Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1009/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 25  ust. 2  pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Hanna Knysiak - Sudyka WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez S. C., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 7 maja 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 596 ze zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1 pkt 2 art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. - o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2021 r. nr [...] w sprawie uznania wypłaconego za okres od 1 marca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. świadczenia wychowawczego, przyznanego na dziecko A. C. w łącznej wysokości 5500 zł, za świadczenie nienależnie pobrane oraz orzekającej o obowiązku jego zwrotu wraz z odsetkami.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2021 r. nr decyzji: [...] Wójt Gminy uznał wypłacone za okres od 1 marca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. świadczenia wychowawcze przyznane na dziecko A. C. w łącznej wysokości 5500 zł za świadczenie nienależnie pobrane oraz orzekł o obowiązku jego zwrotu wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że A. C. został umieszczony w rodzinie zastępczej począwszy od 1 marca 2020 r. i od tego też okresu świadczenie wychowawcze skarżącemu nie przysługiwało, albowiem było ono wypłacane rodzinie zastępczej, w której został umieszczony małoletni A. C.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował stanowisko organu albowiem - jego zdaniem organ w sposób nieprawidłowy przyjął datę początkową od której świadczenie wychowawcze zostało nienależnie pobrane. W ocenie skarżącego datą tą powinna być data uprawomocnienia się orzeczenia sądowego o umieszczeniu małoletniego A. C. w rodzinie zastępczej. Skarżący wskazał ponadto, że organ uchylił prawo do świadczenia wychowawczego decyzją z dnia [...] 2021 i w jego ocenie oznacza to, że do tej daty uprawnienie do świadczenia wychowawczego posiadał.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, regulujące zasady udzielania świadczenia wychowawczego na dziecko w rodzinie, które to świadczenie, stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Cytowana regulacja znajduje potwierdzenie w art. 13 ust. 1 ustawy, który stanowi, że ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Zatem świadczenie to przysługuje m.in. rodzicowi na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Dla uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego istotne jest zatem ustalenie, czy dziecko stanowiące podstawę do jego uzyskania wchodzi w skład rodziny podmiotu uprawnionego, który ubiega się o nie (lub je pobiera), a wobec tego - czy jest dzieckiem "zamieszkującym wspólnie" z nim. Sformułowanie "zamieszkujące wspólnie", należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspakaja jego potrzeby życiowe. Wskazuje na to cel na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze, który określony jest w cytowanym wcześniej art. 4 ust. 1 ustawy. Z kolei "sprawowanie opieki nad dzieckiem" należy odnosić zarówno do jej faktycznego sprawowania, jak i nierozerwalnie związanego z nią zamieszkiwania.

W ocenie Kolegium ustawodawca poprzez regulacje zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przyznał prymat prawa do pobierania świadczenia przez osobę faktycznie sprawującą opiekę nad dzieckiem i ponoszącą związane z tym wydatki, o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania (matka, ojciec, opiekun faktyczny albo opiekun prawny dziecka), a dziecko może być uznane za członka rodziny osoby wnioskującej (por. wyroku WSA w Rzeszowie z 5 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1735/16; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych 1). Art. 5 ust. 1 ustawy wprost stanowi, że świadczenie przysługuje na dziecko w rodzinie. Natomiast świadczenie wychowawcze przysługuje temu z kręgu osób wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy, który wspólnie zamieszkuje z dzieckiem, zaspokaja jego potrzeby, wychowuje je i utrzymuje. Pogląd taki jest zresztą powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 257/17, wyrok WSA we Wrocławiu z 23 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 543/16, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie bezspornym pozostaje fakt, że skarżący S. C. na mocy informacji z dnia 17 września 2019 r. nr [...] otrzymywał świadczenie wychowawcze na dzieci A. C., T. C., oraz J. C.

Za bezsporne należy również uznać, że postanowieniem Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] dnia 13 lutego 2020 r. skarżącemu ograniczono władzę rodzicielską nad małoletnim A. C. i małoletni A. C. został umieszczony w spokrewnionej rodzinie zastępczej jego dziadków macierzystych H. i J. L. Niespornym również jest, że rodzinie zastępczej przyznano począwszy od 1 marca 2020 r. dodatek wychowawczy na małoletniego A. C. w związku z faktem, że sprawowali oni faktyczną opiekę nad małoletnim.

Jak wynika z przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy świadczenie wychowawcze nie przysługuje osobie uprawnionej czyli w przedmiotowej sprawie ojcu S. C. jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 6 nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym jest świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Wykładni ww. przepisu nie można przy tym dokonywać w oderwaniu od art. 20 ust. 1 tej ustawy, który ustanawia obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. W przypadku, gdy osoba pobierająca świadczenie nie poinformuje organu o zaistniałych zmianach, które mają wpływ na prawo do świadczeń, pobrane świadczenie wychowawcze uznawane jest za nienależnie pobrane i podlegać winno zwrotowi wraz z odsetkami za opóźnienie.

W sprawie niniejszej mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem skarżący nie poinformował organu, że sąd ograniczył mu prawa rodzicielskie i umieścił małoletniego A. C. w rodzinie zastępczej pomimo, że w informacji z dnia 17 września 2019 r. przyznającej mu świadczenie wychowawcze zawarto informację o obowiązku wynikającym z art. 20 ust. 1 ustawy oraz wyszczególniono m.in., że obowiązek ten dotyczy umieszczenia dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.

Skarżący był zobowiązany do poinformowania organu o umieszczeniu małoletniego A. C. w pieczy zastępczej, a skoro tego nie zrobił to należy uznać, że otrzymywane przez niego świadczenie było nienależnie pobrane.

W kwestii terminu początkowego od którego należy liczyć nienależne świadczenie zasadne jest przyjęcie dnia 1 marca 2020 r. tj. od momentu przyznania rodzinie zastępczej dodatku wychowawczego, który zgodnie z treścią przepisu art. 80 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest przyznawany począwszy od faktycznego umieszczenia małoletniego w pieczy zastępczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił organom naruszenie przepisów art. 4, 5, 8 ust. 1 pkt 2, art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) oraz przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Zdaniem skarżącego kluczowe znaczenie dla sprawy ma to, że ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnim A. C. nastąpiło dopiero 22 września 2020 r. Sąd Rejonowy w dniu 13 lutego 2020 r. w sprawie pod sygn. akt [...] wydał bowiem postanowienie, które zostało zaskarżone przez skarżącego apelacją, a ta została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt [...].

Skarżący podał, że rację ma organ odwoławczy twierdząc, że z przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje osobie uprawnionej czyli jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że na zasadzie a contrario świadczenie wychowawcze przysługuje osobie uprawnionej póki dziecko nie zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. To zaś zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nastąpiło dopiero 22 września 2020 r., a nie jak twierdzą organy administracji 13 lutego 2020 r.

Jak podał skarżący rację maja również organy obu instancji, które twierdzą, że zgodnie z przepisem art. 25 ust. 2 pkt 6 nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym jest świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Należy jednak zwrócić uwagę, że ów przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bo wypłacane skarżącemu świadczenie nie było świadczeniem wypłacanym mimo braku prawa do tego świadczenia a ja wówczas miałem prawo do tego świadczenia.

Zdaniem skarżącego miał on prawo do tego świadczenia aż do 22 września 2020 r., zatem można mu przypisać uchybienia obowiązkowi wynikającemu z art. 2 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, a odnoszącemu się do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie o wystąpieniu zmian mających wpływ naprawo do świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. - o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci), osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 6, nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym jest świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

W doktrynie przyjęto, że w przypadku regulacji zamieszczonej ww. wskazanym art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie bierze się pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego. W Komentarzu do ustawy g pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wyd. II, pod red. J. Blicharz, J. Glumińskiej-Pawlic i L. Zacharko (System Informacji Prawnej LEX) wskazano, że na aprobatę zasługuje stanowisko, że nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci jest pojęciem o charakterze obiektywnym. Na definicję świadczeń nienależnie pobranych w oparciu o ten przepis składa się wyłącznie element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku prawa do jego pobierania. Nie ma tutaj znaczenia element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenia wychowawcze, że świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Zatem dla uznania na podstawie tej przesłanki, że świadczenie zostało nienależnie pobrane nie jest istotne, że osoba uprawniona nie miała świadomości, że jej się ono nie należy. Ustawa nie przewiduje wymogu uznania świadczenia za nienależnie pobrane od konieczności pouczenia osoby pobierającej świadczenia o braku podstaw do jego pobierania.

Zwrócić należy jednakże uwagę, że dodanie w art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci pkt 6 nastąpiło jednocześnie z uchyleniem w art. 25 ust. 2 tej ustawy punktów 1, 1a i 4 oraz zmianą treści punktu 5 (art. 1 pkt 23 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r.; Dz. U. poz. 924, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 lipca 2019 r.). W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 3387, nie wyjaśniono wprowadzanych zmian. Analiza tych regulacji pozwala jednak na stwierdzenie, że uchylenie pkt 1 a związane jest z wyeliminowaniem przez ustawodawcę kryterium dochodowego uzależniającego prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, zmiana pkt 5 wynika wyłącznie z tego, że w obecnym stanie prawnym nie wydaje się już decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie wychowawcze, a osoba ubiegająca się oświadczenie wychowawcze otrzymuje informację o przyznaniu tego świadczenia. Pozostałe zaś dwie zmiany w art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, tj. uchylenie pkt 1 i 4, można

wywieść, że nie stanowią bezpośredniej konsekwencji wprowadzonych rozwiązań programu "Rodzina 500+" zmierzającego do objęcia ustawą wszystkich dzieci do 18 roku życia. Ustawodawca zrezygnował bowiem z przesłanki pozwalającej uznać za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze - świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania (pkt 1) oraz świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego (pkt 4). W ich miejsce ustawodawca wprowadził nową przesłankę określoną właśnie w pkt 6 ust. 2 art. 25 ustawy nakazującą traktować jako nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze - świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Zauważyć jednak należy, że przesłanka wynikająca z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ma w dalszym ciągu charakter nieostry. "Określenie "brak prawa do świadczenia wychowawczego" będzie obejmowało wszystkie przypadki, kiedy osobie nieuprawnionej przyznano lub wypłacono świadczenie wychowawcze, a więc osobie, która nie miała prawa do świadczenia wychowawczego ubiegając się o nie albo to prawo utraciła w trakcie pobierania świadczenia wychowawczego. Językowe brzmienie przesłanki wynikającej z art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. pozwala wręcz na uwagę, że przesłanka ta została ukształtowana w taki sposób, że pojemnością w istocie obejmuje także sytuacje wynikające z art. 25 ust. 2 pkt 2, 3 i 5 u.p.p.w.d. Wszystkie wiążą się bowiem z pierwotnym albo wtórnym brakiem prawa do świadczenia wychowawczego na skutek okoliczności wymienionych w tych przepisach. Wobec tego należałoby uznać, że przesłanka nienależnie pobranego świadczenie wychowawczego określona w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. nie ma charakteru jednorodnego, który pozwalałby na automatyczne przyjęcie, że w każdej sytuacji zakwalifikowanej przez organ jako podpadającej pod ten przepis, nie będzie on odnosił się do elementu subiektywnego, czyli stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie wychowawcze co do tego, że to świadczenie nie powinno zostać przyznane albo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia (wyrok NSA w wyroku z 19 października 2021 r. sygn. akt l OSK 540/21). W każdej zatem sytuacji należy ocenić stan faktyczny danej sprawy, a nie przyjmować automatycznie nienależność pobranego świadczenia wychowawczego."(por. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt l OSK 540/21; LEK nr 3274243).

Z przepisów art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 4 ust. 3 i art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynika, że prawo do pobierania świadczeń powinno przysługiwać osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem i ponoszącej związane z tym wydatki, a także wspólnie z nim zamieszkującej, o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania (w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.). Niesprawowanie zatem bezpośredniej opieki nad dziećmi oznacza zmianę sytuacji rodzinnej strony powodującą brak uprawnień do pobierania świadczenia wychowawczego na dzieci, o której to okoliczności każdy z uprawnionych winien powiadomić organ orzekający.

Z kolei w art. 8 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca wskazał przypadki, w których świadczenie wychowawcze nie przysługuje.

Zgodnie z ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie to nie przysługuje m.in., gdy dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko orzekających organów, że wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że istotnie prawo do świadczenia wychowawczego nie przysługuje podmiotom wskazanym w art. 4 ust. 2 ustawy

0 pomocy państwa w wychowaniu dzieci, gdy dziecko zostało umieszczone w instytucji

zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.

W rozpoznawanej zatem sprawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci sprzeciwiał się przyznaniu skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko A. C., z czego skarżący doskonale zdawał sobie sprawę. Kwestionuje natomiast datę, od kiedy świadczenie to mu się nie należało.

Trafnie zatem orzekające organy odczytały cele ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego, nadając im właściwą rangę. Wychowanie dziecka, to bowiem działanie rodziców dla ukształtowania osobowości coraz zapewnienie warunków rozwoju fizycznego

i psychicznego dziecka. Wychowanie obejmuje też więc opiekę materialną, a skoro tak, to w przypadku umieszczenia dziecka w placówce sprawującej instytucjonalną pieczę zastępczą, powodowało, iż od tego momentu skarżącemu na syna umieszczonego przez sąd powszechny w pieczy zastępczej w spokrewnionej rodzinie zastępczej dziadków macierzystych począwszy od 1 marca 2020 r., świadczenie wychowawcze nie przysługiwało. To na macierzystych dziadkach syna skarżącego, sprawujących pieczę zastępczą, spoczywał bowiem ciężar wychowania syna skarżącego. Nadto spoczywał obowiązek nie tylko zapewnienia opieki i wychowania, co wynika z art. 2 i 93 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821), jak i § 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r., Nr 292, poz. 1720). Całość więc kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem syna pokrywała jednostka samorządu terytorialnego. Zasadnie więc przyjęły organy, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia na syna. Nie można bowiem czerpać finasowania z dwóch źródeł, (por. Wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 208/18; LEX nr 2517243).

Zdaniem Sądu błędna jest argumentacja skarżącego, że świadczenie to należało się macierzystym dziadkom syna skarżącego od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] z dnia 13 lutego 2020 r. o ograniczeniu skarżącemu władzy rodzicielskiej nad małoletnim A. C. i umieszczeniu małoletniego dziecka skarżącego w spokrewnionej rodzinie zastępczej (na skutek oddalenia postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt [...], apelacji skarżącego).

Wobec tego podzielić należy w ocenie Sądu stanowisko, że utożsamienie pojęcia ustanowienia rodziną zastępczą z prawomocnością postanowienia jest krzywdzące dla rodziny zastępczej, która rzeczywiście sprawuje opiekę i nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Z Konstytucji RP wynika bowiem, że Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Zgodnie zaś z Konwencją o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w dniu 30 kwietnia 1991 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526) we wszystkich działaniach dotyczących dzieci sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 Konwencji

0 prawach dziecka). W chwila zatem umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej po stronie państwa powstaje obowiązek zapewnienia środków na jego utrzymanie (zob. postanowienie WSA w Kielcach z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 698/18; LEX nr 2586341).

Skoro zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.) świadczenia

i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, to prawidłowo przyjęły orzekające w niniejszej sprawie organy, że cezurą czasową była data -1 marca 2020 r. -tj. moment przyznania rodzinie zastępczej dodatku wychowawczego, który zgodnie z treścią przepisu art. 80 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest przyznawany właśnie począwszy od faktycznego umieszczenia małoletniego w pieczy zastępczej. Organy administracji nie musiały więc czekać na prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechnego. Zasadnie podnosi WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 596/17; LEX nr 2404139, że: "Zasadą jest również, że pieczę zastępczą w formie rodzinnej (rodzina zastępcza: spokrewniona, niezawodowa, zawodowa) i instytucjonalnej stosuje tylko sąd. l tak w myśl art. 35 ust. 1 ustawy umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 58 ust. 1 i art. 103 ust. 2. Niewątpliwie, faktyczne umieszczenie oznacza, że orzeczenie sądu jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do przyjęcia, że doszło do umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej. Chodzi o sytuację, w której dziecko rzeczywiście w rodzinie zastępczej przebywa. Orzeczenie sądu oznacza zaś takie rozstrzygnięcie, które podleganie dziecka pieczy innych osób, niż rodzice dziecka, czyni legalnym. Orzeczenie polega na przyznaniu uprawnienia do zapewnienia dziecku opieki i wychowania dziecka w rodzinie zastępczej (zob. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt l OSK 1411/11, wszystkie przywołane w uzasadnieniu wyroki są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.)."

Ze wskazywanego już postanowienia Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] z dnia 13 lutego 2020 r. wynika też, że Sąd udzielił zabezpieczenia ha czas trwania postępowania poprzez powierzenia dziadkom macierzystym bieżącej pieczy nad osobą małoletniego syna skarżącego, (pkt V postanowienia). Tym samym zakres sprawowania bieżącej pieczy, z jaką mamy do czynienia w związku z wydaniem postanowienia w trybie postępowania zabezpieczającego w niniejszej sprawie, pokrywa się z zakresem pieczy sprawowanej przez rodzinę zastępczą (por. wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 25 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 288/13, WSA w Rzeszowie z dnia 24 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 468/13, dostępne jw.). Sytuacja faktyczną stanowiąca podstawę wydania wskazanego postanowienia zabezpieczającego, opisana w uzasadnieniu tego postanowienia, wskazuje na wypełnienie przesłanek określonych w art. 109 § 2 pkt 5 w zw. z §.. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.).

Niewątpliwie zatem w chwili wypłaty rodzinie zastępczej dodatku wychowawczego w dniu 1 marca 2020 r., o którym mowa w art. 80 ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, syn skarżącego musiał być już faktycznie umieszczony w rodzinie zastępczej, gdyż w przeciwnym razie, w świetle postanowień art. 87 ust. 1 ustawy, świadczenie to nie mogło zostać przyznane i wypłacone.

Prawidłowo wobec tego uznały orzekające w niniejszej sprawie organy, że przyznane i wypłacone za okres od 1 marca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. świadczenia wychowawcze na dziecko A. C. w łącznej wysokości 5500 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i z tego tytułu winny być one zwrócone, stosownie do postanowień art. 25 ust. 1 tej ustawy.

Skarga nie mogła odnieść więc zamierzonego skutku. Przedstawiona w niej oraz w pismach procesowych z dnia 21 lipca i 26 lipca 2021 r. argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Powyższe obrazuje bowiem w dostateczny sposób, że wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów prawa materialnego - art. 4, 5, 8 ust. 1 pkt 2, art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani też przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro organy ustaliły wszystkie istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności

i całościowo, we wzajemnej łączności, rozpatrzyły w wystarczający sposób zebrany materiał dowodowy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.