Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 77/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt. 1, 3 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1, § 5 ust. 1, art. 31
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska SO del. Piotr Popek / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2014 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] sierpnia 2015 nr [...] o przyznaniu A. P. (dalej: skarżąca) płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że w ostatecznie zmodyfikowanym wniosku z dnia 15 maja 2014 roku A. P. wystąpiła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok, do łącznej powierzchni 7,97 ha deklarując w trzecim roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne na łącznej powierzchni 2,13 ha w ramach wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) oraz realizację Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 na łącznej powierzchni 5,84 ha w ramach wariantu 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

W dniach 2 do 5 września 2014 roku w gospodarstwie A. P. przeprowadzone zostały kontrole na miejscu kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w ramach realizacji założeń programu rolnośrodowiskowego. Uchybienia stwierdzone podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i realizacji założeń programu rolnośrodowiskowego, zostały przedstawione w raportach z czynności kontrolnych o numerach [...] oraz [...]. Wskazywały na nieprawidłowości odnośnie powierzchni użytkowanej rolniczo na zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 4.1 działkach rolnych K, S i T. Mianowicie do działek rolnych K oraz S zastosowany został kod nieprawidłowości DR13+, który oznacza, iż zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej. I tak działka rolna K - powierzchnia deklarowana 0,26 ha - powierzchnia stwierdzona 0,21 ha, działka rolna S - powierzchnia deklarowana 1,26 ha - powierzchnia stwierdzona 1,10 ha. W przypadku działki rolnej T - zastosowano kod nieprawidłowości DR13-, który oznacza, iż zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, gdyż powierzchnia deklarowana wynosiła 0,17 ha - powierzchnia stwierdzona 0,18 ha.

W trakcie powyższych kontroli odnotowano również nieprzestrzeganie wymogów pakietowych określonych kodem nieprawidłowości P11 (wykoszenie całej powierzchni) w przypadku działki rolnej T oraz niezachowanie wymogu powierzchni trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie, w przypadku działek rolnych H, K, L oraz S. Przedmiotowa nieprawidłowość określona jest kodem 06 - tj. rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych. Mianowicie działka rolna H - powierzchnia w planie rolnośrodowiskowym 0,34 ha - powierzchnia stwierdzona 0,29 ha, działka rolna K – powierzchnia w planie rolnośrodowiskowym 0,26 ha - powierzchnia stwierdzona 0,21 ha, działka rolna L - pow. w planie rolnośrodowiskowym 0,50 ha - powierzchnia stwierdzona 0,45 ha oraz działka rolna S - powierzchnia w planie rolnośrodowiskowym 1,26 ha - powierzchnia stwierdzona 1,10 ha.

W dniu 3 marca 2015 r. skarżąca przesłała do organu Agencji pismo, w którym wniosła o przywrócenie terminu zgłoszenia siły wyższej, wskazując, iż na części działki ewidencyjnej nr 1076/2 o powierzchni 0,15 ha, położonej w miejscowości Wielkie Oczy, zaistniał przypadek siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności poprzez zaoranie przez pomyłkę sąsiedzką części trwałego użytku zielonego. Do w/w pisma dołączyła stosowne oświadczenia sołtysa wsi W. oraz S. J., który dokonał powyższej czynności. Organ i instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] odmówił jednak skarżącej przywrócenia terminu, od którego nie wniosła zażalenia.

W tych okolicznościach Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 roku nr [...] (doręczona w dniu 18 sierpnia 2015 r.) przyznał A. P. płatność rolnośrodowiskową na 2014 rok w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 8 016,00 zł, w tym:

• w ramach pakietu 4, wariant 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków - kwotę w wysokości 4 948,80 zł,

• w ramach pakietu 2, wariant 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) - kwotę 3 067,20 zł.

W odwołaniu od w/w decyzji skarżąca zarzuciła organowi I instancji popełnienie nieprawidłowości m.in. w zakresie kompensacji trwałych użytków zielonych i dwukrotnego ukarania jej z tego samego powodu. Zarzuciła też bezzasadne nałożenie sankcji na rozporządzenia Komisji nr 65/2011. Zakwestionowała pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej dotyczącej wariantu 2.10 uprawy sadownicze i bezzasadne nałożenie sankcjami do działek z wariantem 4.1.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w oparciu o analizę akt sprawy dokonanej na etapie weryfikacji odwołania, stwierdził iż rozstrzygnięcie organu I instancji w niniejszej sprawie jest prawidłowe, nie dopatrzył się również w postępowaniu przed organem I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie miały zastosowanie zasady i warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowych określone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe). Zgodnie z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 30 str. 16 z 31 stycznia 2009 r., dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009) jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów. Według § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L25 z 28.01.2011 r., dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011).

Dyrektor OR Agencji podkreślił, że organ prowadzący postępowanie przy weryfikowaniu wniosku, ma obowiązek zbadać, czy zadeklarowane grunty spełniają wymogi określone w przepisach i aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności przeprowadza kontrole administracyjne i kontrole na miejscu w oparciu o art. 10 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, które ma zastosowanie do wniosków o pomoc odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015r., a więc w niniejszej sprawie. Wskazał, że celem przeprowadzenia kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień przeprowadzenia kontroli i porównanie z deklaracja producenta rolnego na dany rok wnioskowania o przyznanie pomocy finansowej, a więc w tym przypadku płatności rolnośrodowiskowej na rok gospodarczy 2014.

Organ odwoławczy stwierdził, że analiza akt sprawy w prowadzonym postępowaniu odwoławczym potwierdziła zaistnienie uchybień wykazanych przez organ I instancji, stanowiących podstawę zastosowania sankcji, a tym samym pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Zwróci uwagę, że stan faktyczny powierzchni zadeklarowanych działek rolnych organ I instancji ustalił w oparciu o wyniki z przeprowadzonych kontroli na miejscu, a podstawą rozpatrzenia niniejszej sprawy były raporty z czynności kontrolnych, poparte zgromadzoną dokumentacją fotograficzną działek deklarowanych do płatności wraz ze szkicami poglądowymi przedstawiającymi miejsce i kierunek wykonywania zdjęć. W jego ocenie powierzchnia ewidencyjno-gospodarczej (PEG) dla zadeklarowanych działek ewidencyjnych, na których znajdują się działki rolne objęte wnioskiem Pani A. P. została wyznaczona prawidłowo. Co do zastosowanych kodów nieprawidłowości DR13+, jak i DR13-, kodu nieprawidłowości pakietowych P11 oraz niezachowania wymogu powierzchni trwałych użytków zielonych kodu 06 potwierdził słuszność ich przypisania do poszczególnych działek i wskazując, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż pomiary zostały wykonane w sposób nieprawidłowy lub nierzetelny.

Podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że kompleksowa analiza dokumentacji pokontrolnej prowadzi do wniosku, że stan działek ukazany na fotografiach zgadza się z obrazem uwidocznionym na ortofotomapie. Zaznaczył, że weryfikacja działek podczas kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącej przeprowadzona została w oparciu o jej wskazania w materiale graficznym dołączonym do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, zaś czynności kontrolne na działkach rolnych przeprowadzone zostały homologowanym urządzeniem do stosowania w trakcie realizacji pomiarów powierzchni działek rolnych przez upoważnionych inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu.

Organ II instancji w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdził , że po wykluczeniu powierzchni niekwalifikującej się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok powierzchnia działek rolnych w gospodarstwie skarżącej kwalifikująca się do przyznania pomocy przedstawia się następująco: w ramach Pakietu 2, wariant 2.10 - 2,13 ha, a w ramach Pakietu 4, wariant 4.1 - 5,64 ha. Uprawnioną do przyznania płatności powierzchnię ustalono na podstawie kompensacji zawyżeń i zaniżeń powierzchni wszystkich działek dotkniętych kodami DR13+ i DR13-, gdyż zawyżenie zgłaszanej powierzchni w odniesieniu do jednej działki może być kompensowane przez zaniżenie powierzchni pozostałych działek z tej samej grupy upraw. I tak dla działki rolnej K zmniejszenie powierzchni o 0,05 ha, dla działki rolnej S zmniejszenie powierzchni o 0,16 ha a w przypadku działki rolnej T zwiększenie 0,01 ha, co po kompensacji daje łączną powierzchnię zmniejszenia 0,2 ha.

Organ II instancji odnośnie nieprawidłowości pakietowych wskazał, że skarżąca deklarując działki rolne użytkowane w sposób kośny do realizowania wariantu 4.1 zobligowana była do przestrzegania wymogów w pakiecie 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, które zawarte są w załączniku nr 3 dział IV ust. 2 pkt 4 lit. a) do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wynika z nich że w przypadku kośnego użytkowania trwałych użytków zielonych rolnik zobowiązany jest do pozostawienia 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki. Tymczasem, zgodnie z raportem pokontrolnym w zakresie realizacji założeń programu rolnośrodowiskowego wymogu tego nie spełniała działka rolna T deklarowana do wariantu 4.1 na powierzchni 0,17 ha, na której dokonano wykoszenia całej powierzchni, zatem słusznie zastosowano pakietowy kod niezgodności P11 (wykoszenie całej powierzchni).

Z kolei na działce rolnej S (łąka trwała) usytuowanej na działce ewidencyjnej o nr 1076/2 stwierdzono zaoraną powierzchnie 0,16 ha, co zostało potwierdzone dokumentacją fotograficzną dołączoną do protokołu. Raport potwierdza także zdaniem organu odwoławczego niezachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych w stosunku do planowanych powierzchni w planie działalności rolnośrodowiskowej w przypadku działek rolnych H, K i L.

Organ podkreślił, że z dokumentacji fotograficznej sporządzonej w trakcie przeprowadzonej kontroli wynika, iż na części działek rolnych H, K, L, nie dochowano wymogu zachowania planowanych powierzchni TUZ poprzez rozrost zakrzaczenia i zadrzewień, a w przypadku działki rolnej S poprzez częściowe zaoranie.

Mając na względzie stwierdzone nieprawidłowości Dyrektor POR Agencji w Rzeszowie, podniósł, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Natomiast z § 38 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego wynika, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

Dalej organ odwoławczy powołał się na § 18 ust. 1 pkt 1, ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, iż wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i powierzchni działek rolnych - po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Wysokość stawek płatności dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jednak jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, wówczas w myśl § 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. W przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt. 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 Pozostawienie obszaru nie koszenia wynika bezpośrednio z wymogu zawartego w załączniku nr 7, rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi iż dla pakietu 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w przypadku wykoszenia całej powierzchni działki rolne płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 4.1 jaka przysługiwałaby do tej działki rolnej jest pomniejszona o 50 %.

Według organu odwoławczego wyliczenie przyznanej płatności przez organ i instancji przedstawia się prawidłowo i wynika z następujących powodów oraz obliczeń.

W Pakiecie 2 powierzchnia zadeklarowana do płatności w wariancie 2.10 - 2,13 ha, i powierzchnia zatwierdzona do płatności w wariancie 2.10 - 2,13 ha. Stąd też wysokość pomocy została obliczona na podstawie obszaru zatwierdzonego równego powierzchni zadeklarowanej we wniosku, mianowicie: 2,13 ha x 1 800 zł (stawka płatności wariant 2,10/ha) co daje kwotę 3 834,00 zł.

W Pakiecie 4 powierzchnia zadeklarowana do płatności w wariancie 4.1 - 5,84 ha a powierzchnia zatwierdzona do płatności w wariancie 4.1 - 5,64 ha, różnica - 0,20 ha.

Zgodnie z art. 16 ust. 3 i ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeśli jednocześnie różnica ta przekracza albo 3% albo 2 hektary ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Zatem skoro różnica w tym przypadku stanowi 3,5461%, to wysokość pomocy oblicza się: 5,64 ha - (2 x 0,20 ha) x 1 200 zł (stawka płatności w wariancie wariant 4.l/ha) i wynosi 6 288,00 zł.

Ponieważ jednak gospodarstwo skarżącej otrzymało pakietowe kody sankcjonujące, według organu odwoławczego kwota płatności rolnośrodowiskowej zarówno w Pakiecie 4. wariant 4.1 jak i w Pakiecie 2 wariant 2.10 została pomniejszona z uwzględnieniem tych uchybień.

W przypadku nieprawidłowości na działce rolnej T kod nieprawidłowości P11 oznaczający wykoszenie całej powierzchni, zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, natomiast wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w myśl § 38 ust. 2 tego rozporządzenia, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. W przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt. 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 - pozostawienie obszaru nie koszenia wynika bezpośrednio z wymogu zawartego w załączniku nr 7, w/w rozporządzenia, który stanowi iż dla pakietu 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w przypadku wykoszenia całej powierzchni działki rolnej, płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 4.1 jaka przysługiwałaby do tej działki rolnej jest pomniejszona o 50 %. Zatem wysokość sankcji z tytułu nieprzestrzegania wymogów dla wariantu 4.1 według organu wynosi 102 zł i wynika z obliczeń: 0,17 ha (działka rolna T z przypisanym kodem P11) x 1 200 zł (stawka płatności dla 1 ha wariant 4.1) = 204,00 zł x 50% = 102, 00 zł. Płatność w wariancie 4.1 wynosi więc 6 288,00 zł - 102,00 zł co daje kwotę 6 186,00 zł.

W związku z nieprawidłowością określoną kodem niezgodności 06 na działkach rolnych H, K, L oraz S - oznaczającym nie zachowanie na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych, znaczenie ma § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone. Jeżeli rolnik nie zachowa któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo - to zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Wskutek tego w Pakiecie 2 płatność 3 834,00 ulega zmniejszeniu o 20 % tej kwoty co daje kwotę płatności 3 067,20 zł, a w Pakiecie 4 płatność 6 186,00 zł ulega zmniejszeniu o 20 % tej kwoty co daje kwotę płatności 4 948,80 zł, a w ostatecznym rozrachunku płatność rolnośrodowiskowa na rok 2014 w wynosi 8 016,00 zł.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dwukrotnego ukarania z tego samego powodu, pomimo, że w zakresie płatności dotyczącej wariantu 2.10, w stosunku do działek rolnych A, B, C D i E, iż nie zostały stwierdzone żadne nieprawidłowości podczas kontroli na miejscu, organ odwoławczy wskazał, że owszem dane pokontrolne w obrębie realizacji założeń w/w pakietu nie potwierdziły żadnych uchybień, ale na wysokość płatności w tym pakiecie "rzutowały" właśnie uchybienia w zakresie realizacji Pakietu 4. Jak bowiem stanowi § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone. Jeżeli rolnik nie zachowa któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolno środowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo to zgodnie z § 38 ust. 6 w/w rozporządzenia - płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Zapis " płatność rolnośrodowiskowa", oznacza zaś łączną wartość kwoty zarówno dla Pakietu 4 jak i dla Pakietu 2.

Organ odwoławczy podkreślił też, że wszystkie kontrole które miały miejsce w gospodarstwie skarżącej tj. kontrole na miejscu przeprowadzone w gospodarstwie w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie prowadzonego programu rolnośrodowiskowego prowadzone były w jej obecności. Dodatkowo raporty pokontrolne zostały doręczone skarżącej w dniu 29 grudnia 2014 roku, a strona nie wniosła do nich żadnych zastrzeżeń.

Nawiązując do zarzutu odwołania dotyczącego zbyt dotkliwych sankcji, zasady proporcjonalności w wymierzaniu sprawiedliwości Dyrektor OR Agencji podkreślił, że przepisy krajowe i wspólnotowe określające zasady przyznania płatności rolnośrodowiskowych mają charakter norm prawa publicznego, a zatem bezwzględnie obowiązującego i nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów w ustaleniu kryteriów dostępu do programu czy też wysokości płatności, a skarżącej znane są zasady przyznawania płatności.

Skargę na opisana na wstępie decyzję nr [...] Dyrektora Oddziału Agencji wniosła A. P.

Zaskarżając w/w decyzję w całości zarzuciła jej:

1. naruszenie art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2007 nr 64 poz. 427) w zw. z art. 21.ust. 3 pkt.1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że w przedmiocie udzielania płatności rolnośrodowiskowej wystąpiły przesłanki do zastosowania zmniejszeń i wykluczeni,

2. naruszenie art. 21 ust. 2 pkt. 1, 3 i 4 w/w ustawy z dnia 7 marca 2007 r w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez pominięcie twierdzeń strony.

Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zmniejszenie powierzchni trwałych użytków rolnych dotyczyło bardzo małej powierzchni dziełek, w stosunku do tego jakim gospodarstwem zarządzam, i wynosi zaledwie 1% całości. Uważa więc niesprawiedliwe odebranie dotacji od wszystkich działek, w całym jej gospodarstwie. podkreśliła, że do działek, na których znajdują się sady, organy nie miały żadnych zastrzeżeń.

Skarżąca zwróciła uwagę, że zmniejszenia na działce S nie wynikły z jej winy i nie miała możliwości zapobiec szkodzie, która została wyrządzona przez sąsiada przez pomyłkę. Szkoda prędko została naprawiona, gdyż sąsiad zasiał z powrotem trawę. Zwracała się w tej sprawie do Agencji o nieobciążanie jej karą za zaistniałą sytuację, którą sprostowała tak prędko, jak było to tylko możliwe. Podniosła, że urzędnicy zapewniali ją, że skoro "obszar TUZ" się skompensuje to sankcji nie będzie. Niestety zmieniła się interpretacja prawa, a pracownicy Agencji wymagają od niej donosicielstwa, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Ponadto skarżąca zauważyła, że działki, których dotyczy sankcja Agencji leżą tuż przy granicy Polski. Oznacza to, że pomiary wykonane przyrządami GPS nie można uważać za wiarygodne. Również brak wykształcenia geodezyjnego kontrolujących, certyfikowanie całych pakietów odbiorników, a nie każdego przez nieznaną fundację "krzak" Staszica nawiązującą w nazwie do Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica jest mylące. Brakuje również dzienników pomiarów które określają dokładność pomiaru w oparciu o liczbę dostępnych aktualnie satelit i ich rozmieszczenie. Uważa skarżąca, że bez tego nie posiadają one żadnej dokładności (5m dokładność). System pomiarowy ASG - EUPOS, na którym się one opierają nie działa na terenach przygranicznych, gdyż brak jest stacji referencyjnych po stronie ukraińskiej, co nie daje gwarancji prawidłowego pomiaru i wiarygodnych wyników. Inspektorzy terenowi, którzy wykonują pomiary powinni zostać przeszkoleni i zaznajomieni z zasadami działania urządzeń i wykonania na ich podstawie obliczeń. W tym przypadku system pomiarowy zawiódł. Urzędnicy powinni byli użyć innej metody- tachimetrycznej - którą zaleca sama Agencja aby uzyskać wyniki pomiarów powierzchni działek.

W kwestii wniosku o przywrócenie terminu wskazała skarżąca, że wniosek taki złożyła zachęcona przez pracownika, który zapewniał, że nie będzie z nim problemu, tymczasem okazało się, że była to tylko zasłona, aby przedłużyć całe postępowanie, a ją pozbawić należnych środków.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014. Dokonując kontroli tej decyzji we wskazanych wyżej granicach Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia, zaskarżona decyzja odpowiada bowiem zarówno przepisom prawa materialnego jak też została wydana z zachowaniem przepisów prawa procesowego.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że organy Agencji w niniejszej sprawie zastosowały właściwe przepisy prawne ustanowione na poziomie krajowym i unijnym, które określają zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014. Zastosowanie mają w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2013 poz. 173), rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011, rozporządzeni Rady (WE) nr 73/2009 czy też w końcu rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia 13 marca 2013 r.

Zgodzić się wypada z organami Agencji, że w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikom między innymi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich warunków, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów wariantów określony w rozporządzeniu. Z kolei według § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Weryfikacji wniosku, pod kątem prawidłowości zadeklarowanych gruntów z wymami praw oraz pod kątem zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności służą podstawowe narzędzia wśród których zasadnicze znaczenie zajmuje kontrola na miejscu w oparciu o art. 10 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Zgodnie z art. 31 rozporządzenia rolnośrodowiskowego czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego (ust. 1). Osoby wykonujące czynności kontrolne mają prawo do: 1) wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, których dotyczy pomocy lub pomoc techniczna; 2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytację w miejscu, sporządzenie z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczenia tych dokumentów; 4) sporządzenia dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 5) pobierania próbek do badań (ust. 4). Osoby wykonujące czynności kontrolne sporządzają z tych czynności raport (ust. 5). Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany (ust. 6) w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport (ust. 8). Powinien to uczynić w terminie 7 dni od dnia otrzymania raportu.

W gospodarstwie skarżącej przeprowadzona została w dniach od 2 do 5 września 2014 r. kompleksowa kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Kontrola przeprowadzona została przez uprawnionych inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego Agencji. Raport z czynności kontrolnych w zakresie programu rolnośrodowiskowego o numerze [...]. Z raportów z kontroli na miejscu, które to dokumenty mają moc dokumentów urzędowych, wynika, że kontrola została przeprowadzona w obecności skarżącej, miała więc zapewnioną możliwość złożenia wyjaśnień oraz uwag, ale takowych, które obecnie podnosi w skardze nie czyniła. Raporty z kontroli zostały jej doręczone skutecznie w dniu 29 grudnia 2014 roku. Zastrzeżenia do protokołu należało wnosić w określonym czasie, skarżąca także wtedy nie skorzystała jednak z przysługującego jej prawa do wniesienia zastrzeżeń.

Celem kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień jej przeprowadzenia i zweryfikowanie w ten sposób deklaracji rolnika ubiegającego się o przyznanie określonej pomocy. Kwestionowanie obecnie prawidłowości pomiarów dokonanych przez upoważnionych pracowników Agencji odpowiednio w tym zakresie przeszkolonych i kompetentnych jest bezskuteczne. Metoda pomiaru GPS jest metodą powszechnie przyjętą, spełniającą wymogi z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Wskazano w art. 34 ust. 1 przywołanego aktu, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Zastosowana in concreto metoda odbywa się za pomocą urządzenia GPS posiadającego ważną homologację. Odnośnie zarzutów skarżącej dotyczących niedokładności samego urządzenia zauważyć trzeba, że każde urządzenie pomiarowe cechuje się ograniczoną dokładnością, ale pomiary dokonywane przy pomocy GPS są jedną z najbardziej dokładnych technik. Stwierdzić jednak trzeba, że powyższe nie może dowodzić, że doszło do zaniżenia powierzchni kwalifikowanej działek na skutek niedokładności pomiarów, bowiem należy uwzględnić, że błąd tolerowany w powyższym zakresie mógł z takim samym prawdopodobieństwem prowadzić do nieznacznego zaniżenia jak i zawyżenia wyników pomiarów. Skoro zatem strona nie powołuje się na inne pomiary, dokonane dokładniejszym urządzeniem, nie ma podstaw, by kwestionować wykorzystaną przez organ technikę pomiaru. Podkreślenia wymaga, że organ ma swobodę doboru rodzaju stosowanej metody pomiaru, o ile tylko gwarantuje ona zachowanie warunków określonych w cytowanym wyżej rozporządzeni Komisji (WE) nr 1122/2009 i realizację celów kontroli, a poza wszystkim skarżąca nie czyniła w trakcie czynności kontrolnych żadnych uwag w tym zakresie..

Stwierdzić trzeba, że raporty zostały sporządzone w sposób przewidziany prawem, przez kompetentne osoby w granicach ich kompetencji w przewidzianym trybie. W protokole kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody przy wykorzystaniu, których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzenie powierzchni upraw oraz opis nieprawidłowości. Zawarte w protokole z czynności kontrolnych wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Jest on zatem spójny z dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie do poszczególnych działek z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania.

Warto zwrócić uwagę, że nie sposób zarzucać wadliwości urządzeniu GPS czy braku kompetencji w obsłudze tego urządzenia u kontrolujących, skoro tylko co do niektórych działek rolnych stwierdzono odstępstwa od obszaru deklarowanego, a co do tych, na których zaistniały nieprawidłowości były one zarówno in plus jak i in minus. Pomija także skarżąca, że zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych nie nastąpiło tylko w wyniku odmiennych pomiarów niż dotychczas, ale przede wszystkim stąd, że na części działek rolnych H, K, L, nastąpił rozrost zakrzaczeń i zadrzewień, a w przypadku działki rolnej S częściowe jej zaoranie.

O wadze dowodu z protokołu kontroli wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt. II GSK 492/07. Zwrócił on uwagę, że o znaczeniu tego protokołu świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, wyspecjalizowane, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi oraz bezstronne.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego a w szczególności przywołanych dokumentów z kontroli, które mają charakter dokumentów urzędowych, ocenionego w ramach oceny swobodnej organy poprawnie ustaliły nieprawidłowości w gospodarstwie rolnym skarżącej i przypisały im odpowiednie kody, które pociągnęły za sobą określone konsekwencje.

Organ odwoławczy przedstawił i przeanalizował każdą nieprawidłowość odnosząc ją do uprzednich deklaracji skarżącej we wniosku kontynuacyjnym i pierwotnym oraz do treści obowiązujących w tej mierze przepisów prawa. Skrupulatnie i przejrzyście, zgodnie z zasadą przekonywania statuowaną w art. 11 k.p.a. wyjaśnił zasadność zastosowanych w stosunku do skarżącej zmniejszeń. Szczegółowe obliczenia zawarte są na stronie 14-17 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podnieść należy, że skarżąca poprawności tych obliczeń nie kwestionuje, negując li tylko zasadność zastosowania zmniejszeń.

W odniesieniu do zarzutu skarżącej jakoby organy agencji podwójnie ją ukarały przenosząc nieprawidłowości stwierdzone w ramach realizacji Pakietu 4 na płatności należne jej za realizację Pakietu 2, gdzie organy żadnych nieprawidłowości nie stwierdziły, stwierdzić przychodzi, że organy także w tym zakresie prawa nie naruszyły. Precyzyjnie więc wskazały, w którym przypadku konsekwencje stwierdzonych nieprawidłowości dotykają płatności w ramach danego pakietu czy wariantu, a kiedy całej płatności rolnośrodowiskowej.

I tak w przypadku nieprawidłowości na działce rolnej T (kod nieprawidłowości P11) stwierdzono wykoszenie całej powierzchni działki, pomimo, że zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem wynikającym ze stosownych przepisów, w przypadku kośnego użytkowania trwałych użytków zielonych skarżąca zobowiązana była do pozostawienia 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%. Organy trafnie powołały się na zapisy § 38 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz załącznika nr 7 do tego rozporządzania, z których wynika , że dla Pakietu 4, w razie wykoszenia całej powierzchni działki rolnej płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 4.1 jaka przysługiwałaby do tej działki rolnej jest pomniejszona o 50 %. Wyraźnie jest tutaj rozróżnienie, że konsekwencje dotyczą płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu czy wariantu (§ 38 ust. 1 rozporządzenie rolnośrodowiskowego).

Inaczej rzecz się ma w przypadku nieprawidłowości stwierdzonych na działkach rolnych H, K, L oraz S (kod niezgodności 06) polegających na nie zachowaniu na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych, do czego skarżąca była zobowiązana na podstawie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W takim razie ma zastosowanie § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, trafnie przywołany i zastosowany przez organy Agencji, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachowa któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Słusznie wskazuje organ odwoławczy, że cytowany przepis odnosi się całej płatności rolnośrodowiskowej, czyli łącznej wartości kwot przypadających w ramach realizacji wszystkich poszczególnych pakietów, które obejmuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w tym wypadku Pakietów 2 i 4. Jest to rozróżnienie wynikiem celowego zabiegu prawodawcy, który różną wagę przywiązuje do różnych nieprawidłowości dla oceny poprawności realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz ich znaczenia dla zachowania środowiska naturalnego.

Bezzasadny jest zarzut skarżącej związany z nieprawidłowym naliczeniem sankcji w związku z zaoraniem części (0,16 ha) działki ewidencyjnej o numerze 1076/2 (działka rolna S) przez sąsiada na wskutek pomyłki bez wiedzy skarżącej. Nie sposób zakwestionować tego rodzaju zdarzenia, które zostało wykazane oświadczeniami rolnika S. J., który wyrządził szkodę oraz sołtysa miejscowości W. na terenie, której przedmiotowa działka jest położona. Zdarzenie to, można zakwalifikować jako inny przypadek siły wyższej zgodnie z § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, według którego inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest właśnie taka okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Rzecz w tym, że rozporządzenie rolnośrodowiskowe rozszerza katalog przypadków siły wyższej czy raczej okoliczności wyjątkowych, ale nie modyfikuje zasad postępowania beneficjenta płatności w związku z wystąpieniem takiej sytuacji. Zgodnie zaś z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006 r.) przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla organów właściwych, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Jak wynika z przedstawionych oświadczeń przez skarżącą wiedziała ona o przypadkowym zaoraniu części działki rolnej S co najmniej od 20 sierpnia 2014 r. (data sporządzonych oświadczeń). Od tej daty biegł dla skarżącej dziesięciodniowy termin do zgłoszenia owego zdarzenia jako okoliczności wyjątkowej organom Agencji wraz z odpowiednią dokumentacją. Skarżąca tego jednak nie uczyniła w zakreślonym terminie i oświadczenie w tym przedmiocie wraz z wnioskiem o przywróceniu terminu do zgłoszenia przypadku siły wyższej czy okoliczności wyjątkowej złożyła dopiero w dniu 27 lutego 2015 r. Wniosek o przywrócenie terminu nie został jednak uwzględniony i postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji odmówił przywrócenia tego terminu jako, że stanowi on termin materialnoprawny nie podlegający przywróceniu. Od tego postanowienia skarżąca zażalenia nie wnosiła.

Godzi się przy tym zauważyć, że skarżąca przystępując do programu rolnośrodowiskowego podpisując wniosek potwierdziła m.in. że jest świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego, zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego a także do informowania Agencji o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na przyznanie płatności i o każdej zmianie okoliczności. Powyższe oznacza, że skarżąca miała świadomość konieczności respektowania wymogów pakietowych i wariantowych, a w razie zaistnienia jakichkolwiek przeszkód do tego poinformowania o tym Agencję.

Bezskutecznie zatem skarżąca powołuje się na dylematy związane z niechęcią zawiadamiania Agencji o szkodzie wyrządzonej przez sąsiada. Takie zawiadomienie z pewnością nie stanowiłoby "donosu" na sąsiada, lecz dopełnienie należytej staranności w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zawiadomienie o szkodzie wyrządzonej przez sąsiada nie jest tym samym co zawiadomienie o czynie zabronionym stosownych organów i żadnych negatywnych konsekwencji bez woli poszkodowanej sprawca szkody by nie zaznał. Niezrozumiałe są więc opory skarżącej w zawiadomieniu Agencji o takiej okoliczności wyjątkowej, tym bardziej, że przy składaniu wniosku o przywrócenie terminu takich oporów już nie przejawiała. Na marginesie wypada zauważyć, że podczas kontroli na miejscu żadnych tego rodzaju uwag nie zgłaszano.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 2 pkt. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. skonstatować należy, że są one bezzasadne. Otóż postępowanie dotyczące przyznania płatności w tym wypadku rolnośrodowiskowej, charakteryzuje się odrębnością w odniesieniu do zasad ogólnych obowiązujących w kodeksie postępowania administracyjnego. Przypomnieć należy, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania i zwrotu tej pomocy finansowej organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom - na ich żądanie - niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom - znów na ich żądanie - czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie więc z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. we wskazanych postępowaniach ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do art. 77 k.p.a. to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, tutaj jednak obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Z powyższego wynika, że wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W tym postępowaniu, to nie organ, ale rolnik powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności czy jej zwrotu, opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń.

Wbrew podniesionym zarzutom skargi stwierdzić przychodzi, że ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organy Agencji na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w oparciu o dowód z protokołu z kontroli na miejscu, natomiast ocena zgromadzonego materiału nie przekracza reguł swobodnej oceny dowodów i uwzględnia całokształt okoliczności sprawy. Organy Agencji bowiem, powołując się na konkretne ustalenia i przepisy prawa, niewątpliwie i przekonująco wykazały, dlaczego wnioskowane płatności nie mogą być stronie przyznane w pełnej wysokości.

W odniesieniu do zarzutu skarżącej o nazbyt rygorystycznym potraktowaniu jej przez organy, nieproporcjonalnie do stwierdzonych nieprawidłowości, godzi się podkreślić, że przepisy krajowe i wspólnotowe określające zasady przyznania płatności mają charakter norm prawa bezwzględnie obowiązującego i nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów w ustaleniu kryteriów dostępu do programu, wysokości płatności czy też zastosowanych sankcji. Postąpienie wbrew nim świadczyłoby o naruszeniu przez organy zasady legalności określonej w art. 6 k.p.a., gdyż organ przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności oraz oznaczałyby złamanie zasady równości to jest równego dostępu do programów pomocowych w analogicznym stanach faktycznych.

Reasumując zaskarżona decyzja Dyrektora OR Agencji odpowiada prawu, co mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.