Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 920/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 112 ust. 1 pkt 1, art. 112 ust. 3, art. 115 pkt 4
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 920/15

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (także jako P.f.) oraz art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie S. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2014 r., odmawiające S. Okręgowej Izbie Aptekarskiej w K. (także jako Izba Aptekarska) wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej w G. przy ul. [...], prowadzonej przez A. sp. z o.o. z siedzibą w C. (także jako spółka).

Postanowienie wydano w następujących ustaleniach;

Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. Izba Aptekarska wystąpiła do Inspektora Wojewódzkiego o wszczęcie postępowania w sprawie nieprzestrzegania przez spółkę art. 94a P.f. w prowadzonej aptece znajdującej się w C. przy ul. [...]. Zdaniem Izby Aptekarskiej apteka w ulotkach, na portalu internetowy i w swojej nazwie używa sloganu "[...] – Zawsze Niskie Ceny" wprowadzając konsumentów w błąd o poziome cen sprzedawanych artykułów. W związku z tym żądano zbadania przez Inspektora Wojewódzkiego przestrzegania przez aptekę art. 94a P.f. Jako dowód nieprawidłowej działalności apteki przedłożono wydruk ze strony internetowej.

Powołując się na przepisy art. 5 § 2 pkt 5 i art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na swój statut i na przepisy ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 856 ze zm.) – także jako ustawa - Izba Aptekarska uznała złożone żądanie wszczęcia postępowania za uzasadnione.

Zdaniem Izby Aptekarskiej przesłankami uzasadniającymi złożenie wniosku są: sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy), reprezentowanie zawodu aptekarza i obrona jego interesów (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy), troska o zachowanie godności i niezależności zawodu (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy), strzeżenie zasad etyki i deontologii zawodowej (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy), współdziałanie z organami administracji publicznej w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy).

Wnioskodawca podkreślał, że na podstawie ustawy o izbach aptekarskich sprawuje w interesie społecznym, nadzór nie tylko nad prawidłowym wykonywaniem zawodu przez farmaceutów, lecz także w zakresie kierowania aptekami. Nadto zgodnie z Kodeksem Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej (załącznik do uchwały nr VI/25/2012 VI Krajowego Zjazdu Aptekarzy z dnia 22 stycznia 2012 r.) – art. 19 – zabronione jest reklamowanie przez aptekarza jego usług.

Postępowanie administracyjne dotyczące niedozwolonej reklamy apteki jest zbieżne z celami statutowymi Izby Aptekarskiej obejmującymi prawidłowe kierowanie apteką. Natomiast farmaceuta, wykonując zawód zaufania publicznego, jest obowiązany przestrzegać zakazu reklamy apteki i jej działalności, gdyż te działania godzą w interes konsumenta.

Wnioskodawca uzasadniał interes społeczny, w żądaniu wszczęcia postępowania, ochroną zdrowia publicznego, możliwością wypełniania celów statutowych i ochroną swoich członków. Zdaniem Izby Aptekarskiej naruszenie zakazu reklamy apteki godzi w interes osób korzystających z jej usług oraz w farmaceutów stosujących się do tego zakazu. W związku z tym istnieje ścisły związek pomiędzy przedmiotem postępowania, a zadaniami i celami samorządu aptekarskiego sprawującego pieczę nad wykonywaniem zawodu farmaceuty. Z tych względów interes społeczny, przemawiający za żądaniem wszczęcia postępowania, polega także na możliwości podejmowania przez organizację społeczną działań w celu ochrony praw farmaceutów.

W tych ustaleniach S. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wydał postanowienie z dnia [...] grudnia 2014 r. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku Izby Aptekarskiej.

Uznając Izbę Aptekarską za organizację społeczną Inspektor Wojewódzki podkreślał, że dla wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania organizacja społeczna obowiązana jest spełnić łącznie warunki z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. – wykazać istnienie związku pomiędzy jej celami statutowymi a przedmiotowym postepowaniem oraz wykazać, że występuje w ochronie interesu społecznego, którą to przesłankę każdorazowo ocenia organ administracji.

Zdaniem Inspektora Wojewódzkiego, Izba Aptekarska nie wykazała powiązania jej celów (zadań) statutowych ze sprawą o naruszenie art. 94a P.f. Okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę dotyczą wykonywania zawodu farmaceuty, a nie przedsiębiorców prowadzących apteki, którzy są stronami takich postępowań. Podkreślano, że co do farmaceutów pracujących w aptekach, Izba Aptekarska ma własne instrumenty prawne umożliwiające ich dyscyplinowanie w zakresie przestrzegania prawa. Zatem ustawa o izbach aptekarskich oraz statut umożliwia Izbie Aptekarskiej sprawowanie pieczy nad zawodem aptekarza, w tym w zakresie zakazu prowadzenia reklamy przez farmaceutów.

Powoływanie się przez Izbę Aptekarska na ogólne wartości (przestrzeganie prawa, dbałość o pacjenta i ochronę zdrowia publicznego), w ocenie Inspektora Wojewódzkiego, nie dają podstawy do uznania istnienia po stronie wnioskodawcy interesu społecznego. Aktywność apteki w zakresie niedozwolonej reklamy należy do oceny inspekcji farmaceutycznej. Wnioskodawca, wyrażając ogólne przekonanie o obowiązku przestrzegania prawa, nie wykazał konkretnego interesu społecznego w swoim żądaniu. Nie można bowiem utożsamiać wprowadzenia do porządku prawnego konkretnego przepisu (art. 94a P.f.) z interesem społecznym organizacji społecznej, gdyż sam prawodawca wprowadzając dany przepis kieruje się szeroko pojętym interesem społecznym.

Zakaz prowadzenia niedozwolonej reklamy jest kierowany nie tylko do farmaceutów, lecz do każdego. Natomiast wniosek Izby Aptekarskiej dotyczy innego podmiotu niż farmaceuty zatrudnionego w aptece. Trudno zatem powiązać wykonywanie zawodu farmaceuty z ewentualnym prowadzeniem przez inny podmiot reklamy apteki. W związku z tym w postępowaniu ewentualnie wszczętym w sprawie tego innego podmiotu (właściciela apteki), jego rozstrzygnięcie będzie miało na celu zdyscyplinowanie strony tego postępowania (właściciela apteki), a nie farmaceuty zatrudnionego w aptece, gdyż postępowanie będzie dotyczyło badania działalności podmiotu gospodarczego prowadzącego reklamę apteki, a nie wykonywania zawodu przez farmaceutę.

Dodatkowo Inspektor Wojewódzki stwierdził, że na skutek wniosku właściciela apteki, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. została zmieniona nazwa apteki na "[...]". Decyzja ta stała się ostateczna i z tych względów nie może zostać zmieniona.

Na postanowienie Izba Aptekarska, zarzucając naruszenie art. 31 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., złożyła zażalenie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia i ukarania sprawcy naruszenia, stwierdzając jednocześnie, że Inspektor Wojewódzki powinien z urzędu wszcząć postępowanie.

Powołując się ponownie, jak we wniosku o wszczęcie postępowania, na cele statutowe i na przepisy ustawy o izbach aptekarskich, Izba Aptekarska uznała, że łamanie przez przedsiębiorców prowadzących apteki zakazu reklamy, ma niewątpliwy wpływ na ochronę zdrowia publicznego, godząc w interes pacjentów i farmaceutów.

Uzasadniając interes społeczny we wszczęciu postępowania wskazano na przepis art. 2a ustawy stanowiący o celu wykonywania zawodu farmaceuty, wywodząc obowiązek samorządu w sprawowaniu pieczy nad tym zawodem, przez co samorząd ochrania najwyższą konstytucyjna wartość – zdrowie publiczne.

Zdaniem Izby Aptekarskiej organ administracji naruszył przepisy postępowania (art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.) nie zbierając i nie rozpatrując całego materiału dowodowego, a odmawiając wszczęcia postępowania dał sygnał innym podmiotom o możliwości obchodzenia prawa.

Po zawiadomieniu o zakończeniu postępowania i o prawach przysługujących Izbie Aptekarskiej, zostało wydane wymienione na wstępie postanowienie.

Opisując przebieg postępowania i odnosząc się do zarzutów zażalenia oraz omawiając zastosowane przepisy prawa, w powołaniu na rzecznictwo sądów administracyjnych, Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreślał, że dla uwzględnienia wniosku o wszczęcie postępowania muszą zostać spełnione łącznie wszystkie przesłanki z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., natomiast przy badaniu spełnienia tych przesłanek niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca. Oznacza to, że nawet przy spełnieniu przez organizację społeczną przesłanki zgodności żądania z celami statutowymi organizacji, nie można założyć, że została jednocześnie spełniona przesłanka wystąpienia interesu społecznego.

Zdaniem organu odwoławczego Izba Aptekarska nie wykazała interesu społecznego w swoim żądaniu wszczęcia postępowania administracyjnego. Poza ogólnym zadeklarowaniem potrzeby sprawowania nadzoru nad wykonywaniem zawodu przez farmaceutów w celu przestrzegania przez nich prawa oraz zasad etyki, nie sprecyzowano jaką formę ma przybrać ten nadzór w postępowaniu i w jaki sposób będzie on realizowany w sprawie, w której stroną będzie inny podmiot niż farmaceuta.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż Izba Aptekarska nie wykazała związku pomiędzy przedmiotem wnioskowanego postępowania (nakazującego przedsiębiorcy zaprzestania prowadzenia reklamy apteki), a zadeklarowanym przez nią interesem społecznym – ochroną zdrowia publicznego, zagrożonego przez potencjalnie nieprawidłowe wykonywanie obowiązków należących do farmaceutów.

Z przepisów Prawa farmaceutycznego nie wynika, by odpowiedzialność kierownika apteki (farmaceuty) obejmowała jednocześnie działalność reklamową apteki prowadzoną przez jej właściciela (podmiot nie będący farmaceutą). Stwierdzenie to prowadziło organ administracji do wniosku, iż postępowanie wszczęte na podstawie art. 94a P.f. nie dotyczy oceny sposobu wykonywania zawodu przez farmaceutę, lecz działalności podmiotu gospodarczego będącego właścicielem apteki. Wskazując na powołane wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (w tym na zdanie odrębne do jednego z nich) organ farmaceutyczny stwierdził, że naruszenie zakazu reklamy apteki przez podmiot prowadzący aptekę (jej właściciela), nie może być utożsamiany z nieprawidłowym wykonywanie zawodu przez farmaceutę zatrudnionego przez właściciela tej apteki.

Zdaniem organu odwoławczego, dopuszczenie do udziału w postępowaniu Izby Aptekarskiej w sprawie dotyczącej prowadzenia apteki przez podmiot gospodarczy, będzie służyło partykularnym interesom członków (farmaceutów) zrzeszonym w Izbie, którzy są na danym terenie konkurentami właściciela apteki. Natomiast wszczęcie postępowania z wniosku organizacji społecznej i jej udział w tym postępowaniu musi być uzasadniony potrzebą ochrony obiektywnego interesu społecznego, a nie interesu Izby Aptekarskiej i jej członków.

S. Okręgowa Izba Aptekarska w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie domagając się uchylenia obu postanowień oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędną interpretację, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz przepisów art. 7 i art. 8 k.p.a. przez nierzetelne rozpatrzenie sprawy.

Powołując się a przytoczone wyroki sądów administracyjnych Izba Aptekarska podkreślała, że pojęcie jej celów statutowych zostało unormowane w ustawie o izbach aptekarskich jako sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu farmaceuty. Celem tego zawodu jest ochrona zdrowia publicznego (art. 2a ust. 1 pkt 8 ustawy), natomiast nadzór nad prawidłowym wykonywaniem zawodu jest nierozerwalnie związany z przestrzeganiem przepisów ustawy – Prawo farmaceutyczne. Udział Izby Aptekarskiej w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 94a P.f. wynika z art. 29 ustawy, gdyż łamanie przez właścicieli aptek zakazu ich reklamy ma niewątpliwy wpływ na ochronę zdrowia publicznego.

W ocenie skarżącej działalność samorządu aptekarskiego nie służy wyłącznie jego partykularnym interesom, lecz interesom całego społeczeństwa korzystającego z usług świadczonych przez farmaceutów w aptekach, a ochrona przed (jak określono w skardze) "nachalną" reklamą jest zbieżna z interesem pacjentów.

Zgodnie z art. 2a ustawy zawód farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego, zatem samorząd aptekarski, sprawując pieczę nad tym zawodem, swoim działaniem chroni tę wartość (zdrowie publiczne), co wynika z art. 17 Konstytucji RP. W związku z tym Izba Aptekarska, działając zgodnie z celami statutowymi w interesie społecznym, ma pełne prawo uczestniczenia w postępowaniu dotyczącym naruszenia przepisu art. 94a P.f.

Naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania skarżąca upatrywała w zaniechaniu i w nieuwzględnieniu przez organy farmaceutyczne przeprowadzenia wszystkich mogących występować w sprawie dowodów. Podkreślano, że organy administracji nie podjęły nawet próby zbadania i wyjaśnienia sprawy, chociaż taki obowiązek nakłada na nie ustawa – Prawo farmaceutyczne.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne – art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647).

Zgodnie z art. 1 § 1 wymienionej ustawy, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej nie jest sprawowana przez sąd według kryteriów słuszności, lecz dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga ma uzasadnione podstawy dla jej uwzględnienia.

Przyjmuje się, iż organizacje społeczne to takie grupy podmiotów (osób fizycznych i/lub prawnych), które związane są wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, nie wchodzące w skład aparatu państwowego i nie będące zarazem spółkami prywatnymi (por. E. Smoktunowicz. "Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie" Warszawa 2000 s. 20). Stosownie natomiast do treści art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania lub 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Zgodnie z art. 31§ 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału organizacji społecznej służy zażalenie.

W świetle zacytowanych przepisów organizacja społeczna ma prawo żądania po pierwsze: wszczęcia postępowania; po drugie: wszczęcia postępowania wraz z dopuszczeniem do udziału w nim; po trzecie: dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu (B. Jaworska-Dębska, Znaczenie udziału organizacji społecznych w postępowaniu na prawach strony, AUL, Folia Iuridica 1983 z. 14.; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 264; G. Łaszczyca, Zażalenie w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Kraków 2000, s. 156).

W ocenie Sądu organy farmaceutyczne zasadnie nie kwestionowały statusu Izby Aptekarskiej, jako organizacji społecznej.

Skarżąca spełniała pierwszy wymóg z art. 31 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne, którego wszczęcia Izba Aptekarska się domagała, nie dotyczyło praw i obowiązków samej organizacji społecznej (w tym przypadku S. Izby Aptekarskiej w K.), lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli apteki ogólnodostępnej w G. przy ul. [...], prowadzonej przez A. sp. z o.o. z siedzibą w C., która w ocenie skarżącej naruszała zakaz z art. 94a P.f., w myśl którego "Zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego".

W ocenie organu administracji Izba Aptekarska nie wykazała, by jej żądanie wszczęcia postępowania uzasadnione było celami statutowymi i by za wnioskiem skarżącej przemawiał interes społeczny.

Samorząd aptekarski został powołany zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, a jego działalność została uregulowana ustawą z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich. Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zawód farmaceuty jest bez wątpienia zawodem zaufania publicznego, a głównym celem działalności samorządu aptekarskiego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Wykonywanie zawodu farmaceuty (zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 8 ustawy) ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych polegających m. in. na kierowaniu apteką lub punktem aptecznym.

Tak więc, w ocenie składu orzekającego w sprawie, postępowanie w sprawie reklamy apteki, którego prowadzenie należy do kompetencji wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, jest zbieżne z celami statutowymi przypisanymi okręgowym izbom aptekarskim, bowiem to izba aptekarska, jako organ samorządu farmaceutycznego, sprawuje nadzór nad wykonywaniem zawodu farmaceuty, a do czynności objętych tym zawodem należy kierowanie apteką. Istotne jest zatem to, by farmaceuta wykonywał swoje obowiązki zawodowe w odpowiednich warunkach, gwarantujących osiągnięcie celu w postaci ochrony zdrowia publicznego. Samorząd aptekarski, który zobowiązany został do sprawowania nadzoru nad prawidłowym wykonywaniem czynności zawodowych przez farmaceutów uprawniony jest do dbania o to, aby warunki, w jakich farmaceuci pracują, pozwalały im postępować zgodnie z przepisami prawa i zasadami etyki, co oznacza, by nie musieli uczestniczyć w niedozwolonych prawem akcjach promocyjnych i reklamowych. Wykonywanie zawodu farmaceuty w aptece należącej np. do sieci aptek, stwarza nierzadko zależność farmaceuty od właściciela, który nie jest farmaceutą. W takich przypadkach jedynym podmiotem, który może skutecznie ubiegać się o właściwe warunki wykonywania zawodu zaufania publicznego jest samorząd zawodowy. Kierownik apteki, będący farmaceutą oraz pozostali farmaceuci, mają gwarantować to, by apteka nie przekształciła się w sklep z lekami nastawiony na maksymalny zysk.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy celem Izby Aptekarskiej jest strzeżenie zasad etyki i deontologii zawodowej. Obowiązek ten został także zadekretowany w art. 19 ust. 1 Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do uchwały nr VI/25/2012 VI Krajowego Zjazdu Aptekarzy z dnia 22 stycznia 2012 r. - "aptekarz nie reklamuje siebie oraz swoich usług. Nie uczestniczy w reklamie usług farmaceutycznych, jak i ich promocji niezgodnej z prawem lub dobrymi obyczajami". W związku z obowiązkami i uprawnieniami Izby Aptekarskiej istotnym staje się to, że rozpoczęcie i skuteczne przeprowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej (art. 45-62 ustawy) uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem przez właściwy organ farmaceutyczny, czy określone zachowanie stanowi zakazaną reklamę apteki lub/i jej działalności. Realizacja tego celu działalności samorządu aptekarskiego zależy od działań organu farmaceutycznego. W tak ukształtowanym kontekście normatywnym Izba Aptekarska jest legitymowana do złożenia wniosku, w celu wszczęcia z urzędu przez właściwy organ terenowy inspekcji farmaceutycznej postępowania, w sprawie prowadzenia przez aptekę niedozwolonej reklamy.

Izba Aptekarska wskazała na interes społeczny przemawiający za zasadnością wniosku. Ten interes społeczny określono, jak interes publiczny, którym jest gwarancja ochrony zdrowia pacjentów przy świadczeniu usług farmaceutycznych przez farmaceutów w ramach celu, dla którego został powołany samorząd aptekarski na zasadach określonych w Konstytucji, czyli dla sprawowania pieczy nad prawidłowym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego - zawodu farmaceuty.

W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zarzut organu farmaceutycznego skierowany do Izby Aptekarskiej, iż celem wszczęcia postępowania była obrona przez skarżącą wyłącznie partykularnych interesów jej członków, nie ma charakteru prawnego uzasadniającego odmowę wszczęcia postępowania. To, że członkowie Izby Aptekarskiej mogą mieć interesy konkurencyjne w stosunku do spółki prowadzącej aptekę w G. przy ul. [...], nie ma żadnego znaczenia w świetle obowiązku inspekcji farmaceutycznej zbadania zasadności zarzutów naruszenia przez spółkę zakazu niedozwolonej reklamy. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się wielokrotnie stwierdzając, że Okręgowa Izba Aptekarska ma prawo żądać wszczęcia postępowania administracyjnego i zbadania zgodności z prawem działania podmiotów prowadzących apteki w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących zakazu działalności reklamowej (por. wyroki NSA z dnia 19 marca 2015 r. w sprawach II GSK 92/14, II GSK 93/14, II GSK 94/14, II GSK 244/14, II GSK 245/14 i II GSK 328/14).

Główny Inspektor Farmaceutyczny, utrzymując w mocy postanowienie S. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K., zgodził się z jego argumentacją, iż wobec ostatecznej decyzji zezwalającej spółce na używanie przez jej aptekę nazwy "[...]" nie ma obecnie podstaw do zmiany tej decyzji przez zakazanie w trybie art. 94a P.f. używania tej nazwy apteki.

Pogląd ten należy uznać za chybiony.

Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 4 P.f. podmioty, o których mowa w art. 99 ust. 4, występujące o zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej składają wniosek zawierający m.in. nazwę apteki, o ile taka występuje. Samo zezwolenie natomiast, stosownie do art. 102 pkt 4 powinno m.in. zawierać nazwę apteki, o ile taka jest nadana. Zgodnie z art. 99 ust. 3 P.f., zezwolenia, (...), nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie spełnia przesłanki określone w pkt 1- 3 tego przepisu. Odmowa udzielenia zezwolenia może nastąpić także na podstawie art. 101 P.f. z przyczyn wskazanych w pkt 1 - 4. W przesłankach uzasadniających odmowę wydania zezwolenia nie umieszczono jednak nazwy apteki co oznacza, że organ zezwalający nie może z urzędu odmówić udzielenia zezwolenia ze względu na wnioskowaną przez właściciela apteki jej nazwę. Jednakże w następstwie już używania nazwy apteki, spełniającej warunki z art. 94a ust. 1 P.f., organ farmaceutyczny może i powinien poddać ocenie, czy nazwa ta jest niezgodna z wymienionym przepisem, gdyż niedozwoloną reklamą może być także sama nazwa apteki i nie ma znaczenia, iż nazwa ta została zgłoszona do wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenia apteki i następnie w wydanym zezwoleniu umieszczona (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie VI SA/Wa 3383/14).

Organ administracji nie miał zatem podstaw do odmowy wszczęcia postępowania także z powodu wskazanego w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie art. 31 § 1 k.p.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.