Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1693/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 97
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 3 ust. 1 pkt pkt 41 lit. b
journal: Dz.U. 2016 poz 71
law: Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] marca 2017r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej także "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia S. Sp. z o.o. (dalej także "inwestor") na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej także "RDOŚ w [...]") z dnia [...] lipca 2016r. o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 97 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016r., poz. 353 ze zm.), dalej "o.o.ś." – uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

S. sp. z o.o. przedłożyła RDOŚ w [...] dokumenty w celu wydania opinii o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar NATURA 2000 dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu piasku z koryta rzeki [...] na terenie działki nr ew. [...] w obrębie [...] oraz czasowego składowania piasku w rejonie m [...] rzeki. RDOŚ w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w trybie art. 97 o.o.ś. tj. stwierdzenia o konieczności lub braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar NATURA 2000 dla wskazanego wyżej przedsięwzięcia. Zdaniem organu I instancji omawiane przedsięwzięcie wymaga uzyskania decyzji środowiskowej, a nie tylko przeprowadzenia oddziaływania na obszar NATURA 2000. Inwestor wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie..

Rozpoznając zażalenie GDOŚ przywołał brzmienie § 3 ust. 1 pkt 41 b rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016r, poz. 71). Organ zwrócił uwagę, że przedsięwzięciem mogącym potencjalnie oddziaływać na środowisko jest wydobywanie kopalin. Tymczasem omawiane przedsięwzięcie dotyczy wydobywania kruszywa, nie zaś kopalin. Do wydobycia kruszyw nie mają zastosowania przepisy dotyczące kopalin. Z tego względu wydobycie piasku z koryta rzeki [...] nie stanowi przedsięwzięcia mogącego potencjalnie oddziaływać na środowisko i nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Oznacza to, że RDOŚ obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w art. 97 o.o.ś. Tymczasem organ I instancji poprzez błędne zakwalifikowanie przedsięwzięcia odstąpił od orzeczenia w przedmiocie nałożenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar NATURA 2000.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło T. (także T.) dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym odwoławczym na prawach strony. Skarga wnosi o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia GDOŚ z dnia [...] marca 2017r., zasądzenie od GDOŚ na rzecz T. zwrotu kosztów postępowania w kwocie 100 zł.

Zaskarżonemu postanowieniu T. zarzuca naruszenie:

- przepisów postępowania - art. 7 k.p.a. gdyż GDOŚ nie rozpatrzył należycie stanu faktycznego i prawnego sprawy, z uwagi na nieprawidłowe zakwalifikowanie omawianego przedsięwzięcia wydobywania piasku i żwiru (kopalin) do opisanych w art. 59 ust. 2 o.o.ś. - do którego mają zastosowanie przepisy Działu V, rozdziału 5 tej ustawy, dotyczące zasad przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia wyłącznie na obszary sieci Natura 2000, a także błędnie odstąpił od zaliczenia piasku i żwirów do kopalin,

- prawa materialnego - art. 72 ust. 1 pkt. 6 o.o.ś. w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 41 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. gdyż przedsięwzięcie wydobywania piasku z gruntów pokrytych wodami śródlądowymi jest mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o którym jest mowa w art. 59 ust. 1 pkt. 2 - dla którego rozstrzyga się o potrzebie przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na całe środowisko, a nie tylko na obszary sieci Natura 2000,

- prawa unijnego - art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 i 3 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. UE L 26 z dnia 28 stycznia 2012r.); patrz też pkt. 2 lit. "c" w Zał. II do tej Dyrektywy - gdyż przedsięwzięcia tego typu co omawiane - powinny być zaliczone do tak zwanej II grupy "ocenowej", dla której przepisy prawa krajowego, implementujące wyżej wymienioną dyrektywę unijną, przewidują wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu jak zasadna.

Istota sprawy sprowadza się do przesądzenia, czy piasek stanowi kopalinę w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 41 b rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko. Zgodnie z przywołanym ostatnio przepisem do przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko zalicza się wydobywanie kopalin ze śródlądowych wód powierzchniowych oraz z obszarów morskich. Jeżeli taka kopalina ma być wydobywana ze złoża i z obszarów wskazanych w rozporządzeniu, przedsięwzięcie obejmujące to wydobycie jest kwalifikowane jako mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2) o.o.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Z kolei art. 61 ust. 1 pkt 1 o.o.ś. stanowi, że ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.. Art. 71 ust. 2 o.o.ś. stanowi, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane zarówno dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, jak i przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Sprawa zatem wymagała przesądzenia, czy wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zdaniem Sądu, jeżeli organy stwierdziły, że planowane przedsięwzięcie należy do katalogu przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wedle rozporządzenia Rady Ministrów dnia 9 listopada 2010 r., dla którego wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy rozdziału 5 Działu V o.o.ś.. (tak samo wyrok NSA z dnia 4 lipca 2017r., sygn.. akt II OSK 2133/16). Tym samym błędnie organ odwoławczy nakazał konieczność przeanalizowania łącznie warunków wskazanych w art. 97 ust. 1 o.o.ś. i wydania stosownego postanowienia o obowiązku lub braku obowiązku przeprowadzenia oceny na obszar NATURA 2000. Wadliwie przyjął, że wystarczające jest przeprowadzenie postępowania w przedmiocie oceny czy występują przesłanki do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia jedynie na obszar NATURA 2000.

Istota sprawy bowiem sprowadza się do przesądzenia czy wydobycie piasku z dna rzeki [...] stanowi przedsięwzięcie uregulowane przepisami rozporządzenia Rady Ministrów. Przywołany § 3 ust. 1 pkt 41 b rozporządzenia wymaga aby następowało wydobycie kopalin. Pojęcia "kopaliny" nie definiuje o.o.ś., a tym bardziej omawiane rozporządzenie. Ze względu na przedmiot sprawy w ocenie Sądu racjonalne jest sięgnięcie do rozumienia tego pojęcia przez przepisy dotyczące bezpośrednio kopalin. Takimi zaś jest ustawa z 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2016r, poz. 1131 ze zm.). W art. 1 wskazano zakres przedmiotowy tego aktu. Określa on zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie m.in. wydobywania kopalin ze złóż. Nie definiuje co prawda pojęcia "kopalina", ale kompleksowe czytanie ustawy (choćby art. 4 ust. 1, czy art. 134 ust. 2 w zw. z załącznikiem do tej ustawy – ostatnio obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 23 sierpnia 2016r. w sprawie stawek opłat za rok 2017 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego – M.P. z 2016r, poz. 888) – zwłaszcza Lp. 33 tabeli załącznika, wskazuje, że piasek stanowi kopalinę. Wydobywając zatem piasek z dna [...] inwestor podejmuje działania kwalifikowane jako eksploatacja złoża kopaliny.

W konsekwencji rację ma skarżący, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego tj. § 3 ust. 1 pkt 41 b rozporządzenia poprzez błędną wykładnię pojęcia "kopalina" występującego w tej normie i wyjęcie spod znaczenia tego pojęcia desygnatu słowa piasek. Tymczasem pod pojęciem kopaliny mieści się także ów wydobywany przez inwestora piasek. Taka błędna interpretacja skutkuje dalszym wadliwym wnioskiem. Mianowicie błędnie organ uznał, że w takiej sytuacji przedsięwzięcie mające za przedmiot wydobywanie piasku nie wymaga wydania decyzji środowiskowej, czym naruszył dalej art. 71 ust. 1 pkt 2 o.o.ś. w zw. z art. 97 o.o.ś. Błędna wykładnia norm prawa materialnego w konsekwencji doprowadziła do wadliwego rozstrzygnięcia. W sprawie bowiem wymagane jest wydanie decyzji środowiskowej (art. 71 ust. 1 pkt 2 o.o.ś.), nie zaś prowadzenie postępowania w trybie art. 97 o.o.ś.

Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.