Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 451/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 5 i 7; art. 145b; art. 147; art. 148 par 1; art. 150 par 2; art. 151 par 1 pkt 2; art. 156; art. 164
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 260 ust. 1; art. 4 ust. 3; art. 288
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art. 64; art. 140aa ust. 1-3; art. 140ab ust. 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41;
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 ust. 1
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: art. 91 ust. 3;
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 2 września 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019 r.; 2. uchyla decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD"), skarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "WITD"), którą odmówiono uchylenia (w trybie wznowienia) ostatecznej decyzji WITD z [...] września 2014 r., którą nałożono na Z. sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej "Skarżąca") karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Jako podstawę prawną odmowy wskazano m.in. art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 145b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a.".

Do wydania skarżonego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym.

W sierpniu 2014 r., na drodze krajowej nr [...] (dalej "DK [...]") o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi pojazdów do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd składający się z ciągnika oraz naczepy, którym wykonywany był w imieniu Skarżącej krajowy przejazd drogowy z ładunkiem cegieł na paletach (ładunek podzielny). W wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej i pomiarów ww. pojazdu ustalono, że nacisk jego pojedynczej osi napędowej wynosił 11,82 t, co po odjęciu 2%, zaokrąglonych do 0,1 t w gorę, dało przekroczenie o 1,82 t, a Skarżąca – jako podmiot wykonujący przejazd, nie posiadała stosownego zezwolenia na jego wykonanie (zezwolenia kat. VII).

W tym stanie rzeczy WITD nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 złotych, czyniąc to w oparciu m.in. o art. 64 i art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej "p.r.d.".

Dnia [...] kwietnia 2019 r. Skarżąca wniosła do WITD o wznowienie postępowania zakończonego jego decyzją z [...] września 2014 r. r., wskazując jako postawę żądania art. 145 § 1 pkt 5 i art. 145b w zw. z art. 147, art. 148 § 1, art. 150 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a także powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17, którym stwierdzono, że Rzeczpospolita Polska, wprowadzając ograniczenia dla swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku osi napędowej wynoszącym 11,5 t, uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika I do tej dyrektywy.

Postanowieniem z [...] maja 2019 r., na postawie art. 149 § 1 w zw. z art. 147 k.p.a., WITD wznowił postępowanie w sprawie zakończonej nałożeniem na Skarżącą kary 2.000 złotych, po czym decyzją z [...] czerwca 2019 r. odmówił uchylenia owej kary.

GITD ostatecznie odmawiając uchylenia decyzji WITD z [...] września 2014 r. stwierdził, że przywołany przez Skarżącą wyrok TSUE nie może stanowić przyczyn żądanego wznowienia bowiem nie może zostać uznany za nową okoliczność faktyczną, czy też nowy dowód w sprawie, gdyż nie istniał w chwili nałożenia na Skarżącą kary 2.000 złotych (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Nadto w orzeczeniu tym TSUE nie stwierdził naruszenia zasady równego traktowania, wobec czego nie stanowi on przesłanki wskazanej w art. 145b k.p.a.

W ocenie GITD orzeczenie TSUE nie stanowi także samoistnej przesłanki, na podstawie której, w oparciu o procedurę administracyjna, organ mógłby wyeliminować ostateczną decyzję.

Odmowę uchylenia decyzji z [...] września 2014 r. Skarżąca zaskarżyła do WSA i wnosząc o jej wyeliminowanie z obrotu prawnego zarzuciła naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie została zrealizowana jedna z przesłanek warunkujących wznowienie postępowania;

2. art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 154 oraz art. 156 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z [...] września 2014 r., wydanej z naruszeniem zasady pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej oraz z rażącym naruszeniem art. 3 i art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE;

3. art. 158, art. 107 oraz art. 11 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie faktyczne i prawne skarżonego rozstrzygnięcia, a nadto nieprzedstawienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

4. art. 7 oraz art. 8 k.p.a. przez nieuprawnione wskazanie, że nie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje prowadzeniem postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej;

5. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i § 2 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do zinterpretowania stanu faktycznego sprawy na niekorzyść Skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony;

6. art. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie skarżonej decyzji, która stoi w sprzeczności z zasadą legalizmu oraz zasadą sprawiedliwości społecznej.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że GITD miał obowiązek uwzględnić nową okoliczność prawną zaistniałą w sprawie nałożenia na nią kary 5.000 złotych, a mianowicie fakt, że 21 marca 2019 r. TSUE wydał wyrok C-127/17. W jej ocenie chybione jest ustalenie GITD, jakoby w rozpoznawanym przypadku nie ziściła się jedna z przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (istnienie w dniu wydania decyzji).

GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko zaprezentowana w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę Skarżącej w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zauważa także, że zgodnie z wnioskiem GITD oraz Skarżącej sprawa została – na postawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją WITD z [...] września 2014 r. (złożonym do GITD [...] kwietnia 2019 r.), jako podstawę swojego żądania wskazała art. 145 § 1 pkt 5 i art. 145b w zw. z art. 147, art. 148 § 1, art. 150 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz powołała się na wyrok TSUE z 21 marca 2019 r., w sprawie o sygn. akt C-127/17, dotyczącej ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t. W konkluzji tego wyroku wskazano, że "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53".

Prawidłowo postąpił WITD wznawiając postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] września 2014 r. Zgodnie z wyrokiem NSA z 18 lutego 2015 r. (II OSK 1728/13) "Jeśli strona powołuje się na przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 k.p.a., to organ administracji ma obowiązek wznowić postępowanie i już we wznowionym postępowaniu ocenić czy przesłanki te rzeczywiście zostały spełnione i mogą być podstawą do uchylenia decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu."

Nieprawidłowe są natomiast stanowiska WITD i GITD o braku podstaw uchylenia – w trybie wznowienia, nałożonej na Skarżącą kary 2.000 złotych. Decyzja ta winna była zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., o czym szerzej poniżej (podobnie m.in. WSA w Warszawie w sprawach VI SA/Wa 2201/19, VI SA/Wa 2336-2338/19, VI SA/Wa 2497/19). Sąd zauważa, że co prawda Skarżąca jako podstawy wznowienia nie wskazała art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Jednakże, z uwagi na brzmienie tej normy - "wznawia się postępowanie jeżeli (...)",WITD oraz GITD tą przesłankę winni byli wziąć pod rozwagę i zbadać z urzędu, jako że jest ona bezwzględna – wznawia się postępowanie (nie ma tu bezwzględnego zastosowania zasada skargowości) jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd (w tym przypadku TSUE wyrokiem C-127/17) odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji.

Powinność wykonania wyroku TSUE nie może budzić najmniejszych wątpliwości, a to w kontekście brzmienia art. 260 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2, Traktat o Unii Europejskiej - tekst skonsolidowany uwzględniający zmiany wprowadzone Traktatem z Lizbony, Dz.U.2004.90.864/30), dalej "TFUE", w którym zapisano, że jeśli TSUE stwierdza, że Państwo Członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy Traktatów, Państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału. Bez wątpienia adresatami owej traktatowej powinności są wszystkie Państwa członkowskie – w tym Polska, a jej przedmiot obejmuje wykonanie wyroku poprzez pełną i niezwłoczną realizację stanowiska trybunalskiego we wszystkich, składających się na multipłaszczyznowy system unijny porządkach prawnych (D. Strzelec, Wznowienie postępowania podatkowego w przypadku nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, Warszawa 2020, s. 148).

Nie ulega również wątpliwości, że w świetle konstytucyjnej, ale także traktatowej, zasady równoważności nie można orzeczenia TSUE wyposażać w słabsze instrumenty jego wykonania, niż ma to miejsce w przypadku wyroku rodzimego Trybunału Konstytucyjnego. Stwierdzenie przez TSUE naruszenia prawa unijnego nie może więc stwarzać słabszych gwarancji proceduralnych niż wówczas, gdy naruszenie polega na zachwianiu hierarchicznej zgodności norm krajowych.

W niniejszej sprawie, w kontekście prawa Skarżącej do skutecznego wznowienia postępowania zakończonego decyzją WITD z [...] września 2014 r., a to w skutek wydania wyroku TSUE w sprawie C-127/17, na uwagę zasługują również inne wyroki TSUE: z 4 października 2012 r., w sprawie C-249/11 - Christo Bjankow vs. Gławen sekretar na Ministerstwo na wytresznite raboti (ZOTSiS 2012/10/I-608) oraz z 19 września 2006 r., wydany w połączonych sprawach C-392/04 i C-422/04 i-21 - Germany GmbH (C-392/04), Arcor AG & Co. KG (C-422/04), dawniej ISIS Multimedia Net GmbH & Co. KG (ECR 2006/8-9B/I-8559).

Kierując się wynikającym z art. 4 ust. 3 TFUE obowiązkiem lojalnej współpracy Państw członkowskich ("Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i Państwa Członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów"), ustanowioną w art. 260 ust. 1 TFUE powinnością wykonania wyroku TSUE ("Jeśli Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdza, że Państwo Członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy Traktatów, Państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału") oraz powyższymi poglądami orzecznictwa TSUE; przyjąć należy, że wykonanie wyroku TSUE może polegać m.in. na uruchomieniu - w stosunku do ostatecznej, a nawet prawomocnej, decyzji administracyjnej, dostępnych w krajowym postępowaniu administracyjnym trybów nadzwyczajnych, nawet jeżeli pierwotny akt stosowania prawa (decyzja) poddany był już sądowej kontroli i sąd administracyjny w toku tej kontroli nie dopatrzył się żadnych uchybień. Skoro w orzecznictwie TSUE mowa jest o "ponownym zbadaniu decyzji administracyjnej", to adekwatnym w polskim systemie rodzimym trybem postępowania jest wznowienie postępowania (Dział II Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowany "Postępowanie", Rozdział 12 "Wznowienie postępowania").

Posługując się narzędziami wykładni dynamicznej, uchwalonych blisko 60 lat temu przepisów, a więc wykładni uwzględniającej aktualne potrzeby systemu prawnego powiedzieć należy, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego z art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. rozumieć także należy kwestię zgodności prawa krajowego z prawem unijnym, która następnie została rozstrzygnięta przez TSUE w wyroku stwierdzającym niezgodność pomiędzy tymi uregulowaniami. W ten sposób wskazany przepis bywa rozumiany w nauce prawa, m.in. M. P. Kaszubski, Możliwość wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na późniejsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości – w świetle sprawy Kuehne, KPPubl. 2004/2, s. 281 i n., P. Florjanowicz-Błachut, Wpływ zasady lojalnej współpracy państw członkowskich UE na zasadę trwałości decyzji administracyjnej i powagę rzeczy osądzonej orzeczeń sądowych w świetle orzecznictwa ETS, ZNSA 2006/4–5, s. 52, M. Górski, Glosa do wyroku TS z 6.10.2015 r., C 69/14, LEX/el. 2016, teza 2).

Kwestię wstępną rozumieć w tym przypadku należy w znaczeniu materialnym, a więc jako generującą potrzebę wypowiedzi TSUE, bądź odmowy zastosowania przepisu krajowego, sprzeczność, która na etapie postępowania administracyjnego, bądź nawet następującego po nim postępowania sądowego, została rozwikłana samodzielnie przez organ lub sąd, ale negatywnie dla przepisu unijnego. Późniejsza, odmienna ocena TSUE stanowi w tym przypadku wypowiedź "innego organu lub sądu", o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Nie można przy tym skutecznie zarzucić, że zostaje w tym przypadku naruszony bezwzględny zakaz rozszerzającej wykładni wyjątków o zasady trwałości decyzji ostatecznej. Jak już bowiem zaznaczono, obowiązek wykonania wyroku TSUE traktować należy jako podstawową powinność Państwa członkowskiego, służącą realizacji strukturalnych podstaw porządku unijnego. Przed tym traktatowym zobowiązaniem ustąpić musi nie tylko zasada trwałości decyzji ostatecznej, ale nawet ochrona powagi rzeczy osądzonej. Z kolei do sądu krajowego należy poszukiwanie w przepisach procesowych takich narzędzi, które służyć będą należytej, pełnej i niezwłocznej realizacji wymienionego obowiązku.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd przyjął, że w powyżej opisanym krajowym mechanizmie proceduralnym, mającym zrealizować wykonanie wyroku TSUE w sprawie C-127/17, a w konsekwencji wzruszyć decyzję WITD z [...] września 2014 r. wydaną w oparciu o zakwestionowane przez TSUE normy krajowe, jest kodeksowa instytucja wznowienia postępowania, oparta w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. (zob. np. wyroki NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 673/19 i z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 3543/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, także już NSA opowiedział się za tym, że decyzje organów Inspekcji Transportu Drogowego, wydane w oparciu o te same przepisy krajowego prawa co decyzja nakładająca na Skarżącą karę 2.000 złotych, dotknięte zostały naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i które podlegały wyeliminowania z obrotu prawnego w oparciu o ww. normę art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na powyższe ustalenia i stanowiska, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję GITD, jak i poprzedzającą ją decyzję WITD wydaną w trybie wznowienia - odmawiającą uchylenia decyzji WITD z [...] września 2014 r. Zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy wydane zostały z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania w sprawie oraz art. 145 § 1 pkt 5, art. 145b, art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne oparcie się na nich przy wydaniu skarżonych rozstrzygnięć. Wskazane uchybienie w sposób oczywisty wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa krajowego w zw. z wydaniem wyroku TSUE w sprawie C-127/17, decyzja z [...] września 2014 r. zostałaby wzruszona. Z tego powodu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy odmowę uchylenia decyzji z [...] września 2014 r.

Sąd za nieusprawiedliwiony, nietrafny uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 156 i art. 154 k.p.a. (pkt 2 zarzutów skargi), a to z tej przyczyny, że w niniejszej sprawie, zarówno skarżona decyzja GITD, jak i utrzymana nią w mocy decyzja WITD, zostały wydane w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją WITD z 2014 r. Skarżąca zażądała od WITD wszak wznowienia procedury zakończonej nałożeniem na nią kary pieniężnej, a nie stwierdzenia jej nieważności, czy zmiany/wzruszenia w trybie art. 154 k.p.a. W konsekwencji, skoro w sprawie nie miały zastosowania normy odnoszące się do nieważności decyzji, czy zmiany decyzji, to organy nie mogły dopuścić się ich naruszenia.

W granicach niniejszej sprawy mieści się sądowa kontrola wydanej w trybie postępowania "zwykłego", decyzji WITD z [...] września 2014 r, którą nałożono na Skarżącą karę 2.000 złotych. Dlatego też Sąd – w trybie art. 135 p.p.s.a. – dokonał kontroli legalności tychże aktów.

Podstawę prawną decyzji WITD stanowiły przepisy prawa krajowego, tj. m.in. art. 64 i art. 140aa ust. 1-3, a także art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., jak również art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2015 r. poz. 460), dalej "u.d.p.", które w świetle wyroku TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.235.59), dalej "dyrektywą nr 96/53/WE" w zw. z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy przy tym cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do polskiego porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria, dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu).

Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzyosiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 t na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru, bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w polskim systemie krajowym, czego efektem była nałożona na Skarżącą kara pieniężna. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, na niektórych drogach publicznych ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 10 t – DK [...].

Skoro sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na Skarżącą sankcji administracyjnej, przy czym w przedziale do dopuszczalnych 11,5 t. Warto przy tym zaznaczyć, że bezpośrednio stosowane przepisy dyrektywy nr 96/53/WE wyprzedzały czasowo przepisy krajowe wprowadzające i sanujące ograniczenia. Zastosowanie przez organy przepisów krajowych z pominięciem konstytucyjnej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego, co w sposób ewidentny wpłynęło na ostateczny wynik sprawy. Gdyby organy stosował prawo unijne, nie zaś krajowej, do nałożenia na Skarżącą kary by nie doszło.

W trakcie kontroli ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu Skarżącej wynosił 11,82 t, Organy powinny były zatem odnieść stwierdzony w trakcie kontroli nacisk osi kontrolowanego pojazdu (11.82 t) do wartości 11,5 t, co wynika z pkt 3.4.1. w zw. z pkt 2.2.1. załącznika I do dyrektywy 96/53/WE, nie zaś do wartości 10 t (DK [...]). Przyjęcie przez organy wartości 10 t, zamiast 11,5 t, jako punktu odniesienia dla oceny dopuszczalnego nacisku, uzasadnia stanowisko, że decyzja WITD została wydana z naruszeniem prawa materialnego. Zasada bezpośredniego stosowania prawa unijnego, którą związane są organy administracji publicznej, tak jak krajowe organy sądowe, wynikająca expressis verbis z przepisu art. 288 akapit 2 TFUE, wyprowadzona jest w drodze wykładni art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wywodzi się nie tylko zasadę bezpośredniego stosowania rozporządzeń unijnych, ale też zasadę pierwszeństwa tych rozporządzeń w wypadku kolizji z ustawa (por. wyrok NSA z 1 marca 2012 r. II GSK 295/11, LEX nr 1137935).

W konsekwencji powyższych ustaleń, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, tj. uchylił decyzję WITD z [...] września 2014 r., którą nałożono na Skarżąca karę pieniężną w kwocie 2.000 złotych za przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o 1,82 t.

W realiach niniejszej sprawy WITD ponownie rozpoznając sprawę zobligowany jest do uwzględnienia powyższych wytycznych. Wydając rozstrzygnięcie, mając na uwadze, że sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie na DK [...] dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów do 10 t, winien ocenić czy naruszenie stwierdzone w czasie kontroli – nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu Skarżącej wynoszący 11,82 t, w odniesieniu do dopuszczanych 11,5 t. (tj. przekroczenie o 0,32 t) podlega sankcji, a jeśli tak to w jakiej wysokości.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.