Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1140/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70b ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: § 10 ust. 2, 4 i 5
journal: Dz.U. 2002 nr 113 poz 988
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA del. Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1929/09 w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od S. C. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1929/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, z dnia [...] września 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza M., z dnia [...] marca 2009 r., nr [...].

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Burmistrz M. odmówił przyznania S. C. dofinansowania kosztów nauki młodocianego pracownika K. P. W. Powołał się na art. 70b ust.6 w związku z art. 70b ust.1-3, 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.), § 2, § 3, § 3c, § 6, § 10 ust.1 pkt 3, § 11 ust.4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz.278 ze zm.) oraz § 10 ust.2, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz.988 ze zm.). Burmistrz ocenił, że nie został spełniony warunek przewidziany w art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy w związku z § 10 ust.4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Wnioskodawca nie posiadał, przed rozpoczęciem szkolenia zawodowego ucznia K. W., kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Z zaświadczenia Nr [...], z dnia [...] maja 1993 r., wynika, że skarżący ukończył kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, zorganizowany przez [...] Sp. z o.o. w Ż., w okresie od [...] marca 1993 r. do [...] maja 1993 r. Kurs ten nie obejmował jednak, wymaganych § 10 ust.4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, 10 godzin praktyki metodycznej, a jedynie 10 godzin zajęć metodyki praktycznej nauki zawodu. Ocenę w tym zakresie organ oparł na opiniach Mazowieckiego Kuratora Oświaty, Łódzkiego Kuratora Oświaty i Ministerstwa Edukacji Narodowej. W trakcie praktycznej nauki zawodu K. W., trwającej od [...] sierpnia 2004 r. do [...] lipca 2007 r., pracodawca uzupełnił kwalifikacje. W dniu [...] września 2006 r. Ośrodek Kształcenia Oświatowego wystawił zaświadczenie Nr [...] z którego wynika, że S. C. ukończył kurs pedagogiczny, trwający od [...] września 2006 r. do [...] września 2006 r. Kurs ten spełnia wymagania określone w przepisie § 10 ust.4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Skoro nie można dzielić okresów szkolenia, na okres w którym pracodawca nie miał kwalifikacji i okres w którym te kwalifikacje posiadał, to nie można przyznać skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia ucznia K. W.

W odwołaniu S. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji merytorycznej lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił dowolną ocenę dowodów, zignorowanie dowodów przemawiających na korzyść strony i preferowanie dowodów niekorzystnych dla strony. Zdaniem odwołującego się, organ nie zbadał meritum sprawy, czyli rzeczywistego zakresu kursu, jaki skarżący odbył, poprzestając na "formalnym geście", jakim było wystąpienie do kuratorium o opinię. Korzystne dla skarżącego decyzje organów podatkowych organ zbył lakoniczną konkluzją, że zachodzą poważne wątpliwości, co do prawidłowości decyzji podatkowych, bez żadnej argumentacji. Zarzucił prowadzenie postępowania przez nieuprawniony w sprawie Zespół Obsługi Placówek Oświatowych w M. Zauważył, że podpisanie z nim przez Cech umów świadczy o uznaniu jego kwalifikacji do prowadzenia kursu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podzieliło stanowisko o niespełnieniu przez skarżącego wymogów instruktora praktycznej nauki zawodu w chwili rozpoczęcia nauki przez młodocianego pracownika K. W. Kolegium przytoczyło treść § 10 ust.4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Według organu odwoławczego, z przepisu tego wynika, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać ukończony kurs pedagogiczny, którego program obejmował co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Przepis ten, jak wywodził organ odwoławczy, w sposób jasny rozróżnia pojęcia "metodyki" oraz "praktyki metodycznej". Zdaniem Kolegium, zaświadczenie z dnia [...] maja 1993 r. nie budzi wątpliwości, co do przebiegu kursu. Nadto, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji dokonał obszernej analizy materiału dowodowego, w tym również dokumentów przedstawionych przez skarżącego, trafnie ocenił, że skarżący nie posiada uprawnień instruktora praktycznej nauki zawodu, w dacie rozpoczęcia szkolenia młodocianego pracownika. Nabycie tych uprawnień w trakcie szkolenia pracownika nie daje, według Kolegium, prawa do uzyskania dofinansowania. Wskazanie to wynika nie tylko z treści przepisu art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, ale również z celu tego przepisu. Nie sposób bowiem przyjąć, aby intencją ustawodawcy było przekazywanie środków publicznych osobom, które kształciły młodocianych nie posiadając stosownych uprawnień.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. C. zarzucił wydanie decyzji przez organ niewłaściwy, podnosząc, że postępowanie było prowadzone poza Urzędem Miejskim – w Zespole Obsługi Placówek Oświatowych, który jest jednostką organizacyjną gminy powołaną zgodnie z art. 5 ust.9 ustawy o systemie oświaty. Ponadto, w stosunku do rozstrzygnięcia organu II instancji, w pełni aktualne pozostają zarzuty sformułowane pod adresem rozstrzygnięcia I instancji. Przypomniał o przedłożeniu zaświadczenia o ukończeniu kursu pedagogicznego w 1993 r., który to kurs Instytut zobowiązany był zorganizować w zgodzie z ówczesnymi przepisami. Stwierdził, że organ II instancji arbitralnie zaakceptował stanowisko organu I instancji, co do zakresu ukończonego kursu. Zignorowano korzystną dla skarżącego opinię kuratorium i pominięto możliwość dowodu z zeznań świadka – kierownika kursu. W 2006 r. ukończył kolejny kurs w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, a nie dlatego, że poprzednio nie miał wymaganych kwalifikacji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenia skargi. Zarzut nieważności decyzji uznało za chybiony, gdyż decyzja została wydana przez Burmistrza M., tj. organ właściwy w sprawie.

Skargę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Okoliczności faktyczne sprawy Sąd uznał za jasne i bezsporne. Wskazał, iż przedmiotem sporu jest interpretacja pierwszej z przesłanek określonych w art. 70b ust.1 ustawy o systemie oświaty, czyli tego, czy pracodawca powinien posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych już w dniu zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, czy też uzyskanie takich uprawnień w trakcie wykonywania umowy jest wystarczające do uznania, że spełnione zostały warunki określone tym przepisem, stanowiące jedną z koniecznych przesłanek przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ustawodawca nie uzależnia przyznania dofinansowania od spełnienia warunków dotyczących kwalifikacji pracodawcy w chwili zawarcia umowy. Sąd kontynuował, że nie wystarczy kierowanie się jedynie literalnym brzmieniem cytowanych przepisów prawa. Konieczne jest dokonanie wykładni celowościowej art. 70b ustawy o systemie oświaty. Przepis ten, zdaniem Sądu, ma na celu, umożliwienie młodym ludziom praktycznej nauki zawodu. Zapewnienie zaś młodym ludziom zdobywającym wykształcenie zawodowe możliwości praktycznej nauki zawodu stanowi realizację konstytucyjnego prawa do nauki wyrażonego w art. 70 ust.1 Konstytucji RP. Kierunek interpretacji przepisów ustawy o systemie oświaty można też wywieść z preambuły tej ustawy. Kierując się ratio legis unormowań określonych w art. 70b ustawy o systemie oświaty nie można wywieść, że dla przyznania dofinansowania rozstrzygające znaczenia ma data zawarcia umowy oraz wyłącznie kwalifikacje, jakimi pracodawca mógł wykazać się w tej dacie. Sąd pierwszej instancji dalej wywodził, że skarżący, od kilkunastu lat prowadzi praktyczną naukę zawodu stolarza, co potwierdza zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu wystawione w 1993 r. W trakcie trwania umowy dodatkowo ukończył kurs pedagogiczny organizowany przez Ośrodek Kształcenia Oświatowego w Ż. Sytuacja taka nie może stanowić naruszenia art. 70b ustawy o systemie oświaty. Przepisy art. 70-70b ustawy o systemie oświaty mają na celu prowadzenie nauki zawodu przez osoby do tego przygotowane. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący niewątpliwie takie przygotowanie faktycznie posiadał, a nie budzące wątpliwości potwierdzenie tego faktu nastąpiło przed zakończeniem cyklu szkolenia młodocianego pracownika. Sąd podkreślił jeszcze, że kwestia zwrotu kosztów kształcenia ma w niniejszej sprawie znaczenie subsydiarne, a nie główne, jak wynikałoby z uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Konkludując, Sąd stwierdził, że warunek określony w art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty został przez skarżącego spełniony, ponieważ przed zakończeniem podpisanej z młodocianym pracownikiem umowy posiadał on już wymagane ustawą i rozporządzeniem wykonawczym uprawnienia. O tym zaś, że cel tej nauki został osiągnięty świadczy uzyskanie przez młodocianego pracownika tytułu czeladnika w zawodzie stolarza. Z tych względów Sąd uznał, iż organy naruszyły przepisy prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie.

Skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Zaskarżyło wyrok w całości. Wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. przepisu art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.) oraz § 10 ust.2 pkt 2, ust.4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz.998 ze zm.) poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego wystarczające jest nabycie przez pracodawcę uprawnień wymaganych powołanymi przepisami w dowolnym momencie kształcenia pracownika,

2) przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 K.p.a. w sposób istotny na wynik sprawy poprzez uchylenie decyzji nie naruszającej prawa materialnego,

b) art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób istotny na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności niewskazanie, czy WSA zastosował wykładnię literalną, czy też celowościową przytoczonych przepisów – a w tym drugim przypadku niewyjaśnienie, jakie jest ratio legis zastosowanych przepisów prawa materialnego i według jakich kryteriów powinno być przyznane dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium, przytaczając treść art. 70 ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz § 10 ust.2 pkt 2 i § 10 ust.4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, wyraziło pogląd, iż z przepisów tych, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że warunkiem uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia jest posiadanie przez pracodawcę wymaganych uprawnień w chwili zawarcia z młodocianym pracownikiem umowy o pracę celu przygotowania zawodowego. W szczególności zwrócić należy uwagę, że instruktorem praktycznej nauki zawodu jest osoba, która posiada ukończony kurs pedagogiczny, a contrario zatem pracodawca, który nie posiada ukończonego kursu nie jest instruktorem praktycznej nauki zawodu. Potwierdza to również użycie w § 10 ust.4 rozporządzenia zwrotu "w zawodzie, którego będą nauczać", a nie "w zawodzie, którego nauczają". Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentowało, że w art. 70b ust.1 ustawy o systemie oświaty jest mowa o posiadaniu wymaganych kwalifikacji przez "pracodawców, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę", co oznacza, że wymóg posiadania w/w uprawnień powinien być spełniony w chwili zawarcia umowy o pracę. Dofinansowanie przysługuje zatem osobom, które zawarły umowę o pracę, posiadając kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Zdaniem Kolegium, zastosowanie wykładni gramatycznej daje, w odniesieniu do cyt. przepisów, jednoznaczne rezultaty. Również wykładnia celowościowa prowadzić powinna do wniosku, że tylko posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili rozpoczęcia szkolenia pracownika młodocianego uprawnia do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia. Nawiązując do orzecznictwa, wnoszący skargę kasacyjną wyraził pogląd, że celem kształcenia zawodowego młodocianych jest zapewnienie im warunków, które pozwalają na zgłębianie praktyki pod okiem spełniającego określone warunki instruktora. Kolegium podniosło, iż jego stanowisko znajduje uzasadnienie także w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wykładni art. 27c ust.1-2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.). W rezultacie, w ocenie Kolegium, Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję która nie naruszała prawa. Nadto, zaskarżony wyrok nie został uzasadniony w sposób wymagany przepisem art. 141 § 4 P.p.s.a. Kolegium zauważyło, że Sąd nie podał podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a kwestię przyznania dofinansowania, stanowiącą przedmiot sprawy, Sąd pierwszej instancji uznał za subsydiarną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do podstaw kasacji.

Trafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.), poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego, wystarczające jest nabycie przez pracodawcę uprawnień, wymaganych powołanym przepisem art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty w związku z § 10 ust.4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz.988 ze zm.), w dowolnym momencie kształcenia pracownika.

Materialną przesłanką przysługiwania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, sformułowaną w art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, jest prowadzenie przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę (pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo osobę zatrudniona u pracodawcy) posiadającą kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach. Tak więc, w chwili rozstrzygania wniosku o przyznanie dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych, wnioskodawca, niezależnie od przesłanki określonej w art. 70b ust.1 pkt 2 ustawy, ma wykazać nie tyle posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili rozstrzygania, ile ustaleniu podlega zaistnienie przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Z analizowanego przepisu nie wynika nadto, aby chodziło o jakąkolwiek część okresu przygotowania zawodowego. Omawiana przesłanka jest więc spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje. Taki rezultat interpretacji językowej art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty odnosi się m.in. do kwalifikacji pracodawców, o których mowa w § 10 ust.2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. W myśl § 10 ust.4 tego rozporządzenia, pracodawcy – instruktorzy praktycznej nauki zawodu – powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określony w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny. Oba wymagane warunki posiadania kwalifikacji: tytuł mistrza i przygotowanie pedagogiczne (lub ukończony kurs pedagogiczny) muszą zatem istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/GL 426/08, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 494341). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska, według którego treść art. 70b ust.7 pkt 1 ustawy o systemie oświaty determinuje taką wykładnię przesłanki materialnej z art. 70b ust.1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którą dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje także wtedy, gdy pracodawca prowadził przygotowanie zawodowe nie posiadając kwalifikacji, ale uzyskał je po zakończeniu szkolenia – przed rozstrzygnięciem wniosku o przyznanie dofinansowania (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 281/09, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 573838). Przepis art. 70b ust.7 ustawy o systemie zawiera normy materialne i procesowe. Termin określony w tym przepisie jest terminem prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 95/09, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 563313). Nadto, przepis ten ustanawia oryginalne, w odniesieniu do art. 63 § 1 i 2 K.p.a., obowiązki wnioskodawcy składającego podanie o przyznanie kosztów dofinansowania. Materialna przesłanka w postaci dochowania przez pracodawcę trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku i proceduralny wymóg dołączenia do wniosku kopii dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w art. 70b ust.1 pkt 1, nie wpływają w żaden sposób na treść materialnej przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego przez osobę posiadająca wymagane kwalifikacje". Należy zgodzić się z jedną z tez wyrażonych w uzasadnieniu w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, że ocena spełnienia warunku posiadania kwalifikacji przez instruktora praktycznej nauki zawodu następuje zawsze po zakończeniu procesu kształcenia młodocianego (o ile został złożony wniosek). Ocena ta polega jednak na zbadaniu, czy przygotowanie zawodowe było prowadzone przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, a nie na tym, czy osoba prowadząca przygotowanie zawodowe uzyskała kwalifikacje do dnia rozstrzygania wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia. W rezultacie, nie tylko interpretacja gramatyczna art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, ale także wykładnia art. 70b ust.1 pkt 1, oparta o system norm regulujących instytucję dofinansowania pracodawcy kosztów kształcenia młodocianego pracownika, w tym o przepis art. 70b ust.7 tej ustawy, nie podważa poglądu o wymogu posiadania kwalifikacji, przez osobę prowadzącą przygotowanie zawodowe, w ciągu całego okresu trwania przygotowania zawodowego.

Do odmiennych rezultatów nie prowadzi także wykładnia celowościowa art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Celem tego unormowania jest zachęcenie pracodawców do prowadzenia praktycznej nauki zawodu (przygotowania zawodowego młodocianych) poprzez przyznanie tym pracodawcom dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych. Wydatkowanie środków publicznych na ten cel ustawodawca uzależnił jednak od posiadania przez osobę prowadzącą przygotowanie zawodowe kwalifikacji. Chodzi bowiem nie tylko o zwiększenie możliwości kształcenia dla młodocianych, ale o możliwość uczestniczenia przez młodocianych w przygotowaniu zawodowym na poziomie, który mogą zapewnić osoby prowadzące posiadające wymagane kwalifikacje. Interpretacja celowościowa potwierdza efekt wykładni językowej i systemowej. Ze wszystkich instrumentów służących odczytaniu treści normy art. 70b ust.1 pkt 1 wynika zatem, że dofinansowanie przysługuje, gdy przygotowanie zawodowe było prowadzone przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje, a więc młodociani uczestniczyli w zajęciach prowadzonych przez osoby mające kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego. Legitymowanie się przez osobę prowadząca zajęcia kwalifikacjami dopiero po zakończeniu przygotowania zawodowego nie tylko nie stanowi realizacji przesłanki z art. 70b ust.1 pkt 1 ustalonej w drodze wykładni gramatycznej, ale jest także nieprzydatne z punktu widzenia celu omawianej normy. Byłoby właśnie jedynie formalnym potwierdzeniem posiadania kwalifikacji w chwili rozstrzygania. To zaskarżonemu wyrokowi, a nie decyzjom administracyjnym, można postawić zarzut podjęcia próby formalistycznego odczytania brzmienia normy art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Dodać przy tym raz jeszcze warto, że próba ta nie była uprawniona także z punktu widzenia wykładni językowej tej normy.

W analizie instytucji dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych nie można nie dostrzegać dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych związanego z interpretacją i stosowaniem poprzedniej regulacji ustawowej w tym zakresie, tj. art. 27c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.). Pamiętać należy o różnicach obu regulacji dotyczących rodzaju preferencji (ulga podatkowa – dofinansowanie), czy też osób prowadzących przygotowanie zawodowe (sam pracodawca – pracodawca oraz osoba prowadząca zakład w jego imieniu i osoby zatrudniona u pracodawcy). Hipotezy przepisów art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz art. 27c ust.2 zdanie pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie wymagania posiadania przez osoby prowadzące szkolenie (przygotowanie zawodowe) kwalifikacji, określonych w przepisach odrębnych, są podobne. Warto więc przypomnieć, że na tle art. 27c ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ugruntowany był pogląd o wymogu posiadania kwalifikacji w całym okresie szkolenia i braku podstaw do dzielenia okresu szkolenia na część, w której ulga nie przysługiwała z powodu braku kwalifikacji pracodawcy i część, w której ulga przysługiwałaby, z powodu uzyskania przez pracodawcę kwalifikacji w trakcie szkolenia (por. m.in.: wyrok NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FSK 446/04, ONSA i wsa 2005/2/44; wyrok NSA z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt FSK 499/04, niepublikowany, treść [w} System Informacji Prawnej LEX nr 147417; wyrok NSA z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1220/05, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 264417; wyrok NSA z dnia 29 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 13/07, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 471077; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 9 września 2001 r., sygn. akt FPS 9/01, ONSA 2002/1/6). Stanowisko wyrażone w niniejszym wyroku nie jest więc radykalnym, gwałtownym zwrotem orzecznictwa w ocenie instytucji prawnomaterialnych promujących pracodawców prowadzących przygotowanie zawodowe młodocianych. Nie można co prawda tych instytucji utożsamiać, ale nie można zapominać, że wprowadzenie możliwości dofinansowania kosztów kształcenia nastąpiło po likwidacji tzw. ulgi uczniowskiej i w zamian za tę ulgę (por. Adam Bartosiewicz, Ryszard Kubacki "PIT. Komentarz", komentarz do art. 27(c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, LEX 2010, Wyd. II). Dotychczas powiedziane prowadzi do wniosku, że zgodnie z art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.), wymogiem przysługiwania dofinansowania kosztów kształcenia jest prowadzenie przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą przez cały okres przygotowania zawodowego kwalifikacje, określone w odrębnych przepisach.

Naruszenie zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego, tj. art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty miało wpływ na wynik sprawy. W niezakwestionowanym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym, polegającym na uzyskaniu przez pracodawcę kwalifikacji dopiero w trakcie trwania przygotowania zawodowego, należało oddalić skargę, a nie uchylić decyzje obu instancji. Takie naruszenie przepisów postępowania jest jednak naruszeniem innym, niż naruszenie, o którym mowa w art. 188 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt OSK 81/04, OSP 2004/11/135 z glosą aprobującą Barbary Adamiak). Naczelny Sąd Administracyjny nie przyjął nadto, aby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiadało wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a.

W tej sytuacji nie było przeszkód do zastosowania art. 188 P.p.s.a., a więc uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od S. C. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kosztów postępowania kasacyjnego.