Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1774/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 §  1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7,  art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 29 § 1 i § 2 w zw. z art. 59, art. 6 § 1c-1d, art. 1a pkt 20
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 1971 nr 27 poz 249
law: Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. S. i Ł.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność w sprawie podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących B. S. i Ł. S. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1774/21

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku B. S. oraz Ł. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie dotyczącej podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 25 maja 2015 r. do SKO w [...] wpłynęła skarga Ł. S. i B. S. (dalej: Skarżący) na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności egzekucyjnych w celu wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...] ustalającej dla Spółki A. w [...] kierunek zagospodarowania gruntów rolnych po eksploatacji żwiru i pasku na polu "b" z przeznaczeniem ich na cele gospodarki komunalnej oraz zobowiązującej powyższy podmiot gospodarczy do wykonania na ww. gruncie prac rekultywacyjnych do 31 marca 1981 r. pod rygorem zastosowania sankcji egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oddaliło skargę Ł. S. i B. S. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności zamierających do zastosowania środków egzekucyjnych na podstawie art. art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 . poz. 599 z późn. zm., dalej: p.e.a)

Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta [...] wezwał pismem z dnia [...] marca 2015r. znak: [...] Spółkę A. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...].

Jak wynika z akt postępowania Spółka A. pismem z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] przedłożyło wyjaśnienia dotyczące ww. sprawy, z którymi Prezydent w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. w pełni się zgodził. Ponadto w dniu 27 kwietnia 2015 r. organ przeprowadził oględziny gruntów położonych na określonym załączniku mapowym pola "B" w celu sprawdzenia wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...]. Kolegium wzięło również pod uwagę, że w toku postępowania na składane Skarżących pisma organ (Prezydent) udzielał każdorazowo szczegółowych wyjaśnień, np. w piśmie z dnia [...] maja 2015 r.

Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności wyjaśnienia organu w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] wskazującej na aktywne zbieranie dokumentacji, zmierzającej do zakończenia postępowania Kolegium oceniło, że nie można uznać, iż Prezydent Miasta [...] nie pozostaje.

Stosując się do pouczenia zwartego w ww. postanowieniu Kolegium, Skarżący złożyli skargę na ww. postanowienie. Jednak WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. [...] odrzucił skargę B. S. i Ł. S. na postanowienie SKO w [...] z [...] lipca 2016r., ponieważ przed wniesieniem skargi nie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia z powodu błędnego pouczenia strony.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017r. Skarżący zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie SKO w [...] z [...] lipca 2016r. oraz o rozpatrzenie skargi na ww. postanowienie jako zażalenia.

Postanowieniem z dnia [...] października 2017r. nr [...], SKO w [...] przywróciło termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], SKO w [...] utrzymało w mocy postanowienie Kolegium z dnia [...] lipca 2016r.

Wyrokiem z dnia 12 września 2018r. sygn. II SA/Rz 584/18, WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2017r. i postanowienie SKO z dnia [...] października 2017r. Sąd nakazał zbadać, czy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminu, tj. czy zachowała warunek z art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.).

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...], SKO w [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. SKO uznało, że postanowienie WSA W Rzeszowie o sygn. II SA/Rz 1364/16 o odrzuceniu skargi zostało skarżącym doręczone dnia 23 stycznia 2017r. – wtedy strona nabyła informację o trybie nadania prawidłowego biegu środka zaskarżenia. Termin 7-dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął dnia 30 stycznia 2017r. podczas gdy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu dnia 31 stycznia 2017r. w więc z uchybieniem terminu 7- dniowego z art. 58 § 2 k.p.a.

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020r. sygn. II SA/Rz 1322/19, WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2019r. Sąd stwierdził, że Kolegium nie poczyniło ustaleń w kwestii daty, w której skarżący dowiedzieli się o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Następnie SKO w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2021r. nr [...] przywróciło termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ uznał wyjaśnienia Skarżących zawarte w piśmie z [...] kwietnia 2021r. co do daty, w której dowiedzieli się o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin z art. 58 § 2 k.p.a. uznano za zachowany.

W związku z faktem uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (z powodu błędnego pouczenia w postanowieniu z dnia [...] lipca 2016r. o prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego), a także ustalenia, że strony prawidłowo wniosły prośbę o przywrócenie terminu, tj. w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (przypadającego na dzień 24 stycznia 2017 r.), a jednocześnie dopełniły czynności, dla której określony był termin, przywrócono termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Bezsprzecznie wykazano bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Błędne pouczenie w postanowieniu, nie może bowiem szkodzić stronie, która się do niego zastosowała.

W dalszej kolejności SKO w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie dotyczącej podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6 § 1 a p.e.a. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie

Kolegium wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ I instancji podejmował [pic]czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych i upomnieniem z dnia [...] marca 2015 r., sygn. [...] wezwał Spółkę A. w [...] do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r.

Pismem z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] [pic]Spółka A. w [...] przedłożyło wyjaśnienia dotyczące w/w sprawy, a ponadto w dniu 27 kwietnia 2015 r. organ przeprowadził oględziny gruntów położonych na określonym załączniku mapowym pola b" w celu sprawdzenia wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...]. Wyjaśnienia w powyższej kwestii zostały udzielone przez organ I instancji Skarżącym w [pic]piśmie z dnia [...] maja 2015 r. oraz SKO w [pic][...] piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r.

Kolegium wskazało, że pismem dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] zwróciło się do Prezydenta Miasta [...] o udzielenie wyjaśnień w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...]. W wyjaśnieniach skierowanych do SKO organ I instancji zasadnie wykazał brak podstaw prawnych do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak [...]. Wyjaśnienia[pic] powyższe zostały przekazane również Skarżącym.

Kolegium wskazało, że w aktach sprawy zalega decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. [...] w przedmiocie umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie rekultywacji działek o nr ewidencyjnym nr [...] ( obecnie [...]) i [...] [pic](obecnie [...] i [...]) Obr. [...] po wydobyciu żwiru i piasku, położonych w [...], przy ul. [...] z powodu bezprzedmiotowości postępowania. Kolegium zaznaczyło, że decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania odnosi się wydobywania kopalin - żwiru i piasku na polu B z działek o nr ew. [...] — według mapy [...] z Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], czyli na obecnych działkach ewidencyjnych o nr [...] w Obr. [...]. Zdaniem Kolegium Prezydent zasadnie wyjaśnił, że samoistnie funkcjonująca w obrocie decyzja z dnia [...] [pic]kwietnia 1977 r., sygn. [...] wydana na postawie art. 18 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów ( Dz. U. nr 27, poz. 249) jako określająca jedynie kierunek rekultywacji, nie może być źródłem egzekwowalnego obowiązku.

Kolegium stwierdziło, że w tym stanie rzeczy nie można postawić organowi zarzutu bezczynności w wypełnieniu funkcji wierzyciela obowiązku.

B. S. i Ł. S. wnieśli skargę na postanowienie SKO w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr: [...], zarzucając naruszenie przepisów art. 6 § 1a, art. 23 § 1 p.e.a. w związku z art.6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 77 1, art. 80 art. 107 § 2 k.p.a. W związku z powyższym wnieśli o uchylenie skarżonego postanowienia jako naruszającego wymienione przepisy prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia SKO w [...], a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący w uzasadnieniu zwrócili uwagę, że Kolegium pominęło, a co najistotniejsze nie odniosło się w postępowaniu i skarżonym postanowieniu do uwag i zaleceń kluczowego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 17 października 2017 r. sygn. SA/Rz 670/17, którym Sad uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr: SKO. [...] z dnia [...] maja 2017 r., utrzymujące w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowienie nr: [...] z dnia [...] marca 2017r. oddalające skargę skarżących z dnia [...] lipca 2016 r. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wykonania jego własnej decyzji nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r.

Skarżący wskazali, że rozstrzygnięcie i argumentacja uchylonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, postanowienia nr: [...] z dnia [...] maja 2017 r. utrzymującego w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowienie nr: [...] z dnia [...] marca 2017r. była podobna, a w zasadzie tożsama z rozstrzygnięciem i argumentacją skarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] września 2021 r. utrzymującego w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowienie nr: [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

Skarżący argumentowali, że w wyroku z dnia 17 października 2017 r. sygn. II SA/Rz 670/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny Rzeszowie stwierdził naruszenie przez SKO w [...] przepisów prawa procesowego w zakresie przepisów art. 6 1-1 a p.e.a. oraz art. 7, art. 77 1, art. 80, art. 107 3 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. Stwierdzając powyższe uchybienie prawa procesowego, WSA Rzeszowie zalecił Kolegium wyczerpujące ustalenie i wnikliwe wyjaśnienie oraz poddanie właściwej ocenie prawnej okoliczności lub przesłanek decydujących o istnieniu stanu bezczynności Prezydenta Miasta [...] w zakresie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

Skarżący podkreślili, że rozstrzygając skarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. SKO w ogóle nie odniosło się do uwag i zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 17 października 2017 r. sygn II SA/Rz 670/17 praktycznie je ignorując.

Skarżący zarzucili, że Kolegium nie odniosło się również do uwag i zarzutów podniesionych w naszej skardze z 25 maja 2015 r na bezczynność Prezydenta Miasta [...] podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych a dotyczących polemiki ze stwierdzeniem pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r., że skoro decyzja Prezydenta Miasta [...] nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r. wydana została na podstawie art. 18 ustawy z dnia 26 października 1971 r o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów (Dz. U. Nr 27, poz. 249), to nie podlega ona egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 0 postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151), gdyż jej przepisy stosuje się wyłącznie do decyzji organu do spraw rolnych prezydium powiatowej rady narodowej w przedmiocie konkretnego określenia obowiązków wynikających z art., 19 powyższej ustawy. W tym zakresie Skarżący wskazali przepis art.30 pkt 2 przywołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów w związku z przepisami ustawy z dnia 28 maja 1975 r o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 16, poz.91). Zwrócili uwagę, że decyzja nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r wydana na postawie wymienionych w jej podstawie prawnej przepisów: ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 października w sprawie szczegółowych zasad rekultywacji i zagospodarowania gruntów, a także przepisów ustawy z dnia 28 maja 1975 r o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy radach narodowych w swym rozstrzygnięciu przywoływała zagrożenie sankcją egzekucji administracyjnej niewykonanie w terminie prac rekultywacyjnych gruntów. Podnieśliśmy, że decyzja ta będąca aktem administracyjnym już sama z siebie nakłada pod groźbą egzekucji obowiązek rekultywacji gruntów zdegradowanych w wyniku eksploatacji kruszywa na podmiot gospodarczy, który dopuścił się tej degradacji i do, którego była skierowana Zaznaczyli także, że obowiązek rekultywacji wynika również wprost z przepisów prawa: Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy - prawo ochrony środowiska, ustawy prawo geologiczne i górnicze, ustawy prawo wodne, ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych[pic]

Skarżący zaprzeczyli twierdzeniom pisma z dnia [...] maja 2015 r. o rzekomym wykonaniu obowiązku rekultywacji wynikającego z postanowień decyzja nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r (jakoby odnoszącemu się naszej nieruchomości),

Na dowód powyższego przedstawili kserokopię pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] października 2007 r. kierowanego do Biura Gospodarki Mieniem Miasta [...]. Wyjaśnili, że kąpielisko "[...]" zarządzane przez [...] Ośrodek Sportu i Rekreacji, ścieżka rowerowa i plac zabaw dla dzieci nie funkcjonują na terenie działek [...] oraz działek [...] i [...] ( obecnie działki [...] oraz działki [...]) stanowiących ich własność i będących przedmiotem sprawy, tylko na całkowicie innym terenie.

Skarżący zwrócili uwagę, że infrastruktura tych urządzeń nie powstała w wyniku wykonania przez Spółkę A. w [...], względnie jego następcę prawnego - [...] w [...] nakazów decyzji nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., lecz została stworzona przez Miasto [...] ze środków publicznych.

Skarżący zakwestionowali twierdzenia organu I instancji, że eksploatacja kruszywa nie odbywała się na terenie działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] oraz działek [...] ( obecnie działki [...] oraz działki [...]). Fakt wydobycia kopalin piasku i żwiru na przedmiotowych działkach udowodnili operatem do dochodzeń wodnoprawnych - mapa katastralna zawierającej wykaz działek gruntowych objętych tym obszarem. Obejmuje on między innymi działki nr: [...], Obr. [...], będące obecnie po modernizacji operatu gruntów działkami nr [...] obr. [...] stanowiące przedmiot sprawy.

Skarżący zwrócili uwagę, że przywoływane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia czynności Prezydent Miasta [...] podejmował w okresie między [...] marca, a [...] kwietnia 2015 r. Po tym czasie Prezydent nie podejmował żadnych działań w sprawie. Trudno zatem zgodzić się z rozstrzygnięciem skarżonego postanowienia, iż po [...] kwietnia 2015 r., a przed datą wydania skarżonego postanowienia ([...] września 2021) nie pozostawał on w bezczynności, szczególnie w rozumieniu art. 6 § 1a p.e.a. jako bezczynności wierzyciela..

Skarżący wskazali, że na dzień orzekania przez organ odwoławczy, stan sprawy sprowadza się do ponad 40 letniej bezczynności Prezydenta w zakresie wyegzekwowania obowiązku rekultywacji, przerwanej pozorowanymi działaniami w okresie miedzy [...] marca, a [...] kwietnia 2015 r. i całkowitą bezczynnością po tym okresie.

Odnośnie przywoływanej w zaskarżonym postanowieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezydenta Miasta [...] nr: [...] w przedmiocie umorzenia w całości wszczętego z naszego wniosku z dnia 2 listopada 2010 r. postępowania administracyjnego w sprawie rekultywacji działek Skarżący wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny Rzeszowie uchylił decyzję nr: [...] z dnia [...] marca 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezydenta Miasta [...] nr: [...].

Skarżący podkreślili, że obowiązek rekultywacji zdegradowanego w wyniku działalności gospodarczej wydobycia kopaliny kruszywa środowiska (terenu poeksploatacyjnego), w tym wypadku wykonania nakazu rekultywacji nałożonego decyzją Prezydenta Miasta [...] nr: [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r. wynika bezpośrednio z tej decyzji, jak i wprost z przepisów prawa, ma charakter interesu publicznego i spoczywa na podmiocie, którego działalność stała się przyczyną tej degradacji (tak uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2015 r sygn. akt I SA/Rz1027/15). Wykonania tego obowiązku w żaden sposób nie może znosić, ani ograniczać żadna z przesłanek podniesionych w piśmie z dnia [...] maja 2015r. Prezydenta Miasta [...], co do, których Skarżący wypowiedzieli się w skardze z 25 maja 2015 r., a do czego SKO nie odniosło się w skarżonym postanowieniu.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, powielając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy, Skarżący w dniu 22 lipca 2016r. złożyli również drugą skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie podjęcia czynności egzekucyjnych w celu wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], SKO, działając na podstawie art. 6 § 1a p.e.a. oddaliło skargę na bezczynność wierzyciela.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 6 § 1a p.e.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2017r.

Kolegium również w tym postanowieniu uznało, że organ I instancji podejmował czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych i upomnieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] wezwał Spółkę A. w [...] do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...]. Ponadto w aktach sprawy zalegają szczegółowe wyjaśnienia organu I instancji dotyczące przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie (protokół sporządzony w dniu 16 marca 2015 r.). Kolegium podało, że pismem z dnia 23 marca 2015r. Spółka A. w [...] przedłożyło wyjaśnienia dotyczące ww. sprawy, a ponadto w dniu 27 kwietnia 2015 r. organ przeprowadził oględziny w terenie z których to został spisany protokół z oględzin terenu - gruntów położonych na określonym załączniku mapowym pola "b" w celu sprawdzenia wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r., znak: [...]. Wyjaśnienia w powyższej kwestii zostały udzielone przez organ I instancji skarżącym w piśmie z dnia [...] maja 2015 r., Końcowo Kolegium wskazało, że biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego, nie można uznać, iż organ nie podejmuje działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 października 2017r. sygn. II SA/Rz 670/17 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...].

Po uprawomocnieniu się ww. orzeczenia, Kolegium postanowieniem z dnia [...] maja 2018r. nr [...] ponownie oddaliło skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sprawie czynności egzekucyjnych. Po rozpoznaniu wniosku Skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy, Kolegium postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...] uchyliło postanowienie własne z dnia [...] maja 2018r. nr [...] w całości.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że doszło do nieuprawnionego powtórnego prowadzenia przez SKO w [...] postępowania dotyczącego tej samej sprawy, o tym samym przedmiocie postępowania oraz z udziałem tych samych stron postępowania, co uprzednio wszczęte w dniu 25 maja 2015r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).

Co do zasady, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium nie przedstawiło koniecznych dla wyjaśnienia sprawy ustaleń, dotyczących wykonalności spornej decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. znak [...].

Należy wskazać, że kwestią dotyczącą zasadności oddalenia przez Kolegium skargi na bezczynność w podejmowaniu czynności egzekucyjnych wobec ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. zajmował się już tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 17 października 2017r., sygn. II SA/Rz 670/17. Kolegium, mimo wielokrotnego rozpoznania przedmiotowej sprawy nie dokonało ustaleń, które decydowałyby o istnieniu bądź nie istnieniu stanu bezczynności w zakresie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, na które zwrócił uwagę Sąd we wskazanym powyżej orzeczeniu tj.:

1. Po pierwsze, organ właściwy w sprawie skargi musi stwierdzić, że obowiązek, którego dotyczy skarga na bezczynność wierzyciela, podlega egzekucji administracyjnej oraz czy aktualnie jest egzekwowalny i wykonalny; w tym zakresie organ ma obowiązek ustalić, czy w świetle podstaw prawnych nałożonego obowiązku oraz jego bezpośredniego źródła (np. decyzji administracyjnej) obowiązek ten może być przedmiotem czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego;

2. Po drugie, organ właściwy w sprawie skargi jest zobowiązany do ustalenia, czy nie zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego niedopuszczalność (art. 29 § 1 w zw. z art. 59 p.e.a.), do nieprzystąpienia do egzekucji (art. 29 § 2 p.e.a.) lub do odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (zob. art. 6 § 1c-1d p.e.a.).

3. Po trzecie, organ właściwy w sprawie skargi musi precyzyjnie i szczegółowo ustalić podmiot będący aktualnie zobowiązanym (art. 1a pkt 20 p.e.a.) w świetle obowiązującej lub skutecznej prawnie bezpośredniej podstawy obowiązków egzekwowalnych na drodze administracyjnej (np. obowiązującej decyzji administracyjnej określającej zobowiązanego lub przepisów o następstwie prawnym w zakresie obowiązków administracyjnoprawnych).

4. Po czwarte, konieczne jest ustalenie, czy i w jaki sposób prawidłowo określony zobowiązany "uchyla się" od wykonania aktualnego i wykonalnego obowiązku; należy przy tym pamiętać, że "uchylanie się" zobowiązanego od wykonania obowiązku administracyjnoprawnego obejmuje celowe działania lub zaniechania świadczące o braku woli dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z bezspornej i jednoznacznej bezpośredniej podstawy egzekwowania tego obowiązku (np. z ostatecznej i wykonalnej decyzji administracyjnej); przed stwierdzeniem, że zobowiązany "uchyla się" od wykonania obowiązku trzeba zatem wyjaśnić wszelkie wątpliwości prawne związane zakresem przedmiotowym lub podmiotowym podlegającego egzekucji obowiązku, np. związane z następstwem prawnym (np. decyzja administracyjna będąca podstawą egzekucji administracyjnej jest skierowana do podmiotu, który już nie istnieje, a następstwo prawne jest sporne lub nie jest ustalone).

5. Po piąte, należy ustalić, czy wobec ustalenia, że aktualny i egzekwowalny obowiązek administracyjnoprawny może być przymusowo wykonany, właściwy wierzyciel administracyjny podjął wszystkie konieczne czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, to jest: a) przesłał zobowiązanemu pisemne upomnienie (art. 15 p.e.a.); b) sporządził właściwy tytuł wykonawczy (art. 26 i n. p.e.a.); c) złożył wniosek do właściwego organu egzekucyjnego o wszczęcie egzekucji albo przystąpił do egzekucji z urzędu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 i § 4 p.e.a.).

Kolegium zobowiązane było dokonać ustaleń w zakresie przedstawionym w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 października 2017r., sygn. II SA/Rz 670/17. Orzeczenie to bowiem dotyczyło kwestii będącej przedmiotem rozpoznania również w niniejszej sprawie, tj. czy Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności w zastosowaniu środków egzekucyjnych zmierzających do wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1977r.

Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie przedstawiło własnych ustaleń dotyczących okoliczności wypunktowanych powyżej. W zamian powołało się ponownie na fakt wystosowania przez Prezydenta Miasta [...] upomnienia egzekucyjnego z dnia [...] marca 2015r. do Spółki A. w [...]. Niemniej sam fakt wystosowania upomnienia nie może mieć przesądzającego znaczenia, skoro Kolegium nie przedstawiło własnych ustaleń dotyczących podstawowej kwestii, tj. czy ww. spółka jest następcą prawnym zobowiązanego, a także, czy obowiązek dokonania rekultywacji, wynikających z ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. jest egzekwowalny i wykonalny.

Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powoływało się na wyjaśnienia, składane przez Prezydenta Miasta [...], w których organ egzekucyjny zajmował stanowisko co do braku możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] kwietnia 1977r. Kolegium w formie aprobatywnej przywołało również decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016r, nr [...], w której organ ten, powołując się m.in. na oględziny z dnia 27 kwietnia 2015r. gruntów pola "B" stanął na stanowisku, że decyzja z dnia [...] kwietnia 1977r. nr [...] nie może być źródłem egzekwowalnego obowiązku.

Jednak decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016r, nr [...], której ustalenia, jak wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia podziela obecnie Kolegium, została uchylona przez to samo Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2018r., nr [...], co wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 3 marca 2020r., sygn. II SA/Rz 1408/19.

Nie budzi wątpliwości, że w świetle wymagań z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. samo powołanie się na fakt pisemnych wyjaśnień organu I instancji, czy też na wydanie przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2016r. nie może zastępować ustaleń Kolegium, które jako organ wyższego stopnia jest wyłącznie właściwe do rozpoznania skargi na bezczynność egzekucyjną na mocy art. 6 § 1a p.e.a.

Jak można wywnioskować z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Kolegium akceptuje stanowisko Prezydenta Miasta [...], że decyzja z dnia [...] kwietnia 1977r. nr [...] nie podlega wykonaniu, gdyż została wydana na podstawie art. 18 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów (Dz. U. Nr 27, poz. 249 z późn. zm.). Co prawda jedynie ten przepis został powołany w podstawie prawnej spornej decyzji, jednakże w sentencji rozstrzygnięcia wyraźnie zawarto zobowiązanie dla Spółki A. do wykonania prac rekultywacyjnych na gruncie (polu "B") do 31 marca 1980r. Decyzją tą więc nałożono obowiązek rekultywacji, o którym mowa w art. 19 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji, obowiązki wynikające z tej decyzji podlegały egzekucji administracyjnej. Sporny jest natomiast zakres przedmiotowy (jakie czynności i w jakim zakresie miał wykonać zobowiązany) oraz aktualny zakres podmiotowy tych obowiązków.

Ponadto adresat obowiązków rekultywacyjnych określonych w decyzji z dnia [...] kwietnia 1977 r. jako przedsiębiorstwo państwowe został poddany procesowi likwidacyjnemu prowadzonemu przez właściwego wojewodę na podstawie przepisów ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (tak pismo Spółki A. w [...] z dnia [...] marca 2015 r.), a sprawa ewentualnego następstwa prawnego nie została w pełni wyjaśniona przez skarżony organ. Wierzyciel administracyjny musi mieć bowiem pewność, że istnieje podmiot, który jako zobowiązany (lub jako jego następca prawny), może zostać wskazany w tytule wykonawczym (por. art. 28a p.e.a.).

Kolegium powinno również przedstawić ustalenia dotyczące tego, czy możliwe jest na podstawie dostępnych dokumentów ustalenie zakresu przedmiotowego obowiązku rekultywacyjnego na spornych działkach w taki sposób, aby nie tylko zobowiązany nie miał wątpliwości co do ciążących na nim obowiązków, lecz także aby wierzyciel i organ egzekucyjny nie mieli wątpliwości co do obowiązków będących przedmiotem egzekucji administracyjnej.

W niniejszej sprawie Kolegium zostało zobowiązane przywołanym powyżej wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 17 października 2017r., sygn. II SA/Rz 670/17 do dokonania ustaleń, które powinny stanowić podstawę rozpoznania skargi na bezczynność egzekucyjną. Kolegium ustaleń w przedstawionym wyżej zakresie nie przedstawiło.

Skarżony organ powinien był bowiem poczynić powyższe ustalenia we własnym zakresie (także poprzez skorzystanie z instytucji zlecenia wierzycielowi koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a.). Tylko bowiem wyczerpujące i pewne ustalenia co do egzekwowalności na drodze administracyjnej określonego obowiązku, podmiotu zobowiązanego, zachowań świadczących o uchylaniu się przez zobowiązanego od tego rodzaju obowiązku oraz braku podejmowania przez wierzyciela administracyjnego czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, mogą być podstawą do wydania prawidłowego postanowienia o uwzględnieniu albo oddaleniu skargi na bezczynność wierzyciela (art. 6 § 1-1a p.e.a.).

W razie stwierdzenia, że wierzyciel nie podjął koniecznych czynności zamierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, pomimo że zachodzą wszelkie podstawy, aby skierować obowiązek wynikający z decyzji dnia [...] kwietnia 1977 r. na drogę administracyjnego postępowania egzekucyjnego, skarżony organ ma obowiązek uwzględnienia skargi na bezczynność poprzez zobowiązanie wierzyciela do podjęcia powyższych czynności w określonym terminie. Natomiast w razie stwierdzenia, że brak jest realizacji przesłanek z art. 6 § 1-1a p.e.a., organ będzie uprawniony do oddalenia skargi na bezczynność wierzyciela administracyjnego.

Analiza zaskarżonego postanowienia, poprzez niewyjaśnienie wskazanych powyżej istotnych wątpliwości sprawy prowadzi do wniosku, że Kolegium dopuściło się naruszenia prawa procesowego w zakresie przepisów art. 6 § 1-1a p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżących zasądził tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego równowartość uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.