Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1068/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75; art. 7; art. 77; art. 85;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 5 ust. 1; § 6 ust. 1; § 8 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 2351
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2021 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u T. M. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Postępowanie administracyjne zostało zainicjowane zgłoszeniem przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. podejrzenia u skarżącej T. M. choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. jako organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji ustalił, że skarżąca T. M. od [...] września 1976 r. do [...] września 1979 r. była zatrudniona w W. L. (wcześniej pod nazwą [...] w C.) na stanowisku młodszego asystenta geodety. Wykonywała tam czynności zawodowe takie jak: realizacja prac i robót geodezyjnych dla potrzeb ewidencji gruntów, polegających na wykonywaniu obliczeń, wypełnianiu druków i tabel, sporządzaniu szkiców i map; kartowanie pierworysów i wykreślanie matryc, obliczanie powierzchni działek (wykonywane ręcznie), które wymagały ruchów monotypowych w obrębie nadgarstka.

W okresie od [...] października 1979 r. do [...] października 1991 r. T. M. pracowała w G. L., wcześniej pod nazwą [...] w L. (od [...] października 1979 r. do [...] grudnia 1981 r. na stanowisku asystenta geodety, inspektora) oraz [...] w L. (od [...] stycznia 1982 r. do [...] października 1991 r. na stanowisku specjalisty). Do czynności zawodowych skarżącej na stanowisku asystenta geodety należało m. in.: wykonywanie pomiarów sytuacyjnych, sytuacyjno-wysokościowych, inwentaryzacyjnych, realizacyjnych i badawczych projektów, wykonywanie obliczeń geodezyjnych, sporządzanie operatów geodezyjnych i map oraz przeprowadzanie badań hipotecznych. Natomiast na stanowisku inspektora skarżąca m.in.: pobierała i analizowała dokumentację techniczną, prowadziła ewidencję operatów geodezyjnych, wykonywała roboty geodezyjne, prace reprodukcyjno-kartograficzne i maszynopisanie. Praca w terenie, jak i w biurze wiązała się z ręczną obsługą różnego rodzaju instrumentów geodezyjnych i kartograficznych takich jak: arytmometr, kroczek, cyrkiel, podziałka transwersalna, nanośnik biegunowy, linijka i grafion do wykreślania map oraz rapidograf do ręcznego opisywania map. Podczas wykonywanych prac kartograficznych i maszynopisania, które zajmowały ponad 50% czasu pracy, skarżąca wykonywała ruchy monotypowe stwarzające narażenie na powstanie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Od [...] września 1994 r. do [...] lutego 1999 r. T. M. była zatrudniona w R. L. (w okresie od [...] września 1994 r. do [...] czerwca 1998 r. pod nazwą [...] w L.) na stanowisku geodety, samodzielnego geodety. Do czynności zawodowych na stanowiskach geodety i samodzielnego geodety należały przede wszystkim: wyjazdy w teren, aktualizacje map, uczestnictwo w organizowaniu przetargów, opracowywanie i aktualizacja podkładów geodezyjnych, uzgadnianie danych do korespondencji, prowadzenie korespondencji, maszynopisanie, pisanie na klawiaturze komputera. Wyżej wskazane obowiązki były zróżnicowane, a wykonywane czynności nie posiadały cech monotypii.

Następnie od [...] marca 1999 r. do [...] maja 2017 r. T. M. pracowała w A. L. (wcześniej pod nazwą [...] w L.) na stanowiskach: inspektora ds. ewidencji i regulacji stanów prawnych, starszego inspektora, specjalisty. Od [...] maja 2017 r. skarżąca przebywa na świadczeniu emerytalnym. Następnie w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] marca 2018 r. została ponownie zatrudniona na stanowisku specjalisty w dziale ds. nieruchomości A. L. w ramach umowy o pracę na czas określony (zastępstwo). Do głównych czynności zawodowych na zajmowanych przez skarżącą stanowiskach należało prowadzenie i bieżąca aktualizacja dokumentacji geodezyjno-kartograficznej oraz formalnoprawnej. Praca polegała głównie na obsłudze komputera (prace administracyjno-biurowe zajmujące ponad połowę czasu pracy), a także na bieżącej obsłudze petentów (telefonicznej i osobistej) oraz organizacji pracy biura. Sporadycznie zdarzały się prace związane z uzupełnianiem map, wyjazdy w teren oraz przeglądanie akt. W pracy skarżącej nie były wykorzystywane typowe przyrządy geodezyjne. Analiza czynności zawodowych wskazuje, iż pracując na stanowisku administracyjno-biurowym skarżąca nie wykonywała długotrwale monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzalnych w trakcie zmiany roboczej, pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu lub prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym nasileniem i w długim okresie czasu.

W toku postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. w dniu [...] grudnia 2017 r. po raz pierwszy sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, z której wynikało, że skarżąca w okresie od [...] września 1976 r. do [...] września 1979 r. oraz od [...] października 1979 r. do [...] grudnia 1981 r. podczas wykonywania swoich obowiązków była narażona na wykonywanie długotrwałych ruchów monotypowych, wielokrotnie powtarzalnych w trakcie zmiany roboczej, pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu lub prostowaniu nadgarstka.

Karta oceny narażenia zawodowego została przesłana do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L., który w dniu [...] maja 2018 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. na podstawie dokumentacji leczniczej ustalił, że skarżąca od około 10 lat odczuwa bóle wielostawowe (bóle stawów kończyn, kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo - krzyżowego). Podjęła leczenie początkowo u lekarza rodzinnego, a następnie w Poradni Reumatologicznej, Neurologicznej i Ortopedycznej. We wrześniu 2012 r. wykonano RTG obu rąk - struktury kostne obu rąk bez ewidentnych zmian patologicznych, zaś wykonane USG ręki prawej wskazywało na zespół kanału nadgarstka. W grudniu 2012 r. skarżąca była operowana, dokonano odbarczenia i uwolnienia ze zrostów nerwu pośrodkowego prawego. Mimo przebytej operacji dolegliwości bólowe, o mniejszym nasileniu, utrzymywały się nadal. W związku z dolegliwościami w obu nadgarstkach w maju 2013 r. wykonano EMG lewego nerwu pośrodkowego. Wynik badania wykazywał cechy zespołu cieśni nadgarstka lekkiego stopnia. Kolejne badanie USG ręki prawej z września 2014 r. nie wykazało cech nawrotu zespołu kanału nadgarstka. Natomiast wykazało niewielkie zmiany obrzękowe nerwu łokciowego na poziomie rowka w nadkłykciu przyśrodkowym kości ramiennej z obniżeniem jego echogeniczności oraz zatarciem budowy pęczkowej. Wykonane EMG prawego nerwu pośrodkowego z października 2016 r. wykazało cechy cieśni z lekką poprawą przewodzenia czuciowego do palca II w porównaniu do stanu sprzed operacji. Natomiast USG ręki prawej ze stycznia 2017 r. może wskazywać na niewielką kompresję nerwu pośrodkowego w obrębie kanału nadgarstka i niewielką neuropatię nerwu łokciowego. Wykonane również wcześniej w października 2012 r. MRI kręgosłupa szyjnego wykazało na poziomie [...] dyskopatię z uciskiem na struktury nerwowe kanału i stenozę względną w wymiarze strzałkowym, kostną i dyskogenną stenozę otworu międzykręgowego [...] z uciskiem na worek oponowy (stenoza względna kanału). W wyniku przeprowadzonego badania neurologicznego, analizy dostarczonej przez pacjentkę dokumentacji diagnostycznej i leczniczej rozpoznano zespół cieśni kanału nadgarstka prawego po przebytym zabiegu operacyjnym w 2012 r.

Według oceny Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. analiza czynności zawodowych badanej wykazała, że pracę wymagającą ruchów monotypowych w obrębie nadgarstka wykonywała ona od [...] września 1976 r. do [...] grudnia 1981 r. Dolegliwości skarżącej rozpoczęły się około 2009 r. Według oceny narażenia zawodowego pracy wykonywanej w okresie późniejszym nie można uznać za pracę nadmiernie obciążającą nadgarstki ruchami monotypowymi w wymuszonym tempie pracy, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jak podkreśliła jednostka orzecznicza I stopnia, według aktualnej wiedzy medycznej obsługa komputera (za pomocą klawiatury i myszki) nie jest uznanym czynnikiem ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. uznał, że analiza narażenia zawodowego i przebiegu klinicznego schorzenia nie pozwalają na rozpoznanie choroby zawodowej. Na podstawie anamnezy, badania ogólnolekarskiego, neurobiologicznego, badań pracownianych (EMG prawego i lewego nerwu pośrodkowego, USG prawego nadgarstka, RTG i MR kręgosłupa szyjnego - wpis w dokumentacji leczniczej), badań laboratoryjnych (badanie morfologiczne krwi, glikemia, mocznik, kwas moczowy, TSH, czynnik reumatoidalny), analizy dostarczonej przez badaną dokumentacji leczniczej, a także analizy charakterystyk stanowisk pracy nadesłanych przez pracodawców oraz karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

T. M. wniosła o ponowne badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W związku z podniesionymi przez skarżącą zarzutami organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy w zakresie czynności zawodowych wykonywanych przez T. M. w trakcie zatrudnienia u poszczególnych pracodawców. Organ przeprowadził ponowne oględziny stanowisk pracy skarżącej w Rejonowym Zarządzie Infrastruktury oraz w G. L.. Ponadto skarżąca złożyła wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczności jej pracy w [...]. Organ pierwszej instancji w dniu [...] października 2018 r. przeprowadził rozprawę administracyjną w celu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków. Zeznania świadków zostały przesłane pracodawcom w celu uzyskania ich stanowiska. W wyniku analizy całości materiału dowodowego organ pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2019 r. sporządził nową kartę oceny narażenia zawodowego. W nowej karcie oceny narażenia zawodowego okres narażenia został wydłużony i objął okres 15 lat od [...] września 1976 r. do [...] września 1979 r. oraz od [...] października 1979 r. do [...] października 1991 r. oraz zostały połączone okresy zatrudnienia i zakłady pracy, w których następowała kontynuacja zatrudnienia.

Po przesłaniu karty oceny narażenia zawodowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. do jednostki orzeczniczej I stopnia, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. w dniu [...] czerwca 2019 r. uzupełnił wydane wcześniej orzeczenie lekarskie, nie znajdując jednak podstaw do jego zmiany. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy zauważył, że praca wykonywana przez T. M. po [...] października 1991 r. nie wymagała wykonywania czynności powtarzalnych, monotypowych, w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego, a w efekcie doprowadzenia do powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Dolegliwości wystąpiły u badanej dopiero w 2009-2010 roku, a więc po około 18-19 latach od ustania narażenia. Nie można więc wystąpienia u badanej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wiązać z narażeniem zawodowym. Dlatego brak jest podstaw do zmiany orzeczenia z dnia [...] maja 2018r.

Następnie jednostka orzecznicza I stopnia przesłała dokumentację do Instytutu Medycyny Pracy w [...], jako jednostki orzeczniczej II stopnia.

Instytut Medycyny Pracy w [...] w dniu [...] listopada 2019 r. wydał orzeczenie nr [...], w którym stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Jednostka orzecznicza II stopnia nie znalazła podstaw do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego u skarżącej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W orzeczeniu wskazano, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej wynosi rok. Natomiast analiza czynności zawodowych skarżącej wykazała, że w powyższym okresie, na zajmowanych stanowiskach pracy, skarżąca nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W związku z wątpliwościami organu pierwszej instancji dotyczącymi przyjętego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia okresu narażenia zawodowego, Instytut Medycyny Pracy w [...] w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. wyjaśnił, że w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] listopada 2019 r. uwzględniono również narażenie zawodowe skarżącej po 1991 r., gdyż zgodnie z dostępną dokumentacją dotyczącą oceny narażenia zawodowego, zarówno R. L., jak i A. L., zostały wskazane jako miejsca zatrudnienia lub wykonywania pracy, w których wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. W związku z tym przyjęto okres 1994-2018 jako okres wykonywania pracy, w którym weryfikowane było narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Jednak analiza czynności zawodowych oraz narażenia zawodowego wykazała, że w latach 1994-2019 nie dochodziło do przewlekłego ucisku pni nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków w związku ze sposobem wykonywania pracy, co nie daje podstaw do ustalenia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozwojem choroby.

W związku z powyższymi okolicznościami organ pierwszej instancji w dniu [...] czerwca 2020 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

T. M. wniosła odwołanie od tej decyzji.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał na kompletność zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy podkreślił, że specjalistyczne jednostki medyczne uprawnione do orzekania w zakresie chorób zawodowych, dokonują niezależnej oceny narażenia zawodowego na podstawie gruntownej analizy całokształtu materiału dowodowego dotyczącego pacjenta i na tej podstawie wydają stosowne rozpoznanie. W omawianym przypadku zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L., jak również Instytut Medycyny Pracy w [...] w wydanych orzeczeniach lekarskich z dnia [...] maja 2018 r. oraz z dnia [...] listopada 2019 r. i pismach uzupełniających z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz z dnia [...] marca 2020 r. wykluczyły zawodowe tło rozpatrywanego schorzenia. Opinie obu jednostek były zgodne w stwierdzeniu, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Jednostki orzecznicze rozważyły czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy chorobą, a czynnościami wykonywanymi przez pacjentkę w ramach pracy zawodowej. W niniejszej sprawie ocena tych czynności, czas i okres, w którym były wykonywane zostały szczegółowo rozpatrzone przez uprawnionych lekarzy. W ocenie organu przytoczone przez stronę przykłady z literatury naukowej, jak również własne twierdzenia skarżącej, że czynności przez nią wykonywane przyczyniły się do powstania schorzenia, podważają wiedzę medyczną lekarzy orzeczników jako specjalistów w dziedzinie medycyny pracy.

Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie może być zakwestionowanie tylko pod względem formalnym, a nie w zakresie dotyczącym jego merytorycznej treści.

Organ zauważył, że postępowanie prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. toczyło się w kierunku zgłoszonej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. choroby zawodowej. W toku postępowania organ pierwszej instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami zebrał kompletny materiał dowodowy i oparł swoją decyzję na wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia orzeczeniach lekarskich, które stanowią podstawę decyzji w sprawach chorób zawodowych. Zatem organ pierwszej instancji działał zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Przed wydaniem decyzji skarżąca została poddana specjalistycznym badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych. Analiza całości zebranego materiału dowodowego nie pozwoliła jednak upoważnionym jednostkom orzeczniczym na rozpoznanie choroby zawodowej. W sprawie zostały wydane jednoznaczne orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej.

W konkluzji zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w świetle całości materiału dowodowego, kart oceny narażenia zawodowego oraz orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia wraz z opiniami uzupełniającymi, decyzja organ pierwszej instancji jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych.

T. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a.") poprez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca w latach 1999-2017 będąc zatrudnioną w [...] w W. Oddział Regionalny w L., wykonywała długotrwałe monotypowe ruchy nadgarstkiem podczas normalnej obsługi klawiatury i myszki komputera w miejscu pracy, przez co dochodziło do przewlekłego ucisku nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków, co skutkowało ustaleniem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozwojem choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych);

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że czynności, które wykonywała skarżąca nie powodowały przewlekłego ucisku nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków, które prowadziło w konsekwencji do wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka, gdy tymczasem z pisma [...] znak [...] z dnia [...] lipca 2017 r. wynika, iż w okresie zatrudnienia 1999-2017 skarżąca wykonywała długotrwale monotypowe ruchy nadgarstka podczas normalnej obsługi klawiatury i myszki komputera w miejscu pracy;

3) § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wskazanego rozporządzenia, polegającego na nieustaleniu w sposób prawidłowy warunków pracy skarżącej i finalnie wydania przez wyspecjalizowane ośrodki badawcze błędnej diagnozy medycznej.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235˛ kodeksu pracy).

Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania).

Tylko choroba wymieniona w stosownym wykazie może być uznana za chorobę zawodową, a nadto dla uznania wystąpienia choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 1998 r., sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS z 1999 r. nr 6, poz. 192, z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt III RN 110/98, LEX nr 794841 oraz z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 188/00, LEX nr 558332, a także "Kodeks pracy. Komentarz" pod red. Ludwika Florka, Warszawa 2011, str. 1068).

Ocena zaistnienia powyższych przesłanek następuje w postępowaniu uregulowanym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej – państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, od którego decyzji przysługuje odwołanie do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Obowiązkiem organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej jest zgromadzenie, przed skierowaniem pracownika na badania lekarskie we właściwej jednostce orzeczniczej, dokumentacji, o jakiej mowa w § 6 rozporządzenia. Dodatkowo w § 6 ust. 5 rozporządzenia przewidziano, że jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wymienionych w punktach od 1 do 5 ustępu 5 § 6 rozporządzenia.

Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 § 8 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Zatem w sytuacji zgłoszenia w niniejszej sprawie podejrzenia wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej, organy sanitarne działając stosownie do przytoczonych przepisów rozporządzenia, powinny były ustalić czy w przypadku T. M. sposób wykonywania pracy mógł bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodować schorzenie w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że zespół cieśni nadgarstka jest chorobą wymienioną pod pozycją 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W świetle poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych zespół cieśni nadgarstka jest przewlekłą chorobą obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy i może stanowić chorobę zawodową.

Bezspornym jest także w niniejszej sprawie, że skarżąca T. M. cierpi na zespół cieśni nadgarstka. Jednak, jak wskazano wyżej, sam fakt zdiagnozowania jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczający do wydania przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego pozytywnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Niezbędne jest bowiem jednocześnie ustalenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a narażeniem zawodowym. Przy tym jeżeli choroba została zdiagnozowana po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jej objawy muszą wystąpić w okresie oznaczonym w załączniku do rozporządzenia, który dla zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wynosi 1 rok.

W świetle przywołanych wyżej przepisów § 8 ust. 1 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych warunkiem koniecznym do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie, bowiem organ sam nie może dokonać rozpoznania jednostki chorobowej i jej zawodowej etiologii. Właściwe medyczne jednostki orzecznicze uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej zostały określone w § 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. W § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia przewidziano opiniowanie przez dwa rodzaje jednostek orzeczniczych, to jest jednostek I i II stopnia. Ostatnio wymienione jednostki orzecznicze powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz oceny wniosków jednostek orzeczniczych I stopnia.

Podkreślić należy, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2107/17).

Przy tym orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1980/07, z dnia 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97 oraz z dnia 5 listopada 1998 roku, I SA 1200/98).

Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. W związku z tym winno ono być uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny nie pozostawiający wątpliwości.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, podstawową kwestią w postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest prawidłowe, zgodne z przepisami art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. zgromadzenie materiału dowodowego sprawy, a następnie dokonanie jego oceny w myśl art. 80 k.p.a. W szczególności niezbędne jest zgromadzenie dokumentacji lekarskiej, jak również dowodów pozwalających na ustalenie warunków wykonywanej pracy i ich ewentualnego wpływu na powstanie choroby zawodowej.

Temu celowi służą opisane wyżej uprawnienia organów sanitarnych i jednostek orzeczniczych. Jednocześnie przepis art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym stadium tego postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu, w celu między innymi umożliwienia stronie zgłoszenia wniosków dowodowych, ma ważkie znaczenie z punktu widzenia wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organy sanitarne podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Nie zachodzą podstawy do zakwestionowania oceny dowodów i poczynionych w oparciu o tę ocenę ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uznania zawodowego charakteru schorzenia występującego u skarżącej, to jest wywołania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka na skutek sposobu wykonywania pracy.

Podstawą odmowy stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie przez właściwe jednostki orzecznicze I i II stopnia. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, obie te jednostki zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Jednocześnie organy sanitarne obu instancji nie miały uzasadnionych przesłanek do zakwestionowania pod względem formalnym wydanych w sprawie orzeczeń. Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena dowodów w postaci orzeczeń lekarskich zasługuje na podzielenie.

Wskazać należy, że orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia wymienionych, odpowiednio, w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (Poradnia chorób zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L.) oraz w § 5 ust. 3 rozporządzenia (Instytut Medycyny Pracy [...] Przy tym, co wymaga podkreślenia, upoważnieni do rozpoznawania chorób zawodowych lekarze jednostek orzeczniczych obu stopni w sposób jednoznaczny i zgodny stwierdzili brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby o etiologii zawodowej.

W świetle opisanego wcześniej charakteru i znaczenia w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej dowodu w postaci orzeczenia lekarskiego uprawnionej jednostki orzeczniczej, organy administracji zasadnie podnosiły, że były uprawnione do kontroli wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich jedynie od strony formalnej, to jest oceny, czy orzeczenia zostały wydane przez właściwe jednostki lecznicze oraz czy zostały w wyczerpujący sposób uzasadnione, z powołaniem się na rodzaj przeprowadzonych badań lekarskich, czy w sposób przekonywujący, zrozumiały, czytelny i jasny wyjaśniły wszystkie medyczne aspekty sprawy oraz czy nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych materiałów dowodowych.

Zdaniem Sądu dokonana przez organy sanitarne we wskazanych aspektach aprobująca ocena wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich jest prawidłowa. Sąd nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania.

Powyższej oceny nie podważają skutecznie zarzuty skargi, zmierzające do wykazania zawodowej etiologii choroby. Zdaniem skarżącej, mimo poprawnego ustalenia pełnej historii jej zatrudnienia, organy sanitarne nie ustaliły okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca w czasie zatrudnienia w [...] w W. Oddział Regionalny w L. w latach 1999-2017 wykonywała długotrwałe monotypowe ruchy nadgarstkiem podczas normalnej obsługi klawiatury i myszki komputera w miejscu pracy, przez co dochodziło do przewlekłego ucisku nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków, a co wskazuje na związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozwojem choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, że czynności wykonywane w okresie zatrudnienia od 1994 r. do 2018 r., w tym pisanie na komputerze i przenoszenie ciężkich dokumentów, miały decydujący wpływ na rozwój zespołu cieśni nadgarstka. Zdaniem skarżącej organy niesłusznie uznały, że praca przy użyciu klawiatury komputera i myszki nie może być przyczyną powstania zespołu cieśni nadgarstka. Powołała się przy tym na treść pisma [...] z [...] lipca 2017 r., z którego miało wynikać, że w okresie od 1999 do 2017 r. skarżąca wykonywała długotrwale monotypowe ruchy nadgarstka podczas normalnej obsługi klawiatury i myszki komputera w miejscu pracy.

Odnosząc się do zarzutów skargi zauważyć należy, że organ pierwszej instancji zebrał i ocenił narażenie zawodowe skarżącej w całym okresie zatrudnienia, w tym we wskazanym wyżej zakładzie pracy. Organ opisał wnioski z dokonanej analizy w sporządzonych kartach oceny narażenia zawodowego z dnia [...] grudnia 2017 r., a następnie z dnia [...] kwietnia 2019 r. W ich treści organ opisał charakter pracy, którą wykonywała skarżąca i wykonywane przez nią czynności, w tym czynności związane z obsługą komputera.

W karcie oceny narażenia zawodowego z dnia [...] grudnia 2017 r. wskazano okres narażenia zawodowego od [...] września 1976 r. do [...] grudnia 1981 r.

W dniu [...] maja 2018 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. wydał pierwsze orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia, jego podstawę stanowiły anamneza, badanie ogólnolekarskie, neurobiologiczne, badania pracowniane (EMG prawego i lewego nerwu pośrodkowego, USG prawego nadgarstka, RTG i MR kręgosłupa szyjnego - wpis w dokumentacji leczniczej), badania laboratoryjne (badanie morfologiczne krwi, glikemia, mocznik, kwas moczowy, TSH, czynnik reumatoidalny), analiza dostarczonej przez badaną dokumentacji leczniczej, a także analiza charakterystyk stanowisk pracy nadesłanych przez pracodawców oraz ocena narażenia zawodowego sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L..

W orzeczeniu wyjaśniono, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą wykazała, iż od [...] stycznia 1982 r. wykonywania przez skarżącą praca nie obciążała stawów nadgarstkowych ruchami monotypowymi w długich okresach czasowych w czasie dnia pracy. Jak podkreśliła jednostka orzecznicza I stopnia, według aktualnej wiedzy medycznej obsługa komputera (za pomocą klawiatury i myszki) nie jest uznanym czynnikiem ryzyka rozwoju cieśni nadgarstka.

W związku z podnoszonymi przez skarżącą zarzutami, organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy o oględziny stanowisk pracy w R. L. oraz G. L., a także o dowody z zeznań zgłoszonych przez skarżącą świadków.

Po uzyskaniu stanowisk zakładów pracy organ pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2019 r. sporządził nową kartę narażenia zawodowego, w której określono okres narażenia od [...] września 1976 r. do [...] października 1991 r.

Odnosząc się do uzupełnionego materiału dowodowego oraz karty narażenia zawodowego z [...] kwietnia 2019 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. w piśmie z [...] czerwca 2019 r. wskazał, że nowa karta narażenia zawodowego zawiera przede wszystkim wydłużony okres narażenia na pracę, która mogła spowodować wystąpienie zespołu cieśni nadgarstka. Jednak jednostka orzecznicza I stopnia podkreśliła, że praca wykonywana przez T. M. po [...] października 1991 r. nie wymagała wykonywania czynności powtarzalnych monotypowych w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu przyśrodkowego, a w efekcie doprowadzenia do powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jednostka orzecznicza zauważyła, że dolegliwości wystąpiły u badanej dopiero w 2009 czy 2010 r., a więc po około 18-19 latach od ustania narażenia. W konsekwencji jednostka orzecznicza I stopnia nie znalazła podstaw do zmiany orzeczenia z dnia [...] maja 2018 r.

Uzupełniona dokumentacja została następnie przesłana do Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Jak wynika z orzeczenia wydanego przez ten Instytut w dniu [...] listopada 2019 r., w jednostce orzeczniczej II stopnia poddano analizie przekazaną dokumentację, przeprowadzono wywiad ze skarżącą, podczas hospitalizacji pacjentki wykonano badanie neurofizjologiczne. Badanie ENeG/EMG wykazało prawidłowe przewodnictwo we włóknach ruchowych i czuciowych lewego nerwu łokciowego. Przewodnictwo we włóknach ruchowych lewego nerwu pośrodkowego z odbiorem potencjału z m. APB było prawidłowe. Badanie przewodnictwa we włóknach czuciowych i ruchowych metodą [...] lewego nerwu pośrodkowego wykazało cechy minimalnego uszkodzenia demielinizacyjnego nerwu na poziomie nadgarstka. Na podstawie konsultacji neurologicznej rozpoznano przebyte leczenie operacyjne zespołu cieśni nadgarstka prawego (2012 r.) oraz zespół cieśni nadgarstka lewego.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano między innymi, że w latach 1994-999 do obowiązków zawodowych badanej należały wyjazdy w teren, aktualizacje map, uczestnictwo w organizowaniu przetargów na wykonanie robót geodezyjno-kartograficznych, opracowywanie i aktualizacja podkładów geodezyjnych dla poszczególnych kompleksów oraz uzgadnianie danych do korespondencji. Następnie w latach 1999-2018, to jest w czasie wystąpienia pierwszych udokumentowanych dolegliwości, badana wykonywała prace administracyjno-biurowe polegające głównie na obsłudze komputera oraz prowadziła obsługę petentów i organizowała prace biura. Sporadycznie zdarzały się prace związane z uzupełnianiem map, wyjazdy w teren i przeglądanie map.

Lekarz orzecznik podniósł, że analiza czynności zawodowych wykazała, iż badana na zajmowanych stanowiskach pracy nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, w okresie roku przed wystąpieniem objawów. Po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego oraz dotychczasowego przebiegu choroby jednostka orzecznicza II stopnia nie znalazła podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanego u pacjentki zespołu cieśni nadgarstka. W konsekwencji w orzeczeniu Instytutu podtrzymano stanowisko wyrażone w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia.

Ponadto w odpowiedzi na wątpliwości organu pierwszej instancji, jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z [...] marca 2020 r. wyjaśniła, że w orzeczeniu lekarskim z [...] listopada 2019 r. uwzględniła również narażenie zawodowe po 1991 r. i przyjęła okres 1994-2018 jako okres wykonywania pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. W związku z tym jednostka orzecznicza II stopnia poddała ocenie sposób wykonywania pracy przez badaną również w powyższych latach. Jednak analiza narażenia zawodowego wykazała, że w latach 1994-2018 nie dochodziło do przewlekłego ucisku pni nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków w związku ze sposobem wykonywania pracy, co nie daje podstaw do ustalenia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozwojem choroby skarżącej.

Opisane czynności podejmowane w postępowaniu administracyjnym wskazują, że wszelkie okoliczności podnoszone przez skarżącą w postępowaniu przed organem pierwszej instancji były przez ten organ wyjaśniane poprzez zgromadzenie dodatkowych dowodów oraz żądanie dodatkowych informacji i ustosunkowania się do uzupełnionego materiału dowodowego przez jednostki orzecznicze.

Podkreślić również należy, że treść orzeczeń jednostek orzeczniczych obu stopni wskazuje, iż zostały one wydane zarówno w oparciu o dokumentację medyczną, jak i z uwzględnieniem całokształtu dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, rodzaju wykonywanych czynności i narażenia zawodowego, a także po przeprowadzeniu w jednostkach orzeczniczych bezpośrednich badań skarżącej. Uwzględnione zostały zatem te wszystkie elementy, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Mając na względzie podniesione w skardze zarzuty błędnych ustaleń dotyczących braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy pracą w narażeniu zawodowym, a wystąpieniem choroby, trzeba zauważyć, że jak wynika z akt sprawy, poddana ocenie jednostek orzeczniczych dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego obejmowała zarówno karty ocen narażenia zawodowego, jak i charakterystykę przedbiegu pracy skarżącej, a także dodatkowe informacje udzielone przez pracodawców na żądanie organu. Dokonano także oględzin miejsca pracy skarżącej, przeprowadzono rozprawę administracyjną i przesłuchano wnioskowanych przez skarżącą świadków. Zgromadzona dokumentacja zawierała informacje dotyczące rodzaju czynności wykonywanych przez skarżącą i sposobu wykonywania pracy na każdym stanowisku pracy, jednostki orzecznicze dokonały jej dogłębnej analizy, a wnioski znalazły odzwierciedlenie w wydanych orzeczeniach lekarskich.

Orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia należy ocenić jako pozostające ze sobą w zgodzie i logicznym związku. Właściwe organy jednoznacznie zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Pomiędzy wnioskami obu orzeczeń zachodzi pełna zgodność, nie zachodzą natomiast w tym zakresie żadne sprzeczności ani rozbieżności. Analiza treści orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie wskazuje, że mają one charakter szczegółowy, odnoszą się do całokształtu zgromadzonego materiału i wyjaśniają wszystkie istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Są one też w sposób jasny, logiczny i przekonujący uzasadnione, a wyrażone w nich stanowisko nie nasuwa wątpliwości. W szczególności w obu orzeczeniach jednostki orzecznicze miały na względzie, że w latach 1999-2018 skarżąca wykonywała prace administracyjno-biurowe polegające głównie, aczkolwiek nie tylko, na obsłudze komputera. Okoliczność ta nie została jednak uznana przez uprawnionych lekarzy orzeczników, dysponujących niezbędną wiedzą medyczną w zakresie medycyny pracy, za pozwalającą stwierdzić zawodową etiologię choroby skarżącej. Jednostki orzecznicze obu stopni akcentowały brak wykonywania czynności powtarzalnych monotypowych stwarzających warunki do wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Trzeba jednocześnie zauważyć, że kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, sąd administracyjny nie może oceniać i kwestionować merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego jest możliwe jedynie w zakresie formalnym, na przykład w sytuacji, gdy zostało wydane bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź lekarza niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej albo jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia zawierające różne ustalenia. W niniejszej sprawie nie mają miejsca tego rodzaju sytuacje. Orzeczenia zostały wydane przez lekarzy zatrudnionych w uprawnionych jednostkach orzeczniczych obu stopni. Orzeczenia lekarskie są ze sobą zgodne, a przy tym wyczerpująco uzasadnione i wydane w oparciu o całokształt zgromadzonych dowodów dotyczących rodzaju i sposobu wykonywania przez skarżąca czynności zawodowych w poszczególnych okresach zatrudnienia, w tym w latach 1994-2018. Nie zachodzą zatem podstawy do podważenia ustaleń i oceny organów obu instancji opartych na treści wskazanych orzeczeń jednostek orzeczniczych.

Należy zatem uznać za niezasadne zarzuty dotyczące błędnego w ocenie skarżącej nieustalenia istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozwojem choroby. Trzeba zauważyć, że wszelkie argumenty podnoszone w tym zakresie w toku postępowania były przedmiotem wyjaśnień dokonywanych przez organ prowadzący postępowanie w oparciu o informacje zakładu pracy oraz dodatkowe wypowiedzi jednostek orzeczniczych.

Skarżąca w okresie od [...] marca 1999 r. do [...] maja 2017 r. była zatrudniona w A. L. (wcześniej pod nazwą [...] Oddział Regionalny w L.) na stanowiskach: inspektor ds. ewidencji i regulacji stanów prawnych, starszy inspektor, specjalista. Od [...] listopada 2017 r. do [...] marca 2018 r. została ponownie zatrudniona na stanowisku specjalista w dziale ds. nieruchomości w A. L., a do jej głównych czynności zawodowych na zajmowanych stanowiskach należało prowadzenie i bieżąca aktualizacja dokumentacji geodezyjno-kartograficznej oraz formalnoprawnej. Praca polegała głównie na obsłudze komputera (prace administracyjno-biurowe zajmujące ponad połowę czasu pracy), a także na bieżącej obsłudze petentów (telefonicznej i osobistej) oraz organizacji pracy biura. Sporadycznie zdarzały się prace związane z uzupełnianiem map, wyjazdy w teren oraz przeglądanie akt. Podkreślić jeszcze raz należy, że opisane okoliczności wykonywania pracy przez skarżącą w [...] zostały ustalone przez organy i podlegały ocenie przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, na co jednoznacznie wskazują uzasadnienia wydanych orzeczeń.

Wbrew zarzutom skargi, pismo [...] w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nie zostało pominięte przez organy, co wyraźnie wynika z treści decyzji i orzeczeń lekarskich. W orzeczeniach z [...] maja 2018 r. i [...] listopada 2019 r. podano, że rozpoznanie oparto m.in. na analizie charakterystyk stanowisk pracy. W treści orzeczeń dokonano również analizy czynności wykonywanych przez skarżącą w okresie pracy w [...]. Mimo, że jednostki orzecznicze nie powołały bezpośrednio wskazanego wyżej pisma, należy zauważyć, że znajdowało się ono w aktach sprawy, które zostały przesłane tym jednostkom. Z treści orzeczeń lekarskich wynika jednoznacznie, że ich podstawę stanowiły między innymi charakterystyki stanowisk pracy przesłane przez poszczególne zakłady pracy, w tym przez [...], a jednostki orzecznicze analizowały całokształt zgromadzonej dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że treść pisma z dnia [...] lipca 2017 r. nie była objęta analizą poprzedzającą wydanie orzeczeń lekarskich dotyczących stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Wymaga podkreślenia, że wskazane pismo było skierowane do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L., który [...] lipca 2017 r. wystawił zgłoszenie podejrzenia u skarżącej choroby zawodowej. P. wraz z pozostałymi dokumentami dołączonymi do zgłoszenia zostało w dniu [...] lipca 2017 r. przesłane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (k. 1-18 akt administracyjnych) i weszło w skład dokumentacji, której całość była przedmiotem analizy jednostek orzeczniczych. Należy również zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji odniósł się do przedmiotowego pisma z dnia [...] lipca 2017 r. wskazując, iż zawarta w piśmie charakterystyka wykonywanych przez skarżącą czynności była przedmiotem analizy lekarzy orzeczników. Bezsprzecznie też okoliczność, że w wymienionym piśmie pracodawca skarżącej stwierdził wykonywanie przez T. M. długotrwałych monotypowych ruchów nadgarstkiem podczas normalnej obsługi klawiatury i myszki komputera, w żaden sposób nie podważa konkluzji orzeczeń wydanych przez dysponujących stosowną specjalistyczną wiedzą medyczną lekarzy, kompetentnych do oceny rzeczywistego zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy czynnościami zawodowymi, a wystąpieniem określonego rodzaju choroby.

Wobec powyższego, zarzuty skargi dotyczące niepodjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności braku ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca w latach 1999-2017 wykonywała długotrwałe monotypowe ruchy nadgarstkiem oraz braku ustalenia w sposób prawidłowy warunków pracy skarżącej, Sąd uznał za bezzasadne. Zgodzić się też należy z organem, że powoływane przez skarżącą tezy z literatury medycznej, wskazujące na potencjalne ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka podczas pracy z użyciem klawiatury i myszki komputera, stanowią polemikę z orzeczeniami wydanymi przez wykwalifikowanych lekarzy orzeczników, będących specjalistami w dziedzinie medycyny pracy, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do wydawania orzeczeń w przedmiocie chorób zawodowych. Podkreślić jeszcze raz należy, że orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Przy tym, co wymaga zaznaczenia, upoważnieni do rozpoznawania chorób zawodowych lekarze jednostek orzeczniczych obu stopni w sposób jednoznaczny i zgodny wykluczyli zawodową etiologię choroby występującej u skarżącej.

Zdaniem Sądu nie zachodzą przesłanki do uznania dokonania przez organy ustaleń z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i 80 k.p.a., w świetle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Brak jest także podstaw do zakwestionowania oceny dowodów i poczynionych w oparciu o tę ocenę ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji.

W postępowaniu zrealizowana została również zasada prawdy obiektywnej, jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, przewidziana w art. 7 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

W ocenie Sądu, organy w niniejszym postępowaniu nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego, prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.

Materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych na jego podstawie. Brak bowiem w sprawie dowodów, które podważałyby pod względem formalnym prawidłowość orzeczeń lekarskich i w konsekwencji opartych między innymi na treści tych orzeczeń ustaleń organów obu instancji. Przeprowadzone postępowanie administracyjne jest pełne, objęło wszystkie niezbędne i prawidłowo zgromadzone dowody, których ocena wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest zgodna z art. 80 k.p.a. Kwestionowana decyzja została też wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego.

Jak wskazano na wstępie, w świetle art. 2351 kodeksu pracy dla uznania wystąpienia choroby zawodowej w rozumieniu tego przepisu nie jest wystarczające stwierdzenie u pracownika lub byłego pracownika określonego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, ale niezbędna jest zarazem możność stwierdzenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie to zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zatem fakt istnienia w przypadku skarżącej schorzenia w postaci zespołu cieśni nadgarstka nie stanowi sam przez się pozytywnej przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, do czego niezbędne jest ponadto wywołanie choroby wskutek narażenia zawodowego. Związek taki został w niniejszej sprawie jednoznacznie wykluczony w zgodnych co do treści orzeczeniach upoważnionych lekarzy.

Skarżąca nie kwestionuje, że pierwsze dolegliwości wystąpiły u niej w latach 2009-2010. Zgodnie z wykazem chorób zawodowych, w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej wynosi 1 rok. Natomiast, jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, skarżąca świadcząc pracę w latach 1999-2018 wykonywała czynności, które w świetle wiedzy medycznej z zakresu medycyny pracy nie mogły się przyczynić do rozwoju choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Zostało to w sposób wyczerpujący udokumentowane i opisane w wydanych orzeczeniach lekarskich. Chociaż skarżąca cierpi na schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, to wnikliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało związku pomiędzy schorzeniem, a warunkami środowiska pracy.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.