Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 533/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-01-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1,  art. 258 par. 2  pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 31 lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu do uiszczenia wpisu od skargi (w kwocie 200 zł) wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 31 lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, K. K. (dalej skarżący) złożył wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata (konkretnie adwokata M. J.).

W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiadającą żadnego majątku, zaś podejmowane próby poszukiwania pracy z pożądanym skutkiem jest utrudnione przez częste wyjazdy w celu dokonania oględzin pojazdów znajdujących się w różnych częściach kraju (co ma miejsce w związku z toczącymi się postępowaniami prowadzonymi przez organa celne). Zaznaczył zarazem, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej od 1 października 2011 r. w wyniku działań organów celnych. Jednocześnie wskazał, iż nie posiada własnego rachunku bankowego (jak twierdzi posiadane przez niego konto firmowe zostało zamknięte wraz z zakończeniem działalności gospodarczej).

Ponadto skarżący oświadczył, że koszty utrzymania mieszkania i mediów z nim związanych ponosi jego właściciel (matka skarżącego I. K.), natomiast wyżywienie i inne koszty utrzymania pokrywane są z dochodów żony w wysokości 1.669,05 zł netto. Przy tym nadmienił, iż w soboty i niedziele wraz z całą rodziną zmuszeni są do korzystania z pomocy teściowej i matki w postaci serwowanych posiłków.

W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał, że w jego gospodarstwie domowym pozostaje również żona i dwoje niepełnoletnich dzieci, oraz że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego stanowią kwotę 1.669,05 zł (uzyskiwane przez żonę skarżącego ze stosunku pracy). W załączeniu skarżący przedłożył kserokopie następujących dokumentów:

- zaświadczenia z 14 października 2015 r., w którym potwierdzono, iż skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku,

- decyzji Starosty Nyskiego o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 10 stycznia 2012 r.,

- decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku na okres 6 miesięcy i decyzji o utracie prawa do zasiłku, zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach z 8 sierpnia 2011 r.,

- zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS z 5 sierpnia 2011 r.,

- wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego S. K.,

- zeznań o wysokości osiąganego dochodu przez skarżącego i jego żonę w latach podatkowych 2013 i 2014 (PIT-37).

Opisane wyżej kserokopie dokumentów znajdują się aktach sprawy o sygnaturze I SA/Op 521/15.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.).

Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winno być stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie (skierowane przykładowo do osób pozbawionych dochodów lub osób, których dochody są tak niewielkie, że nie są w stanie pokryć niezbędnych kosztów utrzymania).

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu.

Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.).

Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też dane wynikające z przedłożonych kserokopii dokumentów, referendarz sądowy uznał, że były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jego gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 7 i 10 grudnia 2015 r. wezwano skarżącego do przekazania:

- szczegółowej pisemnej informacji na temat kosztów ponoszonych przez niego i rodzinę w skali miesiąca na bieżące utrzymanie (z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, zakupu wyżywienia i innych kosztów niezbędnych dla utrzymania z podaniem ich wysokości w skali miesiąca) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość poniesienia tych kosztów,

- pisemnej informacji odnośnie innych wydatków niż bieżące koszty utrzymania również z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi taki stan

- szczegółowej pisemnej informacji na temat zakresu wsparcia udzielanego przez jego matkę i teściową wraz z dowodami, z których wynikałoby rodzaj i skala tego wsparcia,

- dokumentów potwierdzających koszty utrzymania lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje wraz z rodziną,

- dokumentu, z którego wynikałby aktualny status lokalu mieszkalnego, zamieszkałego przez niego i jego rodzinę.

- szczegółowej informacji na temat losów majątku oraz zasobów finansowych pozostałych po zakończeniu działalności gospodarczej, które należy potwierdzić stosownymi dowodami,

- wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez niego działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez niego podejmowane,

- szczegółowej informacji na temat dochodów jego rodzica (I. K.), który - według oświadczenia zawartego w formularzu PPF – udziela mu wsparcia finansowego w postaci ponoszenia kosztów wraz z dowodami potwierdzającymi informacje w tym zakresie ,

- kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych przez tegoż rodzica w 2014 r. (PIT),

- kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych jego i rodzica za ostatnie 3 miesiące.

W odpowiedzi skarżący przekazał 2 pisma (sporządzone 30 grudnia 2015 r.), w których poza potwierdzeniem informacji zawartych w urzędowym formularzu PPF wskazał również, że lokal mieszkalny, w którym mieszka wraz z rodziną jest własnością matki I. K. i to ona ponosi koszty związane z jego utrzymaniem (czynsz-368,38 zł oraz "media w zależności od zużycia"), że w związku ze specyfiką działalności gospodarczej (pośrednictwo i kojarzenie klientów w sprzedaży nowych samochodów pochodzących od autoryzowanych dealerów marki) jego firma nie posiadała większego majątku (wynajęty lokal biurowy i plac komisowy), że nie są mu znane jakiekolwiek dane odnośnie dochodów matki, oraz że nie ma możliwości przedstawienia kserokopii zeznania podatkowego ani też innych dowodów dokumentujących jej sytuację majątkową. W załączeniu skarżący przedłożył pismo matki zawierające potwierdzenie przedstawionych przez niego informacji w zakresie uzyskanego wsparcia oraz oświadczenie o odmowie przekazania jakichkolwiek danych na temat jej sytuacji finansowej, a także kserokopie: zaświadczenia wystawionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową "A" w [...] na temat członkostwa jego matki wraz z informacją dotyczącą obowiązkowych opłat, dowodu dokonania zapłaty na rzecz B Sp. z o. o., zawiadomienia o założeniu księgi wieczystej i dokonaniu w niej wpisu odnośnie lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w [...] przy ul. [...]. Kserokopie wymienionych dokumentów znajdują się w aktach sprawy o sygnaturze I SA/Op 521/15.

W ocenie referendarza przekazane przez skarżącego, w związku z wezwaniem, informacje wraz z załączonymi kserokopiami dokumentów nie można uznać za wywiązanie się z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i finansową.

Przede wszystkim należy wskazać, iż skarżący nie przekazał żadnych danych o sytuacji finansowej swojego rodzica, na którego utrzymaniu znajduje się, on, żona i dwoje ich dzieci. W sytuacji, gdy jak twierdzi skarżący, zamieszkuje u rodzica, nawet jeżeli zaprzecza jakoby było to wspólne gospodarstwo domowe, to powinien wskazać szczegółowe dane o majątku i dochodach osób, na których utrzymaniu się znajduje. Dla oceny, że mamy do czynienia ze wspólnym gospodarstwem domowym nie ma istotnego znaczenia, że tego rodzaju wsparcie jak w przypadku jego rodzica jest oparte na życzliwości czy gościnności. Informacje te nie pozostają zaś bez wpływu na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Skoro skarżący twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji swoich praw, to istnieje konieczność oceny nie tylko, czy może samodzielnie finansować swój udział w postępowaniu, ale i czy pomoc, której może udzielić jego rodzina, jest wystarczająca na zabezpieczenie tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania prawa pomocy z budżetu państwa.

Zatem w przypadku gdy skarżący nie przekazał informacji i dowodów mogących obrazować w pełni sytuację finansową i majątkową jego gospodarstwa domowego należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłankę określoną w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Uchylanie się od przekazania wszystkich żądanych informacji wskazuje zarazem na brak współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 NSA podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl. ).

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.