Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 255/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: par. 5 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 oraz lp. 2 załącznika nr 2 do niniejszego rozporządzenia
journal: Dz.U. 2014 poz 1278
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 255 poz 22 art. 46 ust. 1 i ust. 2 zdanie 1.
law: Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych
article: część A pkt III.2 załącznika nr 2 do niniejszego rozporządzenia
journal: Dz.U. 2011 nr 207 poz 1233
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów  weterynarii i architektury

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Protokolant ref. staż. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją nr [...] z [...] listopada 2017 r. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów RP (dalej: "KKK", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 11 ust. 1 i art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1725; dalej: "s.z.a."), stwierdziła nieważność decyzji Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP (dalej: "OKK", "organ I instancji") nr [...] z [...] grudnia 2016 r. nadającej P. T. (dalej: "skarżący") uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W związku z wnioskiem skarżącego, skierowanym do OKK, o przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego oraz o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie, Komisja Egzaminacyjna (powołana przez OKK uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2014 r.), uznała, że wykształcenie i praktyka zawodowa skarżącego odpowiada wymaganiom, o których mowa w przepisach rozporządzenia w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej obowiązującego w Izbie Architektów RP, w zakresie niezbędnym do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej określonej we wniosku (vide protokół z posiedzenia, które odbyło się [...] września 2016 r.). Następnie na posiedzeniu Komisji Egzaminacyjnej w dniu [...] grudnia 2016 r. przeprowadzono egzamin na uprawnienia budowlane, z którego skarżący uzyskał pozytywny wynik. W dalszej kolejności Komisja Egzaminacyjna przekazała dokumentację OKK celem wydania decyzji w sprawie nadania uprawnień budowlanych.

Decyzją z [...] grudnia 2016 r. OKK stwierdziła, że skarżący posiada odpowiednie wykształcenie techniczne oraz praktykę zawodową i po zdaniu egzaminu z wynikiem pozytywnym otrzymuje uprawnienia budowalne w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie.

W oparciu o ww. decyzję, skarżący wystąpił z wnioskiem o wpis na listę architektów prowadzoną przez [...] Okręgową Izbę Architektów RP w [...], jednakże Rada [...] Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej RP uchwałą z [...] marca 2017 r. odmówiła skarżącemu wpisu na listę.

Powyższe rozstrzygnięcie zbiegło się w czasie z czynnościami nadzorczymi podjętymi przez KKK, w ramach których poddano analizie decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2016 r., stwierdzając w rezultacie, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący ukończył studia inżynierskie na Wydziale Budownictwa Ogólnego na Politechnice [...] w [...], w dalszej kolejności ukończył studia uzupełniające magisterskie na ww. uczelni, uzyskując tytuł magistra eksploatacji i zarządzania nieruchomościami. Następnie ukończył studia podyplomowe na kierunku Certyfikat i Audyt Energetyczny również na Politechnice [...].

Organ II instancji podkreślił, iż na etapie kwalifikowania wykształcenia kandydata do uzyskania uprawnień budowalnych w specjalności architektonicznej, niezbędne jest dokonanie indywidualnej oceny poziomu uzyskanego wykształcenia w świetle przepisów powszechnie obowiązujących, które regulują minimalny poziom wykształcenia, niezbędny do wykonywania zawodu architekta. W tym kontekście przytoczył treść art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.; dalej: "p.b."), § 5 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. z 2014 r., poz. 1278; dalej: "rozporządzenie z 2014 r.") oraz lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r.

Analizując powyższe regulacje, organ II instancji podniósł, że dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie studia I stopnia, jakie ukończył skarżący (tj. studia inżynierskie) nie są studiami na kierunku odpowiednim, a studia II stopnia, jakie ukończył skarżący (tj. studia magisterskie) nie są studiami na kierunku pokrewnym.

KKK odniosła się do standardów kształcenia studiów I stopnia architektury, określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków weterynarii i architektury (Dz. U. nr 207, poz. 1233; dalej: "rozporządzenie MNiSW") - część A, III pkt 1 lit. B i pkt 2 lit. B. Są to standardy dotyczące grupy "B" - treści kierunkowych, minimalnej liczby godzin zajęć zorganizowanych oraz minimalnej liczby punktów ECTS. Grupa treści kierunkowych obejmuje 690 godzin zajęć i 68 punktów ECTS, a także przedmioty takie jak: podstawy projektowania architektonicznego, projektowanie urbanistyczne, historia architektury i urbanistyki, budownictwo ogólne i materiałoznawstwo, konstrukcje budowlane, instalacje budowlane, sztuki plastyczne i techniki warsztatowe, ekonomika procesu inwestycyjnego, organizacja procesu inwestycyjnego, prawo budowlane i etyka zawodu architekta. Minimum programowe to 230 godzin zajęć i 23 punkty ECTS.

Informacje zawarte w wypisie z przebiegu studiów skarżącego (potwierdzonym przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni) wskazują, iż mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w punktach ECTS, o których mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz, że mniej niż jedna trzecia godzin zajęć obejmuje zajęć kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku odpowiedniego dla architektury lub architektury i budownictwa. Skarżący w trakcie studiów nie miał zajęć z historii architektury i urbanistyki, sztuk plastycznych i technik warsztatowych, ekonomiki procesu budowlanego, prawa budowlanego czy etyki zawodu architekta. Z 11 przedmiotów kierunkowych, jego studia II stopnia na kierunku budownictwo nie obejmowały 6 przedmiotów stanowiących podstawę kształcenia architektów na studiach I stopnia na kierunku architektura. Projektowanie architektoniczne w liczbie 28 godzin nie stanowi nawet 1 punktu ECTS, ponieważ 30 godzin pracy studenta pozwala na przyznanie 1 punktu ECTS. Zatem skarżący nie osiągnął wymaganych standardów kształcenia, a tym samym jego studia II stopnia nie są studiami, o których mowa w powyższych przepisach.

Organ II instancji zaakcentował, że konieczność badania wykształcenia jako warunku wykonywania zawodu architekta w oparciu o ww. przepisy, jest zgodna z wykładnią dokonaną przez Polską Komisję Akredytacyjną, wedle której w Polsce nie ma kierunku pokrewnego do kierunku architektura lub architektura i urbanistyka. Powyższe potwierdza również pismo Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 12 sierpnia 2014 r., w którym podano, iż tylko absolwenci studiów na kierunku architektura mogą uzyskać tytuł zawodowy inżyniera architekta lub magistra inżyniera architekta.

W ocenie KKK, organ I instancji, przeprowadzając postępowanie w zakresie kwalifikowania wykształcenia i dopuszczając skarżącego do egzaminu na uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie w specjalności architektonicznej, rażąco naruszył przepis art.14 ust. 3 pkt 2 lit. a) p.b. oraz § 5 ust. 2, § 5 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz § 5 ust. 5 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2014 r.

KKK powołała się także na stanowisko Departamentu Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w myśl którego wszystkie polskie notyfikacje uczelni wyższych dotyczą kształcenia na kierunku architektura łącznie na studiach I i II stopnia, ponieważ jedynie ukończenie łącznie studiów I i II stopnia na kierunku architektura wypełnia postanowienia art. 46 dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. Tak więc OKK błędnie uznała, że skarżący posiada wykształcenie niezbędne do przystąpienia do egzaminu, a w konsekwencji nadanie przez organ I instancji skarżącemu uprawnień budowalnych nastąpiło z naruszeniem prawa.

Powołaną na wstępie decyzję skarżący uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie wskazanych w skardze dowodów oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organowi II instancji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2014 r. poprzez jego błędne zastosowanie, a w rezultacie przyjęcie, że skarżący nie posiadał na studiach przedmiotów spełniających tzw. minimum programowe, określonych punktami ECTS oraz godzinami zajęć, w sytuacji gdy z przedłożonej karty przebiegu studiów wynika wniosek wprost przeciwny,

- art. 14 ust. 3 pkt 4 lit. a) p.b. w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2014 r. poprzez jego błędne zastosowanie, a w rezultacie przyjęcie, iż wykształcenie skarżącego nie spełnia wymogów uznania go za pokrewne wskutek nieprawidłowego zakwalifikowania i weryfikacji karty przebiegu studiów załączonych do dokumentów składanych OKK,

- § 22 i § 23 rozporządzenia z 2014 r. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym niedokonanie indywidualnego rozpatrzenia wykształcenia skarżącego i uznania posiadanego wykształcenia jako pokrewne do wykształcenia wskazanego w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

2. błąd w ustaleniach faktycznych, a to poprzez przyjęcie przez KKK, że skarżący posiada tytuł magistra eksploatacji i zarządzania nieruchomościami, w sytuacji gdy z załączonego materiału do postępowania przed OKK, wynika, iż skarżący posiada tytuł magistra inżyniera budownictwa, który jest kierunkiem pokrewnym dla kierunku architektura, o którym mowa w wykazie 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia;

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji działanie organu poza przyjętą zasadą praworządności i odmowę zastosowania przepisów prawa powszechnie obowiązujących tj. rozporządzenia z 2014 r., opierając się na dokumentach, niemających rangi przepisów powszechnie obowiązujących,

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem postanowienia, w tym niepoinformowanie o uzyskaniu pisma Polskiej Komisji Akredytacyjnej oraz pisma Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a w rezultacie nieumożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w sytuacji gdy nie zachodziła żadna przesłanka o której mowa w art. 10 § 2 k.p.a. uprawniająca organ do odstąpienia od zasady wysłuchania stron,

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy związanych z uzyskaniem wykształcenia uznanego jako pokrewne przez skarżącego,

- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności związanego z kartą przebiegu studiów skarżącego a w konsekwencji zebranie, rozpatrzenie oraz dokonanie przez KKK oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z rozporządzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżący w szczególności podniósł, że organ dokonał mylnie ustalenia stanu faktycznego w przedmiocie wykształcenia skarżącego, określając, iż uzyskał on rzekomo tytuł magistra eksploatacji i zarządzania nieruchomościami, podczas gdy w rzeczywistości gdy posiada on tytuł - zgodnie z dyplomami przedłożonymi do postępowania toczącego się przed OKK - magistra inżyniera na kierunku budownictwo w zakresie eksploatacji i zarządzania nieruchomościami. Zatem nie sposób stwierdzić inaczej, niż że skarżący spełnił przesłankę ukończenia studiów pokrewnych - na kierunku budownictwo, o którym mowa w art. 14 ust. 3 pkt 2 lit. a) p.b. oraz w wykazie załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r.

Odnosząc się do "rzekomego" niespełnienia tzw. minimum programowego studiów właściwych dla kierunku architektura, skarżący wskazał, iż organ pominął ustalenia programu studiów w oparciu o kartę przebiegu studiów, załączoną wraz z dyplomem przed OKK. Wszystkie przedmioty związane z budownictwem były zawarte w toku programów studiów, o czym świadczy chociażby nazwa przedmiotu: marketing i monitoring inwestycji, prawo finansowe/rzeczowe, eksploatacja obiektów budowlanych, etyka, organizacja procesu inwestycyjnego itp. Co więcej, przedmioty, o których wspomina także organ ll instancji, a mianowicie: etyka zawodu architekta, historia architektury i urbanistyki, sztuki plastyczne i techniki warsztatowe — mają swoje pokrewne przedmioty w toku studiów na kierunku budownictwo, które to przedmioty również zostały włączone do programu studiów, ukończonego przez skarżącego.

Skarżący zarzucił organowi pominięcie przepisów § 5 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia z 2014 r. oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r. i odniesienie się jedynie do wykładni dokonanej przez Polską Komisję Akredytacyjną.

Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nieprawidłowo posługuje się dwoma określeniami: kierunek studiów "odpowiedni" oraz kierunek studiów "pokrewny". W tym zakresie skarżący wskazał, że złożył wniosek do OKK o nadanie uprawnień budowalnych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie, dla której kierunkiem pokrewnym jest właśnie kierunek studiów w zakresie budownictwa, a kierunkiem odpowiednim jest architektura lub architektura i urbanistyka. Całkowicie odmienną sytuacją, która nie występuje w niniejszej sprawie, byłoby ubieganie się przez skarżącego o nadanie uprawnień w specjalności architektonicznej bez ograniczeń, dla której to rozporządzenie przewiduje wyłącznie kierunek odpowiedni (architekturę lub architekturę i urbanistykę), zaś kierunku pokrewnego przepisy prawa nie dopuszczają. Dlatego KKK powinna pominąć także pismo Polskiej Komisji Kwalifikacyjnej, gdzie w ostatnim zdaniu wskazano, iż "jedynym kierunkiem odpowiednim do kierunku architektura, jest funkcjonujący dotychczas kierunek architektura i urbanistyka".

Skarżący zwrócił też uwagę, że rozporządzenie z 2014 r. weszło w życie 25 września 2014 r., a on uzyskał tytuł magistra inżyniera na kierunku budownictwo 20 stycznia 2006 r., zaś praktykę zawodową rozpoczął w 2011 r. Tym samym spełnione zostały przesłanki, o których mowa w § 22 rozporządzenia z 2014 r., wskazujące na:

1) uzyskanie przez skarżącego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wymaganego wykształcenia określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. Nr 83, poz. 578 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 2006 r.") i

2) rozpoczęcie przez skarżącego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia praktyki zawodowej w trybie określonym w przepisach rozdziału 2 rozporządzenia z 2006 r.,

- stąd też skarżący po odbyciu praktyki zawodowej mógł przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego na podstawie przepisów aktualnie obowiązującego rozporządzenia bez konieczności spełnienia wymagań dotyczących wykształcenia określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia z 2014 r. w odniesieniu do uprawnień budowlanych, o które się ubiega.

W odpowiedzi na skargę KKK wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 p.b. za samodzielną funkcję techniczną w budownictwie uważa się działalność związaną z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych, a w szczególności działalność obejmującą:

1) projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowanie nadzoru autorskiego;

2) kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi;

3) kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów;

4) wykonywanie nadzoru inwestorskiego;

5) sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych.

W myśl. art. 12 ust. 2 p.b. samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, określone w ust. 1 pkt 1-5, mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją, zwaną dalej "uprawnieniami budowlanymi", wydaną przez organ samorządu zawodowego.

Stosownie do treści art. 14 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 1 p.b., uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie wymaga:

a) ukończenia:

– studiów pierwszego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub

– studiów drugiego stopnia na kierunku pokrewnym dla danej specjalności,

b) odbycia rocznej praktyki przy sporządzaniu projektów,

c) odbycia rocznej praktyki na budowie.

Według § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2014 r., kwalifikowania i weryfikacji wykształcenia za odpowiednie lub pokrewne dla danej specjalności oraz zakresu uprawnień budowlanych izba dokonuje przez stwierdzenie zgodności ukończonego kierunku studiów z kierunkiem studiów odpowiednim lub pokrewnym dla specjalności uprawnień budowlanych określonym w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia, na podstawie dyplomu ukończenia studiów i suplementu do dyplomu albo wypisu z przebiegu studiów potwierdzonego przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni.

Przepis § 5 ust. 4 rozporządzenia z 2014 r. stanowi, że wymóg ukończenia studiów na kierunku odpowiednim lub pokrewnym dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych uznaje się za spełniony, jeżeli:

1) nazwa kierunku studiów jest zgodna z określeniem zakresu kierunku studiów, wskazanym w załączniku nr 2 do rozporządzenia, lub

2) informacje zawarte w suplemencie do dyplomu albo wypisie z przebiegu studiów potwierdzonym przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni wskazują, iż nie mniej niż jedna trzecia programu studiów określonego w punktach ECTS, o których mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, lub liczbie godzin zajęć obejmuje zajęcia kształtujące wiedzę i umiejętności odnoszące się do zakresu kierunku studiów.

Natomiast § 5 ust. 5 rozporządzenia z 2014 r. przewiduje, że wymóg posiadania wiedzy i umiejętności w zakresie, o którym mowa w załączniku nr 2 do rozporządzenia, uznaje się za spełniony, jeżeli:

1) nazwa specjalności określona w ramach kierunku studiów odpowiada zakresowi wiedzy i umiejętności dla danej specjalności uprawnień budowlanych lub

2) informacje zawarte w suplemencie do dyplomu albo wypisie z przebiegu studiów potwierdzonym przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni potwierdzają, że program studiów obejmuje zajęcia w tym zakresie.

Z kolei lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r. wskazuje, iż dla uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie kierunkiem studiów wyższych odpowiednim jest architektura lub architektura i urbanistyka, a kierunkiem studiów wyższych pokrewnych jest kierunek studiów w zakresie budownictwa.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący odbył w latach 1998 - 2003 studia inżynierskie na Wydziale Budownictwa Lądowego na Politechnice [...], a w latach 2003 - 2006 studia wyższe magisterskie uzupełniające na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska ww. uczelni na kierunku budownictwo w zakresie eksploatacji i zarządzania nieruchomościami i w dniu 20 stycznia 2006 r. uzyskał tytuł magistra inżyniera. Podniósł, iż złożył pracę magisterską pt. "Modernizacja i remont pawilonu handlowego".

Praktykę budowlaną skarżący zdobywał w latach 2006 – 2011, pracując na stanowisku inżyniera budowy przy budowie budynków użytkowych, a odbycie praktyki projektowej, o której mowa w art. 14 ust. 4b p.b., poświadczył architekt należący do [...] Okręgowej Izby Architektów RP w [...].

W sprawie nie jest kwestionowana praktyka skarżącego. Spór sprowadza się do kwestii wykształcenia wymaganego do uzyskania wnioskowanych uprawnień. W tym zakresie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie legitymuje studiami I stopnia (tj. studiami inżynierskimi) na kierunku architektura lub architektura i urbanistyka, czyli na kierunku odpowiednim dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie. W odniesieniu do studiów II stopnia (tj. studiów magisterskich), zaakcentować należy, iż skarżący ukończył je na kierunku budownictwo w zakresie eksploatacji i zarządzania nieruchomościami. Skoro lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r. jako kierunek pokrewny studiów wyższych dla specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie wskazuje "kierunek studiów w zakresie budownictwa", to ukończony przez skarżącego "kierunek budownictwo w zakresie eksploatacji i zarządzania nieruchomościami" nie spełnia warunku określonego w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2014 r., ponieważ jego zakres nie jest zgodny z nazwą kierunku studiów (określoną właśnie poprzez zakres) w lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r. Podkreślenia wymaga, iż zapis "kierunek studiów w zakresie budownictwa" (w lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r.) wskazuje, że celem ustawodawcy nie było ograniczenie się do nazwy kierunku studiów – "budownictwo", który to kierunek istotnie widnieje na dyplomie skarżącego, lecz nawiązanie do zakresu nauczania na danym kierunku, który to zakres winien obejmować "budownictwo", a w przypadku skarżącego jest to "eksploatacja i zarządzanie nieruchomościami". Nieprzypadkowo ustawodawca wprowadził alternatywę rozłączną "lub" pomiędzy pkt 1 a pkt 2 § 5 ust. 4 rozporządzenia z 2014 r., traktując jako równorzędne ujęte w nich wymogi. Jeśli bowiem sama nazwa zakresu kierunku studiów nie będzie zawierać pojęcia "budownictwo", to należy zweryfikować (i tak to uczynił organ II instancji w niniejszej sprawie), czy liczba i rodzaj zajęć odpowiada zakresowi nauczenia na kierunku w zakresie budownictwa.

Nadto zapis z lp. 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 2014 r. (tj. kierunek studiów w zakresie budownictwa) nie jest tożsamy z treścią załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2006 r., w którym to załączniku w zakresie specjalności architektonicznej dotyczącej uprawnień budowlanych do projektowania w ograniczonym zakresie (pkt 1), jako wykształcenie odpowiednie (O) podano ukończone wyższe studia zawodowe na kierunku architektura i urbanistyka, a jako wykształcenie pokrewne (P) - ukończone studia magisterskie na kierunku budownictwo. Dlatego w myśl § 23 rozporządzenia z 2014 r. (stanowiącego odpowiednik § 29 rozporządzenia z 2006 r.) wykształcenie, uzyskane przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, którego kierunek lub zawód techniczny był określany w sposób odbiegający od przyjętego w niniejszym rozporządzeniu, podlega indywidualnemu rozpatrzeniu i zakwalifikowaniu przez izbę, na podstawie suplementu do dyplomu albo wypisu z przebiegu studiów potwierdzonego przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, jako wykształcenie odpowiednie lub pokrewne dla danej specjalności. Naczelny Sąd Administracyjny - odnosząc się do wyż. cyt. § 29 rozporządzenia z 2006 r. - podkreślił w zachowującym aktualność na gruncie § 23 rozporządzenia z 2014 r. wyroku z 23 września 2010 r., sygn. akt II GSK 796/09 (LEX nr 746235), że przepis ten nie ma zastosowania w każdym przypadku uzyskania wykształcenia przed wejściem w życie rozporządzenia, lecz ma na celu objęcie nim osób, których kierunki kształcenia zmieniły nazwę lub zreorganizowały się, ale program nauczania był tożsamy z programem nauki kierunków wykształcenia ujętych w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia.

Sposób tego indywidualnego rozpoznania normują przepisy § 5 ust. 2, ust. 4 pkt 2 i ust. 5 pkt 2 rozporządzenia z 2014 r., a także załącznik nr 2 do rozporządzenia MNiSW, do których to regulacji prawidłowo odniosła się KKK weryfikując wykształcenie skarżącego.

W załączniku nr 2 do rozporządzenia MNiSW określono standardy kształcenia dla kierunku studiów architektura pierwszego i drugiego stopnia (m.in.) poprzez wskazanie składników treści kształcenia w grupach, a także minimalnej liczby godzin zajęć zorganizowanych. Powyższe przepisy stanowią realizację wymagań unijnych określonych w przepisach dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. UE.L. 2005.255.22; dalej: "dyrektywa"). Stosownie do art. 46 ust. 1 dyrektywy, kształcenie architekta obejmuje:

a) co najmniej pięcioletnie studia w pełnym wymiarze godzin na uniwersytecie lub w porównywalnej instytucji edukacyjnej zakończone zdaniem egzaminu na poziomie uniwersyteckim; lub

b) co najmniej czteroletnie studia w pełnym wymiarze godzin na uniwersytecie lub w porównywalnej instytucji edukacyjnej zakończone zdaniem egzaminu na poziomie uniwersyteckim wraz z zaświadczeniem potwierdzającym pomyślne ukończenie dwuletnich praktyk zawodowych zgodnie z ust. 4.

Z kolei w myśl art. 46 ust. 2 zdanie 1 dyrektywy, architektura musi być głównym przedmiotem studiów, o których mowa w ust. 1.

W tym miejscu zaznaczyć wypada, iż sąd administracyjny jako sąd wspólnotowy ma obowiązek zbadania kontrolowanej decyzji nie tylko pod kątem zgodności z polskim porządkiem prawnym, ale również sprawdzenia czy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie prawa polskiego zastosowanego zgodnie z prawem wspólnotowym. Sąd państwa członkowskiego jest obowiązany interpretować przepisy prawa wewnętrznego w świetle brzmienia i celów dyrektywy, która nie wywołuje skutku bezpośredniego. Tymczasem prowspólnotowa interpretacja prawa krajowego prowadzi właśnie do wniosków zawartych w (przywołanych przez KKK) pismach Polskiej Komisji Akredytacyjnej oraz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Według części A pkt III.2 załącznika nr 2 do rozporządzenia MNiSW (recypującego dyrektywę) grupa treści kierunkowych (grupa B) obejmuje 690 godzin zajęć i 68 punktów ECTS, przy czym minimum programowe stanowi 230 godzin zajęć i 23 punkty ECTS. Do omawianej grupy należą następujące przedmioty: podstawy projektowania architektonicznego, projektowanie urbanistyczne, historia architektury i urbanistyki, budownictwo ogólne i materiałoznawstwo, konstrukcje budowlane, instalacje budowlane, sztuki plastyczne i techniki warsztatowe, ekonomika procesu inwestycyjnego, organizacja procesu inwestycyjnego, prawo budowlane i etyka zawodu architekta.

Tymczasem wypis z przebiegu studiów II stopnia odbytych przez skarżącego na kierunku budownictwo (potwierdzony przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni) wskazuje, że skarżący nie miał zajęć z sześciu przedmiotów (tj. historii architektury i urbanistyki, sztuk plastycznych i technik warsztatowych, ekonomiki procesu budowlanego, prawa budowlanego oraz etyki zawodu architekta) spośród 11 przedmiotów ujętych w grupie treści kierunkowych. Natomiast zajęcia z projektowania architektonicznego odbył w liczbie 28 godzin, co nie stanowi nawet 1 punktu ECTS, bowiem 1 punkt ECTS odpowiada 30 godzinom pracy studenta. Nie został zatem spełniony warunek określony w § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 2014 r.

Na tle powyższych regulacji KKK, która w myśl art. 36 ust. 1 pkt 7 s.z.a. sprawuje nadzór nad działalnością okręgowych komisji kwalifikacyjnych, trafnie wywiodła, iż skarżący nie legitymuje się wykształceniem wymaganym do nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie.

W dalszej kolejności rozważyć należy, czy KKK prawidłowo zakwalifikowała powyższe uchybienie jako rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności jest bowiem nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnej będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Służy on wzruszeniu i wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktu dotkniętego wadami prawnymi wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z tych przesłanek jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), które należy rozumieć jako sytuację, gdy decyzja administracyjna ze względu na naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest możliwa do pogodzenia z porządkiem prawnym. Nie chodzi tu więc o jakiekolwiek naruszenie prawa, np. w zakresie jego wykładni, lecz o naruszenie oczywiste, niedwuznaczne, niebudzące wątpliwości. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10 (LEX nr 824448), dla oceny, czy dane naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia istotne są skutki, które to naruszenie wywołuje; jeżeli skutki te są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, to takie naruszenie ma cechy rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym o tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem "rażącym" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyduje: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu który został naruszony oraz racje ekonomiczne i gospodarcze, czyli skutki które wywołuje ta decyzja, a które są nie do pogodzenia z zasadą praworządności.

Zdaniem Sądu, organ II instancji postąpił właściwie stwierdzając nieważność decyzji OKK z 10 grudnia 2016 r., ponieważ rozstrzygnięcie to w sposób rażący narusza przepis art. 14 ust. 3 pkt 2 lit. a) p.b. oraz § 5 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia z 11 września 2014 r. Pozostawienie tej decyzji w obrocie prawnym skutkowałoby dopuszczeniem do zawodu architekta (mimo, iż o ograniczonym zakresie uprawień do projektowania) osoby o niewystarczającym (niepełnym) przygotowaniu teoretycznym. W myśl art. 2 ust. 1 s.z.a. wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury przez projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych, ich przestrzennego otoczenia oraz ich realizację, nadzorze nad procesem ich powstawania oraz na edukacji architektonicznej. Nie budzi wątpliwości wielka odpowiedzialność związana z wykonywaniem tego zawodu. Nie do pogodzenia z praworządnością byłoby nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w ograniczonym zakresie osobie, która studia magisterskie (tj. studia II stopnia) ukończyła wprawdzie na kierunku budownictwo, ale w zakresie eksploatacji i zarządzania nieruchomościami.

Odnosząc się do zawartego w skardze żądania "przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze", Sąd stwierdza, że skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wskazał w tym zakresie na dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Stosownie do treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak już nadmieniono, dokumenty stanowiące przedmiot wniosku dowodowego skarżącego znajdowały się w aktach administracyjnych skarżącego, a zgromadzony w nich materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji KKK. Z tych powodów wniosek dowodowy skarżącego – jako bezprzedmiotowy – nie zasługiwał na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.