Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 255/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 19, 44; art. 26
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi E. S. i A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadowych mas ziemnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018r. ( nie podpisanym ) Dyrektor Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L. zawiadomił Wydział Ochrony Środowiska tego Urzędu o usypaniu na działce nr [...], położonej przy ulicy [...] w L., nasypu ziemnego o znacznych rozmiarach, co spowodowało zasypanie znajdującego się na działce drzewa i innej roślinności. Do pisma załączono dokumentację fotograficzną i mapki z internetowego serwera danych przestrzennych. Według notatki służbowej sporządzonej przez pracownika urzędu w dniu [...] sierpnia 2018r. na wspomnianej działce została rozsypana ziemia pochodząca z wykopów pod rury ciepłownicze, inwestycji prowadzonej przez T. Sp. z o.o w R.. Ziemia miała być deponowana na podstawie umów z właścicielami działek nr [...] i [...], poza obrysem skarpy powstałej jeszcze w 2015r. w kierunku obiektu sportowego P.. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2018r. adresowanym do A. i E. S., właścicieli działki [...], poinformowano, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta L. w miejscu nowo utworzonego nasypu ziemnego w kierunku południowym działka objęta jest strefą ESOCH - ochrony suchej doliny i wezwano do zaprzestania wykorzystywania odpadowych mas ziemnych z wykopów budowlanych dla powiększenia nasypów oraz przywrócenie stanu poprzedniego. W kolejnej notatce z [...] października 2018r. pracownik urzędu stwierdził, że nasyp nie jest wydłużany, jednakże dosypana ziemia nie została zabrana. Obecnie nasyp zagraża sieci kanalizacji sanitarnej, co może skutkować jej uszkodzeniem i szkodami. Wobec powyższego organ pismem z dnia [...] października 2018r. zawiadomił właścicieli nieruchomości o wszczęciu na podstawie art. 26 ustawy o odpadach procedury w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Następnie na podstawie art. 61 § 1 i 4 kpa zawiadomił o wszczętym postępowaniu. W odpowiedzi z [...] grudnia 2018r. właściciele działki poinformowali, że obecnie nie znajdują się na niej żadne odpady. Firma T., której odnajmowali działkę, wywiozła składowaną na niej ziemię, uporządkowała ją i wyrównała teren. Z kolei ich pracownicy zgrabili działkę i posiali trawę. Z kolei sama spółka w piśmie z dnia [...] stycznia 2019r. wyjaśniła, że [...] listopada 2018r. opuściła wynajmowaną działkę [...] zgodnie z umową zawartą z A. S.. Działka została wysprzątana i wszystkie składowane na niej materiały, odpady, zaplecze budowy i masy ziemi zostały wywiezione. Spółka zaznaczyła przy tym, że nie posiada informacji, czy po odebraniu działki przez właściciela po zakończeniu okresu najmu, są tam składowane inne odpady nie należące do niej. Podczas oględzin jakie miały miejsce [...] marca 2019r. w obecności właściciela nieruchomości ustalono, że nasyp nie został usunięty. Dotychczas istniejący nasyp został wydłużony o 2-3m, a jego wysokość od strony czołowej wynosi średnio 6m. Skarpy boczne zajęły część działek [...] i [...] po 2-3 m ich szerokości. Wobec ustalenia, że działki nie są przeznaczone do składowania lub magazynowania odpadów w tym budowlanych, a ilość zdeponowanej ziemi przekracza ilości dopuszczone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016., poz. 93 ) organ decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nakazał A. i M. S. usunięcie w terminie do 22 kwietnia 2020r. odpadowych mas ziemnych pochodzących z wykopów budowlanych zdeponowanych na działce [...] oraz na działce sąsiedniej o nr [...] z długości nasypu – 2,5m mierząc od jego czoła i z jego szerokości licząc od działki nr [...] do granicy działki [...]. W decyzji wskazano, że odpady mają zostać zagospodarowanie w sposób zgodny z przepisami ustawy o odpadach oraz aktami wykonawczymi, natomiast potwierdzenie przekazania odpadów należy złożyć w organie do dnia 30 kwietnia 2020r. Organ zaznaczył, że co do działki [...] toczy się odrębne postępowanie. Po rozpoznaniu odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Natomiast zgodnie z dyspozycją przepisu art. 26 ust 2 w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Organ zwrócił przy tym uwagę, że ustawa wprowadza domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmując z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą mieć bowiem świadomość dbałości o porządek na swoich nieruchomościach i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości. Mogą się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów, gdyż obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, którego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, a za takie uznać należy powierzchnie przedmiotowych działek, na które od 2015 r., nawożone są odpady ziemne pochodzące z realizowanych w pobliżu wykopów budowlanych związanych z przebudową kolektora ciepłowniczego ul. [...], prowadzoną przez firmę T. Sp. z o.o., która z kolei działała w uzgodnieniu z właścicielami terenu i deponowała odpadową ziemię w miejscach przez nich wskazanych. W dniu [...] listopada 2018 r. stwierdzono, że pomimo wcześniejszych ustaleń masy ziemne powiększające nasyp nie zostały usunięte, a tym samym działka nie została przywrócona do stanu poprzedniego. Ponieważ zarówno właściciele działki jak i sama spółka utrzymywali, że nawiezione masy ziemi zostały usunięte, w dniu [...] marca 2019 r., z jej udziałem dokonano pomiarów w terenie, podczas których ustalono, że nasyp ziemny został wydłużony o ok. 2-3 m w stosunku do stanu poprzedniego, a wysokość nasypu od strony czołowej wynosi średnio ok. 6 m. Skarpy boczne nasypu zajęły część działek nr [...] i nr [...] po ok. 2-3 m ich szerokości. Wykonane pomiary wykazały, że ilość mas ziemnych zdeponowanych na przedmiotowym terenie znacząco przekroczyła wartości dopuszczone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, które określa ilości odpadów dopuszczone do wykorzystania przez osoby fizyczne. Zgodnie z tym rozporządzeniem dopuszczalna maksymalna ilość odpadów o kodzie 17 04 05 możliwa do przyjęcia przez osobę fizyczną do utwardzania terenu wynosi 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni. Przyjmując wartość gęstości objętościowej ziemi jako 1,0 Mg/m3 (Praca zbiorowa pod redakcją Włodzimierza Martinka, Technologia robót budowlanych, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2010) ilość ziemi dopuszczona do przyjęcia na potrzeby własne przez osoby fizyczne może utworzyć nasyp o wysokości ok. 20 cm. Nasypywanie ziemi dokonywane fizycznie przez T. Sp. z o.o. miało miejsce na podstawie wskazań właścicieli działki [...]. Podczas oględzin terenu w dniu [...] sierpnia 2019 r. potwierdzono, że zasypane drzewo (orzech włoski) zlokalizowane jest w obrębie działki [...]. Ustalono, że właścicielki działki [...] nie wiedziały o nasypywaniu ziemi i nie wyrażały zgody na zajęcie ich terenu. Kolegium zaznaczyło, że wspomniane działki nie posiadają statusu miejsca składowania lub magazynowania odpadów, w tym budowlanych oraz nie posiadają uzgodnień w zakresie zbierania lub przetwarzania odpadów, ani uzgodnień architektoniczno-budowlanych dopuszczających zmianę zagospodarowania terenu. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego działki należą do obszaru oznaczonego symbolem M2 - teren mieszkaniowy, bez prawa do zabudowy; część działki obejmuje obszar KD - tereny tras komunikacyjnych; a także należy wskazać, że część powierzchni działki znajduje się w strefie zieleni ogólnodostępnej "Z" oraz Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych "ESOCH". Przedłużona część nasypu wkracza w strefę Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych "ESOCH". Ustalenia terenowe zostały zweryfikowane w oparciu o dane binarne - w grudniu 2019 r. dokonano dodatkowego porównania ze stanem zarejestrowanym w roku 2017 za pomocą analizy plików binarnych zawierających chmurę punktów pochodzących z lotniczego skaningu laserowego Miasta L.. Zbiór danych pomiarowych dotyczących numerycznego modelu terenu wykonany w 2017 r. pozyskano z zasobów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Przedmiotowa analiza potwierdziła przeprowadzone wcześniej pomiary.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. i E. S. zarzucili decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 oraz art. 104 § 1 kpa oraz art. 26 ust. 2, 3a, 4 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2019 r. poz. 701), rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r. poz. 93), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Ostatecznie wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżący zwrócili uwagę, że przedmiotowe masy ziemi zostały na działki nawiezione przez spółkę T.. W toku postępowania podnosili, że po 2015 r. nie doszło do żadnego "zwiększenia istniejącego nasypu", a organ nie przedstawił żadnych obiektywnych dowodów na okoliczność przeciwną. Zdaniem skarżących błędnie ustalono, że firma T. Sp. z o.o. po przeprowadzeniu robót budowalnych w 2018 r., podczas których składowała ziemię na działce skarżących tj. nr [...], nie przywróciła terenu do stanu poprzedniego tj. do stanu z 2015 r. Jest to nieprawda, bowiem T. Sp. Z o.o. przywróciła stan działki sprzed jej zajęcia przez tę firmę. Organy obu instancji nie przedstawiły żadnych wiarygodnych i obiektywnych dowodów na okoliczność przeciwną. Nie przesłuchano nawet przedstawicieli tej firmy, a przecież firma ta początkowo bezprawnie zajęła działkę celem wykonywania prac ziemnych na zlecenie Miasta lub spółek z udziałem Miasta L.. W ocenie skarżących organy jedynie lakonicznie wskazały rzekome okoliczności na których oparły takie ustalenia faktyczne. W przedmiotowej sprawie były przeprowadzane oględziny, z których nie wynika, czy brane były pod uwagę okoliczności, że na tym terenie znajdował się już wcześniej nasyp ziemny i w jakiej wielkości. A jest to okoliczność bezsporna, którą przyznają organy obu instancji. Nasyp istniał przecież już w 2015 r. i obecnie pod pretekstem robót wykonywanych przez firmę T. w 2018 r. i składowanych przez tę firmę na naszej działce mas ziemnych (a które zostały w 2018 r. z tej działki w całości usunięte), organy próbują zaskarżoną decyzją objąć stan faktyczny, który istniał w 2015 r. Powołano się co prawda na porównania zdjęć z roku 2015 i z roku 2018 r. bez wskazania jednak konkretnej daty, co uniemożliwia zweryfikowanie, czy zdjęcia te były zrobione w trakcie składowania mas ziemnych przez spółkę, czy też już po uprzątnięciu terenu. Organ nie udowodnił, że aktualny stan działki skarżących odbiega od stanu z 2015 r., a więc stanu, który był zgodny z prawem. Skarżący zaznaczyli, że Kolegium powołuje się na zweryfikowanie poczynionych ustaleń poprzez analizę "plików binarnych zawierających chmurę punktów pochodzących z lotniczego skaningu laserowego Miasta L." z roku 2017 oraz 2019, jednak dokumenty te nie są im znane i nie mieli możliwości zapoznania się z nimi oraz wypowiedzenia się w tym zakresie. Zwrócili ponadto uwagę, że organ w marcu 2015 r. prowadził wobec nich czynności wyjaśniające związane z nasypem ziemnym na tej samej działce. Wówczas Urząd nie znalazł podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w tej sprawie. W sierpniu 2018 r. firma T. Sp. z o.o. dokonywała przebudowy kolektora ciepłowniczego przy ul. [...], na zlecenie Miasta L. (lub którejś ze spółek Miasta L.). Podczas tych robót spółka bezprawnie tj. bez ich zgody i wiedzy rozpoczęła składowanie materiałów budowlanych, kontenerów, a także mas ziemnych (pochodzące z sąsiednich działek należących do Miasta L. lub którejś ze spółek Miasta) na działce. Dopiero po ich interwencji doszło do zawarcia umowy ze spółką pozwalającą na czasowe wykorzystanie działki nr [...] do wyżej opisanych prac, z obowiązkiem przywrócenia tej działki do stanu pierwotnego. I taki stan został przywrócony przez firmę po zakończeniu przez nią prac w listopadzie 2018 r., co wynika i z zawartej umowy i z ich pisemnych wyjaśnień z dnia [...] stycznia 2019 r. Według skarżących nabyli nieruchomość w takim stanie w jakim znajdowała się ona w 2015 r. i do chwili obecnej ukształtowanie jej terenu nie zmieniło się.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Treść skargi nie pozostawia wątpliwości, że w istocie skarżący nie kwestionują faktu nawiezienia przez T. Sp. z o.o na stanowiąca ich własność działkę [...] gleby i ziemi z prowadzonych przez spółkę robót budowlanych przy budowie sieci kanalizacyjnej. Zastrzeżeń nie budziło również, mimo zgłoszenia stosownego zastrzeżenia w petitum skargi, jednak bez jego uzasadnienia, zakwalifikowanie nawiezionych mas ziemi jako odpadu oznaczonego kodem 17 05 04 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020r. w sprawie katalogu odpadów ( Dz. U z 2020r. poz. 10 ). Obecność odpadów bez wątpienia potwierdza dokumentacja fotograficzna oraz przeprowadzone w dniach 12 maca 2019r., [...] listopada 2018r. i [...] sierpnia 2019r. oględziny nieruchomości. Fakt ten potwierdzono także podczas spotkania jakie miało miejsce [...] listopada 2018r. z udziałem A. S. i P. K. reprezentującego spółkę T. Jest także jasne, że odpady były gromadzone na nieruchomości skarżących za ich zgodą i wiedzą, co jasno potwierdza pismo A. S. z [...] września 2018r. w którym informuje o zawarciu [...] sierpnia 2018r. ze spółką T. umowy najmu nieruchomości właśnie z przeznaczeniem na składowane ziemi, sprzętu i urządzeń. Powyższa okoliczność została potwierdzona podczas spotkania [...] listopada 2018r. Nie ma przy tym znaczenia, że umowa została zawarta już po częściowym nawiezieniu odpadu. Nie ulega też wątpliwości, że nawiezione odpady były składowane zarówno poza obrębem dotychczas istniejącego nasypu, który znajdował na działce skarżących już w 2015r., jak i na samym nasypie. Według notatki służbowej/protokołu ze wspomnianego już spotkania w dniu [...] listopada 2018r. ziemia gromadzona była w pobliżu szczytu skarpy, która obsunęła się, przez co nasyp wydłużył się w kierunku południowym, zagrażając sieci kanalizacyjnej, ale również w pryzmach bliżej ulicy. Zarówno skarżący jak i przedstawiciel spółki zobowiązali się do usunięcia ziemi zarówno z nasypu, jak i z utworzonych pryzm w terminie do [...] listopada 2018r. Wbrew przekonaniu skarżących nie można odmówić racji organom wskazującym, że do daty podjęcia decyzji odpady nie zostały usunięte. Co istotne jednak, w decyzji chodzi wyłącznie o usunięcie odpadów znajdujących się na przedłużeniu już istniejącej skarpy, a nie zgromadzonych w formie pryzm. W uzasadnieniu decyzji nie wspomina się w ogóle o konieczności usunięcia jakichkolwiek odpadów znajdujących się poza nasypem. W notatce służbowej z [...] listopada 2018r. jasno stwierdzono, że teren działki jest obsiany i posprzątany z innych zanieczyszczeń, jednak nasyp, który został wydłużony, nie został cofnięty do stanu poprzedniego. Treść notatki zdaje się oczywiście potwierdzać stanowisko skarżących, według których spółka wywiozła odpady, wyrównała i uporządkowała teren, natomiast ich pracownicy posiali na niej trawę. Takie same stanowisko zajęła również spółka w piśmie z dnia [...] stycznia 2019r. wyjaśniając, że [...] listopada 2018r. opuściła wynajmowaną działkę [...] zgodnie z umową zawartą z A. S.. Działka została wysprzątana i wszystkie składowane na niej materiały, odpady, zaplecze budowy i masy ziemi zostały wywiezione. Wydaje się jednak jasne, że chodzi jedynie o ziemię zgromadzoną w postaci pryzm. Nie usunięto jednak ziemi, usypanej na przedłużeniu już istniejącego od 2015r. nasypu, którego istnienie potwierdzono podczas wizji terenowej jaka miała miejsce [...] listopada 2018r., z której notatkę /protokół sporządzono [...] lutego 2019r. oraz podczas jego pomiaru w dniu [...] marca 2019r. sporządzonego w obecności skarżącego. Według mapki załączonej do akt nasyp ma około 3m wysokości, zaznaczono na niej stan na 2015r. oraz rozmiar nawiezionego odpadu w 2018r. Wynika z tego, że nasyp w 2018r. wydłużył się o 2,53 cm i o około 3m nasunął na działkę [...] oraz działkę [...]. Obecnie jego szerokość wynosi 23 m wobec dotychczasowych 17m. Przeciwko tym ustaleniom skarżący nie protestowali. Na dokumencie z pomiaru nie ma żadnych adnotacji, wskazujących że A. S. uznał wyliczenia za niepełne lub wadliwe. Skarżący nie oponowali również przeciwko stwierdzeniu organu, że nieruchomości nie są przeznaczone na gromadzenie lub składowanie odpadów. Słusznie zatem uznano, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach ( Dz. U z 2019r. poz. 701 ), który jednoznacznie stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do ich niezwłocznego usunięcia z miejsca, które jest nieprzeznaczone do ich składowania lub magazynowania. Z kolei przepis art. 26 ust. 2 tej ustawy stanowi, że jeżeli to nie nastąpi właściwy organ I instancji w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z takiego miejsca, które jest nieprzeznaczone do ich składowania lub magazynowania z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wskazuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Przepis ten wprowadza domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Nie definiuje przy tym kim jest władający powierzchnią ziemi. Skoro jednak, zgodnie z art. 1, ustawa ta określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) zgodnie z którą władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2013 r. (II OSK 330/12 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) obalenie wspomnianego domniemania prawnego może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi. Może on zwolnić się z odpowiedzialności za odpady wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma przy tym znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza. Nie jest bowiem wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jej nieruchomości nielegalnie (tak NSA w wyroku z dnia 23 sierpnia 2016 r., II OSK 2936/14 opubl. w CBOSA ). Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą mieć świadomość obowiązku dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości. Bez wątpienia wspomniane domniemanie obalili współwłaściciele działki [...] wskazując, że posiadaczem odpadów są właśnie skarżący, którzy zezwoli na gromadzenie odpadów na swojej działce, które następnie przesypały się na ich nieruchomość. Stąd też organ słusznie zobowiązał skarżących do usunięcia odpadów także z tej działki. Zgodnie z art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów. Wszystkie te warunki zostały spełnione, przy czym warto zaznaczyć, że nie było obowiązku wskazania w decyzji ilości odpadów, które powinny zostać usunięte ( wyrok Naczelny Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r., ( II OSK 2936/14 opubl. w CBOSA). Pozbawiony jest racji zarzut naruszenia przez organy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku ( Dz. U z 2016r. poz.93 ). Skarżący wprawdzie w ogóle nie uzasadnili swojego stanowiska poprzestając na wymienieniu rozporządzenia w petitum skargi, niemniej sądzić należy, że zarzut ten nawiązuje do treści pozycji 40 załącznika do rozporządzenia zgodnie z którym osoba fizyczna może poddać odzyskowi na potrzeby własne odpad w rodzaju gleby i ziemi w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, w dopuszczalnej maksymalnej ilości tych odpadów możliwych do przyjęcia - 0,2 Mg/m2 utwardzonej powierzchni. Pomijając już, że powołanie rozporządzenia pozostaje w oczywistej sprzeczności z twierdzeniem, iz odpady zostały usunięte, to i tak nie miało ono zastosowania w sprawie. Skarżący nie mieli bowiem prawa do gromadzenia odpadu o kodzie 17 05 04 i to niezależnie od jego ilości. Tak jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2019r. ( II OSK 2849/18 opubl. w CBOSA ) rozporządzenie określa także dopuszczalne metody ich odzysku. Odpad ten może być poddany odzyskowi w procesie odzysku R5 – do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli to jest konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie nasypu w obrębie działki skarżących nie stanowiło utwardzenia terenu, także w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Jak sami skarżący wskazali odpady zostały nawiezione jedynie tymczasowo, w związku z wykonywaniem kanalizacji i miały zostać usunięte po zakończeniu robót budowlanych. Tego rodzaju robót, które wykonano na działce skarżących nie można uznać za odzysk w rozumieniu procesu R5, co wyklucza w tej sprawie zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015r. niezależnie od ilości nawiezionego odpadu o kodzie 17 05 04. Warto zauważyć, że takie samo rozwiązanie przewidywało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącymi przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. 2006r., Nr 75, poz.527). Zgodnie z załącznikiem do powyższego, poz. 52 rozporządzenia odpady sklasyfikowane jako gleba i ziemia, w tym kamienie o kodzie 17 05 04, inne niż wymienione w 17 05 03 mogły być przekazane do użytku własnego tylko do utwardzenia powierzchni po rozkruszeniu, gdy jest to konieczne do wykorzystania odpadów oraz z zachowaniem przepisów odrębnych w szczególności przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego. Fakt, że w 2015r. nie podjęto postępowania w sprawie nakazu usunięcia odpadów, oznaczonych kodem 17 05 04 uznając spełnienie warunków wynikających z tego rozporządzenia w żadnym razie nie wpływa na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325 ) skargę należało oddalić.