Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 298/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1, art. 36, art. 39 ust. 4, art. 41
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu J. Sz. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] marca 2020 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania T. G. (dalej także: skarżąca) od decyzji z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] przez Kierownika [...] 3 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] (dalej także: Prezydent) w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w formie niepieniężnej na zakup 1/2 tony węgla z transportem w listopadzie 2019 r. o wartości [...] zł oraz ustalenia, że zwrotowi podlega 100% przyznanego świadczenia, co stanowi kwotę [...]zł, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 257; dalej: k.p.a.) oraz art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 9, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.; dalej także: u.p.s.), orzekło o utrzymaniu w mocy tej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że Prezydent ustalił, iż dochód strony, na który składa się emerytura, dochód z gospodarstwa rolnego i dodatek mieszkaniowy wynosi [...] zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego (701,00 zł). Prezydent ocenił, że w sprawie zachodziły podstawy do przyznania zasiłku celowego w formie niepieniężnej, na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s., w związku ze wskazaną przez stronę potrzebą bytową.

Rozpatrując wniesione odwołanie Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta dotyczące stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., a zasadne było przyznanie zasiłku celowego określonego w art. 41 pkt 2 tej ustawy. Udzielenie tej pomocy uwzględniało problemy zdrowotne strony oraz konieczność zabezpieczenia potrzeb związanych z sezonem grzewczym. Jednocześnie, jak podkreśliło Kolegium, nie można pominąć, że decyzją Prezydenta z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], odstąpiono w całości od żądania zwrotu wydatków na wyżej wymienione świadczenie.

W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła organom "antydatowanie" decyzji w celu ukrycia ewidentnego faktu wydania ich z naruszeniem ustawowego terminu. Uważa, że decyzje organów godzą w jej godność, pokazują awersję organów wobec jej osoby, a istniejących schorzeń nabawiła się wskutek nieprzychylnych jej działań pracowników organów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] września 2020 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy fachowy pełnomocnik skarżącej uzupełniając stanowisko skarżącej, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 41 u.p.s., wskutek odmowy przyznania zasiłku celowego "w postaci pieniężnej", w sytuacji gdy okoliczności sprawy uzasadniały jego przyznanie,

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez "nieuchylenie wadliwej decyzji",

- art. 35 ust. 1 i 3 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki bądź w terminie miesięcznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skargi nie można uznać za zasadną, jakkolwiek bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, to brak było podstaw do jej uchylenia z tej przyczyny.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżąca jest osobą posiadającą dochód przekraczający ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 701,00 zł, w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1358). Skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, która w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku uzyskała dochód z tytułu emerytury w kwocie [...]zł, a także dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł. Łączny dochód stanowił kwotę [...]zł. Zauważyć przy tym należy, że choć przysługujące skarżącej świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł jest faktycznie wypłacane w niższej kwocie, gdyż organ rentowy dokonuje z niego potrąceń administracyjno-sądowych, niezwiązanych ze świadczeniem alimentów, w kwocie [...]zł, to okoliczność ta – z uwagi na treść art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. – nie ma wpływu na ustaloną dla potrzeb sprawy wysokość dochodu strony. Co więcej, do tego dochodu podlega wliczeniu dochód z posiadanego przez skarżącą gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,5064 ha przeliczeniowych, gdyż zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s., wyłączeniu z dochodu podlega z tego tytułu jedynie dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Mając na uwadze zarzuty skarżącej podnoszone w toku postępowania, podkreślić dodatkowo trzeba, że dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie dochody z posiadanych gruntów rolnych rzeczywiście są uzyskiwane. Określony w art. 8 ust. 9 u.p.s. dochód ma charakter ryczałtowy i jest ustalany niezależnie od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. Nie ma więc podstaw, aby uznać, że zastosowanie tego przepisu było uzależnione od ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i zdrowotnej właściciela gospodarstwa. Bez znaczenia jest to, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy faktycznie przynosi stronie dochody. Regulacja ta opiera się bowiem na fikcji prawnej, która przyjmuje ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego należącego do strony. Dlatego powody nieuprawiania gospodarstwa rolnego nie mają w tym zakresie znaczenia prawnego. Bez względu na to, czy gospodarstwo rolne jest faktycznie prowadzone w wysokiej kulturze rolnej przez jego właściciela, czy grunty wchodzące w jego skład są ugorowane, dochód ustala się na tych samych zasadach, uwzględniając tylko wielkość gospodarstwa rolnego.

W rozpoznawanej sprawie jest także poza sporem, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jakkolwiek więc bezsprzecznie jest ona osobą cierpiącą na różne schorzenia, w tym schorzenia mające charakter przewlekły, to nie jest ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, która wymaga pomocy innych osób w celu zaspokajania podstawowych czynności życia codziennego.

Mając na uwadze sytuację życiową skarżącej oraz treść jej żądania dotyczącego udzielenia pomocy na wskazaną wyżej potrzebę bytową – zakup opału (węgla), trafnie Kolegium rozważało zasadność przyznania stronie świadczeń, które w przeciwieństwie do zasiłku celowego unormowanego w art. 39 u.p.s., są niezależne od wysokości dochodu – specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego, podlegającego zwrotowi. Zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. specjalny zasiłek celowy ma charakter bezzwrotny i jest przyznawany w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowe mające zastosowanie w sprawie – w przypadku skarżącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Natomiast w myśl art. 41 pkt 2 tej ustawy, organ może przyznać zasiłek celowy lub pomoc rzeczową, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub pomocy rzeczowej.

Oceniając prawidłowość przyznania skarżącej zasiłku celowego w formie niepieniężnej wymaga podkreślenia, że forma przyznawania świadczeń z pomocy społecznej została określona w sposób jednoznaczny w art. 36 u.p.s., którego pkt 1 wymienia świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy, a pkt 2 wskazuje świadczenia niepieniężne, w tym pomoc rzeczową. To oznacza, że zasadą jest przyznawanie zasiłku celowego w formie pieniężnej. Wyjątki od tej zasady wprowadzają art. 39 ust. 4 u.p.s. i art. 11 ust. 1 u.p.s. Pierwszy z nich nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż pozwala on na przyznanie zasiłku celowego w formie niepieniężnej – biletu kredytowanego, a organy obu instancji bezsprzecznie nie rozważały w tej sprawie przyznania skarżącej tego rodzaju specyficznego świadczenia. Drugi z tych przepisów umożliwia natomiast przyznanie świadczenia pieniężnego w formie niepieniężnej, ale wyłącznie w przypadku marnotrawienia przyznanych świadczeń. Zgodnie z powszechnie przyjętymi regułami wykładni przepisów prawa tego rodzaju uregulowania, mające charakter wyjątku, muszą być interpretowane ściśle (zob. zbliżoną argumentację przyjętą w wyroku WSA w Krakowie z 14 lutego 2019 r., III SA/Kr 12/19).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego uznały, że skarżącej należało przyznać świadczenie pieniężne, jakim jest zasiłek celowy, w formie niepieniężnej w postaci zakupu 1/2 tony węgla wraz z usługą transportową (dowozem do miejsca zamieszkania skarżącej) o wartości [...] zł. Nie wykazały w szczególności, aby w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do przyjęcia, że skarżąca marnotrawiła przyznane uprzednio świadczenia. W związku z tym jako co najmniej przedwczesne należało ocenić przyznanie opisanego świadczenia pieniężnego w formie niepieniężnej. Ubocznie jedynie można zauważyć, że skoro organy zamierzały udzielić stronie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego, to mając na uwadze sytuację życiową skarżącej, mogły skorzystać z możliwości, jaką przewiduje w takim przypadku art. 41 pkt 2 u.p.s., który pozwala na przyznanie pomocy rzeczowej, której wartość – podobnie jak w odniesieniu do przyznanego stronie zasiłku celowego – podlega zwrotowi.

Niewątpliwie jednak opisane wyżej uchybienie nie dawało podstaw Sądowi do uchylenia decyzji organów obu instancji. Po pierwsze, jak wspomniano wyżej, w rozstrzyganej sprawie wsparcie dla skarżącej, służące zaspokojeniu wskazanej przez nią potrzeby bytowej – "przyznanie opału w postaci węgla", mogło być przyznane w postaci innego świadczenia udzielanego w formie niepieniężnej – pomocy rzeczowej, na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. Po drugie, nie budzi wątpliwości Sądu, że zgłoszona przez skarżącą potrzeba zakupu opału, została przez organy zaspokojona, co było w istocie zgodne z celami pomocy społecznej. Stąd też przyznanie skarżącej świadczenia pieniężnego w formie niepieniężnej, bez należytego wykazania, że zachodziły przesłanki do udzielenia pomocy w takiej formie, nie może być kwalifikowane jako działanie bez podstawy prawnej bądź rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Po drugie, oczywiste jest, że uchylenie tych decyzji, które w istocie były korzystne dla skarżącej, wywołałoby dla niej negatywne skutki. Organy udzieliły bowiem stronie opisanej pomocy w listopadzie 2019 r., pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, uznając to za zasadne z uwagi na szczególną sytuację – stan zdrowia skarżącej oraz konieczność zapewnienia jej możliwości ogrzania lokalu mieszkalnego, z uwagi na panujące wówczas warunki atmosferyczne i trwający w związku z tym sezon grzewczy.

W tych zatem okolicznościach, uchyleniu decyzji obu instancji z powodu omawianego naruszenia prawa, sprzeciwia się art. 134 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W omawianym wypadku organy nie dopuściły się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności wydanych decyzji, Sąd nie mógł zatem orzec o wyeliminowaniu z obrotu prawnego tych decyzji.

Wobec tego obowiązkiem Sądu było przeprowadzenie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie, to jest skontrolowanie legalności stanowiska organów w części odnoszącej się do zasadności udzielenia skarżącej pomocy na zakup węgla oraz rozmiaru tej pomocy – w kontekście sytuacji życiowej strony.

Kluczowe znaczenie w tej kwestii ma to, że przesłanka przyznania obu świadczeń określonych w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. (specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego), których udzielenie stronie rozważały organy, została opisana w sposób niezwykle pojemny (ogólny) jako wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ważne jest zarazem, że przyznając te świadczenia organ działa w ramach uznania administracyjnego, co wprost wynika z treści zawartego w tym przepisie sformułowania: "w szczególnie uzasadnionych przypadkach [...] może być przyznany specjalny zasiłek celowy [...] zasiłek celowy".

Wskazaną przesłankę interpretować należy zgodnie z założeniami i celami przepisów u.p.s., w szczególności mając na względzie cele pomocy społecznej określone w jej art. 2 ust. 1, a więc uwzględniając subsydiarny (pomocniczy) charakter pomocy społecznej, która jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Taka dyrektywa interpretacyjna wynika też z art. 3 u.p.s., zgodnie z którym zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w podejmowanych przez nie wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

To znaczy, że środki pozostające w dyspozycji organów pomocy społecznej nie mogą być rozdzielane w sposób dowolny. Z woli ustawodawcy to osoby i rodziny starające się o pomoc powinny w pierwszym rzędzie samodzielnie podejmować wysiłki w celu poprawy własnej sytuacji bytowej. Z tego powodu wsparcie organu pomocy społecznej, które obejmuje m.in. pomoc pieniężną w formie specjalnych zasiłków celowych oraz zasiłków celowych podlegających zwrotowi, nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze podstawowym. Świadczenia z pomocy społecznej przysługują dopiero wówczas, gdy osoba lub rodzina, mimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości poprawy swej sytuacji, nadal pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym zaspokajanie potrzeb o charakterze elementarnym. Podstawowe znaczenie dla oceny zasadności zastosowania poszczególnych instrumentów prawnych przewidzianych w przepisach u.p.s. ma więc założenie, że pomoc społeczna jedynie wspiera, a nie wyręcza, zainteresowane osoby i rodziny w podejmowaniu samodzielnych starań zmierzających do rozwiązania ich trudnej sytuacji życiowej.

Z istoty rzeczy jest przy tym tak, że zdecydowana większość podmiotów ubiegających się o pomoc społeczną znajduje się w trudnej bądź nawet bardzo trudnej sytuacji życiowej, która może, lecz nie musi uzasadniać udzielenie im niezbędnego wsparcia, dostosowanego do ich potrzeb oraz uwzględniającego specyfikę tej trudnej sytuacji. Co więcej zasadniczo z przepisów u.p.s. wynika, że przewidziany w niej system świadczeń powinien być rozdysponowany w taki sposób, by umożliwić finalnie usamodzielnienie się klienta pomocy społecznej, to jest jego uniezależnienie się od konieczności uzyskania wsparcia ze środków publicznych. Niewątpliwie dotyczy to ustalania prawa do świadczeń wskazanych w art. 41 u.p.s., które są przyznawane w okolicznościach nadzwyczajnych, wyjątkowych.

Dlatego też w orzecznictwie, na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium, podkreśla się, że szczególnie uzasadniony przypadek, określony w art. 41 u.p.s., to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne i dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Świadczenie przyznawane w takich okolicznościach stanowi wyjątkową, szczególną pomoc doraźną na konkretny cel bytowy, podlegający niezwłocznemu zaspokojeniu w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej (zob. przykładowo jedynie wyroki NSA z: 25 maja 2020 r., I OSK 1890/19, 27 maja 2020 r., I OSK 1363/19 i I OSK 2245/19 oraz 30 października 2020 r., I OSK 1242/20)

W ocenie Sądu, prawidłowo organy obu instancji oceniły zasadność udzielenia stronie skarżącej pomocy na zakup węgla oraz rozmiar tej pomocy. Z niebudzących wątpliwości ustaleń organów obu instancji wynika, że w dniu [...] listopada 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup wyrobu medycznego [...] (orteza na ramię i bark), wykupienie recept, przyznanie opału w postaci węgla, przyznanie pomocy na utrzymanie diety bezglutenowej itp. (k. 93 akt adm. I inst.). [...] listopada 2019 r. złożyła kopie dwóch recept z [...] listopada 2019 r. i [...] listopada 2019 r. oraz faktury z [...] października 2019 r. wystawione przez apteki w związku z zakupem leków o łącznej wartości [...] zł (k. 100-103 akt adm. I inst.). Na podstawie przeprowadzonej [...] listopada 2019 r. aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka na stancji w domu jednorodzinnym, zajmując jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Pomieszczenie ogrzewane jest piecem węglowym. Strona legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do [...] sierpnia 2022 r. Z powodu przewlekłych schorzeń pozostaje pod stałą kontrolą lekarzy specjalistów. Z treści karty informacyjnej wystawionej [...] września 2019 r. przez Samodzielny Publiczny Szpital [...] wynika, że zdiagnozowano u niej reumatoidalne zapalenie stawów, chorobę niedokrwienną serca, samoistne nadciśnienie, astmę oskrzelową, stan po udarze w 1979 r., chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa oraz wymagające obserwacji guzki w płucach (k. 61 akt adm. I inst.). [...] września 2019 r. skierowana została do poradni hematologicznej, przy czym wpisane zostało rozpoznanie – reumatoidalne zapalenie stawów (k. 65 akt adm. I inst.). Ponadto z zaświadczenia lekarskiego z [...] czerwca 2018 r. wynika, że leczona jest z powodu alergii na mleko oraz ANN (alergiczny nieżyt nosa, k. 66 akt adm. I inst.). Zgodnie ze zleceniem z [...] listopada 2019 r. SPS[...] Przyklinicznej Przychodni Specjalistycznej Poradni Chirurgii Urazowej skarżąca otrzymała zlecenie na zaopatrzenie w ortezę na ramię i bark w związku z zespołem bólowym lewego stawy barkowego i przebyte zmiany zwyrodnieniowe. Zarazem istotne jest, że wspomniana orteza podlega sfinansowaniu ze środków publicznych przez NFZ w wysokości [...] zł, to jest 90% kosztu jej zakupu (k. 96 akt adm. I inst.). Strona skarżąca nie przedłożyła dokumentacji lekarskiej świadczącej o istnieniu innych schorzeń.

Badając sytuację dochodową strony organy ustaliły, jak wskazano wyżej, że jej łączny miesięczny dochód stanowi kwotę [...]zł. Stwierdzono jednocześnie, że do stałych ponoszonych przez stronę wydatków należą opłaty czynszowe - [...] zł, opłaty za gaz - [...] zł, opłaty za wywóz śmieci - [...] zł, koszty zakupu leków - [...] zł, co stanowi łącznie [...] zł (k. 98 akt adm. I inst.).

Mając na uwadze powyższy stan sprawy organy uznały natomiast, że w sprawie wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniały przyznanie stronie skarżącej innego świadczenia – niezależnego od dochodu, udzielanego na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. Abstrahując od opisanej wyżej kwestii odnoszącej się do wadliwej formy przyznania stronie podlegającego zwrotowi zasiłku celowego, trafna była ocena organów obu instancji, że specyfika niniejszej sprawy oraz charakteru żądania skarżącej uzasadniały przyznanie jej wsparcia ze środków pozostających w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej.

Niewątpliwie ocena zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że strona posiada stałe źródło dochodu, a więc istnieje możliwość takiego gospodarowania posiadanymi środkami, aby samodzielne zaspokoić zgłoszone potrzeby. Ma to szczególnie istotne znaczenie w rozstrzyganej sprawie, albowiem nawet w przypadku spełnienia kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek, organ pomocy społecznej nie ma obowiązku ponoszenia w całości wszelkich kosztów utrzymania strony wnioskującej o jej przyznanie, a świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić podstawowego źródła utrzymania służącego do zaspokojenia choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb, gdyż – jak wspomniano wyżej – stałoby to w sprzeczności z istotą świadczeń udzielanych w ramach systemu pomocy społecznej. Bezsprzecznie – co zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – organ nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby sytuacja materialna czy zdrowotna tej osoby była bardzo trudna.

Oceniając zakres udzielonej stronie pomocy słusznie Kolegium podkreśliło, iż organ pierwszej instancji musiał brać pod uwagę konieczność zaspokojenia w pierwszej kolejności podstawowych potrzeb bytowych osób, które są w trudniejszej sytuacji niż skarżąca, gdyż nie posiadają jakichkolwiek dochodów, co przy niedostatecznej ilości środków, jakimi dysponują organy pomocy społecznej także nie zawsze jest możliwe. Ośrodki pomocy społecznej muszą, co oczywiste, w sposób racjonalny gospodarować swoimi środkami, a z uwagi na ograniczone środki zobowiązane są do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb w odniesieniu do ogólnej liczby ubiegających się o pomoc.

Nie sposób nie dostrzec, że skarżąca nie ma racji zarzucając organom dowolną ocenę jej sytuacji życiowej wskutek wzięcia pod uwagę okoliczności wynajmowania przez stronę jednocześnie dwóch mieszkań: w B. P., na które otrzymuje dodatek mieszkaniowy oraz w L., w którym – jak wskazuje – zamieszkuje. Nie ulega wątpliwości, że skoro skarżąca, w wyniku własnej decyzji, zmuszona jest do ponoszenia kosztów wynajmu dwóch mieszkań, mieszkając w jednym z nich, to działanie takie – w sposób oczywisty – prowadzi do uszczuplenia środków finansowych, którymi ona dysponuje, co nie pozostaje bez wpływu na zasadność przyznania jej pomocy, w świetle cytowanych wyżej dyrektyw ogólnych udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s.).

Dlatego też, choć organy nie dopatrzyły się podstaw do przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego, to trafnie dostrzegły możliwość (jakkolwiek uczyniły to w niewłaściwej formie prawnej) udzielenia jej pomocy na zakup 1/2 tony węgla z transportem w listopadzie 2019 r. o wartości [...] zł wraz z ustaleniem, że zwrotowi podlega 100% przyznanego świadczenia, w myśl art. 41 pkt 2 u.p.s. Jednocześnie decyzją z [...] grudnia 2019 r, znak: [...], Prezydent odstąpił w całości od żądania zwrotu wydatków na ww. świadczenie (k. 110, k. 111 akt adm. I inst.). W konsekwencji zatem stronie skarżącej udzielono finalnie pomocy niepodlegającej zwrotowi.

Prawidłowo także zwróciło uwagę Kolegium na to, że choć skarżąca nie uzyskała pomocy w satysfakcjonującej ją wysokości, to nie jest ona pozbawiona pomocy ze strony organu pomocy społecznej. Oprócz wspomnianego wsparcia, decyzją z [...] października 2019 r., znak: [...], przyznano stronie zasiłek celowy na dofinansowanie do kosztów związanych z utrzymaniem diety bezglutenowej, bezołowiowej i bezniklowej, zakup środków czystości oraz zakup leków w kwocie [...]zł, podlegający zwrotowi w 100%, a decyzją znak: [...], odstąpiono w całości od żądania zwrotu wydatków na to świadczenie. Niewątpliwie zatem nie można stwierdzić, by organy naruszyły art. 100 § 1 u.p.s., który nakazuje im kierowanie się dobrem podopiecznych ośrodka pomocy społecznej, tym bardziej, że w rozpoznawanej sprawie udzielono stronie pomocy, pomimo przekroczenia przez nią ustawowego kryterium dochodowego.

Oczywiste jest zarazem, że udzielenie skarżącej pomocy na zakup opału, nie może w żadnym razie czynić zasadnymi zarzutów skarżącej co do braku przyznania pomocy w zakresie przez nią oczekiwanym. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy ocena całokształtu sytuacji skarżącej w rozpoznawanej sprawie była zasadna i nie dawała podstaw do przyznania jej specjalnego zasiłku celowego. Fakt, że pomimo wszystkich istniejących obiektywnie wątpliwości organ pierwszej instancji dopatrzył się jednak możliwości udzielenia stronie pomocy w innej formie, uzasadniać może jedynie stanowisko, że powodem tego była – wbrew twierdzeniom strony – dobrze pojęta troska o zapewnienie skarżącej wszelkiej możliwej prawnie i faktycznie pomocy, zgodnie z zasadą określoną w art. 100 § 1 u.p.s.

Mając na uwadze powyższe, w tym również przedstawioną wyżej argumentację Sądu dotyczącą zakazu orzekania przez Sąd na niekorzyść strony skarżącej (art. 134 § 2 p.p.s.a.), za nie mające wpływu na wynik sprawy należało ocenić zarzuty naruszenia art. 41 u.p.s.

Z tych samych względów nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy zarzuty co do naruszenia przez Kolegium art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co wynika również z niewadliwej oceny organów co do zasadności udzielenia stronie wsparcia ze środków pomocy społecznej.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia w niniejszej sprawie innych przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Wymaga podkreślenia zwłaszcza to, że wbrew twierdzeniom skarżącej, nie można zarzucić skutecznie organom naruszenia zasad ogólnych postępowania, w tym zasady zaufania (art. 8 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy w sposób wyczerpujący, a dokonana przez nie ocena zgromadzonych w sprawie dowodów nie nosi cech dowolności. Podkreślić przy tym należy, że w niniejszej sprawie nie mógł zostać uznany za zasadny zarzut naruszenia przez organy art. 35 ust. 1 i 3 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki bądź w terminie miesięcznym, gdyż przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie nie była bezczynność ani przewlekłość postępowania organów.

Całkowicie bezzasadne są zarzuty skarżącej dotyczące "antydatowania" decyzji organów administracji. Podzielić należy w tym zakresie powołany w odpowiedzi na skargę pogląd orzecznictwa, że za datę wydania decyzji administracyjnej, a tym samym załatwienie sprawy należy uznać dzień, w którym ten akt zaopatrzony został we wszystkie niezbędne elementy tej formy działania administracji publicznej, określone w art. 107 § 1 k.p.a., w tym został podpisany przez osobę upoważnioną i opatrzony datą wydania. Przyjęcie, że w pojęciu wydania decyzji mieści się jej doręczenie bądź – jak w istocie wynika z twierdzeń skarżącej – nadanie u operatora pocztowego, naruszałoby zasadę pewności prawa (szerzej wyrok NSA z 10 kwietnia 2008 r., II OSK 382/07 wraz z powołanym orzecznictwem). W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw, by twierdzić, że decyzje organów zostały wydane w innej (późniejszej) dacie aniżeli wynika to z ich treści.

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68).