Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 181/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek leśny
Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par.68 ust.1 pkt 7 lit.a;
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art.2 ust.1 i 2, art.7 ust.1 pkt6, art.5 ust.1 pkt 1c;
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art.20 ust.2 pkt 3;
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
article: art.1;
journal: Dz.U. 1984 nr 52 poz 268
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
article: art.1 ust.2;
journal: Dz.U. 2002 nr 200 poz 1682
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 3 marca 2011r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy K. ustalił M. S. łączne zobowiązanie pieniężne na 2009r. w kwocie 131.573 zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania od opisanej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]"m.in. z uwagi na niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia "[...]". Wójt Gminy K. ustalił podatniczce łączne zobowiązanie pieniężne na 2009r. w kwocie jak wyżej. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż w toku postępowania Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. wyjaśnił, iż grunty oznaczone symbolem dr/R, dr/Ps, dr/Lz, jeżeli są zajęte pod wewnętrzną komunikację gospodarstw rolnych, leśnych oraz poszczególnych nieruchomości nie są drogą w rozumieniu rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Grunty te wlicza się do przyległego do nich użytku gruntowego. Jednocześnie organ wskazał, że z ewidencji gruntów i budynków, na dzień 6 sierpnia 2009r. (wyjaśniono przy tym, że stan nieruchomości od dnia 1 stycznia 2009r. nie uległ zmienianie), wynika, iż strona jest właścicielką gruntów o powierzchni ogółem 1166,3320 ha położonych w obrębie B., gmina K.. Grunty te sklasyfikowane zostały w następujący sposób : użytki rolne – 1104,7381 ha, nieużytki – 29,4040 ha, tereny mieszkaniowe – 0,3860 ha, drogi – 0,1830 ha, las – 31,6209 ha. Dane powyższe stanowiły podstawę wymiaru podatku w niniejszej sprawie. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności zawarcia umowy dzierżawy gruntów gospodarstwa rolnego z A.O., wskazano, iż zgodnie z art.3 ust.3 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2006r., nr 136, poz.969 ze zm.) jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca. Z zebranego materiału wynika jednakże, że strona nie zawarła umowy w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i wobec tego podatnikiem pozostaje właściciel.

W odwołaniu od tej decyzji M.S. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzji zarzuciła nie wykonanie wszystkich zaleceń Kolegium zawartych w decyzji z dnia "[...]"., tj. nie wyjaśnienie różnic w areale jej gospodarstwa w latach 2007-2009, nie wystąpienie do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. o wyjaśnienie tych różnic oraz nie wyjaśnienie przyczyn nie uznania dzierżawcy za podatnika.

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]"Samorządowe Kolegium Odwoławcze , utrzymało w mocy opisaną decyzję organu I instancji.

W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło, że od sklasyfikowania gruntu w ewidencji gruntów zależy jakim podatkiem: od nieruchomości , rolnym czy leśnym będzie objęty dany grunt. Podstawę ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w niniejszej sprawie stanowił wypis z ewidencji gruntów sporządzony na dzień 6 sierpnia 2009r., z którego wynika, że strona jest właścicielką nieruchomości gruntowej położonej w obrębie 12 B. o łącznej powierzchni 1166,332 ha, z czego użytki rolne stanowią 1104,7381 ha, nieużytki 29,4040 ha, lasy 31,6290 ha, grunty pozostałe (tereny mieszkaniowe i drogi) 0,5690 ha. Mając na uwadze ten stan faktyczny, Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji dokonał prawidłowego wymiaru podatku od nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniu m.in. podatkowym Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. Dokument w postaci wypisu z ewidencji gruntów mógłby być podważony w zakresie wynikającym z ewidencji danych tylko poprzez wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego przed właściwym organem (starostą) o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Dopóki zatem nie zostanie wydana stosowna decyzja przez starostę, bezskuteczne są zarzuty w postępowaniu podatkowym o niezgodności danych ze stanem faktycznym.

Kolegium wskazało, iż organ I instancji nieprawidłowo zaliczył nieużytki o powierzchni 29,4040 ha jako grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym i korzystającym ze zwolnienia, podczas gdy podlegają one – jako niestanowiące użytków rolnych – opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Biorąc jednak pod uwagę fakt, iż grunty stanowiące nieużytki są zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie art.7 ust.1 pkt 10 u.p.o.l., nieprawidłowość ta nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W toku postępowania wyjaśniono, że różnice w przyjętej do opodatkowania powierzchni gruntu położonego w obrębie 12 B., która według stanu na dzień 1 stycznia 2004r. wynosiła 598,2100 ha, a na dzień 1 stycznia 2005r. – 598,5623 ha, powstała w wyniku nowego pomiaru działki nr 57/1. Organy podatkowe nie mają przy tym obowiązku wyjaśniania przyczyn podziału działki, gdyż decydujące znaczenie mają zapisy w ewidencji gruntów.

Organ odwoławczy, powołując art.3 ust.1 pkt 1 i ust.3 ustawy o podatku rolnym oraz art.28 ust.4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz.U. z 2008r., nr 50, poz.291 ze zm.), stwierdził że warunkiem uznania, iż dana umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego spełnia wymagania przepisów o ubezpieczeniu rolników, jest m.in. okoliczność, że umowa taka dotyczy emeryta lub rencisty, została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków i ta rejestracja trwa przez cały okres na jaki umowa została zawarta. Z wypisu z ewidencji gruntów nie wynika zaś, aby strona wydzierżawiła będące przedmiotem opodatkowania grunty i ujawniła tę okoliczność w ewidencji gruntów.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na opisaną decyzję M.S. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Decyzji zarzuciła naruszenia art.122 Ordynacji podatkowej poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz naruszenie art.7 ust.1 pkt 6 w związku z art.5 ust.1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2006r. nr 11, poz.844 ze zm., dalej jako u.p.o.l.), art.6 ust.7 u.p.o.l. w związku z art.21 ust.1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, art.6 ust.6 ustawy o podatku rolnym i art.6 ust.3 ustawy o podatku leśnym, poprzez oparcie wymiaru podatku na rok 2009 o wypis z ewidencji gruntów na dzień 6 sierpnia 2009r.. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutów odwołania dotyczących różnic w areale jej gospodarstwa i jego elementów. Kolegium przyjęło klasyfikację dróg zajętych pod komunikację wewnętrzną bez przeprowadzenia postępowania, które wykazałoby, że drogi te stały się w znacznej części drogami publicznymi ze względu na ich wykorzystywanie przez miejscową społeczność. Zdaniem skarżącej drogi te należało potraktować jak drogi publiczne i zwolnić od opodatkowania. Nie zgodziła się także z ustaleniami dotyczącymi zwiększenia powierzchni nieruchomości wskutek podziału działki nr 57/1. W ocenie skarżącej wątpliwości budzi użycie pojęcia "tereny mieszkaniowe" – w u.p.o.l. wymienione zostały one jako grunty pozostałe, ale jeżeli jest to grunt leżący bezpośrednio pod budynkiem mieszkalnym to jest on nieopodatkowany, a opodatkowuje się budynek mieszkalny. Skarżąca podniosła też, że pałac z parkiem oraz wiatrak, należące do Gospodarstwa B., wpisane są do rejestru zabytków. Wymieniona w decyzjach powierzchnia nazwana "tereny mieszkaniowe" jest powierzchnią gruntów, która znajduje się pod obiektami wpisanymi do rejestru zabytków i dlatego powinna ona być zwolniona od podatku. Jednocześnie skarżąca wniosła zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o podziale działki nr 57/1, gdyż wynik tego postępowania może wpłynąć na wielkość areału jej gospodarstwa, a tym samym na wielkość zobowiązania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2011r. skarżąca poinformowała o podjętych przez nią czynnościach dotyczących zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków i przedłożyła kserokopie pisma Starostwa Powiatowego z dnia 19 listopada 2010r. nazwanego "wszczęcie postępowania wyjaśniającego", wnosząc o zaliczenie go w poczet dowodów. Zaznaczyła także, że organ I instancji jest w posiadaniu dokumentu dotyczącego wpisów do rejestru zabytków obiektów związanych z Gospodarstwem B..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) cytowanej dalej jako p.p.s.a.

Podstawę wymiaru podatków, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze. zm.), stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Na konieczność ustalania klasyfikacji gruntu na potrzeby opodatkowania na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów wskazuje bezpośrednio art.1 ustawy o podatku rolnym oraz art.1 ust.2 ustawy o podatku leśnym, w których wymienia się tę ewidencję jako dokument rozstrzygający o klasyfikowaniu gruntów.

Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. W wyroku NSA z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 842/05, niepubl., stwierdza się, że w świetle art. 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Bardzo zbliżony pogląd wynika z wyroku NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 1332/05, niepubl., oraz w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt III SA 3016/03, niepubl.

Zgodnie z art.2 ust.1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zmiany wprowadzone w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych od dnia 1 stycznia 2003 r. nie wyeliminowały z tego aktu prawnego zasady, zgodnie z którą podatkowi od nieruchomości podlegają wszystkie grunty, chyba że są opodatkowane podatkiem rolnym lub leśnym. Nadal więc obowiązuje reguła, sprowadzająca się do tego, że opodatkowanie danego gruntu podatkiem od nieruchomości wymaga uprzedniego ustalenia, czy nie podlega on opodatkowaniu podatkiem rolnym lub leśnym. Stosownie do treści art.1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu tym podatkiem podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Z kolei art.1 ust.1 ustawy o podatku leśnym stanowi, że podatkiem leśnym opodatkowane są lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna, zaś lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (art.1 ust.2 ww. ustawy).

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), będącym aktem wykonawczym do ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję (starosta).

Zasada prawdy obiektywnej, ustanowiona w art. 122 Ordynacji podatkowej, nakłada na organy podatkowe obowiązek ustalenia tych faktów, które określa ustawa podatkowa (czyli tych, które są istotne z uwagi na treść stosowanej normy, zostały opisane w jej hipotezie). Na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy oczywiste jest zatem, że organ dokonujący wymiaru podatku za 2006r. winien był ustalić przede wszystkim jak w ewidencji gruntów i budynków sklasyfikowane są grunty będące własnością podatnika.

Organy obu instancji w swoich decyzjach odwołały się do ewidencji gruntów i budynków na dzień 6 sierpnia 2009r., stwierdzając jednocześnie, że stan tych gruntów nie uległ zmianie od dnia 1 stycznia 2009r. i wymieniły grunty stanowiące własność podatnika objęte opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym.

W konsekwencji powyższego, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej w przedmiocie braku daty nowego pomiaru działki 57/1, braku analizy dowodów przeprowadzonych zmian oraz nie podania przyczyny podziału działki nr 57/1 i nie zapewnienie jej udziału w postępowaniu podziałowym. Przede wszystkim wskazać należy, że wymiaru podatku dokonano w oparciu o wypisy z rejestru gruntów otrzymanych ze Starostwa Powiatowego. Jak wykazało Kolegium, wielkość gruntów przyjęta do opodatkowania była zgodna z danymi wynikającymi z tych wpisów na dzień 1 stycznia 2009r. Natomiast różnica w przyjętej do opodatkowania powierzchni gruntu położonego w obrębie 12 B. w gminie K. ( jedn. rej. G.282), objętego księgą wieczystą KW 19676, która według stanu na dzień 1 stycznia 2004r. wynosiła 598,2100 ha, natomiast na dzień 1 stycznia 2006r.- 598,5623 ha powstała w wyniku nowego pomiaru działki nr 57/1. Podkreślić przy tym należy, że za zmiany w rejestrze gruntów oraz za postępowanie w tym zakresie odpowiedzialne jest Starostwo Powiatowe w O., a nie organ podatkowy.

W ocenie Sądu, nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1c poprzez opodatkowanie gruntu znajdującego się pod budynkiem wpisanym do rejestru zabytków podatkiem od nieruchomości. Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, w ewidencji gruntów i budynków wskazuje się także informacje o wpisaniu do rejestru zabytków. W ewidencji gruntów dotyczących spornych nieruchomości takich informacji nie ma, wpisane są natomiast użytki określone jako "tereny mieszkaniowe" o łącznej powierzchni 3860 m2. Zostały one opodatkowane według zasad określonych w art. 5 u.p.o.l. i w uchwale Rady Gminy w K. nr "[...]"z dnia "[...]"., według stawki 0,20 zł za m2 jako "grunty pozostałe". Skarżąca powołała się zatem na budynki wpisane do rejestru zabytków, które nie figurują w rejestrze gruntów. Ponadto rozważania i wnioski skarżącej są gołosłowne, gdyż nie przedstawiła ona stosownych dokumentów w postępowaniu podatkowym. Nie dołączyła ich również do akt sądowych. W związku z tym, Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej, że grunty wymienione jako "tereny mieszkaniowe" są zwolnione od podatku od nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii opodatkowania dróg wewnętrznych znajdujących się na spornej nieruchomości, powołać należy ponownie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w którym wymienia się tereny komunikacyjne, w tym drogi oznaczone symbolem dr (§ 68 ust.1 pkt 7 lit.a). W załączniku nr 6 do ww. rozporządzenia noszącym tytuł "Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych", stwierdzono, że: "Grunty zajęte pod wewnętrzną komunikację gospodarstw rolnych, leśnych lub poszczególnych nieruchomości nie są drogą w rozumieniu rozporządzenia. Grunty te wlicza się do przyległego do nich użytku gruntowego." (część 3 załącznika pkt 7 lit.a). Dla celów wymiaru podatku wystarczyło zatem sięgnąć do ewidencji gruntów i budynków, a zapisy w niej zawarte dotyczące gruntów oznaczonych jako dr/R, dr/Lz i dr/Ps narzucały wniosek, że są to grunty stanowiące użytki rolne i leśne, bowiem symbol R oznacza grunty rolne, Ps – pastwiska, a Lz – grunty zadrzewione i zakrzewione. Powyższe wynika z § 68 ust.1 ww. rozporządzenia. W przypadku spornych gruntów nie mamy zatem podstaw do stwierdzenia, że stanowią one drogę w rozumieniu rozporządzenia. Tym samym organy, będąc związane zapisami w ewidencji gruntów i budynków, nie miały podstaw do dokonywania ustaleń czy i jak faktycznie wykorzystywanie są sporne drogi.

Sąd odmówił zawieszenia postępowania wobec braku przesłanek wynikających z art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – rozstrzygnięcie niniejszej spawy nie zależy od wyniku postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącej, a dotyczącego zmian w ewidencji gruntów i budynków. Zmiany w ewidencji nie mają mocy wstecznej. Sąd nie uwzględnił również zgłoszonego wniosku dowodowego. Zgodnie z art.106 §3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgłoszony wniosek dowodowy nie ma natomiast istotnego znaczenia dla sprawy.

Reasumując zaskarżona skargą decyzja odpowiada prawu, a tym samym skarga na podstawie art.151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.