Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1567/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235l
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 62 pkt 1, art. 106 par. 3 i 5, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant: asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. Sp z o.o. z siedzibą w Tychach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 300/12 w sprawie ze skargi L. Sp z o.o. z siedzibą w Tychach na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 300/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę L. Sp. z o.o. w Tychach na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu Sąd podał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tychach decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...], stwierdził u D. M. chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Organ ustalił, że D. M. podczas zatrudnienia w latach: - 1972 - 1976 w Domu Mody w T. (w ramach następstwa prawnego Dom Mody w K. w likwidacji) na stanowisku krawcowej krawiectwa miarowego ciężkiego; - 1976 – 1978 i 1992 – 1993 w F. SA. Z. w Tychach (w ramach następstwa prawnego F. SA w likwidacji) na stanowisku tapicera montera; - 1993 - 1994 w G. Sp. Z o.o. w Dąbrowie Górniczej (w ramach następstwa prawnego M. Sp. z o.o.) na stanowisku szwaczki; - 1994 – 1998 w L. Sp. z o.o. w M.(w ramach następstwa prawnego L. Sp. o.o. w M. ) na stanowisku szwaczki; - 1999 – 2009 w L. Sp. z o.o. w Tychach na stanowisku szwaczki wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Narażenie zawodowe w wyżej wskazanych okresach zatrudnienia stwarzało możliwość powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, co ustalono w kartach oceny narażenia zawodowego. Równocześnie wspomniana choroba zawodowa została u niej rozpoznana w orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], wydanym w oparciu o wyniki badania przedmiotowego, podmiotowego, konsultację neurologiczną i ortopedyczną, badania EMG, dostarczoną dokumentację medyczną oraz przeprowadzoną diagnostykę różnicową, pozwalającą wykluczyć u badanej większość pozazawodowych czynników ryzyka powstania schorzenia. Organ sanitarny zaznaczył, że w toku postępowania pełnomocnik L. Sp. z o.o. M. Oddział w T. L. Sp. z o.o. w T. zwróciła się o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez włączenie do akt sprawy kompletnej dokumentacji medycznej strony z lat 1972 – 2009 oraz o ponowne wystąpienie do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. Organ nie uwzględnił tych żądań, wyjaśniając, że niezbędna w sprawie dokumentacja medyczna jest zbierana i przechowywana przez lekarzy w jednostce orzeczniczej oraz, że orzeczenie lekarskie jest właściwie uzasadnione i nie budzi wątpliwości.

Odwołanie od wyżej wskazanej decyzji złożył pełnomocnik pracodawców L. Sp. z o.o. w T. oraz L. Sp. z o.o. w M., który podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia D. M. oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania. Zdaniem pełnomocnika organ zaniechał zebrania i dołączenia kompletnej dokumentacji medycznej z lat 1994-2009, w tym w szczególności z placówek medycznych jak: Paprocany Sp. z o.o. NZOZ Centrum Medyczne Paprocany w Tychach, Poradni Neurologicznej Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Tychach a także dokumentacji medycznej z lat 1972-1994, tj. z okresu sprzed podjęcia pracy w skarżących spółkach. Ponadto wskazano, iż organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych strony odwołującej oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu, że praca w odwołujących się spółkach przyczyniła się do powstania choroby zawodowej, wyłącznie na podstawie orzeczenia lekarskiego, z treści którego nie wynika by zespół orzekający zapoznał się z dokumentacją medyczną z lat 1972-2009 oraz braku wykazania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Powołano się również na naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego, § 2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia poprzez stwierdzenie choroby zawodowej, pomimo nieustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy wobec niezbadania pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na jej powstanie, a także naruszenie § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie podjęte na podstawie niepełnego materiału dowodowego i bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby. Pełnomocnik odwołujących się Spółek wniósł o uchylenie decyzji zapadłej w pierwszej instancji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej bądź uzupełnienie materiału dowodowego i wydanie decyzji, "która odpowiada prawu", względnie o uchylenie tego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Tychach.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy podniósł, że postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u D. M. rozpoczęte zostało w 2008 r., a więc przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie zaś z brzmieniem § 11 ust. 1 tego aktu, do postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Śląski Państwowy Inspektor Sanitarny zgodził się z dokonanymi w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ustaleniami co do przebiegu pracy zawodowej wykonywanej przez D. M. w okresie od 1972 do 1978 i od 1992 do 2009 roku i zajmowanych przez nią stanowisk, gdzie sposób wykonywania pracy związany był z wymuszoną pozycją ciała, powtarzalnością motoryczną ruchów i nadmiernym obciążeniem kończyn górnych. Uznał że w ww. okresie pracownica ta wykonywała prace stwarzające ryzyko powstania choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią cieśni w obrębie nadgarstka. Równocześnie podkreślił, że D. M. była badana w Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach, gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] orzekli o rozpoznaniu u niej wspomnianej choroby zawodowej. W postępowaniu odwoławczym D. M. była badana w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]), gdzie także rozpoznano tą choroby zawodową. Lekarze specjaliści Instytutu po przeanalizowaniu zebranej dokumentacji oraz wyników przeprowadzonych badań dodatkowych, biorąc pod uwagę dolegliwości i udokumentowane narażenie zawodowe – podtrzymali w całości wcześniejsze orzeczenie lekarskie WOMP w Sosnowcu i orzekli, że istnieją podstawy do rozpoznania u D. M. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Odpowiadając na zarzuty odwołania stwierdzono, że rozpoznana u D. M. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej w obrębie cieśni nadgarstka. Organ zaakcentował, że dla uznania danej choroby za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 z., sygn. akt II SA 372/82 ).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach L. Sp. z o.o. w Tychach wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia D. M. oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu choroby zawodowej z powołaniem się na lakoniczne konkluzje zawarte w orzeczeniu lekarskim sporządzonym bez wymaganego uzasadnienia oraz wskazania, że zespół orzekający zapoznał się z dokumentacją medyczną z lat 1972-2000. Nadto zarzucono naruszenie § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby oraz § 8 ust. 2 poprzez brak zwrócenia się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego oraz niepodjęcie innych niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji podkreślając, że lekarze orzecznicy nie wykluczyli w sposób jednoznaczny ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania choroby zawodowej, nie wskazali także konkretnej dokumentacji medycznej, na jakiej oparli swoje rozstrzygnięcie, wcześniej wskazując jedynie na wynik badania EMG, który może być obrazem również innych zmian chorobowych, w szczególności schorzenia samoistnego pod postacią zwyrodnienia kręgosłupa, które nie zostały u badanej wykluczone. W ocenie Spółki organ powinien odmówić mocy dowodowej orzeczeniu lekarskiemu o rozpoznaniu choroby zawodowej, wydanemu w oparciu "o przeanalizowanie dostępnej dokumentacji medycznej", bez wskazania konkretnych zapisów, stanowiących podstawę do jego wydania. Do skargi dołączono opinię biegłego Sądu Okręgowego w Katowicach (1994-2006) w sprawie zasad orzekania o chorobie zawodowej, w szczególnym odniesieniu do choroby ujętej w pozycji zespół cieśni nadgarstka w ujęciu medycznym.

W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Sąd zaznaczył, że z dniem 3 lipca 2009 r., czyli w okresie po wszczęciu postępowania a przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej, nastąpiła zmiana stanu prawnego w zakresie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej K.p.) zmienionym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825). Z kolei poprzednie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., podobnie jak przepisy, w oparciu o które zostało ono wydane (to jest art. 237 §1 pkt 2 i 3 Kodeksu Pracy), uznano za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Orzeczenie w tym przedmiocie wydał Trybunał Konstytucyjny w dniu 19 czerwca 2008 r., (sygn. akt P 23/07 - Dz. U. Nr 116, poz. 740). Oceniając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd miał zatem na uwadze przepisy nowego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w tym treść § 11 ust. 1 tegoż aktu wykonawczego, który stanowi, że do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego aktu, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Sąd podkreślił, że obowiązująca definicja choroby zawodowej została sformułowana w art. 235¹ K.p. Stosownie do tego przepisu o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Pod poz. 20.1 tego rozporządzenia jako chorobę zawodową ujęto przewlekłą chorobę układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Sąd wskazał, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że D. M. w latach 1972-1978 i 1992-1993 pracowała jako krawcowa krawiectwa ciężkiego, tapicer monter oraz w latach 1993 – 2009 jako szwaczka (szycie poszyć siedzeń samochodowych) obciążając kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych czynnościami monotypowymi. Wykonywała bowiem czynności związane z obciążeniem, powtarzalnością motoryczną ruchów i monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych obu kończyn górnych. W ocenie Sądu materiał dowodowy potwierdza, że zainteresowana w wyżej wskazanym okresie zatrudnienia wykonywała czynności powtarzalne i połączone z przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, które stwarzały ryzyko powstania tej choroby zawodowej. Ponadto D. M. w toku postępowania była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Katowicach Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu, którego lekarze w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2009 r. orzekli o rozpoznaniu D. M. choroby zawodowej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Orzeczenie to wydano w oparciu o wyniki badań i konsultacji neurologicznych i ortopedycznych, badanie EMG, analizę dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzoną diagnostykę różnicową, pozwalającą wykluczyć u badanej większość pozazawodowych czynników ryzyka powstania schorzenia oraz charakterystyczny obraz kliniczny i neurograficzny obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Orzeczenie to, po przeanalizowaniu dokumentacji dostarczonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tychach i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu oraz badań dodatkowych, zostało podtrzymane przez lekarzy Przychodni Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2012 r.). Jednocześnie Sąd zauważając, że orzeczenie to zostało wydane sprzecznie z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych - placówka drugiego stopnia może się wypowiedzieć tylko na skutek odwołania pracownika, którego w tej sprawie nie złożono -uznał, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Sąd podkreślił, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. orzeczenie to podlega ocenie w postępowaniu jak każdy dowód, lecz nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut niedopełnienia obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na orzeczeniach lekarskich, które nie wyjaśniają w sposób dostatecznie wyczerpujący etiologii spornej choroby. Sąd podniósł, że strona skarżąca nie powołała się na dowody przeczące wyrażonemu w nich stanowisku ani nie przedstawiła argumentów pozwalających na zakwestionowanie poprawności ujętego w nich rozpoznania. W skardze podniesiono, że w orzeczeniach przyjęto zawodowe pochodzenie zespołu cieśni nadgarstka nie badając, czy schorzenie to mogło powstać w wyniku czynników nie związanych z wykonywaną przez D. M. pracą, nie wskazując jednak konkretnych faktów świadczących o istnieniu takiego prawdopodobieństwa, ani żadnych dowodów mogących fakty takie potwierdzać. Argumentem, podnoszonym w postępowaniu administracyjnym wskazującym na możliwość istnienia innej niż zawodowa przyczyny dolegliwości było przebywanie przez pracownicę na zwolnieniach lekarskich długo przed stwierdzeniem u niej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - w latach 1996-1998. W ocenie Sądu nie jest to jednak okoliczność wystarczająca do formułowania twierdzeń o naruszeniu zasady wynikającej z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. Samo powołanie się na powyższy fakt, bez racjonalnego wskazania, dlaczego przebywanie na zwolnieniach lekarskich miałoby świadczyć o samoistnym czy pozazawodowym charakterze stwierdzonego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, nie może stanowić przeciwdowodu wystarczającego do kwestionowania prawidłowości orzeczeń kompetentnych placówek medycznych, które zostały wydane po przeprowadzeniu stosownych procedur diagnostycznych. Nawet w przypadku, gdyby ta niezdolność do pracy była spowodowana przedmiotowym schorzeniem, to trudno zakładać istnienie wysokiego prawdopodobieństwa, aby mogła ona mieć charakter samoistny bądź pozazawodowy. Sąd podniósł, że w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Przychodni Chorób Zawodowych w Sosnowcu wskazano, iż przeprowadzona diagnostyka różnicowa pozwala na wykluczenie większości pozazawodowych czynników ryzyka powstania schorzenia. Sąd zaznaczył, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest konieczne bezsporne stwierdzenie, że choroba została wywołana wyłącznie przez sposób wykonywania pracy. W orzeczeniu jednostki medycznej I stopnia, podzielonym przez lekarzy Instytutu, wskazano z "przeważającym prawdopodobieństwem" na zawodową etiologię schorzenia (art. 235¹ K.p.). W tej sytuacji brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanych orzeczeń lekarskich oraz zawartego w nich rozpoznania uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynnik szkodliwy polegający na sposobie wykonywania pracy zawodowej. Sąd podkreślił, że zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze dysponowali materiałem dowodowym, w tym dokumentacją medyczną i nie uznali za konieczne sięganie po dodatkową dokumentację, więc uznali, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia. W ocenie Sądu, organy inspekcji sanitarnej nie dopuściły się naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy i § 8 ust. 2 rozporządzenia oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy wykazały występowanie związku przyczynowo - skutkowego między pracą w warunkach, w których występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia a stwierdzoną chorobą zawodową. Sąd dodał, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały, ani nie ustala odpowiedzialności pracodawcy za ewentualne skutki szkodliwych warunków pracy.

W skardze kasacyjnej L. Sp. z o.o. z/s w T., reprezentowana przez r.pr. H. M., zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.:

a) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

b) § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia poprzez nie podjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie;

c) art. 2351 K.p., poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, iż "dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały."

2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 62 pkt 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy;

b) art. 106 § 3 i 5 powołanej ustawy w zw. z art. 233 § 1 i 231 k.p.c., przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów;

c) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;

d) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...) oraz art. 7, art. 10, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 art. 80 i art. 84 k.p.a.,

e) art. 135 p.p.s.a., poprzez jego nie zastosowanie, tj., nie zastosowanie przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

W oparciu o powyższe zarzuty, w wypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 193 w związku z art. 135 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

W ocenie skarżącej Spółki błędne jest stanowisko Sądu, iż organy inspekcji sanitarnej wydając decyzje w przedmiotowej sprawie nie dopuściły się naruszenia reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77, 107 § 3 i art. 80 k.p.a. jak i w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Orzekając o chorobie zawodowej organ inspekcji sanitarnej winien mieć na względzie, iż orzeczenie uprawnionego lekarza, co do rozpoznania choroby zawodowej jest również środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. Bez tego orzeczenia, bądź sprzecznie z nim, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie zwalnia to organu od oceny orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Orzeczenie lekarskie jest dowodem, o którym mówi art. 84 § 1 k.p.a. i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, a zgodnie z art. 80 k.p.a. podlega ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną. Zdaniem strony skarżącej organ przyjął orzeczenia lekarskie, które nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ z ich treści nie wynika czy lekarze orzecznicy zapoznali się z wnioskowaną przez skarżącą dokumentacją medyczną D. M. z całego okresu jej zatrudnienia tj. z lat 1972-2009. Skarżąca Spółka przytoczyła treść § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, a także zwróciła uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, w którym podkreślono, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia RM (zapis § 8 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 lipca 2002 r. został utrzymany w rozporządzeniu RM w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. jako § 8 ust. 1 ) i zasadą swobodnej oceny dowodów, właściwy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Okoliczność, że organ nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do treści art. 80 k.p.a. Jeżeli przed wydaniem decyzji organ stwierdzi, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający, powinien zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Jeśli orzeczenie lekarskie jest niejasne, niepełne albo sprzeczne z innymi dowodami, winno być uzupełnione przez zakład społecznej służby zdrowia, który je wydał, względnie winna być zasięgnięta dodatkowa opinia jednostki organizacyjnej służby zdrowia zajmującej się zagadnieniami będącymi przedmiotem sporu. Strona skarżąca podniosła, że orzeczenia lekarskie: z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2010 r., które stanowiły podstawę wydania decyzji przez organ II instancji w dniu [...] grudnia 2010 r., nie spełniają kryterium dowodu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organy obu instancji nie podjęły czynności przewidzianych w § 8 ust. 2 rozporządzenia, niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, pozwalającego na wyjaśnienie istoty sprawy, a co za tym idzie - Sąd błędnie uznał, iż organy nie naruszyły procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem Spółki organ powinien był odmówić mocy dowodowej orzeczeniu lekarskiemu o rozpoznaniu choroby zawodowej, wydanemu w oparciu o "przeanalizowanie dostępnej dokumentacji medycznej", bez wskazania jej konkretnych zapisów, stanowiących podstawę jego wydania. W ocenie strony skarżącej lekarze orzecznicy nie wykluczyli w sposób jednoznaczny ewentualnej pozazawodowej etiologii schorzenia, nie wskazali także konkretnej dokumentacji medycznej, na jakiej oparli swoje rozstrzygnięcie, wcześniej wskazując jedynie wynik badania EMG ( który może być obrazem również innych zmian chorobowych, w szczególności schorzenia samoistnego pod postacią zwyrodnienia odcinka szyjnego kręgosłupa, a które to nie zostały u badanej wykluczone. Badanie lekarskie powinno wykluczyć lub radykalnie zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia innych schorzeń ( choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, polinueropatia ) lub pozazawodowych przyczyn dolegliwości (stan po urazie, złamaniu, przebycie ciąży krótko przed zachorowaniem, menopauza, cukrzyca, otyłość, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, przewlekłe hemodializy, które mogą dawać podobne objawy, a nawet fałszywie dodatni wynik badania EMG ). Z akt postępowania w żaden sposób nie wynika, czy organ przed wydaniem decyzji wziął pod uwagę czynniki pozazawodowej etiopatogenezy zespołu cieśni nadgarstka. W literaturze przedmiotu zaznacza się, iż poza narażeniem zawodowym na rozwój zespołu cieśni nadgarstka duży wpływ mają choroby ogólnoustrojowe: endokrynne (np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy), zmiany zapalne i zwyrodnieniowe stawów, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa. Istotnym elementów, który powinien być brany pod uwagę przy uznawaniu zespołu cieśni nadgarstka jako choroby związanej z wykonywana pracą jest jej występowanie w jednej lub obu rękach. Skarżąca Spółka we wniosku kierowanym do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazywała na powyższe mankamenty orzeczenia lekarskiego, domagając się usunięcia powyższych wątpliwości przez organ II instancji, czego organ nie uczynił w dostępnym mu trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia, a oceniając orzeczenie lekarskie, w zestawieniu z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, uznał, iż odpowiada warunkom formalnym i merytorycznym stawianym tego typu dowodom. Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko Sądu w zakresie uznania za prawidłową dokonaną przez organy obu instancji ocenę środka dowodowego, jakim jest orzeczenie lekarskie.

Zdaniem strony skarżącej zaskarżony wyrok nie powinien się ostać, ponieważ Sąd dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na merytoryczną treść wydanego rozstrzygnięcia, ponieważ pozostawił w obrocie prawnym decyzję wydaną z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, swobodnej oceny dowodów, skutkujące wydaniem rozstrzygnięcia, uznającego w sposób niezgodny z obowiązującymi w tej mierze przepisami, iż stwierdzona u D. M. choroba ma charakter zawodowy. Ponadto orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie, iż do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, znajdującym się w rozporządzeniu oraz wykonywanie pracy w warunkach narażenia na jej powstanie, a wydanie przez jednostki orzecznicze obu stopni jednobrzmiących orzeczeń, nawet na podstawie niepełnego materiału dowodowego, bez wskazania konkretnych zapisów dokumentacji medycznej i nie wypełnienie przez lekarzy dyspozycji przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia, przesądza wykazanie w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ma charakter zawodowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, a to z poniższych względów.

Po pierwsze, Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 62 pkt 1 p.p.s.a.

Skarżąca Spółka upatruje naruszenia art. 62 pkt 1 p.p.s.a. w tym, iż zaniechano skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. wskazując na brak kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażania zawodowego w pozostałych, zatrudniających D. M., zakładach pracy.

Stosownie do art. 62 pkt 1 p.p.s.a. przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Niniejszy przepis reguluje etap przygotowania sprawy do rozprawy. Kryterium zaś kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Przypomnieć należy, iż stosownie do art. 133 § 1 p. p. s. a. Sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy (...). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne. Podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Powyższe zatem oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zawarty w art. 133 § 1 p.p.s.a. obowiązek orzekania przez sąd administracyjny na podstawie "akt sprawy", nie wyłącza w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwości przeprowadzenia przez sąd uzupełniającego postępowania dowodowego, przy czym Sąd może ( z urzędu lub na wniosek stron ) przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - art. 106 § 3 p.p.s.a. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy bowiem rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Z tego względu celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Tym samym w postępowaniu przed Sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż Sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. Nie można też oczekiwać, że Sąd administracyjny ustali stan faktyczny posługując się domniemaniem faktycznym ( art. 231 k.p.c.). Dyspozycja art. 231 k.p.c. powinna znaleźć zastosowanie wyłącznie w braku bezpośrednich środków dowodowych ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt IV CKN 718/00, LEX nr 54362).

Tymczasem ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały zgromadzone i dołączone do akt sprawy dokumenty niezbędne do rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w oparciu o całość akt administracyjnych przekazanych przy skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i doszedł do prawidłowego wniosku, że organy administracji publicznej wyjaśniły należycie okoliczności istotne dla rozpatrzenia tej sprawy.

Chybiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 i art. 231 k.p.c.

Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Powyższy przepis może zostać naruszony tylko wówczas, gdy Sąd przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 roku, II CK 372/05, LEX nr 172186). Pamiętać bowiem należy, iż przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. zawiera odesłanie nie tylko do przepisów k.p.c., ale i do art. 106 § 3 p.p.s.a. ustanawiającego kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zaś oznacza, iż odpowiednie przepisy k.p.c. są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 p.p.s.a. A zatem, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., powoływanie się na przepisy k. p. c. dotyczące postępowania dowodowego i art. 106 § 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach nie można zatem skutecznie zarzucić naruszenia przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. jak i art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe zarzuty jeszcze raz podkreślić należy, iż Sąd pierwszej instancji nie ustalał stanu faktycznego sprawy, a oceniał prawidłowość jego wyjaśnienia i ustalenia przez organy administracji publicznej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie nie można skutecznie zarzucić wadliwości i twierdzić, że Sąd winien uwzględnić skargę, gdyż organy ustaliły stan faktyczny niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Stan faktyczny sprawy odzwierciedla przeprowadzone przez organy postępowanie w zakresie narażenia na powstanie choroby zawodowej i jej rozpoznania przez właściwe jednostki medyczne.

Za chorobę zawodową - jak stanowi art. 235¹ Kodeksu pracy - uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105, poz. 869 – aktualnie t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1367) decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie uznał, iż organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., I SA 225/98, LEX nr 45827).

Generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może – stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Sąd pierwszej instancji zasadnie podkreślił, iż w niniejszej sprawie jednostki medyczne dysponowały oceną narażenia zawodowego skarżącej, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą na zajmowanym stanowisku pracy – szwaczki. D. M. podczas zatrudnienia na stanowisku szwaczki, w tym w latach 1999 – 2009 w L. Sp. z o.o. w Tychach, wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że narażenie zawodowe w okresach zatrudnienia doprowadziło do powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W niniejszej sprawie w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach, Poradnia Chorób Zawodowych w Sosnowcu - w oparciu o wyniki badania przedmiotowego, podmiotowego, konsultację neurologiczną i ortopedyczną, badania EMG, dostarczoną dokumentację medyczną oraz przeprowadzoną diagnostykę różnicową, pozwalającą wykluczyć u badanej większość pozazawodowych czynników ryzyka powstania schorzenia - rozpoznał chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Wskazano także na charakterystyczny obraz kliniczny i neurograficzne objawy obustronnego zespół cieśni nadgarstka. Powyższą diagnozę podtrzymał Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, Przychodnia Chorób Zawodowych w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] - przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, tj. choroba zawodowa wymieniona w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Diagnoza ta została postawiona po przeanalizowaniu zebranej dokumentacji oraz wyników przeprowadzonych badań dodatkowych, dolegliwości i udokumentowanego narażenia zawodowego. Treść wydanych orzeczeń lekarskich jest spójna i zgodna w konkluzjach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia lekarskie, którymi dysponowały organy obu instancji, zawierają elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazują, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy ( narażeniem zawodowym) – tak jak tego wymaga art. 235¹ Kodeksu pracy. Trzeba podkreślić, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje tylko obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy.

W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że organy administracji są związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika / byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich.

Wobec spełnienia przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy organ był zobowiązany do podjęcia takiego jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcie, a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Nie można przyjąć, iż brak dokumentacji medycznej z całego okresu zatrudnienia Danuty Misiak oraz ocen narażenia zawodowego z pozostałych zakładów pracy miał istotny wpływ na wynik sprawy i wydane w sprawie orzeczenia lekarskie. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie mogą skutecznie poddać w wątpliwość wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich.

Zgodnie z § 6 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego - § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wskazanych w § 6 ust. 5 pkt 1-5.

W niniejszej sprawie jednostki medyczne dysponowały dostateczną dokumentacją i nie zwróciły się o jej uzupełnienie.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można też skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy, a także § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.