Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 216/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 146, art. 148., art. 149, art. 150, art. 223 par. 2, art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 roku sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje adwokatowi M. W., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł.przy ul. A., kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć, 20/100) złotych zawierającą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stronie skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M. W. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł., określił A. Spółce z o.o. z siedzibą w Ł. zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki MAZDA CX-9 o nr nadwozia [...], w kwocie 17.367,00 zł.

W dniu 29 listopada 2012 r. (data nadania przesyłki w polskiej placówce pocztowej) od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art. 216, art. 217, art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 220 § 1 i § 2, art. 223 § 1 i § 2 pkt 1, art. 150 § 1 i § 2, art. 151 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy powołując się na treść art. 223 § 2 pkt 1 i art. 12 Ordynacji podatkowej wskazał, iż z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] r. wraz z pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia została wysłana na adres Spółki przesyłką poleconą za pośrednictwem Poczty Polskiej. Z uwagi na brak możliwości doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 148 § 1 art. 149 O.p., w dniu 30 października 2012 r. przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki poleconej nastąpiło natomiast w dniu 7 listopada 2012 r. Zgodnie zaś z art. 150 § 2 zdanie drugie O.p., w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W niniejszej sprawie oczywiste jest, że przesyłkę "awizowano" w dniu 30 października 2012 r., a zatem termin do jej odebrania biegł przez kolejnych 14 dni i upłynął z dniem 13 listopada 2012 r. Od dnia 13 listopada 2012 r. rozpoczął natomiast bieg 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu 27 listopada 2012 r. Odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione w dniu 29 listopada 2012 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym), a więc po upływie terminu do jego wniesienia.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia następnego po dniu uznania decyzji za doręczoną zgodnie z art. 150 O.p. Ewentualny natomiast późniejszy odbiór decyzji nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Upływ terminu przechowywania przesyłki listowej poleconej przez pocztę rodzi w tym dniu skutek doręczenia i nie może już tego zmienić nawet fakt późniejszego doręczenia decyzji stronie postępowania. Wydanie stronie przesyłki poleconej po upływie 14 - dniowego terminu jej przechowywania tj. w dniu 15 listopada 2012 r., nie zmienia faktu jej skutecznego doręczenia w trybie art. 150 § 2 O.p. w dniu 13 listopada 2012 r. Ponadto Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał, że strona odebrała przesyłkę 12 dni przed upływem terminu do złożenia odwołania, a zatem miała jeszcze czas na skuteczne złożenie środka zaskarżenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółka, podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 w zw. z art. 151 O.p. poprzez ich wadliwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 13 listopada 2012 r, a nie w dniu faktycznego wydania przesyłki tj. w dniu 15 listopada 2012 r., wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki jest Prezes Zarządu – A.M., który od dnia 19 października 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Długotrwała choroba i intensywne specjalistyczne leczenie uniemożliwia Prezesowi Zarządu obecność w Spółce i tym samym odbiór kierowanej do Spółki spornej korespondencji. Datą doręczenia decyzji organu I instancji jest więc w ocenie strony skarżącej data faktycznego odbioru korespondencji z poczty tj. 15 listopada 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Pismem procesowym z dnia 19 lipca 2013 r. organ nadesłał do akt sprawy kserokopię pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 18 lipca 2013 r., dotyczącego daty ponownego awizowania przesyłki poleconej nr (00)759007734307838096 z dnia 25 października 2012 r. adresowanej do A. Sp. z o. o. (zawierającej min. decyzję z dnia [...] r., nr [...]). Z treści złożonego pisma wynika, iż w/w przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 7 listopada 2012 r. Z uwagi na przeoczenie pracownika nie wypełniono pkt 3 nieadresowej strony potwierdzenia odbioru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu jest zatem ograniczona do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż badanie legalności zaskarżonego postanowienia obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 749) – dalej O.p. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Art. 228 § 1 O.p. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. dokonując wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem 14 dniowego terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 O.p.

Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (223 § 2 O.p.). Rozpoznanie odwołania złożonego po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia spowodowałoby naruszenie wyrażonej w art. 128 O.p. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Przy czym pamiętać należy, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w 223 § 2 O.p.

Podkreślić także należy, że doręczenie decyzji powinno być dokonane przez organy starannie, tj. w sposób, by ze zwrotnych poświadczeń odbioru wynikało niewątpliwie, że doręczenie stronie decyzji w istocie miało miejsce oraz w jakiej dacie. Sposoby doręczania pism w trakcie postępowania podatkowego, w tym i decyzji, zostały określone w art. 144 – 154 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z treścią art. 150 O.p. w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi w jeden ze sposobów wskazanych w art. 148 (w jego mieszkaniu, w pracy lub w każdym innym miejscu) lub w art. 149 (pod czasową nieobecność adresata – pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu) – poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę (§ 1 pkt 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2).

Natomiast w myśl art. 151 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio.

Wskazać należy, że przepis art. 150 Ordynacji podatkowej stanowi fikcję prawną doręczenia pisma. Ta forma doręczenia stronie pisma może być zastosowania dopiero wtedy, gdy nie ma możliwości dokonania doręczenia w sposób właściwy (art. 148, 151 Ordynacji podatkowej) lub zastępczy (art. 149 Ordynacji podatkowej). Do skutecznego doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 150 Ordynacji podatkowej może dojść tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie pismo zostanie złożone na czas wskazany w tym przepisie w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone w miejscu, o którym mowa w § 2 powołanego przepisu. Podkreślić także należy, iż tryb doręczenia na zasadzie fikcji prawnej jest wyjątkiem od reguły właściwego doręczania korespondencji i jako taki winien być interpretowany ściśle. Taki sposób doręczenia nie może zatem budzić wątpliwości. Jeśli takowe istnieją, nie można przyjąć, iż doszło do skutecznego doręczenia korespondencji.

W niniejszej sprawie z akt administracyjnych wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] r. nr [...] została wysłana na adres siedziby spółki przesyłką poleconą za pośrednictwem Poczty Polskiej. Na dokumencie stanowiącym potwierdzenie odbioru tej decyzji osoba doręczająca zamieściła informację o niemożności doręczenia przesyłki w dniu 30 października 2012 r. Jednocześnie zaznaczyła, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki pozostawiano ją na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym - Łódź 52, zaś zawiadomienie o tym fakcie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.

Dokument zwrotny zawiera więc informację, co do umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym w dniu 30 października 2012 r. w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Wprawdzie fakt niemożności doręczenia przesyłki w dniu 30 października 2012 r. został należycie opisany na dokumencie zwrotnym, ale opis ten został przekreślony. Zatem trudno uznać ważność i wiarygodność przekreślonych adnotacji. Ponadto na dokumencie zwrotnym brak jest jakichkolwiek informacji co do powtórnego awiza. Organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki poleconej nastąpiło w dniu 7 listopada 2012 r., jednak brak takiej informacji na opisanym wyżej dokumencie zwrotnym powoduje, że nie można uznać, iż powtórne awizo było dokonane w sposób prawidłowy. Wprawdzie w dniu 19 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. przekazał do WSA w Łodzi kserokopię pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 18 lipca 2013 r., w którym poczta wyjaśniła, że przesyłkę poleconą nr 00759007734307838096 awizowano powtórnie w dniu 7 listopada 2012 r., a pracownik nie uzupełnił pkt 3 nieadresowanej strony potwierdzenia odbioru o powyższą informację przez przeoczenie, jednakże zdaniem Sądu w oparciu o powyższe wyjaśnienia Poczty Polskiej trudno przesądzać, że przesyłka została prawidłowo powtórnie awizowana. W piśmie Poczty Polskiej nie ma bowiem informacji, że przy dokonywaniu powtórnej awizacji Spółka została zawiadomiona o umieszczeniu w oddawczej skrzynce pocztowej (lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata) o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej.

Należy bowiem podkreślić, że wynikająca z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej konieczność umieszczenia w oddawczej skrzynce pocztowej (lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata) zawiadomienia o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej dotyczy również powtórnego, a nie tylko pierwszego, zawiadomienia. Dlatego dokonanie obydwu zawiadomień powinno być potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami pracownika poczty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FSK 292/07 (www.cbois.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego, w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym na okres 14 - tu dni zostało dokonane nieprawidłowo. Nie można zatem uznać, że doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] r. nastąpiło skutecznie w trybie art. 150 O.p. w dniu 13 listopada 2012 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił też pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1497/09, LEX nr 744254, w którym NSA wskazał, że pismo można uznać za doręczone w trybie art. 150 O.p., jeżeli na podstawie dowodu doręczenia można ustalić: 1) jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 § 1 i art. 149 O.p.; 2) że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 o.p. oraz 3) że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki.

Trzeba również wskazać, że ze złożonej do akt sprawy kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] r. wynika, iż przesyłka pocztowa nr (00)759007734307838096 wydana została adresatowi w dniu 15 listopada 2012 r. Powyższą okoliczność potwierdza umieszczona na dokumencie zwrotnym firmowa pieczęć skarżącej spółki oraz data i podpis doręczającego. Co prawda późniejsze wydanie pisma adresatowi nie może być uznane jako doręczenie prawne, bowiem doręczenie w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz (por. wyrok NSA z 16 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 222/10, wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 613/10 – publ. www. cbois.nsa.gov.pl). Skoro jednak nie można przyjąć skuteczności doręczenia stronie decyzji organu I instancji w trybie art. 150 O.p. (co powyżej wykazano), należy uznać, że prawidłowe doręczenie nastąpiło w dniu 15 listopada 2012 r.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić powyższej wskazane przez Sąd uwagi.

Z przytoczonych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

bg