Go 1066/05, a akta administracyjne dotyczące zobowiązania za 2003 r. wyłączono ze sprawy I SA/Go 1066/05 i dołączono do sprawy I SA/Go 1067/05.

Zgodnie z treścią art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), sady te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.

Skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej podniesionych.

Kwestionowana przez skarżącego decyzja dotyczy łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002 r., na które składa się podatek od nieruchomości, podatek leśny i podatek rolny.

W myśl art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, póz. 31 z późn. zm.) - w brzmieniu obowiązującym na dzień l stycznia 2002 r. -obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, która stanowi współwłasność małżonków ciąży łącznie na obojgu małżonkach.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j. Dz. U z 1993 r. Nr 94, póz. 431 z późn. zm.) -w brzmieniu obowiązującym na dzień l stycznia 2002 r. - obowiązek podatkowy w podatku rolnym jeżeli gospodarstwo rolne stanowi współwłasność małżonków ciąży łącznie na obojgu małżonkach.

Z mocy przepisu art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 56. póz. 679 z późn. zm) jeżeli las stanowi współwłasność małżonków obowiązek podatkowy ciąży łącznie na obojgu małżonkach.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, iż stroną postępowania podatkowego w niniejszej sprawie są oboje małżonkowie N., którzy solidarnie odpowiadają za łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości, podatku leśnego i podatku rolnego. Mimo, iż przepis § 2 ust. l obowiązującego w 2002 r. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego (Dz. U. Nr 105, póz. 1200) stanowił, iż w przypadku współwłasności gospodarstwa rolnego oraz lasu lub nieruchomości osobą, na którą wystawia się odrębny nakaz płatniczy, prowadzi rachunkowość, wystawia tytuły wykonawcze w postępowaniu i z którą załatwia się inne sprawy ze skutkiem dla pozostałych osób, jest którykolwiek ze współwłaścicieli, to nie ma on wpływu na treść przepisu art. 133 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137, póz. 926 z późn. zm.) - w brzmieniu obowiązującym w chwili zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji, który wskazuje na małżonków opodatkowanych wspólnie na podstawie odrębnych przepisów jako na jedną stronę postępowania podatkowego. Jest nią zatem w niniejszej sprawie zarówno skarżący jak i jego małżonka D.N.. Nie tylko zwyczajne postępowanie podatkowe jest postępowaniem, o którym mówi przepis art. 133 § l Ordynacji podatkowej. Jest nim także wznowione postępowanie podatkowe, jak i postępowanie prowadzone wskutek złożenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji, a więc postępowania, które są nadzwyczajny m trybem wzruszania decyzji ostatecznych. Uprawnienie każdego z małżonków do działania w imieniu obojga nie może prowadzić do uznania, iż wystarczającym jest uczestnictwo tylko jednego małżonków w postępowaniu podatkowym z całkowitym pominięciem drugiego małżonka.

Między stronami niniejszego postępowania skargowego bezspornym jest, iż D.N. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, którego dotyczy łączne zobowiązanie pieniężne za 2002 r. Bezspornym jest także fakt, iż nie brała ona udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2004 r., została w nim (jak i we wznowionym postępowaniu podatkowym) całkowicie pominięta, a zatem nie była stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., jak i decyzją ją poprzedzającą z dnia [...] grudnia 2004 r. Ponieważ żaden z organów nie zawiadomił jej o toczącym się postępowaniu, bez własnej winy nie brała nim udziału, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art. 240 § l pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Naruszenia prawa przez organ wydający zaskarżoną decyzję dające podstawę do wznowienia postępowania sąd rozpoznający skargę, zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a., ma obowiązek badać z urzędu. Stwierdzenie takiego naruszenia powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie prawa stanowiące przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § l pkt 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, a wobec takiego stwierdzenia zobligowany był do uchylenia decyzji organów obu instancji.

Należy także podkreślić, iż organy rozpoznające żądanie stwierdzenia nieważności decyzji rozstrzygając sprawę nie dysponowały zdaniem Sądu kompletnym materiałem.

ponieważ w aktach administracyjnych brak decyzji ostatecznej Wójta Gminy z dnia [...] marca 2002 r.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § l pkt l b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzająca j ą decyzję organu I instancji, określając jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a., iż obie uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.