Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 677/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 12 września 2006r r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) WSA Grażyna Firek Protokolant Grażyna Grzesiak. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lutego 2003r., [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. W. kwotę 10 zł (dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13.02.2003 r., znak [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 83 ust. 2 prawa budowlanego /Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz, 1126 ze zm./ oraz art. 138 § l pkt l k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...].12.2002 r. znak [...] nakazującej mu dokonanie rozbiórki budynku gospodarczego wzniesionego we wschodniej stronie działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości U. gm. N. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości

W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, co następuje:

W wyniku interwencji J. S. organ I instancji przeprowadził w dniu [...].06.2002 r. oględziny na działce nr ewid. gr, [...] w U. gm. N. Na ich podstawie stwierdzono, że na działce tej istnieje m.in. budynek gospodarczy o wymiarach 13,7 x 5,65 m usytuowany w odległości 1,90 m od wschodniej granicy działki. Od strony wschodniej budynek posiada na części długości ścianę murowaną z pustaków żużlowo - betonowych do pełnej wysokości, a na części długości - ścianę murowaną do wysokości 1,5 m od poziomu terenu, zaś powyżej ścianę drewnianą. Ściany północna, południowa i zachodnia wykonane są do wysokości 1,5 m jako murowane, a powyżej jako drewniane. Dach na budynku jest jednospadowy, konstrukcji drewnianej, kryty blachą trapezową, W ścianie od strony zachodniej istnieją drzwi i trzy wrota wjazdowe. Wewnątrz budynku są dwa pomieszczenia. W trakcie oględzin M. W. przedstawił pismo Urzędu Gminy w N. z dnia [...]. 06. 2002 r. informujące o braku sprzeciwu wobec zgłoszonego przez niego zamiaru wykonania robót polegających na wymianie pokrycia dachowego na istniejącym budynku gospodarczym z dachówki na blachę trapezową, a nadto oświadczył, że około 1982 r. dokonał remontu części południowej budynku gospodarczego, a w 2001 r. wykonał remont części północnej przedmiotowego budynku i wymienił pokrycie dachowe. Remont polegał na wymianie ścian konstrukcji drewnianej i pokrycia. J. S. natomiast wniósł do protokołu oględzin, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany od podstaw w 2001 i 2002 r.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie M. i T. W. złożyli do akt pismo, w którym wyjaśnili, że obecny budynek gospodarczy wybudowany został w latach 1950 - 1951 jako inwentarski. W 1980 r. M. W. i otrzymał pozwolenie na budowę nowego budynku obory, a po jej wybudowaniu dokonał w starym budynku obory niewielkich zmian remontowych w latach 1980 - 1983 oraz 1993 - 1994, powiększył otwory drzwiowe, przemurował niektóre fragmenty ścian, częściowo wymienił krokwie i zaczął użytkować przedmiotowy budynek jako gospodarczy do przechowywania maszyn rolniczych. Wobec rozbieżnych oświadczeń stron dotyczących daty powstania budynku organ I instancji wezwał i przesłuchał na rozprawie administracyjnej wskazanych przez strony postępowania świadków. Wobec różniących się diametralnie zeznań świadków, co do istotnych okoliczności, organ I instancji dokonał w dniu [...] października 2002 r. kontroli obiektu i stwierdził, że w południowej jego części stan i sposób powiązania ścian obiektu świadczy o tym, że wykonywane były jednocześnie. Podczas tej kontroli organ I instancji na podstawie stanu więźby dachowej i drewnianych ścian doszedł do wniosku, że nie mogły one być wykonane w latach 1993 - 1994. Z dokonanych ustaleń organu I instancji wynika, że w miejscu obecnie istniejącego budynku istniał stary drewniany budynek obory, który został rozebrany około 1992 r. Część południowa obecnie istniejącego budynku została wybudowana w 1999 r. Część północna powstała w 2000 r., o czym zeznał sam M. W. Realizacja każdej z tych części wymagała uprzedniego pozwolenia na budowę, a wykonanie tych robót bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w latach 1999 - 2002 stanowiło samowolę budowlaną, i one podlegały nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 prawa budowlanego.

Odwołanie od tej decyzji złożył M. W. podnosząc, że budynek gospodarczy wybudowany został częściowo w latach osiemdziesiątych i dobudowany w latach 1993 - 1994, a obydwie części budynku stanowią całość. Skarżący twierdzi, że przedkładał organowi l instancji pisemne dowody i zeznania świadków, których organ ten nie uznał. W czasie rozprawy administracyjnej był zdenerwowany i nie pamięta jakie daty wówczas podawał, a pomyłkę swoją odkrył dopiero gdy otrzymał decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w tej sprawie. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Odwołujący się ma pretensje do organu o to, że wobec rozbieżnych oświadczeń stron przeprowadził rozprawę administracyjną, a tymczasem ten właśnie sposób zbierania dowodów w sprawie jest dopuszczony przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Podczas rozprawy M. W. składał oświadczenia pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, a protokół rozprawy jest dokumentem urzędowym. Z tych powodów zaskarżoną odwołaniem decyzję utrzymano w mocy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, M. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił jej naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na zastosowaniu do zaistniałego stanu faktycznego art. 48 prawa budowlanego oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez nie wskazanie, w sposób wyczerpujący faktów, które eliminowały zastosowanie trybu postępowania z art.50 pkt l ust.3 i art. 51 pkt l ust, 2 prawa budowlanego. Ponadto zarzucił naruszenie art. 29 p. budowlanego. W uzasadnieniu skargi M. W. podał, że przedmiotowy budynek gospodarczy w wyniku prac remontowych został rozbudowany w latach 1982 - 2001, co zostało stwierdzone zeznaniami świadków wskazanych przez skarżącego, w szczególności E. M., A. W. i I. P. W trakcie postępowania administracyjnego wskazywał on, że budynek podlegał przebudowie na przestrzeni kilkunastu lat, a ostatnie prace remontowe miały miejsce w 2002 r, na co wskazuje pismo z Urzędu Gminy w N. Zdaniem skarżącego wyklucza to możliwość zastosowania art. 48 prawa budowlanego. Ponadto skarżący podniósł, że w jego sprawie należało zastosować art. 29 ust. l pkt. l prawa budowlanego, ponieważ budynek uzupełniał zabudowę zagrodową w ramach istniejącej zabudowy siedliskowej. Zarzucił również nieprecyzyjne sformułowanie zaskarżonej decyzji. Nakazuje ona bowiem rozbiórkę budynku gospodarczego wzniesionego we wschodniej stronie działki nr 39, podczas gdy skarżący wykazał, że w tej części działki stał budynek gospodarczy wybudowany w latach 1950 -1951 i wielokrotnie przebudowywany. Zdaniem skarżącego w tej sytuacji nie można nakazu rozbiórki odnieść do całego budynku,

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego organy nadzoru budowlanego ustaliły, że w miejscu obecnie istniejącego budynku gospodarczego istniał stary drewniany budynek obory z dachem dwuspadowym, rozebrany całkowicie około 1992 r. Nie zaprzeczają temu wskazani przez skarżącego świadkowie. Wbrew twierdzeniom skarżącego każda z części przedmiotowego budynku wymagałaby do jej prawowitego wzniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ każda z części osobno budowana w różnym czasie posiada powierzchnię zabudowy większą niż 35 m2 i rozpiętość większą niż 4,80 m, co wyklucza zastosowanie art. 29 i 30 prawa budowlanego. Wykonanie budowy przedmiotowego budynku w latach 1999 - 2002 bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, a wobec tego prawidłowe było wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, o której mowa w art. 48 prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 97 par l ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz, U, Nr 153, poz, 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Skardze nie można odmówić słuszności. Nie zostały bowiem wyjaśnione podstawowe dla rozstrzygnięcia w sprawie nakazu rozbiórki okoliczności, co stanowi naruszenie zarówno art. 7 jak i art. 77 k.p.a, W szczególności nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości kiedy został wzniesiony przedmiotowy budynek gospodarczy względnie jego poszczególne części. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla przyjętej kwalifikacji prawnej samowoli budowlanej. Obowiązek zastosowania rygoru z art. 48 prawa budowlanego dotyczy obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednakże trzeba mieć na uwadze, że przepis ten ma charakter restytucyjny, a nie represyjny. Oznacza to, że można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Nic ponadto. Bowiem istotą tego przepisu jest przywrócenie obiektu do poprzedniego stanu, /wyrok NSA IV SA 394/98, OSP 2001/7-8/107/. W niniejszej sprawie ustalenia organów obu instancji są dowolne. Nie oparte na odnośnych dowodach. Zarówno organ I jak i II instancji przytoczył jedynie w uzasadnieniu decyzji, zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków, nie dokonując analizy tych zeznań, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 par 3 k.p.a. Uzasadnienie powinno zawierać bowiem wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione; dowodów, na których oparł ustalenia oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ rozstrzygając sprawę musi zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Jeżeli zeznania świadków różnią się w sposób istotny, to organ musi ustosunkować się do ich treści i podać, które z nich ocenił jako wiarygodne oraz przyczyny z powodu których pozostałym odmówił wiarygodności. Jak wynika z akt sprawy i z przytoczonych w uzasadnieniu zeznań świadków istnieją diametralne różnice w treści ich zeznań. Wobec tych różnic organy nie zajęły stanowiska. W szczególności nie wskazały, którym z tych zeznań świadków odmówiły przymiotu wiarygodności i dlaczego, W gruncie rzeczy rozstrzygnięcie zostało oparte tylko na wyniku oględzin przedmiotowego obiektu dokonanych w dniu [...]. 10. 2002 r., a dotyczących m.in. stanu technicznego; więźby dachowej i drewnianych ścian., w czasie których stwierdzono, że dobry ich stan i wygląd świadczą nie mogły być wykonane w latach 1993/94. Ta konstatacja jest zapewne trafna, lecz dalsze wnioski nie wytrzymują krytyki. Jeżeli bowiem znajdujący się w aktach opieczętowany pieczęcią Urzędu Gminy N. projekt zakresu prac remontowych wraz z załączonymi w części graficznej "projektem zakresu prac remontowych" z września 2001 r. sporządzony przez R. J. posiadającego uprawnienia budowlane, /brak numeracji akt uniemożliwia wskazanie projektu/ - był zgłoszeniem o jakim mowa w art. 30 p. budowlanego i przy braku sprzeciwu władzy budowlanej został wykonany przez inwestora (bark w tym przedmiocie ustaleń), to jest oczywistym, że stan techniczny dachu w dniu naoczni ([...]. 10. 2002 r.) prawidłowo został rozpoznany, jako dobry. Jednakże kwalifikacja tych robót, jako samowola budowlana bez analizy wskazanych dokumentów i poczynienia ustaleń faktycznych w tym zakresie, jest przedwczesna. Trzeba też stwierdzić, że wyrażony pogląd w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, iż na każdą z wybudowanych ścian konieczne było pozwolenie i dlatego wszystkie choć budowane w różnym czasie podlegają rozbiórce jest dużym uproszczeniem, zwłaszcza wobec niezweryfikowanych twierdzeń skarżącego, że ściana południowa dawnego budynku gospodarczego wzniesionego w latach osiemdziesiątych zgodnie pozwoleniem na budowę obejmującą budynek obory, jako uzupełnienie istniejącej zabudowy zagrody, została wykorzystana i jest ona nadal w obecnie istniejącym budynku. Dokonując ustaleń faktycznych organy nie ustosunkowały się również do znajdującej się w aktach sprawy decyzji z dnia [...].02. 1980 r., Nr [...] Urzędu Gminy N. udzielającej pozwolenia na budowę budynku obory, jako uzupełnienia istniejącej zabudowy zagrodowej, wraz z załączonym szkicem sytuacyjnym. Dysponując takim szkicem sytuacyjnym z 1980 r. oraz planem zagospodarowania wg istniejącego stanu na dzień [...]. 05. 2002 z uwidocznieniem przedmiotowego obiektu dawnej obory, sporządzonym przez R. J. można było dokonać porównania badanego obiektu i skonfrontować go stanem z natury w czasie naoczni z udziałem biegłego jeżeli na podstawie zeznań świadków w ocenie organu nie będzie możliwe ustalenie czasu budowy względnie remontu poszczególnych ścian przedmiotowego obiektu gospodarczego. O ile po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazałoby się, że zgodnie z twierdzeniami skarżącego obiekt ten, jako obora został wzniesiony w latach 1980-83, w ramach uzupełnienia zabudowy zagrodowej, a następnie remontowany w latach 1992-94 pod zmianę przeznaczenia; na budynek gospodarczy do przechowywania narzędzi i maszyn, - to będzie należało mieć na uwadze, że zgodnie z art. 103 ust. l i 2 prawa budowlanego z 1994 r., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy ustawy, z tym, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Do tych obiektów stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe. Stosownie zaś do treści art. 37 ust. l pkt l i 2 prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1/ znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2/ powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Dla podjęcia więc w przedmiotowej sprawie decyzji, co do istoty sprawy, i koniecznym będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie dla wyjaśnienia wskazanych wyżej kwestii i zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdzając, naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 77 oraz art. 107 par 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par l pkt l lit "c" i art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylając decyzję obu instancji wydanych w ramach postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.