Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 226/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Umorzono postępowanie co do zobowiązania organu do wydania aktu
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono skargę w części
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 53 par. 2b, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 149 par. 1, art. 149 par. 1a, art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 2, art. 206
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpoznania wniosku K. B. z dnia [...] września 2021 r. w punkcie 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] września 2021 r. co do punktu 1, III. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu powyższego wniosku, IV. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, V. w pozostałym zakresie skargę oddala, VI. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

We wniosku wniesionym drogą elektroniczną w dniu [...] września 2021 r. (datowanym na [...] września 2021 r.) K. B. (dalej również: wnioskodawca; skarżąca; strona), powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 [aktualnie: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.]) – dalej: u.d.i.p., zwróciła się do Urzędu Gminy C. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej:

1. sporządzenie wykazu aktualnie obowiązujących dokumentów stanowiących o działaniach w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku, a także wskazanie miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy wnioskodawcy;

2. sporządzenie wykazu dokumentów (w tym również projektów) stanowiących o działaniach na lata nieobjęte dokumentami wskazanymi w pkt 1 wniosku, w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, a także wskazanie miejsca ich udostępnienia na serwerach właściwego urzędu, względnie przesłanie ich na adres mailowy wnioskodawcy.

W dalszej części wniosku strona podkreśliła, że prosi o udostępnienie "w szczególności, jeśli w jakimkolwiek zakresie dotyczy działalności podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku", następujących informacji obejmujących: 1) dokumenty zawierające informacje dotyczące ograniczeń nałożonych na przedsiębiorców oraz obywateli, w tym treści wydanych komunikatów, 2) dokumenty zawierające informacje dotyczące procedur działania w obliczu chorób zakaźnych u ludzi, 3) dokumenty zawierające informacje dotyczące kosztów poniesionych na działania związane ze zwalczaniem, przeciwdziałaniem i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19, 4) dokumenty zawierające informacje dotyczące przyznanych środków dla przedsiębiorców w ramach tarczy antykryzysowych w ww. okresie, 5) dokumenty zawierające informacje dotyczące przyznanych środków z tytułu dodatkowego zasiłku opiekuńczego w ww. okresie, 6) dokumenty zawierające informacje dotyczące ograniczeń i trudności w utrzymaniu prawidłowego dostępu do wody pitnej, ogrzewania, wywozu nieczystości stałych oraz dostępu do komunikacji miejskiej oraz poniesionych w związku z tym kosztach, 7) dokumenty stanowiące raporty z wykonywanych działań w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19, 8) dokumenty zawierające informacje dotyczące osób przebywających na kwarantannie w ww. okresie, 9) dokumenty zawierające informacje o liczbie osób zmarłych z powodu zakażenia SARS-CoV-2 w ww. okresie, 10) dokumenty zawierające informacje o liczbie odbytych zgromadzeń w ww. okresie, 11) dokumenty zawierające informacje dotyczące pracy zdalnej pracowników administracji publicznej oraz podmiotów powiązanych, 12) uchwały Rady Miasta stanowiące reorganizację pracy podmiotów publicznych i/lub prywatnych oraz obostrzeń w dostępie do usług publicznych, 13) informacje o innych, niewymienionych dokumentach o tożsamym znaczeniu i zakresie, odnoszących się do działań w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19 "(w przypadku posiadania również proszę o ich udostępnienie)".

Strona ponownie wskazała również sposób udostępnienia informacji, tj. przesłanie informacji drogą elektroniczną na podany adres e-mail lub "przekazanie (...) poprzez linki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów".

Wobec braku odpowiedzi na powyższy wniosek, K. B., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego w osobie adwokata D. B., w piśmie z dnia [...] października 2021 r. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy C. (dalej również: Wójt; organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w związku z jej wnioskiem z dnia [...] września 2021 r. Skarga wpłynęła do organu w dniu [...] października 2021 r.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej i brak realizacji wniosku, polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi – a tym samym brak wydania decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostepnienia informacji zgodnie z wnioskiem.

Strona podniosła, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął po 14 dniach od złożenia wniosku, a pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że organ "nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji", co zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy (w terminie 14 dni od złożenia wniosku) o powodach tegoż opóźnienia, wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Ponadto podniosła, organ nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi; nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. Zdaniem strony, pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu.

Wskazując na powyższe zarzuty i argumentację, skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nieobciążanie organu kosztami postępowania, niewymierzanie organowi grzywny, przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów. Organ wyjaśnił, że udzielił stronie skarżącej pełnej i adekwatnej do treści wniosku odpowiedzi, którą przesłano skarżącej [...] listopada 2021 r. (na adres poczty elektronicznej). Ponadto podniósł, że "w okresie wpływu zapytania o informację publiczną tut. organ przygotowywał się do kontroli kompleksowej funkcjonowania organu, jaką systematycznie prowadzi Regionalna Izba Obrachunkowa", a która to kontrola obejmuje wszystkie aspekty realizowanej działalności Gminy C. ; "kontrola rozpoczęła się dnia [...] września 2021 r. i trwa do dnia dzisiejszego", a pracownicy przygotowywali dokumenty do kontroli. Wójt zwrócił uwagę również na to, że we "wskazanym okresie widoczna była absencja pracowników – w szczególności sekretarza gminy, co uniemożliwiło dopełnienie ustawowego obowiązku"; w okresie tym doszło również do zatrudnienia pracownika i przekazania części obowiązków związanych m.in. z prowadzeniem rejestru informacji publicznej tej osobie, przy czym "także brak wyraźnego wskazania obowiązków prawdopodobnie doprowadził do zaistniałej sytuacji". Organ podkreślił, że "wprowadzone zostały w Urzędzie dodatkowe działania naprawcze w tym przedmiocie, aby zapobiec w przyszłości takim sytuacjom".

Pełnomocnik skarżącej, ustosunkowując się do odpowiedzi organu na skargę, podtrzymał w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. dotychczasowe stanowisko, które uzupełnił o żądanie stwierdzenia, że działanie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto doprecyzował wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, wskazując ich łączną kwotę [...]zł, na którą miały składać się: [...] zł – opłata sądowa od skargi, [...] zł – opłata od pełnomocnictwa, [...] zł – koszty zastępstwa procesowego, [...] zł – koszt korespondencji w sprawie. Zostały one ujęte w spisie kosztów, w których wskazano m.in. na wydatki związane z wysłaniem skargi do sądu ([...] zł) i wysłaniem repliki do odpowiedzi na skargę ([...] zł).

Odnosząc się do twierdzeń organu, pełnomocnik stwierdził, że Wójt odpowiedział na wniosek skarżącej dopiero w dniu [...] listopada 2021 r., a zatem opóźnienie trwało prawie 2 miesiące, a ewentualna kontrola Regionalnej Izby Obrachunkowej w żaden sposób nie powinna wpływać na przebieg pozostałych zadań wykonywanych przez organ. Ponadto zauważył, że organ nie odpowiedział na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktu 2. Wobec czego pełnomocnik stwierdził, że organ nadal pozostaje w bezczynności w zakresie odpowiedzi na wniosek skarżącej, a zatem zasadne jest zobowiązanie organu do pełnej odpowiedzi na złożony wniosek o udzielenie informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (z wyjątkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), wobec czego przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., a zatem nie zachodziła konieczność wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej k.p.a. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18 i 21 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4287/18 – dostępne w Internecie: http:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Poza tym sąd wyrokuje na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Tutejszy Sąd rozstrzygnął zatem sprawę na podstawie akt sprawy, tj. akt sądowych oraz akt administracyjnych nadesłanych przez organ. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które wynikają z tych dokumentów. W sprawie nie było zatem potrzebny przeprowadzania, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a, odrębnego dowodu z dokumentów dołączonych do skargi oraz dokumentów nadesłanych przez organ (dołączanych do odpowiedzi na skargę), skoro pisma procesowe wraz z załącznikami składały się na akta sprawy. Akta sprawy były kompletne i pozwalały na jej rozstrzygnięcie. Analiza i ocena prawna okoliczności sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. np. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21, dostępnym jw.).

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi, Sąd wyjaśnia, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei rodzaje informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego uznaje w szczególności za informację publiczną, określone zostały w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. orzecznictwo przywołane w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Ol 147/21, dostępnym jw.).

W realiach niniejszej sprawy, z wniosku o udostępnienie informacji publicznej wynikało, że przedmiotem żądania było udostępnienie informacji dotyczącej obowiązujących dokumentów (bądź ich projektów), stanowiących o działaniach organu w zakresie zwalczania, przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19 oraz innych chorób zakaźnych. Wobec tego należy wyjściowo zauważyć, że adresat wniosku – Wójt Gminy C. – jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej. Zagadnienie to pozostawało zresztą poza sporem w niniejszej sprawie.

Udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o ich organizacji oraz o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. d u.d.i.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym m.in. o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a) oraz dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (pkt 4 lit. a). Podobnie informacją taką są dane o majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, wskazane przez skarżącą we wniosku z dnia [...] września 2021 r. dokumenty stanowią informację publiczną, skoro informacja ta wiąże się z funkcjonowaniem i działalnością organu w ramach zadań publicznych wynikających z powołanych wyżej przepisów, w tym z wydatkowaniem środków publicznych.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zaś informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonymi we wniosku (art. 14 ust. 1).

Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza w praktyce niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1), jak też na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Z kolei w stosunku do informacji, która ze względu na swój charakter jest informacją publiczną i może być udostępniona, stan bezczynności ustaje zasadniczo w sytuacji, gdy organ udostępni żądaną informację w zakresie i w formie określonej we wniosku przez podmiot zainteresowany jej uzyskaniem.

Zdaniem Sądu, na dzień wniesienia skargi Wójt Gminy C. nie udzielił informacji publicznej na wniosek K. B. z dnia [...] września 2021 r., pomimo upływu 14-dniowego terminu na reakcję w tym przedmiocie. Skoro organ powinien był albo udostępnić wskazane we wniosku dokumenty albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia, a tego nie uczynił, to zachodziły podstawy do uznania, że dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku z [...] września 2021 r. Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie III sentencji wyroku.

Niemniej jednak, już po wpływie skargi do organu (co miało miejsce [...] października 2021 r.), a przed wyrokowaniem w niniejszej sprawie, Wójt skierował do strony pismo datowane na dzień [...] listopada 2021 r., w którym ustosunkował się do szczegółowych kwestii związanych z pkt 1 żądania zawartego we wniosku, tj. udzielił odpowiedzi i udostępnił informacje dotyczące 13 grup dokumentów wskazanych we wniosku, a dotyczących działalności organu "podczas pandemii COVID-19 w roku 2019 oraz w I i II kwartale 2020 roku", jak również dołączył odpowiednie dokumenty. Ponadto przedstawił wykaz aktualnie obowiązujących dokumentów, o których mowa w pkt 1 wniosku. Uczynił to w formie wskazanej przez wnioskodawcę, tj. wysłał informację na adres poczty elektronicznej.

Okoliczność załatwienia wniosku co do żądania określonego w pkt 1 została przyznana przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. Pełnomocnik potwierdził, że odpowiedź na wniosek została dokonana [...] listopada 2021 r., jednak "organ nie odpowiedział na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktu 2", obejmującego "Sporządzenie wykazu dokumentów (w tym również projektów) stanowiących o działaniach na lata nieobjęte dokumentami wskazanymi w pkt 1 Wniosku, w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych (...)". W związku z tym Sąd uznał, że udzielona stronie [...] listopada 2021 r. odpowiedź organu odpowiadała jej rzeczywistej woli i zakresowi faktycznego żądania, określonego w pkt 1 wniosku z dnia [...] września 2021 r. Nawet jeżeli co do niektórych, szczegółowych kwestii pismo to zawierało odpowiednie wyjaśnienia, ale bez dołączenia odrębnych dokumentów (patrz: odpowiedź oznaczona jako punkt 5 w piśmie organu z dnia [...] listopada 2021 r.), względnie bez formalnej odmowy udostępnienia danej informacji, co następuje w formie decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 u.d.i.p. (patrz: odpowiedź oznaczona jako punkt 8), to w ocenie Sądu stanowiło wystarczającą odpowiedź na żądanie strony, określone w punkcie 1 wniosku. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że to strona zainteresowana jest dysponentem wniosku. Wobec tego, skoro następczo potwierdza udostępnienie jej informacji w konkretnie wskazanym zakresie, to znaczy, że uznaje udzieloną jej odpowiedź za wyczerpującą i zgodną z wnioskiem. Nie od rzeczy jest też wspomnieć, że od czasów rzymskich w kulturze prawa europejskiego funkcjonuje zasada, zgodnie z którą chcącemu nie dzieje się krzywda (volenti non fit iniuria). Wprawdzie nie stanowi ona kodeksowej zasady obowiązującej w prawie administracyjnym, jednakże niewątpliwie może stanowić pryzmat, poprzez który dokonywana jest sądowa ocena stanu faktycznego, pozwalając tym samym na uwzględnienie (i interpretację) postawy procesowej strony oraz stanowiska wyrażanego w sprawie.

Nadal do załatwienia pozostaje jednakże ta część wniosku, która obejmuje żądanie sformułowane w jego punkcie 2. Dotyczy ono wykazu dokumentów (w tym również projektów) stanowiących o działaniach na lata nieobjęte dokumentami wskazanymi w pkt 1 tego wniosku, w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Chodzi zatem zarówno o dokumenty (odpowiednio ich projekty) dotyczące zwalczania epidemii COVID-19, obejmujące inny okres niż wskazany w punkcie 1, jak również o dokumenty dotyczące zwalczania pozostałych chorób zakaźnych w okresie nieobjętym żądaniem zawartym w punkcie 1. Chodzi tu o dokumenty – lub ich projekty – istniejące w dacie złożenia wniosku. Konsekwentnie bowiem, aby możliwe było udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. muszą zostać spełnione dwa warunki: 1) informacja rozumiana jako oświadczenie wiedzy musi dotyczyć określonych faktów, tj. czynności i zachowań podmiotu wykonującego zadania publiczne, podejmowanych w zakresie wykonywania takiego zadania i realizowanie określonych interesów i celów publicznych; 2) informacja musi istnieć i znajdować się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia (patrz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Rz 106/19, dostępny jw.). Realizacja obowiązku udostępniania informacji publicznej polega na udzieleniu konkretnie wskazanej przez zainteresowanego informacji, która musi być w posiadaniu organu, dotyczyć sfery istniejących faktów i danych dostępnych na dzień złożenia wniosku i istnieć w formie nadającej się do udostępnienia.

Z powyższych powodów Sąd w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wójta do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] września 2021 r. w punkcie 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. Wskazany termin pozwala na pełne załatwienie wniosku bez zbędnej zwłoki i koresponduje z terminem wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Z kolei w punkcie II wyroku Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania tego wniosku co do punktu 1. Skoro przed datą wyrokowania w sprawie organ udzielił skarżącej informacji żądanej w punkcie 1 wniosku, to postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania (załatwienia) wniosku w tej części stało się bezprzedmiotowe. Zatem podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 – ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63; orzeczenie dostępne jw.). Nie zwalnia jednak sądu od obowiązku zbadania i orzeczenia, czy w sprawie zaistniała bezczynność organu, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Oceniając charakter stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało rażącego charakteru (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy takiego opóźnienia w podejmowanych czynnościach, które pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnej przyczyny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach pozbawione są w sposób oczywisty jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki NSA z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18 oraz 7 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2311/17 –dostępne jw.). Za "rażące naruszenie prawa", w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., należy uznać jedynie taki stan, o którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12, dostępny jw.). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także uwarunkowania danego rodzaju spraw (materialnoprawne okoliczności sprawy) i czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie wystarcza samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie takie musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Po 19/15 – orzeczenia dostępne jw.). W niniejszej sprawie taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie wystąpiła.

W przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, która przy tym nie trwała rażąco długo (nie przekraczała 2 miesięcy co najmniej w odniesieniu do informacji objętych pkt 1 żądania wniosku), Sąd nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu czy też rażącego zlekceważenia zasad postępowania administracyjnego. Sąd wziął pod uwagę argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę, w której organ wskazał domniemane przyczyny opóźnienia załatwienia sprawy. Bezczynność organu wynikała, jak można wywnioskować z odpowiedzi na skargę, z niedostatecznego zorganizowania obsługi spraw związanych z problematyką udostępniania informacji publicznej, co miało miejsce w określonej sytuacji faktycznej. W okresie, w którym wpłynął do organu przedmiotowy wniosek, pracownicy urzędu przygotowywali dokumentację na potrzeby kontroli prowadzonej przez Regionalną Izbę Obrachunkową. Poza tym wystąpiła absencja pracowników (w tym sekretarza gminy) oraz zatrudnienie nowego pracownika. Można zatem powiedzieć, że Urząd Gminy nie poradził sobie z odpowiednim skoordynowaniem wielości działań, co miało związek z powyższymi okolicznościami. Nie świadczyło to wprawdzie o braku zawinienia organu w zwłoce w załatwieniu sprawy, a zatem nie uwalniało od zarzutu bezczynności, jednakże istotnie wpływało na ocenę, czy w związku ze stwierdzoną bezczynnością po stronie organu doszło do rażącego naruszenia prawa. Sąd miał też na uwadze, że niezwłocznie po wniesieniu skargi do organu podjął on działania w celu udostępnienia żądanej informacji, jakkolwiek udzielona stronie odpowiedź z dnia [...] listopada 2021 r. nie obejmowała całości informacji, których domagała się strona skarżąca. Poza tym organ oświadczył, że podjął działania, aby w przyszłości zapobiec takim sytuacjom.

Zarazem należy podkreślić, że zwłoka organu w pełnym załatwieniu wniosku, a zatem w zakresie obejmującym również pkt 2 żądania, jest częściowo wytłumaczalna. Z jednej strony zatem organ nie wykazał się dostateczną wnikliwością przy analizie treści wniosku i udzielaniu odpowiedzi, a z drugiej sposób zredagowania wniosku mógł być do pewnego stopnia mylący, co niewątpliwie rodziło ryzyko popełnienia błędu przy jego odczytywaniu i załatwianiu sprawy. Mniej wnikliwa lektura mogła bowiem skłaniać do uznania, że w zasadzie dotyczy on działań podejmowanych przez organ w związku z epidemią COVID-19 w okresie obejmującym rok 2019 oraz w I i II kwartał 2020 roku. W istocie jednak wniosek obejmował również działania na lata nieobjęte tym pierwszym żądaniem, a dotyczące przeciwdziałania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, nie tylko epidemii COVID-19.

Podsumowując tą część rozważań, Sąd stwierdza, że w związku z przypisaną organowi bezczynnością w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie doszukał się po stronie organu znamion rażącego naruszania prawa, o czym też na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł w punkcie IV wyroku. Konsekwentnie też w pozostałej części skargę oddalił. Z tych samych przyczyn Sąd również uznał, że brak jest podstaw do zastosowania z urzędu środków prawnych w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., co jest dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie VI wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów procesu w łącznej kwocie [...]zł. Motywując wysokość zasądzonych kosztów, Sąd wyjaśnia, że poza równowartością uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł) wziął pod uwagę koszty związane z zastępstwem procesowym strony. Na te ostatnie koszty składały się z kolei kwota [...]zł tytułem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa, a także [...] zł wynagrodzenia adwokata działającego w sprawie.

Sąd uznał za zasadne przyznać obniżone wynagrodzenia pełnomocnika, mając na uwadze treść art. 206 p.p.s.a. oraz okoliczności niniejszej sprawy, jak i jej szersze tło. Zasądzona na rzecz strony skarżącej kwota [...]zł wynagrodzenia pełnomocnika jest niższa od stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Przepis art. 206 p.p.s.a. dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Przepis art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym mowa w art. 205 p.p.s.a., zatem obejmuje on swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Sąd stosuje go z urzędu, według swobodnej oceny okoliczności sprawy, a na przeszkodzie w zastosowaniu tego przepisu (o charakterze ustawowym) nie stoi treść przepisów wykonawczych, w tym § 14 powołanego rozporządzenia. Określając wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy, jak i nakład pracy pełnomocnika, przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny.

W ocenie tutejszego Sądu, charakter przedmiotowej sprawy, w której w zasadzie nie zaistniał spór co do stanu bezczynności organu w wykonaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej, oraz nakład pracy pełnomocnika, który ograniczał się do złożenia zwięzłej skargi, której argumentacja prawna nie przyczyniła się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy, uzasadniały miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Również pismo procesowe z dnia [...] listopada 2021 r., w którym pełnomocnik ustosunkował się do odpowiedzi organu na skargę, nie wymagało szczególnego nakładu pracy. Poza tym, pismo to stanowiło zarazem, po części, uzupełnienie braków formalnych skargi.

Sąd uwzględnił też z urzędu, że K. B., w imieniu której działa ten sam zawodowy pełnomocnik, wniosła co najmniej kilka skarg w takich samych sprawach, dotyczących bezczynności różnych organów wykonawczych gmin, na tle takiego samego zapytania o udostępnienie informacji publicznej (wnioski datowane na [...] września 2021 r., względnie wnoszone 9 lub [...] września 2021 r.), zawisłych przed różnymi wojewódzkimi sądami administracyjnymi (por. m.in. wyroki: WSA w Oplu z dnia 30 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Op 100/21, WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Lu 122/21, WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Kr 225/21, WSA w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Ol 147/21 czy wydane już po wyrokowaniu w niniejszej sprawie wyroki WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 54/21 i WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Go 232/21 – wszystkie orzeczenia dostępne jw.). Co więcej, podobny schemat skargi i argumentację, jak w niniejszej sprawie, pełnomocnik zastosował wcześniej nie tylko w takiej samej sprawie przed WSA w Olsztynie o sygn. akt II SAB/Ol [...] (ze skargi K. B.), ale również w innych sprawach, w których reprezentował stronę skarżącą określoną jako K. P.. W sprawach rozstrzygniętych przez WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] września 2021 r. sygn. akt IV SAB/Po [...] i przez WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia [...] września 2021 r. sygn. akt III SAB/Gl [...] (orzeczenia dostępne jw.) przedmiotem bezczynności organu była odpowiedź na bardzo zbliżone konstrukcyjnie zapytania, również dwuczłonowe, oparte na schemacie: punkt 1 żądania dotyczy wykazu aktualnie obowiązujących dokumentów; punkt drugi dotyczy sporządzenia wykazu projektów dokumentów na lata nieobjęte żądaniem wskazanym w pkt 1 wniosku. Wobec tego, w pełni uprawnione jest uznanie, że w sytuacji sporządzenia skargi o charakterze szablonowym, wykorzystywanym w przedmiotowo tożsamych lub zbliżonych sprawach, także uzasadnione jest zastosowanie art. 206 p.p.s.a. w zakresie miarkowania wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika.

W zakresie wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów korespondencji – wysłania skargi do Sądu oraz "repliki do odpowiedzi na skargę", tutejszy Sąd podziela stanowisko zajęte m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2015 r. sygn. akt I OZ [...] (dostępnym jw.), w którym zasadnie wskazano, że pojęcie "kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw" nie może być interpretowane jako pojęcie autonomiczne w ramach art. 200 p.p.s.a. – tj. tylko z uwzględnieniem rozumienia "niezbędności" jako celowości lub potrzeby poniesienia kosztów. Interpretacja ta musi bowiem uwzględniać treść przepisów art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., w których została przedstawiona definicja legalna "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez niezawodowego pełnomocnika (§ 1) oraz w wypadku, gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (§ 2). Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się zatem koszty związane z samym wniesieniem sprawy do sądu, ani też koszty kierowanej korespondencji do sądu. Nie są to bowiem koszty, które przez ustawodawcę zostały uznane za niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Tym samym nie mogą one także zostać uznane za niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, gdyż w szczególności nie stanowią one "wydatków jednego adwokata lub radcy prawnego" w rozumieniu (art. 205 § 2 p.p.s.a.), które to pojęcie obejmuje tylko wydatki wywołane faktem ustanowienia pełnomocnika (np. koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa), a nie takie, które strona i tak musiałaby ponieść, nawet gdyby nie była reprezentowana przez pełnomocnika (tu: koszt korespondencji procesowej). Katalogi niezbędnych kosztów postępowania wyszczególnione w art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. mają charakter wiążący i wyczerpujący. W tej sytuacji wskazywane przez pełnomocnika skarżącej koszty związane z prowadzeniem korespondencji, jako wykraczające poza zakres art. 205 § 2 p.p.s.a., nie mogły podlegać zasądzeniu, tudzież zwrotowi, na rzecz strony skarżącej. Ubocznie Sąd zauważa, że do analogicznego wniosku (o niezasadności żądania zwrotu kosztów korespondencji procesowej) można dojść także na podstawie nieco innych rozumowań interpretacyjnych – jak to np. uczyniono w postanowieniu z [...] marca 2012 r. sygn. akt II FZ [...] (dostępnym jw.), w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przedstawiony w art. 205 § 2 p.p.s.a. katalog niezbędnych kosztów nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego. Koszty te są pokrywane przez przyznawane pełnomocnikowi wynagrodzenie. Koszty korespondencji zostają uwzględnione w wynagrodzeniu pełnomocnika za podjętą przez niego czynność (por. stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] września 2021 r. sygn. akt IV SAB/Po [...], dostępnym jw.).

W konsekwencji, w pozostałej części – tj. również w zakresie żądania zwrotu kosztów postępowania w części nieuwzględnionej w punkcie VI wyroku – Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, podobnie jak uczynił to w odniesieniu do żądania stwierdzenia rażącego charakteru zaistniałej bezczynności organu (punkt V sentencji wyroku).