Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1032/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, 145 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Dnia 29 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Poznaniu Z. P. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...], nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] września 2016 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania I. Z. (dalej: "strona") od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] grudnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu [...] grudnia 2014 r. w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w K. ustalono, że w lokalu "Punkt z automatami do gier", przy ul. [...] w K., znajdują się podłączone do sieci i gotowe do gry urządzenia o nazwie Magic Games II nr [...], Magic Games bez numeru oraz Hot Spot Admiral nr [...], przypominające swoim wyglądem automaty do gier, na których urządza się gry na automatach w rozumieniu ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Na każdym automacie znajdowała się informacja z nazwą: "[...] Sp. z o.o., [...]". Przesłuchana w charakterze świadka E. G. – pracownik punktu, zeznała, że nie posiada umowy najmu powierzchni użytkowej na powyższe automaty. W zeznaniach wskazała natomiast na szefa R[...], którego nazwiska nie zna, a od którego otrzymała klucze serwisowe i który przekazał pieniądze na wypłaty dla osób grających na automatach.

Postanowieniem z [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął z urzędu wobec strony postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, aby – po przeprowadzonym postępowaniu – decyzją z [...] grudnia 2015 r. wymierzyć z tego tytułu stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji prócz ustaleń poczynionych w toku kontroli przywołał dopuszczony jako dowód i włączony do akt sprawy materiał z postępowania przygotowawczego o sygn. [...] w postaci: – opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki sporządzonych na podstawie oględzin powyższych automatów do gier, – protokołów przesłuchań w charakterze świadków E. G. z [...] grudnia 2014 r. i [...] stycznia 2015 r., K. K. z [...] lutego 2015 r., I. Z. z [...] lutego 2015 r. i R. C. z [...] lutego 2015 r., – odręcznych zapisów dotyczących wygranych, – pisma spółki [...] Sp. z o.o. z [...] stycznia 2015 r. wraz z umową leasingu operacyjnego i fakturą [...], oraz – umowy najmu z [...] listopada 2014 r. zawartej pomiędzy I. Z. a [...] Sp. z o.o.

Ponownie przesłuchana w charakterze świadka E. G. w dniu [...] stycznia 2015 r. zeznała między innymi, że nie wie kto jest właścicielem automatów, a jako osobę, z którą się kontaktowała w ich sprawie wskazała Rafała, który miał także wypłacać wygrane. Również przesłuchana [...] lutego 2015 r. K. K. (pracownik punktu) zeznała, że nie wie kto jest właścicielem automatów, lecz jako szefa wskazała Rafała – nazwiska nie zna. Przesłuchany [...] lutego 2015 r. R. C. zeznał, że zna właściciela lokalu mieszczącego się w K.. Zna także osoby pracujące w tym punkcie, którymi są K. i E.. Osoby te zatrudniała spółka [...]. Spółka ta była także właścicielem zatrzymanych automatów. I. Z. przesłuchana [...] lutego 2015 r. zeznała z kolei, że jest właścicielem lokalu mieszczącego się w K. przy ul. [...]. Lokal ten wynajmowała od [...] listopada 2014 r. W sprawie lokalu skontaktował się z nią Rafał, którego nazwiska nie pamięta. Pod koniec października po obejrzeniu lokalu Rafał zdecydował się na jego wynajęcie. Poinformował również o celu wynajęcia – miały się tam odbywać gry na dwóch automatach. Kwotę najmu ustalono w wysokości [...] zł miesięcznie. W dniu [...] listopada 2014 r. Rafał przyjechał z gotowym drukiem umowy. Świadek wypełniła własnoręcznie wykropkowane pola tego druku, datę, adres i kwotę, a następnie podpisała umowę. Umowa była już podpisana przez najemcę. Rafał poinformował, że działa w imieniu [...] Sp. z o.o. Umowa ta była jedyną umową, którą świadek zawarła ze spółką [...]. Oprócz zapisów zawartych w umowie nie było żadnych dodatkowych ustaleń dotyczących użytkowania lokalu pod kątem wstawienia automatów. W celu rozliczenia się z warunków umowy świadek wystawiała rachunek, który zostawiała u mamy – zamieszkałej w K., ul. [...]. Tam odbierał go Rafał i uiszczał należną kwotę – [...] zł miesięcznie.

Jak podał organ celny umowa, którą pozyskano w trakcie postępowania o sygn. akt [...], zatytułowana jako "umowa najmu", zawarta została [...] listopada 2014 r. pomiędzy I. Z., zwaną wynajmującym, a spółką [...] Sp. z o.o. z siedzibą [...], zwaną najemcą. Zgodnie z § 1 przedmiotem umowy był lokal użytkowy o powierzchni 27 m2 położony w K. przy ul. [...], co do którego wynajmujący oświadczył, że jest jego własnością. Z § 2 ust. 1 umowy wynika, że najemca będzie wykorzystywał lokal na prowadzenie gier na automatach losowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Jak stanowi dalsza część umowy (§ 3) strony ustalają miesięczny czynsz należny wynajmującemu z tytułu najmu lokalu w kwocie [...]zł. Czynsz za każdy miesiąc płatny będzie do 10 dnia miesiąca na podstawie rachunku wystawionego przez wynajmującego. Najemca zawrze stosowne umowy z dostawcami mediów i będzie ponosić wszelkie koszty bieżącej eksploatacji, a także wpłaci kaucję w wysokości jednomiesięcznego czynszu w dniu zawarcie umowy.

Organ I instancji, powołując się na powyższy materiał dowodowy, stwierdził, że gry na przedmiotowych urządzeniach spełniają kryteria wymienione w art. 2 ust. 3-5 ustawy o grach hazardowych, to jest są to gry na automatach. Gry te odbywały się na urządzeniach elektronicznych symulujących gry na klasycznych automatach bębnowych, zostały zorganizowane w celach komercyjnych (odpłatnie i dla zysku) o wygrane pieniężne lub rzeczowe (prowadzą do wygranej w postaci punktów, które można wypłacić kończąc prowadzenie gier bądź prowadzić za te punkty kolejne gry), w których gra zawiera element losowości. Grający nie ma żadnego wpływu na końcowy wynik pojedynczej gry. Jako urządzającą gry na tych automatach należy natomiast w ocenie organu uznać stronę, która współuczestniczyła w tym urządzaniu, co najmniej przez zapewnienie odpowiednich warunków do uruchomienia automatów, przeznaczając do tego swój lokal. Wynajęła powierzchnię lokalu celem wstawienia automatów, czerpiąc z tego tytułu korzyści finansowe. Zezwalając na wstawienie automatów do swojego lokalu strona udostępniła te urządzenia osobom trzecim i umożliwiła im prowadzenie gier na automatach. Gdyby właścicielka lokalu nie zgodziła się na jego wynajęcie, to nie miałoby miejsce urządzanie gier.

Dyrektor Izby Celnej utrzymując w mocy, na skutek złożonego odwołania, decyzję organu I instancji wskazał, że 16 maja 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, o sygn. II GPS 1/16, w której stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamenty Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z tą dyrektywą i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Wykładnia zawarta w powyższej uchwale co prawda ma moc wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych i formalnie nie wiąże organów administracji publicznej oraz stron postępowania, jednakże zdaniem organu jest on pośrednio związany mocą prawną tej uchwały, bowiem swoją interpretacją nie jest w stanie przełamać zawartej w niej wykładni. Organy administracji akceptują wykładnię przyjętą w uchwale, bowiem w przeciwnym razie ich rozstrzygnięcie oparte na wykładni sprzecznej ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale NSA zostanie uchylone w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że gry urządzane na powyższych automatach były grami losowymi w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Toczyły się o wygrane rzeczone oraz pieniężne, a ponadto były organizowane w celach komercyjnych, to znaczy dla osiągnięcia zysku. Organ ten podkreślił przy tym, że prowadząc postępowanie w sprawie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry posiada kompetencje do dokonania własnych ustaleń w zakresie występowania w danej sprawie przesłanki do wymierzenia tej kary i w ramach tych ustaleń może dokonywać samodzielnej oceny gier na określonym urządzeniu. Jeżeli w jakiejś grze można wyodrębnić wszystkie cechy, które zostały dla niej zdefiniowane w ustawie o grach hazardowych, to nie sposób uzależniać wyniku postępowania prowadzonego przed organem celnym od rozstrzygnięcia charakteru danej gry przez Ministra Finansów.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej nie ma także wątpliwości, że to strona urządzała gry na tych automatach. Organ celny zwrócił uwagę na umowę najmu z [...] listopada 2014 r. oraz stwierdził, że gdyby strona nie udostępniła powierzchni swojego lokalu pod te automaty, to niemożliwa byłaby jakakolwiek gra na tych urządzeniach. Niepodważalnym jest bowiem to, że przez odpłatną zgodę na wprowadzenie automatów do gier do lokalu, umożliwianie gry na tychże automatach, a także zasilanie ich energią elektryczną, odwołująca urządzała na nich gry poza kasynem gry w związku z czym podlega karze pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 1 w zw. ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych przez błędną wykładnię "urządzającego gry" jako pojęcia obejmującego podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności, a tym samym niezasadne objęcie skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 tej ustawy, 2) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych przez jego zastosowanie podczas, gdy wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 tej ustawy przepis ten stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, a w konsekwencji braku notyfikacji nie może być stosowany, zaś postępowanie powinno zostać umorzone.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

W piśmie procesowym z [...] marca 2017 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzutu podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez brak prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego i błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca udostępniła automaty do gry osobom trzecim oraz zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego przejawiające się w braku ustalenia okoliczności, że skarżąca niezwłocznie po powzięciu informacji, iż działalność prowadzona przez najemcę może być niezgodna z prawem, wypowiedziała umowę najmu. Skarżąca podniosła, że jej głównym źródłem dochodu jest wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę, natomiast czynsz z najmu lokalu, który od listopada 2014 roku wynajęła spółce [...] Sp. z o.o., stanowi dodatkowe źródło dochodu. W każdym bądź razie skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, a zwłaszcza nigdy nie prowadziła działalności w zakresie urządzania gier na automatach. Skarżąca jedynie wynajęła lokal, który najemca miał wykorzystywać do prowadzenia takich gier. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżąca nie podjęła żadnych innych działań.

Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 29 marca 2017 r., skarżąca wniosła i wywiodła jak dotychczas. Prokurator Prokuratury Regionalnej w Poznaniu, który zgłosił swój udział w sprawie, podzielił stanowisko skarżącej w zakresie błędu organu przy przyjęciu, że była ona urządzającą gry w wynajmowanym lokalu. W ocenie Prokuratora udostępniła ona jedynie lokal, nie podejmując żadnych innych czynności, które wyczerpywałyby definicję urządzającego gry. Prokurator nie podzielił jednak stanowiska skarżącej w pozostałym zakresie, w szczególności co do braku możliwości zastosowania przepisów z uwagi na brak ich notyfikacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione na jej poparcie zarzuty zasługują na aprobatę.

W pierwszej kolejności odnieść trzeba się do najdalej idącego zarzutu oparcia zaskarżonej decyzji na art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: "u.g.h."), które w ocenie skarżącej stanowią "regulacje techniczne" w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE nr 204, poz. 37 ze zm., dalej: "dyrektywa 98/34/WE"), a w konsekwencji, wobec braku notyfikacji projektu ustawy Komisji Europejskiej, nie mogą być stosowane.

Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w takim przypadku wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Art. 14 ust. 1 u.g.h. stanowi natomiast, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Jednocześnie zgodnie z art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej.

Odnosząc się do spornego w tym względzie zagadnienia, czy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE należy wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., o sygn. akt II GPS 1/16 (uchwała ta dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej NSA stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – stanowiący podstawę wydania poddanego sądowej kontroli aktu – nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Jak uznał NSA przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie, oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.

Powołana uchwała ma wiążący charakter w niniejszej sprawie, zgodnie bowiem z art. 269 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że z treści przytoczonego przepisu procesowego wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 1474/14, CBOSA). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela natomiast tezy powołanej uchwały i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego.

W uzasadnieniu wspomnianej uchwały NSA wyjaśnił m.in., że jakkolwiek w wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, oceniono art. 14 u.g.h. jako przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE (pkt 25 wskazanego orzeczenia), to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że zawarte w tym wyroku wytyczne wprost odnosiły się do takich przepisów krajowej ustawy o grach hazardowych, które "mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry" – nie zaś, co należy podkreślić, automatów do gier hazardowych w ogólności. Dopiero ustalenie, "iż wprowadzają one warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów" uzasadniało ich ocenę jako przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Niezależnie od tego, że przepis taki jak art. 14 ust. 1 u.g.h. uznano za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE – brak jest podstaw do wnioskowania o istnieniu dalej idących konsekwencji wyroku w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, niż te wynikające z jego treści oraz z treści wytycznych, które wprost i wyraźnie adresowane są do sądu krajowego. NSA w omawianej uchwale wyjaśnił także, że TSUE rozstrzygając na podstawie powierzonych mu kompetencji spór o treść prawa unijnego – z uwagi na zakres posiadanych kompetencji orzeczniczych, obejmujących na zasadzie wyłączności wiążące rozstrzyganie sporów o treść (interpretację) prawa unijnego oraz jego ważność, nie mógł wkraczać w domenę, która została zastrzeżona dla sądów krajowych. Na tym tle za uzasadniony uznano wniosek, że zakres związania omawianym wyrokiem TSUE z natury rzeczy ogranicza się do wykładni prawa unijnego, to jest do określonego w tym orzeczeniu sposobu rozumienia art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Rzeczą sądu krajowego jest natomiast ustalenie – co stanowi kwestię o charakterze stricte jurydycznym – czy przepisy ustawy o grach hazardowych, jako "potencjalnie" techniczne, rzeczywiście wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktu. Ustalenie to mieści się bowiem w zakresie tej unijnej funkcji sądów krajowych, która wiąże się z obowiązkiem dokonania przez sąd krajowy oceny, czy państwo członkowskie ustanawiając przepisy techniczne wykonujące dyrektywę notyfikowało te przepisy Komisji Europejskiej lub dopełniło reguły standstill.

W konkluzji NSA stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – jako niekwalifikujący się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE – nie jest przepisem technicznym, a w konsekwencji nie podlegał obowiązkowi notyfikacji. NSA wyjaśnił, że omawiany przepis nie ustanawia żadnego rodzaju zakazu produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazu świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług. Ustanowionej w nim sankcji wiążącej się z działaniem polegającym na urządzaniu gier niezgodnie z przyjętymi zasadami i bezpośrednio ukierunkowanej na zapewnienie respektowania tych zasad, nie sposób byłoby i tak łączyć z przywołanym "zakazem użytkowania". Przepis ten bowiem, gdy chodzi o ustanowione w nim przesłanki nałożenia kary pieniężnej, nie ingeruje w same możliwości dopuszczalnego przeznaczenia produktu, pozostawiając miejsce jedynie na jego marginalne zastosowanie w stosunku do tego, którego można byłoby rozsądnie oczekiwać.

Jako że, wbrew argumentacji przedstawionej w skardze, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie stanowi przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, organ celny zobowiązany był prowadzić postępowanie w przedmiocie nałożenia kary finansowej przewidzianej tym przepisem, który może być skutecznie stosowany stanowiąc sankcję w przypadku urządzenia gier na automatach poza kasynem gry. Zastosowanie tej regulacji wymaga jednakże stwierdzenia, że osoba, na którą nałożona zostaje rzeczona kara jest osobą "urządzającą gry" na automatach. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest bowiem adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.

Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać przyjdzie, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć jak: "utworzyć, uporządkować, zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 rok) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów) w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., co umknęło uwadze organu celnego w ramach kontrolowanej sprawy, jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; CBOSA).

Uznanie osoby fizycznej za "urządzającego gry" w rozumieniu analizowanego przepisu, każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka podejmowała czynności polegające m.in. na opisanych wyżej aktywnych działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych.

Zdaniem Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy, na gruncie całokształtu zgromadzonego w niej materiału dowodowego i poczynionych w oparciu o ten materiał ustaleń faktycznych, nie sposób przyjąć, aby skarżąca "urządzała gry" na przedmiotowych automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że działalność skarżącej ograniczała się w tym względzie wyłącznie do wynajęcia lokalu spółce [...] Sp. z o.o. (najemca) w zamian za miesięczny czynsz najmu w kwocie [...]zł (umowa najmu z [...] listopada 2014 r., zwłaszcza jej § 1 ust. 1 i § 3 ust. 1). Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika natomiast, aby skarżąca miała podejmować jakąkolwiek aktywność odnośnie umieszczonych w tym lokalu – przez najemcę – automatów. Błędne jest przede wszystkim założenie organu celnego, że to skarżąca automaty te udostępniała. Skoro skarżąca w rzeczonym lokalu nie prowadzi żadnej działalności i został on w całości oddany do używania spółce [...], to nie skarżąca była podmiotem, który umożliwiał dostęp do tych urządzeń. Skarżąca nie stwarzała także technicznych, ekonomicznych czy organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie powyższych urządzeń i ich używanie. Zwłaszcza to nie skarżąca, jak wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu – to jest z naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej – stwierdził Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, zasilała te automaty w energię elektryczną. Obowiązek zawarcia stosownych umów z dostawcami mediów i ponoszenia wszelkich kosztów bieżącej eksploatacji spoczywał wprost na spółce [...] (§ 3 ust. 3 umowy). Przeciwko powyższym twierdzeniom nie świadczy także to, że skarżąca posiadała wiedzę i wyraziła zgodę na to, aby najemca wykorzystywał wynajęty lokal na prowadzenie gier na automatach (§ 2 ust. 1 umowy). Sama zgoda na prowadzenie przez najemcę określonego rodzaju działalności gospodarczej w wynajmowanym lokalu nie świadczy bowiem o tym, że wynajmujący staje się współprowadzącym tę działalność gospodarczą. Strony umowy najmu mogą określić sposób używania najętej rzeczy, co stanowi zresztą typowy element umowy najmu (por. m.in. art. 666 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), lecz wbrew stanowisku organu celnego ma to istotne znaczenie jedynie dla wzajemnych relacji, jakie łączą te strony w ramach zawiązanego stosunku najmu, a w żadnej mierze nie świadczy per se o podjęciu przez nie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać zatem trzeba, że organ celny błędnie wskazał na skarżącą jako urządzającą gry na przedmiotowych automatach, nieprawidłowo stosując wobec niej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Działalność skarżącej ograniczała się wyłącznie do wynajęcia lokalu użytkowego i nie wykazywała jakiegokolwiek istotnego udziału w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. Wymierzenie skarżącej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. nie znajduje wobec tego oparcia w okolicznościach kontrolowanej sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., w punkcie I. sentencji wyroku uchylono decyzje organów obu instancji. Jednocześnie, na podstawie 145 § 3 P.p.s.a., z uwagi na zaistnienie podstawy do umorzenia postępowania (art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej), w punkcie II. sentencji wyroku postępowanie to umorzono. Skoro okazało się, że skarżąca nie urządzała gier na automatach objętych kontrolą przeprowadzoną przez organ celny odpadł przedmiot, o którym organ ten miałby rozstrzygać w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. O kosztach postępowania postanowiono w punkcie III. wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.