Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 709/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono indywidualną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 43   ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 28 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. określa, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie może być wykonana; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 757(siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 5 marca 2009 r. p. J. S. złożył wniosek, uzupełniony pismem z dnia 20 maja 2009 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania czynności nabycia wierzytelności.

W przedmiotowym wniosku, oraz piśmie stanowiącym jego uzupełnienie, przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca - osoba fizyczna będąca podatnikiem podatku od towarów i usług prowadzi działalność rolniczą w ramach gospodarstwa rolnego. W 2008 r. nabył wraz z żoną (pozostając w ustroju wspólności majątkowej), na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z Podstawowym Niestandaryzowym Sekuryzytacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym, wierzytelności przysługujące wobec dłużnika (spółki z o.o. w upadłości) z tytułu umów kredytowych zawartych przez dłużnika z bankiem. Dług ten został uprzednio, na podstawie umowy o przelew wierzytelności, zbyty przez bank ww. funduszowi. Wierzytelności zostały nabyte, w celu wyegzekwowania długu bez jakichkolwiek świadczeń nabywcy na rzecz usługobiorcy, za cenę niższą niż ich wartość nominalna składająca się z należności głównej (kapitału) i odsetek. W umowie przelewu wierzytelności wnioskodawca wraz z żoną zobowiązali się jedynie do zapłaty ceny, nie zobowiązali się do jakichkolwiek świadczeń na rzecz zbywcy. Dwie z nabytych wierzytelności są zabezpieczone hipotekami zwykłymi na nieruchomości upadłego i są wyłączone z układu na podstawie art. 273 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60 poz. 535 ze zm.). Wierzytelności nie objęte postępowaniem upadłościowym rozłożono na raty, których wysokość nie zagrozi istnieniu dłużnika. Pozostałe dwie wierzytelności zabezpieczone wekslami, objęte są postępowaniem upadłościowym z możliwością zawarcia układu, które toczy się przed Sądem Rejonowym. Zatem ich zaspokojenie może nastąpić jedynie w tym postępowaniu upadłościowym, zgodnie z jego zasadami i regułami. Wnioskodawca wraz z żoną złożyli oświadczenie, iż wyrażają zgodę na zawarcie układu w postępowaniu upadłościowym. Część wierzytelności zostanie objęta układem i podlegać będzie umorzeniu w całości o kwotę odsetek, a w przypadku kwoty należności głównej, o 75% jej wysokości. Zredukowana część wierzytelności objęta postępowaniem upadłościowym będzie płatna na zasadach i warunkach określonych w propozycjach układowych przyjętych przez dłużnika. W 2008 r. dłużnik spłacił część wierzytelności nie objętych postępowaniem upadłościowym. Wnioskodawca wskazał, iż w przeszłości i przyszłości nie nabywał wierzytelności.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy małżonkowie z tytułu nabycia wierzytelności opodatkowani są podatkiem od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawcy art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług zwalnia od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. Wśród wyłączonych ze zwolnienia czynności pośrednictwa finansowego wskazano na usługi ściągania długów oraz factoringu. W przypadku gdyby nabycie wierzytelności następowało jako element świadczenia usług ściągania długów albo factoringu, to taka usługa będzie podlegała opodatkowaniu. Gdy nabycie wierzytelności nie wiąże się ze zobowiązaniem nabywcy do Jakichkolwiek świadczeń na rzecz tego podmiotu innych niż zapłacona cena stanowi usługę obrotu wierzytelnościami inną niż factoring i ściąganie długów, która jako usługa pośrednictwa finansowego jest zwolniona z podatku od towarów usług.

W świetle obowiązującego stanu prawnego Minister Finansów stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznał za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu stwierdza się, iż zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez świadczenie usług - w myśl art. 8 ust. 1 powołanej ustawy - rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej.

Na mocy art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, ustawodawca zwolnił od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. W załączniku tym, w poz. 3 zwolnieniem objęto usługi pośrednictwa finansowego - sklasyfikowane według PKWiU w sekcji J ex (65-67). Jednakże ze zwolnienia tego wyłączone zostały enumeratywnie wymienione rodzaje usług pośrednictwa finansowego, w tym m. in. usługi ściągania długów i factoringu (poz. 3 pkt 5 załącznika nr 4).

Z opisu stanu faktycznego wynika, że wnioskodawca (osoba fizyczna) prowadzi działalność rolniczą będąc podatnikiem podatku od towarów i usług. Nabycia wierzytelności dokonał razem z żoną, na podstawie umowy przelewu wierzytelności. Celem nabyta tych wierzytelności było wyegzekwowanie długu.

Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne i przedstawiony stan faktyczny Minister Finansów zauważa, że z punktu widzenia nabywcy wierzytelności do świadczenia usług dochodzi już w momencie samego ich nabycia. W konsekwencji fakt zakupu wierzytelności w celu odsprzedaży lub wyegzekwowania, należy zakwalifikować jako usługę świadczoną na rzecz sprzedawcy wierzytelności własnej. Sprzedawca taki jest w opisanej, sytuacji usługobiorcą, gdyż on jest odbiorcą świadczenia ze strony nabywcy wierzytelności jakim jest uwolnienie go od wykonywania czynności związanych ze ściąganiem długu i ryzykiem jego nieściągnięcia. Wierzytelność, jako prawo majątkowe, ma określoną wartość ekonomiczną, materialną, nie tylko w momencie zaspokojenia, ale także w momencie np. zawarcia umowy cesji. Inaczej mówiąc, stanowi ona równowartość określonej kwoty pieniężnej. Zatem wartość wierzytelności jest wynagrodzeniem za usługę świadczoną przez cesjonariusza, w sytuacji, gdy strony umowy cesji nie uregulowały w sposob odmienny kwestii wynagrodzenia.

Wobec powyższego umowa przelewu wierzytelności wypełnia znamiona określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż polega na przeniesieniu prawa do wartości niematerialnych i prawnych, które jako usługi na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlegają opodatkowaniu.

Minister Finansów dalej wywodzi, że nabycie wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie mieści się niewątpliwie w zakresie usług pośrednictwa finansowego - sklasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w sekcji J (65-67). W tak pojmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Oznacza to, iż w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania.

Usługi ściągania długów i factoring, nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady factoring polega na tym, że faktor, trudniący się zawodowo tego typu działalnością, nabywa wierzytelności przysługujące przedsiębiorcy (faktorantowi) z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora. Z kolei ściąganie długów stanowi wyegzekwowanie określonej należności - uwolnienie od długu i ryzyka jego nieściągnięcia. Zatem w pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich ściągnięcia od dłużnika (windykacji) we własnym zakresie. Z uwagi na fakt, że nabycie wierzytelności stanowi usługę ściągania długu, należy do tych kategorii usług pośrednictwa finansowego, które zostały wyłączone ze zwolnienia.

Reasumując, Minister Finansów stwierdza, że czynność nabycia wierzytelności jako usługa polegającą na "wyręczeniu" danego wierzyciela z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bez możliwości korzystania ze zwolnienia przedmiotowego przewidzianego na mocy art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Ponadto organ zauważa mając na uwadze fakt, że stroną wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług jest wnioskodawca (osoba fizyczna) jako jeden z nabywców wierzytelności, iż interpretacja nie ma mocy wiążącej dla żony, która chcąc uzyskać interpretację indywidualną powinna wystąpić z odrębnym wnioskiem o jej udzielenie. W konsekwencji regulacje zawarte w art. 14k-14n ustawy Ordynacja podatkowa nie będą miały zastosowania dla żony.

W złożonym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skarżący, wniósł o usunięcie naruszenia prawa, polegającego na błędnym przyjęciu, że nabycie wierzytelności stanowi świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz wydanie interpretacji indywidualnej stwierdzającej, że nabycie wierzytelności nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Wydanej interpretacji indywidualnej skarżący zarzucił:

• naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez błędne przyjęcie, że z tytułu dokonanej czynności jest podatnikiem tego podatku; oraz

• naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, poprzez błędne przyjęcie, że w przedstawionym stanie faktycznym nabycie wierzytelności stanowi usługę podlegającą opodatkowaniu.

W związku z powyższym uznał, że w przedstawionych okolicznościach nie działał jako podatnik podatku od towarów i usług, wobec czego dokonana czynność pozostaje poza zakresem opodatkowania. Wskazał, że organ w ogóle nie odniósł się do tej bezspornej okoliczności, uznając skarżącego za podatnika, którego celem i zamiarem jest częstotliwe i powtarzalne dokonywanie tego rodzaju czynności, mimo odmiennego stanu faktycznego sprawy. Zaznaczył, iż bez znaczenia pozostaje okoliczność, że z tytułu prowadzonej działalności rolniczej jest podatnikiem VAT czynnym, gdyż czynność nabycia wierzytelności była dokonywana przez małżonków bez jakiegokolwiek związku z tą działalnością.

Skarżący odwołał się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz krajowych sądów administracyjnych, nadmieniając, że sądy administracyjne w innych krajach europejskich, orzekając w analogicznych stanach faktycznych w oparciu o przepisy Dyrektywy 2006/112/WE, przyjmują ze sam zakup wierzytelności i następcza realizacja tej wierzytelności we własnym imieniu i na własne ryzyko, również w postaci przymusowego ściągnięcia należności, nie jest usługą na rzecz zbywcy. Musi jeszcze zaistnieć zobowiązanie do stałego odpłatnego ściągania należności na rzecz zbywcy (por. wyrok Sądu Finansowego w Dusseldorfie z dnia 15 lutego 2008 r., 1 K 3682/05 U).

Dyrektor Izby Skarbowej działając w imieniu Ministra Finansów, w odpowiedzi z dnia 4 sierpnia 2009 r. znak [...] na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stwierdził brak podstaw do zmiany ww. interpretacji indywidualnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o:

1) uchylenie interpretacji Ministra Finansów działającego poprzez Dyrektora Izby Skarbowej w dniu 28 maja 2009 roku, znak [...] stwierdzającej, iż nabycie wierzytelności przez skarżącego podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,

2) zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wydanej interpretacji indywidualnej skarżący zarzuca:

1) błędne zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług poprzez przyjęcie, że skarżący z tytułu dokonanej czynności jest podatnikiem podatku od towarów i usług;

2) błędną wykładnię art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług w związku z treścią poz. 3 pkt 5 załącznika nr 4 do ustawy o podatku od towarów i usług poprzez przyjęcie, że w przedmiotowym stanie faktycznym nabycie wierzytelności stanowi usługę opodatkowaną podatkiem od towarów i usług.

Skarżący wskazał, że odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ podatkowy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a ograniczył się jedynie do przytoczenia treści tego przepisu. Tymczasem w ocenie skarżącego - jest to kwestia o zasadniczym znaczeniu. Wskazał, że aby dana czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług musi spełniać łącznie co najmniej następujące warunki:

1) musi być świadczona przez osobę, którą ustawa statuuje podatnikiem, działającą w odniesieniu do danej czynności w charakterze profesjonalnym;

2) musi być świadczona przez podatnika na rzecz usługobiorcy,

3) musi być odpłatna, tj. świadczenie usługobiorcy (zapłata za usługę) musi być przekazywane w związku ze świadczoną usługą.

Wskazał, że w realiach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisania skarżącemu statusu podatnika podatku tego podatku. Zgodnie bowiem z przepisem art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikiem jest osoba fizyczna, wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą rozumianą jako wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Wynika z tego, że dla przyjęcia, że dana czynność Jest objęta podatkiem od towarów i usług, musi być ona dokonana przez osobę fizyczną, która działa w odniesieniu do danej transakcji, jako podatnik (por. wyrok ETS, sygn. akt. C-291/92, Dieter Armbrecht). Zaznaczył, że w przedstawionym stanie faktycznym nabył wierzytelność nie w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa (działalność rolnicza), ale razem z żoną - do prywatnego majątku. Podatnik nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej w zakresie nabywania i windykacji należności, zaś sama czynność została dokonana bez związku z prowadzoną przez samego skarżącego działalnością rolniczą.

Podniósł, że skoro np. nabycie przez przedsiębiorcę (podatnika) samochodu do majątku prywatnego i jego dalsza sprzedaż nie jest czynnością opodatkowaną, tak samo nabycie wierzytelności w celu w istocie restrukturyzacji zadłużenia spółki, w której podatnik jest udziałowcem (zaś udziały znajdują się w majątku prywatnym), nie może być traktowane, jako czynność opodatkowana podatkiem od towarów i usług.

Skarżący stwierdził, iż w swoim wniosku wyraźnie wskazał, że jego celem nie jest systematyczne i powtarzalne dokonywanie analogicznych czynności, a nabycie wierzytelności miało charakter jednorazowy i związane było z dążeniem do restrukturyzacji długów dłużnika, bowiem wyraził zgodę na redukcję znacznej części wierzytelności. Podniósł, że w tych okolicznościach należy uznać, iż w odniesieniu do nabytych wierzytelności nie mógł być i nie był podatnikiem podatku, a w związku z tym powyższa czynność pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT. Jego zdaniem organ podatkowy w ogóle nie odniósł się do tej kwestii, ex officio uznając Skarżącego za podatnika podatku VAT, którego celem i zamiarem jest częstotliwe i powtarzalne dokonywanie tego rodzaju czynności, mimo odmiennego stanu faktycznego sprawy.

W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że z tytułu prowadzonej działalności rolniczej jest czynnym podatnikiem VAT, bowiem czynność nabycia wierzytelności była dokonywana przez małżonków (nawet nie samego skarżącego) bez jakiegokolwiek związku z tą działalnością rolniczą. Odwołał się do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w wyroku z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/G1 1334/08 wskazał, iż organy podatkowe nie mogą w drodze wykładni rozszerzającej kreować innych niż ustawowe definicji podatnika podatku VAT - a w szczególności upatrywać w samym fakcie wykonywania czynności wymienionych wart. 5 ustawy o podatku od towarów i usług podstawy statusu podatnika VAT zobowiązanego do zapłaty podatku od tych czynności.

Skarżący wskazał, iż zasadniczy spór w niniejszej sprawie dotyczy wykładni pojęcia "usługa ściągania długów". W jego ocenie z wywodów zawartych w stanowisku organu podatkowego wynika, że organ każdy przypadek nabycia wierzytelności traktuje jako usługę ściągania długów świadczoną przez nabywcę wierzytelności na rzecz zbywcy. Podniósł, że z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Wskazał, że pojęcie ściągania długów nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, co oznacza, że przy wykładni tego pojęcia należy badać każdy przypadek indywidualnie, w tym w szczególności analizować stosunki łączące strony umowy oraz cel nabycia wierzytelności. Na poparcie powyższego powołał się na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt SA/Łd 1239/06, który wskazał, że transakcja nabycia wierzytelności stanowi usługę ściągania długów wtedy, gdy usługodawca zobowiązuje się do ściągnięcia długu w zamian za wynagrodzenie, zaś usługobiorca korzysta z tej usługi - co oznacza, że usługodawca ściąga dług dla usługobiorcy, a nie dla siebie.

Skarżący zaznaczył, że opodatkowaniu VAT podlega odpłatne świadczenie usług. Aby mówić o odpłatnej usłudze świadczonej na rzecz zbywcy wierzytelności, wynagrodzenie dla nabywcy wierzytelności musi być przekazywane w związku ze świadczoną usługą ściągania wierzytelności. Związek ten musi być bezpośredni i czytelny. Na potwierdzenie swojego wywodu przytoczył tezę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2007 r., znak sprawy SA/Wr 89/07.

Podniósł, że sądy administracyjne w innych państwach europejskich orzekające w analogicznych stanach faktycznych sprawy, w oparciu o przepisy Dyrektywy WE 2006/112, w najnowszym orzecznictwie przyjmują, że sam zakup wierzytelności i następcza realizacja tej wierzytelności we własnym imieniu i na własne ryzyko, również w postaci przymusowego ściągnięcia należności, nie jest usługą na rzecz zbywcy. Musi jeszcze istnieć zobowiązanie, do co do zasady, stałego odpłatnego ściągania należności na rzecz zbywcy (por. wyrok Sądu Finansowego w Dusseldorfie z dnia 15 lutego 2008 roku wydany w sprawie 1 K 3682/05 U).

Skarżący wskazał, iż przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że nabywając przedmiotowe wierzytelności nie podjął na rzecz zbywcy jakiegokolwiek zobowiązania do świadczenia usługi ściągnięcia długu, zaś ewentualna realizacja praw wynikających z nabytych wierzytelności, jest i będzie dokonywana wyłącznie w imieniu, na rachunek i w interesie skarżącego. Podniósł, że strony zawarły tylko jednorazowo umowę przelewu wierzytelności, która umowa pozostawia uznaniu nabywcy, czy będzie on ściągał należność od dłużnika, odsprzeda wierzytelność podmiotowi trzeciemu, czy też zrezygnuje z dalszego ściągania wierzytelności. Skarżący podkreślił, iż w takim stanie faktycznym nie możemy mówić, że mamy do czynienia z jakimkolwiek świadczeniem usług przez niego na rzecz zbywcy wierzytelności, a tym bardziej, że usługi te świadczy odpłatnie (za wynagrodzeniem na jego rzecz). Zbywca wierzytelności nie ma żadnego interesu w ściągnięciu wierzytelności przez nabywcę. Pozostaje zaspokojony już z tytułu zapłaty za przekazanie samego prawa do wierzytelności, a samo nabycie wierzytelności, bez "komponentu" polegającego na profesjonalnym ściąganiu wierzytelności, nawet przyjmując, że czynność taka stanowi usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, jest zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1, zwolnione z opodatkowania.

Podniósł, że na marginesie powyższych rozważań należy też zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie nie będzie miała zastosowania reguła wypracowana przez ETS w wyroku dotyczącym factoringu (C-305/01; MKG - Kraftfahrtzeuge Factoring GmbH), zgodnie z którą działalność polegająca na nabywaniu wierzytelności przy jednoczesnym przejęciu ryzyka niewypłacalności dłużnika i obciążenie klienta stosowna prowizją stanowi ściąganie długów w rozumieniu art. 13 (B) (d) (3) VI Dyrektywy. Wskazał, że wyrok ten zapadł w odniesieniu do przedsiębiorcy zajmującego się zawodowo działalnością factoringową (ściąganiem długów), a nadto w odniesieniu do umów factoringu. Przedmiotem takich umów jest co do zasady, zobowiązanie się faktora wobec klienta do stałego nabywania wierzytelności i ściągnięcia długu w imieniu klienta za określona prowizją. Reguła ta zatem dotyczy okoliczności faktycznych, które nie zaistniały w realiach niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów reprezentowany przez Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona interpretacja indywidualna narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Otóż na wstępie należy podkreślić, iż w odpowiedzi na skargę trafnie Minister Finansów stwierdza, że tryb postępowania związany z instytucją interpretacji indywidualnych, uregulowany w dziale II - Organy podatkowe i ich właściwość, rozdział 1a - Interpretacje przepisów prawa podatkowego ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), nie wiąże się z prowadzeniem klasycznego postępowania wyjaśniającego - nie wymaga ono przedłożenia dowodów, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, jako podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ interpretacyjny nie jest ani uprawniony, ani zobowiązany do weryfikacji prawidłowości przedstawionego przez podatnika zdarzenia. Nie może ingerować w jego opis, kwestionować go i zmieniać. To wnioskodawca decyduje o tym, jakie informacje poda. W oparciu o nie wyjaśnia się treść i zakres stosowania przepisów podatkowych w danej sprawie. Rola organu sprowadza się do oceny, czy pogląd przedstawiony we wniosku jest prawidłowy.

W rozważanej sprawie przy prawidłowym rozumieniu istoty indywidualnej interpretacji Minister Finansów okazał się niekonsekwentny.

Na tle podanego stanu faktycznego pytanie było jednoznaczne: "czy małżonkowie z tytułu nabycia wierzytelności opodatkowani są podatkiem od towarów i usług". Zatem obowiązkiem organu udzielającego indywidualnej interpretacji było zweryfikowanie stanowiska wnioskodawcy ale w odniesieniu do treści pytania.

Tymczasem Minister Finansów wyraźnie ograniczył się do analizy stanu prawnego w kontekście podanego stanu faktycznego tylko do osoby skarżącego. Powyższe uchybienie jest już wystarczającą przesłanką do uchylenia zaskarżonej interpretacji. Jedna bowiem czynność prawna zdziałana przez małżonków nie może być opodatkowana w stosunku do każdego z nich.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona indywidualna interpretacja jest nieprawidłowa również od strony merytorycznej.

Otóż, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) - zwanej dalej ustawą - opodatkowaniu tym podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, przez świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej.

Jednocześnie w ust. 3 tego artykułu ustawodawca wskazuje, że usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, z zastrzeżeniem ust. 4, są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych i usług turystyki, o których mowa w art. 119.

Stosownie do postanowień art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2 ww. ustawy).

Odnosząc się do pierwszego zarzutu skarżącego w stosunku do ww. interpretacji indywidualnej, Minister Finansów trafnie wskazał, iż aby czynności mające charakter odpłatny, w związku z którym daje się wyodrębnić dwie strony transakcji; świadczącego i beneficjenta, mogły podlegać przepisom ustawy o podatku od towarów i usług, świadczący musi występować w charakterze podatnika tego podatku. Jest to spełnienie równorzędnej, w stosunku do przedmiotu transakcji (towaru bądź usługi), podmiotowej przesłanki opodatkowania podatkiem od towarów i usług - na którą wskazał również skarżący.

W sposób oczywisty wynika to z cyt. powyżej art. 15 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy, jak również źródła tej regulacji jakim jest art. 4 ust. 1 VI Dyrektywy Rady 77/388 z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich, dotyczących podatków obrotowych wspólny system podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 145 ze zm.), zwanej VI Dyrektywą, [aktualnie obowiązującym odpowiednikiem tego przepisu jest unormowanie zawarte w art. 9 ust. 1 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE.L.06.347.1)].

Zgodnie z art. 4 ust. 1 VI Dyrektywy, podatnikiem jest każda osoba wykonująca samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania działalność gospodarczą, określoną w ust. 2, bez względu na cel, czy rezultaty takiej działalności. Z kolei w ustępie 2 tego artykułu przesądzono, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie, w sposób ciągły, własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych. Z powyższego wynika, że definicje podatnika oraz działalności gospodarczej zawarte w regulacjach prawa wspólnotowego i krajowego są bardzo zbliżone podobne.

W tym kontekście skarżący trafnie zarzuca, iż w zaskarżonej interpretacji dokonano naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez niczym nie uzasadnione przyjęcie, że z tytułu dokonanej czynności nabycia ze współmałżonką wierzytelności jest podatnikiem tego podatku.

Twierdzenie, że skarżący uznał swój status podatnika w związku z czynnością nabycia wierzytelności (ze współmałżonką) uznać należy za gołosłowne, oderwane od stanu faktycznego sprawy.

Wręcz przeciwnie. Skarżący twierdził, iż nabył przedmiotowe wierzytelności ze współmałżonką jednorazowo, nigdy wcześniej wierzytelności nie kupował jak również nie zamierza kupować ich w przyszłości. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż skarżący w przedmiotowej transakcji nie występował jako podatnik VAT (art. 15 ust. 1 cyt./w. ustawy o VAT a to oznacza, że czynność zakupu tychże wierzytelności nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Stąd dalsze rozważania organu czy zakup wierzytelności był usługą pośrednictwa finansowego, czy usługą ściągania długów uznać należy za zbędne.

Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w wyroku.