Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1166/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 3a, art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 18 lutego 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Dorota Choińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2011 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności zaewidencjonowanych na koncie pracowniczym Płatnika z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą M. C. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności składkowych, podnosząc że jest zadłużony z tytułu składek na ubezpieczenie własne i ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, za okres od września 1996 r. do sierpnia 1998 r. Dług wynosi łącznie 45.564,79 zł. Wnioskodawca podał, że Urząd Skarbowy w W. prowadził wobec niego postępowanie egzekucyjne w trakcie którego cała należność wraz z odsetkami została spłacona. Wnioskodawca oświadczył, że posiada jedynie część dowodów uiszczenia zaległości. Załączył plik tytułów wykonawczych wraz z dowodami wpłaty. Autor wniosku stwierdził, że jeżeli całe zadłużenie nie zostało wyegzekwowane, to w świetle obowiązujących przepisów uległo przedawnieniu.

W toku postępowania pełnomocnik zobowiązanego złożył uzupełnienie wniosku wraz z wypełnionym drukiem oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, z którego wynika, że zobowiązany posiada dom o powierzchni 120 m2 , nieruchomość rolną o powierzchni 29 arów. Oświadczył, że w grudniu 2009 r. zawiesił działalność gospodarczą bowiem nie osiągał dochodów. Ponadto podał, że choruje na serce, nadciśnienie i niedocukrzenie.

Organ rentowy ustalił, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie przetwórstwa [...] oraz konfekcjonowania artykułów spożywczych. Organ potwierdził fakt zawieszenia tej działalności. Ponadto ustalił, że strona posiada samochody: Volkswagen Passat z 1999 r., ciężarowy FSC Star 2000 z roku 1997 r. oraz Polonez FSO Polonez Caro z 1992 r. Nadto zobowiązany jest właścicielem połowy nieruchomości położonej w R., na której organ rentowy dokonał zabezpieczenia należności oraz domu wraz z nieruchomością rolną o powierzchni 29 arów.

Uzasadniając odmowę umorzenia należności składkowych organ rentowy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Przesłanka ta zachodzi gdy właściwy organ egzekucyjny stwierdzi brak majątku z którego można prowadzić egzekucję oraz w sytuacji gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ocenił, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności bowiem naczelnik właściwego urzędu skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne i nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu rentowego ze względu na toczące się postępowanie egzekucyjne bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uległ zawieszeniu do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji należności będące przedmiotem wniosku o umorzenie są, są w ocenie organu rentowego, wymagalne i nieprzedawnione.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d, tj. z zastrzeżeniem, iż bieg tego terminu może zostać zawieszony lub przerwany. Wyjaśnił, że dziesięcioletni termin przedawnienia nie ma zastosowania do należności które wygasły przed 1 stycznia 2003 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074). Należności składkowe były wymagalne na dzień wejścia w życie w/w ustawy. Pomimo upływu 10 lat od momentu gdy stały się wymagalne nie wygasły na skutek przedawnienia z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne.

Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, iż należności składkowe zostały uregulowane, organ rentowy stwierdził, że wszelkie wpłaty dokonane na rzecz organu egzekucyjnego zostały odnotowane na koncie płatnika. Wbrew zarzutom wnioskodawcy twierdzenie o uiszczeniu należnych składek nie znajduje potwierdzenia w zapisach księgowych.

M. C. wniósł skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzucając rażące naruszenie art. 29 ust. 2 i 3 i art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), poprzez przyjęcie że roszczenie Zakładu nie jest w całości zaspokojone oraz że nie uległo przedawnieniu, a ponadto że nie zachodzą przesłanki do jego umorzenia.

Wskazując na powyższe uchybienia strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności objętych zaskarżoną decyzją. Alternatywnie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Uzasadniając powyższe zarzuty autor skargi podniósł, że przeciwko wnioskodawcy toczy się postępowanie egzekucyjne, oraz że wnioskodawca zapłacił wszelkie należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast nie posiada większości dowodów zapłaty. Autor skargi podniósł, że należności składkowe dotyczą lat 1996-1998, a w związku z tym jest oczywiste, że nikt nie przechowuje dowodów zapłaty tak odległych czasowo należności. Ponadto skoro należności były egzekwowane przez komornika, to trudno założyć by przez okres 12-14 lat organ egzekucyjny zaniechał ich wyegzekwowania.

W dalszej kolejności skarżący podniósł, że nawet gdyby sporne należności nie zostały wyegzekwowane, to uległy one przedawnieniu również w sytuacji gdyby w sprawie zastosować dziesięcioletni termin przedawnienia. W takim przypadku najpóźniejsza z należności za sierpień 1998 r. przedawniła się z dniem 1 września 2008 r. Zdaniem strony skarżącej nie wystąpiły żadne czynności powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia.

W ostatnim akapicie skargi podniesiono, że w sprawie przedawnienia należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za 1998 r. wypowiedział się WSA w Ł. w wyroku z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] .

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż postępowanie przed organem rentowym dotyczyło, najogólniej rzecz ujmując, umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W toku tego postępowania wnioskodawca winien przekonywać organ rentowy, że istnieją okoliczności uzasadniające zwolnienie go z powinności uiszczenia zaległości składkowych poprzez ich umorzenie. Jeśli natomiast strona skarżąca jest przekonana, że uregulowała wszystkie należności składkowe lub że zobowiązania te wygasły na skutek upływu terminu przedawnienia, to właściwym postępowaniem w ramach którego należało podnieść te okoliczności, jest postępowanie egzekucyjne.

Z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wynika, że zarówno wykonanie obowiązku jak i przedawnienie stanowią podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organem rozpoznającym zarzuty jest organ egzekucyjny (art. 34 w/w ustawy). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że aktualnie organem tym w rozpoznawanej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w R..

Mając na uwadze, że zarówno okoliczność uregulowania zaległych składek (tak dobrowolnego jak i przymusowego) oraz kwestia przedawnienia, mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu przed organem egzekucyjnym, Sąd odstąpił od oceny zarzutu naruszenia art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Skierowane do organu rentowego żądanie umorzenia składek umotywowane w ten sposób, że należności z tego tytułu wygasły poprzez dobrowolną ich zapłatę bądź zostały wyegzekwowane lub alternatywnie wygasły w wyniku upływu terminu przedawnienia, nie może odnieść zamierzonego skutku.

Po pierwsze należy zauważyć, że należności z tytułu składek mogą wygasnąć na skutek zapłaty bądź w wyniku upływu terminu przedawnienia albo wydania decyzji o ich umorzeniu. Skoro w każdej z tych sytuacji zobowiązanie składkowe wygasa, to żądanie umorzenia zaległych składek uzasadnione tym, że zostały one uiszczone lub przedawniły się, należy ocenić jako niezrozumiałe.

Po drugie żądanie umorzenia zaległych składek aby mogło odnieść pożądany przez wnioskodawcę skutek winno koncentrować się wokół przesłanek umorzenia zaległości. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą zostać umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3. Przesłanka ta wystąpi, jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji (str.4), w sytuacji braku majątku, z którego prowadzenie egzekucji jest możliwe oraz w sytuacji gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wnioskodawca nie wykazał, że nie posiada majątku, z którego można egzekwować zaległe należności. Organ rentowy ustalił, że wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości i pojazdów samochodowych (str. 3), zatem przesłanka całkowitej nieściągalności nie została spełniona.

Obowiązujące przepisy prawa umożliwiają umorzenie zaległości z tytułu składek również w innych sytuacjach. Stosownie do art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności z przyczyn innych niż ich całkowita nieściągalność, zostały uregulowane § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; w skrócie "rozporządzenie").

Zgodnie z przywołanym przepisem zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Cytowany przepis rozporządzenia wymaga by wnioskodawca wykazał istnienie jednej z przesłanek wskazanych w przywołanym przepisie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności odpowiadających przesłankom wymienionym w omawianym przepisie. Skarżący oświadczył wprawdzie, że jest chory na serce, nadciśnienie i niedocukrzenie jednakże nie wykazał, że choroby te pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jako niezrozumiały należy ocenić zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, polegający – w ocenie strony skarżącej - na błędnym przyjęciu, że zobowiązany nie uiścił wszystkich składek.

Przywołane przepisy regulują kwestie naliczania odsetek od składek, których płatność została rozłożona na raty oraz wskazują na konsekwencje w zakresie odsetek w przypadku niezapłacenia raty w terminie. Z zaskarżonej decyzji oraz skargi nie wynika, by zaległości strony skarżącej zostały rozłożone na raty.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.

P.Z-C.