Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2329/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 2 i  art. 156   par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej A. D. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2329/13

UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. A. D. zwróciła się do Ministra Gospodarki z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r. znak: [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa Młyn Elektryczny J. D. m. [...], pow. T. woj. [...]. W uzasadnieniu swego żądania wnioskodawczyni powołała się na okoliczność, iż decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] kwietnia 1955 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad ww. przedsiębiorstwem, co daje podstawę do stwierdzenia nieważności także ww. orzeczenia.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] stwierdził, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r. znak [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Młyn Elektryczny J. D. m. [...], pow. T. woj. [...] z wyłączeniem nieruchomości, na której ono funkcjonowało zostało wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w jego ocenie skarżąca nie wykazała tytułu własności do znacjonalizowanej nieruchomości, gdyż dotyczą one wyłącznie jej posiadania, a ponadto zawierają one rozbieżne dane. W związku z tym uznał, iż wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności ww. orzeczenia w zakresie nieruchomości i w tym zakresie nie jest uprawniona do żądania stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Ponadto Minister wskazał, iż okoliczność ta będzie przedmiotem odrębnego orzekania przez Ministra. W związku z czym niniejsze postępowanie nieważnościowe było prowadzone w odniesieniu do orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa, z wyłączeniem nieruchomości, na której ono funkcjonowało.

W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał, iż zarządzeniem Ministra Skupu z dnia [...] kwietnia 1955 r. nr [...] nad ww. przedsiębiorstwem ustanowiono przymusowy zarząd państwowy. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] maja 1955 r. przedsiębiorstwo to zostało przekazane przymusowemu zarządcy państwowemu. Minister wskazał, iż zgodnie art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.), przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie ustawy pod zarządem państwowym, ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. przechodzą z mocy prawa na własność Państwa. Wskazał, że na własność Państwa z mocy prawa przechodziły przedsiębiorstwa, które znajdowały się pod zarządem państwowym w dniu 8 marca 1958 r., czyli w dacie wejścia w życie tej ustawy. Podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przyjętego przedsiębiorstwa, jest zgodnie z art. 9 ust. 2 ww. ustawy, orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa. Wskazał, iż w przedmiotowej sprawie jest nim kwestionowane przez wnioskodawczynię orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa. Zaznaczył również, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 k.p.a., stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] kwietnia 1955 r. nr [...] o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad ww. przedsiębiorstwem. Minister Gospodarki, oceniając orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., stwierdzające przejście ww. przedsiębiorstwa na własność Państwa, wskazał na utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym założenie, iż podstawę prawną tego orzeczenia stanowił art. 9 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. wyznaczający kompetencję właściwego ministra do wydania orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa, w związku z art. 2 tej ustawy, który przesądził, że przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie tej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w tej ustawie. Zatem orzeczenie stwierdzające przejście przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność Państwa ma charakter decyzji administracyjnej deklaratoryjnej, potwierdzającej jedynie skutek prawny, jaki wywołało wejście w życie uregulowania zawartego w art. 2 ustawy. Wobec powyższego Minister wskazał, iż skoro zarządzenie o ustanowieniu zarządu przymusowego dotknięte było kwalifikowaną wadą prawną, uznać należało iż wadą taką dotknięte jest również orzeczenie o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Jeżeli bowiem podstawę materialnoprawną orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa stanowił art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, stanowiący iż przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie, ustalenie iż nie było podstaw do ustanowienia tego zarządu wskazuje, iż nie było podstaw do przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa. Podstawą żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., w jego ocenie jest zatem przyjęcie, iż miało miejsce rażące naruszenie przepisów wyżej wymienionej ustawy z 1958 r. polegające na tym, że stwierdzono przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa, nad którym przymusowy zarząd ustanowiono z rażącym naruszeniem dekretu z 1918 r., co wykluczało zastosowanie do tego przedsiębiorstwa przepisu art. 2 ww. ustawy. Wskazał także, iż zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym w uchwale NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Minister doszedł do przekonania, że zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...] kwietnia 1955 r., nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i z tego powodu stwierdzenie jego nieważności powoduje, iż także będące jego konsekwencją, przedmiotowo od niego zależne, orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

Jednocześnie Minister Gospodarki wskazał, iż stwierdzając wydanie orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r. z rażącym naruszeniem prawa, obowiązany jest do oceny skutków prawnych jakie ono wywołało, albowiem zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Wobec powyższego Minister wskazał, iż w dniu wydania przez niego decyzji nie istnieje przedmiot zaskarżonego orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa jako zorganizowana całość, jak i jego poszczególne składniki. Wskazał, iż w dacie wydania ww. orzeczenia brak było definicji legalnej przedsiębiorstwa, dlatego też obowiązującą normę prawną w tym zakresie określał jego zdaniem art. 40 Kodeksu handlowego z dnia 27 czerwca 1934 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 502 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorstwem był "zespół składników majątkowych obejmujący wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości". Oceniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdził, że w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do ww. przedsiębiorstwa nieodwracalne skutki wystąpiły. Z uwagi bowiem na upływ kilkudziesięciu lat od upaństwowienia tego przedsiębiorstwa ruchome składniki majątkowe tego przedsiębiorstwa uległy złomowaniu i w chwili obecnej już nie istnieją. W jego ocenie powyższy stan nie stanowi jedynie o zaistnieniu skutków faktycznych, odwracalnych w swoim charakterze, lecz o skutkach prawnych nieodwracalnych spowodowanych brakiem przedmiotu, którego prawo to dotyczyło. Likwidacja wszystkich majątkowych składników przedmiotowego przedsiębiorstwa spowodowała bowiem ustanie bytu prawnego tego przedsiębiorstwa ze wszystkimi tego konsekwencjami dla stron i osób trzecich. Przywrócenie takiego przedsiębiorstwa do stanu pierwotnego w znaczeniu faktycznym przez jego odbudowę w ocenie Ministra nie oznaczałoby jeszcze odwracalności skutku prawnego ww. decyzji o przejściu tego przedsiębiorstwa na własność Państwa, w postaci usiania bytu prawnego przedsiębiorstwa. Jego odtworzenie wymaga bowiem spełnienia szeregu wymagań prawnych jakie system prawny stawia w tego rodzaju przypadkach. Nie będzie to jednak przywrócenie bytu prawnego dawnego przedsiębiorstwa, lecz jego odtworzenie w znaczeniu faktycznym, bo pod względem prawnym rzecz ujmując będzie to nowe przedsiębiorstwo. Odtworzenie nieistniejącego przedsiębiorstwa nie sprawi w ocenie Ministra, że będzie ono tożsame z przedsiębiorstwem zlikwidowanym w wyniku wykonywania zaskarżonej decyzji. W jego ocenie z uwagi na fakt, że przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło tj. przedsiębiorstwo Młyn Elektryczny J. D., to w ocenie organu orzekającego w zakresie wskazanym w sentencji ww. decyzji wywołało to nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Na skutek wniesionego przez A. D. odwołania Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2913 r. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister wskazał, iż nie znajduje uzasadnienia zarzut sprowadzający się do twierdzenia, iż Minister wydając odrębne rozstrzygnięcia tj. postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r., oraz decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. "rażąco naruszył przepisy prawa, albowiem organ administracji publicznej jest bezwzględnie związany zakresem żądania wnioskodawcy". Wskazał, iż w jego ocenie bezspornym jest, że wyznaczony przez wnioskodawczynię zakres przedmiotowy wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r., tj. stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., na podstawie którego na własność Państwa przeszło przedsiębiorstwo pn. Młyn Elektryczny J. D. m. [...] , pow. T., woj. [...] oraz nieruchomość, na której to przedsiębiorstwo funkcjonowało - został przez organ rozpoznany w całości. Minister Gospodarki mając bowiem na względzie art. 7 w zw. 7. art. 77 § 1 k.p.a., w zakresie w jakim wnioskodawczym wykazała swój interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia - wydał decyzję merytoryczną, w pozostałym zaś zakresie odmówił skarżącej wszczęcia postępowania administracyjnego. Podniósł także, iż bezspornym jest, że zakres przedmiotowy wniosku A. D. pozwalał na stwierdzenie w części nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., tj. w zakresie w jakim wnioskodawczym wykazała swój interes prawny. Wydane zaś przez Ministra Gospodarki rozstrzygnięcie z dnia [...] czerwca 2013 r., jedynie w zakresie ww. przedsiębiorstwa młyńskiego, z wyłączeniem nieruchomości może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Tym samym, zarzut skarżącej w ocenie Ministra, iż rozdzielenie przez organ postępowania "wszczętego zgodnie z żądaniem strony w sposób oczywisty narusza przepisy prawa" - nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do wniesionego odwołania wskazał również, iż w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r., iż nieistnienie w chwili obecnej zespołu składników majątkowych obejmujących wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości, stosownie do definicji przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 40 k.h. - powoduje, że w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do przedsiębiorstwa pn. Młyn Elektryczny J. D. m. [...], pow. T. woj. [...], nieodwracalne skutki wystąpiły. W ocenie Ministra chybiony jest zarzut odwołującej się, iż organ "mylnie zakłada, że nie można odtworzyć przedsiębiorstwa Młyn Elektryczny J. D.(...). Odtworzenie bowiem przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym nie powodowałoby powstania nowego przedsiębiorstwa, albowiem odtworzeniu podlegałyby jedynie składniki majątkowe wchodzące w jego skład, a więc zachowana by była tożsamość znacjonalizowanego przedsiębiorstwa". W jego ocenie trafnie organ I instancji wskazał, iż likwidacja wszystkich majątkowych składników przedmiotowego przedsiębiorstwa spowodowała wyeliminowanie z obrotu prawno-gospodarczego tego przedsiębiorstwa ze wszystkimi tego konsekwencjami dla stron i osób trzecich. Przywrócenie takiego przedsiębiorstwa do stanu pierwotnego w znaczeniu faktycznym przez jego odbudowę nie oznaczałoby jeszcze odwracalności skutku prawnego skarżonej decyzji. Jego odtworzenie wymaga bowiem spełnienia szeregu wymagań prawnych jakie system prawny stawia w tego rodzaju przypadkach. Nie będzie to jednak przywrócenie funkcjonowania dawnego przedsiębiorstwa, lecz jego odtworzenie w znaczeniu faktycznym, bo prawnie rzecz ujmując będzie to nowe przedsiębiorstwo. Odtworzenie nieistniejącego przedsiębiorstwa nie sprawi zatem, że będzie ono tożsame z przedsiębiorstwem zlikwidowanym w wyniku wykonywania zaskarżonej decyzji. W wyniku wykonania bowiem zaskarżonej decyzji przedsiębiorstwo ostatecznie zaprzestało działalności, jako zorganizowana całość. Reasumując wskazał, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wywołuje skutek taki, jakby ta decyzja nigdy nie została wydana. W związku z czym możliwość wydania takiego orzeczenia nie istnieje, z uwagi na nieodwracalny brak przedmiotu decyzji - omawianego przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości - powodując tym samym, zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. D. zarzucają jej naruszenie:

1) art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., poprzez błędne stwierdzenie przez organy administracji publicznej, że w przedmiotowej sprawie orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa Młyn Elektryczny J. D. m. [...], pow. T., woj. [...], z wyłączeniem nieruchomości, na której ono funkcjonowało wywołało nieodwracalne skutki prawne przez co organ nie stwierdził nieważności orzeczenia, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa stwierdzić należy, że orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, albowiem składniki materialne przedsiębiorstwa - Młyn Elektryczny J. D. w G. zostały przekazane przez Państwo na rzecz Gminnej S. z siedzibą w T. i nadal one istnieją (to w jakim aktualnie są stanie fizycznym nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem kwestia ta będzie stanowić przedmiot odrębnego postępowania odszkodowawczego przed sądem cywilnym);

2) art. 61 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., poprzez błędne rozdzielenie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Młyn Elektryczny J. D. m. [...], pow. T. woj. R. - na postępowanie z wyłączeniem nieruchomości, na której funkcjonowało oraz na postępowanie w części dotyczącej nieruchomości, na której ono funkcjonowało - obie sprawy toczą się pod jednym znakiem, podczas gdy żądanie wnioskodawczym dotyczyło stwierdzenia nieważności całego orzeczenia. Rozdzielenie postępowania wszczętego zgodnie z żądaniem strony w sposób oczywisty rażąco narusza przepisy prawa, albowiem organ administracji publicznej jest bezwzględnie związany zakresem żądania wnioskodawcy;

3) art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art 127 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie przez organ I instancji oraz organ odwoławczy wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności brak ustalenia istotnych okoliczności takich jak: komu Państwo przekazało i na jakiej zasadzie składniki znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, czy składniki te nadal istnieją oraz braku ustalenia stanu prawnego obowiązującego na dzień znacjonalizowania przedsiębiorstwa. W ocenie skarżącej Minister Gospodarki w obu wydanych przez siebie decyzjach zakłada a priori, że składniki te z uwagi na fakt upływu czasu zostały całkowicie zniszczone, co nie jest prawdą, albowiem większą część przedsiębiorstwa stanowiły niewyeksploatowane i solidne konstrukcyjnie maszyny.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2013 r. i decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013r., oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), który zgodnie z dyspozycją określoną w art. 1 § 2 ww. ustawy dokonuje kontroli aktu zaskarżonego pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej P.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. podzielił wcześniejszy pogląd tego samego organu, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., stwierdzające przejście na własność Państwa własności przedsiębiorstwa "Młyn Elektryczny J. D. [...] powiat T. woj. [...]", z wyłączeniem nieruchomości na której ono funkcjonowało, wydane zostało z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu orzeczenia organ podkreślił, że wobec kilkudziesięcioletniej eksploatacji złomowaniu uległy składniki majątkowe stanowiące przedmiotowe przedsiębiorstwo jako zorganizowaną całość w rozumieniu art. 40 kodeksu handlowego, co przesądza, że w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. W ocenie Ministra likwidacja składników majątkowych wyeliminowała to przedsiębiorstwo z obrotu prawno-gospodarczego, a jego odbudowa nie oznaczałaby odwracalności skutku prawnego, gdyż jego faktyczne odtworzenie wymaga spełnienia szeregu wymagań prawnych przewidzianych w przepisach prawa, do czego organ nie ma upoważnienia. Nie byłoby to także, zdaniem organu, dawne przedsiębiorstwo, lecz nowoutworzone. W konkluzji Minister stwierdził, że skoro nie istnieje obecnie przedsiębiorstwo Młyn elektryczny jako zorganizowana całość, to w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

Wskazany pogląd w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie zasługuje na aprobatę.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że rozpoznając skargę A. D. w sprawie I SA/Wa 2330/13, Sąd uchylił postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2013 r., odmawiające skarżącej na podstawie art. 61 a k.p.a. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., stwierdzającego przejście na własność Państwa własności przedsiębiorstwa " Młyn Elektryczny J. D. [...] powiat T. woj. [...]", w części dotyczącej nieruchomości, na której ono funkcjonowało. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a.

Wobec jednoznacznej treści wniosku oraz kwestionowanego przez skarżącą orzeczenia bezspornie dotyczącego przedsiębiorstwa młyn elektryczny jako całości, za trafny uznał Sąd orzekający w sprawie, także zarzut nieuzasadnionego rozdzielenia jej wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r., stwierdzającego przejście na własność Państwa własności przedsiębiorstwa "Młyn Elektryczny J. D. [...] powiat T. woj. [...]", na postępowanie dotyczące nieruchomości, na której młyn funkcjonował oraz samo przedsiębiorstwo w znaczeniu jego wyposażenia.

Powyższe rozstrzygnięcie determinuje ocenę, że także decyzje zapadłe w niniejszym postępowaniu podlegają wyeliminowaniu jako wydane w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, bezzasadnie rozdzielonego na część dotyczącą nieruchomości na której funkcjonowało przedsiębiorstwo młyn elektryczny stanowiący własność J, D. oraz jego wyposażenie, sprzecznie z wnioskiem skarżącej oraz z treścią orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1962 r. stwierdzającego przejście tego przedsiębiorstwa na własność Państwa bez wyróżnienia gruntu, zabudowań i wyposażenia.

Niezależnie od powyższego Sąd nie podziela także dokonanej przez organy administracji oceny zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych kontrolowanego orzeczenia.

Przepis art. 156 § 2 k.p.a. określa negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Zastrzega, że nie stwierdza się nieważności decyzji dotkniętych jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Takie oznaczenie w przepisie negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji oznacza, że "nie chodzi o stan faktyczny spowodowany istnieniem lub wykonaniem wadliwej decyzji, jak również obojętne jest przy stosowaniu tego przepisu, czy istnieją faktyczne (materialno-techniczne) możliwości odwrócenia następstw spowodowanych przez decyzję, a w szczególności przywrócenie stanu poprzedniego" (czyt. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2000, s. 651 i n.).

Także sam fakt, że nieruchomość nabyta przez Państwo na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, nie może zawsze przesądzać o tym, że decyzja nacjonalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne. Skutkiem prawnym nacjonalizacji było bowiem przede wszystkim odjęcie prawa własności dotychczasowemu właścicielowi i przejście własności na Państwo. Zatem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiej decyzji problem sprowadza się do oceny tego właśnie skutku. Nie chodzi bowiem o odwracalność skutków w ogóle, ale o " odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzje dotknięte nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności (por.wyrok NSA z 21.03.2001r., IV SA 2182/99 Lex nr 51226, wyrok NSA z 27. 10.1998r. IV SA 1906/97, Lex nr 545890).

Skoro zatem organy administracji nieodwracalności skutków prawnych kontrolowanego orzeczenia upatrują w tym, że nie ma składników majątkowych młyna, którego ono dotyczyło i organ administracyjny nie jest władny cofnąć skutków likwidacji tego przedsiębiorstwa w drodze decyzji to zarzut ten uznać należy za całkowicie chybiony. Przytoczone przez Ministra względy ocenić można jedynie jako skutki faktyczne, a nie nieodwracalne skutki prawne.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.