Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 567/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2 pkt 1, par. 2a, par. 7 i par. 9
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1  art. 37 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
Teza: 1. Z art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.U.WE.L.160.1999.80, z późn. zm.) i art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.277.2005.1, z późn. zm.) wynika, że zobowiązanie rolnika do „prowadzenia działalności” („kontynuowania działalności”) w ramach ONW przez okres pięciu lat następuje tylko raz licząc od „pierwszej wpłaty” („pierwszej płatności”). Po wykonaniu tego zobowiązania i dalszym ubieganiu się o płatności ONW brak jest podstaw prawnych do nakładania na rolnika kolejnych pięcioletnich zobowiązań. Następne zobowiązania obejmują tylko okresy roczne.

2. Polski prawodawca właściwie implementował te regulacje do krajowego porządku prawnego, gdyż w § 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z poźn. zm.) postanowił, że rolnikowi, który już zrealizował pięcioletnie zobowiązanie przewidziane w tych przepisach unijnych, będzie przysługiwała płatność ONW, gdy spełni jedynie pozostałe warunki określone w § 2 pkt 2 – 5 tego rozporządzenia. Przepis § 2 pkt 1 tego rozporządzenia wskazujący na okresy pięcioletniego zobowiązania nie został wymieniony.

3. W razie śmierci rolnika w okresie od dnia złożenia wniosku o płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w jego prawa procesowe i materialne, po spełnieniu pewnych warunków, może wstąpić spadkobierca. Jeśli zmarły rolnik przed złożeniem danego wniosku wykonał już pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności w ramach ONW, to przy określaniu obowiązków spadkobiercy rolnika należy uwzględnić tę okoliczność. W takim przypadku spadkobierca nie jest zobowiązany do prowadzenia działalności przez okres kolejnych pięciu lat tylko do końca okresu rocznego, za jaki otrzymał płatność.

TEZY

1. Z art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.U.WE.L.160.1999.80, z późn. zm.) i art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.277.2005.1, z późn. zm.) wynika, że zobowiązanie rolnika do „prowadzenia działalności” („kontynuowania działalności”) w ramach ONW przez okres pięciu lat następuje tylko raz licząc od „pierwszej wpłaty” („pierwszej płatności”). Po wykonaniu tego zobowiązania i dalszym ubieganiu się o płatności ONW brak jest podstaw prawnych do nakładania na rolnika kolejnych pięcioletnich zobowiązań. Następne zobowiązania obejmują tylko okresy roczne.

2. Polski prawodawca właściwie implementował te regulacje do krajowego porządku prawnego, gdyż w § 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z poźn. zm.) postanowił, że rolnikowi, który już zrealizował pięcioletnie zobowiązanie przewidziane w tych przepisach unijnych, będzie przysługiwała płatność ONW, gdy spełni jedynie pozostałe warunki określone w § 2 pkt 2 – 5 tego rozporządzenia. Przepis § 2 pkt 1 tego rozporządzenia wskazujący na okresy pięcioletniego zobowiązania nie został wymieniony.

3. W razie śmierci rolnika w okresie od dnia złożenia wniosku o płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w jego prawa procesowe i materialne, po spełnieniu pewnych warunków, może wstąpić spadkobierca. Jeśli zmarły rolnik przed złożeniem danego wniosku wykonał już pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności w ramach ONW, to przy określaniu obowiązków spadkobiercy rolnika należy uwzględnić tę okoliczność. W takim przypadku spadkobierca nie jest zobowiązany do prowadzenia działalności przez okres kolejnych pięciu lat tylko do końca okresu rocznego, za jaki otrzymał płatność.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] r. nr [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.) i po rozpatrzeniu odwołania A. W. z dnia [...] r., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r., nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej kwocie [...]zł.

2. W dniu [...]r. do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wpłynął, wniosek P. W. o przyznanie płatności ONW na rok 2011. Wniosek zawierał deklarację 12 działek rolnych, oznaczonych literami od A do N o łącznej powierzchni 5,91 ha użytkowanych rolniczo, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...] , leżących w województwie [...], powiecie zduńskowolskim, gminie Z. , obrębie[...] - numer obrębu 17 (działki zlokalizowane są w strefie ONW - Nizinne strefa nizinna II— objętej wykazem obszarów ONW) oraz w gminie Z. , obrębie B. - numer obrębu 1 (działki zlokalizowane w strefie ONW - Nizinne strefa nizinna I - objętej wykazem obszarów ONW).

3. Dnia [...] r. P. W. zmarł, jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] z dnia [...] r.

4. Do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wpłynął wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku śmierci rolnika złożony przez A. W. .

5. Działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przekazał sprawę Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w M. zgodnie z właściwością miejscową.

6. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał A. W. pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości [...] zł, w tym: w strefie ONW - Nizinnej I w kwocie [...] zł do powierzchni deklarowanej 3,83 ha oraz w strefie ONW - Nizinnej II w kwocie [...] zł do powierzchni deklarowanej 2,08 ha. W końcowej części uzasadnienia decyzji zawarł informację: "Zgodnie z przepisami art. 37 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 Pana zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności dotyczy następujących powierzchni: Zobowiązanie Nr [...] , podjęte w dniu otrzymania środków pieniężnych, na podstawie tej decyzji na powierzchnię równą 5,91 ha". Decyzja ta została doręczona Stronie w dniu [...] r., od której nie wniesiono odwołania.

7. Pismem z dnia [...] r. A. W. został wezwany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. do złożenia wyjaśnień w sprawie podjętego dnia [...] r. (data pierwszej płatności ONW) pięcioletniego zobowiązania ONW.

8. A. W. dnia [...] r. zapoznał się z aktami sprawy, jednakże nie złożył żadnych wyjaśnień.

9. W dniu [...] r. do A. W. została wysłana informacja o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości [...] zł. W piśmie tym został też poinformowany, iż w przypadku braku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w terminie wskazanym w tej informacji, zostanie wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne, które zakończy się wydaniem decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2011.

9. Zawiadomieniem z dnia [...] r. A. W. został poinformowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W zawiadomieniu tym pouczono Stronę o przysługującym jej prawie wglądu do akt jak również możliwości składania wyjaśnień, z którego nie skorzystała.

10. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w ustalił A. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za rok 2011 w łącznej wysokości [...] zł.

10.1. Organ ten uznał, że Strona nie złożyła wniosku o przyznanie określonych płatności na 2012 r., do którego zobowiązała się oświadczeniem złożonym w pkt 4 części X wniosku stosownie do § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z poźn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem z 2009 r.).

10. 2. Jako podstawę prawną zwrotu powołał art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) i § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2009 r.

11. W odwołaniu z dnia 18 grudnia 2012 r. Strona wskazała ogólnie na naruszenie § 7 i § 2a rozporządzenia z 2009 r.

12. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji.

12.1. Organ ten wyjaśnił, że w sprawie dotyczącej przyznania płatności ONW na rok 2011, Strona weszła do postępowania w miejsce zmarłego brata P. W. na podstawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW w przypadku śmierci rolnika, złożonego w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. w dniu [...] r., które było właściwe dla spadkodawcy. Dalej zaznaczył, że zobowiązanie ONW spadkodawcy zostało podjęte w dniu [...] r. i obowiązywało do dnia [...] r., a więc zostało zrealizowane.

12.2. Powołał się na § 2a rozporządzenia z 2009 r., z którego wynika, że w przypadku gdy rolnik zrealizował zobowiązanie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Nr 1257/1999, albo zobowiązanie, o którym mowa w art. 37 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, płatność ONW przysługuje rolnikowi (spadkobiercy), jeżeli są spełnione warunki określone w § 2 pkt 2-5. Zacytował też treść przepisu § 2 pkt 2 – 5 i § 7 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r.

12.3. W ramach tego zauważył, że składając wniosek transferowy o przyznanie płatności ONW na rok 2011 A. W. rozpoczął postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu ONW, które zakończyło się wydaniem prawomocnej decyzji przyznającej płatność ONW na rok 2011, a tym samym, że w momencie wypłaty środków pieniężnych w dniu 8 marca 2012 r. rozpoczął nowe pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW. Organ stwierdził, że A. W. jako spadkobierca nie mógł przejąć zobowiązania po zmarłym bracie P. W., gdyż zostało ono zrealizowane, przejął tylko płatność ONW za rok 2011.

12.4. Według Organu zgodnie z obowiązującymi przepisami i procedurami w przypadku, gdy spadkobierca po raz pierwszy ubiega się o płatność ONW, to podejmuje zobowiązanie na okres 5 lat od daty pierwszej płatności. Spadkobierca nie przejmuje zobowiązania podjętego przez spadkodawcę, gdyż data śmierci rolnika przypada po dacie upływu zobowiązania ONW. Zaznaczył przy tym jeszcze raz, że zobowiązanie zmarłego beneficjenta P. W. wygasło w dniu [...] r., a zgon nastąpił w dniu [...] r.

12.5. Wskazał, że Odwołujący się otrzymał pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na podstawie prawomocnej decyzji z dnia [...] r., która zawierała informację o treści art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.277.2005.1, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem Nr 1698/2005). Z tego wynikało, że działalność należało kontynuować przez okres 5-ciu lat do dnia 8 marca 2017 r. Poza tym A. W. składając wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2011 w części IX OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA czytelnym podpisem potwierdził prawdziwość podanych danych oraz oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, jak również zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności.

12.6. W tej sytuacji Organ odwoławczy uznał, że obowiązkiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. było wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.25.2011, z późn. zm. zwanego dalej rozporządzeniem Nr 65/2011). Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w kampanii 2011 r., w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Odsetki nalicza się za okres między powiadomieniem beneficjenta o konieczności zwrotu a faktycznym zwrotem lub odliczeniem kwoty, którą należy zwrócić. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot. Nie doszukał się też żadnych przesłanek stanowiących podstawę do nie żądania zwrotu nienależnej kwoty określonych między innymi w § 9 ust. 5 rozporządzenia z 2009 r.

12.7. Przyjął, że Strona składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku śmierci rolnika nie przejęła zobowiązań ONW, gdyż w dniu przekazania gospodarstwa, w tym przypadku w dniu śmierci spadkodawcy, tj. [...] r., zobowiązania były już zrealizowane przez spadkodawcę (obowiązywały do dnia [...] r.). Tak więc, spadkobierca z dniem [...] r. podjął nowe 5-letnie zobowiązanie ONW na powierzchnię 5,91 ha. Poza tym stwierdził, że Strona nie złożyła oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych o przejęciu zobowiązań ONW zawierającego zobowiązanie przejmującego do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem oraz zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach, położonych na obszarach ONW, w okresie objętym zobowiązaniem.

12.8. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

13. W skardze z dnia [...] r. na powyższą decyzję Strona wnosiła o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. oraz "uchylenie zobowiązania nr [...] nałożonego przez Kierownika Biura Powiatowego w M. w decyzji Nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z dnia [...] r.". Decyzjom tym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 9 i art. 80 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2009 r.

13.1. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. podpisał wniosek o przejęcie płatności po zmarłym bracie P. W. Pracownica Agencji odbierająca wniosek poinformowała, że przejęcie płatności ONW zobowiązuje do utrzymania zadeklarowanych przez brata działek przynajmniej w podstawowej kulturze rolnej do końca kampanii pomocowej roku 2011. i że po tym okresie wszelkie zobowiązania wygasają. Następnie stwierdził, że na przełomie miesięcy styczeń/luty zgłosiłem się ponownie do biura ARiMR w Z. z dzierżawiącymi w chwili obecnej gospodarstwo Z. i R. L. , którzy chcieli się dowiedzieć, czy na moim gospodarstwie ciążą jakieś zobowiązania. Pracownik Biura (Pan Z. ) oświadczył, że Strona nie ma żadnych zobowiązań i dzierżawcy nie muszą podpisywać jakichkolwiek wniosków o ich przejęcie. Wyjaśnienia podobne do opisanych powyżej złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. w dniu [...] r. między godz. 14.00 a 15.00 w formie ustnej. Podkreślił przy tym, że twierdzenie Kierownika Biura Powiatowego M. , iż nie złożył żadnych wyjaśnień uznał za nieprawdziwe. Podane fakty, według Strony skarżącej, wykazują, że pracownicy Agencji z różnych Biur inaczej interpretują te same przepisy, dlatego doszło do naruszenia art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

13.2. Twierdzenie Organu, że w obrębie gospodarstwa zaniechano działalności rolniczej uznał za kłamstwo, ponieważ wszystkie działki wchodzące w skład gospodarstwa są prowadzone w doskonałej kulturze rolnej i wystarczy sprawdzić to w systemie identyfikacji działek i systemie identyfikacji uprawnień do płatności. Uznał, że jeśli pracownicy ARiMR zaniechali takiej weryfikacji, to złamali art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

13.3. Za nieprawdę uznał stwierdzenie, że składając wniosek o płatności ONW zobowiązał się do prowadzenia działalności przez pięć lat. Zauważył, że obowiązkowy 5-letni okres rzeczywiście zakończył się bratu 31 stycznia 2010 r., jednak zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2009 r. i zawartych w nim odwołań do art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.U.WE.L.160.1999.80, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem Nr 1257/1999) oraz art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16. z późn. zm., zwane dalej rozporządzeniem Nr 73/2009), każdy rolnik składający wniosek o płatności ONW po tym okresie podejmuje coroczne zobowiązania. Uznał, że takie zobowiązania podjął brat składając wniosek o płatności ONW w dniu 4 kwietnia 2011 r. zgodnie z § 2a rozporządzenia z 2009 r., ale te zobowiązania dotyczyły kampanii pomocowej roku 2011., które Strona przejęła w dniu [...] r. i całkowicie się z nich wywiązała. Według Strony zobowiązania te wygasły z końcem kampanii pomocowej 2011 r.

14. Odpowiadając na skargę Organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

15. Skarga jest zasadna.

16. Stan prawny sprawy.

16.1. Zgodnie z art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Nr 1257/1999 (podkreślenia i pogrubienia Sądu):

2. Dodatki wyrównawcze są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy: (...)

– podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, (...).

16.2. Jak stanowi art. 37 ust. 2 rozporządzenia Nr 1698/2005:

2. Płatności udziela się rolnikom, którzy zobowiązują się do kontynuowania działalności rolniczej na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 50 ust. 2 i 3 przynajmniej przez pięć lat od pierwszej płatności.

16.3. Zgodnie z § 2 rozporządzenia z 2009 r.:

Płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

16.4. Przepis § 2a rozporządzenia z 2009 r. (obowiązujący od dnia 10 marca 2010 r.) stanowi:

W przypadku gdy rolnik zrealizował zobowiązanie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1257/1999, albo zobowiązanie, o którym mowa w art. 37 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, płatność ONW przysługuje temu rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki określone w § 2 pkt 2-5.

16.5. Stosownie do § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2009 r.:

1. W przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje spadkobiercy, jeżeli:

1) grunty rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności ONW, w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, były w posiadaniu spadkodawcy lub spadkobiercy;

2) zobowiązał się do:

a) kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez spadkodawcę,

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez spadkodawcę, jaką spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania jej w okresie objętym tym zobowiązaniem

- składając oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy, na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku.

16.6. Według art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.):

1. Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

17. Biorąc pod uwagę treść powyższych przepisów unijnych należy stwierdzić, że z art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.U.WE.L.160.1999.80, z późn. zm.) i art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.277.2005.1, z późn. zm.) wynika, że zobowiązanie rolnika do "prowadzenia działalności" ("kontynuowania działalności") w ramach ONW przez okres pięciu lat następuje tylko raz licząc od "pierwszej wpłaty" ("pierwszej płatności"). Po wykonaniu tego zobowiązania i dalszym ubieganiu się o płatności ONW brak jest podstaw prawnych do nakładania na rolnika kolejnych pięcioletnich zobowiązań. Następne zobowiązania obejmują tylko okresy roczne. Polski prawodawca właściwie implementował te regulacje do krajowego porządku prawnego, gdyż w § 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z poźn. zm.) postanowił, że rolnikowi, który już zrealizował pięcioletnie zobowiązanie przewidziane w tych przepisach unijnych, będzie przysługiwała płatność ONW, gdy spełni jedynie pozostałe warunki określone w § 2 pkt 2 – 5 tego rozporządzenia. Przepis § 2 pkt 1 tego rozporządzenia wskazujący na okresy pięcioletniego zobowiązania nie został wymieniony.

18. Jeśli chodzi o prawa i obowiązki spadkobiercy takiego rolnika, to przy wykładni § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z 2009 r. należy mieć na uwadze treść przepisu § 7 ust. 2 oraz § 2a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r. Z regulacji tych wynika, że w razie śmierci rolnika w okresie od dnia złożenia wniosku o płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w jego prawa procesowe i materialne, po spełnieniu pewnych warunków, może wstąpić spadkobierca. Jeśli zmarły rolnik przed złożeniem danego wniosku wykonał już pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności w ramach ONW, to przy określaniu obowiązków spadkobiercy rolnika należy uwzględnić tę okoliczność. W takim przypadku spadkobierca nie jest zobowiązany do prowadzenia działalności przez okres kolejnych pięciu lat tylko do końca okresu rocznego, za jaki otrzymał płatność.

19. W niniejszej sprawie Strona skarżąca wstąpiła w prawa P. W. , zmarłego dnia [...] r., czyli w okresie pomiędzy złożonym wnioskiem, a przed wydaniem decyzji, z tytułu płatności ONW za 2011 r. na podstawie stosownego wniosku i wydanej decyzji z dnia [...] r. Przy czym zmarły rolnik swoje pierwsze zobowiązanie z tytułu ONW podjął w dniu [...] r. i zrealizował do dnia [...] r. Tym samym wnioskowana płatność za 2011 r. nie generowała nowego pięcioletniego zobowiązania dla rolnika, ani pierwszego zobowiązania dla jego spadkobiercy. Organy błędnie przyjęły, że w tej sytuacji A. W. był zobowiązany do kontynuowania działalności rolniczej do końca [....] r. Nie zmienia tego fakt, że w ostatecznej decyzji z dnia [...] r., którą orzeczono o przyznaniu Stronie skarżącej płatności ONW na rok 2011, Organ zawarł informację, że na podstawie art. 37 ust. 2 rozporządzenia Nr 1698/2005, Strona winna prowadzić działalność rolniczą na obszarach ONW przez okres 5 lat.

20. Tym samym nie wystąpiły podstawy do żądania zwrotu nienależnej pomocy określone w art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2009 r.

21. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ pierwszej instancji uwzględni powyższe wskazania i umorzy wszczęte postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranej płatności z powodu bezprzedmiotowości tego postępowania.

22. Uwzględniając zarzuty skargi, a mianowicie błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez Organ odwoławczy i Organ pierwszej instancji powyższych przepisów materialnych, co miało wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), a decyzję Organu pierwszej instancji stosownie do art. 135 tej ustawy. O wstrzymaniu wykonania orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy. Natomiast koszty postępowania sądowego w kwocie 200 zł z tytułu uiszczonego wpis zasądził na mocy art. 200 ustawy.