Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1220/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  aktu prawa miejscowego z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 7 ust. 2,  art. 7 ust. 1 pkt 1,  art. 10 ust. 2,  art. 15 ust. 1,  art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 204 poz 1195
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 91 ust. 1,  art. 94 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.
article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody Zachodniopomorskiego na zarządzenie Burmistrza Wolina z dnia 27 lutego 2012 r., nr 20/12 w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za udostępnianie informacji publicznej stwierdza, że zarządzenie Burmistrza Wolina z dnia 27 lutego 2012 r., nr 20/12 wydane zostało z naruszeniem prawa


UZASADNIENIE

Wojewoda Zachodniopomorski, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia

8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienia § 1 pkt 4 oraz § 5 ust. 1 w zakresie wyrazów "z góry" i ust. 2 zarządzenia Nr 20/12 Burmistrza Wolina z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za udostępnianie informacji publicznej, zarzucając im istotne naruszenie art. 15 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782). Równocześnie, uwzględniając brzmienie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wniósł o uznanie, że § 1 pkt 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 zarządzenia w ww. zakresie zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi organ nadzoru stwierdził, że w dniu 19 sierpnia 2014 r. do Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie wpłynęła skarga na ww. akt, co stanowiło podstawę do wystąpienia do Burmistrza Wolina o przesłanie skarżonego zarządzenia celem oceny jego zgodności z prawem. Zarządzenie Nr 20/12 wpłynęło do organu nadzoru w dniu 16 września 2014 r. W wyniku analizy jego postanowień stwierdzono, iż akt ten, w części, narusza art. 15 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Jako materialnoprawną podstawę wydania zarządzenia Nr 20/12 Burmistrz Wolina wskazał, art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz § 8 ust. 1 Statutu Gminy Wolin stanowiącego załącznik do uchwały Nr XXXI/193/96 Rady Miejskiej w Wolinie z dnia 29 kwietnia 1996 r. w sprawie Statutu Gminy Wolin (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2004 r. Nr 23, poz. 443 ze zm.). Stosownie do brzmienia tych regulacji, jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1 podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom (art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), a udostępnienie dokumentów następuje na pisemny wniosek osoby zainteresowanej, określający dokument lub jego część podlegającą udostępnieniu (§ 8 ust. 1 Statutu Gminy Wolin).

Na podstawie cytowanych przepisów w § 1 pkt 4 zarządzenia Nr 20/12 organ wykonawczy Gminy Wolin określił wysokość dodatkowych kosztów związanych

z udostępnianiem informacji publicznej z wyszczególnieniem: opłaty za informację, ceny nośnika, czasu potrzebnego na przygotowanie informacji wyrażonego w minutach oraz ceny jednej roboczominuty. Dodatkowo, w § 5 zarządzenia Burmistrz wskazał, iż należność za usługi wymienione w § 1 regulowana będzie z góry przelewem na konto Urzędu Miejskiego w Wolinie (...) lub gotówką w kasie Urzędu Miejskiego w Wolinie (ust. 1) oraz dowód uiszczenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej dołącza się do wniosku o udostępnienie informacji publicznej (ust. 2).

Organ nadzoru stwierdził, iż zawarte w § 1 pkt 4 zarządzenia Nr 20/12 zapisy stoją w istotnej sprzeczności z regulacją zawartą w art. 15 ust. 1 w związku z art. 7

ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zaznaczył, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze:

1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8,

2) udostępniania, o którym mową w art. 10 i 11,

3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3,

i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia,

4) udostępniania w centralnym repozytorium.

Zdaniem Wojewody Zachodniopomorskiego, z powyższego przepisu wynika generalna zasada, iż podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej powinny dokonywać tego w szczególności poprzez zamieszczanie informacji

w Biuletynie Informacji Publicznej, czyli urzędowym publikatorze teleinformatycznym utworzonym w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej (art. 8 ust. 1 ustawy). Z uwagi na obowiązek respektowania konstytucyjnego prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, zagwarantowanego w art. 61 ustawy zasadniczej, niezbędne jest dążenie do ujawnienia jak największej ilości informacji w urzędowym publikatorze, a w konsekwencji umożliwienie dotarcia do nich nieograniczonej liczbie podmiotów i uzyskania ich bez konieczności ponoszenia dodatkowych opłat. Dopiero informacja publiczna, która nie została zawarta w Biuletynie Informacji Publicznej (lub centralnym repozytorium), udostępniana jest na wniosek (art. 10 ust. 1 ustawy). Stosownie do brzmienia art. 7 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej regułą jest, iż dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny. Ustawa ta pozwala jednak na pominięcie tej zasady, ale wyłącznie w sytuacji opisanej w art. 15 ust. 1 ww. aktu. Przepis ten, stanowiący jedyną podstawę do określenia przez podmiot udostępniający informację publiczną opłaty za dokonanie tej czynności, wyraźnie wskazuje, iż pobranie takiej opłaty możliwe jest tylko wówczas, gdy w wyniku udostępniania informacji publicznej na wniosek podmiot ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, a wysokość tej opłaty odpowiadała będzie wysokości poniesionych kosztów. Organ nadzoru podkreślił, iż powyższy przepis dotyczy wyłącznie dodatkowych rzeczywistych kosztów, które mogą powstać przy realizacji konkretnych wniosków o udostępnienie informacji. Koszty te mogą być różne w każdej sprawie, w zależności od sposobu udzielania i rodzaju żądanej informacji publicznej (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 44/10, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1094/07).

W kwestionowanym § 1 pkt 4 zarządzenia Nr 20/12 Burmistrz Wolina jako dodatkowe koszty przy udostępnianiu lub przekształcaniu udzielanej informacji publicznej określił czas potrzebny na przygotowanie informacji wyrażony w minutach oraz cenę jednej roboczominuty.

Cytowanej powyżej regulacji, w ocenie organu nadzoru, nie sposób uznać za dodatkowe rzeczywiste koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępniania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niemożliwym jest bowiem wyliczenie rzeczywistych kosztów dokonania takich czynności, jak np. czas na przygotowanie informacji publicznej do udostępnienia.

Mając na względzie powyższe Wojewoda wskazał, iż podmiot udostępniający informację publiczną nie jest uprawniony do określania kosztów przygotowania informacji do udostępnienia, rozumianych jako opłata za usługę - dodatkową pracę pracownika wykonującego dodatkowe czynności przy przygotowaniu informacji publicznej do udostępnienia, co znajduje swoje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 44/10). Dodatkowo podkreślił, że w przedmiotowej sprawie należy mieć na względzie, iż w przepisie art. 12 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nakazano podmiotom zobowiązanym utworzenie i zabezpieczenie minimalnych technicznych możliwości udostępniania informacji także w utrwalonej postaci. Nakaz ten oznacza, że kosztami samego zabezpieczenia i utrzymania możliwości o jakich mowa powyżej, nie mogą być obciążani wnioskujący o udzielenie informacji. Tak więc podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej z własnych środków pokryć musi, m.in. koszt zakupu i utrzymania odpowiedniego sprzętu, zabezpieczenia stosownych pomieszczeń, ewentualnego zwiększenia zatrudnienia; musi stworzyć "bazę" pozwalającą na realizację nałożonego ustawą obowiązku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 1108/05). Z tego względu, w ocenie organu nadzoru, nie jest możliwe obarczenie wnioskodawcy - w ramach udostępniania informacji publicznej - kosztami wskazanymi przez organ wykonawczy w § 1 pkt 4 kwestionowanego zarządzenia, tj. czasu potrzebnego na przygotowanie informacji wyrażonego w minutach, ceny jednej roboczominuty.

Wskazane wyżej przepisy art. 15 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy

o dostępie do informacji publicznej, w ocenie organu nadzoru, zostały naruszone również w § 5 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia Nr 20/12. W tych kwestionowanych przepisach zarządzenia Nr 20/12 Burmistrz Wolina postanowił, iż należność za usługi wymienione w § 1 regulowana będzie z góry przelewem na Urzędu Miejskiego w Wolinie (...) lub gotówką w kasie Urzędu Miejskiego w Wolinie oraz dowód uiszczenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej dołącza się do wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Regulacje te w sposób istotny naruszają postanowienia art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z ww. przepisem podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.

Zdaniem Wojewody Zachodniopomorskiego, z cytowanej regulacji wyraźnie wynika, iż podmiot (organ) nie może uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty. Powstanie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji i wezwanie strony do uiszczenia tej opłaty, zgodnie z wolą ustawodawcy, powoduje jedynie przesunięcie terminu udostępnienia tej informacji w zakresie określonym w przytoczonym powyżej przepisie ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II SAB/Ke 23/08). Udostępnienie informacji, które wiąże się z dodatkowymi kosztami, następuje zatem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, bez względu na to czy wnioskujący o udostępnienie informacji wniesie opłatę, czy nie (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 950/07 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SAB/Wa 60/06). Z tego względu bezsprzecznie uznać należy, iż przepis § 5 ust. 1 i ust. 2 zarządzenia w sposób istotny naruszają obowiązujące przepisy prawa.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowień zarządzenia Nr 20/12 Burmistrza Wolina z dnia 27 lutego 2012 r.

w sprawie ustalenia wysokości opłat za udostępnianie informacji publicznej sprzecznych z przepisami prawa, zachodzi konieczność uznania, iż zostały one wydane z istotnym naruszeniem prawa.

Odpowiadając na skargę Burmistrz Wolina stwierdził, że uwzględniając zasadność złożonej skargi postanowił w całości uchylić zaskarżone zarządzenie w celu ponownego uregulowania spraw, zawartych w zarządzeniu na nowych zasadach. Uznał bowiem, że zarzuty Wojewody Zachodniopomorskiego podniesione

w skardze są uzasadnione w szczególności w zakresie regulacji zawartej w art. 15

ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten wyraźnie stwierdza bowiem, iż koszty związane z udostępnianiem informacji nie mogą być z góry ustalone, gdyż mogą być różne w różnych sprawach w zależności od sposobu ich udzielania i rodzaju żądanej informacji publicznej.

Na rozprawie pełnomocnik Burmistrza Wolina oświadczył, że wydane zostało nowe zarządzenie Burmistrza regulujące opłaty związane z udzielaniem informacji publicznej i wniósł o umorzenie postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Na wstępie sąd stwierdza, że uchylenie uchwały nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego, w którym sąd administracyjny władny jest stwierdzić nieważność aktu, co powoduje, że akt ten od samego początku uchwalenia nie był zdolny do wywołania skutku prawnego, a zatem do kształtowania uprawnień czy obowiązków. Uchylenie uchwały przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia (wyrok NSA sygn. akt I OSK 1719/11). Ta sama zasada ma zastosowanie do zarządzeń, w związku z czym sąd zobowiązany jest do zbadania legalności zarządzenia Nr 20/12 Burmistrza Wolina.

Art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zarządzenia - (Dz. U. z 2011 r., Nr 204, poz.1195 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.", wprowadza zasadę bezpłatnego dostępu do informacji publicznej. Oznacza to, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie może żądać opłaty między innymi za skorzystanie z Biuletynu Informacji Publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) oraz za uczestnictwo w posiedzeniach kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (art. 7 ust. 1 pkt 3, art. 18 u.d.i.p.). Niedopuszczalne jest także pobranie opłaty

w sytuacji, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w art. 10 ust. 2 u.d.i.p.,

tj. w przypadku, gdy informacja publiczna może być niezwłocznie udostępniona lub jest udostępniana w formie ustnej, przez okazanie lub w formie pisemnej bez pisemnego wniosku. Nie powinno się także pobierać, co do zasady, dodatkowych opłat za informacje znajdujące się w zasobach elektronicznych podmiotu zobowiązanego.

Od zasady bezpłatności informacji publicznej ustawodawca przewidział jednak wyjątki. W myśl art. 15 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Możliwość żądania opłaty za informację publiczną dotyczy tylko udzielenia takiej informacji na wniosek zainteresowanej osoby.

Dodać należy, że z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. nie wynika zobowiązanie do ustalenia opłaty, a jedynie możliwość jej wymierzenia. Obciążenie opłatą ma w tej sytuacji charakter uznaniowy, co nakłada na adresata wniosku o udostępnienie informacji obowiązek starannego rozważenia, czy w konkretnym wypadku opłatę tę wymierzyć,

a ponadto wykazania, że w wyniku udostępnienia informacji publicznej, w sposób zgodny z wnioskiem, poniesione zostały dodatkowe koszty.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że dodatkowymi kosztami w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 1 ustawy mogą być koszty przekształcenia informacji, np. z formy dokumentu papierowego na formę zeskanowanego pliku komputerowego, jak również koszty udostępnienia informacji w sposób zgodny z wnioskiem, np. na dysku CD czy DVD, a także w formie kserokopii dokumentu (wyroki: II SA/Ol 292/13, II SA/Gd 594/14 – dostępne w Internecie).

Wysokość przedmiotowej opłaty odpowiadać ma rzeczywistym kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Należy ogólnie zauważyć,

że przekształcanie informacji przez przeniesienie na nośnik papierowy lub elektroniczny generuje dodatkowe koszty, dlatego udostępnianie jej w taki sposób łączy się z ponoszeniem opłat. Często również przekształcenie informacji wiąże się

z pozbawieniem informacji, zawartych w niej, danych chronionych odrębnymi ustawami, co z kolei angażuje środki materialne i osobowe podmiotu zobowiązanego do realizowania zadań innych niż te, do których został powołany. Obciążenie opłatą za koszty pracy może zatem nastąpić jedynie w przypadku, gdy są to koszty wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania organu – koszty pracy dodatkowej, a i to winno być ograniczone do przypadków otrzymania przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej wyjątkowo pracochłonnego żądania, które wykracza poza normalny tok pracy (podobnie – I OSK 69/05). Organ w trybie art. 15 ust. 1 ustawy nie może bowiem przerzucić na wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej normalnie ponoszonych kosztów wynagrodzenia zatrudnionych przez siebie pracowników.

Art. 15 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że podmiot udostępniający informację publiczną zobowiązany jest do powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty w terminie

14 dni od dnia złożenia wniosku. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba

że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Podmiot udostępniający daną informację nie może "z góry żądać" wniesienia tej opłaty, a dowód uiszczenia opłaty nie może stanowić załącznika do pisemnego wniosku.

Przedmiotowe zarządzenie Nr 20/12 Burmistrza Wolina zostało wydane na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p. oraz § 8 ust. 1 Statutu Gminy Wolin. Stosownie do brzmienia § 8 ust.1 Statutu Gminy Wolin udostępnienie dokumentów następuje na pisemny wniosek osoby zainteresowanej, określający dokument lub jego część podlegającą udostępnieniu (§ 8 ust. 1 Statutu Gminy Wolin). Co prawda § 7 ust.1 Statutu stanowi, iż: "Każdemu przysługuje prawo do wglądu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, zwanych dalej dokumentami oraz uzyskiwania lub sporządzania ich odpisów, na zasadach określonych w ust. 2 oraz § 8, chyba, że ustawy określają odmiennie sposób dostępu do dokumentów", jednakże organ dla uzasadnienia żądania w każdym przypadku pisemnego wniosku

o udostępnienie informacji publicznej, przywołał w badanym zarządzeniu wyłącznie przepis § 8 ust.1 Statutu.

Jak powyżej sąd wyjaśnił udostępnienie informacji publicznej, w świetle przepisów u.d.i.p., nie zawsze musi być poprzedzone pisemnym wnioskiem, na co wskazuje art. 10 ust. 2 ( Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku).

Mając na uwadze powyższe, sąd uznając taki zapis Statutu Gminy Wolin za niezgodny z ustawą o dostępie do informacji publicznej, postanowił pominąć ten przepis prawa miejscowego. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 178 Konstytucji sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08; uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05). Stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08).

Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, ani przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), nie stanowią podstawy do wydania przez organy gminy uchwały, czy zarządzenia określającego wysokość opłat za udostępnienie informacji publicznej (II SA/Gd 676/13, Lex nr 1422306).

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż wysokość opłaty, pobieranej za dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, ma każdorazowo odpowiadać rzeczywistym, poniesionym przez organ kosztom udostępnienia informacji. Koszty te z natury rzeczy mogą być różne przy realizacji konkretnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej i w odniesieniu do każdej sprawy winny być indywidualnie, szczegółowo uzasadniane. Takie uregulowanie kwestii naliczania opłat, jak określone w art. 15 u.d.i.p., wyklucza opracowanie jakiegokolwiek sztywnego cennika lub ustanowienie stawek ryczałtowych za udostępnianie informacji publicznej na wniosek (I OSK 266/14 - dostępny w Internecie ).

Mając na uwadze powyższe, sąd wychodząc poza słuszne zarzuty skargi stwierdził, iż brak było podstaw prawnych do wydania zaskarżonego zarządzenia. Wydanie aktu o charakterze ogólnym bez ustawowego upoważnienia stanowi istotne naruszenie prawa.

Zgodnie z art. 91 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W świetle jednak art. 94 ww. ustawy nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.

Podlegające ocenie sądu zarządzenie nie jest aktem prawa miejscowego, a od jego wydania upłynęły prawie 3 lata, stąd sąd nie mógł stwierdzić jego nieważności.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym stwierdził, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało z naruszeniem prawa.