Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 842/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 10  pkt 2  lit. a w zw. z  par. 4 ust. 1  pkt 2 oraz z par. 1 12  ust. 2  pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29 ust. 1  pkt 1 i  ust. 1a
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości i odmowy przyznania płatności do pakietu rolnictwo ekologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2013 roku do Biura Powiatowego ARiMR w J.G. wpłynął wniosek J. T (dalej: strona, skarżący) o przyznanie płatności rolnych na rok 2013. Wniosek w ramach realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych obejmował 6 działek rolnych, na których zadeklarowano realizację: Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - Uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 53,31 ha i wariant 2.5 - Uprawy warzywne, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 39,29 ha. Na działkach rolnych D i G (działki ewidencyjne nr 4/18 i 4/17) o powierzchniach 50,81 ha i 2,50 ha rolnik zadeklarował uprawę mieszanki traw z motylkowatymi, a na działkach A, B, E i F (działki ewidencyjne nr[...], [...], [...], [...], [.....], [...],[...] i[...] ) o powierzchniach [...] ha, [...] ha, [...] ha i [...] ha uprawę kukurydzy cukrowej. Do wniosku strona dołączyła oznaczone załączniki graficzne.

W dniu [...].07.2013 r. pełnomocnik strony - złożył w BP ARiMR w J. G pisemną informację o wystąpieniu szkód w uprawach rolnych z powodu występujących w dniach [...] i [...] czerwca 2013 r. nawalnych deszczy. powoła.

W gospodarstwie strony przeprowadzono kontroli na miejscu metodą FOTO w zakresie kwalifikowalności powierzchni w ramach wniosku o przyznanie płatności w dniach [...] –[...].08.2013 r. (data weryfikacji uprawy w terenie) i [...].09.2013 r. (wizualizacja działek na ortofotomapie) przez wykonawcę zewnętrznego, z której sporządzony został protokół nr [...].

Inspektorzy terenowi podczas kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni zastosowali w odniesieniu do działki rolnej A kod pokontrolny DR 6, oznaczający, iż nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej grupy upraw, do której należy roślina deklarowana, przy czym na działce tej stwierdzony został ugór, który nie kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowych w ramach wariantu 2.5. Ponadto dla działek rolnych B, E, F, G stwierdzono powierzchnie mniejszą niż deklarowana przez rolnika (kod DR 13+); dla działek rolnych A, E, G zastosowano kod nieprawidłowości DR50 oznaczający, iż granice uprawy wybaczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku; dla działek rolnych D, F, E zastosowano kod DR51 oznaczający, że stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności; dla działek rolnych D, E, F, G zastosowano kod DR52 oznaczający, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

Kopia raportu z czynności kontrolnych została przekazana stronie przesyłką poleconą w dniu [...].11.2013 r.

Skarżący w dniu 26.11.2013 r. złożył umotywowane zastrzeżenia do wyników kontroli podnosząc, iż nie zgadza się z klasyfikacją działki A jako ugoru. Wyjaśnił, iż na tej działce została wysiana kukurydza, co zostało odnotowane w rejestrze działań agrotechnicznych. Niestety zła pogoda spowodowała, że uprawa została zaatakowana przez grzyby i ślimaki. Ponadto słaby wzrost kukurydzy spowodowany był niskimi temperaturami oraz nadmiernymi opadami, tym nie mniej jednak nie oznacza to, że uprawy nie było. Pismem z dnia [...].02.2014 r. Biuro Kontroli na Miejscu OR ARiMR we W. poinformowało stronę, iż analiza dokumentacji pokontrolnej nie daje podstaw do zmiany klasyfikacji uprawy na działce A.

Skarżący w dniu [...].03.2014 r. złożyła w BP ARiMR w J.j G. raport z kontroli ekologicznej produkcji rolnej wykonanej przez jednostkę certyfikującą "A" Sp. z o.o. (JC) w dniu [...].08.2013 r. oraz protokół z kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych we W. (WIJHARS) z dnia [...].07.2013 r., z których to dokumentów wynika, iż uprawa kukurydzy charakteryzowała się słabymi wzrostami i licznym tłumiącym jej wzrost zachwaszczeniem. W dniu [...].04.2014 r. złożył oświadczenia dwóch świadków o wystąpieniu w gospodarstwie w dniach [...] i [...].06.2013 r. nawalnego deszczu, który zniszczył uprawy groszku i kukurydzy cukrowej.

Do akt sprawy dołączono pismo pełnomocnika strony wraz z załączoną kopią decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...].06.2013 r. o ogłoszeniu alarmu przeciwpowodziowemu na obszarze gminy S., kopią zaświadczenia tejże gminy z dnia [...].04.2014 r. potwierdzającego, że w dniach [...] – [...] czerwca 2013 r. na terenie miejscowości S. K. i R. wystąpiło zdarzenie spowodowane przejściem fali powodziowej i nawalnym deszczem noszące znamiona klęski żywiołowej oraz informacją meteorologiczną przekazana przez IMiGW we W. na okoliczność występujących przymrozków w maju 2013 r. oraz opadów w dniach [...] i [...] czerwca 2013 r.

W tym stanie faktycznym, decyzją z dnia [...].06.2014 r. ([...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. G., przyznał skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości w wariancie 2.5. Płatność w zakresie wariantu 2.1 została stronie przyznana do powierzchni deklarowanej.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że po wykluczeniu z płatności działki rolnej A, po uwzględnieniu pomiarów kontroli na miejscu, przyznał stronie w zakresie wariantu 2.5 płatność do powierzchni 23,81 ha stanowiącej stwierdzony areał działek rolnych B, E i F. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż poza ustaleniami z kontroli co do działki A, o zachwaszczeniu upraw rolnika poinformował organy Agencji Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, a zatem należało zastosować 100 % redukcji na działce A z powodu nie prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochrony gleby. Ponadto uznając wystąpienie siły wyższej na terenie gospodarstwa odstąpiono od nałożenia sankcji z tytułu przedeklarowania powierzchni upraw warzywnych na działce A.

W odwołaniu skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w zastrzeżeniach do wyników kontroli (z dnia [...].11.2013r.). Zarzucił inspektorom dokonującym kontrolę brak kompetencji do oceny tego typu upraw ekologicznych. Ponadto zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 7, 8, 10, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz § 10 pkt 2 lit. a w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 oraz z § 1 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem — Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361), ponieważ rolnik spełnił wszelkie uregulowane przepisami wymagania.

Strona podniosła, iż na podstawie kontroli Jednostki Certyfikującej i WIJHARS została zamieszczona na wykazie producentów spełniających wymagania w rolnictwie ekologicznym, a zatem spełnione zostały wszelkie warunki aby płatność otrzymać. Strona wskazała na specyfikę gospodarowania metodami ekologicznymi oraz warunki atmosferyczne panujące w 2013 r. Do odwołania strona dołączyła wyniki pomiaru i szkic pomiaru zasiewu na działce [...] z dnia [...].08.2012 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W., działając między innymi na mocy art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.), art.138 § 1 pkt 2 kpa - po rozpatrzeniu odwołania -

1. uchylił decyzję z dnia [...].06.2014 r. w części dotyczącej przyznania płatności do Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.5 - Uprawy warzywne dla których zakończono okres przestawiania w kwocie [...] zł do powierzchni [...] ha;

2. odmówił przyznania płatności do Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.5 - uprawy warzywne, dla których zakończono okres przestawiania.

W uzasadnieniu Dyrektor Oddziały Regionalnego ARiMRi przywołał podstawy prawne w sprawie. Wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2013, jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Rozporządzenie rolnośrodowiskowe, w wersji sprzed wprowadzeniem nowelizacji z dnia 14.03.2014 r.

Zgodnie z paragraf 2 ust. 1 pkt. 1-4 tego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem ", jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej " numerem identyfikacyjnym ";

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Płatność rolnośrodowiskowa w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 w przypadkach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego i ósmego jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia (§12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Zgodnie z § 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne" jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1. z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego część II pkt 1 ppkt 2, wymogiem dla wszystkich wariantów realizowanych w pakiecie 2 (rolnictwo ekologiczne) jest:

1. prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolna, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Zgodnie z § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych lub 2) zwierząt ras lokalnych, lub 3) miedz śródpolnych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (ust. 1). Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1. jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku nie przestrzegania ww. wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego część II pkt 1 ppkt 2 następuje zmniejszeniem przysługującej płatności o 100 % w stosunku do działki rolnej, na której ta nieprawidłowość została stwierdzona.

Dalej stwierdzono w uzasadnieniu, że ponieważ płatność do wariantu 2.1 została stronie przyznana do powierzchni odpowiadającej jej deklaracji we wniosku, przedmiotem rozważań pozostanie jedynie kwestia odmówienia płatności w ramach wariantu 2.5.

Następnie w uzasadnieniu – w tym zakresie - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR we W. podniósł, że kontrola na miejscu wykazała nieprawidłowości co do zadeklarowanych powierzchni działek rolnych oraz typów użytkowania, zgłoszonych przez tego producenta rolnego uprawnionych do otrzymywania płatności rolnośrodowiskowych. Stwierdzony podczas kontroli na miejscu rodzaj użytkowania na działce rolnej A to ugór, który nie jest dotowany w ramach programu rolnośrodowiskowego, w tym w ramach wariantu 2.5. Nie podważa to oświadczenia strony, iż faktycznie na wszystkich deklarowanych w wariancie 2.5 działkach dokonał w roku 2013 siewu kukurydzy.

Wskazał, iż podczas lustracji działek w terenie inspektorzy terenowi wykonali na kontrolowanych działkach rolnych 137 fotografii. W stosunku do uprawy mieszanek traw z motylkowatymi kontrola z tytułu kwalifikowalności powierzchni, jak i kontrole JC oraz WIJHARS nie stwierdziły większych nieprawidłowości, które skutkowałyby redukcją płatności. Jednak co do uprawy kukurydzy te wszystkie kontrole stwierdziły błędy w uprawie, które w ocenie Dyrektora OR ARiMR we W., nie pozwalają na przyznanie płatności do całego deklarowanego w wariancie 2.5 areału stanowiącego 39,29 ha.

Zdaniem organu, bezsprzecznie płatność taka nie przysługuje na działce A, skoro stwierdzony na niej rodzaj użytkowania to ugór, który nie jest dotowany w programie rolnośrodowiskowym w pakiecie 2 (rolnictwo ekologiczne|). Jak bowiem stanowi § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego i ósmego (tak w sprawie). Nie można natomiast za uprawę kukurydzy uznać występowanie pojedynczych okazów kukurydzy i to tylko miejscami.

Odnośnie działek B, E i F, zdaniem Dyrektor OR ARiMR we W., błędne było przyznanie przez organ I instancji płatność do areałów stwierdzonych w kontroli na miejscu, bowiem dokumentacja pokontrolnej Jednostki Certyfikującej i WIJHARS, prowadzi do konkluzji, że decyzja ta w zakresie przyznania stronie płatności do wariantu 2.5 rażąco narusza normę prawna wyrażoną w § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Na stronie 2 i 5 stronie raportu JC stwierdzono: ".Zabiegi agrotechniczne nie wystarczająco skuteczne w zwalczaniu zachwaszczenia. Słaby wzrost kukurydzy i "Kukurydza cukrowa na działkach miejscami widoczna, bardzo niska. Działki miejscowo mocno zachwaszczone". Z kolei w protokole nr [...] we W. inspektorzy wskazali "Kukurydza została posiana w tym roku na początku czerwca. Stwierdzono bardzo słabe wschody roślin. Wys. roślin 8-12 cm, odstępy co 30-50 cm. Liczne chwasty tłumiące wzrost kukurydzy".

Powyższe potwierdza kontrola wykonana przez wykonawcę zewnętrznego na zlecenie ARiMR. Stwierdzono, że widoczne na zdjęciach zachwaszczenie działek z uprawą kukurydzy jest znaczne i utrudnia wzrost stwierdzonej na działkach B, E i F kukurydzy i pokrywa działki w całości.

Powyższego stanu rzeczy nie neguje strona, jednakże domaga się uzyskania płatności podnosząc argument, iż została zamieszczona na wykazie producentów spełniających wymagania w rolnictwie ekologicznym oraz argument trudnych warunków atmosferycznych i gospodarowania, które spowodowały ten stan rzeczy. Niemniej samo zamieszczenie rolnika na wykazie przez JC nie jest jedyną przesłanką do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych w pakiecie 2.

Zdaniem organu odwoławczego, zachwaszczenie upraw i TUZ-ów, jest w przypadku Pakietu 2. (Rolnictwo ekologiczne), nieprzestrzeganiem wymogu prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochroną gleby. To z kolei obliguje organ do zastosowania zmniejszenia płatności, które zostało określone w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego - 100% zmniejszenia płatności na działce rolnej, na której stwierdzono tą nieprawidłowość, zgodnie z § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym dla spraw dotyczących płatności za rok 2013 r

W tym stanie, treść decyzji organu pierwszej instancji w zakresie przyznania stronie płatności do wariantu 2.5 pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią wskazanego powyżej przepisu, dlatego winna zostać wyeliminowana. W zaistniałej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, naruszenie przepisów, którego dopuścił się Kierownik BP ARiMR w J. G. ma charakter rażący, tym samym organ odwoławczy zwolniony był z zakazu orzekania na niekorzyść strony określonego w art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in pius).

W konsekwencji, wobec stwierdzenia bardzo mocnego zachwaszczenia tłumiącego możliwość wzrostu kukurydzy na wszystkich działkach rolnych z tą uprawą, braku podstaw do przyznania stronie płatności do 23,81 ha w wariancie 2.5., Dyrektor OR ARiMR we W. zobligowany był w tym zakresie uchylić decyzję Kierownika BP ARiMR w J.G. i orzec o odmowie przyznania tej płatności.

Odnosząc się do zarzutów strony naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 8, 10, 77 § 1, 80 kpa, organ odwoławczy wskazać, że stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w kpa wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ustawodawca w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. nałożył na organ administracji publicznej obowiązek jedynie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co też organ II instancji w niniejszym postępowaniu uczynił

Zgodnie z a w art. 21 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Nie można zatem, zdaniem organu odwoławczego, zarzucić Kierownikowi BP ARiMR w J. G. niedopełnienie tego obowiązku (zapewnienie czynnego udziału w sprawie), jeśli strona nie zgłosiła w toku postępowania pierwszo- instancyjnego takiego żądania. Ponadto strona miała prawo do złożenia umotywowanych zastrzeżeń do wykonanej kontroli, z którego to prawa skorzystała i które zostały rozpatrzone przez właściwą komórkę merytoryczną Agencji. Ponadto na żądanie pełnomocnika strony, w toku postępowania odwoławczego strona została pisemnie poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia co do zebranych dowodów, co też w dniu [...].09.2014 r. uczyniła stawiając się w siedzibie organu.

Zdaniem organu odwoławczego, bezpodstawny jest zarzut strony co do braku kwalifikacji osób wykonujących kontrole. Strona poza negowaniem sposobu wykonania kontroli oraz domysłami co do przyczyn tej nierzetelnej kontroli nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność nieprawidłowo przeprowadzonej weryfikacji. Natomiast wszelkie wykonane w gospodarstwie kontrole stwierdziły na wszystkich działkach z uprawa kukurydzy znaczne zachwaszczenie, co stanowi nie spełnienie jednego z wymogów dla pakietu 2 określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Wskazano w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 ze zm.), do przyznawania płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego nie stosuje się przepisu art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Płatności rolnośrodowiskowe powinny być przyznawane za wykonane działania rolnośrodowiskowe. Jeżeli na skutek ww. okoliczności rolnik nie może wykonać w danym roku zadań z tytułu podjętych zobowiązań nie przyznaje się mu w danym roku płatności rolnośrodowiskowej.

Podniesiono, że organ nie neguje, iż rolnik dokonał stosownego siewu, jednakże kwestionuje fakt, iż uprawa ta była prowadzona przez cały okres wegetacji tych roślin. Powyższe potwierdziły także informacje przekazane przez samego producenta rolnego o wystąpienia szkód w uprawach. Wobec braku deklarowanych upraw płatność nie mogła zostać przyznana.

Odnosząc sie w uzasadnieniu do zgłoszonej i niezależnej od rolnika okoliczności, która miała wpływ na stan upraw, wskazano w uzasadnieniu, iż zgodnie z § 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinny być zgłaszane na piśmie do kierownika biura powiatowego ARiMR w terminie do 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Podniesiono, że wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, za które nie ponosi winy rolnik może zatem mieć wpływ na dostąpienie od sankcji lub zmniejszeń wynikających z przedeklarowania powierzchni lub niezgłoszenia we wniosku wszystkich gruntów rolnych (art. 73 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009) lub na odstąpienie od zwrotu pomocy (§ 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego)

Zaistnienie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności nawet w sytuacji gdy rolnik powiadomi kierownika biura powiatowego Agencji o ich wystąpieniu zgodnie z wymogami i z zachowaniem terminu, nie spowoduje, że rolnik otrzyma płatność do gruntów rolnych, co do których nie ma możliwości wykonywać już zobowiązania, ale będzie zwolniony od zwrotu już pobranych płatności, o czym stanowi § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W skardze na rozstrzygnięcie drugoinstancyjne wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- naruszenie przepisu art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, przez jego niezastosowanie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także przez niedostrzeżenie tego zaniedbania w działaniach organu I instancji,

- naruszenie przepisu art. 7 kpa, poprzez jego niezastosowanie polegające na sprzecznym z prawem zaakceptowaniu niepodjęcia przez organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także na niepodjęciu tych czynności samodzielnie pomimo składanych przez skarżącego wniosków w tym zakresie, czego dowodem jest stwierdzenie na działce rolnej A ugoru, do którego nie przyznaje się płatności, mimo że na polu rosła kukurydza, co wyraźnie widać na zdjęciach,

- naruszenie przepisu art. 8 kpa, poprzez jego niezastosowanie polegające na prowadzeniu sprawy w sposób stronniczy, powodujący utratę zaufania do władzy publicznej i zaakceptowaniu takiego sposobu prowadzenia sprawy przez organ I instancji, czego przejawem było rozstrzygnięcie wątpliwości co do istnienia na działkach rolnych upraw na niekorzyść skarżącego ustalenie braku zadeklarowanych przez skarżącego upraw,

- naruszenie przepisu art. 10 kpa, poprzez jego niezastosowanie i zaakceptowanie zignorowania przez organ I instancji umotywowanych zastrzeżeń skarżącego w zakresie sposobu przeprowadzenia kontroli, a zwłaszcza kwalifikacji osób kontrolujących i jakości dokumentacji fotograficznej i tym samym uniemożliwienie mu w tym zakresie czynnego udziału w postępowaniu, a także na uznaniu przez organ II instancji na podstawie szczątkowego i ewidentnie niefachowego materiału dowodowego, że deklarowana uprawa nie istniała na kontrolowanych działkach,

- art. 77 § 1 i 4 kpa, poprzez jego niezastosowanie i nierozpatrzenie oraz zaakceptowanie nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący, a przede wszystkim niezebranie całego materiału dowodowego wnioskowanego przez skarżącego, który umożliwiłby wnikliwe i wszechstronne rozpoznanie wniosku o przyznanie płatności, a także poprzez nieuwzględnienie znanego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z urzędu faktu, że z działek, których dotyczył wniosek o płatność zostały zebrane plony, za których certyfikację ARiMR zwrócił nawet skarżącemu koszty poniesione na tę certyfikację i że deklarowane wielkości działek rolnych pochodzą z ewidencji gruntów i zostały podane przez samą Agencję,

- art. 80 kpa, poprzez jego niezastosowanie i brak oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność niezbędna do odmowy płatności zaistniała, ponieważ ze zgromadzonego przez kontrolujących materiału nie sposób było wyciągnąć praktycznie żadnych opartych na prawdziwym stanie wniosków,

- art. 107 § 3 kpa, poprzez jego niezastosowanie polegające na niewskazaniu podstawy prawnej utrzymania w mocy decyzji organy I instancji, a zwłaszcza podstawy prawnej zastosowania zmniejszenia płatności, której zresztą nie podał również organ I instancji,

- art. 138 § 1 pkt 2 kpa, polegające na jego niezastosowaniu co do zaskarżonej części decyzji i utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji oraz zaakceptowaniu wad postępowania przed organem I instancji,

- art. 139 kpa, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na niekorzyść Skarżącego w sytuacji, kiedy wbrew twierdzeniom organu II instancji, nie zaszła żadna przesłanka do orzeczenia na niekorzyść Skarżącego, zwłaszcza rażące naruszenie prawa.,

2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

- art. 7 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie przepisu § 10 pkt 2 lit. a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 i sprzeczną z ustawą i prawem wspólnotowym interpretację przepisu nakładającego sankcje za naruszenie obowiązku prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i nieprzyznanie płatności w żądanej wysokości pomimo niezaistnienia przesłanek jej zastosowania, które wynikają z aktów prawa wspólnotowego oraz prawa polskiego,

- art. 9 Konstytucji RP, poprzez ustanowienie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprzecznego z prawem wspólnotowym Rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 pozwalającego na arbitralne i nieznajdujące oparcia w przepisach zarówno ustawodawstwa polskiego, jak i przepisów prawa wspólnotowego pozbawienie uprawnionych płatności rolnośrodowiskowych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

- § 10 pkt 2 lit. a w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 oraz w zw. z § 12 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, przez ich niezastosowanie i nieprzyznanie płatności, mimo, że wszelkie warunki w nich przewidziane do otrzymania płatności skarżący spełnił, a jednocześnie nie wystąpiły żadne przesłanki negatywne,

- art. 29 ustawy z dnia 07.03. 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, polegające na sprzecznym z tym przepisem, który odwołuje się do aktów prawa wspólnotowego, zastosowaniu wobec Skarżącego zmniejszenia płatności w oparciu o zdarzenia, z którymi przepisy prawa wspólnotowego nie wiążą żadnych negatywnych konsekwencji, zwłaszcza w sytuacji kiedy sama Agencja potwierdziła, że Skarżący zebrał plon z obszaru, za który odmówiono płatności,

- art. 2 ust. 1 lit a) Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14.03.2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że osoby przeprowadzające kontrole na miejscu mają uprawnienia merytoryczne do dokonywania czynności kontrolnych, ponieważ stwierdziły, że na polach brak jest uprawy,

- § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7.04.2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, poprzez przyjęcie, że czynności agrotechniczne wykazane przez skarżącego w Rejestrze Działań Agrotechnicznych nie były utrzymywaniem spornych gruntów w dobrej kulturze rolnej,

- art. 5 i 6 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz Załącznikami II i III do tego Rozporządzenia, poprzez odmowę płatności z przyczyn które w prawie Unii Europejskiej ani w ustawie krajowej nie zostały określone jako przesłanki odmowy płatności ani nawet nie zostały uznane za przejaw niezgodności produkcji rolnej z najlepszą wiedzą i kulturą rolną ani za przejaw niezachowania należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o:

-uchylenie decyzji organów obydwu instancji i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem wszechstronnego i wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego,

- zasądzenie od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Skarżącego zwrotów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wniesiono o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o zgodność punktu I wiersz 4 Załącznika nr 7 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13-03-2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 z ustawą z dnia 7.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz z prawem wspólnotowym, w szczególności Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005, Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011, Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 i Rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, w zakresie określenia przesłanki zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów za prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby oraz sankcji za stwierdzenie takiej niezgodności w sposób pozwalający organom na całkowite pozbawienie rolnika płatności rolnośrodowiskowej bez podania przyczyny w oparciu o błahe powody, pozostające bez znaczenia dla prowadzonych upraw i niewynikające z nienależytego prowadzenia upraw, a wręcz ściśle powiązane z charakterem upraw.

W obszernym uzasadnieniu rozbudowano przedstawione zarzuty. Podkreślono min., że organy obu instancji zupełnie zignorowały fakt, że kontrola została przeprowadzona bezprawnie, na co wielokrotnie zwracał uwagę kontrolującym, a dodatkowo wadliwie. Podniesiono, że w dołączonym do skargi Załączniku nr 5 do umowy zawartej pomiędzy ARiMR a podmiotem kontrolującym nr [...] z dnia [...] 06.2013 r. podano wykaz osób (z podaniem ich wykształcenia i uprawnień zawodowych), które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia w Województwie D. metodą FOTO, jednak nie figuruje wśród nich żadna z osób, które przeprowadziły kontrolę u skarżącego. Przeprowadzenie przez ten podmiot prawidłowej i dokładnej kontroli gospodarstw było zresztą fizycznie niemożliwe, ponieważ umowa zawarta z ARiMR przewidywała, że 10 dwuosobowych zespołów skontroluje nawet 2 393 gospodarstwa na terenie województwa d. w ciągu 51 dni.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR we W. podtrzymał swoją argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów strony, Dyrektor OR ARiMR we W. podkreśla, iż rozpoznanie sprawy nastąpiło z poszanowaniem art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Dokumentacja pokontrolna podlegała rzetelnej i dogłębnej analizie. Zarzuty strony co do braku kwalifikacji osób wykonujących kontrole są bezpodstawne. Strona poza negowaniem sposobu wykonania kontroli oraz domysłami co do przyczyn tej nierzetelnej kontroli nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność nieprawidłowo przeprowadzonej weryfikacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W szczególności ze względu na wady postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego, co z kolei nie pozwoliło uznać za prawidłowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie przyznania przedmiotowych płatności bezpośrednich na rok 2013, jak trafnie wskazały organy administracyjne, jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, (zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2013 r. poz 173.). Rozporządzenie rolnośrodowiskowe, obowiązujące na dzień rozstrzygania przez organy Agencji, w wersji sprzed wprowadzeniem nowelizacji z dnia 14.03.2014 r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1-4 tego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli min.: 4. spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne" (we wszystkich wariantach) jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1. z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego (część II pkt 1 ppkt 2) wymogiem dla wszystkich wariantów realizowanych w pakiecie 2 (rolnictwo ekologiczne) jest:

1. prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolna, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Z kolei, zgodnie z § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt ras lokalnych, lub

3) miedz śródpolnych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (ust. 1). Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1. jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku nie przestrzegania wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego (część II pkt 1 ppkt 2) następuje zmniejszeniem przysługującej płatności o 100 % w stosunku do działki rolnej, na której ta nieprawidłowość została stwierdzona.

Z powyższego wynika, że w sytuacji wystąpienia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów - prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolna, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby - w ramach wariantu 2.5, następuje zmniejszenie przysługującej płatności o 100 % w stosunku do działki rolnej, na której ta nieprawidłowość została stwierdzona.

Na mocy zaskarżonej decyzji odmówiono przyznania stronie płatności do Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.5 - Uprawy warzywne, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 39,29 ha, ze względu na stwierdzenie na działce A ugoru oraz ze względu na zachwaszczenie upraw na innych dzialkach. Wskazano, że w przypadku Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, tego rodzaju uchybienie jest nieprzestrzeganiem wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego: prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochroną gleby.

Uznano w konsekwencji, że w sprawie - wobec udokumentowaniu tego faktu - niezależnie od przyczyn wystąpienia nieprawidłowości (Prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby), zastosowanie znajduje zmniejszenie płatności, które zostało określone w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolno środowiskowego - 100% zmniejszenia płatności, stosownie do § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym dla płatności za rok 2013.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jako udokumentowanie tego faktu - prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochron - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR we W. wskazał na ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej metodą FOTO w zakresie kwalifikowalności powierzchni w ramach wniosku o przyznanie płatności w dniach [...] –[...].08.2013 r. (data weryfikacji uprawy w terenie) i [...].09.2013 r. (wizualizacja działek na ortofotomapie) przez wykonawcę zewnętrznego (protokół nr [...]), która wykazała nieprawidłowości co do zadeklarowanych powierzchni działek rolnych oraz typów użytkowania, zgłoszonych przez producenta rolnego uprawnionych do otrzymywania płatności rolnośrodowiskowych.

Jak wynika z akt sprawy, w tym uzasadnienia decyzji, dla ustalenia nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego dla rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie, decydujące były nieprawidłowości stwierdzone w toku przeprowadzonej wskazanej kontroli na miejscu

Natomiast, zdaniem skarżącego, co podnosi w odwołaniu jak i w skardze, ta kontrola została przeprowadzona bezprawnie, a dodatkowo wadliwie. Na potwierdzenie tego dołączył do skargi Załączniku nr 5 do umowy zawartej pomiędzy ARiMR a podmiotem wybranym do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli nr [...] roku, z podanym wykazem osób (z podaniem ich wykształcenia i uprawnień zawodowych), które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia w Województwie D. metodą FOTO. Wynika z niego, że nie figuruje wśród nich żadna z osób, które przeprowadziły kontrolę u skarżącego. Z kolei, zdaniem organu Agencji, te zarzuty są bezpodstawne.

W tym stanie istotne jest, czy można w sprawie mówić, w konsekwencji ustaleń przedmiotowej kontroli dokonanej przez ten podmiot zewnętrzny, o udokumentowaniu w sposób niebudzący wątpliwości (nieprawidłowości) uchybień w prowadzeniu produkcji rolnej przez skarżącego.

Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu, zwane dalej "czynnościami kontrolnymi", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego (ust. 1). Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie, o którym mowa w ust. 1 (ust.2).

Wynika z powyższego, że kontrole na miejscu, w tym dokonywane przez jednostki zewnętrzne – stosownie do art. 30 ust. 2 powyższej ustawy - wykonywane są przez osoby posiadające stosowne imienne upoważnienia i, że takie upoważnienie powinno być udzielone i okazane.

W sprawie, przedłożone przez skarżącego dokumenty wskazują, że osoby dokonujące kontroli nie figurują w wykazie osób upoważnionych do jej przeprowadzenia. Ponadto w aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego posiadanie przez te osoby stosownego imiennego upoważnienia do przeprowadzania kontroli.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do ust. 3 art. 21 tej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższego wynika, że postępowanie w przedmiocie udzielania pomocy rolnośrodowiskowej, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w kpa. Przyjęto m.in. zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści

Na skarżącym więc ciążył nie tylko obowiązek wskazania zarzutu – nieprawidłowości w odniesieniu do przeprowadzonej kontroli, ale i wskazanie dowodów potwierdzających zgłoszone zastrzeżenia. Niemniej, zgłoszenie takich zastrzeżeń w odwołaniu a następnie podniesienie ich w skardze do sądu administracyjnego i wskazanie dokumentów wskazujących na ich zasadność, rodzi po stronie organu Agencji obowiązek odniesienia się do nich i ich oceny z punktu widzenia zasadności tych zarzutów. W świetle bowiem z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., organ Agencji jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym zgłoszony przez stronę .

Jak już wskazano, przedłożone przez skarżącego dokumenty wskazują, że osoby dokonujące kontroli nie figurują w wykazie osób upoważnionych do jej przeprowadzenia, a ponadto w aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego posiadanie przez te osoby stosownego imiennego upoważnienia do przeprowadzania kontroli. W tym stanie, okolicznością obalającą twierdzenia skarżącego nie może być gołosłowne stwierdzenie organu Agencji, że zarzuty co do wadliwości kontroli są bezpodstawne. Wykonanie kontroli w sposób wadliwy, przez osoby nie posiadające stosownego upoważnienia, może mieć wpływ na jej wynik. Kwesta ta wymaga więc jednoznacznego wyjaśnienia.

W tej sytuacji, zdaniem składu orzekającego, uznanie przez organ odwoławczy, że kontrola na miejscu wykonana w sprawie przez podmiot zewnętrzny. odzwierciedla stan faktyczny, który dyskwalifikuje wskazane działki rolne do objęcia płatnościami od gruntów rolnych, jest co najmniej przedwczesne. Organ administracyjny winien ocenić dowody przedstawione przez skarżącego, przedstawić poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę a innym nie. Ustalenia poczynione w tym zakresie powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa. Spełnienie tych wymogów stwarza procesową gwarancję prawidłowości rozstrzygnięcia administracyjnego.

W powyższym świetle uznać trzeba, że w sprawie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ustalenie stanu faktycznego w oparciu o wyniki kontroli na miejscu.

Z tych powodów kontrolowana decyzja podlegają uchyleniu na mocy art.145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w pkt II ma oparcie w art. 200 p.p.s.a. Natomiast orzeczenie w pkt III wyroku znajduje wsparcie w art. 152 tej ustawy.