Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2587/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 i 11
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku I. w K. ("skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2015 r. o powołaniu Ł.D. (uczestnik postępowania) na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby Kancelarii Notarialnej w W. ([...] ).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Minister Sprawiedliwości powołał Ł.D. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę Kancelarii Notarialnej w W.

I. w K. w dniu 11 czerwca 2015 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości i wydanie decyzji o odmowie powołania Ł.D. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej w W. . Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ocena realizacji przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu nie obejmuje oceny merytorycznego przygotowania do wykonywania zawodu notariusza, oraz jego błędne zastosowanie,

poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, która nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza;

- art. 77 § 1 kpa w związku z art. 7 i 80 kpa, poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń podczas postępowania dowodowego.

W uzasadnieniu I. w K. , powołując się na art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, podniosła, że samorządy zawodowe reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego, sprawując przy tym pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Istotą zawodów zaufania publicznego jest gwarancja udzielana przez Państwo, że osoby wykonujące te zawody reprezentują odpowiednie standardy zawodowe i etyczne. Nad dochowaniem tych standardów czuwa samorząd zawodowy poprzez uczestnictwo w procesie dopuszczania do zawodu zaufania publicznego oraz sądownictwo dyscyplinarne. Najważniejszym z aspektów wykonywania zawodu notariusza jest świadczenie wysokiej jakości usług notarialnych, bo tylko takie wykonywanie zawodu zabezpiecza obrót prawny.

W myśl art. 10 § 1 ww. ustawy - Prawo o notariacie, powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby jego kancelarii stanowi kompetencję Ministra Sprawiedliwości. Ustawodawca zapewnił jednak radzie właściwej izby notarialnej udział w postępowaniu poprzez przyznanie jej kompetencji do wydania niewiążącej opinii o kandydacie na stanowisko notariusza oraz o lokalizacji siedziby jego kancelarii. Powyższe pozwala izbom notarialnym na realizację ich konstytucyjnych obowiązków. Przedmiotowa opinia stanowi ocenę grupy faktów dokonaną w oparciu o ustawowe kryteria i jako dowód w sprawie powinna być rozpatrywana na tle całego materiału dowodowego.

I. w K. podniosła, że Minister Sprawiedliwości dokonał niewłaściwej wykładni art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie, a w konsekwencji pozbawił normatywnej treści przesłankę dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przepis powyższy wyznacza bowiem dwie odrębne przesłanki oceny - nieskazitelność charakteru i dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przesłanek tych nie można utożsamiać.

I. wskazała, że nie podziela stanowiska, zgodnie z którym przepisy ww. ustawy - Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikacji przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do niedopuszczalnego wniosku, że przesłanka dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, szczegółowo i jednoznacznie określona przez ustawodawcę, została pozbawiona treści normatywnej. Jeżeli odbycie aplikacji notarialnej i złożenie egzaminu notarialnego stanowiłyby wystarczające świadectwo kompetencji osoby ubiegającej się o powołanie na stanowisko notariusza, to ustanowienie dodatkowej przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu byłoby zbyteczne.

W ocenie skarżącej, Ł. D. podczas dotychczasowej pracy miał okazję zapoznać się z całokształtem pracy notariusza w zakresie prowadzenia kancelarii notarialnej, jak i dokonywania czynności notarialnych, głównie poprzez sporządzanie projektów różnorodnych czynności notarialnych. Natomiast stosunkowo krótki okres pracy na stanowisku zastępcy notarialnego nie pozwala na pozytywną ocenę, że u wnioskodawcy "wykształciły się i ugruntowały nawyki niezbędne do wykonywania zawodu notariusza". Zwracała na to uwagę Rada I. K. w uchwale nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Zdaniem I., Minister Sprawiedliwości nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność spełniania przez wnioskodawcę przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W tym zakresie został "zignorowany" dowód w postaci opinii Rady I.w K. .

Pismem z dnia 6 lipca 2015 r. strony zostały zawiadomione o zakończeniu postępowania wyjaśniającego o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie powołania uczestnika postępowania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej w W. .

W piśmie z dnia 15 lipca 2015 r. Ł. D. wniósł o utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] maja 2015 r. Wskazał, że od stycznia 2015 r. pracuje jako zastępca notarialny i samodzielnie wykonuje obowiązki w ramach powierzonych mu zastępstw notariuszy: M. K.i A. G.. Prezes Rady I.w K. , za którego zgodą i wiedzą były udzielne zastępstwa, nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń co do osoby wnioskodawcy, posiadanej wiedzy merytorycznej i pracy, jaką wykonuje. Jego praca została też pozytywnie oceniona w trakcie wizytacji Kancelarii Notarialnej notariusz M. C., w której aktualnie pracuje.

Po rozpoznaniu wniosku I.w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję o powołaniu Ł.D. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby Kancelarii Notarialnej w W. , stwierdził, że Ł. D. spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 ww. ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzają zgromadzone w toku postępowania dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 2 do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, opinie sporządzone przez notariuszy: A. D., A.G., M. K., M. J. oraz M.C., a także opinie sędziów - patronów za okres praktyk w wydziałach: I Cywilnym i IV Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla K. – P. w K. oraz XI Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla [...] w K. .

Minister podkreślił, że decyzja z dnia [...] marca 2015 r. została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a argumenty wywiedzione przez I. w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.

Organ stwierdził, że rozpoznając wniosek uczestnika postępowania o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej w W. , organ dokonał wyczerpujących ustaleń w toku postępowania dowodowego. Nadto, wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał, dlaczego podjął decyzję o powołaniu Ł.D. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby Kancelarii Notarialnej w W. . Minister Sprawiedliwości zaznaczył, że odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych. Zdaniem organu, chybiony jest więc zarzut lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia decyzji.

W ramach badania przesłanki przewidzianej w art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie dokonano oceny osoby kandydata pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Wiedza i doświadczenie zawodowe wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, odbył aplikację notarialną i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego, zostały sprawdzone w sposób przewidziany prawem. Notariusz A. D., która sprawowała nad Ł. D. patronat w czasie aplikacji notarialnej w okresie od stycznia do grudnia 2010 r., w opinii z dnia 29 czerwca 2012 r. wskazała, że wnioskodawca należycie wykonywał powierzone mu obowiązki w zakresie przygotowywania projektów aktów notarialnych. Wykazywał się sumiennością, rzetelnością oraz odpowiednim poziomem wiedzy i kultury osobistej. Notariusz A. G. w opiniach z dnia 26 czerwca 2012 r. oraz z dnia 12 grudnia 2014 r. wskazała, że wnioskodawca z zaangażowaniem wykonywał obowiązki aplikanta notarialnego, a po uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego, okresowo zastępował ją w Kancelarii. Opiniująca wskazała także, że Ł. D. wyróżniał się bardzo dobrym przygotowaniem merytorycznym i znajomością przepisów prawa, każda czynność notarialna była dokonywana bardzo starannie i sumiennie. Wnioskodawcę cechuje duża kultura osobista, opanowanie, samodzielność w podejmowaniu decyzji, odpowiedzialność i obowiązkowość. W ocenie notariusz A

G., wnioskodawca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Organ wskazał, ze notariusz M. K., który zatrudniał wnioskodawcę w charakterze aplikanta notarialnego i zastępcy notarialnego, w opinii z dnia 12 grudnia 2014 r. wskazał, że podczas ponad dwuletniej pracy w Kancelarii Ł. D. przygotował i sporządził większość aktów notarialnych zawartych w Kancelarii, obejmujących różnorodną tematykę. Przygotowywał urzędowe wypisy i odpisy, wprowadzał dane do ksiąg notarialnych, dzienników przesłanych dokumentów i korespondencyjnych, a także przygotowywał i kontrolował wymagane przepisami prawa zestawienia i deklaracje do właściwych urzędów. Według opiniującego, Ł. D. wyróżniał się bardzo dobrym przygotowaniem merytorycznym, jego wiedzę, umiejętności oraz przydatność do zawodu ocenił bardzo wysoko. Według notariusza M.K. , daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Również notariusz M.J. , którego wnioskodawca zastępował, w opinii z dnia 12 grudnia 2014 r. wskazał, że w czasie zastępstwa Ł. D. bardzo dobrze wykonywał powierzone mu zadania i to zarówno w zakresie dokonywania czynności notarialnych, jak również obowiązków związanych z biurowością Kancelarii. W ocenie opiniującego, Ł. D. daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Pozytywną opinię wnioskodawca uzyskał również od aktualnego pracodawcy - notariusz M.C. , która bardzo wysoko oceniła wiedzę, umiejętności oraz przydatność Ł.D. do zawodu notariusza. Wskazała, że podczas pełnienia obowiązków zastępcy notarialnego, wnioskodawca dokonywał wszelkich czynności notarialnych oraz prac związanych z funkcjonowaniem sekretariatu. Wszystkie obowiązki wykonywał wzorowo. Notariusz M.C. podkreśliła, że Ł. D. daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W tej sytuacji nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenia Izby, by wnioskodawca nie nabył wystarczającego doświadczenia dla zapewnienia, przy dokonywaniu czynności notarialnych, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz interesów stron tych czynności. Natomiast I. nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności podważające przekonanie co do wiarygodności wnioskodawcy. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego, brak było więc podstaw do twierdzenia, by istniały jakiekolwiek okoliczności, które podważyłyby wiarygodność wnioskodawcy w zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Organ stwierdził, że przeciwne stanowisko Izby stanowi jedynie wyraz niczym nieuzasadnionej polemiki z wnikliwą i wszechstronną argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2015 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. w K. wskazała, że wnioskodawca odbył aplikację notarialną w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, w tym w okresie 2 lat i 2 miesięcy w trybie pozaetatowym i 4 miesięcy w trybie etatowym, a okres ten jest zbyt krótki i "nie przesądza o tym, że u opiniowanego wykształciły się i ugruntowały nawyki niezbędne do wykonywania zawodu notariusza". Argumentacja taka wydaje się niezrozumiała, wobec pozytywnego zaopiniowania na stanowisko notariusza kandydata, który również odbył aplikację notarialną "tylko" w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, w trybie pozaetatowym (uchwała z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] , w sprawie [...] ). Nadto wskazał, że także brak odbycia aplikacji notarialnej nie stanowił przeszkody w pozytywnym zaopiniowaniu przez Radę I. w K. wniosku o powołanie na stanowisko notariusza (uchwała nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., w sprawie [...]).

Organ zauważył, że ustawodawca nie uzależnił powołania na stanowisko notariusza od wcześniejszej pracy w charakterze zastępcy notarialnego. Zgodnie z art. 11 pkt 4 i 5 ww. ustawy - Prawo o notariacie, warunkami koniecznymi powołania na stanowisko notariusza jest odbycie aplikacji notarialnej i złożenie egzaminu notarialnego. Gdyby zamierzeniem ustawodawcy było uzależnienie powołania na stanowisko notariusza od zdobycia doświadczenia zawodowego na stanowisku zastępcy notarialnego, uczyniłby to wprost. Wobec braku takiej regulacji nie ma podstaw, by istnienie takiego warunku domniemywać.

Minister Sprawiedliwości uznał, że nienaganny przebieg aplikacji notarialnej, pozytywny wynik egzaminu zawodowego, dotychczasowa niekaralność wnioskodawcy, w tym niekaralność dyscyplinarna oraz jego cechy osobowościowe, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie. Jednocześnie podkreślił, że ani Rada I. w K. w uchwale nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., ani też I. w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie przedstawiły żadnych okoliczności dotyczących życia zawodowego oraz prywatnego wnioskodawcy, które przeczyłyby temu stanowisku. Nie było zatem podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że zgodnie z art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie, może on odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 ww. ustawy - Prawo o notariacie, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego.

Minister stwierdził, że skoro Ł. D. spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 ww. ustawy - Prawo o notariacie, a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego, to powołał go na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby Kancelarii Notarialnej w W. . Jednocześnie zauważył, że Rada I. w K. w uchwale nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek co do wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej w W. . Żadnych zarzutów co do siedziby nie zgłosiła także I. w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Minister Sprawiedliwości podkreślił, że decyzja z dnia [...] maja 2015 r. nie nosi cech dowolności, a także zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz dostatecznie wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie. Dodatkowo wskazał także, że po wydaniu zaskarżonej decyzji nie wystąpiły żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby inne rozstrzygnięcie.

Pismem z dnia 3 września 2015 r. I. w K. wniosła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 2015 r., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie: art. 6 kpa, poprzez naruszenie zasady działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa; art. 7 kpa, poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa, poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym; art. "10 §" ww. ustawy - Prawo o notariacie, poprzez nieuwzględnienie przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do rzetelności kandydata na stanowisko notariusza, uczciwości i przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego, wynikających z dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza; art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania przymiotu nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Wskazując na powyższe zarzuty, I. w K. wniosła o uchylenie w całości decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 2015 r.

W uzasadnieniu skargi I. w K. , powołując się na art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, podniosła, że samorządy zawodowe reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego, sprawując przy tym pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Istotą zawodów zaufania publicznego jest gwarancja udzielana przez Państwo, że osoby wykonujące te zawody reprezentują odpowiednie standardy zawodowe i etyczne. Nad dochowaniem tych standardów czuwa samorząd zawodowy poprzez uczestnictwo w procesie dopuszczania do zawodu zaufania publicznego oraz sądownictwo dyscyplinarne. I. podniosła, że najważniejszym z aspektów wykonywania zawodu notariusza jest świadczenie wysokiej jakości usług notarialnych, co prowadzi do należytego zabezpieczenia obrotu prawnego.

Skarżąca wskazała, że wydanie niewiążącej opinii o kandydacie na stanowisko notariusza oraz o lokalizacji siedziby jego kancelarii stanowi "ocenę grupy faktów dokonaną w oparciu o ustawowe kryteria" i jako dowód powinna być rozpatrywana na tle całego materiału dowodowego. W ocenie I. w K. , rozluźnienie, czy to w drodze praktyki organów administracji publicznej, czy też orzecznictwa sądowego, wysokich standardów odnośnie kwalifikacji osób mających wykonywać zawód notariusza, uczyni iluzoryczną ochronę interesów jednostek, statuowaną przez regulację konstytucyjną.

W ocenie skarżącej, organ dokonał niewłaściwej wykładni art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie, a w konsekwencji pozbawił normatywnej treści przesłankę dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przyznanie, że dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i jest nieskazitelnego charakteru, albo odmowa takiego przyznania, powinno opierać się na rozważeniu całokształtu cech danej osoby, jak również jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym, z uwzględnieniem okoliczności, które stanowią prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza, jako zawodu zaufania publicznego.

Skarżąca wskazała, że nie podziela stanowiska, zgodnie z którym przepisy ww. ustawy - Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikacji przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do niedopuszczalnego wniosku, że przesłanka dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, szczegółowo i jednoznacznie określona przez ustawodawcę, została pozbawiona treści normatywnej.

Skarżąca zarzuciła także, że Minister Sprawiedliwości w sposób ograniczony przeprowadził postępowanie dowodowe. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. brak jest również jakiegokolwiek wyjaśnienia, na jakiej podstawie przyjęto, że nie zachodzą wątpliwości, o których mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie, co do rzetelności, uczciwości i przestrzegania przez wnioskodawcę wartości demokratycznego Państwa prawnego, co - zdaniem skarżącej - uniemożliwiło zweryfikowanie sposobu, w jaki Minister Sprawiedliwości doszedł do tej konkluzji, a także ustalenie, czy przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie.

W ocenie I. w K. , wnioskodawca nie spełnia przesłanki określonej w art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie, tj. dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, bowiem nie posiada dostatecznego praktycznego doświadczenia w zakresie samodzielnego wykonywania usług notarialnych.

Uzasadnienie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2015 r. - w ocenie Izby - nie zawiera żadnego odniesienia do indywidualnych okoliczności sprawy wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej Ł.D. w W. Skarżąca podkreśliła, że Minister Sprawiedliwości powinien wydać decyzję w przedmiocie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, mającego na celu zebranie materiału dowodowego, pozwalającego na ocenę zaspokojenia zapotrzebowania na usługi notarialne na obszarze izby notarialnej.

Zdaniem I. w K. należy uznać, iż wnioskodawca nie spełniał wymogów tych z dyspozycji przepisu art. 11 pkt. 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie. Podkreśliła, iż samo ukończenie przez wnioskodawcę aplikacji notarialnej oraz złożenie egzaminu zawodowego nie gwarantują prawidłowego przygotowania do zawodu i zdobycia niezbędnego doświadczenia. Zaznaczyła, że długość okresu, w jakim Ł. D. pozostawał zatrudniony na stanowisku zastępcy notarialnego (od stycznia 2015 r.), natomiast krótkotrwałe doświadczenie w zakresie samodzielnego wykonywania usług notarialnych nie pozwala na zweryfikowanie i wyjaśnienie tego, czy wnioskodawca zdołał poznać schematy działania charakteryzujące zawód notariusza.

W ocenie Izby, odmienność zawodu notariusza jako osoby, która w ramach wykonywanych czynności posiada status funkcjonariusza publicznego powoduje, że w sposób szerszy niż w przypadku innych zawodów prawniczych należy rozpatrywać interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 kpa. Konsekwencją uprzywilejowanej pozycji notariuszy jest podporządkowanie ich interesowi społecznemu, wyrażającemu się w zrównoważonym rozwoju dostępności usług notarialnych na terenie kraju. W interesie społecznym jest zatem usytuowanie kancelarii notarialnych na obszarach, na których zapotrzebowanie na usługi notarialne nie jest zaspokojone.

W dniu 8 września 2015 r. wpłynęło do Ministra Sprawiedliwości pismo I. w K. , stanowiące uzupełnienie skargi, w którym zarzucono naruszenie: art. 10 ww. ustawy - Prawo o notariacie, poprzez brak wskazania kryteriów uznania administracyjnego, pozwalających na wybór rozstrzygnięcia w sprawie, a przez to skorzystanie z tego uznania w sposób niewłaściwy, niezgodny z jego ustawowym celem; art. 11 ww. ustawy - Prawo o notariacie w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 roku o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, poprzez uznanie spełnienia przesłanek formalnych do powołania na stanowisko notariusza i oparcie rozstrzygnięcia na przepisach intertemporalnych niezgodnych z Konstytucją RP.

W uzasadnieniu pisma stanowiącego uzupełnienie skargi - I. w K. podniosła, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Sprawiedliwości całkowicie pominął argumentację Izby, wskazując, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji całkowicie eliminuje uznanie administracyjne - kompetencję Ministra Sprawiedliwości w zakresie powoływania na notariusza i zrównuje je z wpisem równorzędnym w swojej randze z wpisem na listę adwokatów, czy radców prawnych. Taka "praktyka", zdaniem I. w K. , prowadzi do eliminacji decyzji negatywnych oraz "zatarcia" dwóch etapów podejmowania decyzji o powołaniu na stanowisko notariusza, pierwszego - określonego jako "dobór kandydatów do zawodu" i drugiego - "obejmującego wyznaczenie siedziby kancelarii". Skarżąca odwołała się nadto do ustawowego ograniczenia prawa wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, wskazując, że skoro ustawa wprost nie określa kryteriów wyboru przy powoływaniu na stanowisko notariusza, "zbudowanie" tych kryteriów należy do Ministra Sprawiedliwości. Brak takich kryteriów uniemożliwia także prawidłową weryfikację rozstrzygnięcia w sprawie powołania Ł.D. na stanowisko notariusza z wyznaczeniem siedziby Kancelarii Notarialnej w W. .

W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że Minister Sprawiedliwości winien powoływać się na plan rozmieszczenia kancelarii notarialnych stworzony przy współpracy z samorządem notarialnym. Odmienne stanowisko w ostatnich latach wynika nie ze zmiany przepisów, lecz praktyki Ministra Sprawiedliwości, prowadzącej do niewłaściwego korzystania z uznania, poprzez przyjęcie wyłącznie kryteriów, które eliminują wydawanie decyzji negatywnej. I. w K. zwróciła także uwagę, że w obowiązującym ustroju notariatu, musi istnieć "balans" pozwalający na wskazanie, w którym momencie powołanie kolejnej osoby na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w danej miejscowości jest na tyle nie do pogodzenia z interesem społecznym, reprezentowanym przez I., że nie pozwala na wydanie decyzji pozytywnej.

Skarżąca zakwestionowała nadto konstytucyjność art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, wnosząc o skierowanie, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP tego przepisu.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów, należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja została podjęta po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że argumenty podniesione przez I. w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.

Warto podkreślić, że Izba, pouczona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, nie złożyła żadnych oświadczeń, ani wniosków dowodowych. Również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. nie domagała się przeprowadzenia nowych dowodów, ani nie wskazała, nieznanych dotychczas, okoliczności faktycznych, które wymuszałyby podjęcie dalszej inicjatywy dowodowej.

Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał, dlaczego podjął decyzję o powołaniu Ł.D. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby Kancelarii Notarialnej w W. . Organ szczegółowo odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Powyższe nie potwierdza zarzutu lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia decyzji.

Sąd zauważa, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, Minister Sprawiedliwości nie był związany treścią opinii Rady I. która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega na równi z innymi dowodami swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Organ zasadnie uznał, że wnioskodawca spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 11 ww. ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzały załączone do wniosku dokumenty.

W ramach badania drugiej z przesłanek przewidzianych w art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie dokonano prawidłowej weryfikacji osoby kandydata pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Doświadczenie zawodowe wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze, odbył aplikację notarialną (etatową) i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego, fakt odbycia obowiązkowej asesury w okresie dłuższym, niż wymagany, zostały zweryfikowane w sposób przewidziany prawem. Ponadto, z opinii notariuszy, którzy sprawowali nad uczestnikiem patronat w toku aplikacji należy wywnioskować, iż wnioskodawca gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu notariusza.

W tych okolicznościach nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenia I., że wnioskodawca nie nabył wystarczającego doświadczenia dla zapewnienia, przy dokonywaniu czynności notarialnych, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz interesów stron tych czynności. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego, brak było również podstaw do zakwestionowania wiarygodności Ł.D. w zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało również, by dotychczasowe postępowanie kandydata budziło wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego.

Wydając decyzję, Minister Sprawiedliwości zasadnie uznał, ze nienaganny przebieg aplikacji notarialnej, pozytywny wynik egzaminu zawodowego, pozytywna ocena wykonywania obowiązków aplikanta notarialnego, dotychczasowa niekaralność wnioskodawcy, w tym niekaralność dyscyplinarna oraz jego cechy osobowościowe, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie.

Dodatkowo Sąd podkreśla, że ze zgromadzonego materiału dowodowego: opinie o wnioskodawcy, potwierdzony fakt odbycia aplikacji jednoznacznie wskazuje, że organ prawidłowo uznał, że wnioskodawca daje gwarancję dostatecznego przygotowania do wykonywania usług notarialnych.

Sąd wskazuje również, że w przypadku podjęcia wiadomości na temat nierzetelnego postępowania wnioskodawcy – przeprowadziłby postępowanie wyjaśniające, usuwając ewentualne zaistniałe wątpliwości dotyczące rzetelności wykonywania obowiązków notariusza. Skarżąca, wyprowadzająca skutki prawne z okoliczności faktycznych przez nią powoływanych, winna chociaż zawnioskować o przeprowadzenie postępowania dowodowego w żądanym zakresie. Skarżąca nie wystąpiła z żądaniem przeprowadzenia tegoż postępowania wyjaśniającego, nie wskazała zatem konkretnego argumentu, który uzasadniałby przeprowadzenie postępowania w kierunku poszukiwania negatywnych aspektów dotychczasowego zachowania wnioskodawcy. Zatem stawianie zarzutu, że zebrany materiał dowodowy służy jedynie organowi do wskazania pozytywnych aspektów postępowania wnioskodawcy nie jest słuszny, bowiem organ w zakresie badania rękojmi wnioskodawcy przeprowadził postępowanie rzetelnie. Z postępowania tego wyprowadził wnioski o pozytywnych aspektach postawy wnioskodawcy, co doprowadziło do stwierdzenia, że wnioskodawca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Sąd jednocześnie wyjaśnia, że wnioskodawca w dniach 5-6 listopada 2013 r. złożył egzamin notarialny, w dniu 14 stycznia 2014 r. uzyskał zaświadczenie Ministra Sprawiedliwości dotyczące statusu zastępcy notarialnego, zatem organ prawidłowo zastosował wobec wnioskodawcy brzmienie ww. ustawy - Prawo o notariacie, nadane ustawą z dnia 13 czerwca 2013 r., która znosiła wymóg pracy w charakterze asesora notarialnego. Sąd stwierdza, że organ prawidłowo przyjął, że nie ma podstaw prawnych, by warunkiem powołania wnioskodawcy na notariusza była praca na stanowisku asesora notarialnego przez co najmniej 2 lata.

Określanie kryteriów dostępu do zawodu zaufania publicznego, a w szczególności określanie wymaganego poziomu wiedzy i umiejętności zawodowych oraz sposobu ich weryfikacji, leży w zakresie kompetencji ustawodawcy.

Artykuł 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie formułuje bowiem szczegółowych zasad dotyczących wymaganego doświadczenia i przygotowania do wykonywania zawodu. Do kompetencji ustawodawcy należy ustalanie zasad dotyczących poziomu przygotowania do zawodu notariusza oraz zasad dochodzenia do tego zawodu. W zakresie kompetencji ustawodawcy mieściło się zatem zarówno wprowadzenie asesury, jako etapu dochodzenia do zawodu notariusza, jak i rezygnacja z tego etapu, tym bardziej, że jednocześnie szczegółowo uregulował kwestię praktycznego przygotowania kandydatów do zawodu notariusza, w tym osób, o których mowa w art. 32 ust. 1 ustawy deregulacyjnej.

Minister Sprawiedliwości słusznie zauważył, że według art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie, może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tejże ustawy, a także, jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły powyższe okoliczności, a zatem organ nie mógł odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby Kancelarii Notarialnej w W. .

Sąd wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zapotrzebowanie na usługi notarialne w innym mieście nie może stać na przeszkodzie ustaleniu siedziby kancelarii notarialnej w mieście wskazanym przez kandydata na notariusza, w którym również celowe jest powstanie kolejnej kancelarii. Trzeba podkreślić, że przepisy ww. ustawy - Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, a liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych.

Zasadnie organ podniósł, że zagwarantowana konstytucyjnie wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, jak wynika to z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczy również zawodu notariusza. Wszelkie ograniczenia wolności wykonywania zawodu i wyboru miejsca pracy muszą spełniać wymogi określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wyznacza ogólne granice ingerencji organów władzy publicznej w sferę praw konstytucyjnych.

Sąd pragnie również wskazać, że z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż w demokratycznym Państwie prawnym pozostawienie rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji publicznej oznacza domniemanie decyzji pozytywnej dla strony. Organ może odmówić uwzględnienia wniosku, jeżeli wykracza to poza jego faktyczne możliwości albo pozostaje w sprzeczności z innym prawnie chronionym interesem, który na gruncie danej sprawy bardziej zasługuje na ochronę.

Materiał dowodowy zgromadzony przez organ był, zdaniem Sądu, wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze. Obie wydane w sprawie decyzje nie naruszają unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ podjął niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Poprzez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne obu wydanych w sprawie decyzji organ nie naruszył też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.