Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3067/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.Z. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżonym postanowieniem z 13 października 2021 r. nr DAP-WOSR-7280-110/2021/AM na podstawie art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z i art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2097), po rozpatrzeniu wniosku M. Z. (Skarżący) odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z 28 czerwca 2021 r. nr 2, odmawiającej potwierdzenia, że Skarżącemu przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że ww. decyzja Wojewody Dolnośląskiego z 28 czerwca 2021 r. została doręczona Skarżącemu w dniu 1 lipca 2021 r. Od tej decyzji Skarżący nie złożył w terminie odwołania. Następnie, pismem z 17 lipca 2021 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 23 lipca 2021 r.) Skarżący złożył wniosek "o przesunięcie terminu do wniesienia odwołania" wskazując, że powodami niedotrzymania terminu są zły stan zdrowia z powodu COVID-19, a także okoliczność, że jego żona przebywała w szpitalu w czerwcu 2021 r., a po wyjściu ze szpitala potrzebowała jego opieki. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwał Skarżącego do sprecyzowania, czy jego intencją wyrażoną w tym piśmie było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 28 czerwca 2021 r., a także do przedstawienia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania ww. pisma dokumentów, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi (pismo z 15 września 2021 r.) Skarżący wskazał, że pismo to stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 28 czerwca 2021 r. Wraz z pismem przedłożył: odwołanie od ww. decyzji, kartę informacyjną z Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZPZ we Wrocławiu z 11 czerwca 2021 r. na okoliczność wykazania, że żona Skarżącego była poddana leczeniu operacyjnemu, co wiązało się z jej pobytem w szpitalu w okresie od 9 do 12 czerwca 2021 r. oraz jej dalszym okresem rekonwalescencji, podczas którego sprawował nad nią opiekę, oświadczenie pracodawcy Skarżącego, informujące o tym, że Skarżący korzystał z urlopu z powodu choroby lub opieki nad chorą żoną w dniach 21-23 stycznia, 24-27 marca, 15-19 maja, 14-17 czerwca oraz od 27 czerwca do 4 lipca, a także o tym, iż był nieobecny w pracy w dniach 12-20 lipca 2021 r. z powodu izolacji, pełnomocnictwo z dnia 25 marca 2021 r. udzielone przez Skarżącego jego żonie i oświadczenie Skarżącego o miejscach zamieszkania na terytorium RP oraz o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. Jako przyczynę braku złożenia odwołania w terminie Skarżący wskazał na problemy zdrowotne jego żony oraz jego, a także okoliczność izolacji w okresie, w którym upływał termin na złożenie odwołania oraz fakt, że wraz z żoną są osobami starszymi.

Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek okoliczności od niego niezależnych. Odebrał on 1 lipca 2021 r. osobiście w placówce pocztowej decyzję z 28 czerwca 2021 r. Był to dzień, w którym Skarżący nie był obecny w pracy, gdyż jak wskazał - opiekował się wówczas żoną. Powyższe nie przeszkodziło mu jednak w tym, aby udać się do placówki pocztowej i odebrać awizowaną przesyłkę, której był adresatem. Termin na złożenie odwołania upływał w dniu 15 lipca 2021 r. Jak wynika z oświadczenia pracodawcy Skarżącego, podnoszona przez niego okoliczność opieki nad żoną miała miejsce w okresach: 21-23 stycznia, 24-27 marca, 15-19 maja, 14-17 czerwca oraz 27 czerwca do 4 lipca, a zatem nie miała wpływu na zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się natomiast do przebywania Skarżącego na tzw. "izolacji" organ wskazał, że miała ona miejsce na polecenie pracodawcy i spowodowana była gorszym samopoczuciem Skarżącego, które nastąpiło w lipcu 2021 r. po styczności z osobami, które były potencjalnie zarażone wirusem SARS-COV-2. Skarżący nie wskazał przy tym żadnych dowodów świadczących o stwierdzeniu u niego podejrzenia COVID-19 i nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o skierowaniu go do odbycia kwarantanny przez lekarza, czy też inspektora sanitarnego. Izolacja domowa, polecona przez pracodawcę, w przeciwieństwie do kwarantanny nałożonej przez uprawniony organ nie wiąże się z bezwzględnym zakazem wychodzenia z domu, a opuszczenie miejsca zamieszkania w celu załatwienia określonych spraw nie jest obwarowane żadną sankcją. Skarżący nie wykazał też, że w celu wysłania stosownej korespondencji, nie mógł się posłużyć inną osobą np. domownikiem. W konkluzji organ stwierdził, że Skarżący nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 28 czerwca 2021 r. nastąpiło bez jego winy.

W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie wnioskowanego terminu.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznane, że w jego przypadku nie wystąpiły przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wykonania czynności, kiedy uprawdopodobnił brak winy w niemożności terminowego wykonania czynności, z uwagi na sytuację zdrowotną jego oraz jego żony, jak również objęcia samoizolacją z powodu możliwości zakażenia wirusem SARS-COV-2 oraz dopełnił wszelkich czynności niezbędnych celem przywrócenia terminu;

2. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie i brak zawiadomienia go o uchybieniu terminu, jak również brak zakreślenia 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. Stwierdził, że sytuacja jego i żony w spornym okresie była naprawdę trudna, z uwagi na niepewność odnośnie zagrożenia zakażeniem koronawirusem. Żona i on są w starszym wieku, a z mediów publicznych i od lekarzy słyszeli, że są w grupie ryzyka oraz że powinni ograniczać kontakty, a przy jakimkolwiek podejrzeniu zakażenia izolować się. Dodatkowo jego żona przeszła zabieg operacyjny, co osłabiło jej organizm. W tym też okresie pilnował, aby żona nie wychodziła z domu i nie musiała udawać się do miejsc publicznych, gdzie istniało ryzyko zakażenia. W momencie kiedy okazało się, że w firmie, w której pracuje miał styczność z osobami potencjalnie zakażonymi, został skierowany przez pracodawcę na izolację. Aby taka izolacja miała sens, poddała się jej również jego żona. Dlatego twierdzenie, że jego żona mogła nadać odwołanie jest chybione. Twierdzenie, że nie przedstawił skierowania na kwarantannę, czy zaświadczenia od lekarza powinno zostać pominięte, gdyż wskazał, że poddali się z żoną samoizolacji na skutek zalecenia jego pracodawcy. Ich postawa powinna być uznana za odpowiedzialną.

W konkluzji Skarżący stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu winien być brany w szczególności okres, w którym upływał termin do złożenia odwołania, nie zaś sam okres początkowy odbioru przesyłki. Jak wynika zaś z zaświadczenia od pracodawcy w dniach 12 -20 lipca 2021 r. Skarżący był nieobecny w pracy ponieważ istniało ryzyko zakażenia koronawirusem, a w tym to właśnie okresie upływał termin do złożenia odwołania od decyzji, co organ pominął. Przedstawiona przez niego argumentacja winna prowadzić do przywrócenia terminu. Wykazał bowiem, że do uchybienia terminowi doszło bez jego winy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 października 2021 r. odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z 28 czerwca 2021 r. nr 2, odmawiającej potwierdzenia, że Skarżącemu przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy, stosownie do treści art. 58 § 2 k.p.a., wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z kolei w myśl art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Kontrolując zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium, Sąd stwierdził, że nie jest ono zgodne z prawem z następujących powodów.

W rozpoznawanej sprawie wniosek Skarżącego spełniał wymogi formalne, a sporna pozostaje wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony.

Z ugruntowanego w orzecznictwie i literaturze przedmiotu rozumienia przesłanki braku winy strony wynika, że powinna być ona oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i biorąc pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 947/12). O braku winy strony można mówić wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony (por. wyrok NSA z 8 lipca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 727/97).

Należy podkreślić, że istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.

W ocenie Sądu, Skarżący, wbrew stanowisku organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze na postanowienie odmawiające jego przywrócenia konsekwentnie podkreślał to, że nie był w stanie wnieść odwołania w terminie z uwagi na opiekę nad żoną, która ze względu na wiek oraz przebyty zabieg operacyjny znajdowała się (podobnie zresztą jak Skarżący z uwagi na wiek) w grupie o podwyższonym stopniu ryzyka zarażenia COVID-19. Termin do wniesienia odwołania upływał w tej sprawie 15 lipca 2021 r. Skarżący zaś w dniach od 12 do 20 lipca 2021 r. był nieobecny w pracy – przebywał na tzw. samoizolacji, na którą został skierowany przez pracodawcę, z uwagi na ryzyko zakażenia wirusem SARS-COV-2.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, podniesione przez Skarżącego okoliczności dotyczące uchybienia terminu do wniesienia odwołania zawarte we wniosku o przywrócenie terminu i w skardze oraz załączone na ich poparcie dokumenty (zaświadczenie pracodawcy, karta informacyjna leczenia szpitalnego żony) w sposób dostateczny uprawdopodobniły brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Sąd podziela stanowisko Skarżącego i wyjaśnienia przedstawione na jego poparcie, z których wynika, że w zaistniałej sytuacji, opisanej w zaświadczeniu jego pracodawcy, co do przyczyn jego nieobecności w pracy w dniach od 12 do 20 lipca 2021 r., kiedy to upływał termin do wniesienia w tej sprawie odwołania (15 lipca 2021 r.), pozostawał on w miejscu swojego stałego pobytu, nie chcąc narażać na zakażenie siebie oraz innych osób, w tym jego żony. Nabiera to szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy trwał stan epidemii wywołany ww. chorobą zakaźną, a także gdy się weźmie pod uwagę wiek Skarżącego (74 lata) oraz fakt leczenia szpitalnego jego żony w czerwcu 2021 r. Skarżący w sytuacji, w której na początku lipca poczuł się źle, a miał kontakt w pracy (co wynika z wyżej powołanego zaświadczenia pracodawcy) z osobami potencjalnie chorymi na COVID-19 wykazał, zdaniem Sadu, uzasadnioną ostrożność pozostając w miejscu swego pobytu przez kilka dni, aby nie narażać siebie i innych osób na możliwość zakażenia. Na podkreślenie zasługuje też, że Skarżący w nieodległym terminie - już w dniu 23 lipca 2021 r. złożył odwołanie. Zachowanie Skarżącego w warunkach trwającego stanu epidemii było zatem racjonalne, a uchybienie terminu do wniesienia odwołania wynikało z okoliczności od niego niezależnych i trwało możliwie krótko (tylko 3 dni robocze).

Powyższą ocenę dodatkowo wzmacnia i potwierdza treść art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, którego niezastosowanie w tej sprawie również zasadnie zarzuca Skarżący. Zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Stosownie do treści ust. 2 powołanego przepisu w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazane przez Skarżącego okoliczności, a także niezastosowanie przez organ powołanego przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w szczególności zastosowanie się przez Skarżącego do zaleceń pracodawcy, w sytuacji gdy zarówno on, jak i jego żona są z osobami znajdującymi się w grupie osób o podwyższonym stopniu ryzyka zarażenia COVID-19, uprawdopodabniają brak winy Skarżącego w uchybieniu wnioskowanego terminu.

Sąd podziela przy tym i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 15/21, zgodnie z którym, instytucja przywrócenia terminu jest instrumentem tworzącym warunki realizacji prawa do sądu. W postanowieniu tym NSA podkreślił, że ustanowienie tej instytucji na gruncie procedur sądowych jest naturalną konsekwencją realizacji funkcji ochronnej procedury, a wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, a tym samym z perspektywy przywołanej funkcji ochronnej procedury.

Ponadto, zarówno doktryna prawa, jak i orzecznictwo sądowe zgodnie uznają, że w zakresie odnoszącym się do przesłanki braku winy wystarczające jest uprawdopodobnienie (uwiarygodnienie) jej istnienia, przy zastosowaniu kryterium obiektywnego miernika staranności wymaganej od każdego, należycie dbającego o swoje interesy. Ocena ta winna być dokonywana indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem wszystkich jego okoliczności (w tym szczególnych). Ocena ta winna również uwzględniać niepowtarzlność i wyjątkowość stanu faktycznego, w którym rozpatrywany jest wniosek o przywrócenie terminu. Powinna ona też wyrażać się w przyjmowaniu wstępnego założenia o braku winy strony, co uzasadnia już sam sposób redakcji art. 58 § 1 k.p.a., a w konsekwencji w przyjęciu zasady, że niedające się usunąć wątpliwości rozstrzygane powinny być z korzyścią dla strony i ochrony jej indywidualnego interesu (art. 7a § 1 k.p.a.), tym bardziej, że przesłanka braku winy ma zostać jedynie uprawdopodobniona.

Jak wielokrotnie wskazywano bowiem w orzecznictwie, uprawdopodobnienie stanowi ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu, bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 585/11).

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Minister Spraw wewnętrznych i Administracji odmawiając Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania naruszył art. 58 § 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie z jednej strony okoliczności faktyczne tej sprawy, z drugiej zaś treść art. 58 § 1 p.p.s.a., organ przywróci zatem Skarżącemu termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z 28 czerwca 2021 r. przyjmując, że Skarżący wprawdzie nie wniósł odwołania od tej decyzji w terminie, ale jednak bez swojej winy.

Ze wskazanych powodów skarga została uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., o czym orzeczono pkt 1) sentencji wyroku, uchylając zaskarżone postanowienie. W punkcie 2) sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, obejmujących uiszczony wpis od skargi.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.