Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 819/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Opłata targowa
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 19 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. na uchwałę Rady Miejskiej w Złoczewie z dnia 30 listopada 2015 r. nr XVI/76/15 w przedmiocie opłaty targowej na terenie Gminy Złoczew stwierdza nieważność § 3 pkt 1 i 5 uchwały Rady Miejskiej w Złoczewie nr XVI/76/15 z dnia 30 listopada 2015 r.


UZASADNIENIE

W dniu 16 grudnia 2015 r. Rada Miejska w Złoczewie, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) oraz art. 15 i art. 19 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.), dalej: u.p.o.l., podjęła uchwałę nr XVI/76/15 w sprawie opłaty targowej na terenie Gminy Złoczew. Paragraf trzeci uchwały otrzymał następujące brzmienie: "§ 3. Ustala się dzienne stawki opłaty targowej od sprzedaży dokonywanej na targowiskach miejskich, w których prowadzony jest handel na terenie Gminy Złoczew w następującej wysokości:

1) ze straganu, stolika, ławki - 16,00 zł do 4 m2 + 4,00 zł za każdy kolejny rozpoczęty m2 powierzchni;

2) z samochodu osobowego, przyczepy, przy sprzedaży artykułów rolnych oraz zwierząt gospodarskich - 5,00 zł;

3) z samochodu osobowego, przyczepy, przy sprzedaży artykułów spożywczych i przemysłowych - 10,00 zł;

4) z samochodu ciężarowego - 20,00 zł;

5) z zajętego placu - 3,00 zł za każdy rozpoczęty m2 ;

6) pozostałe nie wymienione w pkt 1-5, w tym handel obwoźny - 10,00 zł. ".

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Prokurator Rejonowy w S. zakwestionował ww. uchwałę w części, tj. w zakresie § 3 pkt 1 i 5 wskazując, że została wydana z naruszeniem art. 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l. w związku z art. 94 art. 217 i art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.) dalej: Konstytucja RP, poprzez przyjęcie w § 3 pkt 1 i 5 zaskarżonej uchwały takiego sposobu obliczania dziennej stawki opłaty targowej, który może prowadzić do przekroczenia jej maksymalnej wartości określonej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

W konsekwencji na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Złoczewie podtrzymała swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że maksymalna stawka wynika bezpośrednio z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tym samym brak było podstaw do powtarzania przepisów ustawy.

W ocenie Rady Miejskiej w Złoczewie nie zostały naruszone przepisy ww. ustawy, których naruszenie zarzuca Prokurator Rejonowy w S.. Całościowa analiza treści wskazanego aktu prawa miejscowego prowadzić winna do wniosku, iż odpowiada on prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W związku z brakiem oświadczenia strony skarżącej o możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zaskarżona uchwała dotyczy m.in. ustalenia dziennej stawki opłaty targowej na terenie Gminy Złoczew. Niewątpliwie jest ona aktem prawa miejscowego, stąd brak przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa, zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 7135 ze zm.), dalej: u.s.g., sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały, pomimo że od daty podjęcia aktu upłynął rok.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi zagadnienie sprowadzające się do konieczności rozstrzygnięcia, czy uchwała rady gminy podjęta na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.o.l. powinna zawierać zastrzeżenie uniemożliwiające ustalenie na jej podstawie dziennej stawki opłaty targowej ponad kwotę maksymalną wynikającą z art. 19 pkt 1 lit. a) tej ustawy.

Wobec powyższego przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 19 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. rada gminy, w drodze uchwały, określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie, z tym że stawka opłaty targowej nie może przekroczyć wskazanej w tym przepisie maksymalnej wartości dziennej. W doktrynie podkreśla się, że podjęcie uchwały w tym przedmiocie jest niejako naturalną koniecznością uprzedniego skorzystania z wynikającej z art. 15 ust. 1 u.p.o.l. możliwości wprowadzenia opłaty targowej na terenie danej gminy. Zarazem akcentuje się, że bez takiej uchwały nie jest możliwe pobieranie opłaty targowej, gdyż to właśnie z niej (a nie z ustawy) wynikają konkretne stawki tej należności [zob. R. Dowgier, L. Etel, G. Liszewski, B. Pahl (w:) R. Dowgier, L. Etel, G. Liszewski, B. Pahl, "Podatki i opłaty lokalne. Komentarz", Warszawa 2020, art. 19]. Uchwała taka jest więc samoistnym źródłem obowiązku zapłaty opłaty targowej w określonej wysokości i już chociażby z tego powodu powinna ona stanowić zupełną i kompleksową regulację tej materii (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 278/19). Oznacza to, że przyjęty w niej sposób obliczenia stawki opłaty targowej powinien przewidywać brak możliwości uzyskania takiego wyniku, który przewyższałby wynikające z ustawy wartości maksymalne. W uchwale musi to być uregulowane wprost. Takiego zastrzeżenia nie można domniemywać. W konsekwencji nie jest również dopuszczalne założenie, że obiektywny brak możliwości uzyskania stawki przewyższającej stawkę ustawową gwarantuje – w sposób wystarczający – sama ustawa.

W zaskarżonej uchwale, jak już wcześniej wspomniano, regulacji takiej nie wprowadzono. Przy tym, o ile stawka opłaty "do określonej zajmowanej powierzchni" została określona w sposób sztywny, o tyle jej wysokość "za każdy następny m2 dodatkowo zajmowanej powierzchni" nakazano obliczać jako iloczyn tej dodatkowej powierzchni i określonej wartości i nie zastrzeżono przy tym, że wynik ten nie może przekroczyć wynikającej z ustawy kwoty maksymalnej. Przyjęty wzór obliczenia wysokości opłaty istotnie nie stanowił zatem dostatecznej gwarancji uzyskania dopuszczalnego rezultatu. Nie oznacza to jednak, by w całości pozostawał on w sprzeczności z u.p.o.l. lub – ujmując to inaczej – by w całości nie realizował nakazanego przez ustawę sposobu uregulowania wysokości opłaty. Dostrzec bowiem trzeba, że w zakresie, w jakim przepis ten prowadzi do uzyskania wyniku nieprzekraczającego ustawowej kwoty maksymalnej, koresponduje on z art. 19 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. i na pewno tej normy ustawowej nie narusza. Naruszenie takie w sposób niewątpliwy powstaje natomiast wówczas, gdy przekroczenie to nastąpi. W tym zakresie sprzeczność zaskarżonej uchwały z ustawą z pewnością zachodzi, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności tej pierwszej, we wskazanej części.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało nieważność zaskarżonej uchwały, w części, w jakiej dopuszczała ona możliwość ustalenia dziennej stawki opłaty targowej powyżej ustawowej kwoty maksymalnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w tej części i w tym zakresie uchwała ta naruszała art. 19 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. i pozostawały w sprzeczności z art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie.

Biorąc powyższe pod uwagę sąd podzielił argumentację skargi, że treść § 3 pkt 1 i 5 kwestionowanej uchwały narusza cytowany wyżej art. 168 Konstytucji RP oraz art. 19 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. W konsekwencji zaskarżoną regulację - jako sprzeczną z prawem - należało usunąć z obrotu prawnego.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

aj