Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 845/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as.sąd.WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Banku Pocztowego "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę oddala skargę. /-/ K. Nikodem /-/ J. Małecki /-/ G. Gorzan


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2002r. Bank Pocztowy "A" w P. zwrócił się do Urzędu Miasta P. o rozłożenie zaległości w wysokości [...]zł z tytułu podatku od środków transportowych na 12 rat miesięcznych płatnych do ostatniego dnia każdego miesiąca. Strona wskazała we wniosku, że Bank nie korzysta z pojazdu, jest jedynie właścicielem pojazdu marki [...] na podstawie umowy przewłaszczenia zawartej na zabezpieczenie udzielonego kredytu R.G. . Zdaniem strony, podatek od środków transportowych obciąża posiadacza samochodu, ponieważ umowa przewłaszczenia nakłada na kredytobiorcę (posiadacza pojazdu) obowiązek utrzymania pojazdu, w tym także dokonywania wszelkich opłat. Z uwagi na trudną sytuację finansową kredytobiorcy – R.G. , Bank w imieniu kredytobiorcy, wnosi o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, z uwagi na ważny interes.

Następnie wnioskiem z dnia [...]stycznia 2003r. Bank Pocztowy "A" w P. zwrócił się o umorzenie odsetek od zaległości z tytułu podatku od środków transportowych w kwocie [...]zł od pojazdu marki [...] nr rej. [...]. We wniosku wskazuje, że Bank stał się właścicielem pojazdu na podstawie umowy przewłaszczenia, posiada jedynie prawo własności samochodu, lecz nie jest posiadaczem pojazdu. Umowa przewłaszczenia nakłada na kredytobiorcę obowiązek utrzymania pojazdu, w tym także dokonywania wszelkich opłat i podatków. Bank nie ma możliwości kontrolowania opłacania podatków przez kredytobiorców, a Urząd Miasta nie poinformował podatnika o powstałych zaległościach. Zdaniem podatnika, Bank nie powinien ponosić odpowiedzialności za powstałą zwłokę. W dniu [...] stycznia 2003r. wpłynął ponowny wniosek do Urzędu Miasta P. o umorzenie odsetek w wysokości [...]zł. z tytułu podatku od środków transportowych od pojazdu marki [...]nr [...]. We wniosku podnosi ponownie, że Bank jest jedynie właścicielem pojazdu, nie jest jego posiadaczem, obowiązek zapłacenia podatku spoczywa, zgodnie z umową przewłaszczenia na użytkowniku, w tym przypadku S.R. , który w ustawowym terminie opłacał podatek od tego pojazdu w Urzędzie Miasta i Gminy w S., ponieważ taką informację otrzymał od Urzędnika Urzędu Miasta i Gminy w S.. Zdaniem strony, zaległość powstała z przyczyn niezawinionych ani przez Bank ani przez użytkownika samochodu. Bank nie powinien ponosić odpowiedzialności za powstałą zaległość. Pismem z dnia [...] marca 2003r. strona rozszerzyła uzasadnienie wniosków z dnia [...] grudnia 2002r., [...]stycznia 2001r. i [...]stycznia 2003r., w którym podnosi, że istotny w sprawie jest fakt, że Bank nabył własność pojazdów na podstawie umowy przewłaszczenia. Instytucja przewłaszczenia rzeczy statuuje szczególną formę własności rzeczy – własność powierniczą. Mocą tej umowy na Bank przeszła własność rzeczy, natomiast posiadaczem rzeczy i osobą z tej rzeczy korzystającej jest nieprzerwanie użytkownik rzeczy. Bank nigdy rzeczą nie władał, tym bardziej nie wykorzystywał jej do prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem strony, skoro mamy do czynienia z własnością powierniczą, a nie pełnym prawem własności, gdzie prawo do korzystania z rzeczy nie posiada właściciel, dla prawidłowego rozpoznania wniosków podatnika, konieczne jest rozpoznanie sytuacji prawnej, finansowej i majątkowej rzeczywistych posiadaczy samochodów, korzystających z nich do prowadzenia działalności gospodarczej. Pozbawienie ich prawa do przedstawiania za pośrednictwem Banku argumentów i dowodów przemawiających za uwzględnieniem wniosków byłoby niezgodne z interesem podatników. Bank nie korzysta z pojazdów, od których nie uiszczono podatku od środków transportowych, i nie wykorzystuje tych pojazdów do swojej działalności gospodarczej. Samochody są wykorzystywane przez użytkowników, to oni korzystają z dróg publicznych, dlatego nie właściciel, ale użytkownik powinien ponosić wszelkie opłaty.

Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...]. nr [...] Prezydenta Miasta P. zaległość podatkową za lata 2000 – 2003 w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami w podatku od środków transportowych za pojazd o numerach rejestracyjnych [...] rozłożono na 12 rat, odmówiono natomiast umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł od zaległości w podatku od środków transportowych za 2002r. za pojazd o numerach rejestracyjnych [...] oraz odmówiono umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł od zaległości w podatku od środków transportowych za 2002r. za pojazd o numerach rejestracyjnych [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że z uwagi na fakt, że w złożonych wnioskach strona kwestionowała istnienie po jej stronie obowiązku podatkowego, uznając, że obowiązek ten spoczywa na osobach, które faktycznie korzystają z pojazdów, ponieważ Bank stał się właścicielem pojazdów na podstawie umowy przewłaszczenia z kredytobiorcą na zabezpieczenie kredytu, Prezydent Miasta przeprowadził postępowanie wyjaśniające w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta P. . Z zbadanych dokumentów wynika, że Bank Pocztowy jest właścicielem wszystkich pojazdów objętych wnioskiem, nie ma współwłaścicieli pojazdu, natomiast osoby wymienione we wnioskach figurują jako użytkownicy. W związku z powyższym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 9, poz. 31, ze zm.) obowiązek podatkowy ciąży na Banku, który jest właścicielem pojazdów. Organ jednakże po przeanalizowaniu materiału dowodowego na podstawie art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ze względu na ważny interes podatnika , uwzględnił wniosek podatnika i rozłożył zaległość podatkową z tytułu nieopłaconego podatku od środku transportu za pojazd o numerach rejestracyjnych [...] za lata 2000-2002 na 12 rat. Zdaniem organu spłata zaległości w ratach stanowi daleko idącą pomoc dla podatnika. Organ podatkowy nie znalazł podstaw do umorzenia odsetek od podatku. Wskazał, że zgodnie z art. 67 Ordynacji podatkowej wniosek o umorzenie odsetek musi być uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Umorzenie zaległości czy odsetek, zdaniem Prezydenta Miasta P [...], ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest płacenie podatku. Organy nie są zobowiązane do informowania podatników o kwotach zaległości. Podatnik natomiast uchylał się od płacenia podatku, czego konsekwencją są naliczone odsetki. Organ przeanalizował sytuację materialną wnioskodawcy i uznał, że jego sytuacja nie należy do szczególnych.

Od decyzji Prezydenta Miasta P. strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej umorzenia odsetek od wnioskowanych zaległości od podatku od środków transportowych i zmianę tych decyzji poprzez ich umorzenie. Podatnik wskazuje, że powstanie zwłoki w opłacaniu podatku nie było przez Bank zawinione, jak również Bank nie uchylał się świadomie od zapłaty podatku. Ponownie wskazuje, że użytkownicy, zgodnie z umową, mieli obowiązek opłacania podatków. Użytkownik samochodu [...] o numerach rejestracyjnych [...] zgodnie z informacją otrzymaną w urzędzie, opłacał podatek w Urzędzie Miasta i Gminy w S.. Organ podatkowy natomiast nie poinformował Banku o istniejących zaległościach. Opieszałość organu podatkowego spowodowała naliczenie odsetek za zwłokę. Bank nie ma możliwości kontrolowania opłacania podatku przez kredytobiorcę. Istotną kwestią, w ocenie odwołującego, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, że Bank nie ponosi winy za powstałe zaległości. Organ podatkowy pierwszej instancji pominął tę okoliczność, jak również pominął dowody, które świadczą o dobrej wierze Banku. W świetle zebranych dowodów przez organ pierwszej instancji, zdaniem podatnika, nie ma podstaw do przyjęcia, że Bank powinien być dyscyplinowany w wykonywaniu swoich obowiązków i ponosić karę za świadome uchylanie się od ich wykonywania. Zebrane dowody ewidentnie wskazują na winę organów podatkowych.

Decyzją z dnia [...] . nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydana w trybie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanek do umorzenia, organ nie ma obowiązku umorzenia zaległości. Wskazane okoliczności przez podatnika we wniosku o umorzenie odsetek nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. Nie ma bowiem znaczenia fakt posiadania czy też nieposiadania pojazdu na obowiązek podatkowy. Zawarte w umowie przewłaszczenia postanowienia nakładające na kredytobiorców obowiązek ponoszenia kosztów użytkowania pojazdów pozwalają jedynie Bankowi dochodzić od swoich klientów należności. Organ odwoławczy wskazuje, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek jest instytucją nadzwyczajną , ponieważ doprowadza do wygaśnięcia obowiązku, a regułą jest płacenie podatku.

Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. i umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wymienionych we wnioskach, będących przedmiotem postępowania. Skarżący ponownie podnosi argumenty zawarte w odwołaniu, wskazując, że Bank nie ponosi winy w powstaniu zaległości podatkowych. Jego zdaniem, skarżący wyczerpująco wykazał wyjątkowość i nadzwyczajność okoliczności, które przyczyniły się do powstania zaległości podatkowych z tytułu opodatkowania środków transportowych o numerach rejestracyjnych [...] i [...] ., przez dokładne wskazanie charakteru prawnego łączącego skarżącego i użytkowników pojazdów. Wskazane przez skarżącego okoliczności nie zostały przez organy podatkowe zakwestionowane. Skoro organy nie zakwestionowały zawarcia umów przewłaszczenia, to, zdaniem skarżącego, zupełnie niezrozumiałe jest nieuznanie wyjątkowych warunków gospodarczych, w jakich przyszło działać użytkownikom pojazdów. Występujące okoliczności nadzwyczajne w przedmiotowej sprawie w pełni uzasadniają wniosek o umorzenie odsetek od zaległości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, wskazując, że z uzasadnienia skargi, jak i wcześniejszych wniosków podatnika wynika, że skarżący wywodzi z faktu niezawinionego, jego zdaniem, powstania zaległości konieczność umorzenia odsetek naliczonych od zaległości podatkowych. Natomiast obowiązek zapłaty odsetek od zaległości podatkowych przez podatnika jest niezależny od faktu, czy opóźnienie w zapłacie podatku nastąpiło z winy podatnika czy też nie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. Sprawa będąca przedmiotem rozstrzygania oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, zgodnie bowiem z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zwrot "może" oznaczać , że w każdym wypadku rozstrzygania o umorzeniu zaległości podatkowych bądź odsetek za zwłokę, organy podatkowe mają wybór rozstrzygnięcia, po wnikliwym przeanalizowaniu wniosku i zebranego materiału dowodowego co do istnienia przesłanek powołanych w w/w przepisie. W odniesieniu do spraw objętych uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w kwestie owego uznania, jedynie bada prawidłowość prowadzonego postępowania.

Strona uzasadniając wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w zakresie podatku od środków transportowych wskazała, że podatek winien obciążać posiadaczy pojazdów, ponieważ Bank Pocztowy posiada co prawda prawo własności, jednakże nie korzysta z pojazdów., ponieważ pojazdy stanowią własność Banku na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie kredytów. Zgodnie z zawartymi umowami cywilno- prawnymi, kredytobiorcy ponoszą obowiązek ponoszenia wszelkich opłat związanych z użytkowaniem pojazdów. Ponadto strona wskazuje, że Bank nie ma możliwości kontrolowania opłacania podatku od środków transportowych przez użytkowników pojazdów. Zdaniem strony, to przez działanie bądź zaniechanie organów podatkowych powstały odsetki za zwłokę, ponieważ organy nie poinformowały Banku o zaległościach.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, podatnik nie wykazał w toku postępowania, że zachodzą przesłanki określone w powołanym wcześniej art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczności nie uzasadniały pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Organy podatkowe słusznie wskazały w zaskarżonych decyzjach, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 9 poz. 84) obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Za właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany. Z dokumentów znajdujących się w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta wynika, że skarżący jest właścicielem pojazdów, od których nie opłacono w terminie podatku od środków transportowych. Bez znaczenia dla powstania zobowiązania podatkowego są postanowienia umów cywilnoprawnych zawartych między Bankiem a kredytobiorcą, regulują one wyłącznie prawa i obowiązki stron tych umów. Strona skarżąca składając wniosek o umorzenie odsetek potwierdza, że to na Banku Pocztowym ciążył obowiązek podatkowy, ponieważ prawo domagania się umorzenia zaległości podatkowych czy też odsetek za zwłokę jest prawem o charakterze osobistym, związanym wyłącznie z podmiotem będącym podatnikiem.

Umorzenie zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną i tylko w nadzwyczajnych okolicznościach może być stosowana. Użyte w powołanym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" to pojęcia niedookreślone. Jak wskazuje doktryna oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości czy odsetek, lecz decydują o tym kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości takich jak: zdrowie, życie, miejsca pracy, możliwości egzystencji. Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć takie postępowanie, które respektuje wartości wspólne dla całego społeczeństwa: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa itp. Umorzenia odsetek nie uzasadnia również przekonanie strony, że obowiązek podatkowy winien ciążyć na innym podmiocie.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenie. Organ uznając, że strona nie wykazała istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego i okoliczności przemawiających za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia odsetek, odmówiła ich umorzenia. W toku postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wydana decyzja odmawiająca umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

/-/ K. Nikodem /-/ J. Małecki /-/ G. Gorzan

AR