Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1067/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części oraz poprzedzającą ją decyzję w części i w tym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151, art. 200, art. 205 § 2, art. 206, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2046
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.
article: art. 60
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... kwietnia 2019 r., nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... grudnia 2017 r., nr ... w odniesieniu do okresu od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r., 2) uchyla decyzję Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... grudnia 2017 r., nr ... w zakresie nakazującym zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r. wskazanych w punktach od 1 (jeden) do 59 (pięćdziesiąt dziewięć), 3) umarza postępowanie administracyjne w zakresie objętym punktem pierwszym i drugim wyroku, 4) oddala skargę w pozostałej części, 5) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 10 959 zł (słownie: dziesięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Zakładów Usługowych Z. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z (...) kwietnia 2019 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: "Prezes Zarządu PFRON" lub "organ I instancji") z (...) grudnia 2017 r. nr (...) L.dz. (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Skarżąca otrzymała z PFRON środki tytułem miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych: Z. J., M. B., J. Ć., I. G., Z. T. A. G., G. D., D. W., M. J., J. G., J. K., M. F., G. K., M. K., Z. G., A. S., E.N., D. R., I. H., W., E. W., D. J., B. G., G. S., M. P., M. P. za okresy sprawozdawcze: od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r. Ww. pracownicy zostali zatrudnieni przed 1 stycznia 2009 r. Ponadto zgodnie z oświadczeniem strony z 21 marca 2014 r. pracodawca nie pobierał pomocy publicznej na zatrudnienie ww. pracowników niepełnosprawnych przed 1 stycznia 2009 r. oraz nie nastąpiło przejęcie pracowników na podstawie art. 231 Kodeksu pracy.

Pismem z (...) maja 2017 r., wezwano stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r. w łącznej kwocie 473.726,75 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu, bądź do przedstawienia dowodów świadczących o zatrudnieniu ww. pracowników w warunkach efektu zachęty. Ponadto Fundusz wezwał do przedłożenia wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających daty wpływu na rachunek bankowy strony kwot dofinansowania przekazanego przez Fundusz za ww. okresy sprawozdawcze, które niezbędne są do ustalenia daty naliczenia odsetek od nienależnie pobranych kwot. Strona została wezwana do sporządzenia korekt wniosków Wn-D wraz z załącznikami INF-D-P za ww. okresy sprawozdawcze.

W uzasadnieniu wezwania organ I instancji wskazał, że dla zatrudnienia przed 1 stycznia 2009 r. efektu zachęty nie da się ustalić na podstawie art. 26b ust 4-6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm. dalej jako: "ustawa o rehabilitacji", są natomiast wyjątki kiedy nie trzeba go ustalać i uznać za istniejący. Są to przypadki gdy pracodawca korzystał przed 1 stycznia 2009 r. z pomocy publicznej na zatrudnienie udzielanej w oparciu o przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2204/2002 z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia (Dz. Urz. WE L 337 z 13.12.2002, str.3; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 273 i Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 85).

Wyjaśnił, że przesłanki te zostały przewidziane w motywie 30 zdanie 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z 09.08.2008, str. 3 ze zm.), które obowiązywało do 31 grudnia 2014 r. oraz w art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 237, poz. 1652).

Sprawdzając spełnienie warunku efektu zachęty dla zatrudnienia przed 1 stycznia 2009 r. należy wykazać czy pracodawca korzystał z takiej pomocy. Pomoc ta mogła być udzielana:

- na podstawie ustawy o rehabilitacji w brzmieniu przed 1 stycznia 2009 r. tj. art. 25 (finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych osób niepełnosprawnych), art. 25a (refundacja składek na ubezpieczenia społeczne), art. 26 (zwrot kosztów związanych z utworzeniem stanowiska pracy dla nowozatrudnionej osoby niepełnosprawnej), art. 26a (dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych), art. 26d (zwrot miesięcznych kosztów zatrudnienia osoby pomagającej pracownikowi niepełnosprawnemu) i art. 26f (zwrot przez okres roku kosztów zatrudnienia osoby niepełnosprawnej zarejestrowanej w powiatowym urzędzie pracy w wysokości 60%),

- na podstawie odrębnych przepisów w granicach wynikających z art. 5 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2204/2002,

- jako pomoc na zatrudnienie osób niepełnosprawnych indywidualnie notyfikowana - przede wszystkim gdy dotyczyła wynagrodzeń.

Organ podkreślił, że pracodawcom, którzy nie korzystali z ww. pomocy związanej z zatrudnianiem pracownika, którego zgłoszono do dofinansowania do jego wynagrodzenia po 1 stycznia 2009 r., dofinansowanie nie należy się.

Pismem z (...) lipca 2017 r. oraz (...) sierpnia 2017 r. strona przekazała do Funduszu dokumenty wyjaśniające, w tym kopię umowy o pracę zawartej między stroną, a pracownikiem - J.Ć. z 8 kwietnia 2009 r. oraz kopię umowy o pracę zawartej między stroną, a pracownikiem - J.Ć. z 30 czerwca 2010 r.

Strona nie dokonała zwrotu kwoty nienależnie pobranego dofinansowania wskazanego w wezwaniu do zwrotu z 30 maja 2017 r., a także nie dokonała korekt wniosków Wn-D wraz z załącznikami INF-D-P za okresy sprawozdawcze: od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r.

W związku z powyższym pismem z 18 września 2017 r., zawiadomiono spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r.

Decyzją z (...) grudnia 2017 r. organ I instancji nakazał skarżącej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r.

Organ przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów oraz argumenty wskazane wcześniej w wezwaniu do zwrotu środków.

Dodał, że w wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż w związku z zatrudnieniem wymienionych w treści decyzji pracowników niepełnosprawnych przed 1 stycznia 2009 r. nie jest możliwe obecnie wykazanie efektu zachęty związanego z zatrudnieniem. Ponadto biorąc pod uwagę fakt, iż przed 1 stycznia 2009 r. na ww. pracowników strona nie otrzymywała pomocy publicznej nie można również uznać efektu zachęty za istniejący, a zatem miesięczne dofinansowanie na ww. pracowników nie przysługuje.

W związku z powyższym organ uznał, że strona nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń ww. pracowników niepełnosprawnych, za okresy sprawozdawcze: od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r. w łącznej kwocie 440.655,61 zł Wskazał dodatkowo, że w związku z przekazaniem przez stronę pismem z (...) sierpnia 2017 r. dokumentów wyjaśniających dotyczących pracownika - J.Ć. za okres czerwiec 2009 r., organ uznał, że strona usunęła nieprawidłowość.

Pismem z (...)grudnia 2017 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji Prezesa Zarządu PFRON wnosząco jej uchylenie w całości.

Decyzją z (...) kwietnia 2019 r. Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą stronie zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Organ wskazał mające zastosowanie przepisy prawa, a następnie podkreślił, że w związku z zatrudnieniem pracowników niepełnosprawnych przed 1 stycznia 2009 r. nie jest możliwe obecnie wykazanie efektu zachęty związanego z zatrudnieniem. Ponadto, biorąc pod uwagę fakt, iż przed 1 stycznia 2009 r. na pracowników niepełnosprawnych strona nie otrzymywała pomocy publicznej, nie można również uznać efektu zachęty za istniejący. Dodał, iż z powyższego wynika, że w świetle obowiązujących przepisów prawa, strona nie spełniła warunków przewidzianych w art. 26b ust. 4 i 5 ustawy o rehabilitacji, a zatem miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie przysługuje.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu uznając je za niezasadne.

Pismem z 21 maja 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organowi II instancji skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 2 Konstytucji RP wyrażającego zasadę demokratycznego państwa prawa poprzez przyjęcie, iż zwrot dofinansowania winien nastąpić także w sytuacji, gdy błędy przy comiesięcznym ustalaniu dofinansowania zostały popełnione wyłącznie przez pracowników PFRON a kwoty dofinansowania zostały już wydatkowane przez skarżącą na bieżącą działalność,

2) naruszenie par. 7 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1758 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie") w zw. z art. 26c ust. 3 i art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez przyjęcie, iż sprawdzenie comiesięcznego wniosku i informacji skarżącej przez pracowników PFRON oraz ustalenie przez nich comiesięcznego przysługującego skarżącej dofinansowania może podlegać ponownej weryfikacji następczej w postępowaniu kontrolnym w sytuacji, gdy skarżąca nie dopuściła się żadnego zaniedbania w comiesięcznie sporządzanych dokumentach i nie pojawiły się żadne nowe okoliczności w sprawie a każdy z comiesięcznych wniosków skarżącej został sporządzony prawidłowo i nie budził po stronie PFRON żadnych wątpliwości,

3) naruszeniu art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji poprzez obciążenie skarżącej w zaskarżanych decyzjach obowiązkiem zapłaty odsetek w sytuacji, gdy ewentualny obowiązek zwrotu odsetek jest niezależny od skarżącej z uwagi na brak zawinienia po jego stronie w wypłacie przez PFRON dofinansowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 16 marca 2020 r. skarżąca podniosła ponadto zarzut przedawnienia roszczenia PFRON co do zwrotu dofinansowań objętych zaskarżoną decyzją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Z ustrojowej funkcji sądu administracyjnego wynika bowiem obowiązek poddania pełnej analizie przepisów prawa materialnego i procesowego, które były lub powinny być podstawą skarżonego aktu. Sąd administracyjny badając sprawę w pełnym zakresie ma zatem obowiązek uwzględnić i te okoliczności, które nie zostały powołane w skardze, ale mają wpływ na legalność podjętego rozstrzygnięcia (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a).

Zdaniem Sądu skargę należało uwzględnić w części, z uwagi na skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia roszczeń z tytułu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., poz. 869, dalej jako: "u.f.p."), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji i których następnie zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON, na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji także stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

Przed dokonaną zmianą ustawą z 10 lutego 2017 r. treść przepisu nie wskazywała na fundusze celowe. Jednakże art. 60 ufp ma charakter przepisu otwartego i zmiana treści tego przepisu dokonana ww. ustawą jedynie doprecyzowała jego treść. W uzasadnieniu bowiem do tej ustawy prawodawca wskazał cyt., że "Omawiany przepis dotyczy jedynie otwartego katalogu środków publicznych o takim charakterze, a poprzez zmianę wprowadzenia do wyliczenia jedynie uzupełniono przepisy ustawy, wyraźnie zaznaczając, że do należności, o których mowa w art. 60, zalicza się również przychody państwowych funduszy celowych". Termin "uzupełnić" oznacza "uczynić kompletnym, dodając to, czego brakuje", nie zaś nadać nowe normatywne znaczenie/zakwalifikować coś odmiennie niż dotychczas. Z powołanych bowiem powyżej przepisów odnoszących się do funduszy celowych można wyprowadzić jednoznaczny wniosek, że ich środki stanowią niepodatkowe należności publicznoprawne. Natomiast dokonana zmiana jedynie wprost wskazuje na prawidłowość podanej w uzasadnieniu wykładni.

Sąd wskazuje, że zdaje sobie sprawę z faktu, iż ustawa o finansach publicznych weszła w życie od 1 stycznia 2010 r., a więc weszła w życie po wypłacie stronie środków Funduszu za okres sprawozdawczy listopad 2008 r. Jednakże w żaden sposób to nie przeszkadza, aby od 1 stycznia 2010 r. uznawać środki funduszu (także te wypłacone wcześniej za niepodatkowe należności publicznoprawne).

Ustawa o finansach publicznych i ustawa wprowadzająca ustawę o finansach publicznych nie zawierała w tym zakresie przepisów intertemporalnych. Jedynie art. 115 ustawy dnia 27 sierpnia 2009 r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157 poz. 1241) nakazał stosować w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ufp przepisy dotychczasowe do spraw dotyczących wszczętych i niezakończonych. Ustawodawca przyjął zatem zasadę bezpośredniego działania nowego prawa również do stosunków prawnych powstałych przed 1 stycznia 2010 r., o ile na dzień wejścia w życie miały one charakter stosunków prawnych o otwartym charakterze.

Tym samym w ocenie sądu przepisy u.f.p. znajdą zastosowanie do niepodatkowych należności publicznoprawnych od 1 stycznia 2010 r. Innymi słowy sprawy dotyczące niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, wszczęte po dniu 1 stycznia 2010 r., winny być załatwione w trybie określonym w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. także wówczas, gdy odnoszą się do należności uiszczonych albo należnych przed tą datą.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z ze zm., dalej jako: "O.p").

W zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy zatem odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc. Z tym, że z racji wejścia w życie ustawy o finansach publicznych w dniu 1 stycznia 2010 r. termin przedawnienia należności przekazanych przed tą datą liczy się od daty wejścia w życie ustawy o finansach publicznych. A więc należności te uległy przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2014 r.

Z uwagi na powyższe spółka skutecznie zgłosiła zarzut przedawnienia co do roszczeń organu obejmujących przekazane stronie środki z tytułu miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r., wskazanych w pkt 1-59 sentencji decyzji organu I instancji.

Należy zauważyć, że przypadająca do zwrotu kwota dofinansowania za listopad 2013 r. została przekazana stronie 24 grudnia 2013 r., a zatem roszczenie z jej tytułu przedawniło się z końcem 2018 r. (z upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego w którym strona nabyła prawo do refundacji składki). Kolejne zaś kwoty wskazane w decyzji organu I instancji, a dotyczące okresów od grudnia 2013 r. do kwietnia 2014 r., przekazane były stronie już w 2014 roku (kolejno: 6 lutego, 11 marca, 29 kwietnia i 11 czerwca), a zatem termin przedawnienia w ich wypadku mijałby z końcem 2019 roku. Należy jednakże mieć w tym miejscu na uwadze treść art. 70 § 6 pkt 2 O.p. zgodnie z którym: bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Skargę w niniejszej sprawie strona złożyła 24 maja 2019 r. (data nadania), co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia w zakresie kwot wypłaconych stronie w 2014 roku. Tym samym zarzut przedawnienia co do roszczeń organu z tytułu zobowiązania strony do zwrotu środków przekazanych tytułem miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (opisanych imiennie na s. 8 decyzji organu I instancji) okazał się zasadny w odniesieniu do okresu od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r., niezasadny zaś w odniesieniu do okresu od grudnia 2013 r. do kwietnia 2014 r.

Sąd podkreśla, że przyjmując zgodnie z ww. przepisami publicznoprawny charakter przedmiotowych należności nie uznał, aby w tej sprawie miał zastosowanie art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji odsyłający do stosowania w zakresie nieunormowanym przepisów Kodeksu cywilnego. Takie odesłanie odnosi się, zdaniem Sądu, do tych regulacji zawartych w ustawie, które stanowią o przyznaniu dofinansowania w formie umowy np. art. 13 ust. 2, art. 26 ust. 4 i 5, art. 32a ustawy o rehabilitacji.

W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z (...) grudnia 2017 r. w odniesieniu do okresu od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r. oraz uchylić decyzję z (...) grudnia 2017 r. w zakresie nakazującym zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r. wskazanych w punktach od 1 do 59 tej decyzji oraz umorzyć postępowanie administracyjne w tym zakresie, o czym orzeczono w pkt 1-3 wyroku.

W ocenie sądu za prawidłową uznać natomiast należało decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON w zakresie zobowiązania strony do zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2014 r.

W treści zaskarżonej decyzji Minister szczegółowo wyjaśnił powody zobowiązania strony do zwrotu dofinansowania za ww. okres wskazując na brak spełnienia przez spółkę warunków przewidzianych w art. 26b ust. 4 i 5 ustawy o rehabilitacji.

Należy podkreślić, że strona w toku sprawy nie kwestionowała okoliczności ustalonych przez organy, iż pracodawca nie spełniał warunków do otrzymywania miesięcznego dofinansowania za poszczególne okresy sprawozdawcze (zatrudnienie pracowników w warunkach efektu zachęty), jak również nie przedstawiła żadnych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a które podważałyby ustalenia organów w tym zakresie. Stan faktyczny sprawy był niesporny, a strona zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak również sądowoadministracyjnego w żaden sposób nie podważyła prawidłowego stanowiska organu w zakresie braku wykazania efektu zachęty.

W treści skargi zarzuciła organowi odwoławczemu natomiast naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż zwrot dofinansowania winien nastąpić także w sytuacji, gdy błędy przy comiesięcznym ustalaniu dofinansowania zostały popełnione wyłącznie przez pracowników PFRON, a kwoty dofinansowania zostały już wydatkowane przez skarżącą na bieżącą działalność.

Odnosząc się do powyższego zarzutu należy zauważyć, iż zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Artykuł 7 Konstytucji RP stanowi dodatkowo, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Podobnie w art. 6 k.p.a. wskazano, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Do tych przepisów (norm) należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej (podstawa materialna decyzji) i normy proceduralne.

Trzeba podkreślić, że decyzja w niniejszej sprawie nie jest decyzją uznaniową, a decyzją zapadającą w okolicznościach ściśle określonych przepisami ustawy o rehabilitacji. Z akt sprawy wynika, że organy nakazując zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przeprowadziły postępowanie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów (zarówno prawa krajowego jak i unijnego), zebrały materiał dowodowy oraz ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz prawidłowo przytoczyły przepisy prawa, które zadecydowały o treści decyzji.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 26c ust. 3 i 49e ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji jak i § 7 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia. Jak wskazano powyżej organ działał w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, powołując się m.in. na treść art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c. Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zgodnie natomiast z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Na podstawie dokumentów, organy prawidłowo ustaliły, że strona pobierała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników, którzy zostali zatrudnieni przed 1 stycznia 2009 r. Ponadto, zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 21 marca 2014 r. pracodawca nie pobierał pomocy publicznej na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych przed dniem 1 stycznia 2009 r. oraz nie nastąpiło przejęcie pracowników na podstawie art. 231 Kodeksu pracy. W związku z powyższym organy słusznie uznały, że pracownicy niepełnosprawni nie zostali zatrudnieni w warunkach efektu zachęty, co stanowi o nieprawidłowościach w zakresie pobierania przez stronę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Działanie organów w żaden sposób nie wykroczyło poza ramy obowiązującego prawa, zaś stwierdzone nieprawidłowości obligowały organ do wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz odsetkami, co wynika wprost z treści art. 49e ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji.

Z uwagi na powyższe skargę należało oddalić w części dotyczącej zobowiązania strony do zwrotu dofinansowania za okresy od grudnia 2013 r. do kwietnia 2014 r., o czym orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania w części Sąd postanowił mocą art. 200, art. 205 § 2, art. 206 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a) w zw. z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na łączną kwotę 10.959 zł przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania Sąd zaliczył 142 zł tytułem części uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi, 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, o czym orzeczono w pkt 5 sentencji wyroku.