Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 245/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1; art. 30 ust. 1; art. 31 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 262 § 1 pkt 2; art. 263 § 1; art. 264 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. R. i T. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienia oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz I. R. i T. R. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 18 lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu sprawy na skutek zażalenia I. R. i T. R., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. z dnia 20 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w obrębie B. [...], oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy.

Na wniosek W. R., Wójt Gminy W. prowadził postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonych na terenie miejscowości B. [...] 1) działki oznaczonej nr [...] stanowiącą własność W. R., z nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr [...] stanowiącą własność I. i T. małżonków R. oraz z działką oznaczoną nr [...] stanowiącą współwłasność W. R. w Ľ części, B. M. i J. D. w Ľ części, małżonków Z. P. i W. S. w Ľ części oraz I. i T. małżonków R. w Ľ części;

2) działki oznaczonej nr [...] stanowiącą współwłasność wyżej wymienionych osób z działkami oznaczonymi nr [...] i nr [...] stanowiącymi własność I. i T. małżonków R..

Po wyłonieniu w drodze konkursu ofert geodety J. S., dokonał on czynności technicznych rozgraniczenia nieruchomości i po przedstawieniu dokumentacji geodezyjnej, Wójt Gminy W. decyzją z dnia 25 września 2019 r. dokonał rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 10 października 2019 r. Wójt Gminy W. orzekł w przedmiocie kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. W punkcie pierwszym postanowienia ustalił koszty postępowania na kwotę [...]zł, zaś w punkcie drugim dokonał ich rozdzielenia po połowie tj. kwotą [...]zł obciążył W. R. oraz na I. i T. małżonków R. też nałożył obowiązek zapłaty kwoty [...]zł.

Na skutek zażalenia I. i T. małżonków R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 29 listopada 2019 r. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2019 r., wydanym na podstawie przepisów art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 263 § 1 k.p.a. i art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., Wójt Gminy W. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...]zł oraz ponownie zobowiązał do ich poniesienia W. R. właściciela działki nr [...] i współwłaściciela działki nr [...] oraz I. i T. R., właścicieli działki nr [...] oraz współwłaścicieli działki nr [...] w kwotach po [...] zł, czyli po połowie. W uzasadnieniu organ wskazywał, że z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika jednoznacznie, że tylko W. R. oraz I. i T. małż. R. mieli interes prawny w przeprowadzanym rozgraniczeniu. Szkic graniczny oraz mapa wykonana po rozgraniczeniu nieruchomości wskazuje, że I. i T. małż. R. usytuowali ogrodzenie swojej działki nr [...] naruszając granicę nieruchomości sąsiednich tj. dz. nr [...] będącej własnością W. R. oraz granicę działki nr [...] pozostającą we współwłasności zarówno osób obciążonych kosztami jak i pozostałych uczestników. Pozostali współwłaściciele pozostawali jako bierni obserwatorzy postępowania rozgraniczeniowego i na żadnym jego etapie nie uczestniczyli w tym sporze. Ponieważ ich udział ograniczał się do odbioru przesyłanej im korespondencji oraz przyjęcia do wiadomości wyników pomiaru geodezyjnego, niezasadne było obciążanie ich kosztami tego postępowania.

Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli I. i T. małżonkowie R. zarzucając, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wyłączny wniosek W. R., oni zaś nie kwestionowali przebiegu granic, uczestniczyli w czynnościach geodety, a ich postępowanie nie generowało kosztów. Skarżący zarzucili, że organ pominął fakt, że uczestnikami postępowania oprócz skarżących byli również B. M., J. D., małżonków W. S. i Z. P., którzy również jako współwłaściciele działki nr [...] podlegającej rozgraniczeniu (droga) powinni zostać obciążeni kosztami postępowania i brak jest podstaw do pominięcia tych osób. Według żalących to wnioskodawca postępowania rozgraniczeniowego powinien zostać obciążony kosztami postępowania w całości, ponieważ słupek narożny położony w granicy działek on osobiście zakopał w 2001 r., zatem to wnioskodawca ustalił taki przebieg granic, który zakwestionował wszczynając postępowanie rozgraniczeniowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zażalenia. Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji SKO wskazało, że w niniejszej sprawie spór dotyczył przebiegu granic (rozbieżności stanowisk stron, co do przebiegu granicy i zasięgu użytkowanego gruntu), który został zakończony na etapie administracyjnym poprzez wydanie decyzji o rozgraniczeniu. Ze sporządzonej dokumentacji wynika, że ogrodzenie pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], a działkami nr [...] i nr [...] zostało przesunięte względem granicy w stronę północno-wschodnią, kosztem działek nr [...] Z uwagi na istniejącą wcześniej niepewność co do przebiegu granicy, przeprowadzenie rozgraniczenia było zasadne i konieczne.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenie przez organ pierwszej instancji wysokości kosztów postępowania, należało uznać za prawidłowe. Kolegium wskazało, że ustalona kwota [...]zł pomniejszona o kary umowne za nieterminowe wykonanie prac geodezyjnych nie odbiega od przyjętej na rynku kwoty wynagrodzenia za podobne czynności rozgraniczeniowe i wynika z zawartej z geodetą umowy z dnia 4 października 2018 r.

Zdaniem Kolegium prawidłowym było również obciążenie kosztami w równych częściach I. i T. małżonków R. właścicieli działek nr [...] oraz W. R., właściciela działki nr [...], będących jednocześnie współwłaścicielami w udziale Ľ działki drogowej nr [...]. Rozgraniczenie nie leżało w interesie wszystkich stron tego postępowania, lecz w interesie tylko właścicieli działek nr [...] oraz właściciela działki nr [...]. Pozostali współwłaściciele nieruchomości o nr [...] nie wdali się w spór, w sposób bierny uczestniczyli w postępowaniu, nie uczestniczyli w posadowieniu ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] a działkami nr [...] i nr [...].

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy uznać niepoparte dowodami twierdzenie, że słupek narożny nr [...] położony w granicy działek został zakopany przed laty przez wnioskodawcę. Istotne jest jedynie to, że na skutek posadowienia ogrodzenia pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami nastąpiło przesunięcie granicy wytyczonej podczas wcześniejszego podziału działki oznaczonej nr [...]. Przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego doprowadziło do bezspornego ustalenia granicy prawnej nieruchomości, w oparciu o którą winna zostać dokonana korekta ogrodzenia.

I. i T. małżonkowie R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na to postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jego uchylenia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oraz przeprowadzenia dowodu z dokumentu, pisma [...] S.A. z dnia 12 stycznia 2018 r. oraz dokumentacji fotograficznej. Skarżący zarzucili zaskarżonemu postanowieniu mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej: k.p.a) poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego;

- art. 262 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że koszty postępowania powinny obciążać w ˝ części uczestników I. i T. małżonków R., w sytuacji gdy postępowanie zostało wszczęte na wyłączny wniosek W. R., w jego interesie i koszty te powstały z wyłącznej winy wnioskodawcy, a stronami postępowania byli również właściciele nieruchomości sąsiednich, rozgraniczenie zaś miało bezpośredni wpływ na przebieg granic nieruchomości stanowiących ich własność.

Skarżący podnieśli, że przebieg granic pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] a działkami [...] i nr [...] został ustalony około 1999 r. na prośbę W. R.. W latach 2000-2001 pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] oraz drogą oznaczoną nr [...] zostało wybudowane ogrodzenie. W 2018 r. W. R. złożył wniosek o rozgraniczenie mimo, że przebieg granic został ustalony zgodnie z jego wolą, ponad 20 lat wcześniej. Podczas pomiarów rozgraniczeniowych nie uwzględniono "szafki elektrycznej", która została usytuowana w granicy działki nr [...] przez W. R. w 1999 r. Jednocześnie skarżący podnieśli, że uczestnikami postępowania są oprócz wnioskodawcy i skarżących również B. M., J. D., małżonkowie W. S. i Z. P., którzy również brali czynny udział w postępowaniu rozgraniczeniowym, byli obecni podczas wizji lokalnej i podpisali protokół, na ich działkach zostały usytuowane punkty graniczne, a zatem rozgraniczenie leżało także w ich interesie. Zdaniem skarżących kosztami postępowania powinni zostać obciążeni wszyscy uczestnicy postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. [...] § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. ustalające na kwotę [...]zł koszty postępowania rozgraniczeniowego działek położonych w B. [...], oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] zobowiązujące do poniesienia tych kosztów po połowie tj. [...] zł na W. R. właściciela działki nr [...], będącego współwłaścicielem działki nr [...] oraz na I. i T. małżonków R. właścicieli działek nr [...], będących jednocześnie współwłaścicielami działki nr [...].

Wniosek w tej sprawie został złożony przez właściciela działki nr [...], będącego jedocześnie współwłaścicielem działki nr [...], której granica również pozostawała sporna.

Przede wszystkim należy mieć na względzie, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276, dalej jako p.g.k.) postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu lub na wniosek strony. Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zawiera definicji "strony" na potrzeby tej ustawy, co oznacza, że należy się kierować rozumieniem strony w znaczeniu kodeksowym (art. 28 k.p.a.). Wniosek o rozgraniczenie może więc złożyć każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skoro rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 p.g.k.), legitymowanym do złożenia wniosku o rozgraniczenie jest każdy, kto posiada tytuł prawny do nieruchomości, której granice stały się sporne. Jak już zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 maja 1994 r., sygn. III CZP 62/94 (nie publ.) o legitymacji w sprawie o rozgraniczenie gruntów decyduje bowiem prawo do gruntu stanowiącego przedmiot rozgraniczenia. Zatem legitymowanym do złożenia wniosku o rozgraniczenie jest nie tylko właściciel nieruchomości, której granice stały się sporne, ale również każdy ze współwłaścicieli. Żądanie rozgraniczenia (ustalenia przebiegu granicy) zmierza do utrzymania istniejącego stanu prawnego, stanowi więc czynność zachowawczą w rozumieniu art. 209 Kodeksu cywilnego. Do wykonywania takich czynności uprawniony jest zaś każdy ze współwłaścicieli. Pogląd o przysługiwaniu każdemu ze współwłaścicieli nieruchomości legitymacji do złożenia wniosku o rozgraniczenie w orzecznictwie sądowym jest od dawna utrwalony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1962 r., sygn. III CR 237/62 – OSN 1963, poz. 48 por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1968 r., sygn. akt III CZP 98/68 – OSN 1969, poz. 188). W sytuacji, gdy wniosek składa tylko jeden czy kilku współwłaścicieli pozostali współwłaściciele nieruchomości powinni uczestniczyć w tym postępowaniu na prawach strony, jako że wynik postępowania o rozgraniczenie dotyka ich interesu prawnego, tj. praw do nieruchomości objętej przedmiotem postępowania (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1956 r., sygn. IV CR 1/56 – OSN 1959, poz. 60, z dnia 24 maja 1974 r., sygn. III CR 91/74 – OSPIKA 1975, nr 3, poz. 69 i powołaną już uchwałę z dnia 10 maja 1994 r., sygn. III CZP 62/94). W sprawie niniejszej wszyscy współwłaściciele działki oznaczonej nr [...] uczestniczyli w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Czynności ustalania przebiegu granic – zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy – wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia wykonawczego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453).

Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 p.g.k.). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 ustawy).

Z powołanych przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego. Organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę, bądź też po umorzeniu postępowania administracyjnego z uwagi na obiektywną niemożliwość ustalenia granicy w tym trybie ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami.

Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. W tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy Działu IX kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym koszty postępowania rozgraniczeniowego nie mają charakteru kosztów, które w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a. powinny być uiszczone przez stronę z góry, pod rygorem zwrotu wniosku na podstawie art. 261 § 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2000 r., II SA/Kr 816/00, ONSA 2002/1/35, LEX nr 51474).

Przepis art. 262 § 1 k.p.a. stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Według art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się, między innymi, koszty biegłych.

Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 459, dalej przywoływane jako k.c.). W uchwale tej wyjaśniono, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie art. 152 k.c. stanowiący, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.

Zgodzić się wypada zarówno z organem odwoławczym, jak i ze skarżącymi, gdy wskazują, że koszty postępowania rozgraniczeniowego winni ponieść właściciele działek podlegających rozgraniczeniu, których granice są sporne. Przy czym nie można uznać poprawności stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazującego, iż sporne są tylko te granice, których przebieg jest kwestionowany przez uczestników postępowania poprzez zgłaszanie wniosków i zarzutów co do ich przebiegu. Nie ulega wątpliwości, iż ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną, a udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania z uwagi na sporny charakter przebiegu granicy. Potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego zachodzi bowiem nie tylko w sytuacji istnienia sporu (konfliktu) co do przebiegu granicy, ale także w razie przesunięcia, uszkodzenia lub zniszczenia znaków granicznych uprzednio ustalonych, jeżeli brak jest dokumentów pozwalających na określenie ich pierwotnego położenia (vide: postanowienie SN z dnia 29 czerwca 1999r. sygn. akt I CKN 683/99, Lex nr 508824).

W okolicznościach niniejszej sprawy nastąpiło rozgraniczenie pomiędzy trzema nieruchomościami, przy czym ze sporządzonego przez geodetę protokołu granicznego z dnia 25 marca 2019 r., w tym szkicu granicznego wynika, że ogrodzenie pomiędzy działkami nr [...] a działką nr [...] oraz działkami nr [...], nr [...], a działką nr [...] zostało przesunięte względem granicy prawnej (granica wynikająca z dokumentacji źródłowej - operatu z 1992 r. dotyczącego podziału działki nr [...], wpisanego do ewidencji za nr [...] oraz operatu z 2013 r., z ustalenia granic działki nr [...] wpisanego do ewidencji za nr [...]) w stronę północną i wschodnią, kosztem działki nr [...] będącej własnością W. R. i działki nr [...] pozostającej we współwłasności po Ľ części B. M. i J. D., małżonków W. S. i Z. P., W. R., I. i T. małżonków R.. Powyższe nie oznacza, iż przed dokonaniem rozgraniczenia, granice sąsiadujących nieruchomości nie były sporne w rozumieniu art. 153 k.c., a ich wyznaczenie w toku postępowania rozgraniczającego nie nastąpiło w interesie wszystkich uczestników postępowania. Nie można zatem twierdzić, że rozgraniczenie nie było przeprowadzane także w interesie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości sąsiadujących. Wszyscy uczestnicy korzystają z działki nr [...], bowiem stanowi ona drogę i graniczy z działkami [...] i [...] stanowiącymi własność I. i T. R., działką nr [...] stanowiącą własność W. R., działką nr [...] stanowiącą własność małżonków W. S. i Z. P., działką nr [...] będącą własnością B. M. i J. D.. Tym samym – wbrew stanowisku organów obu instancji – należy przyjąć, iż koszty postępowania rozgraniczającego, o których mowa w art. 262 § 2 pkt 2 k.p.a., winny obciążać wszystkich właścicieli (współwłaścicieli) nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem, a ich podział między strony postępowania winien być dokonany według zasady określonej w art. 152 k.c. Przy czym tak jak twierdzi SKO nie można przyjąć, iż na gruncie art. 262 § 2 pkt 2 k.p.a. koszty postępowania winny obciążać wyłącznie tych właścicieli nieruchomości sąsiednich, którzy w toku postępowania rozgraniczającego kontestują przebieg granicy poprzez zgłaszanie określonych wniosków lub zarzutów, bowiem nie można zgodzić się z sytuacją, w której aktywność procesowa określonej strony będzie rodziła dla niej obowiązek wyłącznego partycypowania w kosztach postępowania, tak nie można również zaakceptować stanowiska skarżących uzależniającego obowiązek poniesienia kosztów tego postępowania od jego wyników, w szczególności od tego który z podmiotów tegoż postępowania uzyskał korzystne dla niego wytyczenia przebiegu granicy. Powyższe okoliczności nie mieszczą się bowiem w dyspozycji art. 262 § 2 pkt 2 k.p.a.

Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 k.p.a., a wiec swobodę w ocenie, które z zaistniałych w toku postępowania kosztów, strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie.

Zastosowanie zasady określonej w art. 152 k.c. nie budzi wątpliwości w sytuacji, gdy w postępowaniu rozgraniczeniowym biorą udział jedynie dwie strony postępowania, a więc mamy do czynienia z rozgraniczeniem pomiędzy dwiema nieruchomościami, natomiast sytuacja komplikuje się wówczas gdy stron postępowania jest więcej, a zatem ustalenie przebiegu granic dotyczy co najmniej trzech nieruchomości. W takiej sytuacji nie można skupiać się wyłącznie na mechanicznym zastosowaniu zasady polegającej na równym podziale kosztów postępowania pomiędzy wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, lecz należy dokonać rozliczenia kosztów w taki sposób, który najpełniej będzie realizował zasadę poniesienia przez stronę tych kosztów, które leżą w jej interesie.

Organy dokonując rozliczenia kosztów postępowania powinny mieć na uwadze długość rozgraniczanych granic i rozdzielić te koszty proporcjonalnie do długości granic biorących udział w rozgraniczeniu. Organ powinien więc odnieść się do tych okoliczności, ustalić jaki był faktycznie udział skarżących w rozgraniczeniu i wysokość kosztów poniesionych w interesie skarżących w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2019 r., I OSK 2688/18, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Zauważyć należy, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego kosztami postępowania powinny zostać obciążeni współwłaściciele stosownie do posiadanych przez nich udziałów w nieruchomości podlegającej rozgraniczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., I OSK 1813/17, CBOSA).

Powołana uchwała składu siedmiu sędziów NSA, jak i omówiony wyżej przepis art. 262 § 1 k.p.a., w wyjątkowych sytuacjach pozwalają na obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości. Jednakże powyższe musi odbywać się po wyważeniu interesów każdej ze stron, rozważeniu czy w sprawie zaistniał spór graniczny, jak i dokonaniu ustaleń czy rozgraniczenie leżało również w interesie wszystkich stron postępowania, które nie kwestionowały przebiegu granicy. Okoliczności te nie zostały przez organ odwoławczy wzięte pod uwagę. Na obecnym etapie postępowania nie można przyjąć, jak chce tego organ, że to wyłącznie skarżący i wnioskodawca odnieśli korzyść z dokonanego rozgraniczenia.

Powoduje to, że przedstawiona przez organ odwoławczy argumentacja jest niepełna i świadczy o wybiórczej ocenie materiału dowodowego. Brak rozważenia indywidualnego interesu prawnego stron w niniejszej sprawie jako przesłanki obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

W konsekwencji - w ocenie Sądu - organ odwoławczy naruszył stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy raz jeszcze rozważy interes prawny biorących udział w sprawie stron postępowania rozgraniczeniowego (wnioskodawcy i uczestników postępowania), z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd oceny prawnej, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie, należycie wyjaśniając przy tym podstawy przyjętego sposobu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Przy czym pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt. 2 k.p.a. należy w przypadku postępowania rozgraniczeniowego rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy.

Z powyższych przyczyn Sąd uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art.135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że koszty te obejmują uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł.