Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 130/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2018r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty i w całości umorzył w tym zakresie postępowanie w I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

J. B. pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. zwróciła się do [...] Urzędu Wojewódzkiego z wnioskiem w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. M. (C.) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, argumentując swój wniosek zmianą przepisów wprowadzonych przez ustawę z dnia 12 grudnia 2013 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. C. (wówczas M.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tj. we [...] przy ul. [...], które zostało podjęte postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015r. Wojewoda odmówił ponownego zawieszenia postępowania i decyzją nr [...] z tego samego dnia odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. C. (wówczas M.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ulicy [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wojewódzki podał, że J. B. nie udowodniła spełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP. Ponadto J. B. nie złożyła wniosku w terminie przewidzianym przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r., tj. do dnia 31 grudnia 2008 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił powyższą decyzję oraz postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Pana L. C. (wówczas M.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ulicy [...] z uwagi na to, że L. C. (wówczas M.) w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we [...].

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że wniosek z dnia 3 czerwca 2014 r. J. B. nie został sprecyzowany na okoliczność czy intencją wnioskodawczyni było złożenie nowego wniosku czy też wznowienie postępowania.

J. B. w piśmie z dnia 5 grudnia 2016 r. wyjaśniła, że przedmiotowy wniosek z dnia 3 czerwca 2014 r. stanowi wniosek inicjujący nowe postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej oraz wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r. znak: [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] ponownie odmówił potwierdzenia J. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. C. (wówczas M.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ulicy [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] po raz kolejny odmówił J. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. C. wówczas M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ulicy [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. B.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę wskazał, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. ustanowiła dzień 31 grudnia 2008 r. jako ostateczny termin do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt SK 11/12 stwierdził niezgodność z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji ww. wyroku dokonano zmian w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez wprowadzenie w życie w dniu 27 lutego 2013 r. przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., tj. art. 2, który stanowi, że osoby którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkania w dniu 1 września 1939 r, na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania oraz osoby, które nie złożyły wniosku do 31 grudnia 2008 r. mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą.

Organ odwoławczy w wyniku analizy zebranego materiału dowodowego stwierdził, że organ I instancji ustalił, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest złożenie nowego wniosku z dnia 3 czerwca 2014 r. przez J. B. w zakresie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. C. wówczas M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.

Minister zwrócić jednak uwagę na fakt, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] odmówił potwierdzenia J. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. C. (wówczas M.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. we [...] przy ulicy [...] z uwagi na to, że nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 5 ust. 1 ustawy tj. brak złożenia wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] powyższą decyzję utrzymał w mocy podzielając zdanie organu wojewódzkiego w przedmiocie nie spełnienia przesłanki dotyczącej złożenia wniosku po terminie tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. Jak wynika z akt sprawy J. B. nie skorzystała z prawa do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a w konsekwencji tego decyzja stała się ostateczna i prawomocna.

Jak wynika z powyższego postępowanie zapoczątkowane wnioskiem J. B., którego przedmiotem było pozostawienie przez L. C. wówczas M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tj. we [...] przy ulicy [...] była już raz rozpatrzona przez organy administracji publicznej a jej rezultatem jest prawomocna decyzja. Zaś ponowne rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji dla tej samej strony, w tym samym zakresie przedmiotowym i podmiotowym byłoby obarczone wadą nieważności - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Z uwagi na fakt, iż decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., nr [...] stała się ostateczna, organ odwoławczy uznał, że jest zobowiązany uchylić decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r. i umorzyć postępowanie.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. B. zarzucając jej naruszenie:

1. art. 10 §1 k.p.a. przez brak zapewnienia skarżącej czynnego udziału na etapie postępowania odwoławczego,

2. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez bezzasadne uchylenie zaskarżonej w odwołaniu decyzji i umorzenie postępowania,

3. art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, niedopuszczenia jako dowód wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładniejszego objaśnienia stanu faktycznego, co skutkowało poczynieniem błędnych i niepełnych ustaleń odmawiających potwierdzenia prawa do rekompensaty,

4. art. 6, art. 7 i art. 77§1 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy,

5. art. 107 §3 k.p.a. przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu,

6. art. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że wniosek złożony w tym trybie jest tożsamym wnioskiem z już zakończoną sprawą.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji z wniosku J. B. z dnia 2 czerwca 2014 r. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. M. (C.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we [...] przy ul. [...] uznając, że przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta wcześniejszą ostateczną decyzją Wojewody [...] lipca 2012 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012r.

Należy wskazać, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie przed organem pierwszej instancji w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji. Dzieje się tak m. in. wówczas, gdy postępowanie dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 138 k.p.a., Lex 2013, nr 157136).

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na obowiązywanie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata) zasadnicze znaczenie ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 43/13). Innymi słowy brak jest prawnych możliwości ponownego rozpoznania danej sprawy, jeżeli w tej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i nie została ona wyeliminowana z obrotu.

W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. M.(C.) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...] toczyło się już przed organami administracji publicznej. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., odmówił J. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia opisanej nieruchomości poza obecnymi granicami RP z powodu przekroczenia ustawowego terminu do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Wprawdzie zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014r. poz. 195) w terminie określonym w ust. 1 (6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy) osoby, które nie złożyły wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą. Zmiana ta zaś polegała na odmiennym od pierwotnie obowiązującego uregulowaniu ustanowionej w art. 2 pkt 1 ustawy zabużańskiej przesłanki domicylu, której spełnienie warunkowało przyznanie rekompensaty.

Powyższa regulacja dotyczyła jednakże osób, które w ogóle nie złożyły wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie do dnia 31 grudnia 2008r., a wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane ustawą zmieniającą.

W rozpoznawanej sprawie przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniajacej nie znajduje więc zastosowania z uwagi na to, że skarżąca w dniu 27 czerwca 2011r. złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. M. nieruchomości we [...] przy ul. [...], który został rozpatrzony decyzją odmowną Wojewody [...] z powodu przekroczenia ustawowego terminu, utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa.

W tej sytuacji ponowne rozpatrzenie sprawy co do jej istoty stanowiłoby naruszenie zasady res iudicata.

Inna byłaby sytuacja, gdyby przyczyną wydania decyzji odmownej było nie spełnienie wymogu zamieszkiwania przez właściciela nieruchomości pozostawionej w dniu 1 września 1939r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z treścią przepisu art. 2 ustawy zabużańskiej sprzed nowelizacji. Wówczas jednak strona mogłaby zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej złożyć wniosek o wznowienie postępowania i jak wynika z akt sprawy skarżąca taki wniosek złożyła.

Słusznie zatem organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, merytoryczne rozpoznanie przez organy tej samej sprawy, tej samej skarżącej, spowodowałoby bowiem stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem i brak jest podstaw do jej uchylenia.

Wprawdzie organ II instancji błędnie powołał się na art. 365 § 1 k.p.c., który dotyczy mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, jednakże powyższe pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. z uwagi na to, że skarżąca nie wykazała, żeby uchybienie to pozbawiło ją możliwości przedstawienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów. Tylko w takiej bowiem sytuacji zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. mógłby wywrzeć zamierzony skutek.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.