Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 670/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi T.A. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ E. Makosz- Frymus /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty C. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy Filia w T., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. c i art. 76 ust. 1, art. 76 ust. 2 pkt 3, art. 76 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2002 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm., dalej ustawa o promocji zatrudnienia) orzekł o obowiązku zwrotu przez T.A. kwoty zasiłku przedemerytalnego za okres od dnia [...] marca 2002 r. do dnia [...] maja 2003 r. w wysokości [...] złotych brutto. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z dniem [...] listopada 2001 r. strona uzyskała prawo do pobierania zasiłku przedemerytalnego w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast dnia [...]lutego 2006 r. Wojewoda przyznał stronie prawo do pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] marca 2002 r. Świadczenie przedemerytalne za okres od dnia [...] marca 2002 r. do dnia [...] grudnia 2003 r. (zawieszenie prawa do pobierania w związku z podjęciem pracy) wypłacono stronie w dniu [...] marca 2006 r. Jak wynika z posiadanych przez urząd pracy dokumentów T.A. pobierała od dnia [...] listopada 2001 r. do dnia [...] maja 2003 r. zasiłek przedemerytalny, natomiast za okres od dnia [...] marca 2002 r. do dnia [...]grudnia 2003 r. strona pobrała świadczenie przedemerytalne. W tej sytuacji pobrany od dnia [...] marca 2002 r. do dnia [...] maja 2003 r. zasiłek przedemerytalny jest świadczeniem nienależnym i zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia podlega zwrotowi. W uzasadnieniu zaznaczono, że zasiłek przedemerytalny pobrany od dnia [...] listopada 2001 r. do dnia [...] lutego 2002 r. jest także świadczeniem nienależnym o którego zwrocie Starosta C. orzekł decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Decyzję doręczono dnia [...] marca 2006 r.

W piśmie z dnia [...] maja 2006 r. które do organu I instancji wpłynęło dnia [...] maja 2006 r. T.A. zwróciła się do Starosty Powiatu C. o pomoc i interwencję, wskazując datę i numer wyżej opisanej decyzji. Napisała, że po otrzymaniu decyzji z dnia [...] marca 2006 r. w której po raz kolejny zobowiązuje się ją do zwrotu zasiłku przedemerytalnego udała się do urzędu celem wyjaśnienia sprawy. Otrzymała informację od księgowej, że nie ma żadnych zaległości płatniczych i uspokojona taką informacją odstąpiła od odwołania się od tej decyzji. Tymczasem otrzymała upomnienie wskazujące na konieczność zapłaty kwoty [...] zł. z powołaniem się na numer decyzji [...] a zwrot dotyczy zasiłku przedemerytalnego. Wskazała, że sytuacja jest dla niej zupełnie niezrozumiała, gdyż wielokrotnie informowała zarówno Powiatowy Urząd Pracy jak i Starostwo Powiatowe o treści wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawach o sygnaturach 4/II SA/Po 2451/03 z dnia 01 grudnia 2005 r. oraz 4/II SA/Po 2051/03 z dnia 08 listopada 2005 r. Określiła, że jest nieustannie nękana kolejnymi decyzjami o obowiązku zwrotu niesłusznego, zdaniem organu I instancji zasiłku, a także kolejnymi wezwaniami, które opiewają na tak wysokie kwoty, że korespondencja wywołuje u niej stany nerwowe oraz brak zaufania do profesjonalizmu urzędu pracy w T.

Pismem z dnia [...] maja 2006 r. Starosta C. poinformował T.A., że organem odwoławczym od decyzji Starosty jest Wojewoda. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na to, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] już minął, strona może wystąpić do Wojewody o przywrócenie terminu z jednoczesnym wniesieniem odwołania od spornej decyzji.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2006 r. złożonym dnia [...] czerwca 2006 r. T. A. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz złożyła odwołanie od decyzji. Uzasadniając stwierdziła, że w sprawach dotyczących przyznania jej uprawnień do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego wydane zostało wiele, niejednokrotnie sprzecznych decyzji. Wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 01 grudnia 2005 r. uznał, że żądanie zwrotu pobranego świadczenia jest bezzasadne, a wyrok z dnia 08 listopada 2005 r. zwalniał ją z obowiązku jakiegokolwiek zwrotu świadczeń na rzecz urzędu pracy w T. Kiedy dostała decyzję z dnia [...] marca 2006 r. udała się do organu i instancji w celu wyjaśnienia sprawy. W księgowości Powiatowego Urzędu Pracy otrzymała informację, że nie ma już żadnych zaległości płatniczych a wszystko zostało wyjaśnione. Uspokojona tym zapewnieniem nie złożyła odwołania od decyzji. Wskazała, że nie otrzymała jak również nie pobrała żadnych nienależnych świadczeń, a wszelkie sprawy sporne wyjaśnione zostały wyrokami WSA w Poznaniu.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 58 i art. 59 kpa odmówił T.A. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 58 § 1 kpa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i wskazano, że strona została właściwie pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania oraz, że urząd pracy w T. nie potwierdził, że strona została poinformowana o braku zaległości wobec Funduszu Pracy.

Pismem z dnia [...] lipca 2006 r. T. A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu powtórzyła w szczególności argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo wskazała, że odwołanie wniosła bez zbędnej zwłoki jak tylko dowiedziała się, że w urzędzie pracy wprowadzono ją w błąd co do braku zaległości finansowych wobec urzędu. Podkreśliła, że kpa zakłada współdziałanie i pomoc osobom bez przygotowania prawniczego w postępowaniu administracyjnym

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak wynika z akt administracyjnych decyzja Starosty C. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] została skarżącej doręczona dnia [...] marca 2006 r. Zatem ostatnim dniem do złożenia odwołania była środa [...] kwietna 2006 r. Pismo skarżącej, zatytułowane odwołanie oraz zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nosi datę [...] czerwca 2006 r. a wpłynęło do organu I instancji dnia [...]czerwca 2006 r., a zatem już po terminie do złożenia odwołania.

W aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa nosząca datę [...] czerwca 2006 r., sporządzona przez urzędnika W. Urzędu Wojewódzkiego Delegatura w P. i informująca o rozmowie przeprowadzonej z pracownikiem Referatu Księgowo-Finansowego Powiatowego Urzędu Pracy w C. Filia w T. Wynika z niej, że skarżąca w lutym 2006 r. złożyła wizytę w PUP i uzyskała informację, że Urząd nie będzie się domagał od niej zwrotu kwoty [...] w związku z decyzją Starosty C. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...]. Zarazem wskazano, że podczas wizyty nie było mowy o zaniechaniu zwrotu przez skarżącą kwoty [...]złotych, bowiem żądanie zwrotu tej kwoty miało miejsce w decyzji Starosty C. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]. Jednocześnie pracownik PUP zaprzeczyła, jakoby skarżąca stawiła się w maju 2006 r. i uzyskała informację o braku zaległości wobec Funduszu Pracy. Jednakże w piśmie z dnia [...] maja 2006 r. skierowanym do Dyrektora PUP w C., Kierownik PUP Filia w T. informował, że w dniu [...] maja 2006 r. lub [...] maja 2006 r. rozmawiał ze skarżącą na temat konieczności spłaty kwoty [...]złotych brutto oraz wyjaśniał, że skarżącej wysłano w dniu [...] lutego 2006 r. upomnienie nr [...] w związku z zadłużeniem na rzecz urzędu kwoty [...]złotych i dopiero po wizycie skarżącej ustalono w urzędzie, że to zadłużenie winno być wyksięgowane.

W odwołaniu, skardze do Sądu a także na rozprawie skarżąca kategorycznie stwierdziła, że po otrzymaniu decyzji z dnia [...] marca 2006 r. była w urzędzie i rozmawiała z księgową na temat żądania zwrotu zasiłku przedemerytalnego. Jednocześnie zaprzeczyła, jakoby była mowa o jakichkolwiek kwotach zasiłku.

Tej sprzeczności w zaskarżonym postanowieniu nie wyjaśniono.

Wydana dnia [...] marca 2006 r. decyzja organu I instancji nr [...]orzekała o obowiązku zwrotu kwoty zasiłku przedemerytalnego za okres od dnia [...] marca 2002 r. do dnia [...] maja 2003 r. w kwocie [...] złotych brutto. W aktach sprawy znajdują się odpisy znanych Sądowi z urzędu prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 08 listopada 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Po 2051/03 oraz z dnia 01 grudnia 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Po 2451/03. W obu wyrokach Sąd uwzględnił skargi T.A. w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego oraz zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego. Jak wynika z akt administracyjnych w sprawie ogólnie rozumianych świadczeń przedemerytalnych skarżącej zostało – jak dotąd – wydanych nie mniej jak 10 różnych decyzji administracyjnych oraz dwa prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Na organach administracji publicznej spoczywa też obowiązek procedowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do Państwa (art. 8 kpa), w tym winny one w sposób wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Nadto organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów, dowodów oraz zgłoszonych w sprawie żądań (art. 10 kpa). Nie bez znaczenia w tej sprawie ma również należąca do kategorii podstawowych zasad reguła wynikająca z art. 12 kpa, która między innymi nakazuje posługiwać się przy rozstrzyganiu spraw najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Skarżąca nie jest z wykształcenia prawnikiem i nie posiada profesjonalnego przygotowania w tym zakresie. Należy również zauważyć, że skarżąca jest osobą aktywną w swojej sprawie, składa odwołania od decyzji, interweniowała osobiście wykazując faktyczne błędy organów administracji.

Na obecnym etapie nie dość, że sprawa charakteryzuje się wysokim stopniem zawiłości to jeszcze do skarżącej docierają różne, czasem sprzeczne i przedwczesne co do rozstrzygnięcia upomnienia i informacje co do żądania zwrotu kwot. Kwestią wtórną jest w tym momencie okres za który organ administracji domaga się zwrotu pieniędzy jak i z jakiego tytułu się ich domaga. W ocenie Sądu uprawnione zatem jest określenie, że nastąpiło uprawdopodobnienie uchybienia terminu do złożenia odwołania bez winy skarżącej.

Tak więc, wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralnoprawnych, należało uchylić zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę, organ administracji powinien uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczące uchybień w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa.

Skoro zaskarżone postanowienie naruszało prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski

AT