Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 174/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2006r r. przy udziale sprawy ze skargi B. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ B. Koś


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku B. S. działając na podstawie upoważnienia udzielonego przez S. L. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki Mercedes Benz, wyprodukowany w [...] roku, nr nadwozia [...] Do zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...] dołączył dokumenty wymagane do objęcia towaru wnioskowaną procedurą; rachunek zakupu z dnia [...] roku, Fahrzeugbrief nr [...], pełnomocnictwo podpisane przez S.L., deklarację wartości celnej, oświadczenie o wysokości kwoty zapłaconej za przedmiotowy pojazd wraz z opisem uszkodzeń.

W dniu [...] roku Prokuratura Okręgowa przekazała materiały dotyczące sprowadzenia samochodu przez S.L. za pośrednictwem B.S., którego wartość zgłaszana do odprawy celnej była zaniżona. W wyniku korespondencji pomiędzy Regionalnym Inspektorem Celnym a firmą "A" z H. uzyskano informację, że samochód marki Mercedes Benz został sprzedany A. Sz z P. przez firmę "B" z H.za kwotę [...] DEM. Na potwierdzenie tego faktu dołączono rachunek zakupu wystawiony na A. S.. Również firma "B" potwierdziła sprzedaż tego samochodu A. S..

A.S. przyznał, iż kupił samochód Mercedes Benz za kwotę [...] DEM z firmy "B" z H. oraz, że w dniu [...] roku sprzedał ten samochód firmie "C" za kwotę [...] DEM.

Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uznania powyższego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty długu celnego oraz zapisów we wskazanych polach, ponieważ Prokuratura Okręgowa przekazała materiały dotyczące między innymi przedmiotowego samochodu.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] skierowaną do B.S. i S.L. Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne SAD nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty długu celnego i przyjmując wartość celną samochodu w wysokości [...] DEM, wskazał, że niedobór cła wynosi [...] złotych, wzywając dłużników do jego uiszczenia.

Uzasadniając solidarną odpowiedzialność dłużników, przyjętą na podstawie art.209 § 3 Kodeksu celnego Organ I instancji wskazał na przepis art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego w stosunku do S.L. jako osoby, w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego oraz art. 209 § 3 w stosunku do B. S. jako osoby dokonującej zgłoszenia celnego, która wiedziała lub mogła się dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności, że dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia celnego są nieprawdziwe.

Do obliczenia wartości celnej pojazdu, jak wynika z uzasadnienia, zastosowano metodę ostatniej szansy, posługując się przy tym wyceną rzeczoznawcy, zaś do wyliczenia wartości celnej przyjęto wartość rynkową samochodu według wyceny rzeczoznawcy tj. kwotę [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji B.S., zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przekroczenie normy zawartej w ar. 209 § 3 Kodeksu celnego poprzez uznanie go za dłużnika oraz naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przytoczenie w uzasadnieniu decyzji faktów sprzecznych z treścią zeznań złożonych przez świadka A. S. i bezpodstawne przyjęcie, że B. S., jako osoba zgłaszająca samochód do odprawy celnej, wiedziała o wcześniejszych czynnościach dokonanych przez A. S. z firmą "C", od której samochód został nabyty za kwotę [...] DM, wniósł o zmianę decyzji poprzez wyłączenie go od odpowiedzialności za dług celny, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, art. 65 § 5, art. 29 § 1 w zw. z art. 23 § 7, art. 83, art. 85 § 1 art. 209 § 3, art. 221 i art. 262 Kodeksu celnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że mając na uwadze przywołane regulacje prawne, informacje uzyskane z Prokuratury Okręgowej o podejrzeniu dokonywania rejestracji pojazdów w oparciu o fałszywe dokumenty oraz fakt, że cena na rynku polskim pojazdu tej samej marki, typu i rocznika po uwzględnieniu usterek i kosztów naprawy ([...]zł) w okresie z dnia dokonania zgłoszenia celnego zdecydowanie odbiegała od kwoty widniejącej na dokumencie sprzedaży [...] DEM = [...]zł., organ celny I instancji miał prawo do zakwestionowania wiarygodności informacji wypływającej z tego dokumentu. Konsekwencją zakwestionowania wiarygodności przedstawionego przez stronę dowodu sprzedaży w zakresie uwidocznionej w nim ceny, jak wskazał organ odwoławczy, jest konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego samochodu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art. 25 - 28 Kodeksu celnego. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy samochód był używany właściwą metodą określenia jego wartości celnej stała się metoda tzw. " ostatniej szansy", czyli ustalenia wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym.

Pomocne przy ustalaniu wartości pojazdu było orzeczenie techniczne wykonane na zalecenie Prokuratury Okręgowej. Biegły Sądu Okręgowego ustalił, iż wartość pojazdu w chwili dokonywania odprawy celnej wynosiła [...] PLN. Tak ustalona wartość została następnie pomniejszona o 10% marży, 22 % podatku VAT oraz 35% cła. Organ II instancji wskazał, iż strona nie przedstawiła dowodów świadczących o tym, że tak niska cena samochodu uzasadniona była np. złym stanem pojazdu. Nie dowiedziono nawet, że pojazd był w jakikolwiek sposób naprawiany. Dyrektor Izby Celnej wskazał również, iż w niniejszej sprawie zaistniały fakty, które dały podstawy do uznania zarówno S.L. jak i B.S. za dłużników.

W skardze na powyższą decyzję B.S. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności przekroczenie normy zawartej w ar. 209 § 3 Kodeksu celnego poprzez uznanie go za dłużnika oraz naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne przyjęcie, że B. S., jako osoba zgłaszająca samochód do odprawy celnej, wiedziała o wcześniejszych czynnościach dokonanych przez A. S. z firmą "C", od której samochód został nabyty za kwotę [...]DM, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ponadto wskazał, iż B.S. Prokuratura Okręgowa postawiła zarzut, iż w dniu [...] roku w Urzędzie Celnym we W. podczas odprawy celnej samochodu marki Mercedes Benz nr nadwozia [...] wystąpiły nieprawidłowości. W. w. przedłożył do odprawy celnej podrobiony rachunek zakupu pojazdu poświadczający nieprawdę, co do rzeczywistej wartości pojazdu, wprowadzając w ten sposób w błąd organy celne i powodując w ten sposób uszczuplenie należności celnych. W odpowiedzi na zarzut strony dotyczący wątpliwości, co organ celny uznał za podstawę wydanej decyzji, Dyrektor izby Celnej wyjaśnił, że przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obliczenie wartości celnej metodą ostatniej szansy na podstawie ekspertyzy [...] z dnia [...] r. miało na celu potwierdzenie, że cena transakcyjna przywiezionego samochodu została zaniżona. Za wartość celną w.w. pojazdu została przyjęta cena zawarta w fakturze zakupu przesłanej przez Regionalny Inspektorat Celny, a uzyskanej z firmy "B".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z osnowy i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, co oznacza, że żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym. Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 210 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z § 1 pkt 6 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne i prawne stanowią obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Zaś § 4 stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej.

Jeśli zaś treść uzasadnienia decyzji pozostaje w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem, to sytuacja taka narusza art. 210 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Organ I instancji, co słusznie podnosi skarżący, w rozstrzygnięciu decyzji określa wartość samochodu marki Mercedes Benz na kwotę [...] DEM, zaś w uzasadnieniu tejże decyzji wskazuje, iż dla określenia wartości celnej samochodu zastosował metodę ostatniej szansy, posługując się jednocześnie opinią rzeczoznawcy, według której wartość rynkowa samochodu wynosi [...] zł.

Organ odwoławczy, utrzymując decyzję organu I instancji w mocy nie wyjaśnia i nie koryguje w tym zakresie decyzji, wskazując w uzasadnieniu, że z uwagi na fakt, iż przedmiotowy samochód był używany, właściwą metodą określenia jego wartości celnej stała się metoda tzw. " ostatniej szansy", czyli ustalenia wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym. Pomocne przy ustalaniu wartości pojazdu było orzeczenie techniczne wykonane na zalecenie Prokuratury Okręgowej. Biegły Sądu Okręgowego ustalił, iż wartość pojazdu w chwili dokonywania odprawy celnej wynosiła [...] PLN.

W odpowiedzi skargę, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnia natomiast, że przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obliczenie wartości celnej metodą ostatniej szansy na podstawie ekspertyzy [...] z dnia [...] roku miało na celu potwierdzenie, że cena transakcyjna przywiezionego samochodu została zaniżona. Za wartość celną w. w. pojazdu została przyjęta cena zawarta w fakturze zakupu, przesłanej przez Regionalny Inspektorat Celny, a uzyskanej z firmy "B". Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy poczyni stosowne wyjaśnienia wskazanych wyżej kwestii i przedstawi w uzasadnieniu tak, aby rozumowanie organu II instancji było możliwe do skontrolowania zarówno przez stronę, jak i przez Sąd. Ponadto zauważyć należy, iż w ekspertyzie [...] z dnia [...] roku biegły rzeczoznawca ustalając dane techniczne samochodu wskazuje rok produkcji [...] i dalej dla dokonania wyceny posługuje się katalogami Eurotax, Auto Bazar i Info Ekspert również z [...] roku, gdy tymczasem ze zgłoszenia celnego i załączonych dokumentów wynika, że samochód został wyprodukowany w [...] roku. Generalnie, nie ma przeszkód, aby organ celny dla ustalenia wartości celnej samochodu wykorzystał dowód, który wcześniej posłużył do ustalenia tej samej okoliczności w innym postępowaniu. Jednakże dowód ten, jak i wszystkie pozostałe, musi zostać poddany rzetelnej ocenie organu i w miarę konieczności uzupełniony w toku postępowania administracyjnego. W tym przypadku organy celne chcąc skorzystać ze wskazanej wyżej opinii rzeczoznawcy winny również wyjaśnić, czy i na ile przyjęcie dla dokonanej wyceny cen z katalogów z [...] roku ma znaczenie dla ustalenia wartości samochodu w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę ponownie w wyniku odwołania, powinien dogłębnie przeanalizować przesłanki materialnoprawne decyzji pierwszej instancji odnośnie ustalonego stanu faktycznego. Tego organ odwoławczy nie uczynił w badanej sprawie, skoro nie ustosunkował się do przedstawionej wyżej kwestii, która była przedmiotem zarzutu podniesionego przez skarżącego już w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy, w istocie, nie odniósł się również do zarzutów skarżącego dotyczących przyjęcia jego odpowiedzialności za dług celny w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż w niniejszej sprawie zaistniały fakty, które dały podstawy do uznania zarówno S.L. jak i B.S. za dłużników, ogólnie powołując się na informacje uzyskane z Prokuratury Okręgowej o podejrzeniu dokonywania rejestracji pojazdów w oparciu o fałszywe dokumenty. Dopiero w odpowiedzi na skargę wskazał, iż B. S. Prokuratura Okręgowa postawiła zarzut, iż w dniu [...] roku w Urzędzie Celnym we W. podczas odprawy celnej samochodu marki Mercedes Benz nr nadwozia [...] wystąpiły nieprawidłowości. W.w. przedłożył do odprawy celnej podrobiony rachunek zakupu pojazdu poświadczający nieprawdę, co do rzeczywistej wartości pojazdu, wprowadzając w ten sposób w błąd organy celne i powodując w ten sposób uszczuplenie należności celnych. Niezależnie jednak od powyższego, wskazać należy, iż zgodnie z art. 209 § 3 Kodeksu celnego " Dłużnikiem jest zgłaszający (...). Jeżeli zgłoszenie celne o objęciu towaru procedurą, o której mowa w § 1 zostało sporządzone na podstawie nieprawidłowych danych, co spowodowało, że należności celne przewozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, zostają uznane za dłużników. W sytuacji, gdy organy celne na podstawie informacji i okoliczności ustalonych w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową powzięły wątpliwości, co do wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów, a w szczególności rachunku zakupu samochodu marki Mercedes Benz, który przedłożony został do zgłoszenia celnego przez B.S., aby zasadnie uznać B. S. za dłużnika, zobowiązane były dokonać własnych ustaleń faktycznych dotyczących oceny jego zachowania, to jest czy dokonując zgłoszenia celnego w imieniu i na rzecz S. L. i dostarczając wymaganych do zgłoszenia dokumentów wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że rachunek zakupu samochodu jest podrobiony i poświadcza nieprawdę, co do rzeczywistej wartości pojazdu lub zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania karnego ( art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej). Organy błędnie przyjęły natomiast, iż samo przedstawienie zarzutów B.S. w toku postępowania przygotowawczego jest okolicznością wystarczającą, aby uznać go dłużnikiem na podstawie art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Dopiero ustalenia w zakresie winy B.S. w odniesieniu do przedstawionych zarzutów wynikające z prawomocnego wyroku sądu zwalniają organy celne z obowiązku poczynienia własnych ustaleń, co do oceny zachowania skarżącego jako osoby, która dostarczyła danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe i ustalenia stopnia winy

( wina umyślna, niedbalstwo).

Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z uchybieniem przepisów art. 209 § 3 Kodeksu celnego oraz art. 210 § 1 i § 3, art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, zaś uchybienia te nie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni poczynione wyżej uwagi.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c, art.152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.

/-/ W.Długaszewska /-/ M.Lorych-Olszanowska /-/ B.Koś

Za nieobecnego Sędziego

/-/ W. Długaszewska