Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1067/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 31/09 w sprawie ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 31/09, oddalił skargę Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. [...], na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Parafii Rzymsko-Katolickiej pod wezwaniem [...], o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego nr [...] z dnia [...] września 1993 r., dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "Uzdrowisko-Rabka" w Rabce, w części odnoszącej się do działki nr [...] położonej w Rabce, utrzymał w mocy powołaną wyżej decyzję z dnia [...] maja 2008 r.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewoda Nowosądecki, decyzją z dnia [...] września 1993 r. nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa położonego w R., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 3504 m2 i nr [...] o pow. 14140 m2, objętego księgą wieczystą KW Nr [...].

Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), art. 232-243 K.c. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97).

Pismem z dnia 4 września 2007 r., Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. [...], wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody Nowosądeckiego, z dnia [...] września 1993 r. w części odnoszącej się do działki [...].

Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego nr [...] z dnia [...] września 1993 r. w części odnoszącej się do działki [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1-3 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich.

Aktem notarialnym z dnia 30 grudnia 1976 r. Rep A Nr [...], przy powołaniu się na art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Parafia Rzymsko-Katolicka w R. sprzedała Przedsiębiorstwu Państwowemu "[...]" w R. działkę nr [...].

Organ podniósł, mając na uwadze obowiązujący wówczas art. 128 K.c., że działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, stanowiła własność Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu jednostki uwłaszczonej wynikające bezpośrednio z aktu notarialnego.

Stwierdził, iż dla terenu będącego przedmiotem niniejszego postępowania zaistniały przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Dodał, że o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Parafia Rzymsko- Katolicka w R. wystąpiła dopiero wnioskiem z dnia 3 września 2007 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej.

W ocenie Ministra Infrastruktury skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, to tym samym w dniu uwłaszczenia, a także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o jej zwrot.

Minister Infrastruktury wskazał, że przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości nie mają mocy wstecznej, a postępowanie o zwrot nieruchomości wszczyna się na wniosek zainteresowanych, a nie z urzędu. Tym samym nie naruszono praw osób trzecich, skoro roszczenia nie były zgłoszone.

Biorąc powyższe pod uwagę Minister Infrastruktury stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja uwłaszczeniowa w części, odnoszącej się do działki [...], jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt stanowił własność Skarbu Państwa oraz istniało prawo zarządu jednostki uwłaszczonej. Prawo zarządu jednostki uwłaszczonej w odniesieniu do przedmiotowej działki wynikało z aktu notarialnego z dnia 30 grudnia 1976 r. Rep A Nr [...], (art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74).

Minister Infrastruktury wskazał, ze stan taki istniał także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, a wobec tego spełnione były przesłanki uwłaszczenia. W dniu wydania decyzji nie były też zgłoszone roszczenia osób trzecich.

Podkreślił, że Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła dopiero pismem z dnia 3 września 2007 r., a więc znacznie później, niż wydano decyzję uwłaszczeniową.

Dodał, że ani w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, ani w postępowaniu uwłaszczeniowym, nie mogą być badane przesłanki dotyczące zwrotu nieruchomości, należą one bowiem do postępowania o zwrot nieruchomości.

Minister Infrastruktury podniósł, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a w świetle akt sprawy nie stwierdzono też, aby mogły zaistnieć inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. dotyczącym sprawy stwierdzenia nieważności decyzji.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] oraz decyzję z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. [...].

Skarżący zarzucał:

– naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.,

– naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78 § 1 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez stronę odwołującą dowodów zawartych w piśmie z dnia 4 września 2007 r., tj. niedokonanie oględzin i nieprzeprowadzenie rozprawy w terenie oraz nie dopuszczenie dowodów z zeznań świadków J. S. oraz M. B.,

– naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 159 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie i niewydanie stosowanego orzeczenia wobec wniosku strony odwołującej zawartego w piśmie z dnia 4 września 2007 r. o wstrzymanie wykonania decyzji uwłaszczeniowej.

Skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. nr [...].

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, ze dla stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest wymagane toczenie się postępowania o zwrot nieruchomości w chwili wydania przez wojewodę decyzji uwłaszczeniowej, a jedynie czy w chwili wydania decyzji uwłaszczeniowej zachodziły przesłanki do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym.

Ponadto wskazał, że nic nie stało na przeszkodzie by organ uwłaszczający ustalił, czy osobom trzecim przysługiwały roszczenia o zwrot uwłaszczonej nieruchomości, gdyż organ winien dbać także o to by nie naruszono praw osób trzecich.

W ocenie skarżącej parafii organ uwłaszczający, jeżeli stwierdzi istnienie roszczenia o zwrot nieruchomości winien wydać decyzję odmawiającą przekształcenia prawa zarządu w prawo wieczystego użytkowania, zaś osoba uprawniona do zwrotu winna złożyć odrębny wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.

Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, iż zarzuty skargi odnoszą się w szczególności do tych rozważań organu, w których organ stwierdza, że decyzja Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] września 1993 r. nr [...] stwierdzająca nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w R. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa położonego w R., oznaczonego jako działka nr [...], nie narusza praw osób trzecich, mając na uwadze, że Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. [...] wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero pismem z dnia 3 września 2007 r., a więc znacznie później, niż wydano decyzję uwłaszczeniową.

W ocenie Sądu, analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi.

Sąd wojewódzki wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. III ZP 14/99 i podkreślił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – jedn. tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości.

W ocenie Sądu pierwszej instancji oznacza to, że w razie złożenia przez byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości wniosku o jej zwrot po dniu 5 grudnia 1990 r. państwowa osoba prawna nabywa z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntów państwowych będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w jej zarządzie.

Wojewoda Nowosądecki decyzją z dnia [...] września 1993 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w R. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej działki gruntu nr [...], Skarbu Państwa.

Wniosek o zwrot przedmiotowej działki gruntu skarżący złożył w dniu 3 września 2007 r., a więc znacznie później, niż wydano decyzję uwłaszczeniową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, musi zostać złożony najpóźniej przed wydaniem decyzji w przedmiocie uwłaszczenia. W przypadku, gdyby taki wniosek został zgłoszony to organ prowadzący postępowanie w przedmiocie uwłaszczenia powinien je zawiesić w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., do czasu zakończenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Dodał, iż badając w postępowaniu nadzorczym zgodność decyzji uwłaszczeniowej z prawem Minister Infrastruktury nie mógł stwierdzić, że doszło do naruszenia i to rażącego klauzuli "nie narusza praw osób trzecich", gdyż postępowanie uwłaszczeniowe zostało zakończone przed zgłoszeniem wniosku o zwrot.

Sąd wojewódzki podkreślił, że sprawy o zwrot nieruchomości nie są prowadzone z urzędu, lecz na wniosek byłego właściciela, a więc w razie braku takiego wniosku nie można organowi prowadzącemu postępowanie uwłaszczeniowe zarzucić naruszenia prawa. Organ orzekający w sprawie uwłaszczenia nie miał obowiązku ustalenia w tym postępowaniu, czy znajdujący się w zarządzie wnioskodawcy uwłaszczenia grunt, który uprzednio został wywłaszczony, spełnia przesłanki do zwrotu na rzecz byłego właściciela. Sprawy dotyczące ewentualnej zbędności terenu są bowiem rozpatrywane w postępowaniu o zwrot nieruchomości, a nie w postępowaniu uwłaszczeniowym.

Parafia Rzymsko-Katolickia p.w. [...], złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenia prawa materialnego, tj.

– art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., poprzez przyjęcie, że decyzja Wojewody Nowosądeckiego znak: [...] z dnia [...] września 1993 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w R. użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w R., stanowiącego niezabudowane działki nr [...] o powierzchni 3504 m2 oraz [...] o powierzchni 14140 m2 objęte księgą wieczystą Kw Nr [...], zwanej dalej decyzją uwłaszczeniową, w części dotyczącej działki ewid. nr [...] położonej w R. nie jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. nie narusza rażąco prawa pomimo, iż Wojewoda Nowosądecki wydając decyzję uwłaszczeniową rażąco naruszył art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ze zm.), zwanej dalej ustawą zmieniającą w związku z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), zwanej dalej u.g.g. i w.n., przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a.;

– art. 78 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że nieprzeprowadzenie przez organ wnioskowanych przez stronę odwołującą dowodów zawartych w piśmie z dnia 4 września 2007 r., tj. niedokonanie oględzin i nieprzeprowadzenie rozprawy w terenie oraz niedopuszczenie dowodów z zeznań świadków J. S. oraz M. B. nie stanowiło naruszenia przedmiotowego przepisu; przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a.;

– art. 159 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że nierozpatrzenie i niewydanie stosowanego orzeczenia przez organ, wobec wniosku strony odwołującej zawartego w piśmie z dnia 4 września 2007 r. o wstrzymanie wykonania decyzji uwłaszczeniowej nie stanowiło naruszenia prawa, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż że organ orzekający i w następstwie WSA całkowicie pominęły wskazane przez skarżącą argumenty, które skarżąca przytoczyła za orzecznictwem Sądu Najwyższego. Pogląd WSA jest zdaniem skarżącej całkowicie sprzeczny z przedstawionym przez skarżącą orzecznictwem i poglądami doktryny, które wyraźnie i jednoznacznie wskazują, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest wymagane toczenie się postępowania o zwrot nieruchomości w chwili wydawania przez wojewodę decyzji uwłaszczeniowej, a jedynie czy w chwili wydawania decyzji uwłaszczeniowej zachodziły przesłanki do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym. W uchwale z dnia 27 stycznia 2000 r., III ZP 14/99 Sąd Najwyższy stwierdził jedynie, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. W treści sentencji znajduje się wyraźne odesłanie do zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i ta "zbędność" winna zaistnieć w dniu 5 grudnia 1990 r. (jeżeli w tym dniu byty zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – jedn. tekst Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Natomiast co do daty złożenia wniosku sentencja milczy (co uzasadnione jest dalszą treścią uzasadnia uchwały) stwierdzając jedynie "a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości".

Zdaniem skarżącej nie sentencja, a całość uzasadnienia tworzy określony pogląd Sądu Najwyższego, który mocno wskazał, że przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie ustanawiały żadnych terminów do złożenia takich wniosków, a zatem skorzystanie z uprawnień przewidzianych w art. 69 ust. 1 tej ustawy nie mogło podlegać żadnym ograniczeniom w czasie.

Skarżąca parafia dodała, że przed dniem 5 grudnia 1990 r., jak również w dniu wydania przez Wojewodę Nowosądeckiego decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] września 1993 r. na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia, o czym jednoznacznie świadczy jej obecny stan. Wobec powyższego, wbrew stanowisku WSA, Wojewoda Nowosądecki wydając decyzję uwłaszczeniową nie mógł ograniczyć się do zbadania jedynie materialnoprawnych przesłanek, których mowa w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej, lecz powinien także rozważyć, czy nabycie tych praw przez państwową jednostkę organizacyjną nie naruszało praw skarżącej. Z treści decyzji uwłaszczeniowej, jak również okoliczności, iż nie doręczono tej decyzji skarżącej wynika, że Wojewoda Nowosądecki nie zbadał czy doszło do naruszenia praw skarżącej. Równocześnie mając na uwadze, że przed dniem 5 grudnia 1990 r. zaktualizowały się przesłanki zwrotu skarżącej przedmiotowej nieruchomości, nie stała się ona ex lege przedmiotem prawa użytkowania wieczystego dla Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w R..

Wobec powyższego zdaniem skarżącej wydanie przez Wojewodę Nowosądeckiego decyzji uwłaszczeniowej w opisanym wyżej stanie faktycznym i prawnym, wbrew stanowisku WSA, stanowiło rażące naruszenie prawa w znaczeniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Ponadto podczas prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, organ – wbrew stanowisku WSA, naruszył przepisy postępowania, tj. art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącą dowodów zawartych w piśmie z dnia 4 września 2007 r., tj. niedokonanie oględzin i nieprzeprowadzenie rozprawy w terenie oraz niedopuszczenie dowodów z zeznań świadków J. S. oraz M. B..

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną WSA naruszył również art. 159 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że nierozpatrzenie i niewydanie stosowanego orzeczenia przez organ wobec wniosku strony odwołującej zawartego w piśmie z dnia 4 września 2007 r. o wstrzymanie wykonania decyzji uwłaszczeniowej nie stanowiło naruszenia prawa. Zdaniem skarżącej, wobec wskazanego wniosku, organ winien podjąć określone działania, których nie podjął, przez co naruszony został wskazany wyżej przepis.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania "[...]" S.A. z siedzibą w R. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionej podstawy w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a.

Stosownie do powołanego wyżej przepisu skargę kasacyjną można oprzeć m.in. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W ramach wskazanej podstawy kasacyjnej mieści się wyłącznie powołany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) i w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Natomiast przywołane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 159 § 1 K.p.a. jako przepisy procedury administracyjnej nie mieszczą się w hipotezie normy art. 174 pkt 1 P.p.s.a.

Przepisy art. 78 § 1 i art. 159 § 1 K.p.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłyby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 4 P.p.s.a., o ile ich naruszenie mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie dość, że przepisy K.p.a. traktuje jako przepisy prawa materialnego, to nie powołuje żadnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, których naruszenie można by było zarzucić Sądowi pierwszej instancji przez to, iż nie dostrzegł w toku kontroli zaskarżonej decyzji naruszenia przez organy administracji publicznej art. 78 § 1 i art. 159 § 1 K.p.a. Tak sformułowane zarzuty uniemożliwiają dokonanie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku w tej części.

Powyższe nie ma jednak w niniejszej sprawie większego znaczenia, bowiem istota problemu prawnego dotyczy kwestii wykładni art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, określanej dalej jako ustawa uwłaszczeniowa.

W myśl art. 2 ust. 1 ww. ustawy grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Uprawnienia państwowych gospodarstw rolnych do będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w ich zarządzie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa.

Skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że decyzja Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] września 1993 r. stwierdzająca nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w R. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego działki Nr [...] w R. rażąco narusza cytowany przepis, ponieważ w chwili wydania decyzji uwłaszczeniowej zachodziły przesłanki do zwrotu nieruchomości skarżącej. W skardze kasacyjnej przedstawiony został pogląd, ze dla stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest istotna data w jakiej złożony został wniosek o zwrot nieruchomości, a jedynie czy w chwili wydawania decyzji uwłaszczeniowej zachodziły przesłanki do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym.

Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić.

Z niezakwestionowanego stanu faktycznego wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. działka nr [...] położona w R. była w zarządzie Uzdrowiska R.. Decyzja stwierdzająca nabycie z tym dniem przez Uzdrowisko R. prawa użytkowania wieczystego działki wydana została w dniu [...] września 1993 r. Skarżąca o zwrot działki wystąpiła dopiero pismem z dnia 3 września 2007 r. Skarżąca do dnia decyzji uwłaszczeniowej nie zgłosiła zatem swoich praw do uwłaszczonej nieruchomości.

Stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomość nie podlegała zwrotowi z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek właściciela lub jego następcy prawnego.

Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości funkcjonuje w obrocie prawnym dopiero od chwili złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Niewykorzystanie nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu samo przez się nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia, o ile były właściciel lub jego następca prawny przed wydaniem decyzji uwłaszczającej nie zgłosili roszczenia o zwrot nieruchomości.

Nie można mówić o pominięciu w postępowaniu uwłaszczeniowym prawa osoby trzeciej w postaci roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeśli żądanie zwrotu nie zostało zgłoszone. Skutkiem takiego poglądu jest stanowisko, zgodnie z którym zakaz naruszenia praw osób trzecich do nieruchomości nie jest dochowany, gdy przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej został złożony wniosek o zwrot nieruchomości (por. uchwała SN z dnia 27 stycznia 2000 r., sygn. akt III ZP 14/99. OSNP 2000/8/294; wyroki NSA z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1652/06, z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1733/06, z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 43/07, niepublikowane, treść (w:) Baza orzeczeń NSA – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Innymi słowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, uwłaszczenie państwowych osób prawnych nie narusza praw tych osób trzecich, które o swe prawa wystąpiły zanim doszło do uwłaszczenia.

Sytuacja taka nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, tym samym zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] września 1993 r. nie jest dotknięta wadą o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Słusznie zatem Minister Infrastruktury zaskarżoną decyzją odmówił stwierdzenia jej nieważności.

Powyższe na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniało oddalenie skargi kasacyjnej.