Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 735/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 77 par 1, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 2a, art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 735/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r., sprawy ze skargi H.C., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 21 kwietnia 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, , , - skargę oddala -,


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 5 lutego 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z 23 listopada 2015 r., odmówił H.C. (dalej Strona, Skarżący), umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 70.676,71 zł., w tym:

- na ubezpieczenia społeczne - za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2011 r. w kwocie 24.692,99 zł i odsetki za zwłokę od tych składek w kwocie 15.909,00 zł, naliczonych na dzień 23 listopada 2015 r.,

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2006 r. do grudnia 2011 r. w kwocie 15.163,50 zł i odsetki za zwłokę od tych składek w kwocie 11.327,00 zł, naliczonych na dzień 23 listopada 2015 r.,

- na Fundusz Pracy – za okres od stycznia 2008 r do listopada 2011 r. w kwocie 2.174,22 zł i odsetki za zwłokę od tych składek w kwocie 1.410,00 zł, naliczonych na dzień 23 listopada 2015 r.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a, ust. 4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.; dalej: u.s.u.s.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 23 listopada 2015 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie wszystkich okoliczności mających wpływ na podjęcie decyzji w sprawie umorzenia należności i podał, że w trakcie postępowania zebrano zarówno dokumentację posiadaną z urzędu przez ZUS jak i przedstawioną przez Stronę. W oparciu o powyższą dokumentację organ ustalił, że Skarżący prowadząc działalność gospodarczą nie dopełnił obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okresy i w kwotach podanych w sentencji decyzji. Aktualnie Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej. W stosunku do Skarżącego obecnie nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Egzekucja była wszczęta, jednak z uwagi na niedopuszczalność postępowania egzekucyjnego, zostało ono w dniu 17 grudnia 2015 r. umorzone. Skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.449,05 zł brutto. Wysokość świadczenia, po uwzględnieniu potrąceń egzekucyjnych dokonywanych w kwocie 362,26 zł, wynosiła 854,38 zł. Obecnie jego wysokość oscyluje w kwocie około 1.086,00 zł. Zgodnie z przedłożonymi zeznaniami podatkowymi w 2013 roku Skarżący wykazał dochód z emerytury w kwocie 16.582,62 zł, zaś w 2014 roku – 16.982,10 zł. Skarżący nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel majątku nieruchomego oraz w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jako właściciel pojazdów mechanicznych. Skarżący oświadczył, iż pobiera świadczenie z opieki społecznej w kwocie 250 zł oraz spłaca zobowiązanie kredytowe w wysokości 270 zł miesięcznie.

Następnie organ wskazał, że na podstawie dokumentacji medycznej ustalono, iż Skarżący pozostaje w stałym leczeniu, ponadto oświadczył on, iż w związku z pogorszeniem stanu zdrowia, w Sądzie trwa postępowanie o przyznanie I grupy inwalidzkiej.

Dalej organ przeanalizował sytuację Wnioskodawcy i ocenił w oparciu o przesłanki warunkujące umorzenie należności wynikające z art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Organ podniósł, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi natomiast wyłącznie w przypadkach wymienionych enumeratywnie w ustawie, co wynika z art. 28 ust. 2 i ust. 3, w związku z art. 32 u.s.u.s. Organ przywołał treść ww. przepisów wskazując, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. Organ zważył, że sytuacja taka nie zachodzi w sprawie Skarżącego. Wynikać ma to ze względu na możliwość ponownego wdrożenia egzekucji z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia emerytury. Tym samym, zdaniem organu, brak jest podstaw formalnych, jak i merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu ww. należności na podstawie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s.

Kolejno organ przytoczył treść § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie MGPPS), stwierdzając, że Skarżący nie spełnił przesłanek z niego wynikających. Organ uznał, iż Strona nie udowodniła w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie będzie dysponowała środkami pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb bytowych oraz że w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej bądź po jej zawieszeniu wystąpiła klęska żywiołowa bądź inne nadzwyczajne zdarzenie spowodowało, iż spłata należności z tytułu składek pozbawia możliwości prowadzenia działalności. Organ uznał, że Storna wykazała wystąpienie przewlekłej choroby, jednak choroba ta nie pozbawia jej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie składek, gdyż dochodem tym jest regularnie wypłacana emerytura.

Strona złożyła zażalenie na powyższą decyzję wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek. Uzasadniając zażalenie Skarżący podniósł, iż wydana decyzja łamie postanowienia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Konstytucję RP. Podniesione zostało również to, iż od 2002 r. nie miał dostępu do dokumentacji otrzymywanej od organu ze względu na działania rodziny.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r. nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23; dalej: K.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ podał, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą – H.C. BIURO I. w okresie od co najmniej 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2011 r. Zgodnie z informacją z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej przedmiotowa działalność została z dniem 25 sierpnia 2014 r. formalnie wykreślona z przedmiotowego rejestru. Skarżący nie dopełnił obowiązku opłacania przewidzianych prawem składek na ubezpieczenia co spowodowało, że na koncie rozliczeniowym Skarżącego powstały zaległości, od których naliczono odsetki za zwłokę.

W pozostałym zakresie ustalenia organu II instancji dotyczące stanu faktycznego pokrywały się z ustaleniami organu I instancji.

Następnie organ przytoczył literalne brzmienie art. 28 ust. 2, 3, 3a u.s.u.s. nie stwierdzając żadnej z przesłanek umorzenia zadłużenia w trybie wynikającym z ww. przepisów, podzielając tym samym ustalenia i argumentację organu I instancji.

Organ wskazał ponadto, iż przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego".

Organ ocenił prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, stwierdzając jej prawidłowość.

Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o jej uchylenie oraz jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu. Skarżący uzasadniając skargę wskazał, że wydana decyzja łamie Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz Konstytucję RP. Podniósł, iż nie miał dostępu do dokumentów wydawanych przez organ oraz skrzynki pocztowej, co skutkowało brakiem możliwości odniesienia się do pism wysyłanych przez organ. Zakwestionował istnienie zaległości. Skarżący wskazał także na zły stan swojego zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji pismem z dnia 28 czerwca 2016 r. wniósł o odrzucenie skargi wniesionej przez Skarżącego ze względu na złożenie jej po terminie, a w przypadku uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu wniósł o oddalenie skargi.

Sąd postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 735/15 przywrócił termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2008 r., nr 163, poz. 1016).

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w punktach od 1 do 6, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie MGPPS nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Dokonując wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek" w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, kiedy nie zaistniała zdefiniowana ustawowo przesłanka "całkowitej nieściągalności", organ orzekający winien swoje stanowisko wszechstronnie i przejrzyście przedstawić, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Wyjaśnić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w przepisach art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z w/w przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 K.p.a., działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w K.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego też Sąd nie może, jakby tego chciał Skarżący, podjąć pozytywnej decyzji o umorzeniu jego należności wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 K.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.

Z akt administracyjnych wynika, że ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez Skarżącego na okoliczność jego sytuacji finansowej i osobistej. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Co istotne, przed wydaniem decyzji organ poinformował wnioskodawcę o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych wniosków, a zatem zgodnie z przepisami procedury zapewniono mu możliwość zajęcia stanowiska w przedmiocie wyników postępowania dowodowego.

W ocenie Sądu, należy przyznać rację organom rentowym, które stwierdziły, że w stosunku do Skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności wynikającej z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie musi mieć charakter trwały i nieprzemijający. Wskazać należy, że zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem Skarżącego. ZUS wskazywał w tym kontekście na fakt, że w stosunku do zaległości Skarżącego obecnie nie toczy się egzekucja, a tym samy żaden z organów egzekucyjnych, nie wypowiedział się co do ściągalności długu składkowego. Ponadto z uwagi na ujawniony składnik majątkowy jakim jest świadczenie emerytalne ZUS ma możliwość ponownego wdrożenia egzekucji z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia tego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, nie można zatem definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji.

Płatnik składek odpowiada zaś za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków, gdy nie ma możliwości wyegzekwowania należności. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

Zasadnie organy rentowe orzekające w sprawie stwierdzając, że w przypadku Skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność, przyjęły, że nie zaistniała również żadna z sytuacji stanowiących o możliwości umorzenia należności składkowych, pomimo nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego.

Podkreślić również należy, że organy orzekające słusznie przyjęły, że w sprawie nie wystąpiła przesłanki o których mowa § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPPS, a w szczególności przesłanka określona w ust. 1 pkt 3. Odnosząc się do tej przesłanki należy wskazać, że organy prawidłowo przyjęły, że Skarżący wykazał wystąpienie przewlekłej choroby. Bezspornym również jest, że choroba ta pozbawia Skarżącego możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów, jednak Skarżący niezależnie od wystąpienia choroby pobiera świadczenie emerytalne, które jak zasadnie podnosi organ I instancji "charakteryzuje regularność wypłat", tym samym przewlekła choroba, o której mowa w powyższym przepisie, nie pozbawiła Skarżącego możliwości uzyskiwania dochodów. W świetle przywołanego powyżej przepisu przewlekła choroba zobowiązanego bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, oceniana być może jedynie w odniesieniu do pozbawienia możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności.

Należy również podnieść, że źródłem powstania zaległości, była prowadzona w ubiegłych latach działalność gospodarcza. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z Krakowie z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12; publ. CBOSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższej okoliczności w orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10).

Odnosząc się do zarzutów skargi, które wskazują, że Skarżący kwestionuje fakt powstania zaległości ("preparowania" przez ZUS dowodu o zaległościach, świadomości istnienia zaległości), należy wskazać, że w postępowaniu o umorzenie zaległości nie można skutecznie podnosić zarzutów kwestionujących istnienie zaległości. Kwestię tę Skarżący może wyjaśnić z organem, zwracając się np. o wydanie stosownego zaświadczenia o wysokości zaległości, w którym organ szczegółowo powinien określić za jaki okres powstały zaległości oraz ich wysokość.

Z kolei odnosząc się do zarzutu dotyczącego konieczności posiadania przez decyzję "zgodę i podpisy obu stron" Sąd wyjaśnia, że decyzja administracyjna jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji publicznej opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie (M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Prawne formy działania administracji, [w:] Prawo administracyjne, 2009, s. 270-272, 275-280), tym samym decyzja administracyjna nie wymaga podpisu adresata decyzji.

Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Reasumując, należy jeszcze raz wyraźnie zaznaczyć, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej. W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń Skarżącego. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej Skarżącego, które zresztą nie były przez niego kwestionowane. Następnie dokonano prawidłowej oceny ustalonych w ten sposób okoliczności przez pryzmat przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia MGPPS. W tych warunkach jako nieusprawiedliwione należało uznać podniesione w skardze wszystkie zarzuty, w tym bliżej nie skonkretyzowany zarzut łamania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Obywatela oraz Konstytucji RP, jak i związaną z nimi argumentację (np. eksmisja przez komornika na wniosek żony, uniemożliwiania przez byłą żonę dostępu do dokumentów, braku dostępu do skrzynki pocztowej). W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia należności z tytułu składek określone w art. 28 u.s.u.s.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.