Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1193/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska Leszek Włoskiewicz Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 6 Września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 410/04 w sprawie ze skargi Zarządu Województwa Małopolskiego na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia 16 stycznia 2004r.nr DEiGMSP/293/MB/04 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2004 r. I SA 1182/02 oddalił skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z 16 stycznia 2004 r., nr DEiGMSP/293/MB/04 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie komunalizacji nieruchomości położonej w Krakowie przy ul. Batorego 3. W uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie pierwszo instancyjne są zgodne z prawem. Zasadnie organy administracji publicznej przyjęły, że wynik postępowania w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 115 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa dla postępowania o stwierdzenie nabycia nieruchomości na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 powołanej wyżej ustawy mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem stają się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który w dniu 1 stycznia 1999 r. obowiązywał w pierwotnym brzmieniu: "Zakład jest następcą prawnym działających od 1950 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczalni społecznych i funduszy ubezpieczeniowych w zakresie ubezpieczeń społecznych i jest uprawniony, jeżeli nie narusza to praw osób trzecich, do występowania o zwrot nieruchomości stanowiących w podanym okresie własność tych osób prawnych" miał niewątpliwie, charakter przepisu szczególnego, o którym mowa w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające (...). Sytuacja ta nie uległa mianie po nowelizacji z dniem 1 stycznia 2003 r. powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 115 ust. 1 tej ustawy stanowi, że Zakład jest następcą prawnym działających do 1950 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczalni społecznych i funduszy ubezpieczeniowych w zakresie ubezpieczeń społecznych i jest uprawniony, jeżeli nie narusza to ujawnionego w księdze wieczystej prawa własności lub

użytkowania wieczystego osób trzecich, do występowania o zwrot nieruchomości stanowiących w podanym okresie własność tych podmiotów. Stosownie do ust. 3 tego artykułu stwierdzenie, że Zakład jest następcą prawnym właściciela nieruchomości, w rozumieniu ust 1, oraz orzeczenie o zwrocie na rzecz Zakładu nieruchomości następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez wojewodę. W takim stanie prawnym postanowiono o zawieszeniu postępowania komunalizacyjnego. Stosowne postępowanie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot nieruchomości nie zostało prawomocnie zakończone. Skargi na decyzję wydaną w tym względzie przez Ministra Infrastruktury w dniu 27 kwietnia 2004 r. wniesione zostały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i sprawy te oczekują na rozpoznanie (sygn. akt I SA/Wa 855, 856 i 857/04).

W powyższym stanie faktycznym i prawnym zasadnie uznano, że roszczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oparte na przepisie szczególnym w stosunku do art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...), jakim jest art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozpatrzone być powinno w pierwszej kolejności i że ma ono charakter zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w postępowaniu komunalizacyjnym powadzonym na żądanie Województwa Małopolskiego.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 410/04 oddalającego skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia 16 stycznia 2004r. DEiGMSP/293/MB/04 w sprawie zawieszenia wstępowania administracyjnego wniosło Województwo Małopolskie, zaskarżając go w całości. Skargę kasacyjną oparto na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), tj. na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r, o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Następstwem tego było bezzasadne uznanie, iż przepis art. 115 stanowi przepis szczególny, o którym mowa w art. 60 ust. 1, zaś dalszą konsekwencją stało się równie bezzasadne uznanie, iż wynik postępowania w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot nieruchomości przy ul. Batorego 3 w Krakowie na podstawie art. 115 stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, dla postępowania o stwierdzenie nabycia przez Województwo Małopolskie, na podstawie art. 60 ust. 1 udziału we współwłasności w części ułamkowej tej nieruchomości odpowiadającej części pozostającej we władaniu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej Wojewódzkiej

Przychodni Stomatologicznej w Krakowie, która do 31 grudnia 1998r. była państwową osobą prawną, a od 1 stycznia 1999 r., zgodnie z art. 47 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stała się samorządową, wojewódzką o sobą prawną.

Mając powyższe na względzie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że w toku rozpatrywania skargi na postanowienie Ministra Skarbu Państwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny analizując i ustalając relacje pomiędzy przepisem art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 60 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, niewłaściwie ocenił skutki prawne faktu, że Województwo Małopolskie domaga się, aby Wojewoda Małopolski wydał decyzję stwierdzającą, iż nabyło mienie stanowiące udział we współwłasności spornej nieruchomości na tej podstawie, że tym składnikiem majątkowym zarówno w dniu 31 grudnia 1998 r. jak i 1 stycznia 1999 r. władała osoba prawna -samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna w Krakowie - wykorzystując go dla realizacji zadań statutowych: udzielania świadczeń zdrowotnych i wykonywania innych zadań z zakresu ochrony zdrowia, zgodnie przepisami regulującymi funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej.

W szczególności Sąd nie wziął pod uwagę przepisu art. 47 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który w ust. 1 i 3 stanowi: "Z dniem 1 stycznia 1999 r. jednostki samorządu terytorialnego przejmują uprawnienia organu administracji rządowej, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów o zakładach opieki zdrowotnej" oraz "Przejęcie zakładów, o których mowa w ust. 1, następuje w trybie i na zasadach określonych w niniejszej ustawie, z tym że majątek ruchomy Skarbu Państwa, przekazany w nieodpłatne użytkowanie samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej, staje się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością tych zakładów", a także art. 60 ust. 2 tej ustawy stwierdzającego, że: "Państwowe osoby prawne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się samorządowymi osobami prawnymi, zachowują swój majątek."

W ocenie strony skarżącej, przepis art. 47 ust. 3 stanowi przykład uregulowania szczególnego, o którym mowa w art. 60 ust. 1, wyłączającego spod przejęcia przez jednostkę samorządu terytorialnego określonych w nim składników majątkowych, zapewniając samodzielnemu publicznemu zakładowi opieki zdrowotnej bezpośrednią realizację zasady wyrażonej w cyt. wyżej art. 60 ust. 2. Natomiast zachowanie, stosownie do ww. art. 60 ust. 2,

przez taką osobę prawną składnika majątku nieruchomego, jeżeli nie stanowił jej własności, lecz władała nim w zakresie innego prawa, pozostawało w bezpośrednim związku z nabyciem prawa własności takiej nieruchomości przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, jako mienia wskazanego w art. 60 ust. 1 tej ustawy.

Województwo Małopolskie jako jednostka samorządu terytorialnego, której zadaniem jest realizacja zadań z zakresu opieki zdrowotnej dla mieszkańców województwa, w trybie art. 47 cytowanej wyżej ustawy, przejęło w stosunku do Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w Krakowie uprawnienia organu tworzącego zakład opieki zdrowotnej określone przepisami regulującymi funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej i określone przepisami obowiązki. Na podstawie przepisu art. 60 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jednostki samorządu terytorialnego nabyły mienie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy samego prawa, gdy: 1) mienie należało do Skarbu Państwa, 2) mienie pozostawało we władaniu państwowej instytucji lub jednostki organizacyjnej, 3) jednostka lub instytucja władająca mieniem została przejęta na podstawie ustawy kompetencyjnej lub na podstawie przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną przez jednostkę samorządu terytorialnego. Zgodnie z tym przepisem, w wyniku spełnienia przez Województwo Małopolskie wszystkich w/w przesłanek, sporna część nieruchomości przy ulicy Batorego 3 w Krakowie, zajmowana w 1 stycznia 1999 r. przez Wojewódzką Przychodnię Stomatologiczną w Krakowie z mocy samego prawa stała się własnością Województwa.

Stwierdzenie decyzją wojewody i ujawnienie wpisem w księdze wieczystej tego stanu prawnego nieruchomości dotyczy nie tylko praw Województwa Małopolskiego, lecz także ochrony praw Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej, których zachowanie gwarantują cytowane wyżej przepisy art. 47 i 60 ust.2. Jest ona osobą trzecią, w rozumieniu art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a jej prawa chronione tym przepisem pozostają w bezpośrednim związku z wynikiem bezprawnie zawieszonego postępowania.

Wymaga też podkreślenia, że art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w 1 stycznia 1999 r., czyli w momencie, dla którego należy dokonać oceny wystąpienia przesłanek nabycia z mocy samego prawa przez Województwo własności spornego majątku, był przepisem nie całkiem jasnym, zwłaszcza co do charakteru roszczenia i trybu zwrotu nieruchomości, o których w nim mowa, wymagających rozstrzygania w drodze orzecznictwa. W związku z tym dawał jedynie podstawę do bliżej nieokreślonego roszczenia. Został zmieniony w 2003 r. w wyniku ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych

innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn, zm.) z mocą od 1 stycznia 2003 r. Ustawodawca wyraźnie określił, że zwrot nieruchomości na rzecz ZUS będzie następował w trybie postępowania administracyjnego. Natomiast obowiązujący także wtedy art. 60 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wyraźnie przekazywał własność mienia z mocy samego prawa jednostce samorządu terytorialnego. W związku z niejasnościami, jakie treść art. 115 budziła w 1999 r. nie można uznać go za lex specialis w stosunku do art. 60. Nie można też uznać za zasadne zawieszenia z tego powodu postępowania o stwierdzenie nabycia własności z mocy prawa, z powołaniem się na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem zawieszenie postępowania z urzędu następuje, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wynik postępowania z udziałem ZUS nie można w żaden sposób poczytać za rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Co było podkreślane w skargach Województwa Małopolskiego dotyczących tej sprawy, decyzja jaka w tej sprawie zapadnie, nie będzie miała wpływu na status prawny nieruchomości przy ul. Batorego 3 w Krakowie. Sposób uzyskania przez ZUS prawa własności jest określany jako zwrot, a niejako przejście z mocy prawa, a nadto zależy od wykazania, że dana nieruchomość jest mu niezbędna. W przypadku korzystnego rozstrzygnięcia nabyłby własność ze skutkiem ex nunc, czyli dopiero od momentu wydania przedmiotowej decyzji. Decyzja taka nie zmieniałaby stanu prawnego nieruchomości, istniejącego w dniu 1 stycznia 1999 r., tj. w momencie, dla którego należy dokonać oceny wystąpienia przesłanek nabycia z mocy prawa przez Województwo Małopolskie jej własności. Brakuje tu zatem jednej z przesłanek koniecznych do zawieszenia postępowania na podstawie tego przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a mianowicie istnienia związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że ze stanowiskiem WSA w Warszawie należy się w całej rozciągłości zgodzić. Na uzasadnienie powyższego twierdzenia można powołać się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 1530/00, zgodnie z którym "w ramach postępowania uwłaszczeniowego nie wchodzi w rachubę rozstrzyganie w jakiejkolwiek postaci zagadnienia zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Zagadnienie to ma bowiem charakter wstępny, stąd też, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następca prawny zgłosi żądanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed wszczęciem albo w toku postępowania uwłaszczeniowego, postępowanie

uwłaszczeniowe powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.". Brak jest uzasadnienia dla podzielenia poglądu, iż możliwe jest zadysponowanie nieruchomości w tym ex legę w sytuacji zgłoszenia względem niej żądania w przedmiocie zwrotu.

Za zasadne należy również uznać zawieszenie postępowania o stwierdzenie nabycia własności z mocy prawa w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4. Trudno podzielić pogląd strony skarżącej - Województwa Małopolskiego, iż brak jest przesłanek koniecznych do zawieszenia postępowania, bowiem występuje związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Ponadto spełnione są wszystkie przesłanki w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie przez analogię należy zastosować postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.01.2000 r., sygn. akt I SA 1725/99; ONSA 2001/1/44 w myśl którego "w postępowaniu o uwłaszczenie osoby prawnej, prowadzonym przez wojewodę na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.Nrll5,poz.741 ze zm.), ten wojewoda, wydający w sprawie tej samej nieruchomości decyzję komunalizacyjną na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), jest innym organem w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.", jak i przez analogię do postępowań w przedmiocie zwrotu nieruchomości objętych tą regulacją prawną. Podnieść również należy, iż Skarżący w swych wywodach pomija brzmienie art. 60 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest właśnie art. 115 jak i okoliczność, że ustawodawca uznał zasadność i celowość dokonania jego zmiany celem umożliwienia zaspokojenia przewidzianych w nim roszczeń podmiotów uprawnionych.

Podzielenie wywodów skarżącego musiałoby sprowadzić się do sytuacji, że naruszone zostałyby elementarne zasady sprawiedliwości sprowadzające się do pozbawienia ZUS -jakichkolwiek roszczeń względem tej nieruchomości, jak i doprowadzeniem w tym przedmiocie do całkowitej niewykonalności cytowanego powyżej art. 115. Z tych też przyczyn kłóciłoby się i byłoby sprzeczne z zasadami państwa prawa, jak i przez analogię do postępowań w przedmiocie zwrotu nieruchomości objętych tą regulacją prawną. Niezbędność

dla ZUS nieruchomości przy ul. Batorego 3, została szczegółowo wykazana, co znalazło odzwierciedlenie w Decyzji Wojewody Małopolskiego z 19 grudnia 2003 r. znak RR.VIII. TT.7720/3-1/03, oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z 27 kwietnia 2004 r., znak BO.5.4/811-)-68/04 o zwrocie dla ZUS w/w nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymogom, niemniej podniesionych w niej zarzutów nie można uznać za usprawiedliwione. W szczególności nie można podzielić poglądu, że WSA w Warszawie naruszył art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez błędną ich wykładnię. Po pierwsze należy mieć na względzie, że stosownie do tego drugiego przepisu komunalizacja dotyczy mienia Skarbu Państwa i to pod warunkiem, że przepis szczególny nie stanowi inaczej. Z tego powodu w pierwszej

kolejności należy ustalić, czy mienie będące przedmiotem postępowania komunalizacyjnego w rzeczywistości stanowi mienie Skarbu Państwa. Jest to ocena prawna ugruntowana w orzecznictwie, czego dowodem może być chociażby powołany przez Ministra Skarbu Państwa wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 1530/00.

Po drugie, stosownie do art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (zarówno w wersji pierwotnej, jak i obecnie obowiązującej) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest następcą prawnym działających do 1950 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczalni społecznych i funduszy ubezpieczeniowych w zakresie ubezpieczeń społecznych i jest uprawniony, jeżeli nie narusza to ujawnionego w księdze wieczystej prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego osób trzecich, do występowania o zwrot nieruchomości stanowiących w podanym okresie własność tych podmiotów. Ma więc on roszczenie o odzyskanie własności nieruchomości, które to roszczenie może być skutecznie dochodzone, tylko wówczas, gdy nieruchomość będąca jego przedmiotem nie zostanie skomunalizowana. W przeciwnym wypadku, dochodzenie słusznego roszczenia przez ZUS wymagałoby uprzedniego wzruszenia ostatecznej decyzji komunalizacyjnej. W zdecydowanej większości przypadków byłoby to absolutnie niewykonalne wobec apriorycznej wręcz niemożliwości spełnienia przesłanek wzruszałności decyzji ostatecznej, sformułowanych w przepisach rozdziału 12 i 13 Działu II kpa.

Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 60 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną. Trafnie też przyjął, że wynik postępowania w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot nieruchomości przy ul. Batorego 3 w Krakowie na podstawie art. 115 stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, dla postępowania o stwierdzenie nabycia przez Województwo Małopolskie, na podstawie art. 60 ust. 1 udziału we współwłasności w części ułamkowej tej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.