Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2433/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant specjalista Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [///], na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, zwana dalej k.p.a.), nakazał K. S. rozbiórkę altany konstrukcji drewnianej (z wymurowanym paleniskiem grila i kominem) o wymiarach 5,7 m x 5,2 m usytuowanej 1,2 m od ogrodzenia międzysąsiedzkiego, na działce nr ewid. [...] przy ulicy [...] w P..

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K.S..

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania K.S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie zgodnie z wnioskiem J. J. z dnia 26 listopada 2009 r. jest legalność budowy altany konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,7 m x 5,2 m, usytuowanej 1,2 m od ogrodzenia międzysąsiedzkiego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P..

Dalej, wskazał, że w myśl art. 28 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-32. Art. 29-31 ustawy Prawo budowlane wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę została zwolniona budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, ale z mocy art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane warunkiem rozpoczęcia budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jest dokonanie w określonym terminie zgłoszenia zamiaru ich rozpoczęcia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W świetle powyższego wyjątku interpretowanego w sposób ścisły, warunkiem skorzystania przez altanę ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jest wyłącznie powierzchnia, która nie może przekraczać 25 m2.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ powiatowy ustalił, iż przedmiotem sporu jest altana o powierzchni zabudowy 29,64 m2 (wymiary: 5,7 m x 5,2 m). Bezspornym jest zatem, że inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej dla dokonania zgłoszenia powierzchni zabudowy, tj. 25 m2. Obowiązek powyższy nie został spełniony, w związku z czym organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż budowa przedmiotowej altany wykonywana była w warunkach samowoli budowlanej. Zasadnym więc było zastosowanie w stosunku do tego obiektu budowlanego trybu określonego w art. 48 ustawy Prawo budowlane. W niniejszej sprawie organ I instancji wszczął procedurę legalizacyjną i postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nałożył na K. S. obowiązek przedstawienia w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że inwestor nie wywiązał się w terminie z nałożonych na niego obowiązków i nie przedłożył żądanej dokumentacji. W ocenie organu odwoławczego, wobec niedostarczenia wymaganej ww. postanowieniem dokumentacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] słusznie nakazał rozbiórkę samowolnie wykonanej altany konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,7 m x 5,2 m, usytuowanej 1,2 m od ogrodzenia międzysąsiedzkiego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P., w oparciu o art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 49 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.

Na marginesie organ II instancji wskazał, że jakkolwiek organ powiatowy powołując podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 49 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, błędnie wskazał art. 49 ust. 4 ustawy Prawo budowlane zamiast art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, niemniej jednak powyższe uchybienie nie uzasadnia konieczności uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na stanowisko organu odwoławczego. Dodał, że w postanowieniu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. organ powiatowy właściwie pouczył o konsekwencjach przewidzianych w art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Organ nadzoru budowlanego w sposób zrozumiały wskazał rodzaj wymaganych dokumentów oraz jasno określił konsekwencje niewywiązania się z obowiązku ich terminowego przedłożenia. Tym samym uczynił zadość zasadom ogólnym postępowania administracyjnego określonym w art. 9 i 11 k.p.a.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego przedstawionej w odwołaniu, zgodnie z którą "Altana, mała altana wieża (na uciechę dzieci) oraz budynek mieszkalny główny na działce nr [...] w P. powstały w 1986 r. i zostały w sposób prawidłowy i skuteczny zgłoszony do wymaganych prawem instytucji i organów", organ odwoławczy wskazał, że nie znajduje ona potwierdzenia w aktach administracyjnych. Podkreślił, że z przesłanej przez Urząd Miasta w P.przy piśmie z dnia 9 listopada 2011 r., znak: [...], dokumentacji wynika, że inwestorzy F. i M. D. (poprzedni właściciele) uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 1982 r., znak: [...], na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego typ.W-11/77, na terenie nieruchomości w P. przy ul. [...] róg [...], według projektu stanowiącego integralną część decyzji w miejscu ustalonym w planie realizacyjnym. Z mapy sytuacyjnej z dnia [...] września 1982 r. działki nr ew. [...] sporządzonej przez geodetę uprawnionego B. M. nr pozw. [...] z dnia [...] czerwca 1981 r. w O. jednoznacznie wynika jakie obiekty są na ww. działce usytuowane oraz jakie przewidziano w projekcie (1 - dom mieszkalny jednorodzinny, 2 - studnia, 3 - szambo, 4 - istniejące bramy i furtki, 5 - ewentualne przełożeni bramy i furtki, 6 - ogród warzywny, 7 - ewentualny dojazd od ul. [...], 8 - ewentualny dojazd od ul. [...], a także 4 szt. drzew do wycięcia po wytyczeniu budynku oraz dojazd z płytek bet. ażurowych ułożonych w trawie /"płyto traw"/). Zdaniem organu II instancji, wobec tak szczegółowego planu realizacyjnego, trudno byłoby przyjąć za zasadne twierdzenia skarżącego, że również sporna altana była objęta ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. Ponadto mając na uwadze wskazane przez skarżącego daty budowy przedmiotu sporu, tj. w 1986 r. - wskazana w odwołaniu z dnia 14 lutego 2014 r., czy też przed 1986 r. - wynikająca z innych oświadczeń skarżącego, w tym z oświadczenia złożonego pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań z dnia 18 kwietnia 2011 r., protokół kontroli z dnia 2 marca 2010 r., poprzedni właściciele F. i M. D. uzyskali jedynie decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 1982 r., znak: [...]. Nadto, z faktu, iż jest to jedyna dokumentacja z tego okresu, nie można wnioskować aby pozostała dokumentacja, w tym dotycząca altany zaginęła.

Organ odwoławczy uznał także, że nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy zarzut skarżącego, z którego wynika że "Urząd Miejski odpowiedział, że dokumentacja wszystkich spraw z 1986 r. nie jest dostępna (zaginęła)". Podkreślił przy tym, że organ powiatowy pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. wystąpił do Urzędu Miasta P. m.in. o przekazanie informacji dotyczącej wydanych pozwoleń na budowę. W odpowiedzi na ww. pismo Urząd Miasta P. poinformował, że "nie posiada dokumentacji planistycznej z lat osiemdziesiątych" oraz "otrzymaliśmy za mało danych, na podstawie których moglibyśmy dotrzeć do akt spraw dotyczących pozwoleń na budowę na przedmiotowej działce z przed 1986 r." Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] jednakże w późniejszym okresie uzyskał żądaną dokumentację, a mianowicie ww. pozwolenie na budowę z dnia [...] września 1982 r., znak: [...].

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skarżącego wskazujących na datę budowy 1986 r., organ II instancji wskazał, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych z prośbą o wydanie w trybie art. 362 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) odpisu akt księgi wieczystej Nr [...]: aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. zawierającego umowę sprzedaży oraz aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. zawierającego ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej.

Z aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. zawierającego umowę sprzedaży pomiędzy F. D., T. D., D. D., W. D. i Z. D. (...), a K. R.S. bezspornie wynika jakimi obiektami zabudowana była działka nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. w dniu 4 grudnia 1995 r. W § 1 ww. aktu notarialnego wskazano, że była zabudowana "budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, parterowym z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczonym, krytym blachą, sześcioizbowym z garażem. Ponadto zabudowana garażem wolnostojącym, na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z dnia 7 września 1979 roku i umowy przeniesienia własności z dnia 12 listopada 1979 roku". Tym samym, w ocenie organu, przyjąć należy, że w okresie pomiędzy wydanym pozwoleniem na budowę z dnia [...] września 1982 r., znak: [...], a umową sprzedaży z dnia 4 grudnia 1995 r., (tj. w/przed 1986 r. jak podnosi skarżący) na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. poprzedni właściciele nie wybudowali altany konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,7 m x 5,2 m. Ponadto, powyższy stan faktyczny na działce potwierdził sam skarżący K. S. w oświadczeniu złożonym w akcie notarialny Rep A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. zawierającym ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej. W § 1 ww. aktu notarialnego wskazano, że "Stawiający oświadcza, że (...) zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, parterowym z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczonym, krytym blachą, 6 - izbowym z garażem, ponadto garażem wolnostojącym, murowanym krytym blachą". Zdaniem organu zestawiając ww. akty notarialne z wydanym pozwoleniem na budowę, stwierdzić należy, iż w okresie pomiędzy dniem 20 września 1982 r., a dniem 4 czerwca 1998 r. na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. nie było altany konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,7 m x 5,2 m, tj. nie mogła zostać wybudowana przed 1986 r. jak podnosi skarżący.

Organ odwoławczym podniósł nadto, że w § 2 aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., wskazano, że "K. S. oświadcza, że na opisanej w § 1 nieruchomości ustanawia nieodpłatną służebność gruntową polegającą na prawie poprowadzenia przyłącza gazowego przez teren działki zgodnie z okazanym projektem (...)". Z mapy sytuacyjnej załączonej do projektu pn. "Projekt techniczny wewnętrznej instalacji gazowej" budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. (inwestor L. i J. Z.) z sierpnia 1997 r. stanowiącej załącznik decyzji nr [...] Burmistrza P. - zatwierdzającej projekt i zezwalającej na budowę przedmiotowego przyłącza, nie wynika, aby na działce skarżącego, przez którą poprowadzono przyłącze gazowe była sporna altana.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał także, że z wyjaśnień S. S. z dnia 4 października 2011 r. wynika, że "Altana z grillem (...) powstały po zmianie właściciela (natychmiast)", natomiast A. J. z dnia 11 stycznia 2012 r. wynika, że "Jeśli chodzi o drewnianą altanę (rekreacyjną) z kominkiem to zdecydowanie powstała po 1999 r."

Odnosząc się do argumentów skarżącego, który stwierdził, że altana konstrukcji drewnianej jest obiektem małej architektury, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kategoria obiektów budowlanych została zróżnicowana w art. 3 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane. Obiektami budowlanymi są: budynki, budowle oraz obiekty małej architektury (art. 3 pkt 1 ww. ustawy). W ramach powyżej klasyfikacji obiektów budowlanych przepis art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane stanowi podstawę do wyróżnienia obiektów budowlanych, które ustawodawca nazwał "obiektami małej architektury". Przez obiekty takie ustawodawca nakazuje rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Zdaniem organu, definicja obiektu małej architektury w żaden sposób nie nawiązuje do obiektu budowlanego jakim jest przedmiotowa altana konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,7 m x 5,2 m. Przedmiotowa altana do żadnej z ww. trzech kategorii nie może zostać zaliczona. Organ powołał się m.in. na stanowisko przedstawione w: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1502/09, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt IV SA 1538/03. W ocenie organu sporną altanę należy zaś zaliczyć, mając na uwadze wsparcie na ścianie drewnianej z bali oraz na słupach drewnianych, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem, do budowli zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, stanowiącym, iż budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.

Organ II instancji wskazał również, że powierzchnia obiektu została obliczona w sposób prawidłowy, poprzez uwzględnienie długości i szerokości po obrysie zewnętrznym przedmiotowej altany.

Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. S., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 103 § 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektu powstałego około 1986 r.,

2) art. 7 k.p.a., przez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz poczynienie ustaleń sprzecznych z rzeczywistością.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że prace budowlane na podstawie pozwolenia na budowę, według wiedzy skarżącego, zostały ukończone i zgodnie z przepisami Rozdziału 7, Prawa budowlanego z 1974 r. oddane do użytku w 1986 r. zgodnie z przyznanym pozwoleniem na budowę z roku 1982. W tym samym roku 1986 poprzedni właściciel niezależnie od realizowanych prac tytułem pozwolenia na budowę postawił przedmiotową altanę. Zgodnie z postanowieniami art. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie była ona obiektem budowlanym, stałym lub tymczasowym budynkiem (lub innym obiektem wymienionym w art. 2) i nie wymagała pozwolenia na budowę w 1986 r. K. S. zaznaczył, że w 1995 r. uzyskał od poprzedniego właściciela ustne oświadczenie, że mimo nie istnienia obowiązku zgłoszenia, P. D. stosownym pismem z 1986 r. do Urzędu Miasta P. zgłosił powstanie tego obiektu. Ponieważ altana powstała równolegle i niezależnie od pozwolenia na budowę z 1982 r. nie mogła być i nie była w nim uwzględniona. Dlatego też wniosek organu odwoławczego, zdaniem strony, jakoby brak altany we wniosku na budowę z 1982 r. dowodzi jej niepowstania w 1986 r. jest nieuzasadniony.

Skarżący wskazał także, że ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie w art. 91-95 określa tryb sporządzania i postępowania z aktami notarialnymi. Art. 92 § 1 pkt 6) określa możliwość "stwierdzenia, na żądanie stron, faktów i istotnych okoliczności, które zaszły przy spisywaniu aktu". W ocenie strony, w akcie notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., strony stwierdziły to co uważały za istotne zgodnie z Prawem o notariacie. Nie zawarły zaś tego czego nie uważały za istotne, np. istnienia brukowanych podjazdów, śmietnika, drewutni, piaskownicy, itd. aż do altany i wieży oraz wyposażenia domu w piec gazowy, instalacje, wanny, podłogi, tapety, okna, drzwi, kominek, itd.

Ponadto, skarżący podniósł, że projekt przyłącza gazowego, który został mu okazany przy podpisywaniu aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1998 r., Rep. A Nr [...], był sporządzony na kopii mapy zasadniczej działki. Mapa i projekt zawierały stemple urzędowe. Jednak teraz skarżący stwierdza, że w aktach znajduje się inny projekt niezgodny z projektem okazanym i niezgodny z art. 29a ustawy Prawo budowlane z 1994 r., bowiem "mapa" nie jest kopią "aktualnej mapy zasadniczej" przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w [...]. Nie posiada pieczęci określających instytucję wydającą mapę oraz podpisy osób uprawnionych w Państwowym Wydziale Kartograficzno-Geodezyjnym w [...]. Nie posiada również podpisu osoby która wykonała "mapę". Dlatego też, w jego ocenie, wnioskowanie organu, na postawie bliżej nieokreślonego rysunku, udającego mapę zasadniczą, nie może się ostać i powinno być odrzucone.

K. S. zaznaczył także, że organ potraktował wybiórczo zeznania P. S.. Świadek ten zeznał bowiem, że "Nie pamiętam dokładnie kiedy nieruchomość przejął p. S.. Altana z grilem oraz wieża tzn. ambonka powstały po zmianie właściciela (natychmiast). Nie pamiętam kiedy doszło do zmiany właściciela w. w. nieruchomości. W moim przekonaniu obiekty te powstały przed 95 rokiem. P. A. Ł.: Czy mógłby pan dokładniej określić datę przejęcia nieruchomości przez pana S.? Odp. Myślę, że nastąpiło to u schyłku lat 80-tych ubiegłego wieku." Sugestia więc, że P. S. potwierdził, że przedmiotowy obiekt powstał w 1995 r. nie może się także ostać.

W odniesieniu do stwierdzenia zawartego w piśmie Urzędu Miasta P. z dnia 20 maja 2014 r., że "nie odnaleziono dokumentacji", skarżący uznał, iż nie jest ono równoznaczne z "brakiem dokumentacji", czyli niedopełnieniem obowiązków ciążących na skarżącym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. była legalność budowy altany konstrukcji drewnianej (z wymurowanym paleniskiem grila i kominem) o wymiarach 5,7 m x 5,2 m, usytuowanej 1,2 m od ogrodzenia międzysąsiedzkiego, na działce nr ewid. [...] przy ulicy [...] w P..

Rzeczą organu nadzoru budowlanego prowadzącego postępowanie administracyjne było ustalenie czy obiekt został wybudowany samowolnie, kwalifikacji wykonanego obiektu, tj. czy na jego posadowienie wymagane było pozwolenie na budowę lub zgłoszenie oraz terminu jego realizacji. Powyższe miało znaczenie dla stwierdzenia jakie przepisy ustawy Prawo budowlane winne znaleźć zastosowanie, czy obecnie obowiązującej ustawy z 1994 r., czy też ustawy z 1974 r.

W ocenie Sądu, analiza materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy dowiodła, że prawidłowo zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w którym należycie ustalono stan faktyczny, z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a.

Sąd przychyla się do argumentacji i ustaleń organów nadzoru budowlanego, że realizacja przedmiotowego obiektu nastąpiła samowolnie pod rządzami obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r., nie zaś jak wskazuje skarżący w roku 1986, tj. pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Z przesłanej przez Urząd Miasta w P. przy piśmie z dnia 9 listopada 2011 r., znak: [...], dokumentacji wynika, że inwestorzy F. i M. D. (poprzedni właściciele) uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] września 1982 r., znak: [...], na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego typ.W-11/77, na terenie nieruchomości w P. przy ul. [...] róg [...], według projektu stanowiącego integralną część decyzji w miejscu ustalonym w planie realizacyjnym. Z mapy sytuacyjnej z dnia [...] września 1982 r. działki nr ew. [...] sporządzonej przez geodetę uprawnionego B. M. nr pozw. [...] z dnia [...] czerwca 1981 r. w O. jednoznacznie wynika jakie obiekty są na ww. działce usytuowane oraz jakie przewidziano w projekcie (1 - dom mieszkalny jednorodzinny, 2 - studnia, 3 - szambo, 4 - istniejące bramy i furtki, 5 - ewentualne przełożeni bramy i furtki, 6 - ogród warzywny, 7 - ewentualny dojazd od ul. [...], 8 - ewentualny dojazd od ul. [...], a także 4 szt. drzew do wycięcia po wytyczeniu budynku oraz dojazd z płytek bet. ażurowych ułożonych w trawie /"płyto traw"/). Sąd podziela pogląd organu II instancji, że wobec tak szczegółowego planu realizacyjnego, trudno byłoby przyjąć, że również sporna altana była objęta ww. decyzją o pozwoleniu na budowę.

Wskazać także należy, iż organ II instancji, w celu uzupełnienia materiału dowodowego zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych z prośbą o wydanie w trybie art. 362 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) odpisu akt księgi wieczystej Nr [...]: aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. zawierającego umowę sprzedaży oraz aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. zawierającego ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej.

Z aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. zawierającego umowę sprzedaży pomiędzy F. D. T. D., D. D., W. D. i Z. D. (...), a K. R. S wynika jakimi obiektami zabudowana była działka nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. w dniu 4 grudnia 1995 r. W § 1 ww. aktu notarialnego wskazano, że była zabudowana "budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, parterowym z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczonym, krytym blachą, sześcioizbowym z garażem. Ponadto zabudowana garażem wolnostojącym, na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z dnia 7 września 1979 roku i umowy przeniesienia własności z dna 12 listopada 1979 roku".

W oświadczeniu złożonym w akcie notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. zawierającym ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej, w § 1 wskazano, że "Stawiający oświadcza, że (...) zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, parterowym z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczonym, krytym blachą, 6 - izbowym z garażem, ponadto garażem wolnostojącym, murowanym krytym blachą". W § 2 aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., wskazano, że "K. S. oświadcza, że na opisanej w § 1 nieruchomości ustanawia nieodpłatną służebność gruntową polegającą na prawie poprowadzenia przyłącza gazowego przez teren działki zgodnie z okazanym projektem (...)".

Z mapy sytuacyjnej załączonej do projektu pn. "Projekt techniczny wewnętrznej instalacji gazowej" budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. (inwestor L. i J. Z.) z sierpnia 1997 r. stanowiącej załącznik decyzji nr [...] Burmistrza P.- zatwierdzającej projekt i zezwalającej na budowę przyłącza, nie wynika, aby na działce skarżącego, przez którą poprowadzono przyłącze gazowe była altana konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,7 m x 5,2 m.

W tym miejscu wskazać należy, że rację ma skarżący, że strony aktu notarialnego mają możliwość zawarcia w nim stwierdzenia faktów i istotnych okoliczności, które zaszły przy spisywaniu aktu (art. 92 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie). Jest to uprawnienie nie zaś obowiązek.

Jednakże, w ocenie Sądu trudno jest uznać, aby w aktach notarialnych nie zawarto w opisie takiego obiektu gabarytowego jak przedmiotowa altana. Nawet jeżeliby uznać, iż strony pominęły w aktach notarialnych w swym opisie spornego obiektu, to z powołanej wyżej mapy sytuacyjnej załączonej do projektu pn. "Projekt techniczny wewnętrznej instalacji gazowej" budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. (inwestor L.i J. Z.) z sierpnia 1997 r. stanowiącej załącznik decyzji z dnia [...] lipca 1998 r., nr [...] Burmistrza P., nie wynika, aby na działce skarżącego, przez którą poprowadzono przyłącze gazowe była altana konstrukcji drewnianej.

Wprawdzie skarżący kwestionuje powyższą mapę, stwierdzając, że nie została ona sporządzona na kopii aktualnej mapy zasadniczej, jednakże ta okoliczność może mieć znaczenie jedynie w przypadku kwestionowania decyzji Burmistrza P. z dnia [...] lipca 1998 r., zatwierdzającej projekt i zezwalającej na budowę przyłącza, z uwagi na naruszenie art. 29a ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W niniejszym postępowaniu administracyjnym, jako dowód należało dopuścić wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Ponadto, należy się odwołać do zeznań świadków przesłuchanych przed organem powiatowym. Z wyjaśnień S. S. z dnia 4 października 2011 r. wynika, że "altana z grillem oraz wieża tzw. ambonka powstały po zmianie właściciela (natychmiast)". Wprawdzie dalej dodaje, że nie pamięta kiedy doszło do zmiany właściciela oraz że w jego przekonaniu obiekty te powstały przez 95 rokiem. Na pytanie zaś A. Ł. o datę przejęcia nieruchomości wskazuje schyłek lat 80-tych. To można uznać, te wyjaśnienia za wiarygodne, bowiem S. S. wyraźnie wskazuje, że sporny obiekt powstał po zmianie właściciela, natomiast kwestie związane z lokalizacją pewnych zdarzeń w czasie mogą sprawiać pewne trudności. Natomiast A.J. w dniu 11 stycznia 2012 r. oświadczył, iż "Jeśli chodzi o drewnianą altanę (rekreacyjną) z kominkiem to zdecydowanie powstała po 99 roku."

Mając na względzie powyższe ustalenia, w ocenie Sądu organ nadzoru budowlanego zasadnie przyjął, że do stanu faktycznego sprawy należy stosować obecnie obowiązującą ustawę Prawo budowlane z 1994 r. Na marginesie wskazać należy, że postępowanie toczy się od 2010 r., skarżący nie przedstawił poza swoim oświadczeniem innych dowodów wskazujących na datę budowy spornej altany.

Przechodząc dalej, zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Art. 29-31 ustawy Prawo budowlane wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane od konieczności uzyskania pozwolenia na budowę została zwolniona budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, ale z mocy art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane warunkiem rozpoczęcia budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jest dokonanie w określonym terminie zgłoszenia zamiaru ich rozpoczęcia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W świetle powyższego wyjątku interpretowanego w sposób ścisły, warunkiem skorzystania przez altanę ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jest, jak słusznie wskazał organ, wyłącznie powierzchnia, która nie może przekraczać 25 m2. Powierzchnia spornej altany jak ustalił organ powiatowy wynosi 29,64 m2 (wymiary: 5,7 m x 5,2 m). Bezspornym jest zatem, że inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej dla dokonania zgłoszenia powierzchni zabudowy, tj. 25 m2. Obowiązek powyższy nie został spełniony, w związku z czym organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż budowa przedmiotowej altany wykonywana była w warunkach samowoli budowlanej.

Ponadto, podkreślić należy, iż kategoria obiektów budowlanych została zróżnicowana w art. 3 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane. Obiektami budowlanymi są: budynki, budowle oraz obiekty małej architektury (art. 3 pkt 1 ww. ustawy). W ramach powyżej klasyfikacji obiektów budowlanych przepis art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane stanowi podstawę do wyróżnienia obiektów budowlanych, które ustawodawca nazwał "obiektami małej architektury". Przez obiekty takie ustawodawca nakazuje rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Definicja ta zawiera zatem określenie jednej wspólnej cechy tej kategorii obiektów budowlanych - odnosi się do ich gabarytów, używając nieostrego terminu "niewielkie obiekty". Pomocna w tym przypadku jest druga część definicji zawierająca przykładowe (katalog otwarty) wyliczenie obiektów budowlanych, które są obiektami małej architektury. Ustawa podaje przykłady trzech kategorii takich obiektów, podzielonych według kryterium funkcji, jaką mają pełnić. Pierwszą kategorią są obiekty kultu religijnego, takie jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury. Drugą - obiekty architektury ogrodowej, przykładowo posągi czy wodotryski. Trzecią kategorię stanowią obiekty "użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku", jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Dzięki takiej konstrukcji definicji można wskazać obiekty podobne, zbliżone do wyliczonych w komentowanym przepisie, które ze względu na niewielkie rozmiary i podobną funkcję użytkową mogą być zakwalifikowane jako obiekty małej architektury. Innymi słowy, podstawowym kryterium uzależniającym zakwalifikowanie danego obiektu jako obiektu małej architektury są jego rozmiary (mała wielkość). W orzecznictwie przyjmuje się, iż stwierdzenie, że dany obiekt jest "niewielki" wymaga nie tylko określenia jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale także odniesienia wielkości tego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni. Istotne może okazać się także zwrócenie uwagi na rodzaj przyjętej konstrukcji, np. konstrukcja ciężka, betonowa, czy lekka, ażurowa Nieprecyzyjna definicja "obiektu małej architektury" powoduje, że należy ją interpretować indywidualnie do danego stanu faktycznego. W niniejszej sprawie odniesienie wielkości spornego obiektu do wielkości obiektów z przykładowego katalogu pozwoliło przyjąć, że nie jest on zbliżony do nich ani wielkością ani funkcją. Zatem nie można uznać aby objęty był dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy Prawo budowlane (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2663/13).

Przywołać także można poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a wskazane w zaskarżonej decyzji. I tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1502/09, stwierdzono, że "altana jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b) i art. 3 Prawa budowlanego". W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1021/06, wyrażono pogląd, że "bezpodstawne jest zakwalifikowanie altany do obiektów małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane". Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1245/09, "Gdyby altany mieściły się w zakresie obiektów małej architektury nie znajdowałaby uzasadnienia regulacja art. 29 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 w części dotyczącej altan. Stwierdzić zatem należy, że w świetle przepisów Prawa budowlanego altana nie jest obiektem małej architektury".

Skoro zatem realizacja spornej altany nie była objęta obowiązkiem zgłoszenia lecz uzyskania pozwolenia na budowę, stanowi ona bowiem budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane (każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury), zasadnym było zastosowanie w stosunku do tego obiektu budowlanego trybu określonego w art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Podkreślić należy, że rozpoczęcie przez inwestora prac budowlanych lub wybudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego z mocy ustawy pozwolenia na budowę wiąże się z koniecznością zastosowania przez organ nadzoru budowlanego procedury przewidzianej w art. 48 ustawy Prawo budowlane. I tak, zanim organ wyda decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, zobowiązany jest zbadać, czy zachodzą prawne możliwości jego zalegalizowania, a więc czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi. W tym też celu organ powinien w drodze postanowienia ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy i nałożyć na inwestora obowiązek dostarczenia w wyznaczonym terminie ściśle określonych dokumentów, o których stanowi art. 48 ust. 3. Złożenie rzeczonych dokumentów stanowi dla organu bodziec do kontynuowania postępowania legalizacyjnego, bowiem traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, pod warunkiem jednak, że budowa nie została zakończona. Jeśli natomiast inwestor nie jest zainteresowany zalegalizowaniem wybudowanego bez pozwolenia na budowę obiektu i nie dostarczy w wyznaczonym terminie określonych w postanowieniu dokumentów, wówczas organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest orzec o nakazie rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1879/07 zaprezentowane zostało stanowisko, że nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. W niniejszej sprawie umożliwiono inwestorowi zalegalizowanie samowoli budowlanej, wzywając do przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Skarżący jednakże nie wypełnił nałożonych na niego obowiązków. Z zgodnie z art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy Prawo budowlane, każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy i nie jest zależna od woli organu lub inwestora. Wyłącznie wymagania ustawowe decydują w prawie budowlanym o możliwości zalegalizowania obiektu, a ich niespełnienie wyklucza zastosowanie innego, pozaustawowego trybu doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem. Skarżący z możliwości zalegalizowania obiektu powstałego w wyniku samowoli budowlanej nie skorzystał, mimo poinformowania o skutkach niewykonania nałożonych na niego obowiązków. W konsekwencji słusznie orzeczono o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu.

Na marginesie zauważyć należy, że wprawdzie organ powiatowy w decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. powołał błędną podstawę prawną rozstrzygnięcia tj. art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, zamiast art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, jednakże należy to traktować jako omyłkę, w każdym bądź razie okoliczność ta nie może przemawiać na uchyleniem prawidłowego co do zasady rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.