Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1250/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 17 ust. 1 pkt.2 , ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 137 poz 984
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków  do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Mirosław Bator Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A. w [...]. Oddział w [...] i Zakład Centralny Zakład Odwadniania Kopalń na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 17 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 listopada 2008 r. Starosta R. , na podstawie art. 105 kpa, art. 9 ust. 1 pkt 14e, art. 31 ust. 2, art. 37 pkt 2, art. 42 ust. 1, art. 122 ust. 1 pkt 1 i 8, art. 123 ust. 2 i 3, art. 125 pkt 3, art. 126 pkt 1, art. 127 ust. 1, 6, 7, art. 128, art. 131 ust. 1 i 2, art. 132 ust. 1, 2, 3, 5, 9, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), § 3, § 17 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137, poz. 984) oraz Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. U. UE L Nr 327, str.1, z późn. zmianami) w punkcie I umorzył postępowanie w/s udzielenia pozwolenia wodnoprawnego Spółce Restrukturyzacji Kopalń - Spółce Akcyjnej K. Oddział w C. - [....] na odwadnianie wyrobisk górniczych w Rejonie "[....] " przez selektywne pompowanie na powierzchnię wód słodkich z poziomów 112 m i 202 m, miernie zasolonych z poziomów 310, 410, 600 i solanek z poziomów 690 i 781 m, rurociągami zainstalowanymi w szybie "[....] ", w celu zachowania dopuszczalnego poziomu zatopienia wyrobisk Rejonu "[....] " na rzędnej: - 460,0 m ppt. W punkcie II odmówił wydania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód kopalnianych (łącznie wód słodkich z poziomów 112 i 202 oraz wód miernie zasolonych z poziomów 310, 410, 600), jednym wylotem - 600 mm, położonym w km 46+450 rzeki [....] w ilości Qśr d = 15 000 m3/d, o zawartości chlorków: 7 500 mg Cl-/1, siarczanów: 800 mg SO42-/l, zawiesiny: 35 mg/l. W punkcie III podano, że decyzję podjęto na podstawie dokumentacji pt. "Operat na odwadnianie i odprowadzanie wód dołowych pochodzących z Rejonu "[....] " CZOK do rzeki [....] ", "Dokumentacji określającej warunki hydrogeologiczne w związku ze zmianą poziomu odwadniania zlikwidowanego zakładu górniczego Rejon "[....] " [....] , w/g stanu na 30.06.2003 r.", a także "Studium badawczo-rozwojowego dotyczącego rozwiązania problemu odprowadzania wód dołowych z Rejonu [....] ".

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Spółki Restrukturyzacji Kopalń - Spółka Akcyjna K. Oddział w C. - [....] (SRK S.A. CZOK) z dnia [....] sierpnia 2008 r. Spółka prowadzi odwadnianie wyrobisk górniczych Rejonu "[....] ", w celu zabezpieczenia czynnego zakładu górniczego jakim jest KWK "[....] ", która posiada pośrednie połączenia hydrauliczne z wyrobiskami zlikwidowanej KWK "[....] ". Odwadniany obszar w rejonie "[....] " pokrywa się z byłym obszarem górniczym zlikwidowanej kopalni KWK "[....] ". Dopuszczalny poziom zatopienia wyrobisk Rejonu "[....] " został ustalony na rzędnej: - 460,0 m ppt. W celu utrzymania dopuszczalnego poziomu zatopienia wyrobisk Rejonu "[....] " konieczne jest prowadzenie odwadniania wyrobisk Rejonu "[....] ", do czasu zakończenia eksploatacji KWK "[....] " w strefie przygranicznej.

Postępowanie w zakresie opisanym w punkcie I decyzji zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ I instancji ustalił, że Zakład CZOK prowadzi odwodnienie wyrobisk górniczych Rejonu "[....] " zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym w decyzji Starosty R. Nr [....] . z dnia 25 września 2006 r., która została wydana z datą obowiązywania do dnia 25 września 2016 r.

Odnośnie rozstrzygnięcia w punkcie II organ I instancji wskazał na następujące okoliczności. Ww. decyzją Starosty R. z dnia 25 września 2006 r. udzielono pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód kopalnianych "słodkich" w ilości Qmax=6206 m3/d o maksymalnej zawartości chlorków 1000 mg Cl-/l, siarczanów 500 mg SO42-/l, zawiesiny 35 mg/l do rzeki [....] , w km 46+450, wylotem - 600 mm. W tej samej decyzji Starosta R. odmówił wydania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód miernie zasolonych w ilości Qmax=10281 m3/d, o maksymalnej zawartości chlorków 8500 mg Cl-/l, siarczanów 1000 mg SO42-/l, zawiesiny 35 mg/l, do rzeki [....] w km 46+880 korytem otwartym. Obecnie SRK S.A.CZOK odprowadza wody kopalniane "słodkie" do rzeki [....] , wylotem w km 46+450 zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym oraz odprowadza wody kopalniane "miernie zasolone" do rzeki [....] , wylotem w km 46+880 bez pozwolenia wodnoprawnego. W załączonym do dokumentacji operacie wodnoprawnym zawarto informację dot. ilości i składu wód dołowych w/g prognoz do roku 2015 (jakość i ilość "prognozowana") oraz informacje w zakresie w jakim wnioskodawca wystąpił o wydanie pozwolenia (jakość i ilość "wnioskowana").

Organ odwołał się do treści § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Wskazał, że z przedstawionych w operacie wodnoprawnym obliczeń wynika, iż dla "prognozowanej" do 2015 r. jakości wód miernie zasolonych, wprowadzanych do wód [....] powodować będzie stężenie chlorków w rzece wahające się w granicach 2 076,7 - 2 876,9 mg Cl-/l (w zależności od wielkości przepływu w rzece), a dla "wnioskowanej" jakości wód miernie zasolonych, wprowadzanych do wód [....] powodować będzie stężenie chlorków w rzece wahające się w granicach 2 589,2 - 3 5906,7 mg Cl-/l. W operacie wodnoprawnym załączono również wyniki badań składu wód miernie zasolonych, wprowadzanych aktualnie do rzeki [....] (bez pozwolenia wodnoprawnego), wylotem w km 46+880, przeprowadzane w dniach 06.03.2008, 21.04.2008, 15.05.2008. W skład wprowadzanych wód wchodziły następujące ilości chlorków: 14 610 mg/l, 11 770 mg/l, 10 240 mg/l. Wnioskowane stężenie siarczanów w planowanej do odprowadzania mieszaninie wód "słodkich" i miernie zasolonych, wynosi 800 mg SO42-/l. Wskazując na wpływ określonych wartości stężenia chlorków i siarczanów na ekosystem wodny organ konkludował, że przedstawione wyżej wartości stężenia chlorków i siarczanów będą negatywnie oddziaływać na ten ekosystem. Organ podniósł, że sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w rzece [....] po wprowadzeniu wód dołowych wylotem w km 45+450, będzie wynosiła 2,4 - 3,2 g/l dla "prognozowanych" ilości wód dołowych i 2,9 - 4,0 g/l dla "wnioskowanych" ilości wód dołowych, w zależności od wielkości przepływu wody w rzece (dane z operatu wodnoprawnego). Wartości te w każdym przypadku przekraczają zatem wartość 1 g/l określoną w § 17 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Zdaniem organu I instancji nie zostały również spełnione warunki określone w § 17 ust. 3 rozporządzenia dopuszczające sumaryczną zawartość chlorków i siarczanów większą niż 1 g/l. Odnośnie warunku, że zastosowanie odpowiedniego rozwiązania technicznego jest niemożliwe lub ekonomicznie nieuzasadnione organ podał, że aktualnie w Zakładzie Odsalania "[....] " Sp. z o.o., nie ma możliwości utylizacji wód miernie zasolonych, gdyż od 2002 r. praca instalacji do zatężania wód miernie zasolonych pochodzących z Rejonu "[....] " jest zatrzymana z powodu braku środków finansowych ze strony SRK S.A. CZOK. Analiza aktualnego stanu technicznego instalacji wskazuje, że w celu jej ponownego uruchomienia, konieczne byłoby przeprowadzenie remontu polegającego praktycznie na jej odtworzeniu. W "Studium badawczo-rozwojowym dotyczącym rozwiązania problemu odprowadzania wód dołowych z Rejonu "[....] ", przeprowadzono analizę ekonomiczno- finansową różnych wariantów odprowadzania wód z odwadniania Rejonu "[....] ". Wśród analizowanych wariantów przewidziano wariant IIIb polegający na kompleksowej utylizacji wszystkich zasolonych wód z rejonu "[....] " w nowym zakładzie odsalania "CZOK". Byłby to wariant optymalny technologicznie i ekologicznie, ale najbardziej kosztowny do wdrożenia. SRK S.A. CZOK składając wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wybrał wariant IIb polegający na zmianie sposobu pompowania wód dołowych, polegającego na równomiernym w ciągu doby pompowaniu wód dołowych i równomiernym odprowadzaniu do rzeki, a nie jak dotychczas pompowaniu poza szczytem energetycznym i tym samym okresowym zrzutem wód miernie zasolonych do odbiornika. Nadto organ odwołał się do Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. Wskazał, że dyrektywa wyznacza 15-letni okres na osiągniecie dobrego stanu dla wód powierzchniowych. Ponieważ odwadnianie wyrobisk górniczych prognozowane jest co najmniej do roku 2015, to wiąże się to z wprowadzaniem wód miernie zasolonych zawierających wysokie stężenia chlorków i siarczanów ( suma : 8300 mg/l) do rzeki [....], a tym samym spowoduje to wysokie stężenie chlorków i siarczanów w rzece (suma: 3-4 g/l). Tak wysokie stężenie soli w odbiorniku nie będzie sprzyjało osiągnięciu przez [....] dobrego stanu wód, nie będzie również zapobiegać jego dalszemu pogarszaniu się, co może przyczynić się do nałożenia wysokich kar za niewdrożenie wymagań dyrektywy. Może się zatem okazać, że wysokość nakładów jakie należałoby ponieść na utylizację wszystkich wód dołowych z odwadniania Rejonu "[....] ", będzie ekonomicznie uzasadniona. Ponadto, jak wynika z pisma z dnia [....] października 2008 r. Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego wysokie zasolenie wód [....] aktualnie powoduje straty w jej ekosystemie przez eliminację ryb i dalsze wprowadzanie wód miernie zasolonych do [....] , wiąże się z ponoszeniem kosztów na jej zarybianie. Przechodząc do omówienia dalszych warunków wynikających z § 17 ust. 3 rozporządzenia organ I instancji podniósł, że wysokie stężenie chlorków w rzece (opisane wyżej) będzie powodować szkody w środowisku wodnym, jak również z uwagi na "pogorszenie lub eliminację" większości organizmów słodkowodnych, w tym także ryb będzie utrudniać korzystanie z wód przez innych użytkowników tj. Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w K. Nadto analiza zawartych w operacie wodnoprawnym wyników badań wskazuje, że na całej długości rzeki [....] wartość maksymalna, jak i minimalna sumarycznej zawartości chlorków i siarczanów przekracza wartość 1g/l, nie można zatem przyjąć, że przekroczenie takie występuje jedynie na "krótkim" odcinku rzeki. Rzeka [....] w/g informacji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, zaliczana jest do V klasy jakości wód tj. "wód o złej jakości". O złej jakości [....] na całej długości decydują wskaźniki dla ścieków komunalnych a od punktu pomiarowego poniżej D. wskaźniki charakterystyczne dla wód dołowych. Zatem wprowadzanie wód dołowych do rzeki [....] powoduje szkody w środowisku wodnym, co tym samym stanowi niedopełnienie wymogu art. 31 ust.2 w/w ustawy Prawo wodne.

Organ wskazał, że w piśmie z dnia [....] .2008 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. pozytywnie zaopiniował wniosek SRK S.A. CZOK na odprowadzanie do rzeki [....] wód dołowych w zakresie opisanym w punkcie II decyzji.

Nadto swoje uwagi w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego wniosły: Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w K. , Zakład Odsalania "[....] " sp. z o.o., Gmina i Miasto [....]. Zakład Odsalania "[....] " Sp. z o.o. wskazał, że jest nie jest w stanie obecnie utylizować wód miernie zasolonych, ze względu na długotrwały (ponad 6-letni) postój i związaną z nim korozję postojową a także zużycie techniczne oraz zastosowane (dzisiaj już przestarzałe) rozwiązania technologiczne. Natomiast dla prawidłowego funkcjonowania Zakładu niezbędne jest prowadzenie wód miernie zasolonych rurociągiem, zakończonym wylotem w km 46+880. W ocenie Gminy i Miasta [....] wariant IIIb przedstawiony w "Studium.." jest optymalny. Gmina wniosła w związku z tym o odmowę wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. złożyła Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. Oddział w C. , Zakład "[....] ". Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu II i orzeczeniu o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu II i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu strona odwołująca się podniosła, że organ I instancji przedstawił dane liczbowe dotyczące przewidywanych stężeń zanieczyszczeń w wodach odbiornika, ale nie dokonał porównania z zawartymi w operacie danymi dotyczącymi dotychczasowego sposobu odprowadzania wód miernie zasolonych. Z porównania wynika bowiem, że wnioskowany sposób realizacji odwadniania przy równomiernym zrzucie w ciągu doby mieszaniny wód słodkich i miernie zasolonych poprawia stan jakości wód rzeki [....] poniżej punktu zrzutu. Natomiast zrzut wód miernie zasolonych tylko w okresach poza szczytami energetycznymi powoduje znaczne i skokowe zmiany stężenia chlorków w rzece. Strona odwołująca się podkreśliła, że ekosystem rzeki [....] wskutek długotrwałego oddziaływania antropogenicznego należy do silnie przekształconych działalnością człowieka i każde dążenie do jego poprawy choćby na niewielką skalę stanowi działanie pozytywne w aspekcie ramowych wytycznych Dyrektywy 200/60/WE. Działanie podejmowane i opisane w operacie wodnoprawnym oraz Studium zakłada takie zadania które leżą w granicach możliwości spółki. Odmowa wydania decyzji nawet na dwa, trzy lata powodują, że środki finansowe jakie mogłyby być przeznaczone na ich realizację zostaną przeznaczone na koszty opłat za korzystanie ze środowiska. Powyższy stan rzeczy będzie skutkował dalszym pogarszaniem środowiska wodnego rzeki i spowoduje nałożenie wysokich kar wynikających z ww. Dyrektywy. Strona odwołująca się podkreśliła, że nie ma możliwości utylizacji wód miernie zasolonych. Odnosząc się do argumentów Zakładu Odsalania [....] przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniosła, że nie jest zobowiązana do zabezpieczenia interesów innego podmiotu gospodarczego. Dalej podała, że przyczyną rozpiętości sumarycznej zawartości chlorków i siarczanów, wynikającej z pomiarów WIOŚ w km 40+800 jest obecnie nierównomierne wprowadzanie wód miernie zasolonych tj. zrzut w okresach poza szczytami energetycznymi. Nadto w zlewni rzeki [....] znajdują się inni użytkownicy wód, powodujący przekroczenie 1g/l sumarycznej zawartości chlorków i siarczanów na całej długości rzeki. Odwołująca się zapewniła, że warunki podane przez Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w K. dotyczące monitoringu jakości wód i kosztów zarybiania są możliwe do spełnienia. Powołała się także na pozytywne uzgodnienie RZGW w G. W kwestii przytoczonego w zaskarżonej decyzji stanowiska Gminy i Miasta [....] stwierdziła, że wariant IIIb jest nie możliwy do zrealizowania, nadto zarzuciła, że gmina nie jest stroną postępowania. Strona odwołująca zwróciła również uwagę, że w postępowaniu prowadzonym w 2006 r. organ I instancji zarzucał brak rozpoznania stanu środowiska wodnego rzeki [....] , ekonomicznych aspektów oczyszczania wód miernie zasolonych i określenia wpływu ich zrzutów na jakość odbiornika, co zostało dopełnione w przedłożonym do wniosku opracowaniu "Studium badawczo-rozwojowe dotyczące rozwiązania problemu odprowadzania wód dołowych z Rejonu [....]".

Decyzją z dnia 17 czerwca 2009 r. (znak:.....) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 41 ust. 1, art. 45 ust. 1 pkt 3, art. 126 pkt 1 ustawy prawo wodne oraz § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskowany sposób korzystania z wody nie może być uwzględniony w świetle obowiązujących przepisów. Planowana zmiana sposobu odprowadzania wód kopalnianych spowoduje wprawdzie przywrócenie I klasy czystości pod względem zasolenia na odcinku 430 m rzeki [....] (od km 46+880 do km 46+450) oraz zmniejszenie stężeń chlorków i siarczanów w odprowadzanych wodach, ale jest to zmiana niewielka. Odcinek 430 m rzeki stanowi mniej niż 1% odcinka o długości 46 450 m, na który nadal będą oddziaływać słone wody kopalniane. Zgodnie z wyliczeniem zawartym w operacie wodnoprawnym zmniejszenie stężeń chlorków i siarczanów w wodach odbiornika do poziomu ok. 2,4÷4,0 g/l nadal wielokrotnie przekracza dopuszczalne normy, a możliwość dopuszczenia przekroczenia sumarycznej zawartości chlorków i siarczanów w wodach odbiornika powyżej 1 g/m na krótkich odcinkach nie ma tu zastosowania, gdyż przekroczenie dotyczy całej długości rzeki. Dodatkowo przy określeniu wpływu gospodarki wodnej zakładu na wody powierzchniowe (punkt 11 operatu), charakterystyczne przepływy rzeki [....] zostały przyjęte w sposób niejasny, a ma to niewątpliwie decydujące znaczenie przy formułowaniu wniosków w tym temacie. W operacie określono wpływ stężenia chlorków i siarczanów na funkcjonowanie ekosystemów, z którego wynika, że wprowadzenie powyższych wód kopalnianych będzie powodować szkody w środowisku wodnym, co uniemożliwi prawidłowe funkcjonowanie ekosystemu wodnego rzeki. Nadto organ odwoławczy wskazał, że stanowiska wyrażone przez Zakład Odsalania [....] oraz Burmistrza Gminy i Miasta [....] nie miały zasadniczego wpływu na ustalenia organu I instancji oraz mimo, że zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania nie zostały uznane za jego stronę.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. wniosła Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. Oddział w C. , Zakład "[....] ". Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 80 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, przez nieuwzględnienie, że przepis nakazuje zabezpieczenie czynnych zakładów górniczych ze strony kopalń zlikwidowanych, co polega na odwadnianiu wyrobisk górniczych byłych kopalń, art. 9 § 1 ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015 z dnia 7 września 2007 r. oraz zapisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 27 czerwca 2008 r. w sprawie dotacji budżetowej na finansowanie zabezpieczenia kopalń sąsiednich przed zagrożeniem wodnym, gazowym i pożarowym, wskazując, że ustawa nie przewiduje wydatkowania dotacji budżetowej na odsalanie wód kopalnianych, art. 17 § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego w którym przewidziano możliwość odstępstwa od dochowania wartości 1 g/l chlorków i siarczanów. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła ponownie, że organ nie dokonał porównania dotychczasowego oddziaływania wód z danymi zawartymi we wniosku i operacie wodnoprawnym oraz zwróciła uwagę na zły stan rzeki spowodowany długotrwałą eksploatacją węgla w tym terenie. Nadto podkreśliła, że organy I i II instancji nie uwzględniły faktu, że Zakład Odsalania [....] Sp. o.o. nie ma technicznych możliwości odsalania zbiorczych wód kopalniach z rejonu D. Odsalanie jest również ekonomicznie nieuzasadnione co oznacza spełnienie warunku określonego w § 17 ust. 3 rozporządzenia. Nadto pominięty został fakt, że ponadnormatywne zasolenie wód rzeki na odcinku od miejsca zrzutu wód z Rejonu DD. do ujścia rzeki spowodowany jest oddziaływaniem również położonych niżej zakładów. Nie uwzględniono podejmowanych w miarę możliwości przez stronę skarżącą działań zmierzających do obniżenia zanieczyszczeń w ściekach oraz nie wzięto pod uwagę, że powodem zanieczyszczenia wód rzeki nie jest jedynie Rejon D. , ale wszyscy użytkownicy na odcinku od D. do ujścia. Odmowa nawet warunkowego udzielenia pozwolenia wodnoprawnego nie przyczynia się do poprawy środowiska, gdyż wody kopalniane i tak muszą być odprowadzone ze względu na zagrożenie wodne czynnej Kopalni Węgla Kamiennego "[....]".

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że ustawa prawo wodne stanowi regulację odrębną wobec ustawy prawo geologiczne i górnicze oraz aktów wykonawczych do niego. Przepisy na które powołała się skarżąca spółka nie mogą odnieść skutku w zakresie oceny legalności oraz prawidłowości zaskarżonych skargą decyzji. Zarzut naruszenia § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi organ odwoławczy uznał za niezasadny, wskazując, że nie zostały spełnione określone w nim przesłanki tj. nie spowodowania szkód w środowisku wodnym i nie utrudnienia korzystania z wód przez innych użytkowników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi, sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przepisów powołanych przez organ w podstawie prawnej decyzji wynika, że:

- wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, w myśl art.9 pkt 14 lit.e) ustawy, są ściekami,

- korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych (art.31 ust.2),

- wprowadzanie ścieków do wód jest szczególnym korzystaniem z wód (art.37 pkt 2),

- wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi są obowiązani zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem, w szczególności przez budowę i eksploatację urządzeń służących tej ochronie (art.42 ust.1),

- na szczególne korzystanie z wód i odwodnienie zakładów górniczych wymagane jest pozwolenie wodnoprawne (art.122 ust.1 pkt 1 i 8),

- pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów (art.125 pkt 3 ustawy),

- odmawia się wydania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli m.in. projektowany sposób korzystania z wody nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 125 pkt 3 (art.126 pkt 1),

- informację o wszczęciu postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego właściwy organ podaje do publicznej wiadomości (art.127 ust.6),

- ścieki wprowadzane do wód nie powinny wywoływać w wodach takich zmian fizycznych, chemicznych i biologicznych, które uniemożliwiałyby prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów wodnych i spełnienie przez wody określonych dla nich wymagań jakościowych, związanych z ich użytkowaniem wynikającym z warunków korzystania z wód regionu wodnego (§ 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r w sprawie warunków , jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego - Dz.U. Nr 137 poz.984 z późn.zm.),

- wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych niezależnie od zawartości sumy chlorków i siarczanów, z wyłączeniem wskaźników, które są określone w lp. 16 i 17 w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia, mogą być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących - jeżeli nie narusza to warunków określonych w § 3, a sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, nie przekroczy 1 g/l (§ 17 ust.1 pkt 2 cyt. rozp.),

- ścieki, o których mowa w ust. 1, nie powinny zawierać pozostałych substancji zanieczyszczających w ilościach przekraczających najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 17 ust.2 rozp.),

- jeżeli nie można dotrzymać warunków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, a zastosowanie odpowiedniego rozwiązania technicznego jest niemożliwe lub ekonomicznie nieuzasadnione, na krótkich odcinkach poniżej miejsca wprowadzania ścieków i wód, o których mowa w ust. 1, można dopuścić sumaryczną zawartość chlorków i siarczanów większą niż 1 g/l, jeżeli nie spowoduje to szkód w środowisku wodnym i nie utrudni korzystania z wód przez innych użytkowników (§ 17 ust.3 cyt. rozp.).

Z kolei, jak wynika z przepisu art.41 ust.6 ustawy, organ może określić w pozwoleniu wodnoprawnym wartości zanieczyszczeń w ściekach wyższe niż najwyższe dopuszczalne, jeżeli dotrzymanie najwyższych dopuszczalnych wartości nie jest możliwe, a łącznie zostaną spełnione dwa warunki:

1) dotrzymanie tych wartości nie jest możliwe mimo zastosowania dostępnych technik i technologii oczyszczania ścieków oraz zmian w procesie produkcji,

2) stan wód odbiornika i ich podatność na eutrofizację pozwala na dokonanie odstępstw.

Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy.

Zgodnie z delegacją ustawową zawarta w art.45 ust.1 pkt 3 ustawy, Minister właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej, został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, w tym najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń, oraz warunków, jakie należy spełnić w celu rolniczego wykorzystania ścieków, a także miejsca i minimalnej częstotliwości pobierania próbek ścieków, metodyk referencyjnych analizy i sposobu oceny, czy ścieki odpowiadają wymaganym warunkom.

Z przepisu tego wynika upoważnienie nie tylko do określenia dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń wprowadzanych do wód ścieków, ale i warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód, co oznacza, że warunki te dotyczyć mogą nie tylko ścieków, ale i wód, do których są wprowadzane.

Na podstawie tej delegacji oraz delegacji zawartej w art.45 ust.1 pkt 1 ustawy (upoważnienie do określenia substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, powodujących zanieczyszczenie wód, które powinno być eliminowane [wykaz I], oraz substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, powodujących zanieczyszczenie wód, które powinno być ograniczane [wykaz II]) wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r w sprawie warunków , jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego ( Dz.U. Nr 137 poz.984 z późn.zm.).

Podkreślić należy, że najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń wskazane w tabeli II załącznika Nr 3 do rozporządzenia z dnia 24 lipca 2006 r. , (chlorki - 1 000 mg/l ; siarczany - 500 mg SO4/l) nie dotyczą wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych - co wynika z objaśnień do tabeli).

Ogólną zasadą wynikająca z rozporządzenia z dnia 24 lipca 2006 r. jest, by ścieki wprowadzane do wód nie wywoływały w wodach takich zmian fizycznych, chemicznych i biologicznych, które by uniemożliwiały prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów wodnych i spełnienie przez wody określonych dla nich wymagań jakościowych, związanych z ich użytkowaniem wynikającym z warunków korzystania z wód regionu wodnego.

Z kolei przepis § 17 rozporządzenia zawiera szczegółową regulację dotyczącą wprowadzania do śródlądowych wód powierzchniowych płynących - wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.

W przepisie § 17 ust.1 pkt 2 rozporządzenia wprowadzony został warunek, że wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych niezależnie od zawartości sumy chlorków i siarczanów, z wyłączeniem wskaźników, które są określone w lp. 16 i 17 w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia, mogą być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, jeżeli nie narusza to warunków określonych w § 3 rozporządzenia, a sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, nie przekroczy 1 g/l.

Określenie tego ostatniego warunku (sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, nie może przekroczyć 1 g/l.), odnoszącego się nie do zawartości zanieczyszczeń w ściekach, ale do stanu wód powstałego na skutek ich wprowadzenia, zgodne jest z upoważnieniem ustawowym, wynikającym z art.45 ust.1 pkt 3 ustawy.

Przepis § 17 ust.3 rozporządzenia statuuje warunki przyjęcia przez organ jeszcze dalej idącego odstępstwa od zasady.

Wynika z niego, że wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych mogą być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, nawet wtedy, gdy spowodują, że sumaryczna wartość chlorków i siarczanów w tych wodach będzie większa niż 1 g/l, jeżeli łącznie spełnione są przesłanki:

1) zastosowanie odpowiedniego rozwiązania technicznego jest niemożliwe lub ekonomicznie nieuzasadnione,

2) przekroczenie parametru sumarycznej wartości chlorków i siarczanów w tych wodach (określonego na 1 g/l) nastąpi na krótkich odcinkach poniżej miejsca wprowadzenia wód,

3) nie spowoduje to szkód w środowisku wodnym,

4) nie utrudni korzystania z wód przez innych użytkowników.

Wobec powyższego, skoro przesłanki uprawniające organ do zastosowania wyjątku są inaczej określone w art.41 ust.6 ustawy i w § 17 rozporządzenia, koniecznym staje się rozważenie, która z tych regulacji winna mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Ponieważ na podstawie przepisu art.41 ust.6 ustawy organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może określić w pozwoleniu wodnoprawnym wartości zanieczyszczeń w ściekach wyższe niż najwyższe dopuszczalne wartości zanieczyszczeń określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3, a zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem z dnia 24 lipca 2006 r. najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń wskazane w tabeli II załącznika Nr 3 do rozporządzenia z dnia 24 lipca 2006 r. , dotyczące chlorków i siarczanów nie dotyczą wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, to hipoteza tego przepisu w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona.

Dlatego też prawidłową podstawą rozstrzygnięcia przyjętą przez organy jest przepis § 17 rozporządzenia.

Brzmienie przepisu § 17 ust.3 rozporządzenia : "Jeżeli nie można dotrzymać warunków ( ......) można dopuścić sumaryczną zawartość chlorków i siarczanów większą niż 1 g/l, jeżeli nie spowoduje to szkód w środowisku wodnym i nie utrudni korzystania z wód przez innych użytkowników", wskazuje, że decyzja organu wydana na jego podstawie, podjęta jest w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Przez "uznanie administracyjne" rozumie się bowiem takie uregulowanie kompetencji organu administracji, że organ ten może rozstrzygnąć sprawę administracyjną w różny sposób przy tym samym stanie faktycznym i każde rozstrzygnięcie sprawy jest legalne (Prawo administracyjne. Wydawnictwo LexisNexis. Warszawa 2003). Przepisy ustanawiające uznanie administracyjne mogą być skonstruowane w ten sposób, że zawierają sformułowanie "organ może". Jednocześnie podkreślić należy, że nie w każdej sytuacji, gdy przepis zawiera sformułowanie "organ może" stanowi to o jego uznaniowym charakterze. Uznaniowy charakter decyzji zobowiązuje organ do wyczerpującego wyjaśnienia powodów jej podjęcia.

Wniosek organu, że przesłanki z § 17 ust.3 rozporządzenia nie zostały spełnione, co uniemożliwiło wydanie pozytywnej decyzji, podjęty został na podstawie następujących ustaleń:

Ad.1) - Zakład Odsalania "[....] " sp. z oo jest w stanie odpłatnie przyjmować do odsalania większą ilość solanki oraz nie ma możliwości utylizacji wód miernie zasolonych z powodu zatrzymania instalacji. Jej ponowne uruchomienie możliwe jest po przeprowadzeniu remontu, polegającego na odtworzeniu instalacji (ustalenie dokonane na podstawie operatu wodnoprawnego).

Według wariantu III b "Studium badawczo-rozwojowego" optymalnym wariantem, ale najkosztowniejszym, jest kompleksowa utylizacja wszystkich zasolonych wód z rejonu "[....] " w nowym zakładzie odsalania CZOK (na podstawie Studium badawczo-rozwojowego dotyczącego rozwiązania problemu odprowadzania wód dołowych z Rejonu...."). W związku z Dyrektywą 2000/60WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U.UE. L Nr 327 z późn.zm.) brak możliwości osiągnięcia dobrego stanu wód rzeki [....] , spowodowany m.in. wysokim zasoleniem jej wód, może przyczynić się do nałożenia wysokich kar za niewdrożenie wymagań dyrektywy. Może się okazać, że wysokość nakładów jakie należy ponieść na utylizację wszystkich wód dołowych z odwadniania Rejonu "[....] ", będzie ekonomicznie uzasadniona.

Ad.2) - na całej długości rzeki [....] wartość maksymalna i minimalna sumarycznej zawartości chlorków i siarczanów przekracza wartość 1g/l dopuszczoną rozporządzeniem z dnia 24 lipca 2006 r., co powoduje, że nie można przyjąć, że przekroczenie tego wskaźnika nastąpi na krótkim odcinku rzeki (na podstawie wyników badań z 2007 r. zawartych w operacie wodnoprawnym),

Ad.3) - rzeka [....] zaliczana jest do V klasy jakości wód, tj. "wód złej jakości", o czym decydują wskaźniki dla ścieków komunalnych na całej jej długości, a od punktu pomiarowego poniżej [....] wskaźniki charakterystyczne dla wód dołowych. Oznacza to, że wprowadzanie wód dołowych do rzeki [....] powoduje szkody w środowisku wodnym.

Ad.4) - wprowadzenie wód dołowych we wnioskowanej ilości i jakości będzie utrudniało korzystanie z wód przez Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w K. , gdyż wysokie zasolenie wód [....] powoduje straty w jej ekosystemie przez eliminację ryb. Dalsze wprowadzanie wód miernie zasolonych do [....] wiąże się z ponoszeniem kosztów na jej zarybianie (na podstawie pisma Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w K. z dnia 23.10.2008 r).

W związku z powyższym skonstatować należy, że ustalenia organu opisane wyżej w punktach Ad 1), Ad 3) i Ad 4) są niepełne. Organ nie wykazał, że nie została spełniona przez wnioskującego o wydanie pozwolenia wodnoprawnego negatywna przesłanka, że zastosowanie odpowiedniego rozwiązania technicznego jest niemożliwe lub ekonomicznie nieuzasadnione. Organ przytoczył jedynie treść zgromadzonych w sprawie dowodów nie dokonując ich oceny. Nadto, rozważania dotyczące ekonomicznych skutków niewdrożenia wymagań Dyrektywy 2000/60WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r, jako obciążające państwo członkowskie, a nie wnioskodawcę, są bez znaczenia dla oceny ziszczenia się omawianej przesłanki. Ustalenia organu w zakresie niespełnienia przesłanki o nie spowodowaniu szkód w środowisku wodnym przez wprowadzenie do śródlądowych wód powierzchniowych płynących wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych przekraczających dopuszczalne wskaźniki zanieczyszczeń w istocie ograniczyły się do stwierdzenia, że wprowadzanie wód dołowych do rzeki [....] powoduje szkody w środowisku wodnym. Organ I instancji nie ustosunkował się jednakże do twierdzeń wnioskodawcy, że proponowane przez niego rozwiązania przyczynią się do polepszeniu stanu rzeki. Organ odwoławczy ustalił z kolei, że "planowana zmiana sposobu odprowadzania wód kopalnianych spowoduje wprawdzie przywrócenie I klasy czystości pod względem zasolenia na odcinku 430 m rzeki [....] (od km 46 + 880 do km 46 + 450) oraz zmniejszenie stężeń chlorków i siarczanów w odprowadzanych wodach, ale jest to zmiana niewielka". Zwrócił również uwagę, że "przy określaniu wpływu gospodarki wodnej zakładu na wody powierzchniowe (pkt 11 operatu) charakterystyczne przepływy rzeki [....] zostały przyjęte w sposób niejasny, a ma to niewątpliwie decydujące znaczenie przy formułowaniu wniosków w tym temacie". Mimo dokonania takiej oceny, zaniechał wyjaśnienia tych niejasności. Dokonując ustaleń w zakresie spełnienia przesłanki, że wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych niezależnie od zawartości sumy chlorków i siarczanów mogą być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, o ile nie utrudni to korzystania z wód przez innych użytkowników, organy przytoczyły jedynie treść pisma Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w K. z dnia 23.10.2008 r. Tymczasem, dla dokonania oceny, czy wprowadzenie wód dołowych do rzeki [....] utrudni, wskutek wydania wnioskowanego pozwolenia, korzystanie z wód przez innych użytkowników należało ustalić dotychczasowy sposób tego korzystania, hipotetyczne warunki korzystania w wyniku wydania pozwolenia i dopiero wówczas dokonać oceny, czy wprowadzenie do rzeki wód kopalnianych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego utrudni to korzystanie.

Uwagi powyższe niewątpliwie świadczą o nienależytym rozpoznaniu sprawy w tym zakresie.

Skoro jednakże, dla zastosowania przepisu § 17 ust.3 rozporządzenia, niezbędnym jest, aby przekroczenie parametru sumarycznej wartości chlorków i siarczanów w wodach (określonego na 1 g/l) nastąpiło na krótkich odcinkach poniżej miejsca wprowadzenia wód, to niesporne ustalenie organu, że na całej długości rzeki [....] wartość maksymalna i minimalna sumarycznej zawartości chlorków i siarczanów przekracza tę wartość, wydanie pozwolenia wodnoprawnego na jego podstawie byłoby sprzeczne z prawem.

Dlatego też wskazane wyżej uchybienia organu nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, co powoduje, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym Sąd do jej uchylenia.

Wobec powyższego, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.