Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 596/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 3, art. 28a ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: M.P. 2002 nr 6 poz 125 art. 1 ust. 1 , art. 2 ust. 2 lit. a
law: Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzona  w Warszawie  dnia 18 maja 1992 r.
article: art. 119 pkt 2 , art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] marca 2021 r., Nr [...] o nałożeniu na A. H. kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] sierpnia 2020 r. na terenie przejścia granicznego w Dorohusku kontroli poddany został zespół pojazdów złożony z pojazdu silnikowego marki Renault Trafic o nr rej. [...] i przyczepy marki Khott o nr rej. [...], wyjeżdżający z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Kierujący pojazdem A. H. (dalej jako "skarżący") okazał do kontroli następujące dokumenty: paszport nr [...], litewski dowód rejestracyjny pojazdu silnikowego marki Renault Trafic o nr rej. [...] wraz z litewskim certyfikatem czasowej rejestracji pojazdu o nr rej. [...] (nr VIN [...]), ukraiński dowód rejestracyjny przyczepy marki Khott o nr rej. [...], dowód rejestracyjny pojazdu silnikowego marki Renault Megane Scenic o nr rej. [...], fakturę nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., fakturę nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., zgłoszenie celne MRN [...] z dnia [...] lipca 2020 r., zgłoszenie celne MRN [...] z dnia [...] lipca 2020 r., umowę kupna-sprzedaży z dnia 30 lipca 2020 r.

Pojazdem Renault Trafic o czasowym numerze rej. [...] oraz przyczepą marki Khott o nr rej. [...] przewożony był towar w postaci samochodu marki Renault Megane Scenic. W świetle przedłożonych dokumentów nadawcą samochodu Renault Megane Scenic była firma U. z siedzibą w T. , Litwa, a odbiorcą A. H. zamieszkały w K. , Ukraina. Nadawcą samochodu Renault Trafic była firma U. grupę z siedzibą w W. , Litwa, a odbiorcą O. N. zamieszkały w K. , Ukraina. Samochody były przewożone z Litwy na Ukrainę.

Ustalono, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium RP udzielonego przedsiębiorcy wykonującemu przewóz, ważnego w dniu kontroli. Kierowca nie przedłożył również do kontroli zezwolenia wielokrotnego EKMT.

Z kontroli sporządzono protokół nr [...]

Przesłuchany w charakterze kontrolowanego A. H. wyjaśnił, że przewoził towar w postaci dwóch samochodów z Litwy na Ukrainę, realizując transport dla siebie. Na Litwie zakupił najpierw samochód Renault Megane Scenic, a później 30 lipca 2020 r. kupił samochód Renault Trafic od O. N.. Skarżący oświadczył również, że pojazd silnikowy o numerze rej. [...], którym kierował, nie jest wyposażony w tachograf.

W związku ze stwierdzonym wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe ważnego zezwolenia oraz przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu, Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") wszczął postępowanie administracyjne.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia, na podstawie lp. 3.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 z późn. zm., dalej jako "u.t.d." lub "ustawa") oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wykonywany przez skarżącego przejazd po drodze publicznej zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony wyczerpuje definicje przewozu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 6a u.t.d., do którego zastosowanie mają przepisy ustawy o transporcie drogowym. Na podstawie art. 28 ust. 1 u.t.d. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy (w tym międzynarodowego niezarobkowego przewozu drogowego) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Zasady wykonywania międzynarodowych przewozów osób i rzeczy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą przez terytoria tych państw oraz między terytorium państwa trzeciego a terytorium państwa Umawiającej się Strony, uregulowane zostały w Umowie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6, poz. 125).

Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do treści art. 1 ust. 1 umowy, postanowienia tej umowy mają zastosowanie do przewozów podróżnych i ładunków między obu krajami i w tranzycie przez ich terytoria, wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron.

Odnosząc się do sprawy organ odwoławczy stwierdził, że przewóz drogowy będący przedmiotem kontroli wykonywany był zespołem pojazdów, w którym pojazd silnikowy marki Renault Trafic posiadał litewski dowód rejestracyjny (nr [...]) oraz litewski certyfikat czasowej rejestracji pojazdu (nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r.), czyli nie był zarejestrowany na terytorium Ukrainy lub Rzeczypospolitej Polskiej, brak był zatem podstaw zastosowania umowy dwustronnej do przedmiotowego przewozu. Wobec braku zastosowania w sprawie regulacji wynikających z umów międzynarodowych, obowiązek posiadania zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy wynikał wprost z treści art. 28 ust. 1 u.t.d.

Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek posiadania w pojeździe i okazywania na żądanie uprawnionych osób blankietu zezwolenia wynika z art. 28a ust. 3 u.t.d. Skarżący podczas kontroli zespołu pojazdów, wykonując międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariusza dokonującego kontroli wymaganego zezwolenia na przewóz.

Organ odwoławczy stwierdził, że do przewozu w sprawie niniejszej nie miały zastosowania przepisy Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (dalej jako "Umowa AETR") (Dz. U. z 2014 r. poz. 408)., a w konsekwencji określony w art. 10 tej umowy obowiązek zainstalowania w pojeździe i użytkowania przyrządu kontrolnego rejestrującego czas pracy kierowcy przy wykonywaniu przewozu międzynarodowego. Przewóz rzeczy dokonywany był przez skarżącego jako osobę bezrobotną, tj. nie prowadzącą działalności gospodarczej, i realizowany na jego rzecz. Zakupione samochody Renault Megane Scenic oraz Renault Trafic zostały nabyte przez skarżącego na jego potrzeby, co potwierdzają faktura nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., dowód rejestracyjny seria i nr [...] oraz protokół przesłuchania z dnia [...] sierpnia 2020 r. Wobec braku obowiązku zainstalowania w pojeździe i użytkowania przyrządu kontrolnego rejestrującego czas pracy kierowcy podmiotu wykonującego przewóz, a tym samym braku przedmiotu postępowania w tym zakresie, organ odwoławczy uznał za zasadne umorzenie postępowania administracyjnego w części dotyczącej wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w przyrząd kontrolny.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o braku zastosowania w niniejszej sprawie art. 92c u.t.d., wyjaśniając, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy trudno przyjąć, że przewóz ładunku nie był możliwy do przewidzenia i zaplanowania, a brak wiedzy skarżącego co do obowiązku posiadania wymaganego zezwolenia nie zwalnia go z odpowiedzialności za brak dokumentu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. H. zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie

1) przepisów prawa materialnego:

- art. 28 ust. 1 i 3, art. 28a ust. 3, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 89 ust 1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i ust. 7 , art. 93 ust. 1 i ust. 2, art. 94 ust. 2 i ust. 3 u.t.d. oraz lp. 3.1 zał. nr 3 do ustawy w związku z art. 1 ust 1 i art. 7 ust 1 pkt h umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a: Rządem Republiki Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Szczecinie dnia 18 marca 1992 r. i art. 1 ust 1 i art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 15 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. i protokółem posiedzenia polsko - ukraińskiej Komisji Mieszanej ds. międzynarodowych przewozów drogowych sporządzonym w Warszawie w dniach 17-18 października 2013 r., poprzez nałożenie na stronę kary za wykonywanie przewozu bez zezwolenia z Litwy na Ukrainę, w sytuacji gdy zgodnie z wyżej wymienionymi umowami bilateralnymi przewóz ładunków pochodzących z terytorium jednej Umawiającej się Strony (Litwy), w tranzycie przez to terytorium (Polski) oraz między państwem trzecim (Ukrainą) a terytorium drugiej Umawiającej się Strony (Polską i Litwą) i na odwrót, wykonywanych pojazdami o ładowności do 3,5 t i masie całkowitej do 6 t zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron (na Litwie, Ukrainie, a takim poruszała się strona) zgodnie z wyżej wymienionymi umowami nie wymaga jakiegokolwiek zezwolenia;

- art. 4 pkt 6a u.t.d. w związku z art. 4 lit. a i art. 3 ust. 2 pkt h rozporządzenia (WE) nr 561/2006, poprzez zakwalifikowanie przewozu wykonywanego przez stronę jako międzynarodowy przewóz drogowy wymagający zezwolenia, w sytuacji gdy zgodnie z art. 3 ust 2 pkt h rozporządzania (WE) nr 561/2006 nie ma ono zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy, a za taki został uznany wykonywany przewóz - w zakresie w jakim umorzono postępowania odnośnie niewyposażenia pojazdu w tachograf.

2) przepisów postępowania - art. 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."), poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony, pomimo że strona mogła być przekonana, że skoro jedna i druga umowa bilateralna (Polska-Ukraina, Polska-Litwa) zwalnia z obowiązku posiadania zezwolenia przewozy wykonywane tzw. małymi zestawami (bus + przyczepka), to są one zwolnione w przypadku gdy pojazdy są zarejestrowane w dwóch różnych krajach, jeżeli te kraje łączą z Polską umowy bilateralne.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jeżeli przewóz był wykonywany zespołem pojazdów, z których pojazd silnikowy (ciągnący) był zarejestrowany na Litwie, a ciągnięta przyczepa na Ukrainie, to w sprawie mają zastosowanie obydwie umowy bilateralne pomiędzy Polską i Ukrainą oraz Polską i Litwą, skoro istotą jednej i drugiej jest zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia małych zespołów pojazdów o ładowności do 3,5 tony i DMC do 6 ton poruszających się pomiędzy terytoriami Państw - Polski, Ukrainy i Litwy. Skarżący podkreślił, że z treści przepisów nie wynika, czy obydwa pojazdy tworzące zespół muszą być zarejestrowane w jednym Państwie, czy zwolnione z posiadania zezwolenia są tzw. małe zespoły, w których jeden z pojazdów jest zarejestrowany w jednym z umawiających się Państw. Skarżący zwrócił uwagę, że miał prawo być przekonany, że skoro istnieją dwie umowy bilateralne, które zwalniają tego rodzaju przewozy, to w przypadku gdy jeden pojazd (ciągnący) jest zarejestrowany na Litwie i podlega regulacjom umowy oraz drugi pojazd (ciągnięty) jest zarejestrowany na Ukrainie i podlega regulacjom umowy to przejazd taki jest zwolniony w całości z posiadania zezwoleń.

Skarżący podniósł, że przewóz wykonywany przez stronę nie wymagał zezwolenia, ponieważ był całkowicie prywatny, niezwiązany z jakąkolwiek działalnością gospodarczą i wykonywany pojazdami stanowiącymi własność strony, podobnie jak własność strony stanowił przewożony ładunek w postaci pojazdu. Powyższe ustalenie spowodowało umorzenie postępowania w zakresie niewyposażenia pojazdu w tachograf. Zdaniem skarżącego również te okoliczności powodują, że prywatny przejazd (niehandlowy), w celach niezarobkowych zwolniony jest z obowiązku posiadania zezwolenia lub licencji i postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia oraz umorzenia postępowania w części dotyczącej wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 z późn. zm.). Ustawa określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.). Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji była treść l.p. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który karą pieniężną w wysokości 12 000 zł sankcjonuje wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia.

Obowiązek posiadania takiego zezwolenia wynika między innymi z art. 28 ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 28a ust. 1 u.t.d. zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (art. 28a ust. 2 u.t.d.). Z kolei przepis art. 28a ust. 3 u.t.d. stanowi, że kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1.

Zdaniem Sądu zasadnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że skarżący był obowiązany posiadać zezwolenie, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.t.d. Do takich wniosków prowadzą ustalenia poczynione przez organy obu instancji. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze uznać należy, że ustalenia te są prawidłowe, gdyż znajdują w pełni odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zarówno rodzaj przewozu drogowego, jak i podmiot wykonujący przewóz zostały określone przez organy celne prawidłowo.

W sprawie bezsporne jest, że kontrolowany zespół pojazdów, składał się z pojazdu marki Renault Trafic o czasowym numerze rej. [...] oraz przyczepy marki Khott. Skarżący przewoził zespołem pojazdów ładunek w postaci samochodu osobowego marki Renault Megane Scenic. Samochody były przewożone z Litwy na Ukrainę. Z akt sprawy wynika, że nadawcą samochodu Renault Megane Scenic była firma U. z siedzibą w T. , [...], a odbiorcą skarżący, zamieszkały w K. , Ukraina. Nadawcą samochodu Renault Trafic (pojazdu silnikowego w kontrolowanym zespole pojazdów) była firma U. grupę z siedzibą w W. , Litwa, a odbiorcą O. N. zamieszkały w K. , [...]. Następnie pojazd marki Renault Trafic został zakupiony od O. N. przez skarżącego.

Powyższe wynikało z treści zgłoszenia celnego MRN [...] z dnia [...] lipca 2020 r. (dot. pojazdu marki samochodu Renault Megane Scenic), zgłoszenia celnego MRN [...] z dnia [...] lipca 2020 r. (dot. pojazdu marki samochodu Renault Trafic) oraz przedstawionych wraz ze zgłoszeniem dokumentów: faktury nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., faktury nr [...] z dnia 29 lipca 2020 r., litewskiego dowodu rejestracyjnego pojazdu silnikowego marki R. T. o numerze [...] wraz z litewskim certyfikatem czasowej rejestracji pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] (nr VIN [...]), ukraińskiego dowodu rejestracyjnego przyczepy marki Khott o nr rej. [...], dowodu rejestracyjny pojazdu silnikowego marki Renault Megane Scenic o nr rej. [...], umowy kupna-sprzedaży pojazdu marki Renault Trafic z 30 lipca 2020 r.

Jak ustalono w toku postępowania, skarżący dokonywał przewozu z terytorium Litwy na Ukrainę pojazdów, których był właścicielem. Skarżący wyjaśnił, że jest bezrobotny i realizuje transport pojazdów dla siebie.

W związku z powołanymi okolicznościami sprawy wskazać należy, że pojęcie przewozu drogowego zostało zdefiniowane w art. 4 pkt 6a u.t.d. jako transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1). Użyte w powołanym przepisie określenie transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy (art. 4 pkt 3 u.t.d.). Stosownie zaś do definicji legalnej zawartej w art. 4 pkt 2 u.t.d. międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że jazda przedmiotowego pojazdu samochodowego z przyczepą między miejscem początkowym na Litwie i docelowym na Ukrainie odbywała się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

Prawidłowa jest ocena organu co do wypełnienia w stanie faktycznym sprawy przesłanki realizowania międzynarodowego transportu drogowego.

Wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli przewóz nie spełnił warunków do uznania jako wykonywanego na potrzeby własne. Zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d., niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Nie budzi wątpliwości w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że kontrolowany przewóz nie był wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

Organ trafnie również uznał, że brak było podstaw do zastosowania Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6, poz. 125), którą stosuje się do przewozów podróżnych i ładunków między obu krajami i w tranzycie przez te terytoria wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron (art. 1 ust. 1 umowy). Pojazdem w rozumieniu umowy jest pojazd drogowy z napędem mechanicznym, który jest skonstruowany lub przystosowany, z punktu widzenia jego wykorzystania, do wykonywania przewozów drogowych ładunków lub do ciągnięcia pojazdów przeznaczonych do tych przewozów (art. 2 ust. 2 lit. a umowy).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że pojazd silnikowy marki Renault Trafic nie był zarejestrowany na terytorium Ukrainy lub Rzeczypospolitej Polskiej. Pojazd ten posiadał litewski dowód rejestracyjny (nr [...]) oraz litewski certyfikat czasowej rejestracji pojazdu (nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r.). Na Ukrainie zarejestrowana była przyczepa marki Khott, co wynikało z dowodu rejestracyjnego nr [...]

Skoro pojazd silnikowy nie był zarejestrowany na terytorium Ukrainy lub Rzeczypospolitej Polskiej (jak już wyżej wskazano był zarejestrowany na terytorium Litwy, a więc innego państwa niż Ukraina i Rzeczpospolita Polska), to w konsekwencji postanowienia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie, a zatem obowiązek posiadania zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy wynikał z art. 28 ust. 1 u.t.d.

Wobec tego, że skarżący nie posiadał i nie okazał wymaganego zezwolenia, zachodziły podstawy do nałożenia na niego kary pieniężnej przewidzianej w art. 92a ust. 1 u.t.d. Wysokości kary określona została w l.p. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który karą pieniężną w wysokości 12 000 zł sankcjonuje wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia.

W rozpoznawanej sprawie naruszenie warunków i obowiązków przewozu drogowego oraz wysokość kary pieniężnej zostały określone przez organy prawidłowo.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że w przedmiotowej sprawie zezwolenie nie było wymagane, ponieważ dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 5 555 kg; natomiast ładowność 2 973 kg, a więc nie zostały przekroczone parametry wynikające z porozumienia zawartego pomiędzy Ukrainą a Rzeczpospolitą Polską.

Zgodnie z art. 15 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r., dla zapewnienia należytego wykonania postanowień niniejszej Umowy, Umawiające się Strony ustanowią Wspólną Komisję. Komisja będzie się zbierała na wniosek jednej z Umawiających się Stron i sporządzi protokół wykonawczy do niniejszej umowy.

Wspólna Komisja do spraw międzynarodowych przewozów drogowych, która została ustanowiona między innymi w celu należytego wykonywania postanowień tej umowy (art. 15) w protokole posiedzenia z dnia 25-28 maja 1999 r., stwierdza: "Strony potwierdziły uzgodnienie Komisji Mieszanej z roku 1995, że nie ma potrzeby posiadania pozwoleń przy wykonywaniu przewozów ładunków pojazdem o ładowności do 3,5 tony lub dopuszczalnej masie całkowitej do 6 ton". W protokole posiedzenia polsko - ukraińskiej Komisji Mieszanej ds. międzynarodowych przewozów drogowych (Warszawa, 17-18 października 2013 r.) delegacje ustaliły, że zwolnione są z wymogu zezwoleń przewozy wykonywane pojazdami o ładowności nie przekraczającej 3,5 ton lub dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 6 ton we wszystkich relacjach przewozowych (dwustronnych, tranzytowych oraz do/z krajów trzecich przy tranzytowaniu kraju rejestracji pojazdu).

Z uwagi na fakt, że pojazd silnikowy marki Renault Trafie, którym wykonywano przewóz, był zarejestrowany na terytorium Litwy (a więc państwie innym niż strony umowy polsko-ukraińskiej) zapisy Umowy jak i protokołów wykonawczych do tej umowy nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

Zastosowania nie miały również przepisy Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Szczecinie dnia 18 marca 1992 r. (M.P. z 2001r. Nr 46 poz. 751, dalej jako "umowa polsko-litewska").

Zgodnie art. 1 ust. 1 umowy polsko-litewskiej, postanowienia umowy mają zastosowanie do przewozów podróżnych i ładunków, pochodzących z lub przeznaczonych na terytorium jednej Umawiającej się Strony, w tranzycie przez to terytorium oraz między państwem trzecim a terytorium drugiej Umawiającej się Strony i na odwrót, wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron. Zgodnie z art. 2 ust. 2 umowy polsko-litewskiej, określenie "pojazd" oznacza:

a) pojazd drogowy z napędem mechanicznym, który jest skonstruowany lub przystosowany, z punktu widzenia jego wykorzystania, do wykonywania przewozów drogowych ładunków lub do ciągnięcia pojazdów przeznaczonych do tych przewozów;

b) zespół pojazdów złożony z pojazdu spełniającego warunki wymienione w punkcie a) niniejszego ustępu oraz z przyczepy lub naczepy;

c) pojazd drogowy z napędem mechanicznym, wyposażony w specjalne urządzenie zamontowane na stałe i stanowiące jego integralną część, które nie jest traktowane jako ładunek;

d) pojazd przeznaczony do przewozu więcej niż 9 osób, łącznie z kierowcą.

Z powołanych przepisów umowy polsko-litewskiej wynika, że postanowienia tej umowy mają zastosowanie do przewozów ładunków wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium państwa jednej z Umawiających się Stron, tj. Polski lub Litwy. Jako pojazd traktowany jest zespół pojazdów składający się z pojazdu drogowego z napędem mechanicznym oraz przyczepy lub naczepy, zatem wymóg rejestracji na terytorium państwa jednej z Umawiających się Stron dotyczy wchodzących w skład zespołu pojazdów pojazdu drogowego z napędem mechanicznym oraz przyczepy lub naczepy.

Jak już wyżej wskazano, kontrolowany zespół pojazdów składał się z zarejestrowanego na Litwie pojazdu silnikowego marki Renault Trafic oraz przyczepy zarejestrowanej w Ukrainie, a więc nie zarejestrowanej na terytorium Litwy lub Polski jako jednej z Umawiających się Stron umowy polsko-litewskiej. Z tej przyczyny kontrolowany przewóz nie spełniał wymogu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 umowy polsko-litewskiej. W konsekwencji przewozu ładunku wykonywanego pojazdem nie miały zastosowania postanowienia umowy dwustronnej, w tym art. 7 ust. 1 pkt h umowy polsko-litewskiej, który stanowi, że nie wymagają zezwoleń przewozy pojazdami o ładowności do 3,5 tony i masie całkowitej do 6 ton.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 przedmiotowej ustawy do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W sprawie niniejszej, zgodnie z dowodami rejestracyjnymi, dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 5 555 kg (dopuszczalna masa całkowita pojazdu silnikowego wynosiła 3 055 kg, natomiast przyczepy 2 500 kg) i przekraczała 3,5 tony. Prawidłowo zatem organ stwierdził, że nie zachodziło wyłączenie stosowania ustawy o transporcie drogowym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. i w konsekwencji mają zastosowanie dotyczące obowiązku posiadania zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytoriom RP, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.t.d.

Trafna jest ocena organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia i niezależne od przewoźnika należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia nawet przy dołożeniu należytej staranności. Przepis ten ma zatem charakter wyjątkowy.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wykonujący przewóz musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08 oraz 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09).

W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez skarżącego wykazane okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie.

W ocenie sądu organy administracji wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Dowody te zostały następnie prawidłowo ocenione, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Jest szczegółowe i wyczerpujące, wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których organ oparł swoje ustalenia. Uzasadnienie zawiera też szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Z tych wszystkich względów, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.).

Sprawa niniejsza rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym na podstawie przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę organ zgłosił wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący nie złożył w terminie czternastu dni wniosku o przeprowadzenie rozprawy.