Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 346/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1381/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 16 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1381/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił C. sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. w przedmiocie podatku od gier. W skardze zawarto także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynikało, iż spółka w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W tym kontekście zaakcentowano brak środków na pokrycie kosztów sądowych, pozbawienie spółki całego majątku, zamknięcie należących do niej salonów gier oraz zabezpieczenie automatów wraz ze znajdującą się w nich gotówką. W bilansie wykazano stratę, obecnie spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 4.000.000 zł, wartość środków trwałych 5.841.741,70 zł, a strata w 2013 r. wynosiła kwotę - 4.341.561,56 zł. Dodatkowo po wezwaniu przez referendarza uzupełniła dane zawarte we wniosku. Wyliczyła nadesłane przez siebie dokumenty źródłowe, uwzględniając kopię zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012 oraz kopię raportów kasowych, których jednak nie przedstawiła. Przedłożyła kserokopie deklaracji dla podatku od VAT za maj, czerwiec, sierpień, wrzesień i październik 2013 r. (w sierpniu i we wrześniu wykazano zerową podstawę opodatkowania tym podatkiem, z kolei w maju podstawa ta wyniosła 65.094 zł, w czerwcu – 10.770 zł, a w październiku – 220.000 zł), wyciągów z jednego z rachunków bankowych za czerwiec i – w dwóch egzemplarzach – za sierpień 2013 r. (saldo rachunku w tym okresie wynosiło 65 zł), wyliczenia automatów do gry, które stanowiły przedmiot zajęcia egzekucyjnego w czerwcu 2013 r. i zobowiązań niezapłaconych na ten miesiąc oraz dokumentów księgowych. W bilansie wskazano po stronie pasywów ujemną wartość kapitału własnego (22.199.565,90 zł na 31 grudnia 2012 r. oraz 25.801.177,15 zł na 30 czerwca 2013 r.) oraz wysokie zobowiązania, tak długoterminowe (12.753.938,20 zł na 31 grudnia 2012 r. oraz 11.069.193,19 zł na 30 czerwca 2013 r.), jak i krótkoterminowe (18.886.372,43 zł na 31 grudnia 2012 r. i 19.314.853,54 zł na 30 czerwca 2013 r.), po stronie aktywów radykalne zmniejszenie stanu środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (z 2.312.592,45 zł w dniu 31 grudnia 2012 r. do 1.239,20 zł w dniu 30 czerwca 2013 r.), zaś w rachunku zysków i strat w ujęciu porównawczym m.in. zmniejszenie przychodów ze sprzedaży (z 209.445.238,25 zł w dniu 31 grudnia 2012 r. do 48.698.130,12 zł w dniu 30 czerwca 2013 r.), ale i kosztów działalności operacyjnej (z 194.496.361,11 zł w dniu 31 grudnia 2012 r. do 47.439.317,84 zł w dniu 30 czerwca 2013 r.); w obu przypadkach odnotowano wysoką stratę netto (4.340.915,35 zł w dniu 31 grudnia 2012 r. i 3.600.963,04 zł w dniu 30 czerwca 2013 r.).

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w żądanym zakresie. Spółka złożyła sprzeciw od tego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 3 lutego 2014 r. stwierdził, że Spółka nie wykazała zaistnienia przesłanki o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a). Sąd I instancji stwierdził, że aktywa trwałe spółki wynosiły 4.638.644,63 zł (zgodnie z bilansem na dzień 31 lipca 2013 r.), a aktywa obrotowe 7.635.420,46 zł (według bilansu na dzień 31 lipca 2013 r.). W świetle tego bilansu środki pieniężne i inne aktywa pieniężne wyniosły 1.762.229,62 zł, w tym w kasie i na rachunkach bankowych jest to kwota 333.904,62 zł. Sąd I instancji podniósł, iż wszystkie powyższe wartości wielokrotnie przewyższały wartość wpisu. Posiadane przez skarżącą aktywa finansowe wystarczały, w ocenie Sądu, na pokrycie kosztów postępowania sądowego i to przy uwzględnieniu konieczności poniesienia kosztów także w pozostałych sprawach, zawisłych przed WSA w Gliwicach. Dodatkowo Sąd I instancji podniósł, iż istniejąca za ubiegły rok podatkowy strata, nie potwierdza braku możliwości poniesienia przez spółkę kosztów postępowania w sprawie ze względu na wykazane aktywa obrotowe. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że w sprawozdaniu finansowym skarżąca wykazała zysk netto z prowadzonej działalności. Tym samym jej sytuacja uległa zdecydowanej poprawie w porównaniu z rokiem poprzednim. WSA w Gliwicach podkreślił, że zysk ten został uzyskany pomimo poniesienia przez nią wielomilionowych kosztów operacyjnych. Ponadto z przedłożonej dokumentacji wynikało, że w skali jednego miesiąca ponosiła koszty, które znacznie przewyższają wysokość ciążących na niej kosztów sądowych we wszystkich sprawach. Sąd I instancji podkreślił, że część z jej zobowiązań stanowiły należności z tytułu opłaty sądowej poniesionej na rzecz innego sądu administracyjnego. Na podstawie zgromadzonych dokumentów WSA w Gliwicach uznał, że spółka dysponuje znacznym majątkiem. Z tych względów Sąd I instancji uznał, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych jest nieuzasadniony.

Spółka pismem z dnia 12 lutego 2014 r. wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie podniosła, iż Minister Finansów prowadzi szereg postępowań o cofnięcie skarżącej zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Mimo, iż decyzje o ich cofnięciu nie stały się ostateczne, jak i nie nadano im rygoru natychmiastowej wykonalności, urzędnicy odmówili opieczętowania druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier. Skarżąca zwróciła też uwagę na wzrost stawki podatku od gier, wskutek którego jej działalność stała się nieopłacalna. Dodatkowo wskazała, że nową stawkę wprowadzono z naruszeniem wymaganych procedur notyfikacyjnych. Skarżąca podniosła, iż poniosła ogromne nakłady na inwestycje w pomieszczenia salonów gier, które wynajmowała od kontrahentów. Nakładów tych nie da się odsprzedać, zaś posiadane automaty są bezwartościowe. Próby ich spieniężenia nie przyniosły rezultatu. Skarżąca podkreśliła, że nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Obecnie przychody ze sprzedaży usług na automatach od kilku miesięcy są równe zero. Nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się upłynnić i zamienić na gotówkę. Ponadto nie ma wpływu na udziałowców Spółki w zakresie ich decyzji o ewentualnych dopłatach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskiwała Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez Spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, ponieważ nie stanowią one jedynych środków trwałych Spółki. Dokumenty zebrane w aktach sprawy wskazują, że do środków trwałych Spółki zalicza się także inne urządzenia techniczne i maszyny. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jako odnosząca się w istocie do przedmiotu zaskarżenia, nie zaś do przesłanki przyznania prawa pomocy, jest bez znaczenia w sprawie.

Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.

Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do argumentacji Sądu pierwszej instancji, która legła u podstaw oddalenia wniosku. Zażalenie sprowadza się do wykazania braku możliwości uzyskania przychodów, spowodowanej czynnikami niezależnymi od Spółki.

Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.