Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 279/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi V. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia V.P. utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm., powoływanej dalej jako k.p.a./ oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm., powoływanej dalej jak u.p.e.a./ - postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o Nr [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując w tym zakresie, że i wierzyciel Prezydent Miasta B. wnioskami z dnia 10 stycznia 2011 r. i z dnia 31 marca 2011 r. wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości zobowiązanej położonej w B. ul. [...].

W wykonaniu wniosku wierzyciela organ egzekucyjny dokonał oceny przesłanek określonych w art. 110 u.p.e.a., występując do wierzyciela o przedłożenie dokumentów warunkujących przystąpienie do egzekucji.

W dniu 9 listopada 2011 r. zobowiązana wniosła wniosek do organu egzekucyjnego domagając się oddalenia lub wstrzymania wniosku wierzyciela. Zobowiązana zarzuciła wierzycielowi:

- brak istnienia wierzytelności, a przynajmniej uzasadniona duża wątpliwość jej istnienia;

- brak doręczenia rzekomemu dłużnikowi tytułów wykonawczych opatrzonych klauzulą wykonalności;

- brak wezwania dłużnika do dobrowolnej zapłaty rzekomego zobowiązania, brak określenia w wezwaniu łącznej kwoty zobowiązania z podaniem tytułów prawnych, z których wynikałaby wierzytelność;

- niezachowanie przez wierzyciela drogi prawnej dochodzenia wierzytelności wynikającej wprost z przepisów ustawy;

- naruszenie zasady normy art. 6 i art. 7 K.p.a., a szczególnie w zakresie narażania interesu publicznego na odpowiedzialność odszkodowawczą w pełnym zakresie, a także nieuwzględnienie słusznego interesu strony.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozpoznając w/w wniosek postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych, a także umorzył postępowanie ze względu na bezprzedmiotowość w stosunku do tytułu wykonawczego Nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Minister Finansów uchylił postanowienie organu nadzoru z dnia [...] Nr [...] o odmowie wstrzymania postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Minister Finansów w swoim rozstrzygnięciu wskazał, że organ nadzoru nie dokonał prawidłowej kwalifikacji żądania, wniesionego przez V.P. w piśmie z dnia 08.11.2011 r., do czego obliguje organ art. 7 K.p.a.

Realizując konieczność wyraźnego sprecyzowania żądania strony, Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z dnia 10.07.2012 r. Nr [...] wezwał zobowiązaną do wskazania, czy pismo to stanowi wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnej w trybie art. 23 § 6 ustawy egzekucyjnej, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie z art. 59 § 1 w/w ustawy. W dniu 24.08.2012 r. do organu nadzoru wpłynęła odpowiedź V.P., działającej przez pełnomocnika, z dnia 23.08.2012 r. na wezwanie organu o jednoznaczne sprecyzowanie żądania z dnia 08.11.2011 r. W piśmie tym wnioskodawczyni wskazała, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a jeśli organ skarbowy stwierdziłby, iż brak dostatecznych podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawartego w piśmie z dnia 23.08.2012 r. zgodnie z właściwością to wnosi o: wstrzymanie wykonania wniosku do czasu zakończenia postępowania administracyjnego, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie których wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze, a także do czasu zakończenia procesu sądowego, które toczy się przed Sądem Okręgowym w B.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik strony wskazał, iż za umorzeniem postępowania egzekucyjnego przemawiałyby zaistniałe fakty, które bezpośrednio wpływają na moc prawną tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela, a mianowicie:

- tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia 06.09.2001r wystawiony na podstawie decyzji z dnia [...] o nr [...], która następnie została uchylona decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] o nr [...] - zatem tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie uchylonej decyzji nie może rodzić żadnych skutków prawnych, co oznacza, iż na jego podstawie wierzyciel nie może wszcząć egzekucji, a tym samym wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie takiego tytułu jest całkowicie uprawniony i zasadny, a w dodatku wierzyciel ze względu na przedawnienie nie może wystawić w oparciu o decyzję uchylającą - nowego tytułu wykonawczego za zaległość podatkową za 2001r. Ponadto pełnomocnik wskazał również, iż ta sama sytuacja dotyczy tytułów wykonawczych z dnia:

• 31.12.2001r o nr [...],

• 12.05.2003r o nr [...],

• 12.05.2003r o nr [...],

• 08.10.2003r o nr [...],

• 25.02.2004r o nr [...],

• 11.03.2004 o nr [...].

Końcowo pełnomocnik strony wskazał również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje wydane przez SKO za 2007r, 2008r, oraz 2010r.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej wydał rozstrzygnięcie w części wniosku dotyczącej wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 17.09.2012r Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. przekazał natomiast do załatwienia wniosek zobowiązanej w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, zawartego w piśmie z dnia 23.08.2012r zgodnie z właściwością do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. po rozpoznaniu wniosku V.P. z dnia 08.11.2011r, doprecyzowanego w piśmie z dnia 23.08.2012r w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego - postanowieniem z dnia [...] Nr [...]:

- po pierwsze, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],

- po drugie, umorzył postępowanie egzekucyjne w części tj. w odniesieniu do tytułu wykonawczego o nr [...].

W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych o nr [...], pełnomocnik wniósł o:

1. uchylenie postanowienia i rozpatrzenie sprawy co do meritum, lub

2. uchylenia postanowienia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1) naruszenie przepisów proceduralnych w zakresie błędnie ustalonego stanu faktycznego, które miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia tj. art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej.

W uzasadnieniu zażalenia, pełnomocnik stwierdził, iż:

• po pierwsze postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych za lata 2001 do 2006 jeszcze się nie zakończyły, gdyż nadal toczą się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym,

• po drugie - nietrafne jest twierdzenie, iż tytuły wykonawcze w aktualnym stanie prawnym i faktycznym nadal posiadają moc prawną. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, jeżeli można byłoby uznać, iż były one poprawnie wystawione w dacie ich wystawienia, to nie można stwierdzić tego samego na skutek zmiany decyzji podatkowych, na podstawie których tytuły te zostały wystawione.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, zmiana decyzji podatkowej może nastąpić tylko i wyłącznie wskutek uchylenia decyzji pierwotnej lub stwierdzenia jej nieważności - zatem jeśli organ dokonuje zmiany decyzji, w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwie różne decyzje, dotyczące tej samem zaległości w sprawie której zostały wydane, a zaistnienie takiej sytuacji jest niedopuszczalne.

Dyrektor Izby Skarbowej w K., utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, stwierdził, że wierzyciel tj. Prezydent Miasta B. wnioskiem z dnia 10.01.2011 r. Nr [...], oraz z dnia 31.03.2011r. Nr [...] wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości należącej do zobowiązanej położonej w B., przy ul. [...].

Wskazując na regulację zawartą w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ nadzoru podniósł, że postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Jak wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, organ egzekucyjny może skierować postępowanie egzekucyjne wyłącznie do nieruchomości stanowiącej własność V.P. z uwagi na fakt, iż zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2001 do 2006, objęte tytułami wykonawczymi o Nr [...] uległy przedawnieniu, wobec czego możliwe jest ich dochodzenie wyłącznie w drodze egzekucji z nieruchomości, gdzie zostały one zabezpieczone na hipotece.

Jak słusznie wskazał organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...], nieruchomość do której ma zostać skierowana egzekucja z reguły przedstawia znaczną wartość pieniężną, która pozwala na zaspokojenie nie tylko wydatków i kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ale również na zaspokojenie wierzycieli lub wierzyciela.

W ocenie organu nadzoru, słusznie wskazał w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny, że nie wystąpiła żadna z w/w przesłanek warunkujących umorzenie prowadzonego wobec V.P. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...].

Za niezasługujące na uwzględnienie uznał organ nadzoru podnoszone przez pełnomocnika skarżącej argumenty dotyczące wadliwości decyzji będących podstawą prawną wystawienia w/w tytułów wykonawczych, wskazując że decyzje stanowiące podstawę wystawienia w/w tytułów wykonawczych są ostateczne. Odnosząc się do postępowań prowadzonych przed WSA w Gliwicach, wierzyciel stwierdził, iż nadal toczą się one w stosunku do należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2009. Natomiast odnośnie decyzji podatkowych ustalających wysokość podatku od nieruchomości za lata 2001 do 2006, Sąd odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ze względu na upływ terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie, określonego w art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Z kolei w stosunku do dochodzonej egzekucyjnie należności za lata 2008 i 2010, postępowanie zostało umorzone. Organ wskazał ponadto, że pełnomocnik załączył do wystąpienia z dnia 23.08.2012 r. wyroki WSA w Gliwicach zapadłe w dniu 06.02.2012 r. pod sygn. akt I SA/G1 983,984, 986/11, które dotyczą innych zaległych okresów płatności podatku od nieruchomości tj. za lata 2007, 2008 i 2010. W konkluzji, organ nadzoru nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi nadzoru:

- naruszenie przepisów postępowania w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, art. 122, art. 123 ustawy Ordynacja podatkowa,

- błędne ustalenie stanu faktycznego,

- naruszenie art. 26 § 2 w zw. z § 1 u.p.e.a. odnośnie naruszenia § 1 pkt 1, ppkt 8, § 4 pkt 1, pkt 3 , § 5 pkt 4, § 7 pkt 1, pkt 3, § 9 pkt 1, ppkt 1, pkt 1c rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- naruszenie art. 27 § 1 pkt 4, pkt 5, pkt 8, pkt 9, § 3 u.p.e.a.,

- naruszenie art. 29 § 1 oraz art. 33, pkt 7, pkt 8, pkt 9, pkt 10 u.p.e.a.,

- naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie błędnej kwalifikacji prawnej.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ podatkowy zabezpieczał zobowiązania podatkowe podatku od nieruchomości według niego prawidłowo nałożony na podatniczkę poprzez obciążenie hipoteki nieruchomości należących do podatniczki. Po czym wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych.

Zgodnie z przepisami ustawy o egzekucji w administracji, tytuł wykonawczy musi posiadać swoją podstawę prawną, którą w tym przypadku powinna być decyzja podatkowa.

Tytuł wykonawczy powinien spełniać wszystkie wymogi określone przepisami prawa określonymi w art. 26, art. 27, art. 27b, u.p.e.a., natomiast organ egzekucyjny powinien badać dopuszczalność egzekucji zgodnie z art. 29 tej ustawy §1, który wprost stwierdza, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej.

Określenie dopuszczalność egzekucji administracyjnej jest pojęciem, w którego zakresie mieści się norma art. 26, art. 27, art. 27b, art. 33 u.p.e.a.

Cytując treść art. 26 § 2 u.p.e.a. oraz treść § 2, § 4, § 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pełnomocnik wskazał, że tytuły wykonawcze pod względem formy i treści - nie spełniają wymogów w zakresie wyżej wymienionych przepisów rozporządzenia.

Dodał, że w aktach sprawy dotyczącej wszczęcia egzekucji nie znajdują się dowody, które potwierdzałby, iż wierzyciel zgodnie z art. 27 § 3 u.p.e.a., do tytułów wykonawczych dołączył dowody doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podał w tytule wykonawczym podstawę prawną tego obowiązku.

Z przepisu tego wprost wynika, iż warunkiem wszczęcia egzekucji jest udowodnienie, iż wierzyciel doręczył zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., a zgodnie z art. 33 tej ustawy brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia stanowi zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Dołączone dowody nadania przez wierzyciela nie mogą być uznane za dowód wystarczający, gdyż sam dowód doręczenia może być dowodem doręczenia jakiegokolwiek pisma a nie koniecznie upomnienia.

Dlatego wierzyciel był obowiązany dołączyć do akt sprawy egzekucyjnej upomnienie wraz z dowodem jego doręczenia.

Kwestionując stanowisko organu nadzoru pełnomocnik podniósł, że:

- postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych za lata 2001 - 2006 jeszcze się nie zakończyły, gdyż nadal toczą się przez Naczelnym Sądem Administracyjnym,

- nietrafne jest twierdzenie wierzyciela, iż tytuły wykonawcze w aktualnym stanie prawnym i faktycznym nadal posiadają moc prawną. Jeśli można byłoby uznać, iż były one poprawnie wystawione w dacie ich wystawienia, to nie można stwierdzić tego samego na skutek zmiany decyzji podatkowych, na podstawie których tytuły te zostały wystawione.

Zmiana decyzji podatkowej może nastąpić tylko i wyłącznie w skutek utraty mocy decyzji pierwotnej, - zatem jeśli organ dokonuje zmiany decyzji, to z mocy prawa decyzja pierwotna traci swoją moc w przeciwnym razie w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwie różne decyzje, dotyczące tego samego przedmiotu w sprawie którego zostały wydane, a zaistnienie takiej sytuacji jest niedopuszczalne.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z powodów w niej nie wskazanych.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie przez sąd, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ).

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o Nr [...].

Wymaga zaakcentowania, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że prowadzone postępowanie egzekucyjne:

- po pierwsze, dotyczy podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2006;

- po drugie, że zobowiązania za w/w lata uległy przedawnieniu;

- po trzecie, że zobowiązania te mogą być dochodzone tylko w drodze egzekucji z nieruchomości, gdyż zostały zabezpieczone hipoteką.

W tym miejscu – Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. – odwoła się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w którym stwierdzono, że " Art. 33 § 2 pkt 2 w związku z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, 848, 1101, 1342 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1027 i 1036), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r., w zakresie, w jakim uzależnia zabezpieczenie należności podatkowej w toku kontroli podatkowej od przesłanki "uzasadnionej obawy" niewykonania zobowiązania podatkowego, jest zgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Art. 70 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 70 § 6 O.p. z przepisami Konstytucji bez odnoszenia tej niezgodności do określonego rozumienia badanego przepisu (tzw. prosta niekonstytucyjność). Inaczej zatem, niż w przypadku tzw. wyroków interpretacyjnych, w których Trybunał uznaje badany przepis za niekonstytucyjny przy określonym jego rozumieniu - skutkiem wydania przez Trybunał w/w wyroku jest obalenie domniemania zgodności tego przepisu z Konstytucją bez względu na to jak on był interpretowany.

Obalenie domniemania konstytucyjności nastąpiło w chwili ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., IV SA/Wr 455/09, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2009 r., II SA/Rz 146/09).

Przyjdzie wskazać, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było w czasie, kiedy przepis art. 70 § 6 O.p. korzystał z domniemania konstytucyjności. Jednakże w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania zasada tempus regit actum (do czynności prawnej stosuje się przepisy obowiązujące w czasie jej dokonania), ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności przepisu, który stanowił podstawę prawną prowadzenia egzekucji. Pozbawienie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia domniemania konstytucyjności rodzi po stronie orzekającego w sprawie Sądu obowiązek uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Argumentów za takim stanowiskiem przytacza doktryna i judykatura. Także unormowania zawarte w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dają podstawę do wywiedzenia wniosku o konieczności uwzględnienia w trakcie orzekania sądowoadministracyjnego wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących niekonstytucyjności przepisu. Jednym z takich unormowań jest treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy. Z przepisu tego wynika, że sąd administracyjny powinien uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (podatkowego). Naruszenie prawa, o którym mowa w powyższym przepisie, może nastąpić również po wydaniu decyzji administracyjnej, gdy podstawą wznowienia postępowania administracyjnego jest stwierdzenie przez TK niekonstytucyjności przepisu będącego podstawą prawną decyzji (art. 240 § 1 pkt 8 Op.). W literaturze przedmiotu przeważa pogląd, że jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego zapadnie wyrok o niekonstytucyjności normy, na której oparto decyzję administracyjną, istnieje konieczność uchylenia takiej decyzji (szerzej: R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2010, s. 50-51). Argumentacja powyższa znajduje wzmocnienie w regulacji art. 272 § 2 p.p.s.a. Na kanwie tego przepisu podjęta została uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, w której sformułowano pogląd, że "Przepis art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie" (ONSAiWSA 2010/5/81).

Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r. o sygn. SK 40/12, że przepis art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z Konstytucją powoduje taką sytuację procesową, że w sprawie – w przypadku braku uchylenia zaskarżonego postanowienia – mogłoby dojść do zaspokojenia wierzyciela pomimo przedawnienia egzekwowanego zobowiązania, a więc do skutków prawnych, niemożliwych do usunięcia. Podkreślenia bowiem wymaga, że egzekucja prowadzona jest z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką, z tego właśnie tytułu, że nie jest możliwe zastosowanie innego środka egzekucyjnego na skutek przedawnienia zobowiązań podatkowych za lata 2001 – 2006. Należy podzielić pogląd WSA w Łodzi zawarty w wyroku z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 496/13 (pub. http//orzeczenia.nsa.gov.pl), że "Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji normy prawnej zawartej w art. 70 § 6 o.p. w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., a od dnia 1 stycznia 2003 r. w art. 70 § 8 o.p. oznacza, że w okresie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych hipoteką biegł jednak termin ich przedawnienia, a jeżeli upłynął w tym okresie termin ich przedawnienia - to wygasły one z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art. 70 § 1 o.p.). Mając zatem na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 uznać trzeba, iż zabezpieczenie hipoteką przedmiotowych zobowiązań podatkowych nie wywołało skutku braku ich przedawnienia".

Uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego zmienia zastosowanie art. 59 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z pkt 2 tego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. w przypadku, gdy obowiązek podatkowy wygasł z innego powodu.

W opisanej sytuacji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ nadzoru uwzględni treść wyroku TK z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt 40/12 i oceni czy zobowiązania podatkowe wierzyciela wygasły czy też nie. Stwierdzenie, że zobowiązania te przedawniły się będzie z kolei obligowało organ egzekucyjny do zastosowania art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W opisanej powyżej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz .U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), a to obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. O niewykonalności postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 powołanej ustawy.