Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 390/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-08-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a, 252 par. 2, art. 245, art. 249a, art. 258 par. 2 pkt 7,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Teza: W przypadku gdy w danym postępowaniu sądowym stronie przyznano już prawo pomocy w zakresie całkowitym, bądź też przyznano to prawo w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika, w sytuacji gdy strona ta jest jednocześnie zwolniona ustawowo od uiszczania kosztów sądowych, to złożenie przez nią kolejnego wniosku bez wskazania zakresu żądania, nie wymaga wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jeżeli z akt sprawy wynika bowiem, że rozpoznanie kolejnego wniosku dotyczącego prawa pomocy jest zbędne i zbędność ta wystąpiła przed wniesieniem tego wniosku z uwagi na wyczerpanie wszystkich możliwych form pomocy, jakie strona mogła uzyskać zgodnie z art. 245 P.p.s.a., to czynności wyjaśniające przedmiot ponownego wniosku, są niecelowe.

TEZY

W przypadku gdy w danym postępowaniu sądowym stronie przyznano już prawo pomocy w zakresie całkowitym, bądź też przyznano to prawo w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika, w sytuacji gdy strona ta jest jednocześnie zwolniona ustawowo od uiszczania kosztów sądowych, to złożenie przez nią kolejnego wniosku bez wskazania zakresu żądania, nie wymaga wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jeżeli z akt sprawy wynika bowiem, że rozpoznanie kolejnego wniosku dotyczącego prawa pomocy jest zbędne i zbędność ta wystąpiła przed wniesieniem tego wniosku z uwagi na wyczerpanie wszystkich możliwych form pomocy, jakie strona mogła uzyskać zgodnie z art. 245 P.p.s.a., to czynności wyjaśniające przedmiot ponownego wniosku, są niecelowe.


SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. z dnia 23 maja 2016 r. (data wpływu do Sądu: 25 maja 2016 r.) o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 23 maja 2016 r.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt II SO/Op 23/15 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił M. M. radcę prawnego, przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.

Pełnomocnikiem z urzędu M M. został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny K. K., co wynika z pisma Izby z dnia 10 lipca 2015 r. (k-36 akt sądowych).

Na skutek wniesionej skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 390/15 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu kolejno: postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. przywrócił termin do wniesienia skargi, a wyrokiem z dnia 24 listopada 2015 r., oddalił skargę.

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2016 r., umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 4 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Na skutek wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r., umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 4 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy.

Następnie, postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, umorzył postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tym razem dnia 4 lutego 2016 r. Na skutek ponownie złożonego wniosku z dnia 26 stycznia 2016 r. (data wpływu do Sądu: 1 marca 2016 r.), referendarz ponownie umorzył w dniu 1 kwietnia 2016 r. postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec wniesionego sprzeciwu na orzeczenie z dnia 1 kwietnia 2016 r., tut. Sąd umorzył w dniu 9 maja 2016 r. postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 26 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Nie godząc się z powyższym, skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na skutek którego Sąd II instancji postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 715/16, oddalił zażalenie.

Na obecnym etapie postępowania sądowego do rozpoznania pozostały dwa kolejne wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jeden z dnia 21 marca 2016 r. przekazany tut. Sądowi według właściwości przez NSA (data wpływu: 1 kwietnia 2016 r., k:173-174 akt), a następny z dnia 23 maja 2016 r. (data wpływu: 25 maja 2016 r., k: 207-208).

Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:

Postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek kolejnego wniosku skarżącego, datowanego na dzień 23 maja 2016 r., należało umorzyć.

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Odnotować należy, że w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, datowanym na dzień 23 maja 2016 r., nie zaznaczono w punkcie 4 przedmiotu wniosku, pomimo tego, że wniosek może być objęty jedynie po jednym żądaniu dotyczącym rodzaju pełnomocnika z urzędu oraz zakresu zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiot żądania skarżącego nie wynika także bezpośrednio z dalszej części wniosku. Referendarz zważył jednak, że skarżącemu zostało już przyznane w tym postępowaniu sądowym prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie strona ta jest zwolniona ustawowo od uiszczania kosztów sądowych na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Z tych względów, złożenie przez nią kolejnego wniosku bez wskazania zakresu żądania, nie wymaga wezwania stosownie do art. 252 § 2 P.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Przepis ten zobowiązując do złożenia wniosku na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, nakazuje bowiem wypełnienie tego formularza zgodnie z pouczeniem w nim zawartym, czyli m.in. zakreśleniem właściwego zakresu żądania. Referendarz zważył jednak, że w niniejszym przypadku wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania dotyczącego prawa pomocy, już przed wniesieniem wniosku z dnia 23 maja 2016 r., z uwagi na wyczerpanie wszystkich możliwych form pomocy, jakie strona mogła uzyskać stosownie do art. 245 P.p.s.a. Z tych względów czynności wyjaśniające zakres ponownego wniosku skarżącego z dnia 23 maja 2016 r., są niecelowe i wprowadzają niczym nie uzasadniony formalizm.

Powtórzyć należy, że w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 maja 2016 r., jest zbędne. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro M. M. z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako osoba skarżąca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, a orzekanie w sprawie stało się zbędne. O powyższej okoliczności ustawowego zwolnienia skarżącego od uiszczania kosztów sądowych, referendarz sądowy wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt II SO/Op 23/15 i pomimo tego, że przywołane orzeczenie zostało wydane przed rozpoczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, to zachowuje aktualność na wszystkich etapach tego postępowania, wszczętego z inicjatywy M. M. w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., nr [...]. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się bowiem na wszystkie etapy postępowania sądowoadministracyjnego.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, że ww. postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r., został ustanowiony M. M. radca prawny. Na skutek powyższego orzeczenia, Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu poinformował o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, radcy prawnego z urzędu w osobie K. K., który występował w imieniu M. M. w postępowaniu sądowym. Z przywołanych okoliczności wyraźnie wynika, że żądanie ustanowienia przez sąd (referendarza sądowego) skarżącemu kolejnego pełnomocnika z urzędu, nie może odnieść zamierzonego skutku. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań (w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem). Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por.: postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Reasumując powyższe, skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego rozpoznanie kolejnego wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, datowanego na dzień 23 maja 2016 r. (data wpływu do tut. Sądu: 25 maja 2016 r.), uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie, na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

Wskazać warto, że jeśli skarżący kwestionuje osobę wyznaczonego radcy prawnego, wówczas powinien zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu o wyznaczenie nowego pełnomocnika do sprawy.

Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.