Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 885/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 18  ust. 2 i  ust. 3, 53  ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 105, art. 126
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 15, art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 8 ust. 1 i  ust. 2, art. 48  ust. 1 i  ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 328 poz 21  art. 4 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r.  rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy,  Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji

SENTENCJA

Dnia 29 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni "N" na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zmiany we wniosku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu zażalenia Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...], powołując się przepis art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] lipca 2009r. odmawiające przywrócenia tejże Spółdzielni terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2004.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że dnia [...] kwietnia 2009r. Spółdzielnia [...] złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 z zaznaczonym celem złożenia: "zmiana do wniosku". Wraz ze wskazaną powyżej zmianą Spółdzielnia złożyła pismo, w którym wniosła o:

1) zmianę na podstawie art. 155 kpa decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. w sprawie przyznania płatności za rok 2004,

2) wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa i uchylenie decyzji dotychczasowej oraz wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy,

3) przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W uzasadnieniu powyższego pisma, odnosząc się do wniosku o przywrócenie

terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, strona wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, albowiem do czasu zapoznania się z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009r. nie posiadała wiedzy, iż członkowie RSP [...] nie prowadzili działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, a faktycznym użytkownikiem była Spółdzielnia. W związku z powyższym wnioskodawca złożył zmianę do wniosku na rok 2004, polegającą na dodaniu nowych działek ewidencyjnych, wskazanych w pozycjach od 56 do 189.

Nadto w piśmie z dnia [...] czerwca 2009r. strona doprecyzowała, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2004 rok został złożony przez Spółdzielnię w terminie, zaś "obecnie następuje tylko jego korekta w zakresie deklarowanej powierzchni".

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR rozpatrując wniosek Spółdzielni w części obejmującej przywrócenie terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2004 podniósł, iż w dniu [...] czerwca 2004r. Spółdzielnia

ta składając w Biurze wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych

na rok 2004 oświadczyła m.in. że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencję o każdej zmianie dotyczącej wykorzystywanych gruntów, powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności.

Mając na względzie powyższe, organ I instancji przyjął, że wnioskodawca posiadał wiedzę odnośnie faktu, iż płatności bezpośrednie przyznawane są na wniosek

beneficjenta, wyłącznie do areału przez niego zgłoszonego, przy czym to wnioskodawca decyduje jaka powierzchnia uprawianych działek zostanie do dopłat zadeklarowana. Kierownik zaznaczył, iż wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawki płatności.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR analizując prośbę o przywrócenie terminu do złożenia zmiany do wniosku podkreślił, iż przywrócenie terminu jest instytucją prawa procesowego, mającą na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego. Na podstawie tychże przepisów organ administracji jest uprawniony do przywracania terminów przewidzianych wyłącznie przepisami prawa procesowego, a nie materialnego. Organ podniósł, iż zarówno termin złożenia wniosku, jak i wszelkich zmian do wniosku jest terminem materialnoprawnym, określonym w przepisach prawa krajowego i unijnego obowiązujących w 2004 roku tj. ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej płatności obszarowej dla republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, jak również aktualnie obowiązujących przepisów ustawy 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) i Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż w 2004r. termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności został wyznaczony na okres od [...] kwietnia do [...] czerwca 2004r., przy czym wnioski złożone po dniu [...] czerwca, lecz nie później niż do 30 czerwca 2004r., uznawało się za złożone z zachowaniem terminu. W przypadku zmian do wniosku, polegających na dodaniu działek rolnych, ostatnim dniem do złożenia zmiany deklaracji był - stosownie do dyspozycji art. 4 ust. 2 ww. rozporządzenia 2199/2003 - dzień 15 lipca 2004r.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia złożonego przez Spółdzielnię wniosku,

organ I instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok.

Pismem z dnia [...] lipca 2009r. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna [...] złożyła do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zażalenie na wskazane powyżej postanowienie, zarzucając temu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego zawartych w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 poprzez ich niezastosowanie. Spółdzielnia wskazała, iż przepisy wspólnotowe przewidują możliwość złożenia zmiany do wniosku po upływie ustalonego terminu, w przypadku, gdy jest to usprawiedliwione siłą wyższą lub innymi nadzwyczajnymi okolicznościami. Zdaniem wnoszącej zażalenie złożenie wniosku po terminie było usprawiedliwione, bowiem za wyjątkową okoliczność należy uznać działanie w zaufaniu do organów administracji, które akceptowały sposób uzyskiwania dopłat funkcjonujący w Spółdzielni.

Spółdzielnia wniosła w zażaleniu o uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości.

W ocenie rozpoznającego zażalenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, organ I instancji zastosował w sposób właściwy obowiązujące przepisy prawa, tj. przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r.

Organ odwoławczy podniósł, iż w 2004r. (tj. w pierwszym roku, w którym

przyznawane były płatności) wyznaczony został dodatkowy termin na składanie

wniosków. Zgodnie bowiem z art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w 2004r. wnioski o płatność w 2004r. producent rolny składa w terminie od dnia 15 kwietnia do dnia 15 czerwca. Ustawą z dnia 18 czerwca 2004r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego

Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych termin ten został przesunięty. Stosownie do dyspozycji art.

12 wnioski złożone po dniu 15 czerwca 2004r., lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2004r., uznaje się za złożone z zachowaniem terminu. Natomiast dzień 25 lipca 2004r. to termin uwzględniający dodatkowe 25 dni na składanie wniosków z sankcjami w wysokości 1% za każdy dzień roboczy, zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92.

Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że ostatecznym terminem do wprowadzania przez producentów rolnych zmian do wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zgodnie z art. 1 i art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1111/2004 z dnia 14 czerwca 2004r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 2199/2003 ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji był dzień 15 lipca 2004r. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r., za wyjątkiem przypadku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48, złożenie wniosku z opóźnieniem ponad 25-dniowym jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności wraz ze stosownymi dowodami podlegają zgłoszeniu właściwej władzy na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Za wyjątkowe okoliczności właściwa władza może w szczególności uznać takie wydarzenia jak śmierć rolnika, długotrwałą niezdolność

rolnika do pracy, groźną klęskę żywiołową powodującą poważne skutki dla gruntów

rolnych gospodarstwa. Strona nie zgłaszała Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR żadnego z działań siły wyższej, bądź okoliczności nadzwyczajnych.

Organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji wskazał również, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, termin na złożenie wniosku nie podlega przywróceniu. Przywracanie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej przez uczestników postępowania, przy czym instytucji tej nie można zastosować do terminów materialnoprawnych dokonania czynności procesowych.

Terminy prawa materialnego podlegają przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Ponieważ termin składania wniosków jest terminem wynikającym z prawa materialnego, nie mają do niego zastosowania zasady przywracania terminów, ustanowione w art. 58-60 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nadto organ ten wskazał, iż regulacje prawne zawarte w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. mają zastosowanie w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów pomocowych

rozpoczynających się po dniu 1 stycznia 2005r.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, "sytuacja przedmiotowej zmiany do wniosku na rok 2004 z dnia [...].04.2009 r. pozostaje niezmienna", bowiem zarówno przepisy prawa zawarte w ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2199/2003, jak i w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004, poza przypadkami siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie przewidują przywrócenia terminu do złożenia wniosku.

Pismem z dnia [...] października 2009r. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna [...], reprezentowana przez radcę prawnego K.G., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego zawartych m.in. w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., a w szczególności art. 48 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. poprzez ich niezastosowanie.

Uzasadniając skargę strona skarżąca zwróciła uwagę na regulację art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wyłączającą możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak również podkreśliła, że we wcześniej obowiązującej ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru nie było analogicznej regulacji. W ocenie

strony skarżącej oznaczać to może, iż dopuszczalne było przywracanie tego terminu.

Ponadto w skardze wskazano, że przepisy wspólnotowe przewidują możliwość złożenia zmiany do wniosku po upływie ustalonego terminu, w przypadku, gdy jest to usprawiedliwione siłą wyższą lub innymi nadzwyczajnymi okolicznościami, o czym stanowi art. 48 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. Zdaniem skarżącego przepisy te mają podobne zastosowanie co instytucja przywrócenia terminu z Kodeksu postępowania administracyjnego i winny znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Tak, jak i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, podniesiono w skardze, iż złożenie zmiany do wniosku po terminie było usprawiedliwione, a za wyjątkową okoliczność można uznać działanie w zaufaniu do organów administracji, które

akceptowały sposób uzyskiwania dopłat funkcjonujący w Spółdzielni. Strona skarżąca zaznaczyła, że zakwestionowanie tej praktyki po upływie ustawowych terminów uniemożliwiło złożenie zmiany do wniosku we właściwym terminie. Za wyjątkową okoliczność można również potraktować błąd skarżącego co do podmiotu posiadającego i uprawiającego grunty rolne. Skarżący był przekonany, że grunty te są w posiadaniu

jego członków i dopłaty należą się członkom, jako osobom utrzymującym grunty we właściwej kulturze rolnej. Ostatecznie okazało się jednak, że to strona skarżąca (jako posiadacz) winna otrzymać dopłaty do gruntów rolnych.

Z uwagi na powyższe, Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że zgodnie z przepisem intertemporalnym zawartym w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r., do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Uwzględniając przepis intertemporalny wskazany w ww. ustawie organ stwierdził, iż w zakresie wniosku o przywrócenie terminu zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. W art. 18 ust. 3 tej ustawy wprost określono, iż termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności nie podlega przywróceniu.

Organ wskazał także, że konsekwencją uchybienia terminu materialnoprawnego jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Przywrócone mogą być bowiem jedynie terminy proceduralne, mające charakter terminów ustawowych, jak i terminów wyznaczanych. Termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub realizację danego prawa podmiotowego. Organ administracji, stwierdzając więc, że strona wnosi o przywrócenie terminu, który nie może być przywrócony, zobowiązany jest na podstawie art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. W odpowiedzi zwrócono również uwagę, że w art. 48 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (We) nr 2419/2001 w sposób enumeratywny zostały wskazane okoliczności, które to mogą zostać uznane za przypadek wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. W ocenie organu katalog takich wydarzeń jest katalogiem zamkniętym. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, iż w niniejszym przypadku okoliczność

taką stanowi fakt, iż skarżący działał pod wpływem błędu co do posiadania działek gruntu rolnego.

Z uwagi na powyższe, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem, uznać należało,

że postanowienie to nie narusza prawa materialnego, zaś w toku postępowania poprzedzającego jego wydanie nie doszło do uchybień przepisów proceduralnych, mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż choć w kierowanym do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Słubicach piśmie z dnia

[...] kwietnia 2009r. i doprecyzowującym je piśmie z dnia [...] czerwca 2009r. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna [...] zwróciła się do organu I instancji m.in. o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r., jak i o wznowienie postępowania administracyjnego i uchylenie powyższej decyzji oraz wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy to przedmiotem rozpoznania tutejszego Sądu są postanowienia wydane w rezultacie rozpoznania zawartego w tych pismach wniosku Spółdzielni o przywrócenie terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004. Z akt administracyjnych sprawy oraz z pisma Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2009r. wynika bowiem, iż wnioski strony o wznowienie postępowania oraz o zmianę decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. są przedmiotem odrębnego rozpoznania, przy czym z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, organ I instancji przesunął termin rozstrzygnięcia sprawy z tych wniosków do dnia [...] grudnia 2009r.

W pierwszej kolejności podnieść należy, iż celem złożenia przez Rolniczą

Spółdzielnię Produkcyjną [...] dnia [...] kwietnia 2009r. wypełnionego formularza "Wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności bezpośrednich z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004" było, zgodnie z jego treścią, dokonanie zmiany do złożonego przez Spółdzielnię w roku 2004 wniosku, na skutek którego decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał Spółdzielni płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004.

Z uwagi na dołączenie do przedmiotowej korekty wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania, rolą organów rozpoznających tenże wniosek było więc przede wszystkim ustalenie czy i jaki termin został przewidziany dla tego rodzaju korekty, w dalszej zaś kolejności rozważenie w kontekście uprzedniego ustalenia charakteru prawnego takiego terminu.

Ustalając przepisy prawa krajowego mające w sprawie zastosowanie, wskazać

należy na dyspozycję art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051

ze zm.), zgodnie z którym do postępowań w sprawach przyznania płatności, wszczętych

i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy, stosuje się

przepisy dotychczasowe. Biorąc pod uwagę treść tak sformułowanego przepisu intertemporalnego oraz ostateczny charakter decyzji Kierownika Biura Powiatowego

Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r., wskazać należy, iż zastosowanie w sprawie znajduje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie, co podnosi strona skarżąca, uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.).

Odnosząc się do zapisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego podnieść trzeba, że nie przewiduje ona możliwości dokonania zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, z tego też względu

nie zawiera ona również przepisów, które suponowałyby możliwość przywrócenia terminu do dokonania takiej zmiany. Ustawodawca na gruncie art. 18 ust. 2 i ust. 3 powołanej ustawy zakreślił wyłącznie termin na dokonanie czynności złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz wskazał, iż termin ten nie podlega przywróceniu.

Ustalając termin do złożenia korekty wniosku, w oparciu o mające bezpośrednie zastosowanie akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej, zwrócić należy uwagę, iż przywołane w skardze - jako naruszone - rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniach Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz.UE L nr 141, str. 18), dopuszczające m.in. możliwość dodania działek

do pojedynczego wniosku (art. 15), nie znajduje zastosowania na gruncie niniejszej

sprawy, bowiem obowiązuje ono wyłącznie w odniesieniu do wniosków pomocowych dotyczących okresów po 1 stycznia 2005r.

Stosownie do treści art. 80 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w kwestii wniosków pomocowych dotyczących okresów premiowych rozpoczynających

się przed 1 stycznia 2005r. obowiązuje nadal rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001

z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy

ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz.UE L nr 327, str. 11). Z tego względu, mając na uwadze, iż złożona przez Spółdzielnię korekta dotyczy roku 2004 stwierdzić należy, iż w sprawie tej zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. oraz skorelowanego z nim rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 26 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki

Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (DZ.Urz.UE L

nr 328, str. 21).

Zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003, ustanawiającego zasady przejściowe dla nowych Państw Członkowskich, dla zmian wniosków w ramach systemu Jednolitej Płatności Obszarowej w rozumieniu art. 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 (tj. polegających na dodaniu do wniosku indywidualnych działek rolnych dotychczas niewskazanych, jak również wprowadzeniu zmian dotyczących użytkowania lub systemu pomocy) terminem, o którym mowa w art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 2419/2001 (tj. w którym powiadamia się pisemnie właściwe władze o dodaniu działek rolnych, bądź zmianach) jest dzień 15 lipca 2004r.

Ustalając w dalszej kolejności charakter tak określonego terminu dla złożenia

zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, biorąc pod uwagę, iż materialnoprawny charakter mają terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm

prawa materialnego (na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy

prawa), podzielić należy stanowisko organów, kwalifikujących tenże termin jako termin prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że ogranicza on w czasie realizację prawa do otrzymania dopłat do dodatkowo zadeklarowanych gruntów, a jego uchybienie wywołuje określone skutki w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W rozpoznawanej sprawie będzie to brak

możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku Spółdzielni, uwzględniającego zwiększenie deklarowanych do dopłat bezpośrednich działek rolnych, a w konsekwencji przyznania dopłat do tych gruntów.

Zwrócić należy uwagę, co podnosi orzecznictwo, że ustanowienie określonego

terminu jako materialnoprawnego ma na celu ukształtowanie w określonym czasie pewnej konkretnej sytuacji prawnej, której po jego upływie nie można zmienić, tym samym jego ustanowienie ma na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2008r., sygn. akt

II SA/Bk 126/08).

W ocenie tutejszego Sądu, oceniając charakter terminu do złożenia zmiany do wniosku, należy mieć również na względzie, iż ustalenie w sposób kategoryczny terminów do dokonania zmiany do wniosku podyktowane jest przede wszystkim koniecznością zapewnienia organowi możliwości zweryfikowania wniosku m.in. poprzez dokonanie kontroli (w tym także kontroli na miejscu) obejmującej zadeklarowane we wniosku działki, w dalszej zaś kolejności rozdysponowania (przyznania i przekazania wnioskodawcy) płatności na dany rok.

Wskazać ponadto należy, iż termin materialnoprawny nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednolite jest bowiem stanowisko doktryny, iż tylko terminy procesowe mogą podlegać w przypadku ich uchybienia przywróceniu, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają

przywróceniu, bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2005, s. 333).

Termin ten może być przywrócony, ale tylko wówczas, gdy taką możliwość

przewidują przepisy określające dany termin (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996r., sygn. akt OPK 19/96). Biorąc pod

uwagę, iż zarówno przepisy prawa krajowego, jak i mającego w sprawie zastosowanie prawa wspólnotowego nie przewidują możliwości przywrócenia terminu do złożenia

zmiany do wniosku o przyznanie płatności, stwierdzić należy, iż jest on terminem nieprzywracalnym.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd

Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w takiej sytuacji, wobec niedopuszczalności przywrócenia terminu rozpoznawanie wniosku jest bezprzedmiotowe, z tym że organ administracji wobec treści art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego niewątpliwie nie może wydać incydentalnego postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie rozpoznania tego rodzaju wniosku, gdyż art. 105 kpa nie ma odpowiedniego

zastosowania. Racjonalne działanie organu w takim przypadku winno prowadzić do wydania orzeczenia w przedmiocie zgłoszonego żądania strony i rozstrzygać je

negatywnie z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność dochodzenia danego żądania obwarowanego terminem. Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe

w takim przypadku uznał orzeczenie przez organ o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku (por. wyrok z dnia 16 czerwca 2009r., sygn. akt I OSK 95/09).

Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 48 ust. 1 i ust.

2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r., poprzez jego niezastosowanie, wskazać należy, iż Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa słusznie uznał, iż w niniejszej sprawie nie miał miejsca przypadek siły wyżej, bądź wyjątkowe okoliczności w rozumieniu tego przepisu. Przywołana w zażaleniu z dnia 22 lipca 2009r. jako wyjątkowa okoliczność usprawiedliwiająca złożenie zmiany do wniosku po terminie tj. "działanie w zaufaniu do organów administracji, które akceptowały sposób uzyskiwania dopłat funkcjonujący w spółdzielni" nie mogła być przez strony skutecznie powoływana i uwzględniona przez organ, jeśli zważy się, że rok 2004, którego dotyczy zmiana do wniosku o przyznanie płatności, był pierwszym rokiem, w którym przyznawane były płatności, a zatem strona składając dnia [...] czerwca 2004r. pierwotny wniosek i nie korygując go w wyznaczonym terminie, nie mogła kierować się w tej mierze jakimkolwiek stanowiskiem organu. Za okoliczność taką nie może być również uznany wskazany w skardze "błąd skarżącego co do podmiotu posiadającego i uprawiającego grunty rolne", bowiem to właśnie strona skarżąca posiadała najlepszą wiedzę co do tego kto w roku 2004 faktycznie posiadał i uprawiał grunty rolne nieujęte we wniosku z dnia [...] czerwca 2004r.

Przywołać w tym miejscu należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest

wzgląd na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. Wniosek o przyznanie dopłat do gruntów rolnych zawiera

oświadczenie wnioskodawcy, a zatem co do zasady to on, a nie Agencja ponosi za nie odpowiedzialność (wyrok z dnia 8 lipca 2009r., sygn. akt II GSK 1115/08).

Z tych wszystkich względów przyjąć należało, że zarówno Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - wobec uznania, iż niedopuszczalne jest przywrócenie Spółdzielni terminu do złożenia zmiany do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2004 - słusznie orzekły o odmowie jego przywrócenia.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.