Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 528/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.64 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...].06.2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...].04.2015 r., nr [...] odmawiającą całkowitego zwolnienia M. O. (zwanego dalej: "skarżącym") z ponoszenia opłaty za pobyt ojca J. O. w Domu Pomocy Społecznej w C.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...].03.2014 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., ustalono miesięczną opłatę za pobyt ojca skarżącego- J. O. w DPS w C. w wysokości 364,10 zł. Decyzją z dnia [...].08.2014 r., nr [...] od [...].08.2014 r. nastąpiła zmiana opłaty na kwotę 299,19 zł miesięcznie. W związku ze zmianą sytuacji dochodowej decyzją z dnia [...].03.2015 r., nr [...] opłatę ustalono w nowej wysokości, tj. od 01.03.2015 r. - 778,71 zł miesięcznie, zaś od 01.12.2015 r. - 445,38 zł miesięcznie.

Wnioskiem z dnia [...].02.2015 r. oraz z dnia [...].03.2015 r. skarżący zwrócił się z prośbą o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt ojca J. O. w DPS w C.

Decyzją z dnia [...].04.2015 r., nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., po rozpatrzeniu wniosków skarżącego z dnia [...].02.2015 r. oraz z dnia [...].03.2015 r. postanowił odmówić zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłaty za pobyt ojca J. O. w Domu Pomocy Społecznej w C.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że na podstawie przeprowadzonego w dniu [...].01.2015 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę, które w miesiącu styczniu 2015 r. wyniosło 2.071,38 zł, obliczone zgodnie z zasadą wynikającą z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.2004 r.

o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm., dalej powoływano jako: "u.p.s"), tj. po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i podatku dochodowego), a także kwota 333,33 zł miesięcznie stanowiąca 1/12 części zaciągniętej pożyczki z Kasy Zapomogowo - Pożyczkowej w wysokości 4.000 zł

w miesiącu grudniu 2014 r. (obliczona zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s.). Stąd łączny dochód strony organ ustalił na kwotę 2.404,71 zł miesięcznie.

Organ ustalił też stałe wydatki związane z utrzymaniem domu, zakupem leków oraz wydatki ponoszone w ciągu roku. W ocenie organu zasadnicze koszty, które obciążają budżet domowy skarżącego to koszty związane ze spłatą zaciągniętych pożyczek, tj. pożyczki mieszkaniowej ze spłatą do 31.08.2015 r. w wysokości 111 zł miesięcznie oraz pożyczki z Kasy Zapomogowo - Pożyczkowej ze spłatą do października 2015 r po 400 zł miesięcznie. Dodatkowym obciążeniem budżetu domowego jest ubezpieczenie na życie NW A., składka członkowska związków zawodowych oraz składka na ubezpieczenie odpowiedzialności majątkowej w łącznej wysokości 189,59 zł. Skarżący stale korzysta z przyznanego w banku salda debetowego.

Mając na względzie sytuację materialno- bytową skarżącego oraz uregulowania zawarte w art. 64 u.p.s., organ l instancji stwierdził, że nie występują szczególne okoliczności uzasadniające całkowite zwolnienie skarżącego z opłaty za pobyt ojca J. O. w Domu Pomocy Społecznej w C. Dyrektor MOPS nadmienił, że miasto S. pokrywa koszty utrzymania 56 mieszkańców, skierowanych do domów pomocy społecznej na terenie innych powiatów w wysokości 136.279,49 zł miesięcznie oraz, że ograniczony plan finansowy na 2015 r. oraz zaplanowane koszty związane z umieszczeniem 6 osób oczekujących na przyjęcie do DPS na terenie innych powiatów nie dają możliwości zwolnienia z ponoszenia opłaty.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 36, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 3 ust. 1, art. 8, art. 64 u.p.s. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że MOPS w S. uchybił przepisom art. 7 i 77 k.p.a. ustalając, iż winien on ponosić częściową odpłatność za pobyt ojca w DPS w kwocie 778,71 zł miesięcznie i nie uwzględnił jego realnej sytuacji zdrowotnej, konieczności ponoszenia wydatków na leki i leczenie (ok. 300 zł), kosztów leczenia dentystycznego, zakupu irygatora do utrzymania czystości implanta (3.000 zł), kosztów utrzymania samochodu (ok. 1.220 zł). Ponadto, zarzucił organowi, że nie wziął pod uwagę , iż z wynagrodzenia za pracę ponosi wydatki na swoje utrzymanie oraz, że wprawdzie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednakże mieszka z matką, która z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga opieki

z jego strony. Skarżący partycypuje w kosztach utrzymania domu, opłatach za media

i eksploatację, ponosi wydatki na wyżywienie około 800 zł, na utrzymanie samochodu, spłaca zaciągnięte zobowiązania. Zdaniem skarżącego, szczególną okolicznością, którą organ winien wziąć pod uwagę, zgodnie z art. 64 u.p.s., jest fakt relacji łączących go z ojcem, a w zasadzie zupełny ich brak od wielu lat.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...].06.2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko organu I instancji jest zasadne, gdyż materiał dowodowy oraz twierdzenia zawarte w odwołaniu i kopie dokumentów załączonych od odwołania, nie dają podstawy do zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, która od 01.03.2015 r. wynosi 445,38 zł miesięcznie.

Organ zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż skarżący ma 45 lat, jest kawalerem, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje wspólnie

z matką D. O. w domu należącym do matki. Źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę, którego wysokość jest stała i wynosi 2071,38 zł netto (zaświadczenia pracodawcy z dnia: [...].11.2014 r., [...].02.2015 r. i [...].03.2015 r.). Według znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń lekarskich z dnia [...].12.2014 r. i [...].12.2014 r. skarżący leczy się z powodu nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy typu II, zespołu bolesnego barku oraz gangliona grzbietu stopy lewej. Z oświadczeń o stanie majątkowym składanych w trakcie wywiadów przeprowadzonych przez MOPS w B., wynika, że skarżący jest współwłaścicielem w 1/3 nieruchomości przy ul. [...] (nie podaje wielkości), w którym zamieszkuje brat z rodziną oraz współwłaścicielem wraz z matką samochodu osobowego S. rok produkcji 2002. Według oświadczenia zawartego w wywiadzie z dnia [...].01.2015 r. na stałe wydatki skarżącego składają się: opłata za energię - 140 zł, leki - 250 zł, telefon - 100 zł, telefon stacjonarny - 76 zł, śmieci 16 zł, woda - 80 zł, opał - 1900 zł na rok. Z informacji zawartych w zaświadczeniach pracodawcy (Starostwa Powiatowego w B.) wynika, że z pensji potrącane są miesięcznie: 111 zł z tytułu pożyczki mieszkaniowej, 440 zł z tytułu wkładu i pożyczki z KZP, 51,00 zł z tytułu ubezpieczenia na życie NW A. 23,59 zł z tytułu składki członkowskiej związków zawodowych i 115 zł z tytułu ubezpieczenie odpowiedzialności majątkowej. Z twierdzeń zawartych w odwołaniu oraz kopii dokumentów załączonych do wywiadu oraz do odwołania wynika, że skarżący ponosi również koszty życia codziennego (żywność, ubrania, kosmetyki, itp.), zakupu suplementów diety oraz leków innych niż wypisywane na receptę, partycypuje on w kosztach utrzymania domu oraz ponosi koszty utrzymania samochodu (paliwo, przeglądy techniczne, wymiany opon, roczne ubezpieczenie samochodu).

W ocenie organu odwoławczego, z opisanej powyżej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, mieszkaniowej, dochodowej i majątkowej skarżącego wynika, że w przedmiotowej sprawie występuje jedna z okoliczności wskazanych w art. 64 pkt 2 u.p.s., tj. długotrwała choroba -nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu II, uraz barku i ganglion grzbietu stopy lewej. Wystąpienie długotrwałych chorób u skarżącego nie daje, zdaniem Kolegium, wystarczającej podstawy do zastosowania żądanej ulgi. Pomimo, że skarżący cierpi na ww. schorzenia, nadal jest osobą zdolną do pracy

i pracującą, a uzyskiwane przez niego dochody wystarczają na zaspokojenie jego uzasadnionych potrzeb i pozwalają na partycypowanie w kosztach pobytu ojca

w domu pomocy społecznej. Wskazywane przez skarżącego wydatki mieszkaniowe, z uwagi na to, że dom w którym zamieszkuje jest własnością matki, która również

w nim zamieszkuje, nie mogą być przyjęte jako obciążające wnioskodawcę w całości, a jedynie w połowie. Podobnie, w ocenie Kolegium, należy potraktować wydatki związane z utrzymaniem samochodu, który jest współwłasnością jego i matki. Okolicznością nadzwyczajną nie jest również pomoc niepełnosprawnej matce, z którą wspólnie zamieszkuje, gdyż skarżący nie wykazał, że niepełnosprawność matki wpływa w jakikolwiek sposób na jego sytuację finansową. Według załączonej do akt kopii orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Niepełnosprawności w B.

z dnia [...].10.2011 r., matka skarżącego –D. O. -ma 69 lat i jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, wymagającą zapewnienia częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych, jednak nie jest osobą wymagającą stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem Kolegium, również podstawą do zastosowania zwolnienia nie mogą być okoliczności podnoszone

w odwołaniu, a wynikające z poczucia niesprawiedliwości spowodowanej brakiem więzi emocjonalnej czy prawidłowych stosunków rodzinnych, albo negatywnymi odczuciami spowodowanymi postępowaniem ojca skarżącego. Ustawodawca nie uzależnił w u.p.s. obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych

i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne stosunki w rodzinie.

Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że podstawą do zwolnienia

z ponoszenia opłaty nie może być konieczność poniesienia wydatku w kwocie 6.632,45 zł, do którego spełnienia wezwał skarżącego Prokurator Okręgowy

w B. w piśmie z dnia [...].03.2015 r., gdyż zastosowanie ulgi z tej przyczyny stałoby w sprzeczności z interesem społecznym.

Kolegium podniosło również, że nie można przyznać racji skarżącemu, iż decyzja organu I instancji jest oparta o nieaktualne dane. Wprawdzie rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadzony był u skarżącego w styczniu 2015 r.,

a zaskarżona decyzja wydana w kwietniu, jednakże zarówno z pism i załączonych do nich kopii dokumentów składanych w toku postępowania, jak i z odwołania oraz załączników do niego, wynika, że sytuacja skarżącego nie uległa zmianie.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o zmianę, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu istotnym dla jego wyniku, tj. przepisu art. 7 k.p.a., przez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz przepisu art. 77 § 1 k.p.a., przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wskutek powyższego przyjęcie przez SKO w S. niezgodnie z istniejącym stanem faktycznym, iż brak jest podstaw do całkowitego zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej,

2) rażące naruszenie art. 2 u.p.s., który stanowi, że pomoc społeczna jest

instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom

i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, ponieważ decyzja MOPS i SKO w S. doprowadzi skarżącego do zadłużenia, niewydolności finansowej i spirali kredytów,

3) rażące naruszenie art. 3 ust. 1 u.p.s., według którego pomoc społeczna

wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, gdyż w przypadku niezwolnienia go z ww. ciężaru finansowego nie będzie zdolny do zaspokajania bieżących potrzeb związanych z normalnym funkcjonowaniem, oraz koniecznością zakupu leków.

4) rażące naruszenie art. 8 ust. 3 u.p.s., przy ustaleniu podstawy do obliczenia kwoty 778.71 zł, która ma być wnoszona miesięcznie do grudnia br. na rzecz opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, gdyż jako dochód potraktowano pożyczkę, którą już nie dysponuje,

5) naruszenie zasady, że przed wydaniem decyzji o zwolnieniu należy przeprowadzić wywiad środowiskowy z uwagi na to, iż powołano się na wywiad, przeprowadzony w miesiącu styczniu br., który stał się nieaktualny, gdyż doszły nowe okoliczności, tj. działania prokuratury w B. w celu dobrowolnego zapłacenia kwoty 6.632,45 zł; również MOPS wydając szereg decyzji pominął pewne fakty, np. stan domu w którym mieszka, konieczność remontu, potrzeby schorowanej matki, konieczność podwożenia samochodem do szpitala, na cmentarz, zakupy, do kościoła,

6) rażące naruszenie art. 64 u.p.s., ponieważ artykuł ten zawiera otwarty katalog

przesłanek, które umożliwiają organom zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej, a organ I i II instancji potraktował ten przepis zawężająco nie uwzględniając niektórych podnoszonych przez skarżącego okoliczności.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione w niej zarzuty oraz opisał swoja sytuację zdrowotną, rodzinną i finansową.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uprzednio wyrażone stanowisko.

Pismem procesowym z dnia 12.11.2015 r. pełnomocnik ustanowiony

z urzędu, złożył uzupełnienie skargi. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 64 u.p.s., poprzez uznanie, że nie zachodzą podstawy do całkowitego zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, podczas gdy w ocenie skarżącego, z przedstawionych dowodów wynika, że nie jest on w stanie pokrywać ww. kosztów w pełnej wysokości bez uszczerbku dla własnego utrzymania.

2) art. 8 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 8 ust. 4 u.p.s., poprzez uznanie, że uzyskana przez skarżącego pożyczka z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej w kwocie 4.000 zł stanowi przychód skarżącego, pomimo tego, że w decyzji SKO z dnia [...].05.2015 r.,

nr [...] (w załączeniu do uzupełnienia skargi) uznano za nieprawidłowe określenie organu I instancji kwoty dochodu skarżącego uwzględniającego udzieloną mu pożyczkę.

II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 107 ust. 4 u.p.s., poprzez niesporządzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego i oparcie decyzji na wywiadzie środowiskowym z dnia [...].01.2015 r., sporządzonego na potrzeby innej z toczących się z udziałem skarżącego spraw,

2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i przyjęcie niezgodnie z istniejącym stanem faktycznym, że:

a) dochodem skarżącego jest kwota w wysokości 333,33 zł miesięcznie, stanowiąca 1/12 zaciągniętej pożyczki z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej w wysokości 4.000 zł, w sytuacji gdy pożyczka podlega zwrotowi i nie może być zaliczona do dochodu skarżącego, a w konsekwencji oparcie decyzji o odmowie całkowitego zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych,

b) skarżący powinien ponosić wydatki na utrzymanie domu i samochodu jedynie

w 50%, pozostałe zaś 50% powinna ponosić jego matka, w sytuacji gdy organ nie zbadał możliwości finansowych matki skarżącego i tego, czy skarżący rzeczywiście sam ponosi wydatki na utrzymanie domu i samochodu, co skutkowało odmową całkowitego zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej,

c) decyzja z dnia [...].03.2014 r., nr [...] ustalająca miesięczną opłatę za pobyt ojca J. O. w DPS w C. została zmieniona decyzją z dnia [...].08.2014 r. nr [...] oraz została zmieniona decyzją z dnia [...].03.2015 r., nr [...] – w sytuacji gdy decyzja z dnia [...].03.2015r. ([...]) dotycząca zmiany decyzji z dnia [...].03.2014r. została uchylona i zmieniona decyzją SKO z dnia [...].05.2015r., nr [...] z uwagi na nieprawidłowe określenie przez organ I instancji kwoty dochodu skarżącego w związku z doliczeniem do kwoty dochodu skarżącego kwoty w wysokości 333,33 zł miesięcznie stanowiącej 1/12 części zaciągniętej pożyczki z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej.

3) art. 10 § 1 w zw. z art. 6 i art. 8 k.p.a., poprzez niezawiadomienie strony

o toczącym się postępowania administracyjnym, a także- niezawiadomienie strony

o prawie do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji oraz zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, które to koszty nie zostały opłacone w całości ani w części.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że organ I instancji wskazał jedynie dochody i wydatki skarżącego, nie odniósł się natomiast w ogóle do przesłanek umożliwiających zwolnienie z ww. opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. Wskazała również, że zarówno organ I jak i II instancji przyjął, że dochodem skarżącego jest kwota w wysokości 333,33 zł miesięcznie stanowiąca 1/12 zaciągniętej pożyczki z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej w wysokości 4.000 zł, podczas gdy w decyzji Kolegium z dnia [...].05.2015 r. nr [...] organ stwierdził, że do dochodu skarżącego nie można zaliczyć kwoty uzyskanej z tytułu ww. pożyczki. Ponadto niezrozumiałe jest stanowisko organu, ze fakt zamieszkiwania przez skarżącego w domu należącym do matki uprawnia do stwierdzenia, że skarżący powinien partycypować w wydatkach mieszkaniowych jedynie w połowie. Organ nie zbadał zdolności finansowej matki. Organ nie ustalił też, kto ponosi wydatki na samochód, będący współwłasnością skarżącego i jego matki. Dodatkowo pełnomocnik podniosła, że organy nie wyliczyły średnich miesięcznych wydatków skarżącego, na podstawie których można by obliczyć kwotę, która pozostaje mu miesięcznie na wyżywienie. Z materiału dowodowego wynika, że wydatki skarżącego wynoszą ok. 1500 zł miesięcznie oraz, że po odjęciu ww. kwoty od dochodu (2.071,38 zł) pozostaje mu na wyżywienie 571, 38 zł. Ponadto organy oparły swoje rozstrzygnięcia na wywiadzie środowiskowym sporządzonym [...].01.2015 r. na potrzeby innej z toczących się z udziałem skarżącego spraw, nie dokonując wymaganej prawem aktualizacji wywiadu środowiskowego. Pełnomocnik zarzuciła też naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż organ I instancji nie zawiadomił skarżącego

o toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uprzednio wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skargę należy uznać za uzasadnioną, mimo iż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są zasadne. W ustalonym stanie faktycznym organ zasadnie przyjął, że podstawę ewentualnego zwolnienia skarżącego od opłaty za pobyt ojca J. O. w domu pomocy społecznej stanowi art. 64 pkt 2 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 163 z późn. zm.) stanowiący, iż na wniosek osoby wnoszącej tę opłatę można ją zwolnić częściowo lub całkowicie w sytuacji gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

W ramach badania zwolnienia z opłat z tej podstawy organ uznał, że dokonane ustalenia, co do stanu majątkowego, dochodów skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę i stanu jego zdrowia udokumentowanego zaświadczeniami lekarskimi, z których wynika, że leczy się z powodu nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu II i zespołu bolesnego barku oraz gangliona grzbietu stopy lewej nie dają podstawy do zwolnienia go z opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.

W ocenie Sądu nie wszystkie okoliczności z tej podstawy zostały dostatecznie ustalone przez organ w toku postępowania. Dotyczy to w szczególności kosztów związanych z utrzymaniem skarżącego ze względu na jego schorzenia. Jest rzeczą powszechnie znaną, że osoby chorujące na cukrzycę wymagają stałego leczenia i stosowania odpowiedniej diety, co niewątpliwie oznacza większe wydatki związane z utrzymaniem takiej osoby. Na ile wydatki te są wyższe i czy mogą być zaspokojone z pozostałej po uiszczeniu opłaty kwoty, organ nie ustalił stwierdzając jedynie, że nie wpływa to destabilizująco na jego sytuację materialną. Ocena taka winna być oparta na konkretnych ustaleniach w tym zakresie, czego organ nie dokonał.

W zakresie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania organ przyjął, że skarżący te wydatki winien ponieść w połowie, w pozostałej części koszty te powinna ponosić matka skarżącego prowadząca odrębne gospodarstwo. Zasadnie jednak skarżący wskazuje, że organ nie zbadał czy matka skarżącego ma zdolności finansowe do ponoszenia połowy tych wydatków. W sytuacji gdy skarżący wskazuje, że pomaga matce poprzez ponoszenie wydatków, koniecznym było wyjaśnienie czy rzeczywiście taka pomoc z jego strony jest niezbędna poprzez ustalenie sytuacji majątkowej matki. Zauważyć bowiem należy, że w stosunku do matki skarżący może mieć także zobowiązania alimentacyjne, o ile nie jest ona w stanie zaspokoić swych potrzeb z własnych dochodów.

Badając sytuację majątkową skarżącego organ stwierdził, że jest on współwłaścicielem w 1/3 nieruchomości, w której zamieszkuje brat. Nie poczynił jednak bliższych ustaleń czy z tego tytułu ma lub może osiągać jakieś dochody, które wpłyną na poprawę jego sytuacji materialnej, a tym samym i na ocenę zasadności wniosku o zwolnienie go z opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.

Za nieuzasadniony natomiast należało uznać zarzut, że ze względu na okoliczność, iż w przeszłości ojciec skarżącego nie łożył na utrzymanie rodziny, skarżący nie powinien partycypować w kosztach związanych z pobytem ojca w domu pomocy społecznej. Zasadnie, w tym względzie, organ stwierdził, iż ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych od takich okoliczności jak stosunki rodzinne, lecz oparł je na kryteriach obiektywnych takich jak pokrewieństwo i możliwości finansowe osób zobowiązanych do wnoszenia opłat i te kryteria podlegają badaniu przy ustalaniu wysokości opłaty jak i przy rozpoznawaniu wniosku w przedmiocie zwolnienia z tej opłaty.

Obowiązek zapłaty kwoty 6.632,45zł., do której został wezwany skarżący również nie stanowił podstawy zwolnienia z opłaty. Na tym etapie jest to ewentualny wydatek przyszłościowy, który nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu podstaw do zwolnienia z opłaty z wniosku objętego przedmiotem rozpoznania.

Wbrew też zarzutom skarżącego rata zaciągniętej i spłacanej pożyczki nie była uwzględniona przez organ przy ustalaniu wysokości dochodu osiąganego przez skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien poczynić uzupełniające ustalenia w kierunku wskazanym powyżej i na jego podstawie dokonać oceny czy istnieją podstawy do całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłaty z uwzględnieniem faktu, że decyzja w tym przedmiocie jest decyzją uznaniową.

Z tych tez względów stosownie do art. 145 § 1 pkt c ustawy o prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.