Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 647/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat I. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 732 (siedemset trzydzieści dwa) złote obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu L. J. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat I. J. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14. czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz art. 1 ust. , art. 3 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz art. 4 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 29. lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.) oraz uchwały Nr [...]Rady Gminy A., z dnia 29. czerwca 2006 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...]

W uzasadnieniu powyższej decyzji organu odwoławczego wyjaśniono, iż decyzją z dnia [...]., Nr [...]Wójt Gminy A.orzekł o:

1. przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługującego L. J. do nieruchomości wykorzystywanej na cele mieszkaniowe, położonej w A. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb A. o powierzchni 573 m2, dla której [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Ł. prowadzi księgę wieczystą KW [...]

2. ustaleniu ceny prawa własności nieruchomości w wysokości 20.000 zł,

3. ustaleniu wartości prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w wysokości 13.330 zł i zaliczył tą kwotę na poczet ceny nieruchomości gruntowej z tytułu przekształcenia

4. udzieleniu od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, pomniejszonej o wartość użytkowania wieczystego bonifikaty w wysokości 74%

5. ustaleniu opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wykorzystywanej na cele mieszkaniowe w wysokości 1742 zł.

Od decyzji tej odwołanie złożył L. J. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ nie zgodził się z wysokością opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ponadto skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji opieszałość w załatwianiu sprawy oraz zażądał nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, że organ pierwszej instancji nie mógł dokonać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ulicy A w A., a będącego w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy na podstawie uprzednio obowiązujących ustaw, ponieważ utraciły one moc obowiązującą z dniem wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 29. lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459). Organ wskazał, iż powyższe stanowisko wynika z treści art. 8 tejże ustawy, który stanowi, że "do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy".

Dalej organ wskazał, iż w związku z powyższym zapisem ustawy, przekształcenie przysługującego skarżącemu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności może być dokonane wyłącznie na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy. Osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi gruntu (w tym przypadku jest to Gmina A.) opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5 (art. 4 ust. 1 tejże ustawy). Podniesiono również, że właściwy organ ustala opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie przepisów art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2 – 4 ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2005 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Wyjaśniono także, odnosząc się do wniosku strony o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, iż ze względu na niespełnienie wymogów określonych w przepisie art. 5 ustawy z dnia 29. lipca 2005 r. brak jest podstaw do skorzystania przez wnioskodawcę z dobrodziejstwa tejże regulacji.

Organ podniósł nadto, iż w rozpatrywanej sprawie zachowane zostały zasady dotyczące ustalenia wartości nieruchomości. Sporządzony na zlecenie organu pierwszej instancji operat szacunkowy, w którym rzeczoznawca majątkowy określił wartość prawa własności przedmiotowego gruntu, a także wartość prawa wieczystego użytkowania i ustalił stosowną opłatę z tytułu przekształcenia udzielając stronie bonifikaty w wysokości 74% – zdaniem organu odwoławczego – odpowiada prawu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...]. L. J. ponownie wyjaśnił, iż jest wieczystym użytkownikiem przedmiotowej działki. Wskazał, iż został uwłaszczony na mocy ustawy z dnia 11. kwietnia 2003 r., a w dniach 18 sierpnia 2003 r. i 11 września 2003 r. zostały złożone wnioski o realizację uwłaszenia, które do dnia złożenia skargi nie zostały zrealizowane. Takie działanie stanowi – zdaniem skarżącego – o naruszeniu przepisów art. 101 i 101a ustawy o samorządzie gminy.

Skarżący podniósł również, iż żądanie odpłatności za przekształcenie wieczystej dzierżawy w prawo własności dotyczy tylko tych osób, które nabyły to prawo po dniu 26. maja 1990 r.. Wnoszący skargę stwierdził, iż nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego i ocenia ją jako nieobiektywną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25. lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd – nie przejmując sprawy do jej końcowego załatwienia – bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.).

Mająca zastosowanie w niniejszej sprawie ustawa z dnia 29. lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459) stanowi, w przepisie art. 1 ust. 1, iż osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy (a więc w dniu 13. października 2005 r.) użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Nie budzi wątpliwości, iż skarżący w dniu wejścia w życie powyższej ustawy był użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Okoliczność powyższa ustalona została w sposób nie budzący wątpliwości w toku postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze treść skargi stwierdzić należy, iż skarżący uważa, że odpłatne przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności dotyczy tylko tych, którzy nabyli to prawo po dniu 26. maja 1990 r. co wskazuje, iż w przekonaniu wnoszącego skargę zastosowanie winny mieć przepisy ustawy z dnia 26. lipca 2001 r.. Powyższa okoliczność konkretyzuje istotę sporu, która w niniejszej sprawie sprowadza się do rozbieżności poglądu organów i skarżącego, co do mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa.

Zważyć należy, iż zgodnie z nieobowiązującym już przepisem art. 1 ustawy z dnia 26. lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, osoby fizyczne będące w dniu 26. maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywały z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.

Zgodnie natomiast z art. 8 ustawy z dnia 29. lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Natomiast w myśl art. 9 tejże ustawy tracą moc:

1) ustawa z dnia 4. września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.);

2) ustawa z dnia 26. lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.).

W tak zastanych ramach prawnych, w pełni należy podzielić pogląd organów administracyjnych, iż do oceny przedmiotowej sprawy mogą mieć zastosowanie jedynie przepisy obowiązującej ustawy.

Wyjaśnić wyraźnie trzeba, iż na mocy przepisu art. 9 aktualnie obowiązującej ustawy, zostały uchylone wcześniejsze, równolegle obowiązujące ustawy dotyczące tej samej materii, czyli ustawa z dnia 4. września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności i ustawa z dnia 26. lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Wskazany powyżej przepis art. 8 obowiązującej aktualnie ustawy zawiera normę przejściową, w myśl której do spraw wszczętych na podstawie uchylonych ustaw i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Stosując wnioskowanie a contrario należałoby powiedzieć, iż dotychczasowe przepisy miałby zastosowanie do spraw zakończonych ostateczną decyzją wydaną w czasie obowiązywania tych ustaw. Oznacza to, że ewentualna skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego byłaby rozpatrywana z uwzględnieniem dotychczas obowiązujących ustaw i na ich podstawie zaskarżona decyzja byłaby oceniana.

Fundamentalne znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma więc konstatacja, iż do dnia wejścia w życie ustawy aktualnie obowiązującej, czyli do dnia 13. października 2005 r., ostateczna decyzja w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność w niniejszej sprawie nie istniała. Powoduje to – w świetle powyższych rozważań – iż poprawność zaskarżonej decyzji może być oceniane jedynie w świetle obowiązujących obecnie przepisów.

Dalszym skutkiem obowiązywania przywołanego powyżej przepisu art. 8 ustawy z dnia 29. lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest to, iż sprawy, w których postępowanie zostało wszczęte na podstawie jednej z uchylonych ustaw i to niezależnie od tego czy na wniosek, czy też z urzędu, toczą się dalej wyłącznie w trybie nowej ustawy.

Nie bez znaczenia jest jednak fakt, iż w takiej sytuacji użytkownik wieczysty, który na podstawie uchylonych ustaw miał prawo do nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego we własność, a pod rządami nowej ustawy prawo to utracił może nie być zainteresowany odpłatnym przekształceniem. Powoduje to powstanie po stronie organów administracji określonych obowiązków, takich chociażby jak poinformowanie stron o zmianie stanu prawnego i uzyskanie jednoznacznego stanowiska co do podtrzymywania żądania przekształcenia użytkowania wieczystego we własność.

Analiza materiału dowodowego i treści zaskarżonych decyzji w powyższym zakresie prowadzi do przekonania, iż organy administracji obowiązku powyższego dopełniły. Skarżący w dniu 25. września 2006 r. ponowił wniosek o dokonanie uwłaszczenia nieruchomości. Pismem z dnia 2 października 2006 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącego, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 29. lipca 2005 r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, przekształcenie następuje odpłatnie na podstawie przepisu art. 4 ust 2 powołanej ustawy, a do ustalenia opłaty mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które przewidują możliwość udzielenia bonifikaty za zgodą rady gminy. Pomimo takich wyjaśnień skarżący popierał wniosek o dokonanie przekształcenia.

Mając na uwadze przedstawione w toku postępowania okoliczności faktyczne, a nadto uwzględniając treść przywołanych powyżej przepisów ustawy, należy zgodzić się z organami co do reżimu prawnego, któremu winien odpowiadać wniosek skarżacego o dokonanie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność.

Odnosząc się natomiast do kwestii zarówno wysokości, jak i sposobu wyliczenia należnej opłaty za dokonane przekształcenie, to w tym zakresie godzi się powiedzieć, iż skarżacy w toku postępowania administracyjnego nie podnosił jakichkolwiek zarzutów wobec wniosków płynących z operatu szcunkowego jego nieruchomości, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K.W. Mając natomiast na uwadze to, iż organy w swych decyzjach – przywołując przepisy ustawy z dnia 21. sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2005 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i uchwałę Radę Gminy A. w przedmiocie udzielenia bonifikaty w opłacie za przekształcenie użytkowania wieczystego we własność – oparły się na prawidłowej podstawie określenia tejże opłaty, to tym samym niesposób zakrestionować decyzji w tymże zakresie. Jeżeli jednocześnie uwzględnimy przy tym, iż kwestionowanie ustaleń operatu szacunkowego w toku postępowania administracyjnego może zostać dokonane wyłacznie w trybie określonym w ustawie o gospodarce nieruchomościami, to wypada uznać – mając na uwadze bierność skarżącego w tym elemencie postępowania – iż ustalenia poczynione przez organy administracji w kwestii wysokości naleznej opłaty odpowiadają prawu.

Prawidłowo również organy administracji wywiodły, iż skarżący nie spełnia przesłanek do nieodpłatnego przekaształcenia użytkowania wieczstego we własność, wymienionych w przepisie art. 5 ustawy z dnia 29. lipca 2005 r.. W tym zakresie nie budzi wątpliwości poprawność stanowiska organów administracji, zgodnie, z którym skarżacy nie jest użytkownikiem wieczystym (lub jego następcą prawnym), któremu oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5. grudnia 1990 r., ani też osobą, która uzyskała użytkowanie wieczyste na podstawie przepisu art. 7 dekretu z dnia 26. października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.).

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, tyczącego nadmiernej przewlekłości postępowania i tym samym uniemożliwienia zakończenia sprawy decyzją ostateczną, wydaną pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, to należy jedynie potwierdzić, iż wydanie decyzji w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji odbyło się z istotnym przekroczeniem norm czasowych wyznaczonych organowi przez prawo dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Bez wątpienia zachowanie organu pierwszej instancji w tej kwestii narusza przepis art. 35 k.p.a.. Nie jest to jednak istotne naruszenie prawa, a więc takie, które miałoby wpływ na treść wydanej decyzji. Zatem tym samym nie jest to podstawa do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie. Jednocześnie uznać należy – uwzględniając przedmiot niniejszej sprawy – za pozbawione doniosłości prawnej argumenty przytoczone przez organ pierwszej instancji dla usprawiedliwienia przyczyny niewydania decyzji w zakreślonym przez prawo terminie.

Nie można również uznać za usprawiedliwiony zarzut skargi odnoszący się do naruszenia przepisów art. 101 i 101a ustawy z dnia 8. marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Skarżący zarzutu tego nie uzasadnił w żaden sposób, a sąd z urzędu analizując legalność postępowania organów administracji z punktu widzenia tychże przepisów – w granicach niniejszej sprawy – nie dopatrzył się nie tylko okoliczności wskazujących na ich naruszenie, ale również na możliwość ich zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Konkludując wskazać wypada, iż zaskarżona decyzja – w świetle tego co zostało powyżej wskazane – odpowiada prawu. Organy nakładając opłatę za przekształcenie użytkowania wieczystego we własność nie oparły się na uznaniu administracyjnym lecz zastosowały się do brzmienia obowiązujących przepisów. Mając na uwadze podnoszone w skardze zarzuty "braku obiektywności" stwierdzić należy, iż to nie wola organów administracji zadecydowała o odpłatnym przekształceniu lecz wynikało to bezpośrednio z przepisów prawa, które organy w sposób prawidłowy zastosowały w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy uznając skargę za bezzasadną należał ją oddalić (art. 151 p.p.s.a).

O kosztach pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28. września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem ustalona została mając na względzie rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy adwokata (par. 2 pkt 1 i 2, w związku z par. 18 ust. 1 pkt 1 "c" wskazanego powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28. września 2002 r.