Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1812/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 709/18 w sprawie ze skargi K. R. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego na rzecz K. R. 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 lipca 2018 r. po rozpoznaniu skargi K. R. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, uchylił zaskarżoną uchwałę; oraz zasądził od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego na rzecz skarżącej K. R. koszty postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekał na podstawie stanu faktycznego:

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (dalej: "Komisja Egzaminacyjna II stopnia", "Komisja") uchwałą z [...] lutego 2018 r. nr [...], na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2291, dalej: "P.n.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania K. R. (dalej: "Zdająca", "Skarżąca"), utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z [...] września 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Gdańsku w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

W zaskarżonej uchwale, Komisja wskazała, że ww. uchwałą z [...] września 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej stwierdziła, że Zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego, ponieważ z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę niedostateczną. Zdająca z drugiego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę dostateczną, natomiast z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę bardzo dobrą.

Powyższą uchwałę I instancji Zdająca zaskarżyła odwołaniem, w którym zakwestionowała ocenę z projektu pierwszego aktu notarialnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia wyjaśniła, że z projektu pierwszego aktu notarialnego Zdająca otrzymała od dwóch egzaminatorów ocenę niedostateczną. Komisja opisała przedmiot pierwszego aktu notarialnego, którym była umowa zamiany, w wyniku której doszło do nabycia nieruchomości rolnej przez podmiot nie będący rolnikiem indywidualnym.

Komisja, rozpoznając odwołanie Zdającej stwierdziła, że projekt dokumentuje nieważną umowę zamiany, co nie stanowi wykonania zadania egzaminacyjnego i wykazuje brak wiedzy Zdającej z zakresu znowelizowanych przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Przyjęte przez Zdającą rozwiązanie głównego problemu w kazusie, tj. sporządzenie umowy zamiany bez uzyskania zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej: "KOWR", Krajowy Ośrodek"), jest chybione przede wszystkim dlatego, że nie uwzględnia zmiany stanu prawnego, jaka zaistniała wskutek nowelizacji u.k.u.r. obowiązującej od 30 kwietnia 2016 r. W poprzednim stanie prawnym rzeczywiście umowy przeniesienia własności nieruchomości rolnej inne niż umowa sprzedaży - na rzecz podmiotów nie posiadających statusu rolnika indywidualnego były sporządzane bez obowiązku przedłożenia zgody (wówczas Agencji Nieruchomości Rolnych, ANR), a po zawarciu umowy nabywca miał obowiązek zawiadomić powyższy podmiot o zawarciu i treści umowy, w celu umożliwienia ANR realizacji uprawnienia do wykonania tzw. prawa nabycia (wykupu) nieruchomości, o którym mowa w poprzednio obowiązującej wersji - art. 4 u.k.u.r. W przypadku zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości rolnej na rzecz podmiotów nie posiadających statusu rolnika indywidualnego - Agencji powyższej (w braku dzierżawcy) przysługiwało prawo pierwokupu takiej nieruchomości. Nowelizacja u.k.u.r. przemodelowała zasady nabywania nieruchomości rolnych, wprowadzając bezwzględny zakaz ich nabycia przez podmioty nie posiadające statusu rolnika indywidualnego, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. Art. 2a u.k.u.r. wyraźnie wskazuje kto może być nabywcą nieruchomości rolnej. Odpowiednika tego przepisu nie było w poprzedniej wersji ustawy i to właśnie ten przepis, przy - co do zasady niezmienionych instytucjach prawa pierwokupu nieruchomości rolnej (art. 3 u.k.u.r.) i prawa wykupu nieruchomości rolnej (art. 4 u.k.u.r.), istniejących w poprzedniej wersji ustawy - stanowi o podstawowej modyfikacji zasad nabywania nieruchomości rolnych.

Komisja podkreśliła, że nie można uznać, że art. 2a u.k.u.r. dotyczy wyłącznie nabycia w drodze umowy sprzedaży, gdyż przepis stanowi o "nabywcy", a nie o "kupującym". Dotyczy zatem każdego nabywcy nieruchomości rolnej. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 7 u.k.u.r., nabyciem nieruchomości rolnej jest przeniesienie własności tej nieruchomości lub nabycie jej własności w wyniku m.in. czynności prawnej. Zatem skoro jest to definicja nabycia nieruchomości rolnej, to nabywcą nieruchomości rolnej jest także podmiot czynności prawnej polegającej na przeniesieniu bądź nabyciu własności tej nieruchomości. Nabycie nieruchomości w: drodze umowy innej niż sprzedaż (art. 4 u.k.u.r.) jest także nabyciem nieruchomości i nabywcą wobec brzmienia art. 2a ukur może być wyłącznie rolnik indywidualny, W przypadku braku po stronie nabywcy takowego statusu powinien on uzyskać zgodę KOWR. Ustawodawca w art. 4 ust. 4 pkt 2 lit. a u.k.u.r. wskazał wyraźnie, że w przypadku uzyskania takowej zgody na nabycie nieruchomości, prawo wykupu nieruchomości nie ma zastosowania.

Zdaniem Komisji, przywołane w odwołaniu orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczy poprzedniego stanu prawnego, w którym nie było odpowiednika art. 2a obecnego u.k.u.r., zatem nie może ono stanowić słusznego argumentu. Argumentu nie może też stanowić treść "druków wniosków" o wyrażenie zgody przez KOWR na nabycie nieruchomości, dostępnych na stronie internetowej KOWR, które to "druki" nie mają żadnego znaczenia normatywnego.

Komisja zgodziła się ze Zdającą, że przepisy u.k.u.r. nie są doskonałe, wywołują wątpliwości interpretacyjne, brak jest aktualnego orzecznictwa i że różne głosy pojawiają się w doktrynie. Nie zmienia to faktu, że wobec obowiązywania art. 2a u.k.u.r. nie może być mowy o wątpliwościach co do tego, kto może być nabywcą nieruchomości rolnej - rolnik indywidualny, a w razie braku takiego statusu - wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie (w przypadku egzaminacyjnym - w przypadku uzyskania zgody KOWR).

Komisja nie uznała argumentu Zdającej, że czas obowiązywania znowelizowanych przepisów jest krótki, gdyż nowela obowiązuje od 30 kwietnia 2016 r., a zatem na dzień egzaminu - ponad 12 miesięcy.

Zdaniem Komisji, Zdająca nie miała racji, przywołując kolejne orzeczenia Sądu Najwyższego, wskazujące, że ranga popełnionego błędu musi być uznana za niewielką wobec niejasności treści ustawy. Popełniony przez Zdającą błąd nie dotyczy bowiem najbardziej kontrowersyjnych zapisów u.k.u.r., lecz przepisu, który w diametralny sposób zmienił zasady nabywania nieruchomości rolnych.

Komisja dodała, że przywołane przez Zdającą poglądy nielicznych przedstawicieli doktryny wskazują na przyjęcie interpretacji co do specjalnego znaczenia art. 4 u.k.u.r., w stosunku do art. 2a u.k.u.r. Są to jednak poglądy odosobnione i nie odnoszące się w sposób szczegółowy do porównania instytucji prawa odkupu sprzed nowelizacji i po nowelizacji u.k.u.r., a zatem do wprowadzenia art. 2a u.k.u.r.

Komisja wskazała również, że nie zawarto w projekcie żadnych pouczeń związanych z wnioskiem wieczystoksięgowym. Nie ma w tym przedmiocie żadnych informacji dla stron czynności: ani o obowiązku notariusza złożenia wniosku w systemie teleinformatycznym i to jeszcze w dniu zawarcia umowy (strony więc nie otrzymały żadnych informacji w tym przedmiocie), ani o trybie sprostowania bądź uzupełnienia wniosku (czyli, że obowiązek takowy obciąża nie notariusza, lecz stronę czynności), ani też o możliwości zadeklarowania zrzeczenia się prawa do otrzymania zawiadomienia o wpisie do księgi, bądź zadeklarowania woli otrzymania tego zawiadomienia w trybie elektronicznym. Informacja w akcie o opłatach sądowych należnych od wniosków o wpisy do księgi wieczystej jest zapisana całkowicie wadliwie. Ponadto, opłata sądowa od wniosku o wpis własności nieruchomości rolnej została pobrana w wysokości zawyżonej.

Zdaniem Komisji bardzo poważnym uchybieniem pracy, które wobec najważniejszego błędu projektu, potwierdzało słuszność wystawienia oceny negatywnej, jest przywołanie uchwały zgromadzenia wspólników podjętej w trybie art. 210 K.s.h. o powołaniu pełnomocnika spółki do zawarcia umowy zamiany - w zwykłej formie pisemnej zamiast protokołu w formie aktu notarialnego. J. K., reprezentujący K. sp. z o.o. działał zatem w akcie bez umocowania, z wszelkimi tego dla skuteczności czynności prawnej konsekwencjami.

Komisja dodała, że tekst jednolity umowy spółki K. — przywołano bez podania daty i bez odniesienia się do ewentualnych zapisów, czy w spółce działa rada nadzorcza, a zatem do zagadnienia czy priorytet działania właśnie rady nadzorczej (a nie pełnomocnika powołanego przez zgromadzenie wspólników) w ramach art. 210 K.s.h., nie został w umowie spółki przewidziany, (patrz np. wyroki Sądu Najwyższego sygn. II UK 34/10 z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. I PK 42/09 z dnia 4 sierpnia 2009 r.).

Komisja za wątpliwe uznała podjęcie jednej uchwały zgromadzenia wspólników opartej na dwóch różnych podstawach prawnych - art. 228 K.s.h. i art. 230 K.s.h., jak zapisała Zdająca. Reżim skutków prawnych naruszenia każdego z tych przepisów jest całkowicie odmienny. W przypadku braku uchwały z art. 228 K.s.h., dokonanie czynności oznacza jej bezskuteczność (a w razie braku potwierdzenia czynności w trybie art. 17 K.s.h. - nieważność), naruszenie zaś art. 230 K.s.h., skutkuje wyłącznie odpowiedzialnością odszkodowawczą członków Zarządu.

Komisja dodała, że odpis z Rejestru Przedsiębiorców KRS dla K. Sp. z o.o przywołano bez podania daty jego wydania. Nie było zatem wiadome, czy był on aktualny i jakie wpisy zawierał.

Ponadto, w projekcie nie zostały powołane odpisy z ksiąg wieczystych dla obu przedmiotowych nieruchomości, zatem umowa zamiany została sporządzona przez notariusza wyłącznie w oparciu o oświadczenia stron, (co jest całkowitym naruszeniem wymogów art. 80 § 2 P.n., a w konsekwencji podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej i dyscyplinarnej notariusza).

Uchybieniem był także, jak wskazała Komisja, zapis wyrzeczenia umowy zamiany, który udokumentowano z całkowitym naruszeniem art. 603 K.c., a mianowicie w sposób właściwy dla czynności działowych (X nabywa, Y nabywa), bez zawarcia oświadczeń o przeniesieniu własności nieruchomości (odpowiednio: prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynku) i to bez wskazania wyraźnej kauzy, że przeniesienie dokonywane jest "w zamian".

Komisja dodała również, że stan cywilny T. M. podany jest dopiero przy wyrzeczeniu umowy zamiany, co jest dość nietypową redakcją aktu notarialnego, ale przede wszystkim nie odniesiono się do tego, czy po śmierci K. M. zmieniał stan cywilny; nie jest wykluczone, że zawarł ponownie związek małżeński oraz umowę o rozszerzeniu wspólności ustawowej na przedmioty nabyte przed zawarciem tego związku małżeńskiego, a następnie ponownie owdowiał, nie ustalono zatem przynależności nieruchomości do jego majątku osobistego, co ma tym większe znaczenie wobec braku ujawnienia go w księdze wieczystej jako "wyłącznego" właściciela.

Całkowicie niezrozumiałe były, zdaniem Komisji, zapisy co do sposobu przyjęcia spadku przez T. M. ("wprost"), ani o tym, że nieruchomości zbywane umową zamiany nabyte zostały "od osób fizycznych" (ma to znaczenie przy dokumentowaniu umowy sprzedaży - prawo pierwokupu z u.g.n.), jak również zapis - pomimo, że przywołano dokument o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, co skutkuje co do zasady wygaśnięciem także hipoteki - oświadczenia spółki, że nieruchomość nie jest obciążona innymi (niż powyższa hipoteka) ograniczonymi prawami rzeczowymi. W powyższym przypadku wykreślenie hipoteki jest wpisem deklaratoryjnym i powyższe oświadczenie jest wadliwe. Ponadto, zawarte w projekcie oświadczenie wierzyciela co do spłaty kredytu (wygaśnięcia wierzytelności) i zgodzie na wykreślenie hipoteki - jako podstawa stwierdzenia wygaśnięcia hipoteki - nie odpowiada wymogom art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (brak oświadczenia wierzyciela hipotecznego, że z danego stosunku prawnego nie mogą już powstać w przyszłości inne wierzytelności podlegające zabezpieczeniu).

Z kazusu wynikało, że wniosek o zmianę składu zarządu spółki już został do sądu rejestrowego złożony, a zatem prawidłowym zabezpieczeniem interesów stron byłoby przywołanie w akcie kopii wniosku do KRS z prezentatą sądu o wpływie tego wniosku.

Komisja dodała, że wadliwie wszystkie wypisy aktów notarialnych przywołanych w projekcie nie zostały opisane poprzez podanie numeru Repertorium A aktu (który stanowi przecież swoistą sygnaturę tego dokumentu), podobnie część zaświadczeń powołanych w akcie - opisanych jest bez podania numeru dokumentu.

Ponadto, nie przywołano wypisu z kartoteki budynków, a zatem nie wiadomo, czy opis budynku w księdze wieczystej dla nieruchomości T. M. jest zgodny z aktualnym opisem budynku w tej kartotece.

Wadliwie również, jak wskazała Komisja, zapisano prawo do otrzymania wypisów aktu dla sądu wieczystoksięgowego i starostwa powiatowego - obowiązek przesłania przez notariusza wypisów aktu tym podmiotom wynika wyraźnie odpowiednio z art. 626 z indeksem 4 § 3 K.p.c. i z art. 23 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i zgoda (bądź jej brak) strony czynności na wydanie wypisów aktu notarialnego tym podmiotom nie ma żadnego znaczenia.

Komisja wskazała, że w całej umowie powierzchnie nieruchomości zapisane są nieprawidłowo - cyfrą podano je w "hektarach", słownie w "arach".

Zdaniem Komisji, wystawienie Zdającej oceny niedostatecznej za projekt pierwszego aktu notarialnego było uzasadnione. Zdająca nie wykazała wiedzy z zakresu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego na poziomie dostatecznym, przyjmując rozwiązanie odpowiadające poprzednio obowiązującemu stanowi prawnemu. Wskazane dodatkowe uchybienia, przy randze błędu podstawowego, potwierdzają jedynie słuszność wystawienia oceny negatywnej.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 3 lipca 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia niesłusznie uznała za dyskwalifikujący błąd Skarżącej polegający na sporządzeniu umowy zamiany bez uzyskania zgody KOWR, w wyniku czego Komisja doszła do wniosku, że Skarżąca sporządziła projekt aktu notarialnego, dokumentujący nieważną umowę zamiany.

Zdaniem Sądu, analiza pracy skarżącej wskazuje, że skarżąca uwzględniła treść ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji obowiązującej od 30 kwietnia 2016 r. Wskazuje na to zapis § 5 aktu notarialnego sporządzonego przez Skarżącą w ramach zadania egzaminacyjnego, w którym zawarto informację, że notariusz pouczył stronny, m.in. o treści art. 4 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy. Nie można zatem zgodzić się z Komisją, że Skarżąca nie uwzględniła zmiany stanu prawnego, jaka zaistniała wskutek powyższej nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, skarżąca uznała, że w przypadku umowy zamiany, której przedmiotem jest nieruchomość rolna, a jej nabywcą nie jest rolnik indywidualny, nie jest wymagana zgoda Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, o której mowa w art. 2a ust. 4 u.k.u.r., a jedynie powiadomienie o nabyciu Krajowego Ośrodka, zgodnie z art. 4 ust. 5 u.k.u.r. Skarżąca doszła do takie wniosku poprzez przyjęcie, że zasady nabywania nieruchomości wynikające z art. 2a u.k.u.r., dotyczą wyłącznie nabywania nieruchomości w drodze umowy sprzedaży. Natomiast zasady nabywania nieruchomości wynikające z art. 4 u.k.u.r. dotyczą innych form nabywania nieruchomości w tym w drodze innych umów niż umowa sprzedaży, a więc i umowy zamiany.

Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się Komisja uznając, że skarżąca wykazała się brakiem wiedzy z zakresu znowelizowanych przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego i nie wykonała zadania egzaminacyjnego, sporządzając umowę zamiany bez uzyskania zgody KOWR.

Zdaniem Sądu powyższa kwestia nie jest jednoznaczna, wbrew twierdzeniu Komisji. Sąd wskazał art. 2a u.k.u.r., wskazuje, że przepis ten odnosi się nie tylko do nabywania nieruchomości w drodze umowy sprzedaży lecz również do innych form nabywania nieruchomości, co potwierdza treść art. 2a ust. 3 pkt 2 u.k.u.r., z którego wynika, że przepis ust. 1 i ust. 2 nie dotyczą nabycia nieruchomości rolnej w wyniku dziedziczenia oraz zapisu windykacyjnego. Przepis ten potwierdza, że zapis art. 2a ust. 1 u.k.u.r., w brzmieniu: "Nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej.", dotyczy nabycia nieruchomości rolnej nie tylko w drodze umowy sprzedaży. Co jest zgodne ze stanowiskiem Komisji.

Dalej Sądu wywodził, że analiza brzmienia art. 4 u.k.u.r., rodzi szereg wątpliwości, które prowadzą do wniosku, że interpretacja literalna art. 2a ust. 1 i art. 4 u.k.u.r., nie pozwala na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków co do stosowania tych przepisów.

Sąd wskazał, że w art. 4 ust. 1 u.k.u.r. ustawodawca wymienił szereg sytuacji nabycia nieruchomości rolnej, przy zaistnieniu których, Krajowy Ośrodek działający na rzecz Skarbu Państwa może złożyć oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej odpowiadającej jej wartości rynkowej. Literalne brzmienie tego przepisu nie pozwala przyjąć, że w każdej sytuacji wymienionej w tym przepisie nie znajdują zastosowania zasady nabywania nieruchomości wynikające z art. 2a u.k.u.r. Innymi słowy, na podstawie literalnego brzmienia tego przepisu, nie można uznać, że art. 4 ust. 1 u.k.u.r. zawiera listę wyjątków od zasad nabywania nieruchomości wynikające z art. 2a u.k.u.r. Należy bowiem zauważyć, że w art. 4 ust. 4 pkt 2 lit. a) u.k.u.r., ustawodawca wskazał, że uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje jeżeli nabycie nieruchomości rolnej następuje za zgodą, o której mowa w art. 2a ust. 4. Powyższa regulacja, interpretowana literalnie oznacza, że Krajowy Ośrodek może skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 u.k.u.r., tylko w tych sytuacjach wymienionych w tym przepisie, do których nie mają zastosowania zasad nabywania nieruchomości wynikające z art. 2a u.k.u.r.

Sąd odnosząc powyższy tok rozumowania do kazusu z zadania egzaminacyjnego, uznał, że należałoby wskazać, że Krajowy Ośrodek może skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 u.k.u.r., w przypadku nabycia nieruchomości rolnej następującego w wyniku zawarcia umowy innej niż umowa sprzedaży, a więc również w wyniku zawarcia umowy zamiany, jeżeli nie jest wymagana zgoda Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, o której mowa w art. 2a ust. 4 u.k.u.r. Zgoda ta jest natomiast wymagana w przypadku nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż wymienione w art. 2a ust. 1 u.k.u.r., a więc podmioty nie będące rolnikami indywidualnymi.

Tym samym oznaczałoby to, że Krajowy Ośrodek może skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 u.k.u.r., w przypadku nabycia nieruchomości rolnej następującego w wyniku zawarcia umowy innej niż umowa sprzedaży, jeżeli nabywcą tej nieruchomości jest rolnik indywidualny. Zatem przedstawiony tok rozumowania prowadzi do wniosku, że w przypadku będącym przedmiotem zadania egzaminacyjnego, dla skuteczności nabycia nieruchomości rolnej przez T. M. w drodze umowy zamiany, który nie jest rolnikiem indywidualnym, wymagana była zgoda Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka wyrażona w drodze decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu, powyższy wniosek jest zgodny ze stanowiskiem Komisji, wyrażonym w zaskarżonej uchwale. Sąd zauważa jednak, że powyższy tok rozumowania załamuje się w innych sytuacjach nabycia nieruchomości rolnej wymienionych w art. 4 ust. 1 u.k.u.r.

Sąd przedstawił, iż w art. 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 lit. b) u.k.u.r. ustawodawca wskazał, że Krajowy Ośrodek może skorzystać z uprawnienia złożenia oświadczenia o nabyciu nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej odpowiadającej jej wartości rynkowej, w przypadku nabycia nieruchomości rolnej następującego w wyniku orzeczenia sądu, organu administracji publicznej albo orzeczenia sądu lub organu egzekucyjnego wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, lub innej czynności prawnej lub innego zdarzenia prawnego, w szczególności podziału, przekształcenia bądź łączenia spółek handlowych.

Z art. 4 ust. 4 pkt 2 lit. a) u.k.u.r., wynika, że uprawnienie, o którym mowa w ust. 1 nie przysługuje jeżeli nabycie nieruchomości rolnej następuje za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, o której mowa w art. 2a ust. 4. Zgoda ta jest natomiast wymagana w przypadku nabycia nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż wymienione w art. 2a ust. 1 u.k.u.r., a więc podmioty nie będące rolnikami indywidualnymi. W przypadku zatem nabycia nieruchomości rolnej w drodze podziału, przekształcenia bądź łączenia spółek handlowych, zgoda Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, o której mowa w art. 2a ust. 4 byłaby zawsze wymagana.

Literalna wykładnia omawianych przepisów prowadzi do wniosku, że art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.k.u.r. jest przepisem martwym, ponieważ w tej sytuacji Krajowy Ośrodek nie mógłby w ogóle skorzystać z uprawnienia złożenia oświadczenia o nabyciu nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej odpowiadającej jej wartości rynkowej.

Sąd uznał, za całkowicie niezrozumiały wniosek, zgodnie z którym zgoda Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, o której mowa w art. 2a ust. 4 u.k.u.r., byłaby wymagana w przypadku nabycia nieruchomości rolnej przez podmiot niebędący rolnikiem indywidualnym w drodze orzeczenia sądu, organu administracji publicznej albo orzeczenia sądu lub organu egzekucyjnego wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Taki jednak wniosek płynąłby z zastosowania literalnej wykładni omawianych przepisów. Ustawodawca bowiem w art. 2a ust. 3 u.k.u.r., nie wyłączył sytuacji wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.k.u.r.

WSA podsumowując wywód wskazał, że przyjęcie, że art. 2a u.k.u.r. dotyczy tylko nabywania nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, oznaczałoby, że zbędny byłby przepis art. 2a ust. 3 pkt 2. Przyjęcie natomiast, że art. 4 ust. 1 jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 2a ust. 1 i zawiera wyjątki od zasad nabywania nieruchomości rolnych wynikających z art. 2a ust. 1, oznaczałoby, że zbędna jest regulacja wynikająca z art. 4 ust. 4 pkt 2 lit. a) w początkowej jego treści.

Zdaniem Sądu, wskazane problemy z literalną wykładnią powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że ich treść, jak wskazała Skarżąca w odwołaniu od uchwały I instancji, nie jest jednoznaczna. W konsekwencji, Skarżąca proponując rozwiązanie głównego problemu w kazusie, musiała zdecydować się na jedną z interpretacji art. 2a i art. 4 u.k.u.r. Jest to istotna okoliczność, którą Komisja powinna uwzględnić dokonując ponownej oceny pracy egzaminacyjnej Skarżącej, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie chodzi o jakąkolwiek wątpliwość co do brzmienia przepisów mających zastosowanie w sprawie, ale o problem interpretacyjny występujący w piśmiennictwie, który też nie jest rozstrzygnięty w orzecznictwie sądowym.

Na powyższe zwróciła uwagę Skarżąca w odwołaniu od uchwały I instancji i z czym w istocie zgodziła się Komisja, stwierdzając, że przepisy u.k.u.r. nie są doskonałe, wywołują wątpliwości interpretacyjne, brak jest aktualnego orzecznictwa i że różne głosy pojawiają się w doktrynie. Dlatego trudno zgodzić się z twierdzeniem Komisji, że: "Nie zmienia to faktu, że wobec obowiązywania art. 2a u.k.u.r., nie może być mowy o wątpliwościach co do tego, kto może być nabywcą nieruchomości rolnej - rolnik indywidualny, a w razie braku takiego statusu - wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie (w przypadku egzaminacyjnym - w przypadku uzyskania zgody KOWR)". Wątpliwości te bowiem, występują realnie w piśmiennictwie, dotyczą wzajemnej relacji art. 2a i art. 4 u.k.u.r. i ze względu na to, że art. 2a u.k.u.r., wszedł w życie 30 kwietnia 2016 r., brak jest orzecznictwa sądowego, które można byłoby uznać za dominujące w przedmiotowej kwestii, a które Skarżąca jako aplikant notarialny powinna znać rozwiązując kluczowy problem prawny zadania egzaminacyjnego.

Z powyższym względów, Sąd uznał, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, w istocie rzeczy, pomijając fakt, że mające zastosowanie w kazusie egzaminacyjnym przepisy u.k.u.r., budzą poważne wątpliwości interpretacyjne również w piśmiennictwie, których nie rozstrzyga wykształcona w orzecznictwie sądowym dominująca linia orzecznicza, naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nie podejmując czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie rozpatrując całego materiału dowodowego. Komisja uznając, pomimo wskazanych wątpliwości interpretacyjne również w piśmiennictwie, których nie rozstrzyga wykształcona w orzecznictwie sądowym dominująca linia orzecznicza, że wobec obowiązywania art. 2a u.k.u.r., nie może być mowy o wątpliwościach co do tego, kto może być nabywcą nieruchomości rolnej i że w sprawie będącej kazusem egzaminacyjnym, nabycie nieruchomości rolnej mogło nastąpić wyłącznie po uzyskaniu zgody KOWR, wykroczyła poza granice swobodnej oceny dowodów, uchybiając normie wynikającej z art. 80 K.p.a.

Powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ przyjęcie przez Skarżącą, że w sprawie będącej kazusem egzaminacyjnym, nabycie nieruchomości rolnej przez podmiot nie będący rolnikiem indywidualnym nie wymagało uzyskania zgody KOWR, a wystarczające było jedynie powiadomienie KOWR o nabyciu tej nieruchomości, Komisja uznała za błąd przesądzający o niedostatecznej ocenie pracy egzaminacyjnej z pierwszego projektu aktu notarialnego, a w konsekwencji o negatywnym wyniku z egzaminu notarialnego. Komisja uznała bowiem, że Zdająca nie wykazała wiedzy z zakresu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego na poziomie dostatecznym, przyjmując rozwiązanie odpowiadające poprzednio obowiązującemu stanowi prawnemu i przy randze tego błędu podstawowego, dodatkowe uchybienia potwierdzają jedynie słuszność wystawienia oceny negatywnej.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi K. R. poprzez jej oddanie w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Komisja Egzaminacyjna zarzuciła:

podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie wskutek nietrafnego przyjęcia, że w sprawie zakończonej uchwałą Komisji II stopnia dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], doszło do - wywierającego istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, jak też nietrafnego przyjęcia, że w sprawie zakończonej ww. uchwałą organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przewidzianą przez ustawodawcę skalę ocen prac egzaminacyjnych przy ocenie pierwszego projektu aktu notarialnego sporządzonego przez zdającą K. R., podczas gdy do takich naruszeń nie doszło,

a w konsekwencji powyższych uchybień nietrafne uznanie przez Sąd I instancji, że uchwała Komisji U stopnia z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Skarżąca K. R. złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzutach określonych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2018 roku numer [...], stwierdził, że uchwała ta jest niezgodna z prawem. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca K. R. z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę niedostateczną, z drugiego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę dostateczną, natomiast z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności otrzymała ocenę bardzo dobrą. Uwzględniając treść art. 74 f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że K. R. uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, rozpatrując odwołanie skarżącej pominęła kwestie związane z istnieniem w doktrynie poważnych wątpliwości interpretacyjnych odnoszących się do mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy z 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego, czyniąc to nadto w sytuacji, gdy w orzecznictwie sądowym brak było orzeczeń dotyczących zagadnień będących przedmiotem kazusu egzaminacyjnego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca sporządzając projekt aktu notarialnego w postaci umowy zamiany nieruchomości uwzględniła zmiany stanu prawnego jakie zaistniały na skutek nowelizacji ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego (dalej jako u.k.u.r.). Zdaniem Sądu I instancji wskazuje na to treść § 5 projektu aktu notarialnego, w którym zawarta jest informacja o pouczeniu stron aktu notarialnego o treści art. 4 ust.5 pkt 1 lit.a u.k.u.r.. Wskazując na powyższe Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca uznała, iż zasady nabywania nieruchomości wynikające z art. 2a u.k.u.r. dotyczą wyłącznie nabywania nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, natomiast zasady nabywania nieruchomości wynikające z art. 4 uk.u.r. dotyczą innych form nabywania nieruchomości. Tak więc w sytuacji, o której mowa w kazusie egzaminacyjnym, a więc w przypadku nabywania nieruchomości rolnej w drodze umowy zamiany przez osobę niebędącą rolnikiem indywidualnym, zdaniem skarżącej nie była wymagana zgoda Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, o której mowa w art. 2a ust.4 u.k.u.r.

Wskazując na treść art. 2a ust.1 u.k.u.r. oraz na treść art. 4 u.k.u.r. Sąd I instancji stwierdził, że wątpliwości w interpretacji tych przepisów prawa oraz wzajemnych relacji między nimi nie mogą prowadzić do wyciągnięcia jednoznacznych wniosków co do stosowania tych regulacji prawnych. W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji skarżąca przedstawiając projekt aktu notarialnego, w postaci umowy zamiany nieruchomości, musiała zdecydować się na jedną z możliwych interpretacji art. 2a i art. 4 u.k.u.r. Okoliczność ta winna zostać uwzględniona przy ocenie pracy egzaminacyjnej skarżącej.

Podkreślić także należy, że przepis art. 2a u.k.u.r został dodany przez art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 roku (Dz.U. 2016.585) zmieniającej ustawę z dniem 30 kwietnia 2016 roku. Przepis art. 2a ust.1 u.k.u.r. stanowi, że: "nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli nabywana nieruchomość rolna albo jej część ma wejść w skład wspólności majątkowej małżeńskiej wystarczające jest, gdy rolnikiem indywidualnym jest jeden z małżonków".

W tym miejscu zauważyć należy, że z akt sprawy wynika jednoznacznie (co także zauważa Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego), że w zakresie dotyczącym wzajemnej relacji między treścią art. 2a u.k.u.r. a treścią art. 4 ust.1 u.k.u.r. istnieją w doktrynie odmienne stanowiska. Przedstawiciele doktryny na których powołuje się w odwołaniu skarżąca podnoszą, że przepis art. 4 ust.1 u.k.u.r. stanowi lex specialis wobec treści art. 2a ust.1 u.k.u.r., a tym samym, że przepis art. 2a u.k.u.r. znajduje zastosowanie wyłącznie do nabycia nieruchomości w drodze umowy sprzedaży. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego wskazuje również na odmienne stanowiska doktryny podkreślając ich dominującą rolę i nie podzielając poglądów tych przedstawicieli doktryny na których powołuje się skarżąca.

Ponadto stwierdzić należy, że strona wnosząca skargę kasacyjną na stronie 11 uzasadnienia skargi kasacyjnej wyraźnie wskazuje, iż "...przepisy ukur nie są doskonałe, wywołują wątpliwości interpretacyjne, brak jest aktualnego orzecznictwa i różne głosy pojawiają się w doktrynie".

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 74d § 1 ustawy Prawo o notariacie, druga część egzaminu notarialnego składa się z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku. Zgodnie z art. 74d § 3 ustawy, członkowie komisji dokonują oceny części drugiej egzaminu zgodnie ze skalą ocen zawartą w ustawie, przy czym zgodnie z art. 74e § 2 Prawa o notariacie, oceny rozwiązania każdego z zadań części drugiej dokonują dwaj członkowie komisji, niezależnie od siebie, biorąc pod uwagę: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność zastosowanego przez zdającego rozstrzygnięcia problemu. W sytuacji więc, gdy jak wynika z powyższego kryterium, zgodnie z którym egzaminatorzy oceniają pracę jest obiektywne, bowiem stanowi je przepis prawa, to w zakresie odnoszącym się do kwestii oceny czy, przyjęte przez zdającego rozwiązania są prawidłowe, nie ma żadnego luzu decyzyjnego. Praca egzaminacyjna, która spełnia wymagania określone przepisami prawa musi być bowiem oceniona pozytywnie. Natomiast w zależności od tego, w jakim stopniu praca spełnia wskazane wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Także i te oceny oraz ich indywidualizowanie nie jest przejawem "luzu decyzyjnego". Stanowią one bowiem wyraz indywidualnego podejścia specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Jakkolwiek wszelkie egzaminy przeprowadzane przez specjalistów zawierają pewien element subiektywny, to jednak mając na uwadze, że zgodnie z art. 71f § 1 w zw. z art. 74 § 1 i art. 71b § 1 ustawy Prawo o notariacie, członkami komisji są osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przeprowadzenia egzaminu, a zgodnie z art. 74e § 3 ustawy, każdy z członków komisji wystawia samodzielnie ocenę cząstkową wraz z uzasadnieniem, zaś ostateczną ocenę stanowi średnia ocen wystawionych przez obu egzaminatorów, uznać należy, że ocena końcowa nie jest wynikiem stosowania "luzu decyzyjnego", ani tym bardziej dowolności. W podobny sposób działa również Komisja Odwoławcza, która ocenia zarzuty odwołania, biorąc pod uwagę ich zasadność w świetle przepisów prawa i nie stosując żadnego "luzu decyzyjnego" - art. 74h ustawy Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji II stopnia ( vide wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 293/13, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 602/13).

Tak więc poprawna praca egzaminacyjna musi być oceniona pozytywnie, natomiast praca, w której zdający popełnił błędy niepozwalające na uznanie, że jest on przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, musi być oceniona negatywnie. Stanowi to bowiem istotę egzaminu notarialnego, którego pozytywny rezultat otwiera dostęp do wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej regulacje prawne należy uznać, że zasadnie Sąd I instancji podkreślił, iż stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wyrażone w zaskarżonej uchwale nie zawiera jednoznacznego uzasadnienia okoliczności, które w ocenie tejże komisji uzasadniały utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały, a tym samym nie przedstawia argumentacji, która uzasadniałaby odmowę zaakceptowania rozwiązania zaproponowanego przez skarżącą przy konstruowaniu projektu aktu notarialnego, w sytuacji, gdy skarżąca wykorzystała przy realizacji zadania egzaminacyjnego jedno ze stanowisk prezentowanych w doktrynie i w sytuacji braku orzecznictwa sądowego dotyczącego regulacji prawnych mogących mieć zastosowanie przy wykonywaniu zadania egzaminacyjnego w postaci sporządzenia projektu umowy zamiany nieruchomości.

W szczególności podkreślić należy, że dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu winni rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je z punktu widzenia wypełnienia przez pracę kryteriów oceny przy uwzględnieniu ustawowo określonej skali ocen. Jak to zostało wyżej przedstawione uchwała w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, w części dotyczącej oceny rozwiązania zadań z części drugiej powinna nawiązywać do kryteriów określonych w art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie. Tak więc ocena ta powinna uwzględniać nie tylko uchybienia, ale także te elementy, które zasługują na pozytywną ocenę. Dopiero pełne zestawienie wyników oceny pracy z punktu widzenia warunków jakie powinna ona spełniać, określonych w art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie , pozwala na sformułowanie końcowych wniosków wyrażających się w ocenie, o której mowa w art. 74e § 4 Prawa o notariacie. Zasadnie więc Sąd I instancji wskazuje, że w zaskarżonej uchwale takiej kompleksowej oceny brakuje.

Ponadto wskazać należy, że stosownie do art. 74h § 9 Prawa o notariacie, do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu notarialnego. W postępowaniu administracyjnym, co do zasady przyjmuje się, że celem odwołania jest doprowadzenie do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Do postępowania przed komisją odwoławczą - według art. 74h § 12 Prawa o notariacie - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jednak odpowiednio. Ale odpowiednie stosowanie może polegać nie tylko na odmowie jego zastosowania, lecz także na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost lub z modyfikacją. Ocena odpowiedniego zastosowania przepisu musi uwzględniać specyfikę sytuacji, do której odpowiednio stosowane przepisy mają być aplikowane (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a z przyczyn wyżej wskazanych zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.