Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1690/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 617  Uprawnienia do wykonywania określonych czynności i zajęć
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Zawody prawnicze
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz. 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radców prawnych.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna i w związku z tym nie mogła być uwzględniona.

Zaskarżona uchwala Krajowej Rady Radców Prawnych oraz uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych zostały podjęte wprawdzie w czasie przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 maja 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 75 poz. 471/ to jest 15 września 1997 r., która wprowadziła do tekstu ustawy funkcjonującą już od wielu lat w praktyce w oparciu o Regulamin postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i okręgowych izb radców prawnych zasadę przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską ale to nie oznacza, że powyższe decyzje organów samorządu radcowskiego wydane zostały z naruszeniem prawa.

Zdaniem Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym nie trafny jest zarzut skarżącego, że przeprowadzenie egzaminów kwalifikacyjnych na aplikację radcowską i uzależnienie od ich wyniku wpisu na listę aplikantów w okresie poprzedzającym wejście w życie powołanej wyżej nowelizacji ustawy o radcach prawnych było pozbawione podstaw ustawowych.

Zgodnie z art. 60 pkt 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz.U. nr 19 poz. 145 ze zm./ do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należało /i należy/ uchwalanie regulaminów m.in. dotyczących odbywania aplikacji radcowskiej.

W tej sytuacji wydany na podstawie art. 60 pkt 8 lit. "c" Regulamin postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych, okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenie list radców prawnych i aplikantów radcowskich mógł precyzować bliżej zasady wpisów na listę aplikantów radcowskich łącznie z zasadami postępowania konkursowego.

Ustalone w Regulaminie /znowelizowanym/ zasady postępowania kwalifikacyjnego łącznie ze stworzeniem dla rad OIRP możliwości jego dalszego uszczegółowienia mieszczą się w ramach wskazanej delegacji ustawowej i nie naruszają zasad porządku prawnego RP.

Należy zauważyć, że organy samorządu radcowskiego od 1989 r. zgodnie z dyspozycją art. 33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych mogły dokonywać wpisu na listę aplikantów radcowskich osoby, które spełniały warunki ustawowe /określone w art. 24 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o radcach prawnych/ wymagane od kandydata na radcę prawnego.

Zatem wpis na listę aplikantów radcowskich przez radę okręgową izby radców prawnych był i jest wpisem uznaniowym, a nie obligatoryjnym.

Ten jednoznaczny zapis ustawowy o uznaniowym charakterze wpisu na listę aplikantów /"może być wpisana osoba" (...)/ był konsekwencją tego, że na aplikację radcowską z uwagi na ilość zgłaszających się kandydatów, możliwości szkoleniowe i inne uwarunkowania nie można przyjąć wszystkich chętnych spełniających warunki ustawowe określone w art. 24 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o radach prawnych.

Jak już zaznaczono wyżej sama ustawa o radcach prawnych, w brzmieniu obowiązującym do 15 września 1997 r. bliżej nie precyzowała w jaki sposób organ samorządu radcowskiego rada okręgowej izby radców prawnych miała realizować to uznanie, a więc dokonywać wyboru spośród kandydatów spełniających określone prawem wymogi. Stąd dopuszczalne było w ramach regulacji samorządowych bliższe określenie zasad wyboru, zmniejszające w ramach uznania możliwą dowolność, protekcjonizm i inne niesprawiedliwe praktyki. Oczywiście taka regulacja samorządu zawodowego nie mogła naruszać nie tylko postanowień ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, ale i powszechnych standardów gwarantujących demokratyczny mechanizm wyboru, który wynika z Konstytucji RP.

Wydaje się, że najbardziej sprawiedliwy system wyboru aplikantów w ramach uznania administracyjnego daje system konkursowy zawierający jasne kryteria, powszechny dostęp do postępowania kwalifikacyjnego oraz zapewniający równość wszystkich wobec ustalonych kryteriów.

Reasumując powyższe rozważania podkreślić należy, że regulacje regulaminowe odnośnie postępowania kwalifikacyjnego na aplikację radcowską obowiązujące w okresie przed nowelizacją ustawy o radcach prawnych z dnia 22 maja 1997 r. znajdowały upoważnienie ustawowe w przepisie art. 60 pkt 8 ustawy o radcach prawnych i przeciwko tym regulacjom postępowania konkursowego przed 15 września 1997 r. nie może być argumentem, że dopiero ustawa z dnia 22 maja 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw, wprowadziła nowy zapis w art. 33, że wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych i że dopiero teraz do art. 60 dodano punkt 8b, który stanowi, że do zakresu działania KRRP należy "ustalanie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów radcowskich".

Po prostu sprawa tworzenia bardziej zobiektywizowanych zasad wyboru, skoro nie można przyjąć wszystkich chętnych, dojrzała w regulacjach podustawowych /mieszczących się jednak w ogólnym porządku prawnym/ na tyle, że mogła być przejęta wprost do ustawy.

Tak bardzo często kształtują się regulacje ustawowe. Przy okazji poprawiono bardzo skomplikowaną podstawę ustawową do ustalania przez KRRP zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów radcowskich. Zamiast dotychczasowej delegacji z art. 60 pkt 8 lit. "c" w związku z brzmieniem do 15 września 1997 r. art. 24 ust. 3 i 4 w związku z art. 33 ust. 4 i art. 33 ust. 1 wprowadzono w art. 60 punkt 8b podstawę ustawową dla KRRP do "ustalania zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów radcowskich".

Skarżący w swojej skardze nie zgłosił żadnych zarzutów odnośnie przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego przez Radę Okręgową Izby Radców Prawnych, w którym uzyskał ogólną ocenę niedostateczną co było powodem odmowy wpisu go na listę aplikantów radcowskich.

Sąd nie stwierdził też żadnych nieprawidłowości tego postępowania kwalifikacyjnego, które mogły mieć wpływ na ocenę skarżącego jako kandydata na aplikanta radcowskiego.

Postępowanie kwalifikacyjne w stosunku do skarżącego zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych, a szczególnie par. 21, par. 22 ust. 1-5, par. 25 Regulaminu.

Nie stwierdzono również w niniejszej sprawie innego naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia skargi przewidzianych w przepisach art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Z tych też względów należało skargę oddalić na mocy art. 27 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o NSA.