Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 671/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005r. sprawy ze skargi [...] Bank [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2005 r. nr [..] w przedmiocie uwłaszczenia państwowych osób prawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Bank [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w L., oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m² oraz odpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2004 r. działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) stwierdził nabycie użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu przez [...] Bank [...] ustalając równocześnie kwotę należną z tytułu nabycia prawa własności budynków znajdujących się na gruncie w wysokości [...] złotych, a cenę gruntu na kwotę [...] złotych i opłatę roczną w wysokości 3 procent ceny gruntu.

W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] [...] zakwestionował wysokość opłaty za nabyte na własność budynki podnosząc, że [...] bank [...] przekształciła się w [...] Bank [...] na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2000 r. w sprawie przekształcenia Powszechnej Kasy Oszczędności bank państwowy w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna (Dz. U. Nr 5, poz. 55) i w związku z tym w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 200 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Stanowisko to nie jest prawidłowe. Zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 200 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wygaśnięcie wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków innych urządzeń i lokali ma miejsce wyłącznie w przypadku przekształcenia przedsiębiorstw państwowych.

Stosownie do art. 2 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 7, poz. 56) banki są samodzielnymi jednostkami organizacyjnymi, posiadającymi osobowość prawną i działają na podstawie ustawy oraz statutów. Wynika z tego, że bank państwowy nie posiada statusu przedsiębiorstwa państwowego w szczególności, iż nie stanowią o tym również przepisy regulujące tworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstw państwowych. Regulacja art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest jednoznaczna i nie może być interpretowana rozszerzająco, a to oznacza, że dotyczy tylko przedsiębiorstw państwowych.

W przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do uwłaszczenia, gdyż grunt objęty decyzją Wojewody [...] z [...] października 2004 r. stanowił w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa i pozostawał w zarządzie [...]banku [...].

Wobec tego, że w sprawie nie ma zastosowania art. 200 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. jest prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Bank [...] wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2005 r. zarzucając jej naruszenie art. 200 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2000 r. w sprawie przekształcenia Powszechnej Kasy Oszczędności banku państwowego w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna (Dz. U. Nr 5, poz. 55). Zdaniem skarżącego zarówno w decyzji Wojewody [...] jak i Ministra Infrastruktury błędnie przyjęto, że w sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 200 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych nie pozwala na sformułowanie tez zawartych w zaskarżonych decyzjach. Fakt, że przepisy tej ustawy wyłączają jej stosowanie wobec niektórych przedsiębiorstw nie oznacza, że podmioty te tracą status przedsiębiorstwa państwowego. Ustawa z 25 września 1981 r. wyłączając z jej reżimu np. Pocztę Polską, Polskie Koleje Państwowe i PLL "LOT" posługuje się w stosunku do nich terminem "przedsiębiorstwo państwowe". Terminu tego nie odnosi do banków państwowych tylko z tego powodu, że jest to przedsiębiorstwo, które z uwagi na specyficzny przedmiot działania ma ustawowo zastrzeżoną nazwę. Powyższe podmioty, w tym również skarżący, zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu przekształcenia, były przedsiębiorstwami państwowymi z tym, że funkcjonującymi na podstawie ustaw szczególnych. W tej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, że są to państwowe osoby prawne, o których mowa w art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale niemieszczące się w dyspozycji przepisu art. 200 ust. 3 tej ustawy.

Sytuacja prawna banku państwowego przekształconego w spółkę akcyjną z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa jest taka sama jak przedsiębiorstwa państwowego przekształconego w spółkę. Bank stał się właścicielem rzeczy obciążonej. Nie ma żadnego uzasadnienia prawnego, jak i faktycznego do różnicowania skutków prawnych wynikających z tożsamych zdarzeń prawnych w sytuacji, gdy dotyczą podmiotów o tym samym statusie – państwowych osób prawnych prowadzących działalność gospodarczą. Prowadzi to do wniosku, że odmienne podstawy prawne działania państwowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą nie mają znaczenia, bowiem skutki prawne dokonanego przekształcenia ich formy prawnej są takie same.

Należy też podnieść, że zgodnie z rozporządzeniem z dnia 18 stycznia 2000 r. majątek banku państwowego został zbyty przez Skarb Państwa skarżącemu nieodpłatnie. Gdyby więc nie podzielić przytoczonej argumentacji to i tak w wyniku dokonanego przekształcenia Bank stał się właścicielem majątku banku państwowego przekazanego mu nieodpłatnie przez Skarb Państwa. Obciążenie więc skarżącego z tego tytułu jakąkolwiek wierzytelnością byłoby naruszeniem tego przepisu.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny jest powołany, w zakresie swojej właściwości, do kontroli decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie, czy [...] Bank [...] jest przedsiębiorstwem państwowym w rozumieniu art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). Przepis ten stanowi, że: 1) wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają z chwilą przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy; 2) wydania zarządzenia o prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 ze zm.). Skarżący Bank twierdzi, że jest przedsiębiorstwem państwowym w rozumieniu tego przepisu, natomiast Minister Infrastruktury uznaje, że regulacja art. 200 ust. 3 jest jednoznaczna i wynika z niej, iż nie ma zastosowania w tej sprawie.

Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 września 1987 r. w sprawie wydzielenia powszechnych kas oszczędności z Narodowego Banku Polskiego i utworzenia Powszechnej Kasy Oszczędności – banku państwowego (Dz. U. Nr 29, poz. 159), wydanego w oparciu o art. 63 i 95 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 7, poz. 56 ze zm.) został utworzony [...] bank [...] i w tej formie prawnej działał w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. w dniu 5 grudnia 1990 r. W tym dniu obowiązywała ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 4, poz. 21 ze zm.), , która w art. 2 stanowiła, że banki są samodzielnymi i samofinansującymi się jednostkami organizacyjnymi, posiadającymi osobowość prawną, działającymi na podstawie ustawy i statutów. Banki państwowe nie podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Równocześnie przepis art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych określał, że przepisów ustawy nie stosuje się do banków.

Artykuł 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi o uprawnieniach państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej. Użyte w tym przepisie pojęcie "państwowej osoby prawnej" jest pojęciem szerszym niż przedsiębiorstwo państwowe. Przez państwową osobę prawną rozumieć należy zarówno przedsiębiorstwo państwowe jak i bank jako osobę prawną, ale inną niż przedsiębiorstwo państwowe.

W niniejszej sprawie Sąd podzielił pogląd organów, że [...] nie jest przedsiębiorstwem państwowym w rozumieniu art. 200 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten ma charakter szczególny i jako taki może być interpretowany wyłącznie ściśle. Skoro mowa w nim o przedsiębiorstwie państwowym, to tylko niewątpliwe ustalenie, że uwłaszczony podmiot jest takim przedsiębiorstwem pozwala organowi przyjąć, że wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasły z chwilą przekształcenia w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa. W przepisie tym chodzi o przedsiębiorstwo państwowe w ścisłym znaczeniu, tzn. gdy określonemu podmiotowi nadano taki przymiot w ustawie, a cecha ta nie opiera się tylko na wykonywanych przed podmiot czynnościach i usługach, które upodobniają go w tym zakresie do przedsiębiorstwa państwowego.

Określony w art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. – Prawo bankowe podstawowy zakres działalności banków polegający na gromadzeniu środków pieniężnych, udzielaniu kredytów i pożyczek oraz przeprowadzaniu rozliczeń pieniężnych pozwalają przyjąć, że banki w tym zakresie upodobniają się do przedsiębiorstw, lecz nie przesądza to, że mamy do czynienia z przedsiębiorstwem w znaczeniu art. 200 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bo takiego przymiotu bankom nie nadało Prawo bankowe, obowiązujące w dniu 5 grudnia 1990 r.

Przepis art. 200 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami również nie ma w sprawie zastosowania. Przewidziane w nim zarządzenie o prywatyzacji bezpośredniej, wydane na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 ze zm.) odnosi się wyraźnie do prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. [...] bank [...] został przekształcony w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa na podstawie rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2000 r., wydanego na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140, poz. 939 ze z m.), a więc innego aktu prawnego niż wymieniony w art. 200 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie ma podstaw do przyjęcia, że jest to równoznaczne z przekształceniem przedsiębiorstwa państwowego, jak twierdzi skarżący Bank. Wskazany ostatnio przepis określa wyraźną podstawę prawną prywatyzacji, natomiast rozporządzenie z 18 stycznia 2000 r. stanowi o przekształceniu określonej w nim jednostki organizacyjnej.

Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).