Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2340/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2006 r. sprawy ze skargi "U." S.A. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstw uzdrowiskowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2005 r.; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącego "U." S.A. z siedzibą w K. kwotę 500 /pięćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódziego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Minister Zdrowia po rozpatrzeniu wniosku zgłoszonego przez Spółkę "U." S.A. z siedzibą w K. złożonego w trybie art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2005r., stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r., o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw uzdrowiskowych R., S. i Z.(M.P. z 1948r., Nr [...], poz. [...]), w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa uzdrowiskowego Z. w Z..

W ocenie Ministra Zdrowia art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /zwaną dalej ustawą nasconalizacyjną/, pozwalał na przejęcie na własność Państwa tych przedsiębiorstw, które nie podpadały pod przepis art. 3 ust. 1 powołanej ustawy i jednocześnie posiadały faktyczną wyłączność produkcji w ważnych gałęziach gospodarki narodowej. Przepis ten dotyczył przedsiębiorstw przemysłowych, a nie przedsiębiorstw uzdrowiskowych, które nie były przedsiębiorstwami produkcyjnymi, ani nie posiadały faktycznej wyłączności produkcji w ważnych gałęziach produkcji gospodarki narodowej.

Uzdrowiska nie podpadały pod pojęcie przemysłu w świetle art. 2 pkt 9 obowiazującego ówcześnie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927r. o prawie przemysłowym / Dz. U. R.P. Nr 53, poz. 468 /. Przedsiębiorstwa uzdrowiskowe były natomiast przedsiębiorstwami handlowymi.

Przedsiębiorstwa handlowe przechodziły na własność Państwa na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej tylko wtedy, gdy miał do nich zastosowanie przepis art. 2 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten nie miał zastosowania do Spółki "Z." Spółka z o.o.

Do przedsiębiorstw uzdrowiskowych nie miała zastosowania ustawa nacjonalizacyjna z dnia 3 stycznia 1946r., gdyż tryb wywłaszczania tych przedsiebiorstw regulowały przepisy ustawy z dnia 22 marca 1922r. o uzdrowiskach / Dz. U. R.P. Nr 31, poz. 254 /, stanowiące lex specjalis w stosunku do ustawy z dnia 3 stycznia 1946r.

W ocenie organu nadzoru, orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. zapadło w sprzeczności z art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946r. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie o przejściu przedsiebiorstwa na własność Państwa mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli postępowanie zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947r. Bezsporne jest natomiast, iż wskazana w przedmiotowym orzeczeniu uchwała Rady Ministrów w sprawie przejęcia na własność Państwa niektórych przedsiębiorstw uzdrowiskowych została podjeta dopiero w dniu [...] maja 1947r., a więc po upływie określonego przez ustawę nacjonalizacyjną terminie.

Minister Zdrowia, powołując się na orzecznictwo, stanął na stanowisku, iż za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu należy uważać /przy braku wyraźnego uregulowania tej kwestii przez ustawodawcę/ dzień pierwszej czynności podjętej w ramach przysługujacych kompetencji przez właściwy organ, pod warunkiem poinformowania o tej czynności strony.

W niniejszej sprawie, właściciel przedmiotowego przedsiębiorstwa uzdrowiskowego nie został poinformowany o treści uchwały Rady Ministrów z dnia [...] maja 1947r. / uchwała nie została opublikowana w dzienniku urzędowym /, ani o czynnościach wcześniejszych, podejmowanych przed upływem terminu wymienionego w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej. Powyższa uchwała Rady Ministrów daje formalną podstawę do uruchomienia trybu przejęcia przedsiębiorstwa określonego w art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej, zakończonego orzeczeniem Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. Ponieważ uchwała Rady Ministrów została podjęta w dniu [...] maja 1947r., a więc po upływie terminu przewidzianego w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, to orzeczenie wydane na jej podstawie jest sprzeczne z niezbędnym warunkiem wynikającym z powołanego przepisu.

W stosunku do przedsiębiorstwa uzdrowiskowego należącego do Spółki "Z." Spółka z o.o. nie zostały spełnione inne przesłanki określone przez ustawodawcę, zezwalające na wdrożenie w stosunku do niego postępowania nacjonalizacyjnego. Nie została spełniona przesłanka "faktycznej wyłączności produkcji", gdyż produkcja wód leczniczych, na którą się powołano w orzeczeniu, dotyczy jednocześnie trzech przedsiębiorstw uzdrowiskowych w nim wymienionych. Również powołanie się na znaczenie przedsiębiorstwa dla "realizacji ogólnokrajowej polityki uzdrowiskowej" nie może być uznane za spełnienie ustawowej przesłanki "produkcji w ważnych gałęziach gospodarki narodowej".

Przedsiębiorstwa uzdrowiskowe nie mieściły się w pojeciu przemysłu, a ustawa nacjonalizacyjna obejmowała inne przedsiębiorstwa niż przemysłowe tylko wtedy, gdy ustawodawca na to wskazał. Poszerzenie katalogu przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji w drodze uchwały Rady Ministrów było sprzeczne z art. 99 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1921r., której podstawowe regulacje obowiązywały w czasie wydawania ocenianego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia Ministra Zdrowia. Obowiązująca norma konstytucyjna zezwalała na wywłaszczenie w wypadkach przewidzianych w ustawie. Tylko ustawa mogła określać, w sposób taksatywny dopuszczalne przypadki wywłaszczenia i nie było możliwe przenoszenie kompetencji w tym zakresie na Radę Ministrów.

Reasumując organ nadzoru uznał, że orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. zapadło z rażącym naruszeniem prawa.

Od decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] czerwca 2005r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył uczestnik postępowania "U." S.A. z siedzibą w K.. Skarżący zarzucił, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, a w szczególności podniósł:

1. naruszenie art. 7 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich czynności i ustaleń celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez pominięcie, że przejęte przedsiębiorstwo zajmowało się eksploatacją wód mineralnych, a tym samym miało charakter przedsiębiorstwa produkcyjnego a wobec faktycznej wyjątkowości w skali kraju eksploatowanych przez przejęte przedsiębiorstwo szczaw były podstawy do przyjęcia, że wymóg faktycznej wyłączności produkcji wody leczniczej o tak specyficznych właściwościach był spełniony

2. naruszenie art. 10 § 1 kpa w związku z art. 28 kpa poprzez nie zawiadomienie o toczącym sie postępowaniu wszystkich osób posiadających interes prawny i tym samym przymiot strony w niniejszym postępowaniu i uniemożliwienie im udziału w sprawie

3. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez przyjęcie, że decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa

4. naruszenie art. 156 § 2 kpa poprzez pominięcie w rozważaniach kwestii, czy decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. spowodowała w całości lub części nieodwracalne skutki prawne

5. naruszenie art. 3 ust. 4 w związku z art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej poprzez:

- przyjęcie, że do wszczęcia postępowania zakończonego wydaniem przez Ministra Zdrowia decyzji z dnia [...] marca 1948r. doszło po upływie ustawowego terminu,

- przyjęcie, że data złożenia wniosku "zainteresowanego ministra" o przejęcie niektórych przedsiębiorstw uzdrowiskowych tj. 24 marca 1947r. nie stanowiła daty wszczęcia postępowania w trybie art. 3 usta. 4 ustawy nacjonalizacyjnej,

- przyjęcie, że przepis art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej nie dotyczył przedsiębiorstw uzdrowiskowych,

- przyjęcie, że w odniesieniu do przedsiębiorstwa Z. w Z. nie zostały spełnione przesłanki zezwalające na wdrożenie w stosunku do niego postępowania nacjonalizacyjnego

6. naruszenie art. 2 ust. 7 w związku z art. 3 ust. 5 ustawy nacjonalizacyjnej, zgodnie z którym orzeczenie właściwego ministra jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego

7. naruszenie przepisów ustawy z dnia 23 marca 1922r. o uzdrowiskach, poprzez przyjęcie, że w części dotyczącej upaństwowienia przedsiębiorstw uzdrowiskowych, stanowiła ona lex specjalis w stosunku do ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946r.

Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej i kontrolę tę sprawują pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi tutaj o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywanej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących sie do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną / art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /.

Zadaniem Sądu w niniejszej sprawie było dokonanie oceny legalności decyzji Ministra Zdrowia stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa uzdrowiskowego Z. stanowiącego własność firmy Z. Spółka z o.o. w Z..

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga jest częściowo zasadna i prowadzi w konsekwencji do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2005r.

Podstawą materialnoprawną orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r., które było przedmiotem postępowania nadzorczego, był art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej / Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm. /.

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946r. była ustawą nacjonalizacyjną, która w art. 2 określiła jakie przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe, ubezpieczeniowe oraz handlowe przechodzą na własność Państwa bez odszkodowania. Natomiast art. 3 określił jakie przedsiębiorstwa przejmuje Państwo na własność za odszkodowaniem.

W art. 3 ust. 1 lit. A wskazano, że Państwo przejmuje na własność przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe w wyszczególnionych w tym przepisie gałęziach gospodarki narodowej.

Nacjonalizacji podlegały również przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod lit. A, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników / art. 3 ust. 1 lit. B /.

Ponadto przechodziły na własność Państwa przedsiębiorstwa komunikacyjne i przedsiębiorstwa telekomunikacyjne / art. 3 ust. 1 lit. C /.

W wyżej wymienionym zakresie proces nacjonalizacyjny zgodnie z ustawą z dnia 3 stycznia 1946r. był obligatoryjny.

Natomiast w art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej został uregulowany proces przejęcia na własność Państawa tych przedsiębiorstw, które podlegały nacjonalizacji w trybie fakultatywnym. Przepis ten określał przesłanki, jakie muszą być spełnione żeby przedsiębiortwo mogło być przejęte przez Państwo i tak w szczególności:

- przedsiębiorstwo musiało istnieć w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej tj. 5 lutego 1946r.

- przedsiębiorstwo nie mogło podpadać pod przepis art. 3 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej

- przedsiębiorstwo musiało posiadać faktyczną wyłączność produkcji w ważnych gałęziach gospodarki narodowej

- Rada Ministrów musiała podjąć stosowną uchwałę w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa po złożeniu wniosku przez zainteresowanego ministra.

Ponadto art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej określał, że przejęcie danego przedsiębiorstwa na własność Państwa mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli postępowanie nacjonalizacyjne zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947r.

Art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej mówi ogólnie, że w trybie tego przepisu nacjonalizacji mogą podlegać przedsiębiorstwa, które nie podpadaja pod przepis ust. 1 tego artykułu. A więc każde przedsiębiorstwo, niekoniecznie przemysłowe, które nie mieściło się w ramach przedsiębiorstw objętych ust. 1, mogło być przejęte na własność Państwa na podstawie przepisu art. 3 ust. 4. Jednakże przedsiębiorstwo takie, nawet jeżeli nie było przemysłowe, musiało zajmować się produkcją i to produkcją mającą faktyczną wyłączność w ważnej gałęzi gospodarki narodowej.

Orzeczenie nacjonalizacyjne Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. dotyczy trzech przedsiębiorstw uzdrowiskowych: R., S. i Z. Z powołanej w tym orzeczeniu uchwały Rady Ministrów z dnia [...] maja 1947r. wynika, że przejęcie tych przedsiębiorstw na Skarb Państwa nastąpiło z uwagi na to, że posiadają one faktyczną wyłączność produkcji wód leczniczych i podstawowe znaczenie dla realizacji ogólnokrajowej polityki uzdrowiskowej.

Odnosząc treść uchwały Rady Ministrów z dnia [...] maja 1947r. do ustawowych przesłanej wynikających z art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej, należy stwierdzić, że nie potwierdza ona faktycznej wyłączności produkcji poszczególnych przedsiębiorstw uzdrowiskowych w niej wymienionych w ważnej gałęzi gospodarki narodowej.

Należy podzielić stanowisko Ministra Zdrowia, zajęte w toku postępowania nadzorczego, że produkcja wód leczniczych prowadzona przez przedsiębiorstwo uzdrowiskowe, w dacie wydawania orzeczenia nacjonalizacyjnego - [...] marca 1948r., nie należała do ważnej gałęzi gospodarki narodowej. Stwierdzenie, że przejmowane przedsiębiorstwo uzdrowiskowe posiada "podstawowe znaczenie dla realizacji ogólnokrajowej polityki uzdrowiskowej", w żaden sposób nie może być utożsamiane z ustawową przesłanką "ważnej gałęzi gospodarki narodowej", od wystąpienia której zależała między innymi możliwość wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego.

Również powołanie się na produkcję wód leczniczych jednocześnie w trzech przedsiębiorstwach uzdrowiskowych, wyklucza spełnienie ustawowej przesłanki "faktycznej wyłączności produkcji" w stosunku do podmiotu objętego procesem nacjonalizacji.

Nawet gdyby produkcja określonej wody leczniczej byłaby realizowana w jednym przedsiębiorstwie uzdrowiskowym, to nie mieściłaby sie ona w pojęciu "produkcji w ważnej gałęzi gospodarki narodowej".

Ponieważ przedsiębiorstwo uzdrowiskowe Z.nie spełniało ustawowych przesłanek wynikających z art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej, gdyż nie posiadało faktycznej wyłączności produkcji wód leczniczych i produkcja ta nie mogła być zakwalifikowana jako ważna gałąź gospodarki narodowej, to orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. o jego nacjonalizacji zostało wydane z naruszeniem art. 3 ust. 4 powołanej wyżej ustawy. Wobec powyższego należy uznać, że Minister Zdrowia w zaskarżonej decyzji słusznie stanął na stanowisku, że orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. zostało wydane z naruszeniem prawa i naruszenie to należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, gdyż dotyczy normy prawa materialnego. Skoro przesłanki wynikające z tej normy nie były spełnione, nie można było w stosunku do przedsiębiorstwa uzdrowiskowego Z. wszcząć postępowania nacjonalizacyjnego.

W ocenie Sądu, ta przesłanka rażącego naruszenia art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej, przesądza o nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. i jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia jego nieważności.

Ustosunkowując się do innych naruszeń prawa mających miejsce w toku postępowania nacjonalizacyjnego zakończonego orzeczeniem Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. należy podzielić stanowisko Ministra Zdrowia, że wszczęcie postępowania nacjonalizacyjnego w stosunku do przedsiębiorstwa uzdrowiskowego Z. nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, tj. po 31 marca 1947r.

Postępowanie nacjonalizacyjne na zasadzie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. miało charakter fakultatywny. W sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa, Rada Ministrów podejmowała uchwałę na wniosek zainteresowanego ministra. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że już sam wniosek zainteresowanego ministra wszczynał postępowanie nacjonalizacyjne.

Sąd podziela stanowisko organu nadzoru poparte orzecznictwem, iż za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu należy uważać / przy braku wyraźnego uregulowania tej kwestii przez ustawodawcę / dzień pierwszej czynności, podjętej w ramach przysługujących kompetencji przez właściwy organ - pod warunkiem poinformowania o tej czynności strony / por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981r. sygn. akt SA 654/81 ONSA 1981r. Nr 1, poz. 15 i akceptujący tezę tego postanowienia wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2001r. sygn. akt IIIKN 176/00 OSNP 2001 Nr 16, poz. 503, przyjmujący, iż datą wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego wobec przedsiębiorstw na podstawie art. 2 i 3 ustawy nacjonalizacyjnej jest dzień ogłoszenia w dzienniku urzędowym wykazu przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji.

Uchwała Rady Ministrów w sprawie przejęcia na własność Państwa niektórych przedsiębiorstw uzdrowiskowych została podjęta dopiero w dniu [...] maja 1947r., a więc po upływie określonego przez ustawę nacjonalizacyjną terminu, i dopiero ona winna być traktowana, jak akt dający formalną podstawę do uruchomienia trybu przejęcia przedsiębiorstwa określonego w art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej.

Zaskarżona decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] czerwca 2005r. wydana została w postępowaniu nieważnościowym. W toku tego postępowania organ skupił się jedynie na badaniu przesłanek świadczących, że orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową służącą do eliminacji z obrotu prawnego aktów administracyjnych dotknietych jedna z kwalifikowanych wad wyliczonych enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa.

Stwierdzenie nieważności decyzji jest mozliwe tylko w sytuacji zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 kpa przy jednoczesnym braku okoliczności, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji. Przepis art. 156 § 2 kpa wskazuje okoliczności, które wyłączają możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, mimo iż dotknieta jest ona jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Są to negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności. W przypadku ustalenia przez organ administracji publicznej, że decyzja zawiera wadę uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności, a jednocześnie wystąpi jedna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 § 2 kpa, rozstrzygniecie organu ogranicza się do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa i wskazania przyczyny, z powodu której nie stwierdzono nieważności decyzji.

Negatywną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest wywołanie przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Ta okoliczność dotyczy wszystkich przesłanek nieważnościowych wyszczególnionych w art. 156 § 1 kpa.

W doktrynie utrwalony jest pogląd, iż przez nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony ostateczną decyzją organu nie może być zweryfikowany /uchylony lub zmieniony/ za pomoca środków dostępnych na gruncie kpa.

Jeśli skutki prawne decyzji administracyjnej mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego oznacza to, iż nie mają one charakteru nieodwracalnego / wyrok SN z 6 kwietnia 1995r. IIIARN 8/95 OSNP 1995/18/223 /.

Sąd Najwyższy w uchwale / 7 / z dnia 28 maja 1992r. III AZP 4/92 OSNC 1992/12/211 stwierdził, że pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych, występujące w przepisie art. 156 § 2 kpa, należy rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie prawa obowiązującego, nie nawiązując do sfery faktów. Odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję. A więc, jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji.

Przechodząc na grunt naszej sprawy należy uznać , organ zasadnie stwierdził, iż orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. obarczone jest wadą nieważności, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa / art. 156 § 1 pkt 2 kpa /. Jednakże organ nadzorczy w toku postępowania nie zbadał, czy to konkretne orzeczenie wywołało nieowracalne skutki prawne. Mocą tego orzeczenia przedsiębiorstwo uzdrowiskowe Z.stanowiące własność firmy Z. Spółka z o.o. zostało przejęte na własność Państwa. Odwrócenie skutku prawnego tego orzeczenia leży w kompetencji organu administracyjnego. Jednakże skarżący podniósł, że w chwili obecnej część składników majątkowych, które stanowiły własność przedsiębiorstwa uzdrowiskowego Z. i zostały przejęte przez Państwo stanowi własność osób fizycznych. Organ ponownie rozstrzygając sprawę ustali jaki był "los" tych składników majątkowych po przejęciu ich na własność Państwa. Czy były w stosunku do nich podejmowane jakieś decyzje administarcyjne, czy ewentualnie były przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. W oparciu o jakie czynności prawne w chwili obecnej właścicielami tych składników majątkowych są osoby fizyczne. Wtedy organ ustali, czy powstały skutki prawne i ewentualnie na jakim etapie, o których możemy mówić, że są nieodwracalne, tzn. wykraczają poza kompetencje organu administracyjnego do ich cofnięcia. Po tak uzupełnionym postępowaniu organ będzie mógł wydać decyzję o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. w całości bądź też tylko w części.

Należy również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że jeżeli obecnie część składników majątkowych przejętych przez Państwo w drodze nacjonalizacji przedsiębiorstwa uzdrowiskowego Z. stanowi własność innych podmiotów niż Skarb Państwa, podmioty te mają interes prawny żeby być stroną postępowania nieważnościowego.

Natomiast Sąd podzielił stanowisko Ministra Zdrowia, że skoro mieniem Spółki "U." S.A. jest w całości mienie państwowe, to podmiot ten jest właściwy do gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i ochrony interesów Skarbu Państwa

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administarcyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.