Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1616/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 33 § 1, art 2 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 2, art 30, art 12 ust 4, art 27 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1326
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 stycznia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Zakładu [...] spółka jawna z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz strony skarżącej Zakładu [...] spółka jawna z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] lipca 2021 r., znak: [...] Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] uznając zarzuty zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 12 maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] doręczył wierzycielowi zarzuty z 29 kwietnia 2021 r. wniesione przez zobowiązanego - Zakład [...] - w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę na kwotę 16.514,10 zł; [...] z [...] marca 2021 r. na kwotę 16.911,50 zł; [...] (3) z [...] marca 2021 r. na kwotę 49.705,70 zł; [...] (4) z [...] marca 2021 r. n kwotę 26.954,00 zł; [...] (5) z [...] marca 2021 r. na kwotę 33,10 zł.

Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów z uwagi na nieistnienie obowiązku opisanego w tytułach oraz błąd co do osoby zobowiązanego.

Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] oddalił ww. zarzuty. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z aktem notarialnym z [...] grudnia 2015 r. nr Rep. A [...] W. M. nabył od [...] zorganizowaną cześć przedsiębiorstwa tj[...] wraz z wszelkimi prawami i obciążeniami wynikającymi z koncesji nr [...] na wydobywanie kruszywa naturalnego na złoża "[...]" oraz prawami i obowiązkami wynikającymi z innych, niż koncesja decyzji administracyjnych, w tym również decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Przedmiotowe decyzje wyłączeniowe wprost zostały wskazane w ww. akcie notarialnym. Tym samym, zdaniem organu, poprzednik zobowiązanego tj. W. M. wiedział o obowiązkach wynikających z niniejszych decyzji. Natomiast na podstawie aktu notarialnego z [...] września 2018 r. Rep. [...]., prowadzący firmę pod nazwą [...]., wniósł tytułem wkładu całość przedsiębiorstwa do spółki jawnej [...], [...] (poprzednia nazwa firmy zobowiązanego), a więc także prawa i obowiązki wynikające z decyzji wyłączeniowych. Doszło tym samym do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z wydanych decyzji wyłączeniowych. Jest to zaś w ocenie organu o tyle istotne, że prawa i obowiązki zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela wynikają z wydanych przez wierzyciela decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, które wydane zostały na poprzednika prawnego zobowiązanego.

Nadto organ wyjaśnił, że w jego ocenie niezasadne jest w przedmiotowej sprawie powoływanie się przez zobowiązanego na art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Nie sposób przyjąć, iż do przejścia obowiązku zapłaty opłat rocznych dochodzi tylko i wyłącznie w przypadku wskazanym w tym przepisie, albowiem nie wyłącza on w żaden sposób innych uregulowań funkcjonujących już w systemie prawa. Przyjęcie innej wykładni, prowadziłoby do sytuacji, iż wobec braku zbycia gruntów objętych decyzją wyłączeniową i pomimo ich faktycznego wyłączenia brak byłoby możliwości ustalenia podmiotu zobowiązanego do uiszczania opłaty rocznej, co jest nie do pogodzenia z celem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i obowiązkiem zapłaty opłat rocznych za okres wyłączenia.

Równie niezasadne jest w ocenie organu powoływanie się na treść decyzji rekultywacyjnych. Tak samo jak bowiem w przypadku decyzji koncesyjnej wierzyciel z decyzji rekultywacyjnej nie wywodzi wobec zobowiązanego żadnych roszczeń. Irrelewantne jest wskazywanie kto wykonał prace rekultywacyjne na ww. działce, jednakże co istotne wykonanie takich prac potwierdza, iż do faktycznego wyłączenia z produkcji leśnej doszło. Z punktu widzenia ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zakresie wydania decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej istotne jest to, iż podmiot, którego prawa i obowiązki nabył zobowiązany dokonał faktycznego wyłączenie gruntów z produkcji, a zatem przejście opłat rocznych nastąpiło na rzecz zobowiązanego.

Zobowiązany, pismem z 10 czerwca 2021 r., wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się "uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenia do istoty sprawy poprzez uznanie w całości wniesionych zarzutów na tytuły wykonawcze".

Postanowieniem z [...] lipca 2021 r., znak: [...] Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 r.

Odnosząc się zarzutów, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wyjaśnił, iż podniesione w zażaleniu zarzuty nie znajdują usprawiedliwionego uzasadnienia. W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom zobowiązanego, to na nim ciąży obowiązek ponoszenia spornych opłat rocznych. Decyzje te zezwalające na wyłączenie z produkcji leśnej wskazanych w nich gruntów były nieodłącznym elementem zorganizowanej części przedsiębiorstwa, którego zbycie nastąpiło 15 grudnia 2015 r. O istnieniu obowiązków wynikających z powyższych decyzji nabywca przedsiębiorstwa wiedział, zostały one bowiem wyraźnie wskazane w treści aktu notarialnego. Oznacza to, że z chwilą nabycia przedsiębiorstwa nabywca wstąpił w obowiązki strony, na której ciążyła konieczność uiszczania opłaty rocznej z tytułu wyłączenia. W sprawie nie doszło do zbycia gruntów objętych decyzją, na co wskazuje żalący się i czego wierzyciel nie neguje. Jednak skoro decyzje o zezwoleniu na wyłączenie gruntów z produkcji były nieoderwalną częścią zbywanego przedsiębiorstwa, to z chwilą nabycia tego przedsiębiorstwa przez nowy podmiot, stał się on zobowiązanym do wykonania obowiązku wynikającego z tych decyzji.

Podkreślono także, że bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt późniejszej zmiany treści koncesji oraz wydanie decyzji o zakończeniu rekultywacji działki wyłączonej z produkcji, której dotyczyły sporne opłaty roczne. Zobowiązany nie wykazał bowiem, by jakiekolwiek przepisy dotyczące wydawania i zmiany koncesji oraz obowiązku rekultywacji wpływały na ustalenia w zakresie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat rocznych, na który ów obowiązek przeszedł w związku z nabyciem przedsiębiorstwa i jego późniejszym wniesieniem do zobowiązanej spółki.

Skargę na postanowienie Dyrektor Generalny Lasów Państwowych z [...] lipca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Zakład [...], dalej "strona skarżąca".

Strona skarżąca wniosła o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 roku i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Strona skarżąca postanowieniom zarzuciła:

1. naruszenie art. 27 § 1 pkt 2, art. 34 § 2 pkt 1 i 33 § 2 pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), poprzez uznanie za prawidłowe wskazanie skarżącego, jako zobowiązanego w tytułach wykonawczych: [...](1) z [...] marca 2021 r. na kwotę na kwotę 16.514,10 zł; [...] (2) z [...] marca 2021 r. na kwotę 16.911,50 zł; [...] (3) z [...] marca 2021 r. na kwotę 49.705,70 zł[...] (4) z [...] marca 2021 r. n kwotę 26.954,00 zł; [...] (5) z [...] marca 2021 r. na kwotę 33,10 zł. i nieuwzględnienie zarzutu błędu co do zobowiązanego do uiszczania opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji — działki nr 3215/6 obręb [...], choć skarżący nie jest następcą prawnym zobowiązanego [...], albowiem nie jest nabywcą ww. nieruchomości jak i nie nabył praw, których skutkiem byłoby przeniesienie na skarżącego obowiązków określonych decyzjami o wyłączeniu gruntów z produkcji leśnej [...] marca 2011 r., nr [...], z [...] lipca 2006 r., nr [...], z [...] grudnia 2006 r., nr [...], z [...] października 2007 r., nr [...], z [...] lutego 2008 r., nr [...], z [...] kwietnia 2008 r. nr [...], czego skutkiem było błędne określenie skarżącego, jako zobowiązanego ww. tytułach wykonawczych,

2. naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), poprzez uznanie za nieuzasadnione zarzutów i uznanie za prawidłowe określenie w tytułach wykonawczych wynikającego z art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U.2021.1326), obowiązku co miało polegać na przeniesieniu na skarżącego z mocy prawa płatności opłat rocznych określonych ww. decyzjami o wyłączeniu gruntów z produkcji leśnej, choć [...] ani jego poprzednicy nie są nabywcami działki nr [...] obręb [...],

3. naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U.2021.1326), polegającego na błędnym uznaniu, że za nabycie gruntów leśnych wyłączonych z produkcji w rozumieniu rzeczonego przepisu, przyjąć należy sytuację związaną z oświadczeniem nabywcy o woli przejęcia w przyszłości ogółu obowiązków związanych z koncesję górniczą oraz prawami i obowiązkami wynikającymi z innych niż koncesja decyzji w tym decyzjami zezwalającymi na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, gdzie nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości, których dotyczą decyzje zezwalające na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, czego konsekwencją miałoby być przejęcie obowiązku uiszczania opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych na podmiot nie będący właścicielem (nabywcą) tych gruntów;

4. naruszenie art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U.2021.1326), polegający na błędnym uznaniu, że przejęcie obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, może odbyć się bez uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości;

5. naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geodezyjne (t.j. Dz.U.2021.1420), polegające na błędnym przyjęciu, iż nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa - zakładu górniczego, jest równoznaczne z przeniesieniem, koncesji górniczej przysługującej zbywcy, z pominięciem trybu postępowania określonego w tym złożenia wniosku do organu koncesyjnego o przeniesienie praw do koncesji i uzyskania tytułu prawnego do gruntu;

6. naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geodezyjne (t.j. Dz.U.2021.1420), polegające na błędnym przyjęciu, iż w przypadku przeniesienia koncesji górniczej, z mocy prawa na nowego koncesjonariusza przechodzi obowiązek ponoszenia opłat rocznych ż tytułu wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, choć nie jest to prawo związane z wykonywaniem koncesji górniczej;

7. naruszenie art. 28a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. Nr 1427), poprzez nieuzasadnione zastosowanie i uznanie, że przejście obowiązku uiszczania opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, nastąpiło z mocy prawa, choć wierzyciel nie nabył tych gruntów, ani nie istnieje urzędowy dokument wykazujący przejście dochodzonego obowiązku na skarżącego;

8. art. 7 i 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2017.1257), poprzez błąd w ustaleniach faktycznych podlejących na przyjęciu, że skarżący posiada tytuł prawny do nieruchomości działki nr [...] obręb [...] i jest zobowiązany do wykonywania decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów leśnych - działki nr działki nr [...], z produkcji, choć nie nastąpiło z mocy prawa przeniesienie praw i zobowiązań w trybie określonym w art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, albowiem skarżący nie dokonał nabycia ww. nieruchomości, ani nie legitymuje się do niego żadnym tytułem prawnym.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła stan faktyczny sprawy oraz odniosła się szczegółowo do podniesionych zarzutów.

Strona skarżąca podniosła, że stanowisko organu II instancji, choć podziela argumentację Spółki, iż nie doszło do nabycia przez Spółkę gruntów w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, to przyjął, że nabycie części przedsiębiorstwa jest w ocenie organów równoznaczne, w abstrakcyjny i bliżej nieokreślony sposób z przejściem obowiązku uiszczania opłat rocznych związanych z tym nienabytym gruntem. Organy egzekucyjne obu instancji, nie potrafiły uzasadnić tego związku, w tym wskazać jaką podstawę prawną przejścia obowiązku przyjęto choć nie nastąpiło nabycie gruntów. Jedynym przepisem materialnym jaki sytuację tę reguluje jest norma z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r., zgodnie z którym, w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę.

Strona skarżąca podkreśliła, iż przyjęta w kodeksie cywilnym konstrukcja umowy przeniesienia własności polega na wyposażeniu każdej umowy obligacyjnej: sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności rzeczy, w skutek rzeczowy przenoszący własność. Oznacza to, że każda tego rodzaju umowa nie tylko zobowiązuje do przeniesienia własności (skutek zobowiązujący), ale i własność tę od razu przenosi na nabywcę (skutek rzeczowy). Takiego skutku prawno-rzeczowego brak w odniesieniu do działki nr [...] obręb [...], w przywołanym powyżej akcie notarialnym z 15 grudnia 2015 r. Rzeczona nieruchomość nigdy nie przeszła we władanie skarżącego, a działka pozostaje własnością Skarbu Państwa - Lasów Państwowych. Strona skarżąca wywiodła, że skoro nie może być uznany za dokument potwierdzający przejście obowiązku ponoszenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, akt notarialny z 15 grudnia 2015 r., nr. Rep A [...], to nie jest spełniony warunek prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o normę art. 28a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem wystawienie tytułów wykonawczych i prowadzenie egzekucji wobec skarżącego uznać należy, za nieuprawnione a postępowanie winno zostać umorzone na etapie rozpoznania zarzutów. Tym samym wystawione tytuły wykonawcze w sposób błędny określają jako następcę zobowiązanego [...]

Istotną w ocenie strony skarżącej jest także to, że nawet po uzyskaniu koncesji nie wykonywała żadnych praw na spornej nieruchomości, zarówno z tego powodu, że koncesja nie obejmowała tej nieruchomości, jak i nie była ona związana z wykonywaniem działalności górniczej przez skarżącego.

Powołując się na treść art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze, strona skarżąca podkreśliła, że nigdy nie spełniła, ani nie ubiegała się o uzyskanie pełni praw poprzedniego koncesjonariusza, ani nie otrzymała. Sporna działka nr [...] nie była ujęta w koncesji nr [...] na dzień 30 listopada 2017r. (tj. chwila nabycia koncesji po raz pierwszy), kiedy to po zmianie koncesji decyzją znak: [...] uprawnionym do jej wykonywania został [...]. Na mocy wydanej na wniosek [...]., decyzji z [...] lutego 2017r. znak: [...], obszar górniczy ustalony koncesją nie obejmował działki nr [...]. Także decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2020 r. znak Rep. [...] przeniesiono na [...] ogółu praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty [...] z 12 sierpnia 2010r. znak: [...] dotyczących rekultywacji i zagospodarowania gruntów z wyłączeniem działki nr [...].

O tym, że zobowiązanym do uiszczenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, aż do rekultywacji gruntów jest [...] w [...] (następca prawny [...]), świadczy również wniosek z 16 grudnia 2019r. oraz decyzja Starosty [...] z [...] stycznia 2020 r., znak: [...] uznająca za zakończoną rekultywację w kierunku leśnym działkę nr [...] zrealizowana przez [...].

Podkreślono także, że [...] jako następca prawny [...] Kopalni Surowców [...] przeprowadził prace rekultywacyjne po eksploatacji kruszywa piaskowo-żwirowego ze złoża "[...]" obejmującego tereny po zakończonej działalności górniczej, na działce [...]. Tym samym jedynie ten podmiot był zobligowany do ponoszenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Skoro podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja określająca zobowiązanie, to w tytule wykonawczym musi być wskazany jako zobowiązany osoba, na którą decyzją tą nałożono obowiązek.

W ocenie strony skarżącej mylne jest stanowisko organów, jakoby z samego faktu przeniesienia koncesji dochodziło do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji w tym ponoszenia opłat rocznych. Decyzje te nie są ściśle związane z wykonywaniem działalności górniczej, lecz stanowią swoistego rodzaju rekompensatę za gospodarcze korzystanie ze środowiska naturalnego.

Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn przedstawionych poniżej.

Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z [...] czerwca 2021 r., znak [...], wydane zostało w następstwie rozpatrzenia podniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...](1) z [...] marca 2021 r. na kwotę na kwotę 16.514,10 zł; [...] (2) z [...] marca 2021 r. na kwotę 16.911,50 zł; [...] (3) z [...] marca 2021 r. na kwotę 49.705,70 zł; [...] (4) z [...] marca 2021 r. n kwotę 26.954,00 zł[...] (5) z [...] marca 2021 r. na kwotę 33,10 zł.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.

Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej.

W rozpatrywanej sprawie spór dotyczył egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...](1) z [...] marca 2021 r. na kwotę na kwotę 16.514,10 zł; [...] (2) z [...] marca 2021 r. na kwotę 16.911,50 zł; [...] (3) z [...] marca 2021 r. na kwotę 49.705,70 zł; [...] (4) z [...] marca 2021 r. n kwotę 26.954,00 zł; [...] (5) z [...] marca 2021 r. na kwotę 33,10 zł., obejmujących obowiązek wynikający z decyzji orzekających o wyłączeniu z produkcji leśnej dz. ew. działki nr [...] obręb [...], gm. [...]

Wierzyciel twierdzi, że obowiązki zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela wynikają z wydanych przez wierzyciela decyzji zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, które wydane zostały na poprzednika prawnego zobowiązanego. Skoro bowiem decyzje orzekające o wyłączeniu z produkcji leśnej działki nr [...] obręb [...], gm. [...] były częścią przedsiębiorstwa, które nabył poprzednik prawny skarżącego, to obowiązek ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, przeszedł na nabywcę przedsiębiorstwa, a w konsekwencji na skarżącą spółkę.

Skarżący stoi zaś na stanowisku, że nie jest nabywcą ww. nieruchomości jak i nie nabył – z mocy prawa – praw, których skutkiem byłoby przeniesienie na niego obowiązków określonych ww. decyzjami. Z powyższego skarżący wywodzi zarzuty w zakresie nieistnienia obowiązku opisanego w tytułach wykonawczych oraz błąd co do osoby zobowiązanego.

Rozpatrując tak zakreślony spór, wyjaśnić należy, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy tytułów wykonawczych, w rozpoznawanej sprawie podstawę prawną tytułów wykonawczych stanowią: decyzja z [...] lipca 2006 r., nr [...], decyzja z [...] października 2007 r., nr [...], decyzja z [...] lutego 2008 r., nr [...], decyzja z [...] marca 2011 r., nr [...], decyzja z [...] grudnia 2006 r., nr [...].

Decyzjami tymi Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] orzekł o zezwoleniu na wyłączenie z produkcji leśnej odpowiednio wskazanych części działki nr [...] położonej w obrębie [...].

Postępowanie egzekucyjne dotyczy zaś egzekucji opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej za 2019 r.

Rozważając zatem zasadność pierwszego z postawionych zarzutów, tj. braku istnienia obowiązku, wyjaśnić trzeba, że według art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Zgodnie zaś z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

W niniejszej sprawie podstawą prowadzenia egzekucji, jak wynika z treści znajdujących się w aktach tytułów wykonawczych, jest art. 2 u.p.e.a. oraz art. 30 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1326 ze zm., dalej "u.o.g.r.l."). Ostatni z przywołanych przepisów stanowi, że w przypadkach niewykonywania obowiązków określonych w ustawie stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie należy przypomnieć, że u.o.g.r.l. przewiduje – w razie uzyskania zgody na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej (i rolnej) – ponoszenie przez podmiot który taką zgodę uzyskał m. in opłat rocznych. (art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l.) Przy czym obowiązek ponoszenia tych opłat powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. (art. 12 ust. 1 zdanie drugie u.o.g.r.l.).

Nie ma zatem wątpliwości, że skoro została wydana zgoda na wyłączenie z produkcji leśnej odpowiednich części działki [...] położonej w obrębie [...] w gminie [...], to od dnia faktycznego wyłączenia tych gruntów z produkcji istniał przewidziany ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych obowiązek ponoszenia opłat rocznych. Przy czym konstrukcja przepisów tejże ustawy wskazuje, że obowiązek ponoszenia opłat rocznych powstaje z mocy prawa, nie zaś w wyniku wydania decyzji administracyjnej. Art. 12 ust. 14 u.o.g.r.l. stanowi bowiem, że opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku, przyjmując w odniesieniu do gruntów leśnych za podstawę ustalenia cenę 1 m3 drewna, stosowaną przy wymiarze podatku leśnego w danym roku.

Podniesiony zatem zarzut nieistnienia obowiązku, w świetle powyższych rozważań, nie jest zasadny. Bezsprzecznie istniały podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy dochodzony nim obowiązek wynika z samego prawa.

Za uzasadniony uznał sąd natomiast zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błąd co do osoby zobowiązanego, w tym kontekście, że podmiot zobowiązany, w okolicznościach niniejszej sprawy nie został w sposób bezsporny ustalony.

W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że w myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się zatem sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę.

Wychodząc z powyższych założeń sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie skarżący został wskazany jako podmiot zobowiązany – co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z postanowienia wydanego w I instancji – w oparciu o stwierdzenie, że decyzje orzekające o wyłączeniu z produkcji leśnej odpowiednich części działki nr [...] położonej w obrębie [...], stanowiły część przedsiębiorstwa, które następnie zostało nabyte przez skarżącego. Zdaniem organów z chwilą nabycia przedsiębiorstwa nabywca wstąpił w obowiązki strony, na której ciążyła konieczność uiszczania opłaty rocznej z tytułu wyłączenia.

Sąd poglądu tego w realiach niniejszej sprawy nie podziela.

Po pierwsze wyjaśnić należy, że decyzje o wyłączeniu gruntu z produkcji (leśnej czy rolnej) nie rodzą obowiązku ponoszenia opłaty rocznej. Obowiązek taki rodzi dopiero podjęcie faktycznych działań polegających na nieleśnym (nierolniczym) użytkowaniu gruntu. Z przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, że zobowiązanym do ponoszenia opłat rocznych, jest podmiot, który podjął faktycznie działania polegające na realnej zmianie przeznaczenia gruntów na inne niż leśne (art. 12 ust. 1 zdanie 2 ww. ustawy). Chodzi zatem o podmiot, który z tego wyłączenia korzysta, podejmując działania polegające na innym niż leśne (rolne) użytkowaniu wyłączonych z produkcji leśnej (rolnej) gruntów. Zobowiązanym do ponoszenia opłaty jest ten kto faktycznie korzysta z wyłączenia (por. wyrok WSA z Lublina z 14 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 986/17, LEX 2495523, wyrok WSA z Rzeszowa z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 372/21, LEX nr 3189011).

Słuszność tego stanowiska umacniają kolejne regulacje zawarte w u.o.g.r.l. W art. 12 ust. 3 ustawodawca przewidział, że w razie zbycia gruntów, co do których wydano decyzje o wyłączeniu z produkcji rolnej lub leśnej, a niewyłączonych jeszcze z produkcji, obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych ciąży na nabywcy, który wyłączył grunt z produkcji. W art. 12 ust. 4 tej ustawy przewidziano, że w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Z przepisów tych jednoznacznie zatem wynika, że dopiero faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji rodzi obowiązek ponoszenia opłat a zobowiązanym jest podmiot z tego wyłączenia korzystający. Decyzja wyrażająca zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji, sama w sobie, obowiązku ponoszenia opłat rocznych nie rodzi.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, nabycie przedsiębiorstwa, którego część stanowiły decyzje wyrażające zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, nie czyni automatycznie nabywcy tego przedsiębiorstwa podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji. Dopiero ustalenie, że poprzednik prawny skarżącego nabył prawo do gruntu objętego zgodą na wyłączenie i że to wyłączenie zostało faktycznie dokonane, umożliwi stwierdzenie że obowiązek ponoszenia opłat powstał, a następnie że przeszedł na skarżącego, jako nabywcę gruntu objętego tym wyłączeniem (por. wyroki z 10 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 745-747/21, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie to umożliwi wystawienie tytułu wykonawczego, którego podstawę stanowić będzie nie decyzja administracyjna ale przepis prawa (art. 12 ust. 1 zdanie drugie, art. 12 ust. 3 lub 4 oraz art. 12 ust. 14 u.o.g.r.l).

W kontekście powyższych rozważań zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błąd co do osoby zobowiązanego, Sąd uznał za zasadny. Organy dokonały nieuprawnionej interpretacji art. 12 ust. 1 i 14 u.o.g.r.l, twierdząc że decyzja wyrażająca zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej stanowi podstawę do egzekwowania obowiązku ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia, a w konsekwencji przedwcześnie, bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (tj. z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.), przyjęły że skarżący jako nabywca przedsiębiorstwa którego nierozerwalną częścią były decyzje wyrażające zgodę na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, stał się zobowiązanym do ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia części gruntu stanowiącego działkę nr ewid. [...], położoną w gminie [...]. Sąd także podziela zarzut, że organy nieprawidłowo uznały, że obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji przechodzi niezależnie od uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości, której wyłączenie dotyczy. Powyższa błędna interpretacja także wpływa na stwierdzenie naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organy przedwcześnie w tej sytuacji zastosowały art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Pozostałe zarzuty Sąd uznał za nieuzasadnione. Sąd wyjaśnia, że art. 28a u.p.e.a. nie miał w tym postępowaniu zastosowania. Dotyczy on bowiem przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego, co w rozpoznanej sprawie nie miało miejsca.

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa górniczego są dla Sądu niezrozumiałe. Organy w ogóle nie odnosiły się do kwestii przeniesienia koncesji oraz skutków tej czynności prawnej. Przeniesienia praw z koncesji może wpływać na ocenę prawidłowości jej wykonywania, jednak nie ma bezpośredniego związku z ustaleniem podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji.

Podobnie rzecz się ma jeśli chodzi o podmiot który dokonał rekultywacji. Tylko wykazanie, że podmiot ten jednocześnie korzystał z wyłączenia, może mieć wpływ na osobę zobowiązanego do ponoszenia opłat. Zdaniem sądu (również wyrażonym w wyrokach IV SA/Wa 745-748/21) stanowisko, iż zobowiązanym do ponoszenia opłat za wyłączenie z produkcji leśnej jest podmiot, który dokonał rekultywacji gruntu, co do zasady stoi w sprzeczności z brzmieniem art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l., który obowiązek ponoszenia opłat wiąże z podmiotem, który nabył grunt wyłączony (faktycznie) z produkcji leśnej (rolnej), a nie z tym kto rzeczywiście dokonał rekultywacji tego gruntu.

Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przepis ten dotyczy elementów jakie zawiera tytuł wykonawczy i w rozpoznanej sprawie elementy w nim wskazane zostały zawarte. Fakt, że Sąd uznał, że ustalenia co do zobowiązanego wymagają uzupełnienia, nie oznacza że naruszony został ww. przepis.

Mając na uwadze wyżej zawarte rozważania, w rezultacie stwierdzonych naruszeń, Sąd, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd, uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie w całości. O kosztach postępowania (na które złożyły się: 100 zł - wpis sądowy, 480 zł - koszty zastępstwa procesowego oraz 17 zł - opłata od pełnomocnictwa) Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.)