Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 588/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 147, art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi H. D., G. D., K. D., L. D. i R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

H. D., G. D., K. D., L. D. i R. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako "Kolegium") z dnia 17 lipca 2019 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta (dalej jako "Prezydent Miasta") z dnia 6 grudnia 2019 r., w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa mienia Spółdzielni A. (dalej jako Spółdzielnia).

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Ostateczną decyzją z dnia 18 lipca 2016 r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 2b oraz ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. nr 121, poz.770 ze zm.), dalej jako ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej stwierdził nieodpłatne nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa mienia Spółdzielni w postaci prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej księgą wieczystą [..], tj. działki nr [..], przy ul. P. w G.

W dniu 26 października 2016 r. H. D., G. D., K. D., L. D. i R. K, byli członkowie Spółdzielni, wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a., tj. brak bez własnej winy udziału w postępowaniu zakończonym jej wydaniem.

Ponownie rozpoznając sprawę na skutek wyroku WSA w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 331/18, Prezydent postanowieniem z dnia 6 grudnia 2018 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie kwestionowanej decyzji o nieodpłatnym nabyciu z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącego mienie Spółdzielni.

Rozpoznając zażalenie Kolegium postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta wykonał wskazania wyroku WSA w Gdańsku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 331/18, dotyczące wyłączenia pracownika organu od rozpoznania sprawy. Dalej Kolegium przytoczyło treść przepisów k.p.a. regulujących kwestie wznowienia postępowania administracyjnego, ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, mających zastosowanie w niniejszej sprawie, a także odniósł się do orzeczenia wydanego w sprawie przejęcia z mocy prawa przez Skarb Państwa mienia spółki jawnej na podstawie ww. ustawy. Na tej podstawie organ uznał, że wnioskodawcom nie przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji. Skoro bowiem prawa członków spółdzielni uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasły z dniem 1 stycznia 2016 r., to osoby te nie mają już interesu prawnego w jakimkolwiek postępowaniu, w którym miałaby być weryfikowana decyzja stwierdzająca nabycie przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wydana na podstawie art.9 ust. 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS. W ocenie Kolegium jedynym podmiotem legitymującym się interesem prawnym do udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa użytkowania wieczystego nieruchomości w trybie ww. ustawy jest wyłącznie Skarb Państwa i w pozostałych swoich przepisach ta ustawa nie wskazuje żadnego innego podmiotu, który miałby interes prawny w takim postępowaniu. Faktu tego nie zmienia okoliczność, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2018 r., poz.1285 ze zm.), dalej jako Prawo spółdzielcze, majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków, gdyż w przepisie tym jest mowa o "majątku spółdzielni", natomiast w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z ustaniem bytu prawnego spółdzielni.

Zdaniem Kolegium prawidłowo uznał Prezydent Miasta, że wnioskodawcom nie przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 lipca 2016 r., wydaną w trybie art. 9 ust. 2b i ust. 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS.

W skardze skarżący domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta, zarzucili naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. w związku 28 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co spowodowało, że organ ograniczył się wyłącznie do pobieżnego zbadania, czy skarżącym przysługuje status strony i odniósł się w tym zakresie do rozważań zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 974/16, które nie mogą zostać przeniesione na grunt niniejszej sprawy;

2. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

3. art. 147 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak wznowienia postępowania, mimo iż skarżący podsiadali do tego legitymację;

4. art. 28 k.p.a. poprzez odmowę przyznania skarżącym statusu strony postępowania;

5. art. 9 ust. 2b in fine oraz art. 9 ust. 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS poprzez niesłuszne uznanie, że wygaśnięcie z mocy prawa legitymacji członków spółdzielni do udział w majątku prowadzi do pozbawienia tych członków statusu strony postępowania, wskutek czego organ zwolniony jest z obowiązku doręczenia wszystkim podmiotom, które tworzyły wykreślany z mocy ustawy podmiot z KRS, decyzji o nabyciu z mocy prawa mienia stanowiącego uprzednio ich własność, mimo, że zgodnie z art. 3 Prawa spółdzielczego majątek spółdzielni stanowił prywatną własność jej członków;

6. art. 21 w związku z art. 64 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie i nieuznanie, iż w stosunku do członków spółdzielni pracy nie jest możliwe zastosowanie art. 9 ust. 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, albowiem są one sprzeczne z ww. przepisami ustawy zasadniczej.

W uzasadnieniu skarżący w pierwszej kolejności wskazali na niezasadność powoływania się na orzecznictwo dotyczące statusu byłych wspólników spółki jawnej wykreślonej z KRS w postępowaniu prowadzonym w trybie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS. Odmienna jest bowiem podstawa działania spółki jawnej i spółdzielni oraz kwestie dotyczące majątku tych podmiotów, tj. zgodnie

z art. 28 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), dalej jako k.s.h. wkłady wspólników spółki jawnej stają się majątkiem spółki, a w myśl art. 3 Prawa spółdzielczego majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Co więcej, w spółdzielni pracy z każdym z członków podpisywana jest umowa o pracę i działają oni w imieniu i na rzecz takiej spółdzielni, odmiennie zatem niż wspólnicy spółki jawnej. Oznacza to, że art. 9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS pozbawił skarżących ich prywatnego majątku, a stanowisko organu pozbawiło ich udziału w postępowaniu w sprawie nabycia przez Skarb Państwa mienia Spółdzielni – skarżący nie zostali bowiem poinformowani o wszczęciu tego postępowania, jego przebiegu i możliwości ustosunkowania się do zebranego materiału, ani o wydanej decyzji. Oznacza to naruszenie art. 10 k.p.a., jak i art. 41 ust. 2 lit. a) Karty Praw Podstawowych,

a w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, które stały się podstawą zastosowania określonej normy prawnej rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżących żadna norma wynikająca z art. 9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS nie pozbawia byłych członków spółdzielni statusu strony postępowania administracyjnego w zakresie wydania decyzji stwierdzającej nabycie mienia po Spółdzielni, a normy prawne zawarte w tym przepisie porządkują jedynie kwestie majątkowe związane z mieniem podmiotów których byt prawny ustał w oparciu o art. 9 ust. 2b tej ustawy. Oczywistym jest więc, że decyzja w sprawie nabycia mienia przez Skarb państwa dotyczy ich interesu prawnego, gdyż de facto są oni wywłaszczeni z posiadanego majątku.

Ponadto skarżący zauważyli, że nie działają jako członkowie zlikwidowanej Spółdzielni, ani też nie działają w imieniu tej Spółdzielni, lecz jako osoby fizyczne, które w konsekwencji ziszczenia się przesłanek wskazanych w przepisach wprowadzających ustawę o KRS zostały pozbawione prywatnego majątku, bez prawa jakiejkolwiek rekompensaty z tego tytułu. Co więcej, fakt ustania bytu spółdzielni nie niweczy skutków określonych w art. 3 Prawa spółdzielczego. Nawet w przypadku ustania bytu prawnego spółdzielni (likwidacji), jej majątek może być dzielony pomiędzy członków spółdzielni, a zatem to właśnie w przypadku ustania bytu prawnego spółdzielni, skutki powyższej regulacji są najbardziej dostrzegalne.

Końcowo skarżący zauważyli, że rozwiązanie przyjęte w art. 9 ust. 2b i ust. 9i ustawy narusza przepisy Konstytucji, bowiem prowadzi do wywłaszczenia członków spółdzielni bez jakiegokolwiek odszkodowania, przy czym taki stan odnosi się wyłącznie do członków spółdzielni pracy. Na mocy art. 9 ust. 2g ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS majątek członków spółdzielni mieszkaniowych stanowiący lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego przekształca się w prawo najmu podlegające przepisom ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przekształca się w prawo odrębnej własności lokalu lub we własność domu jednorodzinnego. Tym podmiotom ustawodawca zagwarantował materialne zabezpieczenie ich własności jednocześnie pozbawiając takiego zabezpieczenia członków spółdzielni pracy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak zakreślonej kognicji sąd bada w szczególności, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na ten wynik. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddano postanowienie Kolegium z dnia 17 lipca 2019 r., którym utrzymano w nocy postanowienie Prezydenta Miasta. Organ ten, po rozpoznaniu wniosku byłych członków Spółdzielni Pracy o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 18 lipca 2016 r., odmówił wznowienia kwestionowanego postępowania.

Podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a.

Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).

Należy przy tym zauważyć, że na wstępnym etapie rozpatrywania wniosku wznowieniowego – gdy rozważana jest kwestia wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania – bada się przede wszystkim zachowanie ustawowego (art. 148 § 1 lub § 2 k.p.a.) terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest – tak jak w niniejszej sprawie – na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ("strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu"), to badanie interesu prawnego wnioskodawcy następuje, co - do zasady - już po wznowieniu postępowania administracyjnego. Przy czym wyjątek od tej zasady ma miejsce, gdy już z treści wniosku wynika oczywisty brak interesu prawnego wnioskodawcy.

Taka sytuacja, w ocenie orzekających organów, ziściła się na gruncie badanej sprawy i stanowisko to akceptuje sąd. Istota sporu w okolicznościach badanej sprawy sprowadza się zatem do zasadności poglądu Kolegium, że brak interesu prawnego po stronie wnioskujących o wznowienie postępowania miał charakter oczywisty, a więc niewymagający badania.

Stan faktyczny niniejszej sprawy należy rozpatrywać z uwzględnieniem charakteru postępowania, którego wznowienia domagają się skarżący, a mianowicie, że jest to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Skarb Państwa mienia Spółdzielni, stanowiącego prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę nr [..], przy ul. P. w ., która nie dopełniła obowiązku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Postępowanie to toczyło się na podstawie przepisów ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS.

Zgodnie z art. 9 ust. 2a tej ustawy, podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. Następnie w myśl art. 9 ust. 2b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS z dniem 1 stycznia 2016 r., Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru.

W ustalonych okolicznościach kontrolowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że postępowanie o przerejestrowanie Spółdzielni nie zostało zainicjowane i nie toczyło się, a wskutek nieprzerejestrowania tego podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego do dnia 31 grudnia 2015 r., utracił on byt prawny z mocy prawa. Wystąpienie tych okoliczności zostało też ustalone na etapie wydawania kwestionowanej decyzji ostatecznej z dnia 18 lipca 2018 r., która ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Jej celem jest bowiem nie tyle ukształtowanie określonych stosunków prawnych, co sformalizowane potwierdzenie stanu prawnego w zakresie dotyczącym części tego mienia. Decyzja obejmuje bowiem tylko nieruchomości lub użytkowanie wieczyste na nich ustanowione, będąc instrumentem sformalizowanego potwierdzenia, niezbędnego z uwagi na zasady bezpieczeństwa obrotu, stanu ukształtowanego bezpośrednio działającą normą prawa materialnego. Wynika to wprost z brzmienia art. 9 ust 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, które stanowią, że "nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości". Z kolei art. 9 ust 2b stanowi, że "z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a".

Konstrukcja regulacji zawartych w art. 9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS powoduje, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że byli członkowie podmiotu, którego majątek został przejęty na skutek utraty bytu prawnego ze względu na niedopełnienie obowiązku rejestracyjnego przez ten podmiot, nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji deklaratoryjnej z art. 9 ust. 2b i ust. 2i ustawy. Na mocy bowiem ogólnych uregulowań k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28).

Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego i tym różni się on od interesu faktycznego, który takiego oparcia w normach prawnych nie ma. Do posiadania statusu strony w określonym postępowaniu administracyjnym konieczny jest również bezpośredni związek z wynikiem postępowania administracyjnego, który musi mieć wpływ na tak pojęty interes prawny (sferę prawną) określonego podmiotu. Przy czym należy zauważyć, że sferę prawną kształtującą interes prawny określonego podmiotu mogą tworzyć także prawa podmiotowe prawa prywatnego, powstałe na gruncie prawa cywilnego, lecz istnienie tego rodzaju praw nie przesądza kwestii posiadania interesu prawnego. Istotne znaczenie ma bowiem charakter tych praw i ich podmiotowa skuteczność. W przypadku praw bezwzględnych, a więc skutecznych erga omnes, niewątpliwie kształtują one sferę prawną, która uzasadnia legitymację podmiotu tych praw w postępowaniu administracyjnym, jeżeli przedmiot postępowania dotyczy sfery prawnej przez te prawa ukształtowanej. W tej sytuacji, o ile przepisy materialnego prawa administracyjnego nie kształtują zakresu podmiotowego inaczej, podmiot praw bezwzględnych posiada interes prawny w postępowaniu administracyjnym, jeżeli jego wynik może wpłynąć na treść lub sposób wykonywania posiadanych praw.

Mając to na uwadze należy stwierdzić, że interes prawny oparty na prawie materialnym w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 9 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS może mieć jedynie podmiot, któremu przysługuje własność (lub użytkowanie wieczyste) nieruchomości będącej przedmiotem postępowania oraz podmiot (następca prawny), którego własność została nabyta na tej podstawie (o ile zachował byt prawny) oraz Skarb Państwa. Do tego kręgu nie należą osoby, które były członkami spółdzielni pracy.

Według skarżących ich interes prawny w udziale w postępowaniu toczącym się w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa mienia zlikwidowanej Spółdzielni, której członkami byli przed ustaniem jej bytu prawnego, wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 16 września 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2018 r., poz.1285 ze zm.), dalej jako Prawo spółdzielcze. Przepis ten stanowi, że majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Zgodnie z art. 27 § 1 Prawa spółdzielczego członkom spółdzielni przysługuje prawo rozporządzania swoimi roszczeniami do spółdzielni o wypłatę udziałów oraz o zwrot wkładów lub o wypłatę ich równowartości. Prawo to jest realizowane jest w szczególności na etapie likwidacji spółdzielni.

Trzeba jednak zauważyć, że choć w ww. przepisie mowa jest o "własności", to zasadny jest pogląd, iż nie chodzi w tym wypadku o własność w znaczeniu cywilnoprawnym. Wyraźnie przemawia za tym określenie przedmiotu regulacji rzeczownikiem "majątek", który odpowiada na gruncie prawa cywilnego pojęciu mienia, albowiem majątkiem spółdzielni są nie tylko rzeczy, ale i inne prawa. Takie ujęcie własności w ustawie świadczy o tym, że chodzi o jej znaczenie ekonomiczne, obejmujące rzeczy jak i inne prawa majątkowe. Wniosek ten uzasadniają także dalsze względy. W szczególności, na mocy art. 11 § 1 Prawa spółdzielczego, spółdzielnie są osobami prawnymi, a zatem są podmiotami prawa cywilnego, w tym również prawa własności rzeczy. Jako osoby prawne wykonują to prawo w granicach określonych przez art. 140 k.c. (zob. uchwała SN z 9 stycznia 1996 r., sygn. akt III CZP 152/95, OSNC 1996/4, poz. 52). Artykuł 3 Prawa spółdzielczego potwierdza zatem zasadę, że spółdzielnia, jako osoba prawna, jest korporacją prawa prywatnego, a nie osobą prawa publicznego i regulacja ta stanowi jedynie o zakwalifikowaniu własności spółdzielczej generalnie jako formy własności grupowej do typu własności prywatnej (zob. K. Królikowska, artykuł 3 Prawa spółdzielczego w: K. Osajda (red.), Prawo spółdzielcze. Komentarz 2018, wyd. 2).

W konsekwencji, art. 3 Prawa spółdzielczego należy interpretować jako podstawę zaliczenia mienia spółdzielni, jako osoby prawnej, do ekonomicznej kategorii własności prywatnej, a nie jako podstawę ustanowienia współwłasności członków spółdzielni do jej majątku, w tym nieruchomości spółdzielczych (zob. uchwała SN z 9 stycznia 1996 r., sygn. akt III CZP 152/95; wyrok SN z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II CSK 637/13, OSNC - Zb. dodatkowy 2015 nr D, poz. 65, str. 142; wyrok WSA w Olsztynie z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt

I SA/Ol 505/18, dostępny w CBOSA). Podmiotem własności w znaczeniu cywilnoprawnym nadal jest spółdzielnia, jako osoba prawna, nie zaś poszczególni jej członkowie (zob. wyrok SA w Warszawie z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt VI ACa 394/14, LEX nr 1661266). Dlatego też wszelkie zbycie nieruchomości spółdzielczych nie jest uszczupleniem ich bezpośrednich uprawnień w majątku spółdzielni (zob. K. Królikowska, artykuł 3 Prawa spółdzielczego).

Reasumując, rozważając kwestię interesu prawnego byłych członków Spółdzielni niezarejestrowanej na podstawie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, jako przesłanki nadania tym osobom statusu strony postępowania administracyjnego, sąd wojewódzki stwierdza, że nie znajduje on oparcia

w art. 3 Prawa spółdzielczego.

Z kolei to, że skutek nabycia mienia spółdzielni, w tym prawa użytkowania nieruchomości, następuje z mocy samego prawa na podstawie przepisu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS oznacza, że następcza, deklaratoryjna decyzja nie może naruszyć konstytucyjnie chronionego prawa własności. Decyzja ta nie ma w istocie żadnego wpływu na konstytucyjne prawo własności, skoro to przepis tej ustawy skutkuje nabyciem mienia, bez względu na wydanie lub nie decyzji deklaratoryjnej. Czy decyzja istnieje w obrocie, czy też nie istnieje, jest trafna, czy wadliwa, nie ma znaczenia dla skutku prawnego przewidzianego przepisem prawa materialnego, którym jest nabycie mienia przez Skarb Państwa.

W świetle tego, zdaniem sądu wojewódzkiego za oczywisty trzeba uznać brak przymiotu strony skarżących w postępowaniu wznowieniowym, skoro tego przymiotu nie posiadali w postępowaniu głównym, zakończonym ostateczną decyzją z 18 lipca 2018 r., co prawidłowo oceniły orzekające w sprawie organy. W konsekwencji należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie istniały podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 147 i art. 28 k.p.a., o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 18 lipca 2016 r.

Nieskuteczne jest też kwestionowanie przez skarżących konstytucyjności regulacji ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS w sytuacji, gdy przez wiele lat ustawodawca umożliwiał dokonanie czynności przerejestrowania podmiotu do Krajowego Rejestru Sądowego celem zachowania ciągłości bytu, a Spółdzielnia z tej możliwości nie skorzystała. Ponadto, jak wskazano wyżej, następcza, deklaratoryjna decyzja nie może naruszyć konstytucyjnie chronionego prawa własności (prawa użytkowania wieczystego) tym bardziej, że jak wywiedziono z przepisów prawa materialnego, takie prawo nie przysługiwało członkom spółdzielni w stosunku do majątku tego podmiotu. Nie jest zatem zasadne twierdzenie zawarte w skardze, że skarżącym przysługuje prawo do użytkowania wieczystego nieruchomości, które przysługiwało wyłącznie Spółdzielni jako osobie prawnej.

Niezależnie od tego sąd też miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r., w sprawie o sygn. akt P 13/18, w którym stwierdzono, że art. 9 ust. 2b zdanie trzecie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KRS jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku zauważył, że "z uwagi na to, że skutki majątkowe, o których mowa w art. 9 ust. 2b ustawy nastąpiły z mocy prawa 1 stycznia 2016 r., przysługującym środkiem sanacji konstytucyjności jest roszczenie o odszkodowanie z art. 4171 § 1 k.c.". W związku z tym, realizacja ewentualnych roszczeń skarżących powinna nastąpić na drodze postępowania cywilnego, a wyrok Trybunału nie zmienia sytuacji prawnej skarżących w niniejszym postępowaniu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.