Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 405/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Mirosława – Rozbicka Ostrowska (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało przez I. S.(dalej: strona , skarżąca, ) wnioskiem z dnia 20 grudnia 2017 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem – B. S. (ur. [...]r.), legitymującym się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na trwałe, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz ze wskazaniem stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8) , co wynikało z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. Ś. z dnia [...]zmienionego wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia we W. X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]., sygn. akt. [...]oraz wyrokiem Sądu Okręgowego we W. IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].

Decyzją z dnia [...]nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy M. ( dalej organ I instancji) odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem z uwagi na brak związku między sprawowaną przez stronę opieką nad niepełnosprawnym synem a niepodejmowaniem zatrudnienia. Według ustaleń organu I instancji , pomoc skarżącej ogranicza się do przygotowania posiłków dla syna oraz pomiaru cukru w nocy, kiedy on śpi. Tym samym nie odbiega od standardowych czynności osób wspólnie zamieszkujących. Poza tym organ zauważył, że syn skarżącej codziennie (5 razy w tygodniu) jest poza domem około 8-9 godzin, potrafi samodzielnie zbadać sobie poziom cukru, a także ustawić pompę insulinową na odpowiednią dawkę, samodzielnie dojeżdża do szkoły we W. ze stacji kolejowej w B., do której jest dowożony przez skarżącą.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona podniosła zarzut naruszenia:

- przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego uzasadnienia, w szczególności ustalenia, że sprawowanie przez nią opieki nad niepełnosprawnym synem ogranicza się jedynie do przygotowywania posiłków oraz pomiaru cukru w nocy, gdy syn śpi i pominięcie wskazywanych przez nią czynności świadczących o ciągłym współudziale w całym procesie leczenia, wychowania, kształcenia syna, dbałości o jego kondycję psychiczną, udzielaniu ciągłego wsparcia ,

- przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieprzyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że zrezygnowała z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad synem.

W uzasadnieniu odwołania strona wskazała na konieczność uwzględnienia przy ocenie sprawowanej przez nią opieki wielu współistniejących u syna schorzeń (insulinozależnej cukrzycy typu 1, astmy, alergii pokarmowej, bradykardii serca, niedoczynności tarczycy, choroby Hashimoto), które wymagają ciągłego leczenia, zawożenia na wizyty lekarskie i uczestnictwa strony w nich, konieczności wykonywania przez nią w nocy co dwie godziny pomiaru poziomu cukru, czasu potrzebnego na przygotowanie posiłków według zaleceń lekarskich (ważenie każdego posiłku, opisanie, przeliczenie na węglowodany zajmuje około godziny) i konieczności spożywania przez syna posiłków o określonych godzinach, konieczności zaopatrzenia syna w leki i wyroby medyczne (pompę), a nadto konieczności zapewnienia mu wsparcia psychicznego. Nadto odwołująca się wskazała, że zdarzają się sytuacje, z którymi syn sobie nie radzi, takie jak zatrzymanie pompy, czy potrzeba zmiany wkłucia. Na poparcie swoich twierdzeń strona przedstawiła dokumentację medyczną syna , a mianowicie: kartę informacyjną z dnia 21 maja 2013 r. o pobycie syna w Klinice Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego we W. w okresie od 9 maja 2013 r. do 21 maja 2013 r., kartę informacyjną o pobycie syna w dniu 18 maja 2016 r. i w dniu 30 stycznia 2018 r. na Oddziale Klinicznym Endokrynologii Dziecięcej we W., kartę informacyjną o pobycie syna w okresie od 12 marca 2018 r. do 14 marca 2018 r. w Klinice Pediatrii, Alergologii i Kardiologii we W. z dnia 16 marca 2018 r. a także informacje z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w PZPO w Ś. z dnia: 16 czerwca 2016 r. i 5 kwietnia 2017 r. o wynikach diagnozy psychologicznej i pedagogicznej jej syna , wskazujące na konieczność udziału opiekuna w procesie edukacji dziecka oraz opinię psychologiczno-sądową z dnia 4 maja 2017 r. i wskazująca m.in. na potrzebę zapewnienia dziecku stałej lub długotrwałej pomocy lub opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ , po dokonaniu analizy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2017, poz. 1952 ze zm., dalej: u.ś.r.) określającego katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego organ wskazał, że warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności, z którego wynika, że osoba niepełnosprawna wymaga zarówno stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji, jak również stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia pozostający w bezpośrednim związku przyczynowo- skutkowym ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Dalej organ II instancji wskazał, że bezspornie syn strony jest osobą niepełnosprawną wymagającą zarówno stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jak również stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Za sporny uznano natomiast charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawnym synem. Organ przyznał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyjaśnień ustawowych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z jej art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała, lub długoterminowa. Te określenia "stała lub długotrwała" wskazują na to , że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie . Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca osobę niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych faktyczną niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej, w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Organ odwoławczy nie kwestionował okoliczności, że strona codziennie wspiera syna, troszczy się o jego zdrowie i prawidłowy rozwój psychofizyczny. Nie zmienia to jednak faktu, że wsparcie to nie polega na zapewnianiu synowi stałej, całodobowej opieki i pielęgnacji rodzącej konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zadaniem organu opieka, jaką strona zapewnia w chwili obecnej niepełnosprawnemu synowi nie jest opieką, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest to zwykła pomoc świadczona synowi regularnie, ale nie stale i całodobowo. Strona wspierając syna nie towarzyszy mu w ciągu całego dnia, nie jest stale obecna w zaspokajaniu przez syna potrzeb dnia codziennego. Według organu , zakres wskazywanej przez stronę opieki i pomocy nie odbiega w chwili obecnej od typowych powinności spoczywających na rodzicach troszczących się o swoje dzieci. W szczególności samo przygotowanie odpowiednio zbilansowanych posiłków i troska o zapewnienie ich przyjmowania przez dzieci w odpowiednich porach jest typowym obowiązkiem wszystkich rodziców troszczących się o zdrowie i prawidłowy rozwój swoich dzieci. Podobnie odbywanie wizyt lekarskich z dziećmi i wspieranie dzieci w czynnościach, których nie potrafią lub nie mogą samodzielnie wykonać. Powinności te, ich ewentualny niekorzystny wpływ na możliwość wykonywania przez rodziców pracy zarobkowej dostrzega ustawodawca, przewidując w przepisach normujących stosunki zatrudnienia lub stosunki związane ze stosunkami zatrudnienia określone uprawnienia np. uprawnienie do zasiłku opiekuńczego z ubezpieczenia chorobowego lub instytucje umożliwiające godzenie aktywności zarobkowej z opieką nad dziećmi np. zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy, telepraca, indywidualny rozkład czasu pracy itp.

Zdaniem Kolegium z akt sprawy oraz treści odwołania nie wynika również, aby strona ze względu na stan zdrowia syna musiała dowozić mu posiłki do szkoły, czy też w inny sposób towarzyszyć mu stale, długotrwale lub choćby często podczas pobytu w szkole. W ocenie organu , także z załączonej do odwołania dokumentacji medycznej nie wynika również, aby strona odbywała w chwili obecnej bardzo częste wizyty lekarskie z synem lub by był on często hospitalizowany. W okresie po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego syn strony przebywał na leczeniu w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we W. łącznie 4 dni. Nadto w treści samego odwołania strona nie powołała się na inne pobyty w placówkach medycznych lub odbyte wizyty lekarskie w sposób, który mógłby je zindywidualizować i pozwolić organowi zgromadzić z urzędu stosowne dowody. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że czynności sprawowane przez stronę w zakresie opieki i pielęgnacji niepełnosprawnego syna - czas i sposób sprawowania opieki i pielęgnacji - nie powodują obecnie konieczności rezygnacji przez nią z pracy lub innego zatrudnienia.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. , w której skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów :

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności,

- art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postpowania administracyjnego (dalej k.p.a.), poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego uzasadnienia, w szczególności organ ustalił jedynie, że sprawowanie opieki przez matkę – skarżącą nie ogranicza się jedynie do przygotowywania posiłków oraz pomiaru cukru w nocy, gdy śpi, co stanowi ustalenie daleko niepełne, ponieważ organ pominął zdaniem skarżącej wskazywane przez skarżącą czynności świadczące o jej ciągłym współudziale w całym procesie leczenia, wychowywania, kształcenia syna, dbałości o jego kondycję psychiczną i udzielania ciągłego wsparcia.

Skarżąca wskazała na czynności , które wykonuje, a które zostały pominięte w uzasadnieniu decyzji oraz na orzeczenia Sądu Okręgowego we W. z dnia[...], którym ustalono, że jej syn skarżącej wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz wymaga konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8).

Pismem procesowym z dnia 10 września 2018 r. skarżąca dodatkowo powołała się na opinie biegłej sądowej z dnia 4 maja 2017 r. oraz dokumentację znajdującą się w Dolnośląskim Oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia i wniosła o zwrócenie się do Dolnośląskiego Oddziału NFZ we W. o nadesłanie historii zdrowia i choroby, odpisu karty oraz udzielonych świadczeń jej synowi oraz wskazanie placówek w których się leczył i dopuszczenie dowodu z nadesłanych dokumentów. Kolejnym pismem z dnia 24 września 2018 r. skarżąca złożyła dokumentacje medyczną syna .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu strona dodatkowo podniosła , że w jej ocenie organ niedokładnie opisał czynności jakie wykonuje przy synu w nocy. Według jej obliczeń w ciągu 5 i pół roku opiekowała się synem około 1970 nocy. W tym zakresie wskazała, że wstaje w nocy co półtora, co dwie godziny celem pomiarów cukru , bowiem cukrzyca u syna jest nieuregulowana. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca złożyła do akt sprawy odręcznie sporządzony wykaz dni, według niej "najgorszych w sensie zagrożenia" na okoliczność, że w ciągu całej doby sprawdza kilka albo nawet kilkanaście razy poziom cukru. Ponadto podała, że w czerwcu zaczęła się psuć pompa insulinowa syna, od września skarżąca i syn mają wypożyczona pompę z firmy Metronik i uczestniczą w szkoleniach z obsługi nowej pompy insulinowej, która synowi ma być przyznana. Szkolenia odbywają się cotygodniowo w godzinach rannych. Dodała, że odbiera osobiście zbiorniczki i wkłucia do pompy insulinowej raz na kwartał, stara się również o recepty i paski insulinowe. W związku z tym chodzi do lekarza dwa razy w miesiącu. Według skarżącej podczas wywiadu środowiskowego mówiła o tych czynnościach, ale nie wie dlaczego tych informacji nie ma w protokole. Po 5 i poł roku całodobowej opieki nad synem jej organizm jest wyczerpany i wymaga regeneracji, gdyby pracowała zawodowo nie byłaby w stanie wykonywać opisanych wyżej czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków sformułowanych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., w sprawie I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie są one obarczone wadami, skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Kontrolowane decyzje wydano bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów natury procesowej, tylko bowiem niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i pozwala organowi na kreowanie lub znoszenie praw i obowiązków strony. Analizując w takim aspekcie wydane w sprawie orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 pkt. 1 ustawy przesłanek pozytywnych , od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania.

Z kolei odnosząc się do zarzutów nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia zauważyć należy ,że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji odmówiły skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. W badanej sprawie pozostaje poza sporem , że syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na trwałe, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz ze wskazaniem stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji , co wynika pkt 7 i 8 orzeczeń Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zmienionych wyrokami : Sądu Rejonowego dla Wrocławia Ś. we W. X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 sierpnia 2017 r., sygn. akt. [...]i Sądu Okręgowego we Wrocławiu IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt [...]. W tej kwestii zatem zasadnie przyjęto, że syn skarżącej legitymuje się wymaganym do przyznania skarżącej prawa do doświadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami do opieki wyraźnie określonymi w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak wynika z wywiadu środowiskowego (k. 53) syn skarżącej przebywa codziennie ( 5 dni w tygodniu ) poza domem około 8-9 godzin. Samodzielnie dojeżdża do szkoły ze stacji kolejowej, do której jest dowożony przez matkę, potrafi samodzielnie zbadać sobie poziom cukru, ustawić pompę insulinową na odpowiednią dawkę. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca codziennie wspiera syna, troszczy się o jego zdrowie i prawidłowy rozwój psychofizyczny poprzez przygotowywanie odpowiednio zbilansowanych posiłków, dbanie o spożywanie ich przez syna o odpowiedniej porze, umożliwienie mu dotarcia do szkoły poprzez odwożenie na stację kolejową, odbywanie w razie potrzeby wizyt u lekarzy specjalistów, wykonywanie nocnych pomiarów cukru. Ponadto jak wykazała strona na etapie postępowania sądowo administracyjnego istotną część jej czasu zajmuje dbanie funkcjonalność i utrzymanie sprawności sprzętu medycznego, który jest niezbędny do życia syna ( pompa insulinowa, zbiorniczki, wkłucia).

Natomiast kwestią sporną w analizowanej sprawie pozostaje nie zakres , lecz charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawnym synem , a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Podstawę materialnoprawną orzekania o przedmiotowym świadczeniu stanowi art. 17 u.ś.r. , wedle którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1)matce albo ojcu,

2)opiekunowi faktycznemu dziecka,

3)osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4)innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej , przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to , że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie( por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15). Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13,publ : http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. , nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Natomiast w sytuacji , gdy dziecko samodzielnie dojeżdża do szkoły średniej i jest poza domem co najmniej 8 godzin w dni powszednie, taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo nie istnieje.

W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz pozostawanie skarżącej i jej syna w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Trafnie natomiast organy obu instancji uznały, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki , a mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki. Prawidłowo organy orzekające w sprawie oceniły, że brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad synem. Okoliczność pozostawania niepełnosprawnego syna przez znaczną część tygodnia, bo przez pięć dni w tygodniu po około 8-9 godzin dziennie poza faktyczną opieką skarżącej, nie koliduje bowiem z możliwością podjęcia zatrudnienia przez nią (np. w niepełnym wymiarze czasu pracy) lub innej pracy zarobkowej. Opieki nad niepełnosprawnym synem skarżąca nie wykonuje bowiem całodobowo przez 7 dni w tygodniu. Podany przez skarżącą czas świadczenia przez nią osobistej opieki nad synem nawet z uwzględnieniem szeroko opisanego w skardze i pismach procesowych oraz przytoczonego na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. zakresu prac, obejmujący de facto popołudnia, dni wolne od nauki szkolnej i czas choroby syna, nie przekreśla bowiem możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu , przepis art.17 ust.1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych , w których zakres opieki nad osoba niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej . Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku.

W tym miejscu wymaga podkreślenia ,że w stanie gotowości do zapewnienia dziecku opieki poza godzinami nauki w szkole oraz podczas dni wolnych od nauki i w czasie choroby dziecka , pozostaje w szczególności każdy rodzic samotnie wychowujący dziecko w wieku szkolnym, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak trafnie zauważył organ I instancji , w świetle bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad nastoletnim synem przez skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia jej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już definicji art. 3 pkt 21 u.ś.r. , skoro w dniach powszednich (od poniedziałku do piątku) syn samodzielnie uczęszcza do liceum.

Natomiast ustosunkowując się do zarzutów strony formułowanych zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego należy wskazać, że zarówno treść załączonej do skargi opinii psychologiczno -sądowej z dnia 4 maja 2017 r. jak i pozostałych opinii w postaci Informacji Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w PZPO w Ś. Ś. oraz dokumentacja medyczna w postaci kart informacyjnych z przebytego leczenia szpitalnego, z wyjątkiem wyników badań okulistycznych, stanowi powielenie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych tej sprawy. W konsekwencji treść zaoferowanej przez skarżącą dokumentacji medycznej, do której odniósł się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na zakres sprawowanej opieki nad synem. W szczególności z przedłożonych ponownie opinii psychologicznych nie wynikają żadne nowe okoliczności faktyczne, np. wskazujące na to ,że dla efektywności i utrzymywania dobrego (stabilnego) stanu zdrowia syna skarżącej, niezbędna jest obecność jego matki podczas prowadzonych zajęć w szkole, czy też że syn - z uwagi na stan zdrowia - wymaga indywidulanego toku nauczania. Opinia ta potwierdza jedynie ustalenia organów administracji, znajdujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ( vide 9 akapit uzasadnienia), wskazuje bowiem, że skarżąca ze względu na stan psychofizyczny syna musi sprawować nad nim "pełną kontrolę, opiekę i monitorować jego stan psychiczny i fizyczny". Nadto wbrew zarzutom skarżącej z literalnego brzmienia kwestionowanej decyzji jak i odpowiedzi na skargę nie sposób wywnioskować, że organ neguje wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawnym synem skarżącej , określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział matki w procesie leczenia, wychowania, kształcenia, dbałości o kondycję psychiczną syna.

W związku z tym konkludując powyższe rozważania , należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie , zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa ( art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych , skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. , bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawnym synem nie była opieką wymagającą rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.