Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 962/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Protokolant: starszy referent sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia 30 października 2020 r., znak: [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku A. B. – D. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość objętą wykazem hipotecznym Iwh [...], składającą się z parcel: l. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat[...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na cele Instytutu Badawczego Leśnictwa w W. orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 listopada 1952 r. nr [...]

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia 14 maja 2020 r., sprecyzowanym w piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. A. B. - D. wniosła o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość objętą wykazem hipotecznym [...] składającą się z parcel jw. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że własność ww. nieruchomości przysługiwała S. S. - B., natomiast na podstawie postanowień sądu powszechnego nabyła wraz z A. S. - B. i M. S. - B. prawa do spadku po poprzedniej właścicielce wywłaszczonej nieruchomości.

Organ ustalił, że stosunku do nieruchomości objętej ww. wnioskiem prowadzone było postępowanie wywłaszczeniowe nr [...] Orzeczeniem z dnia 26 listopada 1952 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. z 1948 r., Nr 20, poz. 138) orzekło o odjęciu w drodze wywłaszczenia z dniem 9 maja 1945 r. na rzecz Skarbu Państwa na cele Instytutu [...] w W. Oddział w K. prawa własności całej nieruchomości uregulowanej w wykazie hipotecznym Iwh [...], w tym parcel l. kat[...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. [...], l. kat. [...], l. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat [...], l. [...], l. kat[...] i l. kat. [...] wraz ze znajdującymi się budynkami. Ww. orzeczenie stało się ostateczne, co stwierdzono w adnotacji urzędowej w dniu 25 maja 1960 r.

Pismem z dnia 10 grudnia 1952 r. S. S. - B. wniosła o oszacowanie wywłaszczonej nieruchomości. Orzeczeniem z dnia 31 maja 1962 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. przyznało na rzecz S. S. – B. odszkodowanie w kwocie [...]zł z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości. Kwota obejmowała odszkodowanie za grunt i składniki majątkowe (budowlane i roślinne). Do zapłaty ww. odszkodowania zobowiązano Biuro Urządzenia Lasów i Projektów Leśnictwa w W. jako następcę prawnego Instytutu Badawczego Leśnictwa w W.. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od ww. rozstrzygnięcia przez Biuro Urządzeń Lasów i Projektów Leśnictwa w W., decyzją z dnia 03 kwietnia 1963 r., nr [...] Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych uwzględniając odwołanie uchyliła zaskarżoną decyzję w punkcie 2 i orzekła o przyznaniu odszkodowania za budynki mieszkalne, gospodarcze i urządzenia na rzecz S. S. - B. w wysokości [...] zł. Łączna kwota odszkodowania wyniosła [...] zł. Ww. decyzja stała się ostateczna.

Na podstawie wpisów ujawnionych w wykazie hipotecznym Iwh [...] ustalono, że w chwili wywłaszczenia prawo własności ww. nieruchomości wpisane było na rzecz S. S. - B. na podstawie kontraktu kupna sprzedaży z dnia 13 stycznia 1925 r. Spadek po zmarłej w dniu [...] 1967 r. S. S. - B. nabyła córka S. C. w całości. Spadek po S. C. nabyli z dobrodziejstwem inwentarza A. S. - B., A. B. - D. oraz M. S. - B. każdy po 1/3 cz. w stosunku do całości spadku.

W piśmie z dnia 20 lipca 2020 r., nr [...] Biuro Przejmowania Mienia i Rewindykacji Urzędu Miasta K. wyjaśniło, że nie posiada informacji o toczących się kiedyś oraz obecnie postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 3 kwietnia 1963 r., [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 31 maja 1962 r., nr [...]

Odwołując się brzmienia art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ wyjaśnił, że przyznanie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest możliwe w przypadku, gdy odszkodowanie za pozbawienie praw do nieruchomości nastąpiło bez odszkodowania, a ponadto tylko na rzecz osoby wywłaszczonej, tj. osoby, której w chwili wywłaszczenia przysługiwało prawo własności do nieruchomości (prawo użytkowania wieczystego lub ograniczone prawo rzeczowe). Organ poparł swoje stanowisko orzecznictwem sądów administracyjnych.

Funkcjonowanie w obrocie prawnym ww. orzeczeń o odszkodowaniu oznacza, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § kpa.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła A. B.-D., kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewoda decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji na wstępie wskazał, że w związku z niejasną treścią odwołania, pismem z 9 kwietnia 2021 r. - wskazując na różnicę pomiędzy kwestią wypłaty ustalonego wcześniej, zwaloryzowanego odszkodowania, a sprawą ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości – zwrócił się do A. B. - D. z prośbą o wskazanie, czy jej intencją jest: wypłata odszkodowania ustalonego na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 31 maja 1962 r. znak: [...] oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw wewnętrznych z 3 kwietnia 1963 r. znak: [...] w zwaloryzowanej wysokości, czy też ponowne ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość objętą wykazem hipotecznym [...] składającą się z wymienionych wyżej parcel, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 26 listopada 1952 r. znak: [...].

W odpowiedzi, pismem z 28 kwietnia 2021 r., A. B.-D. wskazała, iż: "Jedynym zgodnym z obowiązującymi przepisami rozwiązaniem sprawy właściwego odszkodowania będzie zastosowanie art. 134.1, a co za tym idzie art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami."

Organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji w zakresie wydanych w sprawie decyzji w przedmiocie odszkodowania oraz następstwa prawnego wnioskodawczyni po zmarłej wywłaszczonej. Wyjaśnił również, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już uprzednio decyzją ostateczną, spowodowałoby wydanie nowej decyzji administracyjnej, która podlegałaby stwierdzeniu nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z panującym poglądem, który wyrażony został w tezie wyroku NSA z 14 października 1991 r. SAB 29/91 (niepubl.), ze stwierdzeniem nieważności będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy wydane zostaną kolejno po sobie decyzje załatwiające sprawę co do istoty. Przesłanki tożsamości spraw zostały spełnione. A. B. - D. jest następcą prawnym S. S. - B., właścicielki przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Podobnie tożsamość przedmiotowa (nieruchomość uregulowana w wykazie hipotecznym Iwh [...], w tym parcele: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] wraz ze znajdującymi się budynkami) postępowań nie może budzić wątpliwości.

Nie ulega również wątpliwości, iż zarówno przepisy zawarte w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i art. 128 ustawy obowiązującej obecnie, pomimo pewnych różnic, sprowadzają się w głównej mierze do tego samego celu, którym jest nałożenie na właściwe organy administracyjne obowiązku ustalenia i wypłaty odszkodowania dla właściciela wywłaszczonej nieruchomości, czemu odpowiada jednocześnie prawo owego właściciela do otrzymania wspomnianego odszkodowania.

Przedmiot postępowania istnieje jeżeli spełniona jest m. in. przesłanka stanowiąca, iż nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. Sprawa administracyjna traci swój prawny byt, w założeniu definitywnie, z chwilą gdy będąca jej istotą możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego zostaje zrealizowana, a jej miejsce w obrocie prawnym zajmuje decyzja ostateczna, której trwałość jest chroniona zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 kpa. Stąd funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 31 maja 1962 r. nr [...] oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 3 kwietnia 1963 r. nr [...] oznacza, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Słusznie zatem uznał organ I instancji, iż nie można zadośćuczynić wnioskowi strony o ponowne ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Dodatkowo, wobec zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda wskazał, iż w ramach prowadzonego postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie dokonuje się weryfikacji prawidłowości orzeczeń ustalających odszkodowanie, które to orzeczenia jako ostateczne mogą podlegać ocenie wyłączenie w ramach nadzwyczajnych trybów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, przez właściwy organ.

Organ poinformował również, że strona może zwrócić się do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o wypłatę ustalonego orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 31 maja 1962 r. nr [...] oraz decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 3 kwietnia

1963 r. nr [...], zwaloryzowanego odszkodowania. (art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. D. jako następca prawny zmarłej w dniu 15 kwietnia 2021 r. A. B. -D..

Skarżący odwołując się do art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, oraz Konstytucji RP (art. 64 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 64 ust. 3, art. 77 ust. 1, art. 83, art. 91 ust. 1, art. 91 ust. 2, art. 91 ust. 3) wskazał, że żąda przyznania słusznego odszkodowania za utraconą nieruchomość S.-B. w K. P..

Skarżący zaznaczył, że odjęcie własności nieruchomości było bezprawne również w świetle przepisów obowiązujących w dacie wywłaszczenia. Opisał działania następców prawnych zmierzające do unieważnienia decyzji wywłaszczeniowych.

Ponadto wyjaśnił, że S. S.-B. bezskutecznie ale uporczywie domagała się wypłaty słusznego odszkodowania. W tym przedmiocie zostało wydanych wiele decyzji. Przywoływana przez Wojewodę decyzja ostateczna też nie jest "najostatniejsza", ponieważ skarżący widział dokument, na którym osiemdziesięcioletniej S. S.-B. "przyznano" kolejny raz jakieś kolejne odszkodowanie za nieruchomość w K. P., które tym razem podzielono na miesięczne raty i na koniec wypłatę odszkodowania w jednorazowej niezwaloryzowanej nominalnej kwocie za cenne zabudowania. Skarżący nie ma wiedzy czy i ta decyzja została skutecznie podważona, czy nie. Nie wypłacono żadnych środków.

Dalej skarżący wywodził, że zgodnie z Kodeksem Cywilnym, w momencie przyznania odszkodowania powstało roszczenie majątkowe. Ponieważ roszczenie nie zostało wypłacone S. S. B., to jako takie, bez określonej wysokości stało się częścią masy spadkowej. Czyli spadkobiercom należy się odszkodowanie liczone według przepisów Kodeksu Cywilnego. Zdaniem skarżącego nieskonsumowana decyzja administracyjna wygasa automatycznie w chwili śmierci osoby dla której była wydana, co oznacza, że nie ma obowiązku jej unieważnienia. Skoro nie ma tożsamości podmiotu, czyli według art 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami spadkobierca nie jest tożsamy ze spadkodawcą, to decyzja wydana według zasad określonych w Kodeksie Cywilnym wcale nie będzie drugą decyzją w sprawie przyznania niewypłaconego odszkodowania za utraconą nieruchomość, a będzie decyzją pierwszą wobec spadkobierców. S. S.-B. umarła nie otrzymawszy odszkodowania. Decyzje wygasły z chwilą jej śmierci, roszczenia jako masa spadkowa obejmują kolejnych spadkobierców. Nie można zatem mówić o tożsamości spraw. Spadkobierca nie jest tym samym podmiotem co spadkodawca, zatem nie ma tożsamości podmiotów w rozumieniu art. 129 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto w międzyczasie stan faktyczny prawny uległ był znacznej zmianie, np. przez fakt deklaratoryjnego nielegalnego w świetle ustawy o gospodarce nieruchomościami nieodpłatnego zbycia własności dużej części nieruchomości S.-B. w K. P. na rzecz Uniwersytetu [...] Na części nieruchomości wybudowano drogę publiczną, to również jest zmiana faktyczna.

Skarżący zaznaczył, że nie rozumie pouczenia w zaskarżonej decyzji dotyczącego waloryzacji odszkodowania. Zwrócił się do Sądu o wskazanie w jaki sposób uzyskać ma słuszne i godziwe odszkodowanie za utraconą nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wobec informacji o śmierci A. B. –D. w dniu 15 kwietnia 2021 r. pozostawił rozstrzygnięcie do uznania sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być zasadna, jakkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.

Należy bowiem zauważyć, że w postępowaniu przed organami występowała jako strona ( tylko i wyłącznie) – A. B. – D.. Była ona reprezentowana przez pełnomocnika w osobie małżonka J. D.. W dniu [...] kwietnia 2021r. A. B. – D. zmarła, co potwierdza akt zgonu /k.12 akt sądowych/. Śmierć nastąpiła w trakcie postępowania przed organem odwoławczym. W dniu 28.04.2021r. J. D. mieniąc się dalej jako pełnomocnik A. B. D., wystosował pismo do organu /k.56 akt adm./, w którym prezentował rozmaite wyjaśnienia, jednakże nie poinformował organu o śmierci strony. W konsekwencji w dniu 16 czerwca 2021r. Wojewoda wydał zaskarżoną decyzję.

Należy wobec powyższego zaznaczyć, że jedna z przesłanek nieważności decyzji jest wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i określona jako rażące naruszenie prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu tego przepisu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, jakie wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Przy tym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który jest stosowany w bezpośrednim i jednoznacznym rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania szerokiej i różnorodnej wykładni prawa, mogącej prowadzić do rozbieżnych wyników. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, który skierował decyzję do zmarłej strony prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. I SA/Wa 1031/20, LEX nr 3266139). Skierowanie bowiem decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Wprawdzie k.p.a. nie zawiera przepisu, który stwierdzałby, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednak wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Na ocenę zaistnienia wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie ma przy tym wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona, czy też nie ( por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r. I SA/Po 746/20, LEX nr 3183528 ). "(...) Dotyczy to zarówno postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak postępowania przed organem odwoławczym. Zakres postępowania przed organem odwoławczym, zgodnie z wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, jest bowiem taki sam, jako że organ odwoławczy rozpatruje i rozstrzyga tą samą sprawę administracyjną. Jeżeli zatem organ administracji wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 30 § 4 k.p.a., czy też skierował decyzję do osoby zmarłej, to wadliwość takiego rozstrzygnięcia pozwala na ewentualne jego uchylenie, jeżeli jest ono badane w trybie odwoławczym, zaś sądowi administracyjnemu dokonującemu kontroli legalności pozwala na stwierdzenie nieważności (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 25 czerwca 2020 r. II SA/Po 560/19, LEX nr 3027810). Przymiot strony przysługujący osobie fizycznej wygasa wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, decyzja ta nie może, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, wywołać odpowiednich skutków prawnych.(wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r. I SA/Wa 713/20, LEX nr 3266105).

Konkludując: Prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

(tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2021 r. I SA/Wa 933/20, LEX nr 3164142, podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r. VII SA/Wa 116/21, LEX nr 3265644, wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 sierpnia 2021 r. III SA/Lu 1162/20 LEX nr 3241003, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 października 2021 r. II SA/Bk 569/21, LEX nr 3267488, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2021 r. VII SA/Wa 1215/21 LEX nr 3272029). "W sytuacji wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, rozstrzygnięcie obarczone jest od dnia jego wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkować musi stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia, czy prowadząc postępowanie administracyjne organ miał wiedzę na ten temat czy też nie" (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r. I SA/Wa 2183/14, LEX nr 1746951).

Skoro zatem organ skierował decyzję do osoby zmarłej, tj., A. B. – D., należy to ocenić, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz powyższych uwag, jako rażące naruszenie prawa, niezależnie od tego, że naruszenie to powstało bez winy organu, który nie został poinformowany o śmierci strony. W konsekwencji, o ile zwykłe naruszenie prawa skutkuje uchyleniem decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a lub c p.p.s.a., o tyle rażące naruszenie prawa skutkuje stwierdzeniem przez sąd nieważności decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.

Należy jeszcze wyjaśnić, że w wypadku sprawy niniejszej nie istniała alternatywa dla takiego rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 18 grudnia 2020 r. I OSK 158/19, LEX nr 3121809 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Kwalifikowanie skierowania decyzji w stosunku do osoby zmarłej jako rażące naruszenie prawa uzasadnione jest ustaniem zdolności prawnej osoby fizycznej z chwilą śmierci, co w konsekwencji powoduje, że nie jest możliwe określanie praw i obowiązków takiej osoby, a tym samym w stosunku do takiej osoby nie można skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego, a następnie wydać decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości teza, zgodnie z którą konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Prowadzenie postępowania w stosunku do osoby zmarłej i wydanie wobec takiej osoby decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednak w sytuacji, gdy analiza treści decyzji wykazuje, że decyzja ta określa jednocześnie jako jej adresata spadkobierców zmarłej osoby, nie można uznać, iż doszło do rażącego naruszenia prawa".

W omawianym przypadku nie budzi natomiast wątpliwości, że decyzja nie została jednocześnie skierowana do spadkobierców, którymi, jak wynika z oświadczeń skarżącego, są J. D. i C. B. – D., a tylko i wyłącznie do zmarłej A. B. – D.. Zatem stanowi to o omawianym rażącym naruszeniu prawa. W tej sytuacji nie ocenia się przyczyn powziętego przez organ rozstrzygnięcia.

Z powołanych przyczyn orzeczono jak w sentencji na zas. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.