Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1296/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 203 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny, Sędziowie NSA Kazimierz Jarząbek (spr.), Małgorzata Korycińska, Protokolant Marcin Chojnacki, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lipca 2004 r. sygn. akt 3/I SA/Ka 683/03 w sprawie ze skargi [...] S.A. w Oświęcimiu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 25 lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od [...] S.A. w Oświęcimiu na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Katowicach 235 zł (dwieście trzydzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 lipca 2004 r., sygn. akt 3/I SA/Ka 683/03 stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 25 lutego 2003 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji celnej towaru oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie na rzecz skarżącej [...] S.A. w Oświęcimiu kwotę 60,40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż zgłoszeniem celnym z dnia 9 lutego 2000 r. JDA SAD nr [...] przedstawiciel importera - [...] S.A. w Oświęcimiu zgłosił towar o nazwie handlowej Pentan 85 celem objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu, deklarując kod PCN 2901 10 90 0. Towar oznaczony wskazanym kodem objęty był obniżoną stawką celną. Wartość celną towaru ustalona została na podstawie faktury oraz deklaracji wartości celnej załączonych przez stronę do wniosku o wszczęcie postępowania celnego.

Decyzją z dnia 7 stycznia 2003 r. nr [...] doręczoną w dniu 9 stycznia 2003 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Bielsku – Białej uznał wskazane zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji importowanego towaru, stawki celnej i kwoty cła oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego przyjmując inny kod PCN towaru - 2710 00 25 0.

W odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego spółka wniosła o jej uchylenie, podnoszą zarzut naruszenia przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137 poz. 926 z późn. zm.), art. 13 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U.Nr 23 poz. 117 z późn. zm.), a także § 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie Wyjaśnień do taryfy celnej.

Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie decyzją z 25 lutego 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w toku postępowania strona była informowana o podejmowanych czynnościach weryfikacyjnych i miała możliwość wypowiedzenia się w sprawie, a zatem zarzut naruszenia przepisów prawa proceduralnego jest nieuzasadniony. Organ celny stwierdził również, że w zakresie klasyfikacji taryfowej przedmiotu importu decydujące znaczenie mają zasady wynikające z Taryfy celnej, dla której nie ma znaczenia przeznaczenie towaru po dopuszczeniu go do obrotu na polskim obszarze celnym.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach strona wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów art. 208 § 1, art. 14 § 4, art. 180 § 1, art. 120, art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 65 § 5, art. 4, art. 85 ustawy Kodeks celny, § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej i art. 217 Konstytucji RP. Ponadto, powołując się na treść art. 65 § 5 Kodeksu celnego, podniosła zarzut przedawnienia wyjaśniając, że wobec upływu trzyletniego terminu uprawniającego organ celny do wydania decyzji w zakresie uznania zgłoszenia celnego za niedopuszczalny, organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W ocenie strony skarżącej organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych w odwołaniu zarzutów oraz niewłaściwie ocenił dołączone do niego dokumenty, z których wynikało, że w zgłoszeniu celnym zastosowano prawidłową klasyfikację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia prawa do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe organ odwoławczy stanął na stanowisku, że termin został zachowany. Organ I instancji wydał bowiem decyzję i doręczył ją stronie przed upływem trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie wskazał, iż stosownie do art. 65 § 4 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uzna zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części. Decyzja taka, jak wynika z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że wydanie z urzędu decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określającej kwotę wynikającą z długu celnego, zarejestrowanie kwoty należności w prawidłowej wysokości i powiadomienie o tym dłużnika musi nastąpić przed upływem trzyletniego okresu przedawnienia liczonego w tym wypadku od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, który w wypadku przywozu towarów jest tożsamy z dniem powstania długu celnego. Decyzja taka staje się ostateczną z chwilą, gdy nie przysługuje już w stosunku do niej środek odwoławczy w postaci odwołania wskutek upływu terminu do jego złożenia. W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne przyjęto w dniu 9 lutego 2000 r., a zatem trzyletni okres przedawnienia upłynął z dniem 10 lutego 2003 r. Organ I instancji wydał decyzję w dniu 7 stycznia 2003 r., która została doręczona spółce w dniu 9 stycznia 2003 r. Jednakże z uwagi na wniesienie odwołania decyzja wydana w trybie art. 65 § 4 ustawy Kodeks celny nie stała się ostateczną. Wydana przez organ odwoławczy decyzja z dnia 25 lutego 2003 r. została doręczona spółce w dniu 3 marca 2003 r., co oznacza, że rozstrzygnięcie stało się dopiero wówczas ostateczne.

Sąd wyjaśnił, że w obowiązującym wówczas stanie prawnym pojęcie "wydania decyzji" obejmowało doręczenie (ogłoszenie) decyzji ostatecznej stronie przed upływem trzech lat od dnia, w którym przyjęto zgłoszenie celne. Przepis art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny ustanawia zatem zakaz orzekania przez organ celny po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Ta regulacja prawna oznacza, że przed upływem wskazanego terminu sprawa administracyjna winna być załatwiona przez wydanie decyzji ostatecznej. Powyższe oznacza, że doręczenie stronie ostatecznej decyzji określającej w prawidłowej wysokości kwotę wynikającą z długu celnego po upływie trzech lat od powstania długu celnego jest prawnie bezskuteczne, ponieważ zarejestrowana dodatkowa kwota należności, z mocy prawa podlega anulowaniu. W tym wypadku następuje więc przedawnienie prawa do określenia kwoty wynikającej z długu celnego w prawidłowej wysokości.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł skargę kasacyjną, żądając zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi, bądź jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – w szczególności art. 2 § 2, art. 3 § l pkt 2 i 8, art. 85 § l , art. 65 § 4 i 5 ustawy Kodeks celny przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co stanowi podstawę kasacji wymienioną w art. 174 pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270). W opinii Dyrektora Izby Celnej, Sąd zastosował niedopuszczalną analogię dwóch instytucji unormowanych przepisami Kodeksu celnego i odpowiednio stosowanymi przepisami ustawy Ordynacja podatkowa, niezależnych od instytucji przedawnienia w wymiarze należności celnych. Skarżący stwierdził, że ustawodawca celowo różnicuje sposób liczenia terminów odmiennych na gruncie postępowania celnego i podatkowego. Skarżący podniósł, że Sąd rozważając zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej na zasadzie dwuinstancyjności stwierdził, iż organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy i nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny, obowiązany jest jednak rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji, co oznacza, że organ odwoławczy ponownie rozpatruje sprawę pod względem merytorycznym. Skarżący podzielił argumentację Sądu odnoszącą się do zasad orzekania w sprawach w toku obu instancji, lecz zauważył równocześnie, iż wymiar cła warunkuje decyzja wydana w pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego stanowi jedynie instancyjną kontrolę legalności decyzji pierwszej instancji i utrzymanie jej w mocy nie zawiera rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego ponad korektę organu pierwszej instancji. Wydanie zatem decyzji przez organ drugiej instancji nie podlega czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty strony skarżącej zawarte w skardze kasacyjnej dotyczące skutków prawnych upływu w toku postępowania odwoławczego 3-letniego terminu przewidzianego w art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U.Nr 23 poz. 117 z późn. zm.), w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem tego terminu zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do przepisu art. 65 § 4 Kodeksu celnego, po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której:

1) uznaje zgłoszenie za prawidłowe,

2) uznając zgłoszenie za nieprawidłowe w całości lub w części:

a) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego,

b) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego;

c) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone powyżej.

Jak wynika z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja, o której mowa w

§ 4 nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Organem właściwym do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe jest organ celny pierwszej instancji, gdyż to do jego kompetencji należy weryfikacja zgłoszenia celnego. Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Oznacza to, iż w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe, zarówno pod względem zgodności z prawem, jak i celowości. W niniejszej sprawie decyzja wydana przez Dyrektora Izby Celnej nie zmienia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Podkreślenia wymaga, iż powoływane wyżej przepisy Kodeksu celnego nie wymagają, aby decyzja dotycząca uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe stała się decyzją ostateczną przed upływem trzech lat od dokonania zgłoszenia celnego. Odmiennego stanowiska nie uzasadnia wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd, że w stanie prawnym poprzedzającym nowelizację Kodeksu celnego, dokonaną ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Cywilnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122), w terminie zastrzeżonym w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, oprócz decyzji organu pierwszej instancji konieczne było wydanie decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy. Celem dokonanej nowelizacji było, przez dodanie odwołania jako dodatkowej przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu terminu dla wydania decyzji, wydłużenie czasu, w którym możliwe będzie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Mając na uwadze ten zamiar ustawodawcy, nie można wykorzystywać faktu dodania do Kodeksu celnego przepisu art. 65 § 5a jako argumentu na rzecz wykładni art. 65 § 5 Kodeksu idącej w kierunku przeciwnym – prowadzącej do skrócenia okresu, dającego organowi celnemu prawo zakwestionowania zgłoszenia celnego.

Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy w stanie prawnym sprzed noweli z 23 kwietnia 2003 r., decyzji ostatecznej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego należy mieć na uwadze, że przedawnienie prawa do wydania decyzji zostało ustalone w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ terminu przedawnienia dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy, na korzyść dłużnika celnego, jeżeli decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

Wbrew zatem ustaleniom zawartym w zaskarżonym wyroku decyzja organu odwoławczego została wydana bez złamania zakazu sformułowanego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, gdyż zakaz ten, jak to już wyżej wskazano dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.

Niezależnie od wyżej przedstawionej argumentacji należy także podkreślić, że problem wykładni art. 65 § 5 Kodeksu celnego był przedmiotem wcześniejszych rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których Sąd przyjął, że termin do wydania decyzji, o którym mowa w powołanym przepisie dotyczy decyzji I instancji (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt GSK 1087/04).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

mr