Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 891/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-02-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2010 r. wniosku "Q" Spółki z o.o. z siedzibą w Z o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Skarżąca "Q." Spółka z o.o. z siedzibą w Z. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi niewielką działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami tekstylnymi oraz, że nie ma jakichkolwiek środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi.

Spółka wskazała, że w załączeniu przedłożyła zeznanie podatkowe CIT-8 za rok 2007 z zadeklarowaną stratą w wysokości [...] zł, CIT-8 za rok 2008

z zadeklarowaną stratą w wysokości [...] zł, a także CIT-2 za okres od 1 stycznia

2009 r. do 30 września 2009 r. ze stratą w wysokości [...] zł. Skarżąca podała, że nie ma również żadnych nieruchomości, czy majątku ruchomego, który podlegałby spieniężeniu, co umożliwiłoby jej uiszczenie wpisu sądowego. Wskazała również, że w ostatnim okresie,

w związku z ogólną recesją gospodarczą zmuszona została do znacznej redukcji zatrudnienia, z [...] zatrudnionych pracowników w miesiącu marcu 2008 r., do [...] pracowników na chwilę obecną, na dowód czego w załączeniu przedłożyła deklaracje rozliczeniowe ZUS. Ponadto wyjaśniono, że pomimo osiągania strat z prowadzonej działalności gospodarczej, Spółka nie podjęła decyzji o likwidacji, albowiem obecnie prowadzi wiele procesów z organami celnymi oraz przed sądami administracyjnymi.

Z formularza PPPr wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki to kwota [...] zł, a wartość środków trwałych i strata według bilansu za ostatni rok obrotowy (2008) to kwoty odpowiednio [...] zł i [...] zł. Powyższe dane potwierdzono odpisem bilansu oraz rachunkiem zysków i strat za 2008 r.

Skarżąca posiada rachunek bankowy w M.., na którym stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, wykazano saldo ujemne w kwocie [...] zł. Przedłożono także wyciąg z rachunku bankowego wygenerowany w dniu 12 stycznia 2010 r., stanowiący, jak wskazano w tytule, historię operacji za okres od 1 grudnia 2007 r.

do 12 stycznia 2010 r., z saldem końcowym w kwocie 0 zł, przy czym data ostatniej operacji na tym koncie to dzień 20 stycznia 2009 r.

Ponadto nadesłano:

- okresowe zestawienie stanów i obrotów kont rachunkowych dotyczących przychodów

i wydatków związanych z działalnością za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., z którego wynika między innymi, iż zaksięgowano wartość sprzedaży usług w kwocie [...] zł, sprzedaż towarów w kwocie [...] zł, przychody finansowe w kwocie

[...] zł, koszty finansowe w kwocie [...] zł, koszty operacyjne w kwocie [...] zł,

a także koszty działalności podstawowej (w tym m.in: wydatki na paliwo, materiały, energię elektryczną, remonty, naprawy, konserwację, usługi pocztowe i telekomunikacyjne, czynsze, najem, koszty bankowe, transport, podróże służbowe, podatki, wynagrodzenia) w łącznej kwocie [...] zł,

- zestawienie zobowiązań Spółki wobec kontrahentów na dzień 31 grudnia 2009 r.

w wysokości [...] zł, a także należności na dzień 31 grudnia 2009 r. w wysokości [...] zł,

- tabelę amortyzacyjną środków trwałych za rok 2009, z której wynika, iż Spółka amortyzuje majątek w postaci wyposażenia biura (meble, komputery, klimatyzatory).

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie: p.p.s.a ), zgodnie z którymi osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy:

1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania,

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" nie jest tożsama

z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Nieopłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości, jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawa do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy.

Stwierdzić też trzeba, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, publ. – baza orzeczeń NSA na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Spółka nie wykazała, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza złożonych oświadczeń i dokumentów prowadzi bowiem do wniosku, że skarżącą będzie stać na uiszczenie wpisu od skargi, wynoszącego w tej sprawie [...] zł. Skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia kosztów sądowych w pozostałych pięciu zainicjowanych przez siebie sprawach, których wpis od skarg wynosi łącznie[...] zł. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, Spółka będzie także w stanie wygospodarować kwotę [...] zł na poniesienie wszystkich opłat sądowych w całości.

Spółka wskazała, że od 2007 r. do 2009 r. deklaruje stratę z działalności gospodarczej, redukuje zatrudnienie z uwagi na recesję gospodarczą, nie posiada majątku, ani środków pieniężnych, ale nie podejmuje decyzji o likwidacji działalności gospodarczej, ze względu na prowadzenie wielu procesów z organami celnymi i sądami administracyjnymi.

Należy wskazać, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych (czy kasy), obciążenie komornicze rachunku bankowego strony, zmniejszanie się wartości aktywów Spółki w 2007 r., 2008 r. i 2009 r., przewaga zobowiązań Spółki nad jej należnościami, a także redukcja zatrudnienia, czy

w końcu strata podatkowa w tych okresach, nie świadczą jeszcze o złej kondycji finansowej Spółki i braku możliwości sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodów, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata podatkowa nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych. Zabezpieczenie majątku, czy zajęcie rachunków bankowych podmiotu samo przez się też nie świadczy o braku środków pieniężnych, nie oznacza bowiem, że skarżąca nie uzyskuje środków pieniężnych poza tym rachunkiem. Natomiast, redukcja zatrudnienia jest normalną konsekwencją kryzysu gospodarczego i związanym z tym kryzysem działaniem przedsiębiorcy zmierzającym do ograniczania kosztów działalności gospodarczej, nie uzasadnia zatem uprzywilejowanego potraktowania Spółki w stosunku do innych przedsiębiorców, podejmujących podobne działania, a nie korzystających z dofinansowania kosztów sądowych z Budżetu Państwa.

Poza tym, skoro ze złożonych oświadczeń wynika, że aktywność Spółki w chwili obecnej sprowadza się do niewielkiego handlu tekstyliami, ale też prowadzenia procesów

z organami celno-podatkowymi i przed sądami administracyjnymi, to tym bardziej, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić i te wydatki na koszty procesowe oraz poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Biorąc pod uwagę wysokość opłat sądowych należnych we wszystkich zainicjowanych postępowaniach sądowych przed tutejszym Sądem, wynoszących kwotę

[...] zł, w zestawieniu z kosztami działalności Spółki nie będzie to przekraczać możliwości finansowych Spółki, czy zagrażać jej działalności, gdyż jak wynika z dokumentacji finansowej, dysponuje ona środkami pieniężnymi.

Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że złożone oświadczenie o braku

w chwili obecnej jakichkolwiek środków pieniężnych budzi wątpliwości co do jego prawdziwości. Przedłożony wyciąg z rachunku bankowego wskazuje na saldo końcowe

w kwocie 0 zł na dzień 20 stycznia 2009 r., a nie jak to wynika z daty jego wygenerowania

na dzień 12 stycznia 2010 r. Wyciąg ten nie potwierdza zatem, iż skarżąca posiada zadłużenie na koncie w kwocie [...] zł, wykazywane w formularzu jako istniejące na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. na dzień 30 listopada 2009 r.

Należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie

w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji finansowej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadania środków pieniężnych. Rozpoznający wniosek referendarz sądowy, nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego

i możliwości płatniczych, albo też nie jest możliwe dokonanie ich weryfikacji z dokumentami źródłowymi, gdy istnieje wątpliwość co do ich wiarygodności. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów ustawy - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków pieniężnych na poniesienie pełnych kosztów postępowania, należało orzec jak w sentencji.