Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 662/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski ( spr. ) Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 340/09 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 340/09, oddalił skargę M. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009r., nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j.: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) – dalej: "ustawa o kombatantach" po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich M. Z.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wskazano, że M. Z. wystąpił do Kierownika Urzędu z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w związku ze swoją działalnością podczas II wojny światowej w okresie od czerwca 1943 do lipca 1944 r. Strona miała wykonywać wyłącznie polecenia ojca, który miał być współorganizatorem Oddziału Leśnego Armii Krajowej w S. Na wnioskowane okoliczności strona przedłożyła oświadczenia dwóch świadków S. i W. K., posiadających uprawnienia kombatanckie z innych tytułów.

Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] marca 2007r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] października 2007 r. odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 626/07, uchylił zaskarżone decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazując w uzasadnieniu, że wiek zainteresowanego nie może być podstawowym i decydującym kryterium warunkującym odmowę przyznania uprawnień kombatanckich, wskazał ponadto, iż organ orzekający rozpoznając niniejszą sprawę nie odniósł się do twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów.

Organ orzekający wykonując zalecenia sądu postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. postanowił przeprowadzić dowód z ustnego przesłuchania wskazanych przez stronę świadków, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.

Strona w ustawowym terminie wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, wskazując, iż nie zgadza się z uzasadnieniem ww. decyzji i załączając fragment publikacji J. Węgierskiego "Armia Krajowa w Zagłębiu Naftowym i na Samborszczyźnie", w której figuruje W. K. jako żołnierz AK Oddziału Leśnego w S. W dniu [...] lutego 2009 r. wpłynęło do Urzędu kolejne pismo strony zawierające oświadczenia świadków: M. Z., J. R. oraz S. K. w których treści jednoznacznie wskazano, iż W. K. był członkiem Armii Krajowej.

Organ administracji, ponownie rozpatrując sprawę skonstatował, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Z treści tego przepisu wynika, że dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez zainteresowaną osobę wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz, o ile nie w pierwszej kolejności, poparcie tego wniosku odpowiednimi dowodami. Dowody te, oceniane w trybie przewidzianym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, winny dokumentować działalność kombatancką lub równorzędną wnioskodawcy lub podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów ustawy o kombatantach nie jest wystarczające.

W ocenie organu, strona nie przedstawiła dowodów dostatecznie potwierdzających, że jej aktywność w latach 1943-1944 odpowiada dyspozycji przytoczonego przepisu - innymi słowy, że prowadziła działalność kombatancką w nim opisaną.

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego M. Z. zakwestionował zawarte w niej rozstrzygnięcie, ponownie przytaczając swoją wersję zdarzeń wraz z ich oceną.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalając skargę, stwierdził, że skarżący nie udokumentował faktu swojej służby w polskich podziemnych organizacjach.

Sąd wskazał, że w motywach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2008 r., sygn. IV SA/Wr 626/07, uchylającego decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2007 r., oraz decyzję ją poprzedzającą podniesiono, że - wbrew stanowisku organu - wiek skarżącego nie może być decydującym kryterium warunkującym odmowę przyznania mu uprawnień kombatanckich, zarzucono ponadto, że organ rozpoznając sprawę nie odniósł się do twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów.

Sąd I instancji podniósł, że organ administracji, wykonując zalecenia zawarte w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 5 marca 2008 r., przeprowadził dowód z ustnego przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków oraz dokonał oceny wartości innych przedłożonych przez niego dowodów.

Świadkowie – W. i S. K. w oświadczeniach pisemnych wskazali, że działalność skarżącego polegała na ustnym przekazywaniu meldunków w postaci krótkich haseł, skarżący używał pseudonimu "[...]". Podczas przesłuchania w dniu [...] lipca 2008 r. ustalono, że świadek S. K., mając wówczas 17-18 lat nigdy nie należał do Armii Krajowej, nie znał szczegółów jej działalności, choć wiedział o jej istnieniu. Nie potrafił podać pseudonimu skarżącego, ani okoliczności składanej przez niego przysięgi, oraz wskazać, czy M. Z. uczestniczył w jakichś szkoleniach konspiracyjnych, a także na czym miały polegać wykonywane przezeń czynności w ramach organizacji konspiracyjnej.

Ze względu na to, że drugi ze wskazanych świadków – W. K. w dniu 11 sierpnia 2007 r. zmarł, organ dokonał analizy jego akt kombatanckich. Wynikało z nich, że uprawnienia kombatanckie otrzymał w 1983 r. z tytułu służby w Odrodzonym Wojsku Polskim oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w 1945r. w ramach Pułku KBW. Nigdy nie ubiegał się o przyznanie uprawnień z tytułu przynależności do AK. Z innych dokumentów znajdujących się w aktach W. K. wynikało, że w okresie domniemanej przynależności skarżącego do organizacji konspiracyjnej, przebywał w S. jako robotnik przymusowy oddziału [...]. Oznacza to, że nie mógł posiadać wiedzy odnośnie przynależności skarżącego do AK, złożenia przezeń przysięgi, uzyskania pseudonimu czy stopnia wojskowego. W. K. i nigdy nie występował o przyznanie uprawnień z tytułu przynależności do Armii Krajowej.

Organ administracji ocenił także powoływaną przez skarżącego publikację pt. Armia Krajowa w zagłębiu naftowym i na samborszczyźnie autorstwa J. Węgierskiego. Zarówno skarżący, jak i jego ojciec nie są tu wymienieni jako osoby należące do AK. Pseudonim "[...]" w [...] oddziale AK należał do zupełnie innej osoby. Dostarczone przez skarżącego oświadczenia M. Z. i J. R. wskazują jedynie, że - według ich wiedzy – W. K. należał podczas wojny do AK.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, powołując się na treść art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, w którym za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945 r., organ prawidłowo odniósł powyższe do ustaleń orzecznictwa sądowego w zasadzie jednolicie negującego możliwość uznania za działalność kombatancką w rozumieniu tego przepisu udzielanie pomocy oddziałom partyzanckim przez ludność cywilną, wykonywanie różnych czynności (np. przenoszenie korespondencji, pomoc w pracach gospodarczych, itp.) za przyzwoleniem dowódców przez kilkunastoletnie dzieci, świadczenie dobrowolnych okazjonalnych usług na rzecz oddziałów, itp. W orzecznictwie podkreśla się, tak jak skonstatował organ, że pełnienie służby wojskowej w oddziale partyzanckim w okresie wojny 1939-1945 r. wiązało się m.in. ze złożeniem przysięgi wojskowej, otrzymaniem konkretnego przydziału organizacyjnego oraz zadań do wykonywania.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2009 r. wniósł M. Z., zaskarżając w całości powyższy wyrok i zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz

2) przepisów postępowania (art. 174 pkt 2, p.p.s.a.), a w szczególności art. 150 - art. 153 p.p.s.a. - na skutek oddalenia skargi na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] listopada 2008 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich.

Na zasadzie art. 176 p.p.s.a. skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Wniósł ponadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym również kosztów adwokackich w postępowaniu odwoławczym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podał, że jest przekonany zarówno o zasadności swojego wniosku jak i o tym, iż został on należycie udokumentowany w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy kombatanckiej. Jego zdaniem dokonana przez organ analiza zebranego materiału dowodowego nacechowana jest przyjętym a priori sceptycyzmem, który spowodował, iż podważono nawet wiarygodność zeznań i pisemnych oświadczeń świadków nieżyjących już na ostatnim etapie postępowania administracyjnego (W. K.), przy czym przyczyny odmowy uznania tych dowodów pozostają zawoalowane i niejasne. To samo dotyczy oświadczeń samego skarżącego.

W ocenie skarżącego skarga jest w pełni zasadna, gdyż negatywna ocena materiału dowodowego dokonana przez organ razi arbitralnością oraz brakiem obiektywizmu. Skarżący wskazał na poważne naruszeniu art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., które to uchybienie miało decydujący wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wskazał również, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez to, iż otwarcie przeciwstawił się ocenie prawnej oraz wskazaniom co do dalszego toku postępowania zawartym w uzasadnieniu wcześniej wydanego w tej sprawie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt: IV SA/Wr 626/07. Organ zignorował jasne i konkretne wskazówki Sądu odnoszące się w szczególności do możliwości przyznania uprawnień kombatanckich nawet osobom, które w okresie wskazanym ustawą o kombatantach były niepełnoletnie lub małoletnie, jak też te odnoszące się do dopuszczalności uznania wykonywania funkcji pomocniczych bądź usługowych na rzecz formacji, o których mowa w art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, za formę służby w rozumieniu tego przepisu ustawy. Organ nie wziął przy tym pod uwagę, iż dowodzony przez skarżącego fakt złożenia przysięgi w oddziale partyzanckim został przez WSA faktycznie przyznany, podobnie jak wartość dowodowa świadectwa W. K.

Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. zdaniem skarżącego należy skierować w równym stopniu do organu, który wydał zaskarżoną decyzję jak i do WSA, który w zaskarżonym wyroku wyraźnie odszedł od ocen i zapatrywań prawnych wyrażonych w wyroku poprzednim, mimo iż był nimi tak samo związany, jak ten organ. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odmienne oceny prawne dotyczące w szczególności charakteru działalności skarżącego oraz ewentualnie możliwości formalnej przynależności do Armii Krajowej, jak również wartości dowodowej zeznań świadków, w tym W. K., mogły być wydane wyłącznie z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. To samo odnosi się do oceny, jaki rodzaj działalności mógł być uznany za służbę w rozumieniu art. 1 ust. 2 p. 3 ustawy o kombatantach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany wskazanymi w skardze wnioskami i podstawami zaskarżenia określonymi zgodnie z art. 174 p.p.s.a. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Skarga kasacyjna podlega zatem rozpoznaniu w granicach zawartych w niej zarzutów.

Stosownie do unormowania art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawy te powinny być przytoczone w skardze kasacyjnej wraz z ich uzasadnieniem (art. 176 p.p.s.a.). Autor skargi kasacyjnej powinien wskazać, jaki konkretnie przepis prawa został przez sąd naruszony. W przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego obowiązany jest ponadto wskazać, na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu.

Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych ma istotne znaczenie z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Zasada ta - poza przypadkami enumeratywnie wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. - oznacza pełne związanie określonymi przez skarżącego kasacyjnie podstawami zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do ponownego badania zgodności z prawem zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Nie jest też właściwy do zastępowania stron postępowania i korygowania, czy uzupełniania wniesionej przez nie skargi kasacyjnej. Z własnej inicjatywy nie może podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad zaskarżonego orzeczenia niż wskazane przez skarżącego kasacyjnie. Jeżeli zatem - tak jak w rozpoznawanej sprawie - nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, Sąd drugiej instancji zobowiązany jest ograniczyć się tylko do zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze za nietrafny uznać należy zarzut dotyczący naruszenia art. 150 - 153 p.p.s.a. Przede wszystkim tak sformułowany zarzut, w świetle powyższych rozważań, powoduje, iż ocena jego zasadności przez Naczelny Sąd Administracyjny nie jest możliwa. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest bowiem spełniony, gdy zmusza Sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa miał na uwadze skarżący podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r. sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002 r. sygn. akt III CKN 760/00, Lex nr 53138, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt OSK 421/04, Lex nr 146732, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2004 r. sygn. akt FSK 41/04, ONSAiWSA 2004/1/9). Tymczasem ani w petitum skargi kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu nie uzasadniono w żaden sposób zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 150, 151, 152 p.p.s.a., a tym samym nie wykazano, iż naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Jedynie w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. wskazano, iż zarówno organ administracji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przeciwstawiły się ocenie prawnej oraz wskazaniom co do dalszego toku postępowania zawartym w uzasadnieniu wcześniej wydanego w tej sprawie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt: IV SA/Wr 626/07. Zarzut ten uznać należy za nieusprawiedliwiony. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Na gruncie tej regulacji prawnej przyjmuje się, że pojęcie ocena prawna oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego i procesowego. Pamiętać także należy, że – jak stanowi art. 153 p.p.s.a. - organy są związane nie tyko oceną prawną, ale i wskazaniami co do dalszego postępowania. Które stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą sposobu działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie wadliwości w postępowaniu prowadzonym po wydaniu wyroku.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można zatem zarzucić organowi administracji nie ustosunkowania się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 626/07. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż kryterium wieku przy przyznawaniu statusu kombatanta nie może być aspektem podstawowym i decydującym dla odmowy przyznania tych uprawnień, tym bardziej, iż z treści wniosku, życiorysu jaki i odwołania strony wynika, że wiosną 1944 r. złożyła ona przysięgę (ślubowanie), co potwierdziło również oświadczenie jednego ze świadków – W. K. Rozpoznając ponowne sprawę organ administracji przeprowadził dowód z ustnego przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków oraz dokonał oceny wartości innych przedłożonych przez niego dowodów, w efekcie czego nie potwierdziły się informacje jakoby skarżący składał ślubowanie, był członkiem organizacji, posiadał pseudonim, stopień wojskowy lub pełnił określoną funkcję wojskową.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych innych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego również uznać należy za bezzasadny.

Zgodnie z tym przepisem za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Użyte w przepisie sformułowanie "pełnienie służby" zakłada prowadzenie w sposób stały, zorganizowany i po formalnym przyjęciu w skład podziemnej, czy partyzanckiej organizacji, tworzonej na wzór wojskowy i stosujący dyscyplinę wojskową - ze wszystkimi konsekwencjami wobec osób naruszających tę dyscyplinę, działalności o jakiej stanowi art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Przepisy ustawy o kombatantach nie wprowadzają kryterium wieku, jeżeli chodzi o możliwość przyznania uprawnień z tytułu służby w podziemnych formacjach i organizacjach w tym działających w ramach organizacji oddziałach partyzanckich, jednak regułą było dopuszczanie do takiej działalności osób dorosłych i młodocianych jednak po ukończeniu 16-17 lat. Jest historycznie dowiedzionym, że zdarzały się sytuacje wyjątkowe, że młodzież młodsza "pełniła służbę" były to jednak przypadki wręcz jednostkowe, a przyznanie uprawnień kombatanckich następowało w oparciu o wyjątkowo rzetelnie udokumentowany materiał dowodowy.

W niniejszej sprawie organ rozstrzygający sprawę jak i Sąd kontrolujący to rozstrzygnięcie, w oparciu o przedstawiony przez skarżącego materiał dowodowy, orzekły, iż skarżący pełnił funkcje pomocnicze i to tylko takie jakie mogło wykonywać kilkunastoletnie dziecko. Funkcjom tym nie można jednak nadać przymiotu "pełnienia służby". W powyższych okolicznościach prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił ustalenia organu administracji publicznej, że działalność skarżącego w czasie okupacji polegała wyłącznie na współpracy z Armią Krajową, a nie na pełnieniu służby w tej organizacji. Za pełnienie służby nie można bowiem uznać sporadycznie i okazjonalnie udzielanej pomocy formacjom i organizacjom, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, przez ludność cywilną, w tym dzieci (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2007 r. sygn. II OSK 409/05 - Lex nr 334135 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2005 r. sygn. V SA/Wa 2036/05 - Lex nr 189763). Na uznanie w niniejszej sprawie zasługuje również pogląd wyrażony w wyroku NSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2002 r. V SA2157/01 Lex Nr 171228, zgodnie z którym "pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek ale nie stanowi podstawy do uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem ruchu oporu, a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim wypadku chodzi o cenną ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych." - podobne stanowiska zaprezentowano w wyrokach NSA Warszawa z dnia 12 kwietnia 2002 r. V SA 1408/1 Lex Nr 121896 i wyroku WSA z dnia 29 grudnia 2005 V SA/Wa 2036/05 Lex Nr189763.

W tym stanie rzeczy nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach przez jego błędną wykładnię, skoro w sposób właściwy odczytał rozumienie tej normy prawnej. Uprawnienia kombatanckie mogą być bowiem przyznane wyłącznie osobie, która wykaże, że prowadziła działalność kombatancką w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.