Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 125/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136-142
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewody z dnia 2 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Będąca przedmiotem niniejszej sprawy skarga K. N. na decyzję Wojewody z dnia 2 stycznia 2017 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Skarżąca pismem z dnia 31 grudnia 2012 r., zwróciła się do Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. W., a oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..] i [..].

Rozpoznając wniosek Prezydent Miasta ustalił, że aktem notarialnym z 25 maja 1971 r., Rep A/a nr [..], Skarb Państwa – A. nabył od M. N. nieruchomość położoną w G. przy ul. W., składającą się z działek nr [..] o pow. 5 293 m2 i [..] o pow. 115 m2 , zapisaną w księdze wieczystej nr [..] prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne. W akcie notarialnym wskazano, że nabycie przedmiotowych nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94), ze wskazaniem, że są one potrzebne "pod budowę bazy – magazynowo warsztatowej".

Na podstawie wykazu zmian gruntowych Prezydent ustalił, że działka nr [..] znajduje się w granicach działki obecnie oznaczonej nr [..]. W 1988 r. działka nr [..] zmieniła bowiem nr na [..] a następnie w 1989 r. na [..]. Dalej, działka nr [..] w 1994 r. uległa podziałowi, w wyniku którego powstała m.in. działka nr [..]. W wyniku kolejnych przekształceń geodezyjnych z działki nr [..] powstała działka nr [..], z której podziału powstała m.in. działka nr [..].

Wojewoda postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r., nr [..], wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej od rozpatrzenia sprawy z wniosku K. N.o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i wyznaczył do jej załatwienia Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.

Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej ustalił, że skarżąca na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt XIII Ns [..], jest jedyną spadkobierczynią po zmarłej M. N.

Prezydent Miasta ustalił także, że decyzją Zarządu Miasta z dnia 9 lutego 1996 r., nr [..], stwierdzono nabycie przez B. z dniem 5 grudnia 1990 r., z mocy ustawy, prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Gminy Miasta, położonego w G.przy ul. W., obejmującego działkę nr [..] (z której w wyniku przekształceń geodezyjnych powstała działka nr [..]), obręb nr [..], k.m. 1 oraz prawa własności budynku położonego na tym gruncie, wybudowanego ze środków własnych przedsiębiorstwa - budynek kotłowni Stettera. Okres użytkowania wieczystego działki nr [..] ustalono na 40 lat tj. do dnia 5 grudnia 2030 r. Dla przedmiotowej nieruchomości urządzono księgę wieczystą KW nr [..], w której w dniu 2 października 1996 r., wpisano prawo użytkowania wieczystego gruntu i prawo własności budynku posadowionego na tym gruncie na rzecz B. Następnie, aktem notarialnym z dnia 3 października 1996 r., Repertorium A nr [..], syndyk masy upadłości B. sprzedał prawo użytkowania wieczystego działki nr [..] oraz prawo własności stanowiącego odrębną nieruchomość budynku położonego na tej działce spółce jawnej pod firmą: C. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki i prawo własności budynku znajdującego się na tej działce na rzecz spółki jawnej – C. ujawniono w księdze wieczystej KW nr [..] w dniu 30 czerwca 1997 r. Z kolei, aktem notarialnym z dnia 31 grudnia 2005 r., Repertorium A nr [..], C. sprzedała Z. G. prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [..] oraz prawo własności posadowionego na tym gruncie budynku kotłowni Stettera o pow. 80 m2, stanowiącego odrębną od gruntu nieruchomość. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i prawo własności budynku znajdującego się na tym gruncie na rzecz Z. G. w księdze wieczystej KW nr [..] ujawniono w dniu 14 kwietnia 2006 r. Z kolei, aktem notarialnym z dnia 28 grudnia 2007 r., Repertorium A nr [..], rozwiązano ww. umowę sprzedaży oraz umowę przenoszącą prawo wieczystego użytkowania i własność budynku. Kolejno, aktem notarialnym z dnia 20 czerwca 2008 r., Repertorium A nr [..], C. przeniosła prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Miasta, położonego w G., obręb nr [..], stanowiącego m.in. działkę nr [..] na rzecz spółki pod firmą "D.. Następnie, na mocy wyroku Sądu Okręgowego Wydziału IX Gospodarczego z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt [..] doszło do przekazania prawa użytkowania wieczystego działki [..] o pow. 12113 m2 do masy upadłości C. w upadłości likwidacyjnej. Podstawą prawną roszczenia syndyka był art. 134 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Wyrok ten stał się prawomocny.

W rezultacie dokonanych ustaleń Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 22 września 2015 r. nr [..], wydaną na podstawie art. 142 ust. 1 w zw. z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w zakresie części obecnej działki nr [..] o pow. 12113 m2 , położonej w G. przy ul. W., obręb ewidencyjny nr [..] k.m. 1, stanowiącej własność Gminy Miasta, w użytkowaniu wieczystym "C. w upadłości likwidacyjnej.

Uzasadniając wydaną decyzję organ I instancji wskazał, że działka nr [..] nieprzerwanie od 1990 r. pozostaje w użytkowaniu wieczystym osób trzecich a tym samym, stosownie do treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie z art. 136 ust. 3 tej ustawy, nie przysługuje.

Od decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej odwołanie wniosła skarżąca podnosząc, że zgodnie z art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r., obowiązującej w dacie zbycia nieruchomości, podmiot, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie (Gmina) był zobowiązany zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego o tym, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel uzasadniony wywłaszczeniem, tak aby poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł zdecydować czy wystąpić z roszczeniem przewidzianym w art. 69 ust. 1 tej ustawy. W ocenie skarżącej, w związku z niedopełnieniem powyższej czynności, umowa oddania w użytkowanie wieczyste tej nieruchomości innemu podmiotowi nosi znamiona nieważnej. W związku z tym skarżąca żąda naprawienia szkody wynikłej z działalności Gminy a w przypadku dalszej niemożności zwroty nieruchomości – zadośćuczynienia w inny adekwatny sposób.

W toku postępowania odwoławczego Wojewoda, pismem z dnia 27 września 2016 r., zwrócił się do C. oraz do "D. o udzielenie informacji czy C. przekazała, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział IX Gospodarczy z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt [..], do masy upadłościowej C. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, pod rygorem uznania, że użytkownikiem wieczystym jest C. zgodnie z wpisem w dziale II księgi wieczystej nr [..]. Zobowiązane nie udzieliły odpowiedzi na powyższe wezwanie.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), Wojewoda uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie staroty z zakresu administracji rządowej z dnia 22 września 2015 r. nr [..] i odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..] w zakresie obecnej działki nr [..] położonej w G. przy ul. W.

Uzasadniając wydaną decyzję Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, który uznał, stosownie do treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w niniejszej sprawie nie przysługuje, gdyż decyzją z dnia 9 lutego 1996 r. Zarząd Miasta stwierdził nabycie z mocy prawa przez B. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Gminy Miasta, położonego w G. przy ul. W., obejmującego działkę nr [..] (z której w wyniku przekształceń geodezyjnych powstała działka nr [..]), obręb nr [..], k.m. 1 oraz prawa własności budynku położonego na tym gruncie, wybudowanego ze środków własnych przedsiębiorstwa - budynek kotłowni Stettera i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [..] w dniu 2 października 1996 r. Ustanowione prawo użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce trwa nieprzerwanie do dnia dzisiejszego, a tym samym istniało również w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda uznał jednakże, że decyzja organu I instancji została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie tj. do "D.. Użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, jak wynika z zapisu księgi wieczystej [..], jest bowiem "C., gdyż wyrok Sadu Okręgowego Wydział IX Gospodarczy z 20 grudnia 2013 r. sygn. akt [..], mocą którego nakazano D. przekazać do masy upadłości C. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w G., stanowiącej działkę m.in. nr [..], nie przeniósł prawa użytkowania wieczystego między tymi podmiotami a strony nie przedstawiły aktu notarialnego zawartego na jego podstawie. Powyższe powodowało konieczność uchylenia decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu odwołania Wojewoda, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1525/15, oraz z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2500/14, wskazał, że art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie nakładał wprost na organy obowiązku powiadomienia wywłaszczonego właściciela o zamiarze przeznaczenia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż cel wywłaszczenia, a niedopełnienie przez organ tego obowiązku nie ma w niniejszej sprawie jakiegokolwiek znaczenia z uwagi na fakt, ze spełniona została przesłanka z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się z kolei do zawartego w odwołaniu żądania naprawienia szkody wynikłej z działalności Gminy lub zadośćuczynienia w inny adekwatny sposób, Wojewoda wskazał, że nie może ono być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest jedynie sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

We wniesionej do Sądu skardze skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie istnieją wyraźne przesłanki do zwrotu nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [..] w zakresie obecnej działki nr [..]. W ocenie skarżącej Wojewoda rozpoznając niniejsza sprawę nie podjął zaś czynności wyjaśniających, nie rozpatrzył materiału dowodowego i nie zbadał zasadności przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca podkreśliła, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14, wskazano, że podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie jej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, które nie jest jednoznaczne z oddaniem jej w użytkowanie wieczyste. Skarżąca podkreśliła także, że ustalone użytkowanie wieczyste trwać ma do 5 grudnia 2030 r. a ponadto może zostać wcześniej zerwane. Co więcej, jak wskazała, następca prawny Skarbu Państwa – Gmina Miasta ustanowiła prawo do użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz osoby trzeciej z naruszeniem przepisów, które nakładają obowiązek zawiadomienia poprzedniego właściciela o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) i miały one zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż, jak wynika to z treści art. 216 ust. 1 tej ustawy, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do m.in. nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (DZ.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r., nr 11, poz. 79).

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Stosownie zaś do treści art. 137 tej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).

Jednakże, jak stanowi art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Przywołany art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 i określa jednoznacznie i kategorycznie przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości na tej podstawie. Jeśli więc przed 1 stycznia 1998 r., rozporządzono nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi (następcy prawnemu), choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 ustawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1545/10, LEX nr 1149193). W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 nie dochodzi zatem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się użytkownikami wieczystymi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2500/14, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy. Granice skuteczności roszczenia z art. 136 ust. 3 wyznacza bowiem właśnie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r. , sygn. akt I OSK 1880/11, dostępny na stronie internetowej https://orzecznia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy zaś rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, a stan taki trwał nadal w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1250/10, LEX nr 990163).

Niewątpliwie stan faktyczny niniejszej sprawy wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z akt sprawy bezspornie wynika, że decyzją Zarządu Miasta z dnia 9 lutego 1996 r. nr [..], stwierdzono nabycie przez B. z dniem 5 grudnia 1990 r., z mocy ustawy, prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Gminy Miasta, położonego w G. przy ul. W., obejmującego działkę nr [..] (z której w wyniku przekształceń geodezyjnych powstała działka nr [..]), obręb nr [..], k.m. 1 oraz prawa własności budynku położonego na tym gruncie, wybudowanego ze środków własnych przedsiębiorstwa - budynek kotłowni Stettera. Okres użytkowania wieczystego działki nr [..] ustalono na 40 lat tj. do dnia 5 grudnia 2030 r. Dla przedmiotowej nieruchomości urządzono księgę wieczystą KW nr [..], w której w dniu 2 października 1996 r., wpisano prawo użytkowania wieczystego gruntu i prawo własności budynku posadowionego na tym gruncie na rzecz B. Aktem notarialnym z dnia 3 października 1996 r. Repertorium A nr [..], syndyk masy upadłości B. sprzedał prawo użytkowania wieczystego działki nr [..] oraz prawo własności stanowiącego odrębną nieruchomość budynku położonego na tej działce C. i prawo to ujawniono w księdze wieczystej KW nr [..] w dniu 30 czerwca 1997 r. Następnie, aktem notarialnym z dnia 31 grudnia 2005 r. Repertorium A nr [..], C. sprzedała Z. G. prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [..] oraz prawo własności posadowionego na tym gruncie budynku kotłowni Stettera o pow. 80 m2, stanowiącego odrębną od gruntu nieruchomość. I prawo ujawniono w księdze wieczystej KW nr [..] w dniu 14 kwietnia 2006 r. Następnie, aktem notarialnym z dnia 28 grudnia 2007 r. Repertorium A nr [..], rozwiązano zawartą uprzednio umowę sprzedaży oraz umowę przenoszącą prawo wieczystego użytkowania i własność budynku a aktem notarialnym z dnia 20 czerwca 2008 r. Repertorium A nr [..], C. przeniosła prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Miasta, położonego w G., obręb nr [..], stanowiącego m.in. działkę nr [..] na rzecz spółki pod firmą "D. Następnie, Sąd Okręgowy Wydział IX Gospodarczy w wyroku z 20 grudnia 2013 r. sygn. akt [..], nakazał "D. przekazać do masy upadłości C. w upadłości likwidacyjnej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w G., stanowiącej działkę m.in. nr [..]. Podmioty te do dnia orzekania przez organ odwoławczy nie podpisały aktu notarialnego, który stanowiłby podstawę zmiany wpisu użytkownika wieczystego w księdze wieczystej. Zgodnie zaś z art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2017 r., poz. 1002) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Powyższe ustalenia obligowały zaś orzekające w sprawie organy do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez wyjaśnienia kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a tym samym uniemożliwiały pozytywne rozstrzygnięcie złożonego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniać należy, że przyjęte przez ustawodawcę w art. 229 ustawy rozwiązanie było wyrazem dążenia do stabilizacji stosunków własnościowych, powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i systemowej zgodności obowiązującego prawa – niedopuszczalności powstania prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości "prywatnej" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 904/10, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 229 jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 544/06, LEX nr 362099).

Wprawdzie w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1998 r. nie było przepisu stanowiącego wprost, że poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej - jak to stanowi obecnie przepis art. 229, to jednak w orzecznictwie i doktrynie przyjmowano, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością na skutek m.in. ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji sam fakt utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa stanowił negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie, a zatem okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogła mieć znaczenia dla wyniku sprawy, także pod rządem art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (DZ.U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.), i pod rządem art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 390/98, LEX nr 45941; z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1174/96, LEX nr 45927; z dnia 11 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1687/96, LEX nr 45912 oraz uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 23 września 1993 r. III AZP 13/93, OSA 1994/10/7, z dnia 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/93, LEX nr 10916).

Skoro zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości ustanowiono, a następnie ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego, to wniosek o zwrot tejże nieruchomości nie mógł być rozstrzygnięty pozytywnie. W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają wyłącznie powyższe okoliczności, które zresztą są bezsporne.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi Sąd podziela stanowisko Wojewody wyrażone w zaskarżonej decyzji, który wskazał, powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1525/15 oraz z dnia 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2500/14 (dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl), że ani ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ani ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wprost nie nakładały na organy obowiązku powiadomienia wywłaszczonego właściciela o zamiarze przeznaczenia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż cel wywłaszczenia. Dopiero bowiem w ustawie o gospodarce nieruchomościami w art. 136 ust. 2 wprowadzono regulację, zgodnie z którą w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zaś w przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa (art. 136 ust. 4).

Zaskarżona decyzja Wojewody jest zatem zgodna z prawem, a reformatoryjne rozstrzygnięcie wynika jedynie z doustalenia przez organ odwoławczy podmiotu będącego na dzień orzekania przez organ odwoławczy użytkownikiem wieczystym nieruchomości.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie ani naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie.