Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2129/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości łącznie z odsetkami. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 5184 zł (pięć tysięcy sto osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wojewoda M. ustalił kwotę dotacji podlegającą zwrotowi przez Gminę L. w wysokości [...] zł. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia dotacji tj. od dnia 16 lipca 2003 r.

Jako podstawę ustalenia kwoty nadmiernie pobranej dotacji Wojewoda wskazał wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 30 września 2003 r., wydany po przeprowadzeniu kontroli skarbowej w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w latach 2001 i 2002.

Wyjaśnił, że na podstawie porozumienia z dnia 23 czerwca 1994 r. zawartego pomiędzy Wojewodą N. a zarządem Gminy L. w sprawie powierzenia wykonywania niektórych zadań z zakresu administracji rządowej, Wojewoda powierzył Gminie wykonanie zadania budowy przejścia granicznego w L. – W.. W 2002 r. Wojewoda przekazał Skarżącej kwotę [...] zł., na podstawie 26 faktur i noty księgowej

Wojewoda wskazał, iż w wyniku kontroli zakwestionowano fakturę nr 028/2002 r. z dnia 10 października 2002 r. na kwotę [...] zł wystawioną przez Gospodarstwo Pomocnicze utworzone przy Urzędzie Gminy L.. za roboty budowlane przy przejściu granicznym, ponieważ protokół odbioru robót stanowiący podstawę wystawienia faktury zawierał pozycję "Fundusz Gwarancyjny" w kwocie [...] zł.

Zdaniem organu I instancji o kwotę tę Gospodarstwo Pomocnicze zawyżyło kwotę należną za roboty budowlane. Fundusz Gwarancyjny traktować bowiem należało jako zabezpieczenie należytego wykonania robót budowlanych (zabezpieczenie usuwania przez wykonawcę wad robót budowlanych w okresie rękojmi). Zabezpieczenie takie powinien złożyć wykonawca, a nie inwestor, jakim była Skarżąca.

Wojewoda podniósł ponadto, że zgodnie z obowiązującymi w 2002 r. przepisami ustawy o zamówieniach publicznych zlecenie przez Skarżącą robót budowlanych nie podlegało przepisom tej ustawy i w związku z tym zabezpieczenie wykonania umowy o roboty budowlane nie było obowiązkiem ustawowym i mogło wynikać z umownego uzgodnienia tej kwestii przez strony umowy. Zgodnie z art. 20 ust. 9 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.f.p.") sprzedaż usług na rzecz macierzystej jednostki budżetowej gospodarstwo pomocnicze wykonuje po kosztach własnych.

Z ustaleń kontroli skarbowej wynikało również, że kwota [...] zł. zaewidencjonowana na koncie [...] "Gospodarstwo Pomocnicze" nie została zwrócona po likwidacji Gospodarstwa w dniu 31 października 2002 r.

Za nadebraną kwotę dotacji Wojewoda uznał także kwotę [...] zł. z tytułu wynagrodzenia za nadzór inwestorski, naliczoną niezgodnie z ustaleniami umowy, a mianowicie od faktur za dostawę i montaż sprzętu oraz mebli. Zgodnie zaś z umową wynagrodzenie winno być naliczone od faktur za roboty budowlano-montażowe.

Stwierdził, że odsetki naliczono "od daty podpisania protokołu".

Od decyzji tej Skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego (powoływanego dalej jako "k.p.a.").

Podniosła, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o ustalenia faktyczne zawarte w wyniku kontroli. Organ I instancji nie ustosunkował się natomiast do przedłożonych przez nią dowodów na okoliczność zawarcia z Gospodarstwem Pomocniczym umów o roboty budowlane, w sytuacji gdy w piśmie z dnia 9 grudnia 2003 r. zarzucił, iż umowy takie nie zostały zawarte. Zdaniem Skarżącej stan faktyczny sprawy nie został więc samodzielnie ustalony przez Wojewodę. Nie dokonał on analizy zawartych umów w celu ustalenia zgodnego zamiaru stron, zwłaszcza w kontekście zawartego w protokole odbioru robót zapisu dotyczącego funduszu gwarancyjnego. Skarżąca wyraziła pogląd, że Gospodarstwo Pomocnicze miało prawo naliczyć zysk i ująć go w fakturze końcowej.

Ponadto zdaniem Skarżącej naruszona została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Wydanie decyzji nie zostało poprzedzone zawiadomieniem jej o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania i ustosunkowania się do nich przez co rażąco naruszono art. 10 § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Przedstawił unormowania dotyczące gospodarstw pomocniczych, podkreślając treść ww. art. 20 ust. 9 u.f.p. Stwierdził, iż wbrew temu przepisowi Gospodarstwo Pomocnicze naliczyło zysk w kwocie [...] zł.

Minister Finansów podzielił stanowisko Wojewody, że nieprawidłowo naliczono także kwotę [...] zł.

Jego zdaniem nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Wyjaśnił, że organ I instancji wszczął postępowanie w trybie art. 61 § 1 k.p.a., a Skarżąca mogła składać wszelkie wyjaśnienia, które były analizowane.

Dotacja zaś podlegała zwrotowi do budżetu państwa zgodnie z art. 93 ust. 1, 2 i 3 u.f.p.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji organów obu instancji, względnie o uchylenie decyzji Ministra Finansów jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta jako utrzymująca w mocy decyzję Wojewody M. wydaną z rażącym naruszeniem art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., także rażąco narusza prawo. Skarżąca podniosła, że w decyzji tej pominięto milczeniem podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i przyjęto, iż niewyjaśnienie stanu faktycznego przez Wojewodę nie stanowi rażącego naruszenia wyżej wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (powoływanego dalej jako "k.p.a."). Zarzuciła też naruszenie art. 93a ust. 1 u.f.p.

Skarżąca wyjaśniła, że w toku postępowania złożyła wnioski dowodowe na okoliczność zawarcia z Gospodarstwem Pomocniczym umów o roboty budowlane z dnia 2 lipca 1997 r. i 2 czerwca 1998 r., przedkładając ich kserokopie.

W jej ocenie uzasadnienie decyzji Wojewody nie spełniało wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Powtórzyła zawartą w odwołaniu argumentację o oparciu ustaleń wyłącznie na wyniku kontroli i braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz do zgłoszonych żądań. W tej sytuacji, jej zdaniem, okoliczności faktycznych nie można uznać za udowodnione.

Uzasadniając zarzut rażącego naruszenia prawa, stanowiącego przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Skarżąca przytoczyła orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca podniosła również i to, że organy obu instancji nie wskazały faktów uzasadniających ich pogląd, że nieprawidłowe naliczenie dotacji stwierdzono 16 lipca 2003 r., w uzasadnieniu wskazując, iż odsetki należy liczyć od daty podpisania protokołu. Jakiego protokołu i od jakiej konkretnie daty – tego Wojewoda nie wyjaśnił. Okoliczność ta ma znaczenie w świetle art. 93 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 2 w związku z art. 93a ust. 1 u.f.p.

Skarżąca stwierdziła również, że w podstawie prawnej decyzji Wojewoda nie wymienił art. 93a u.f.p., za jej podstawę przyjmując natomiast wynik kontroli z dnia 30 września 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Wyjaśnił, że umowa z dnia 2 lipca 1997 r. zawarta pomiędzy Skarżącą a Gospodarstwem Pomocniczym winna spełniać warunki wynikające z zasad gospodarowania przyjętych dla gospodarstw pomocniczych w art. 20 ust. 9 u.f.p.

Jego zdaniem przytoczony przez Skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma zastosowania w sprawie w świetle art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji orzekających o zwrocie przez Skarżącą nadmiernie pobranych dotacji na budowę przejścia granicznego.

Zgodnie z art. 93 ust. 1 i 2 u.f.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku zwrotu dotacji, dotacje udzielone z budżetu państwa wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego następnego roku, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Odsetki nalicza się odpowiednio od dnia przekazania dotacji z budżetu państwa lub stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia dotacji.

Okoliczności faktyczne uzasadniające zwrot nadmiernie pobranej dotacji ustalił organ kontroli skarbowej. Wydany przezeń wynik kontroli przyjęty został przez Wojewodę Małopolskiego za podstawę rozstrzygnięcia, wskazaną w decyzji.

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły zasady postępowania dowodowego określone przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, niejako ponownie rozstrzygający sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.

Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a.

Obowiązków wynikających z powyższych przepisów organy obu instancji nie wypełniły w sposób należyty. Jak wynika z treści obu decyzji oparły one swoje rozstrzygnięcia na stanie faktycznym ustalonym w toku kontroli skarbowej i opisanym w wyniku kontroli z dnia 30 września 2003 r. Zawarto w nim stwierdzenie, że "Gmina nie zawarła umowy z Gospodarstwem Pomocniczym na wykonanie robót na przejściu granicznym zatem kwota "Funduszu Gwarancyjnego" wyszczególniona w protokole odbioru nie wynika z umowy o wykonanie robót budowlanych". Analogiczne stwierdzenie znalazło się w treści pisma Wojewody Małopolskiego z dnia 9 grudnia 2003 r., którym w oparciu o art. 61 § 1 k.p.a. wszczął on postępowanie administracyjne w sprawie rozliczenia dotacji i nieprawidłowego jej wykorzystania.

Kwestionując powyższe stwierdzenia Skarżąca przedłożyła kserokopie dwóch umów zawartych z Gospodarstwem Pomocniczym, a mianowicie umowy nr 7/97 z dnia 2 lipca 1997 r. i nr 2/98 z dnia 2 czerwca 1998 r.

W aktach sprawy przedłożonych Sądowi brak jest umowy z dnia 2 czerwca 1998 r., przesłanej Wojewodzie Małopolskiemu przy piśmie z dnia 13 stycznia 2004 r. Pełnomocnik Skarżącej okazał Sądowi to pismo wraz z dowodem jego nadania listem poleconym. Pismem tym i umową, jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika organu złożonych na rozprawie, nie dysponował również Minister Finansów.

Z treści decyzji Wojewody M. nie wynika, aby dokonywał on jakichkolwiek ustaleń faktycznych w oparciu o przedłożone przez Skarżącą umowy, ograniczając się do stwierdzenia, że "zlecanie przez Gminę Gospodarstwu Pomocniczemu wykonania robót budowlanych nie podlegało reżimowi zamówień publicznych i w związku z tym zabezpieczenie należytego wykonania umowy o roboty budowlane nie było obowiązkiem ustawowym lecz mogło wynikać z umownego uzgodnienia tej kwestii przez strony umowy o roboty budowlane". W rezultacie Wojewoda nie ustalił, czy kwestionowany jako nadmiernie pobrana dotacja "Fundusz Gwarancyjny" ustanowiony został w protokole odbiorów robót (jak twierdzi organ kontroli skarbowej), czy też w treści umów, na które powoływała się Skarżąca. W każdym bądź razie ustaleń w tym względzie Wojewoda nie przedstawił w uzasadnieniu swojej decyzji.

W przedmiocie tym nie wypowiedział się również Minister Finansów, stwierdzając jedynie, że Skarżąca realizowała powierzone jej przez Wojewodę zadanie przy pomocy Gospodarstwa Pomocniczego.

Oba organy stwierdziły, że zgodnie z art. 20 ust. 9 u.f.p. gospodarstwo pomocnicze sprzedaży usług na rzecz macierzystej jednostki budżetowej dokonuje według kosztów własnych, bez naliczania zysków.

W ocenie Ministra Finansów Gospodarstwo Pomocnicze naliczyło zysk w kwocie [...] zł. Nie wyjaśnił on przy tym jakie ustalenia faktyczne uzasadniają te twierdzenia. Jest to istotne tym bardziej, że organ I instancji nie podnosił tej okoliczności, uznając kwotę [...] zł. za zabezpieczenie należytego wykonania robót budowlanych. Minister Finansów dokonując własnej, odmiennej oceny stanu faktycznego, nie odniósł się do tego stwierdzenia Wojewody.

Z powyższego wynika, że organy obu instancji nie tylko nie dokonały ustaleń faktycznych, ignorując dowody przedłożone przez Skarżącą, ale również odmiennie oceniły powody, dla których kwotę [...] zł. należało uznać za nadmiernie pobraną dotację.

Podkreślić przy tym należy, że w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego Minister Finansów mógł dokonywać ustaleń odmiennych niż organ I instancji. Mógł też odmiennie ocenić materiał dowodowy. Postępowanie odwoławcze polega bowiem na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była już przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia organu I instancji, a nie jedynie kontroli decyzji. Jednakże stanowisko swoje organ odwoławczy winien uzasadnić, wskazując przy tym na błędy w ustaleniach i rozumowaniu organu I instancji. Minister Finansów w niniejszej sprawie tego nie uczynił, tak jak i nie uzasadnił własnego stanowiska.

Zdaniem Sądu brak samodzielnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyczerpującej oceny tych dowodów, które w sprawie zebrano, skutkował naruszeniem także zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tą zasadą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Pominięcie przy tej ocenie dowodów przedłożonych przez Skarżącą, w szczególności zaś niewyjaśnienie ich znaczenia dla rozstrzygnięcia uzasadnia uznanie, iż organy naruszyły art. 80 k.p.a.

Organ I instancji za nienależnie pobraną dotację uznał również kwotę [...] zł. z tytułu wynagrodzenia za nadzór inwestorski. Wyjaśnił jedynie, że niezgodnie z ustaleniami umowy naliczono ją od faktur za dostawę oraz montaż sprzętu i mebli, zamiast od faktur za roboty budowlano-montażowe. Minister Finansów podzielił to stanowisko. Jest to praktycznie wszystko, co w uzasadnieniach decyzji napisano na temat tej kwoty. Ograniczając się do takiego uzasadnienia swojego stanowiska organy uniemożliwiły Sądowi kontrolę jego prawidłowości. W aktach sprawy brak jest dokumentów dotyczących tej kwoty, a w szczególności faktury, z której ona wynikała oraz umowy o nadzór inwestorski.

Sąd ocenia prawidłowość stanowiska organów administracji z uwzględnieniem ustalonego przez nie stanu faktycznego. Opisu stanu faktycznego związanego z kwotą [...] zł. brak jest uzasadnieniach decyzji organów obu instancji.

Zgodnie zaś z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Za zasadny Sąd uznał również zarzut Skarżącej, iż nie wskazano w sposób właściwy daty, od której naliczane są odsetki za zwłokę od kwoty nadmiernie pobranej dotacji, uniemożliwiając tym samym weryfikację stanowiska organów w tym względzie.

W swojej decyzji organ I instancji wskazał bowiem, że odsetki naliczane są od dnia 16 lipca 2003 r. tj. od dnia stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia dotacji. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż jest to data podpisania protokołu. Nie podał jednak jakiejkolwiek informacji o tym kto i kiedy protokół ten sporządził. W aktach sprawy brak jest dokumentu opatrzonego taką datą.

Obowiązkiem organu I instancji było uzasadnienie przyjęcia wskazanej daty jako terminu określonego w art. 93 u.f.p. Skoro tego nie uczynił, to okoliczności tej nie powinien był zignorować Minister Finansów i odnieść się do niej w uzasadnieniu swojej decyzji.

Zdaniem Sądu uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Okoliczności, które nie znalazły odzwierciedlenia w uzasadnieniach decyzji przedstawione zostały wyżej. Ponadto stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, ograniczając się do stwierdzenia, że nie naruszono postanowień art. 7 i art. 77 k.p.a., a Skarżąca mogła składać wszelkie wyjaśnienia, które były analizowane.

Strona postępowania ma prawo oczekiwać, że ocena podniesionych przez nią zarzutów znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

Sąd za zasadny uznał podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Naruszenia tego dopuściły się organy obu instancji.

Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, odmiennie niż Ordynacji podatkowej, nie precyzują obowiązków organów administracji poprzez wskazanie, iż stronie należy wyznaczyć termin, w którym może ona zrealizować swoje prawo. Jednakże, zdaniem Sądu z przepisu tego wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w związku z tym co do okoliczności wskazanych w art. 10 § 1 k.p.a., a są to przecież okoliczności, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się uzasadnione jest koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji oczekiwać powinien na jej stanowisko w tym względzie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa zależy wyłącznie od jej woli. Rzeczą organu jest umożliwienie jej skorzystania z tego prawa, czego organy w niniejszej sprawie nie uczyniły.

Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Z tego względu nie można uznać, iż wskazanie na treść art. 10 § 1 k.p.a. w piśmie wszczynającym postępowanie jest wystarczające do uznania, że organ administracji wywiązał się z obowiązków nałożonych nań tym przepisem.

Twierdzenie Ministra Finansów, że Wojewoda M. wszczął postępowanie w trybie art. 61 § 1 k.p.a., a Skarżąca "mogła składać wszelkie wyjaśnienia, które były analizowane" nie przystaje do treści art. 10 § 1 k.p.a. Czym innym jest bowiem zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, wyrażające się w umożliwieniu jej składania wyjaśnień, zgłaszania dowodów oraz uczestniczenia w ich przeprowadzaniu, a czym innym stworzenie jej możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, będące dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie to takie, w którym uwzględniono oba te elementy.

Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez organ I instancji z obowiązków nałożonych art. 10 § 1 k.p.a. miało wpływ także na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a.

Sąd nie stwierdził, aby organy naruszyły art. 93a u.f.p. Przepis ten dodany do ustawy z dniem 30 kwietnia 2004 r. ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o uruchamianiu środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 93, poz. 890) określa w ust. 1 elementy jakie winna zwierać decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji. Ponadto w przepisie tym unormowano właściwość i kompetencje organów oraz zakres zastosowania Ordynacji podatkowej. Organy prawidłowo zastosowały w sprawie ten przepis, jako przepis o charakterze proceduralnym.

Zdaniem Sądu aczkolwiek organy obu instancji wydając decyzje naruszyły przepisy postępowania, to naruszeniom tym nie można przypisać rażącego charakteru, co jest warunkiem niezbędnym do zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że "rażące" naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje przy tym, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa charakteru takiego nie miały.

Wobec nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego, skutkujących niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przedwczesnym byłoby wypowiadanie się przez Sąd w przedmiocie zasadności uznania zakwestionowanej kwoty za nadmiernie pobraną dotację.

Ponownie prowadząc postępowanie Wojewoda M. przede wszystkim zgromadzi materiał dowodowy niezbędny dla prawidłowego podjęcia rozstrzygnięcia, uwzględniając przy tym również dowody zgłaszane przez Skarżącą. Umożliwi też Skarżącej wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji co do okoliczności wskazanych w art. 10 § 1 k.p.a., wyznaczając jej stosowny termin.

Decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a., przy czym naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Składając wniosek alternatywny do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, Skarżąca wnosiła o uchylenie jedynie decyzji Ministra Finansów. Sąd w oparciu o art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji uznając, iż jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Zakres w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Koszty postępowania sądowego zasądzono na rzecz Skarżącej stosownie do art. 200 p.p.s.a.