Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 237/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędziowie: sędzia WSA Diana Trzcińska sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi A Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 4 lutego 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 28 sierpnia 2020 r. o wymierzeniu skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 109.837,00 zł za usunięcie bez zezwolenia 16 sztuk drzew rosnących na działkach nr [..]-[..] w S. przy Al. N., wymienionych w tabeli nr 1, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Drzewa, będące przedmiotem niniejszego postępowania rosły na działkach nr: [..]-[..] przy Al. N. w S. Drzewa te ujęte były w dokumentacji - inwentaryzacja zieleni, przedłożonej do Konserwatora Zabytków jako załącznik do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew. Działki te znajdują się w strefie ochrony konserwatorskiej zespołu urbanistyczno - krajobrazowego miasta S., który z uwagi na reprezentowane przezeń historyczne wartości przestrzenno architektoniczne wpisany został do rejestru zabytków pod nr [..] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 12.02.1979 r. Skutkiem tej decyzji obszar ten podlega ochronie prawnej na mocy art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 12 ww. ustawy ochronie podlega historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny - przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic i sieci dróg. Oznacza to, że dla miasta ochronie podlegają: układ przestrzenny miasta określony przez historyczne rozplanowanie placów i ulic, ich przebieg, szerokość i przekrój, historyczny kształt i wielkość działek oraz ich sposób zagospodarowania, współzależność między zabudową, zielenią a otwartą przestrzenią, wygląd zewnętrzny budowli określony skalą, rozmiarami, stylem, konstrukcją, materiałami, kolorem i wystrojem, współzależność między miastem lub dzielnicą zabytkową, a otaczającym je środowiskiem naturalnym i kulturowym.

Dla przedmiotowych działek obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony uchwałą Nr XXXI/538/2005 Rady Miasta z dnia 14 listopada 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania , przestrzennego północnej części pasa przykolejowego w mieście. Przeznaczenie tego terenu zgodnie z kartą terenu nr 02 do ww. planu zostało określone jako teren zabudowy mieszkaniowo- usługowej. Minimalna powierzchnia biologicznie czynna została określona na 60%.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że doszło do usunięcia drzew, rosnących na przedmiotowych działkach, na które zezwolił Konserwator Zabytków, oraz na które nie uzyskano zezwolenia Konserwatora Zabytków. Kara została naliczona w stosunku do 16 sztuk drzew, rosnących na działkach nr: [..]-[..] które nie były przedmiotem decyzji Konserwatora Zabytków i których usunięcie ze względu na posiadane wymiary obwodów pni wymagało uzyskania zezwolenia Konserwatora Zabytków. Dziewięć drzew, posiadających liczbę porządkową nr: 4, 12, 14, 17, 19, 20, 21, 23, 24 w załączniku nr 1 do protokołu z oględzin z dnia 3 stycznia 2019 r; nie zostały zakwalifikowane do naliczenia kary, gdyż obwód pnia wynosił poniżej lub równo 50 cm, a zgodnie z ustawą o ochronie przyrody kara jest naliczana gdy obwód dla tych gatunków przekracza 50 cm.

Prezes B. i jednocześnie prezes A. – W. K. w dniu 6 grudnia 2018 r poinformował zarówno Konserwatora Zabytków, jak i organ I instancji o nielegalnej wycince drzew na ww. działkach. W informacji tej nie wskazał sprawcy wycinki. Wycinka drzew, będących przedmiotem pozwolenia Konserwatora Zabytków wykonana została w lutym 2017 r. przez C. Zlecającym była A. - ówczesny posiadacz przedmiotowych działek. Z oświadczenia byłej właścicielki nieruchomości przy Al. N w S., załączonego do pisma B. z dnia 29 kwietnia 2019 r. wynika, że podczas jej zamieszkiwania tj. do czerwca 2017 r. miała miejsce tylko jedna wycinka drzew, dokonywana przez C.

Na podstawie zebranej dokumentacji m.in. zdjęcia lotniczego datowanego na dzień 12 maja 2017 r., oświadczenia poprzedniej właścicielki działek, wyjaśnień A. i B. organ ustalił, że przedmiotowe drzewa zostały wycięte w czasie kiedy posiadaczem nieruchomości była Spółka A. Zlecająca wycinkę w lutym 2017 r. nie dokonała żadnej kontroli prawidłowości prowadzonych prac. Mimo jak wyjaśnia A. braku możliwości odbioru zlecenia, A. przyjęła i opłaciła fakturę. Z informacji uzyskanych z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wynika, że dnia 20 grudnia 2017 r. zostało złożone zawiadomienie o rozpoczęciu robót budowlanych ze wskazaniem terminu na dzień 8 stycznia 2018 r. Data 8 stycznia 2018 r. jest również wpisana w dzienniku budowy jako data rozpoczęcia prac. Organ nie może przyjąć wyjaśnień A., że jako zlecająca nie miała możliwości skontrolowania i odebrania wykonanych prac. Tym bardziej, że prezes A. powiadomił organ o omyłkowym usunięciu drzew w dniu 6 grudnia 2018 r., podczas gdy prace budowlane zostały faktycznie rozpoczęte dnia 8 stycznia 2018 r. Wynikałoby z tego, że przez prawie rok A. nie kontrolowała sytuacji na przedmiotowych działkach, co jest niemożliwe ze względu na trwającą budowę.

A. dokonując zapłaty faktury winna sprawdzić poprawność wykonania zlecenia, a w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości dot. zieleni zgłosić sprawę do organu I instancji, Konserwatora Zabytków oraz na Komendę Miejska Policji. Wskazanie spółki C. jako sprawcę nielegalnych wycinek nastąpiło po wszczęciu postępowania w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia przez Prezydenta Miasta tj. 20 miesięcy po dokonaniu wycinek.

Dodał Prezydent Miasta, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia zasadniczo nie jest oparta na zasadzie winy, a jest odpowiedzialności obiektywną. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna (wyrok WSA w Warszawie z dnia 04.07.2017 r. IV SA/Wa 1078/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 06.03.2019 r., II SA/Gd 652/18).

Wyjaśnienia A., że siedziba Spółki jest w W. i nie było możliwości kontrolowania prowadzonych prac oraz, że wszystkie działania nadzorowane były przez pełnomocników nie mogą być uznane przez organ jako zwolnienie A. z odpowiedzialności. A. mogła posłużyć się osobami trzecimi działającymi na zasadzie pełnomocnictwa, w tym pracownikami lub podwykonawcami. W takim jednak przypadku A. odpowiada za działania i zaniechania tych osób jak za działania własne.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z art.88 ust. 2 ww. ustawy kara nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo właściciela , urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez gody posiadacza nieruchomości. Do przypisania odpowiedzialności z art. 88 ustawy o ochronie przyrody nie jest konieczne wykazanie winy w rozumieniu prawa karnego bądź cywilnego. Nie mamy w szczególności do czynienia z odpowiedzialnością deliktową, o której mowa w art. 415 i nast. kodeksu cywilnego. Usuwanie drzew, o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie musi być działaniem zamierzonym, celowym. Wystarczy, że będzie ono wynikiem braku należytej staranności przy wykonywaniu określonych czynności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 sierpnia 2018 r. sygn. II OSK 2103/16 nawiązał do utrwalonego poglądu w orzecznictwie tego sądu, iż oprócz niekwestionowanej odpowiedzialności posiadacza nieruchomości za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że wiedział o tym i na to się godził, ale cyt." Przyjmuje się także, że właściciel nieruchomości, z której, osoba trzecia usunęła drzewa, tylko wtedy nie ponosi odpowiedzialności administracyjnej przewidzianej w omawianym przepisie (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody), jeżeli nie mógł działaniom tej osoby zapobiec. W związku z powyższym należy stwierdzić, że podstawą do obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy określonego podmiotu jest wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu, a zniszczeniem drzew. Sprawując nadzór nad nieruchomością A. jako posiadacz mogła również zapobiec, jeżeli wycinki byłyby dokonane przez osoby trzecie.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 ww. ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub i krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania zapisów art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody.

Mając na uwadze powyższe organ naliczył administracyjną karę pieniężną w wysokości 109 837,00 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 16 sztuk drzew, będących przedmiotem prowadzonego postępowania. Karę za usuniecie drzew bez wymaganego zezwolenia należy zgodnie z art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody uiścić w terminie 14 dni.

Wobec wniesienia przez Spółkę odwołania sprawę ponownie rozpoznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które podzieliło w całości ustalenia organu I instancji i uznało, że słusznie organ i instancji przyjął, że za wycinkę drzew bez zezwolenia na przedmiotowej nieruchomości (działki nr [..]-[..] w S. przy Al. N.), odpowiedzialność ponosi firma A.

Dodało Kolegium, że bezprawne usunięcie drzew stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna. Sytuacja taka jednak w sprawie nie zachodzi. Warunkiem odpowiedzialności za nielegalną wycinkę posiadacza nieruchomości jest to, że co najmniej wiedział o fakcie wycinania drzew i na to działanie się godził, okolicznością wyłączającą odpowiedzialność nie może zatem być usuniecie przez osobę trzecią drzew niezgodnie ze zleceniem. Ta okoliczność może być podstawą roszczeń Spółki wobec wykonawcy prac.

Na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych. Bezsporne jest, że spółka A. pisemnie zleciła spółce C. wykonanie prac wycinkowych, w tej sytuacji to na posiadaczu nieruchomości - A. spoczywał obowiązek dopilnowania prawidłowości wykonania prac objętych zleceniem. Jak Spółka sama wskazała nie dokonała oznaczenia drzew w terenie, prace wycinkowe nie były prowadzone przy udziale jej przedstawiciela, brak jest także protokołu odbioru wykonanych prac. Zlecająca spółka wycinkę w lutym 2017 r., nie dokonała żadnej kontroli prawidłowości prowadzonych prac, za wykonane zlecenie zapłaciła fakturę bez sprawdzenia prawidłowości wykonania zleconych prac, o usunięciu większej ilości drzew niż w zezwoleniu Konserwatora, Spółka dowiedziała się dopiero w roku 2018 od generalnego wykonawcy. Niewątpliwie Spółka A. nie kontrolowała zleconych spółce C. do wycinki drzew. W ocenie Kolegium dla przyjęcia odpowiedzialności administracyjnej skarżącej spółki wystarczający jest niewątpliwie zachodzący w sprawie (wbrew twierdzeniom skarżącej) związek przyczynowy, pomiędzy jej zachowaniem polegającym na zleceniu wycinki, a popełnieniem deliktu administracyjnego w postaci wycięcia przedmiotowych drzew bez zezwolenia. Na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy skarżąca spółka była osobistą sprawczynią deliktu czy posłużyła się osobami trzecimi, ani to, że nie miała zamiaru wycinania drzew nie objętych zleceniem, bowiem usunięcie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p., nie musi być działaniem zamierzonym. Skoro zaś drzewa zostały usunięte, jak twierdzi skarżąca spółka, przez wykonawcę zlecenia zawartego ze skarżącą, to nie zachodzi w sprawie sytuacja polegająca na usunięciu drzew przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody skarżącej.

Wyjaśnienia skarżącej spółki, że siedziba spółki jest w W. i nie było możliwości kontrolowania prowadzonych prac oraz, że sprawy były załatwiane przez pełnomocników, nie mogą być uznane jako zwalniające skarżącą z odpowiedzialności. Skarżąca mogła ustanowić osoby nadzorujące wycinkę, a jak sama wskazała, nie uczyniła tego. Ustanowienie osób nadzorujących wycinkę drzew mogło zapobiec wycince drzew nie objętych decyzją Konserwatora Zabytków Miasta. To na posiadaczu nieruchomości - Spółce A. spoczywał obowiązek dopilnowania prawidłowości wykonania prac objętych zleceniem.

W tym stanie rzeczy bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów prawa, mających podważać nałożoną karę na A..

Kara została naliczona w stosunku do 16 sztuk drzew rosnących na działkach nr: [..]-[..], które nie były przedmiotem decyzji Konserwatora Zabytków i których usunięcie ze względu na posiadane wymiary obwodów pni wymagało uzyskania zezwolenia Konserwatora Zabytków. Na podstawie przeprowadzonych oględzin przedmiotowych działek (protokół z dnia 3.01.2019r. w aktach sprawy) ustalono, że dziewięć drzew, posiadających liczby porządkowe nr: 4, 12, 14, 17, 19, 20, 21, 23, 24 w załączniku nr I do protokołu, nie zostały zakwalifikowane do naliczenia kary, gdyż obwód pnia wynosił poniżej lub równo 50 cm, a zgodnie z ww. ustawą kara jest naliczana gdy obwód dla tych gatunków przekracza 50 cm.

Wysokość stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew w zależności od obwodu pnia, określił załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017r. nr 1330).

W przedmiotowej sprawie drzewa zostały usunięte całkowicie bez pozostawienia jakichkolwiek pni. Gatunki i obwody pni usuniętych drzew przyjęło na podstawie złożonej do Konserwatora Zabytków inwentaryzacji dendrologicznej na dziatkach nr [..]-[..] (inwentaryzacja z września 2015r. w akrach sprawy organu i instancji). Załączniki nr 1 i 2 do protokołu oględzin z dnia 3.01.2019r. zawierają oznaczenia lokalizacji drzew usuniętych, gatunki drzew oraz obwody pni mierzonych na wys. 130 cm (na podstawie inwentaryzacji). Kolegium stwierdziło zgodność przyjętych w decyzji stawek opłat za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm dla poszczególnych gatunków drzew usuniętych bez zezwolenia (tabela nr 1 decyzji) z załącznikiem nr 1 ww. rozporządzenia oraz zgodność wyliczenia wysokości kary pieniężnej dla poszczególnych gatunków drzew w oparciu o przepis art.89 ust. 1 z uwzględnieniem art.85 ust.2 pkt 1 u.o.p.

Kolegium stwierdziło, że wysokość ustalonej w zaskarżonej decyzji kary pieniężnej w wysokości 109 837,00 zł jest zgodna z prawem.

We wniesionej skardze Spółka zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy;

a) art. 88 ust 1 pkt 1 i ust 2 ustawy o ochronie przyrody przez:

- błędne uznanie, że sam fakt wiedzy posiadacza nieruchomości o wycince jest wystarczającą przesłanką do nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej, w sytuacji gdy przepis stanowi inaczej ponieważ wyłączenie przewidziane ust. 2, nie odnosi się do stanu wiedzy lecz do zgody posiadacza nieruchomości, ponadto w tej sprawie, wiedza posiadacza dotyczyła jedynie zakresu wycinki wynikającego ze zlecenia, a nie jej zakresu faktycznego zwiększonego samowolnie przez wykonawcę,

- brak ustalenia czy skarżąca wyraziła wykonawcy - C. zgodę na usunięcie 16-tu drzew bez zezwolenia,

- błędne ustalenie winy skarżącej (i to w zamiarze ewentualnym) w sytuacji, gdy organ stwierdził, że wina nie jest przesłanką nałożenia przedmiotowej kary administracyjnej, a mimo to winę ustalił i użył tego ustalenia celem uzasadnienia nałożenia kary na skarżącą,

- brak ustalenia istnienia adekwatnego związku przyczynowego, zachodzącego pomiędzy wycięciem 16 drzew bez zezwolenia, a normalnym skutkiem zlecenia udzielonego przez skarżącą oraz pomiędzy skutkiem działania każdej z osób wchodzących w krąg potencjalnych adresatów kary administracyjnej, tj. właściciela, posiadacza, innego podmiotu, co doprowadziło do błędnego uznania, że wystarczającym do nałożenia kary administracyjnej jest jakikolwiek związek przyczynowy między zachowaniem skarżącej a zdarzeniem stanowiącym podstawę nałożenia kary oraz, że nie ma znaczenia adekwatny związek przyczynowy zachodzący pomiędzy zachowaniem C. niezgodnym ze zleceniem a skutkiem w postaci usunięcia dodatkowych 16-tu drzew bez zezwolenia,

b) art.65 k.c. przez jego niezastosowane do sprawy, tj. do ustalenia i oceny oświadczeń woli skarżącej, tj. zgody lub braku zgody na usunięcie przez C. dodatkowych 16 drzew, bez wymaganego zezwolenia, a w wyniku niezastosowania tego przepisu oraz błędnej wykładni przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust 2 ustawy o ochronie przyrody, organ nie ustalił, że skarżąca nie wyraziła takiej zgody,

c) art. 429 k.c. przez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że skarżąca odpowiada za szkodę wyrządzoną przez wykonawcę wycinki, tj. odpowiada za inny podmiot, w sytuacji gdy powierzenie tych prac nastąpiło przedsiębiorcy, który w zakresie swojej działalności trudni się wykonywaniem takich czynności, co zwalnia skarżącą z odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez takiego przedsiębiorcę,

2) wskazane poniżej przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. przez zastosowanie tego przepisu zamiast art. 138 §1 pkt. 2 k.p.a. i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta z 28 sierpnia 2020 r., mimo że decyzja organu I instancji była wadliwa, w zakresie wynikającym z zarzutów odwołania i skargi,

b) art. 6 k.p.a. przez jego niezastosowanie, co spowodowało dowolne, nieoparte na podstawie prawnej uznanie, że:

- skarżąca odpowiada za dokonanie wyboru wykonawcy wycinki na zasadzie ryzyka, w sytuacji gdy zgodnie z art. 429 k.c. jest to odpowiedzialność na zasadzie winy,

- skarżąca miała obowiązek dopilnowania prac usunięcia drzew, wykonywanych przez inny profesjonalny podmiot, w sytuacji gdy prawo nie przewiduje takiego obowiązku, a organ nie wskazał żadnej podstawy prawnej dla ustalenia tego obowiązku, opisanego na str.6 decyzji,

c) art. 8 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez ich niezastosowanie do sprawy i naruszenie zasady bezstronności przy ustaleniu stanu faktycznego i ocenie działania skarżącej, C. i R. D. oraz przy ocenie dowodów, poprzez :

- pominięcie wynikającej z materiału dowodowego okoliczności oraz braku jej oceny, że C. w ogóle nie zawiadomiły A. o dniu dokonania wycinki drzew,

- pominięcie oceny motywów działania R.D., wynikających z treści złożonego przez niego dnia 31.10.2019 r. wniosku do Konserwatora Zabytków Miasta u o zgodę na wycinkę drzew, w sytuacji gdy jego spółka C.. usunęła już w lutym 2018 r. drzewa objęte jego wnioskiem,

- pominięcie, że B. niezwłocznie po zapoznaniu się. z treścią w/w wniosku z dnia 31.10.2019 r. cofnęła pełnomocnictwo dla R. D., a złożony przez niego wniosek zmieniła na prawidłowy ,,Pismem w toku sprawy"' nadanym dnia 11.12.2018 r.

- pominięcie w ocenie sprawy, wybiórczej niepamięci prezesa C. co do istotnych okoliczności, mogących obciążyć C.. i R.D., tj. w zakresie:

a) kto z ramienia A. nadzorował wycinkę (wyjaśnienie z 12.12.2019 r. pkt 2 i 3}

b) w którym dniu lutego 2017 r. C. wykonała wycinkę drzew, wskazano jedynie okres 20-23.02.2017 r., a z wyjaśnień mieszkającej tam wówczas właścicielki, wynika że wycinka miała miejsce "jednorazowo",

c) kto dokonał odbioru wycinki,

d) brak oceny zaprzeczenia faktu usunięcia przez C.. drzew bez zezwolenia, w sytuacji gdy z innych dowodów uznanych za wiarygodne wynika, że tylko ta spółka dokonywała usunięcia drzew: na nieruchomości,

- pominięcie treści zlecenia z dnia 20.02.2017 r. z której wynika wyraźne polecenie wycięcia drzew wskazanych w decyzjach Konserwatora Zabytków Miasta o zezwoleniu na usuniecie drzew nr [..], zmienionej decyzją nr [..], nr [..], zmienionej decyzją nr [..], a nie innych drzew,

- pominięcie w ocenie sprawy, że A.:

a) uzyskała zezwolenia na usunięcie kilkudziesięciu drzew, co czyni bezsensownym pominięcie przedmiotowych 16 sztuk drzew we wnioskach o zezwolenie na usunięcie drzew, gdyby skarżąca chciała je usunąć,

b) zadbała o przedłużenie terminu uzyskanych zezwoleń na usunięcie drzew, gdy kończył się okres przewidziany tymi zezwoleniami,

c) że plan zagospodarowania terenu (PZT) dla inwestycji B.. stanowiący część projektu budowlanego oraz poprzedzająca go koncepcja, wyraźnie przewidywał istnienie tych 16 drzew usuniętych bez zezwolenia itd. co potwierdza, że skarżąca chciała zachować te 16 drzew.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że stan faktyczny podlegający ustaleniu oraz postępowanie dowodowe dotyczyć powinno było przesłanek wynikających z art.88 ust.2 ustawy o ochronie przyrody i przesłanek nałożenia kary pieniężnej, tj. istnienia zgody lub braku zgody posiadacza nieruchomości na usunięcie 16 drzew bez wymaganego zezwolenia oraz zachowania "innego podmiotu". SKO poprzestało jednak wyłącznie na ustaleniu, że skarżąca wiedziała (z własnego zlecenia) o wycince dokonanej przez C.. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika, że skarżąca została zawiadomiona przez C. o terminie wykonania wycinki. W związku z tym nawet stan wiedzy skarżącej nie dotyczył dnia dokonania wycinki. Mimo to SKO błędnie uznało, że jedyną okolicznością wyłączającą nałożenie kary administracyjnej na skarżącą byłoby "...wykazanie, że wycinka odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń". Przepis art. 88 ust. 2 w/w ustawy przewiduje inne niż w/w okoliczności wyłączające nałożenie kary, tj." kara o której mowa w ust. 1 jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń (...) albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości."

Przepis wskazuje warunek: działanie bez zgody posiadacza nieruchomości. W sprawie nie zostało ustalone by skarżąca wyraziła zgodę na usunięcie 16 drzew bez zezwolenia, a dowody nie wskazują na taką zgodę. Zgoda posiadacza nieruchomości czyli jego oświadczenie woli, musiałoby być uzewnętrznione, a treść zgody ustalona i poddana przez organ wykładni, w oparciu o okoliczności, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje, zgodnie z art. 65 k.c. Bezsporna jest treść zlecenia z 20.02.2017 r. z której wynika wyraźne polecenie wycięcia drzew wskazanych w decyzjach Konserwatora Zabytków Miasta o zezwoleniu na usuniecie drzew nr [..] (zmienionej decyzją nr [..], nr [..], zmienionej decyzją nr [..]). Zlecenie wycinki nie dotyczyło innych drzew, czyli nie dotyczyło przedmiotowych 16-tu drzew. Z dowodów wynika, że doszło do usunięcia drzew przez inny podmiot niezgodnie z treścią zlecenia, co stanowiło ewidentnie działanie bez zgody posiadacza nieruchomości.

Błędna jest także wykładnia w/w przepisu w zakresie istnienia związku przyczynowego SKO nie ustaliło adekwatnego związku przyczynowego między wycięciem 16 drzew bez wymaganego zezwolenia, a normalnym skutkiem zlecenia przez skarżącą usunięcia drzew na podstawie uzyskanych zezwoleń. W przedmiotowej sprawie nie było zgody skarżącej na usunięcie 16 drzew bez zezwolenia. Dodatkowo zgromadzone dowody potwierdzają, że 16 drzew, których dotyczy sprawa, było element zagospodarowania terenu i nie były objęte zleceniem wycinki. Nie było innej wycinki poza tą dokonaną przez C.. Wskazane powyżej wymagania, co do istnienia związku przyczynowego mają zapobiec obciążeniu karą właściciela lub posiadacza w sytuacji gdy usunięcia drzew dokonała osoba trzecia, za którą ani właściciel ani posiadacz nie ponosi odpowiedzialności.

Pominięto także ocenę motywów działania R. D., w zakresie złożonego przez niego dnia 31.10.2019 r. błędnego wniosku do Konserwatora Zabytków Miasta o zgodę na wycinkę drzew-nr [..]. Wniosek R. D. dotyczył drzew, które jego spółka C. usunęła w lutym 2017 r. To działanie potwierdza, że R. D. chciał ukryć pomyłkowe usunięcie drzew przez jego spółkę i zatuszować sprawę uzyskując po fakcie decyzję zezwalająca na wycinkę. Nie oceniono także, że B. niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią w/w wniosku R. D., cofnęła pełnomocnictwo dla R. D., a następnie złożony przez niego wniosek zmieniła na wniosek prawidłowy "Pismem w toku sprawy" nadanym dnia 11.12.2018 r.

Dowody zebrane w sprawie potwierdzają, że skarżąca nie dopuszczała, ani nie aprobowała usunięcia tych 16 drzew bez zezwolenia ponieważ drzewa te były elementem zagospodarowania terenu i zwiększenia atrakcyjności inwestycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Sporna między organem, a skarżącą jest kwestia jej odpowiedzialności za nielegalną wycinkę drzew w rozumieniu art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 55) – zwana dalej "ustawą o ochronie przyrody".

Zgodnie z tym przepisem kara ta jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Bezspornym jest, że skarżąca była posiadaczem nieruchomości w okresie nielegalnej wycinki drzew. Jednakże jej zdaniem podmiotem odpowiedzialnym w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu winna być uznana C.., która na zlecenie skarżącej dokonywała wycinki drzew na podstawie zezwolenia Konserwatora Zabytków. Ze stanowiska skarżącej wynika, że w trakcie legalnej wycinki drzew C. dokonała także wycinki drzew stanowiącej przedmiot zaskarżonej decyzji.

Należy jednakże zauważyć, że karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia, o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości. Nie ma podstaw do wymierzenia kary pieniężnej osobie trzeciej, gdyż osoba taka nie jest zobowiązana do utrzymywania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na cudzej nieruchomości, a tym samym nie jest uprawniona (brak przymiotu strony) do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu takich nieruchomości" (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II OSK 2320/10, LEX nr 1145583).

Natomiast kara za usunięcie drzew nakładana na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 ) wymaga ustalenia, okoliczności braku wyrażenia na to zgody przez posiadacza nieruchomości Przy czym dopiero jeżeli osoba trzecia usunęła drzewa bez wiedzy zleceniodawcy i poza zakresem zlecenia w sposób, któremu zleceniodawca nie mógł zapobiec, wtedy odpowiedzialność administracyjną można przypisać podwykonawcy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 684/19 – dostępny w CBOSA).

W przedmiotowej sprawie skarżąca sama przyznaje, że nie nadzorowała prac związanych z wycinką drzew wykonywanych na jej zlecenie przez C. Przyjmując nawet stanowisko skarżącej, że nielegalnej wycinki drzew dokonał ten podmiot, to właściwy nadzór nad wykonaniem zlecenia mógłby z pewnością zapobiec tej wycince. W takim przypadku zaniedbanie skarżącej w tym zakresie w ocenie Sądu czyni ja odpowiedzialną w rozumieniu art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.

Koncepcja zobiektywizowanej odpowiedzialności administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, to nieistotnym jest, czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot, czynność tę zlecając, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość, czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają pobudki, czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo (por. wyrok NSA z 2 marca 2010 r., sygn. II OSK 440/09, LEX nr 597595). Żaden z przepisów ustawy o ochronie przyrody nie daje podstaw do przyjęcia, że niezbędnym warunkiem nałożenia na właściciela lub posiadacza nieruchomości administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia jest wykazanie, że właściciel lub posiadacz nieruchomości wiedział o usunięciu drzew, ewentualnie zlecił ich wycinkę lub wyraził na to zgodę i działanie takie akceptował (por. wyrok NSA z 15 lutego 2011 r., sygn. II OSK 299/10, LEX nr 992536). Obiektywnego charakteru odpowiedzialności administracyjnej za przedmiotowy delikt nie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. z 2014 r. poz. 926, por. wyrok NSA z 26 lutego 2019 r., sygn. II OSK 907/17, LEX nr 2656942).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.