Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 125/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3,4,5,8
journal: Dz.U. 2011 nr 205 poz 1203
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 370/13 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia od M. B. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 370/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203) decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] odmówił M. B. przyznania statusu weterana poszkodowanego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 26 listopada

2012 r. M. B. wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa. Na podstawie zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji organ ustalił, że wnioskodawca - pełniąc służbę w [...] na [...]- uległ wypadkowi w dniu [...] kwietnia 1977 r. Do wypadku doszło w sytuacji, gdy poszkodowany pojechał służbowo samochodem VW Passat – Sedan z [...] do [...] na [...]. W odległości 13 km na północ od [...] w czasie zbliżania się drogą zapiaszczoną do szczytu wzgórza samochód jechał prawą stroną jezdni z szybkością około 50-60 km/godz. W tym samym czasie z naprzeciwka najechał lewą stroną jezdni zajmowaną przez Passata samochód Jeep [...] prowadzony przez żołnierza kontyngentu [...], który czołowo zderzył się z Passatem [...]. Przyczyną wypadku było naruszenie bezpieczeństwa przepisów ruchu drogowego przez kierowcę samochodu Jeep. W wyniku zdarzenia M. B. doznał złamania trzonu piszczeli prawej, leczonego operacyjnie. Trwały uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł 20%. Z tytułu uszczerbku za zdrowiu zainteresowanemu zostało przyznane odszkodowanie.

Uwzględniając powyższe fakty organ stwierdził, że wypadek, któremu uległ wnioskodawca nie mieści się w definicji wypadku, zawartej w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Wypadek ten nie powstał bowiem ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Nie był on również wynikiem zamachu lub innego bezprawnego działania skierowanego przeciwko wnioskodawcy.

Od decyzji tej M. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zainteresowany nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i wniósł o jej zmianę i przyznanie statusu weterana poszkodowanego. We wniosku podniósł, że brał udział w działaniach poza granicami państwa na podstawie skierowania, a uszczerbku na zdrowiu doznał wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami. Wnioskodawca ponadto stwierdził, że decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. jest dla niego bardzo krzywdząca, ponieważ zgodnie z Protokołem powypadkowym sporządzonym w [...] dnia [...] maja 1977 r. uszczerbku na zdrowiu doznał w związku z wykonywaniem zadania służbowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dn. 16 grudnia 1972 r. (o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku z służbą wojskową). W jego ocenie takie uzasadnienie decyzji organu jest próbą podzielenia środowiska weteranów i obecnych żołnierzy biorących udział w misjach wojskowych poza granicami kraju.

Minister Obrony Narodowej po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15 ust. 1, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 15 ww. ustawy o weteranach działań poza granicami państwa wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa oraz innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Organ podniósł, że samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Należy zauważyć, że wypadek określony w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.). Wypadek, aby był uznany za stanowiący przesłankę do przyznania statusu weterana poszkodowanego, musi spełniać określone warunki ustawowe. W przeciwnym razie, każde zdarzenie zaistniałe podczas pobytu osób wymienionych w art. 2 omawianej ustawy skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu i przyznaniem świadczeń odszkodowawczych stanowiłoby przesłankę do przyznania takiej osobie statusu weterana poszkodowanego i przyznania prawa do licznych świadczeń określonych w tej ustawie. Byłoby to sprzeczne z celem tej ustawy. Podał także, że pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie.

Organ wskazał, że o tym jaki był nadrzędny cel ustawodawcy można wywnioskować z ww. definicji "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa", która została wprowadzona w przedmiotowej ustawie, aby odróżnić wypadek określony w art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów, dla których została powołana misja.

Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie zainteresowanemu statusu weterana poszkodowanego, gdyż wypadek, który miał miejsce w dniu [...] kwietnia 1977 r. nie jest wypadkiem określonym w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa.

Na powyższą decyzję M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

‒ naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzący do błędnego ustalenia, że wypadek, który miał miejsce w dniu [...] kwietnia 1977 r. nie jest wypadkiem określonym w art. 4 pkt. 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, przy jednoczesnym pominięciu, że jak wynika z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z protokołu powypadkowego z dnia [...] maja 1977 r., bezpośrednią przyczyną wypadku był czynnik zewnętrzny w postaci bezprawnego zachowania innego żołnierza, który doprowadził do czołowego zderzenia z pojazdem, w którym jechał skarżący, przy czym do zdarzenia doszło w trakcie wykonywania przez skarżącego zadań służbowych;

‒ naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegający na zupełnym pominięciu dowodu z dokumentu w postaci orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 1977 r.;

‒ obrazę prawa materialnego, tj. art. 4 pkt. 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do utrzymania w mocy decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego.

W uzasadnieniu skargi M. B. podniósł, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to takie zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Wypadek, któremu uległ skarżący został spowodowany bezprawnym zachowaniem innego żołnierza, który naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i doprowadził do zderzenia z pojazdem, w którym jechał skarżący. Skarżący w chwili wypadku wykonywał polecenie służbowe bezpośrednio związane z wykonywaniem zadań, o których mowa art. 4 pkt. 15 ww. ustawy, o czym przekonuje treść protokołu powypadkowego z dnia [...] maja 1977 r. oraz treść orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 1977 r. Wypadek, któremu uległ skarżący był zatem zdarzeniem nagłym i zewnętrznym, powodującym uszczerbek na zdrowiu, pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa. Organ II instancji pomijając dowód z dokumentu w postaci orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 1977 r. dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 k.p.a. Utrzymując w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego, naruszył również przepisy prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i powołanym wyżej wyrokiem oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: 1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni; 2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni.

Natomiast, stosownie do art. 3 ww. ustawy, weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

Sąd I instancji uznał, iż w sprawie bezspornym jest, że skarżący pełniąc służbę w [...]na [...]– uległ wypadkowi w dniu [...] kwietnia 1977 r. Do wypadku doszło w sytuacji, gdy poszkodowany pojechał służbowo samochodem VW Passat – Sedan z [...] do [...] na [...]. Przyczyną wypadku było naruszenie bezpieczeństwa przepisów ruchu drogowego przez kierowcę samochodu Jeep. Uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł 20%. Między stronami sporna jest natomiast kwalifikacja wskazanego wypadku i określenie, czy mieści się on w definicji wypadków pozostających w związku z działaniami poza granicami państwa. Ustalenie tej okoliczności ma bowiem wpływ na uzyskanie, bądź też nie, przez skarżącego statusu weterana poszkodowanego.

WSA w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przez wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa należy rozumieć zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:

a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,

b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,

c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:

‒ przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

‒ określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

Zdaniem Sądu I instancji przepis ten wskazuje zatem, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Sąd podkreślił, że definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" została wprowadzona do ustawy w celu odróżnienia tego wypadku od wypadku określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.). Niewątpliwie, zdaniem Sądu, wypadek określony w ustawie o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną w stosunku do wypadku, o którym mowa w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r.

W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa podkreślono, iż projekt szanuje normę, wynikającą z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Projekt zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak, aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Przewidziane w projekcie uprawnienia, choć częściowo różne z uprawnieniami przysługującymi weteranom walk o niepodległość, nie podważają konstytucyjnej zasady ich szczególnego traktowania. W uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę, występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa - Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754).

W ocenie Sądu I instancji z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny, pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że z uzasadnienia projektu ustawy jednoznacznie wynika, że ustawodawca dążył do wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mają bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych i które w wyniku tych wydarzeń i sytuacji doznają uszczerbku na zdrowiu. Dlatego też, zdaniem Sądu, szersze określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowano by osoby podejmujące działania bojowe, czy też osoby, których te działania dotykają, bądź np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia oraz osoby, które co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak w chwili wypadku pozostają poza zagrożeniami wiążącymi się z charakterem misji.

WSA w Warszawie zaznaczył, że ustawodawca zagwarantował odpowiednią ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, ww. ustawą o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Skarżący otrzymał jednorazowe odszkodowanie pieniężne w związku z uszczerbkiem na zdrowiu pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 1977 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...]).

Zdaniem Sądu I instancji powyższe uprawnia do stwierdzenia, że wypadek, któremu uległ skarżący, nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy. Organ zasadnie uznał, w ocenie Sądu, że był to "zwykły" wypadek, który nie miał bezpośredniego związku z działaniami prowadzonymi w celu wykonywania zadań, dla których powołano i wysłano za granicę Polski Kontyngent Wojskowy. Skarżący nie działał bowiem w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, związanego z realizacją zadań Polskiego Kontyngentu Wojskowego, stąd też, w ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje.

Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi, organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie. Organ dokonał również prawidłowej wykładni przepisu art. 4 pkt 15 lit. c tiret 1 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, jak również prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy pod tę normę prawną, co czyni zarzuty skargi nieuprawnionymi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył M. B. reprezentowany przez adwokata. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, powołując się art. 174 § pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 15 powołanej ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że wypadek, któremu uległ skarżący nie pozostawał w związku z działaniami poza granicami państwa w rozumieniu wskazanego powyżej przepisu ustawy, co skutkowało odmową przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego, w sytuacji gdy wypadek ten należało zakwalifikować jako wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z treści art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa jednoznacznie wynika, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to takie zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Skarżący kasacyjnie wskazał, że wypadek, któremu uległ skarżący został spowodowany bezprawnym zachowaniem innego żołnierza, który naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i doprowadził do zderzenia z pojazdem, w którym jechał skarżący. W chwili wypadku skarżący wykonywał polecenie służbowe bezpośrednio związane z wykonywaniem zadań, o których mowa w art. 4 pkt 15 ustawy, o czym przekonuje treść protokołu powypadkowego z dnia [...] maja 1977 r. oraz treść orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 1977 r. Wypadek, któremu uległ skarżący był zatem zdarzeniem nagłym i zewnętrznym powodującym uszczerbek na zdrowiu, pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w ujęciu przewidzianym w § 2 art. 183 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się z urzędu żadnych uchybień wskazujących na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym kontrola zaskarżonego wyroku musiała ograniczyć się wyłącznie do zarzutów sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie na zarzucie naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego – art. 4 pkt 15 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wypadek jakiemu uległ skarżący, nie pozwala przyznać mu statusu weterana poszkodowanego, gdyż nie pozostawał w związku z działaniami poza granicami państwa w rozumieniu wskazanego przepisu.

Skarga kasacyjna nie mogła odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

W myśl art. 2 ustawy weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach:

1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni;

2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni.

Zgodnie z art. 3 ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

Art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy stanowi, że za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z (...) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:

‒ przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

‒ określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach (...), konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

a) wypadek musi mieć charakter nagły, b) wypadek musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną, c) wypadek musi spowodować uszczerbek na zdrowiu, d) wypadek musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. b.

Zawarte w ustawie określenie odnoszące się do bezpośredniego związku wypadku z wykonywanymi zadaniami należy rozumieć w ten sposób, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza zadań, dla których powołano i wysłano na [...]. Specyfika tych zadań, różna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy, która niesie ze sobą realne zagrożenie dla życia i zdrowia żołnierzy stanowi nieodłączny element w procesie ustalania wypadku. Żołnierze [...]na [...]realizowali misję o charakterze stabilizacyjnym. Celem utworzenia [...]było nadzorowanie zawieszenia ognia pomiędzy wojskami [...] i [...].

Misja ta realizowana była w warunkach, które pod względem kulturowym, cywilizacyjnym i klimatycznym całkowicie odbiegają od realiów europejskich. Nie oznacza to jednak, że każdy wypadek jakiemu uległ żołnierz [...] pozostaje w związku z zadaniami, które [...] realizowała. Zadania realizowane przez żołnierzy [...]miały charakter szczególny i tę cechę należy traktować jako kryterium kwalifikacji określonego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy. Nie chodzi tu bowiem o każdy wypadek doznany przez żołnierza wykonującego zadania poza krajem, związany z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych, ale o wypadek pozostający w ścisłym związku z zadaniami realizowanymi w ramach zadań mandatowych realizowanych przez [...]. Trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca definiując wypadek w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. b ustawy opisane w nim działania poza granicami państwa, skutkujące wypadkiem, określa w zasadzie jako działania charakterystyczne dla czasu wojny (uderzenie na przeciwnika, odparcie jego uderzeń, zamach). W tym też kontekście należy wykładać przepis art. 4 pkt 15 lit. c ustawy. Oznacza to, że wypadkiem, o jakim mowa w tym przepisie będzie tylko takie zdarzenie, które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych.

Innymi słowy, w sytuacji gdy wypadek nastąpił w ramach wykonywania zadań służbowych charakterystycznych dla zawodu żołnierza, bez względu na miejsce pełnionej służby i bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych wykonywanych przez jego jednostkę, to sam fakt, że wypadek miał miejsce poza granicami kraju, nie kwalifikuje go jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy z 19 sierpnia 2011r. o weteranach (...). Za przykład takiego wypadku może posłużyć wypadek polegający na tym, że przy wykonywaniu obowiązków służbowych, w trakcie prowadzenia rozmowy telefonicznej, poszkodowany odchylił się do tyłu i złamały się podstawy fotela biurowego, w wyniku czego doznał uszczerbku na zdrowiu w postaci przewlekłego pourazowego zespołu szyjno-czaszkowego z ograniczeniem ruchomości kręgosłupa szyjnego po przebytym urazie głowy i odcinka szyjnego kręgosłupa. Słusznie zatem WSA w Warszawie uznał, że nie mieści się on w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 ustawy z 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa. Nie było to bowiem działanie żołnierza w sytuacji bezpośredniego zagrożenia – por. wyrok z 16 stycznia 2013 r., II SA/Wa 1807/12.

Zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, za wypadek uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które zaszło podczas lub w związku:

1) z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych;

2) z wykonywaniem czynności w interesie służby wojskowej, nawet bez polecenia przełożonych;

3) z ratowaniem ludzi z grożącego niebezpieczeństwa albo ratowaniem mienia przed zniszczeniem lub zagarnięciem;

4) z udziałem w pościgu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa albo ochroną innych osób przed napaścią;

5) z odbywaniem drogi do miejsca i z miejsca wykonywania czynności określonych w pkt 1 i 2.

Jak wynika z akt sprawy skarżący uległ wypadkowi komunikacyjnemu podczas pełnienia służby. Wypadek nastąpił na skutek naruszenia przepisów bezpieczeństwa ruchu drogowego przez innego użytkownika drogi, którym był kierujący samochodem marki Jeep [...], żołnierz kontyngentu [...]. Do jego zajścia w żaden sposób nie przyczyniła się realizacja zadań powierzonych [...] na terenie [...]. Był to nieszczęśliwy wypadek, dla którego zaistnienia nie miał znaczenia fakt pobytu skarżącego w [...].

W niniejszej sprawie brak jest związku pomiędzy wypadkiem jakiemu uległ skarżący, a działaniami [...]. Brak ten nie pozwala uznać zdarzenia za wypadek, który umożliwia przyznanie żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego. Skarżący nie został poszkodowany w związku z działaniami [...], lecz na skutek naruszenia przepisów bezpieczeństwa ruchu drogowego. Tego rodzaju wypadek nie ma w sobie nic, co byłoby uzasadnione specyfiką działań realizowanych przez [...]. Mógł nastąpić wszędzie, w każdym miejscu i czasie pełnienia służby wojskowej.

Powołany wcześniej art. 3 ustawy o weteranach (...) wyraźnie określa, że weteranem może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Oznacza to, że uszczerbek na zdrowiu wskutek wypadku musi nastąpić w wyniku działań, dla realizacji których utworzono misję, czy kontyngent. Działania te należy pojmować jako przyczynę powodującą wypadek i wywołującą uszczerbek. Chodzi tu o konkretne czynności składające się na zadania misji (kontyngentu) i służące realizacji postawionych przed nimi celów.

Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując wykładni art. 4 pkt 15 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. odwołał się do uzasadnienia projektu ustawy, z którego wynika że zamierzeniem ustawodawcy było, aby o status weterana poszkodowanego mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Powszechnie przyjmuje się, że weteran to osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych szkód zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia. Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnienia socjalne, uprawnienia pracownicze, dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych. Zatem, nie do przyjęcia jest takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu świadczeń, które mają charakter wyjątkowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 ustawy. Wystarczyłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagle zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości odstąpiono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.