Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1123/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi G.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent R.") z [...] września 2010 r., przyznającą G. M. (dalej: skarżąca") pomoc w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do leczenia [...] w wysokości [...] zł. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z [...] maja 2010 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do leczenia [...] wobec nieudokumentowania potrzeby, zakresu leczenia [...]. Na skutek odwołania skarżącej SKO w R. decyzją z [...] lipca 2010 r. uchyliło zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu ponownego wywiadu środowiskowego, odebraniu od skarżącej oświadczenia o przewidywanych kosztach leczenia i przeanalizowaniu zaświadczenia z [...] sierpnia 2010 r. wydanego przez lekarza [...], z którego wynika, iż koszt leczenia stanowi kwotę [...] zł, na co składa się: leczenie [...] – [...] zł, [...] – [...]zł, [...] –[...]zł, [...] – [...] zł przyznano skarżącej zasiłek celowy na dofinansowanie do leczenia [...] w wysokości [...] zł.

Prezydent R. wskazał, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc taka została udzielona, a jej wysokość dostosowana została do sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej, jak i do możliwości finansowych MOPS. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2010 rok, jak również ilość osób zgłaszających się po wsparcie. Dodał, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc nadto, iż nie może ponosić odpowiedzialności za wieloletnie zaniedbania leczenia [...] przez skarżącą, a przyznana pomoc chociaż w części pokryje najpilniejsze leczenie [...].

Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, iż decyzja organu I instancji wydana została przez osoby niekompetentne, prowadzące niewłaściwą politykę społeczną. Wskazała, iż kwestionuje przedmiotową decyzję, bowiem zła wola, brak wiedzy medycznej i ekonomicznej pracowników ośrodka pomocy społecznej nie może być przyczyną kolejnych komplikacji. Skarżąca opisała swoją trudną sytuację życiową i przedstawiła jako przyczyny, które do niej doprowadziły działania pracowników MOPS zmuszające ją do zaciągnięcia niekorzystnego dla niej kredytu. Podkreśliła, iż wszystkie usługi medyczne wynikające z zaświadczenia z [...] sierpnia 2010 r. są dla niej niezbędne i konieczne.

SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżąca mieszka w 1- pokojowym mieszkaniu socjalnym, prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą niepracującą, objętą pomocą w formie zasiłku stałego z tytułu [...], nie posiadającą zabezpieczenia emerytalno – rentowego z ZUS. W dniu [...] września 2010 r. decyzjami Prezydenta Miasta R. przyznano dla skarżącej oprócz w/w także następujące świadczenia:

– zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu [...] [...] zł, [...] [...] zł, [...] [...] zł (decyzja nr [...]);

– zasiłek okresowy z powodu [...] w wysokości [...] zł miesięcznie

(decyzja nr [...]);

- zasiłek celowy na zakup [...] [...] zł miesięcznie (decyzja nr [...]).

Wysokość dochodów skarżącej jest niższa od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 477 zł i wynosi [...] zł.

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż ograniczone środki finansowe nie pozwoliły na przyznanie skarżącej pomocy w wyższej wysokości. Organ pomocy społecznej jest odpowiedzialny za udzielenie pomocy wszystkim osobom potrzebującym i posiadane fundusze musi rozdzielać pomiędzy wszystkie osoby i rodziny wymagające wsparcia. Jednakże, to w jakim stopniu te potrzeby zostaną zaspokojone w ramach pomocy społecznej, zależy od wielkości środków którymi organ pomocy społecznej dysponuje oraz ilości osób i rodzin ubiegających się o wparcie finansowe w ramach pomocy społecznej. Mając do dyspozycji ograniczoną ilość środków finansowych organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o wsparcie, jak również udzielić świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego też stwierdził, iż w świetle powyższego zaskarżonej decyzji nie można zarzucić dowolności.

Organ odwoławczy wskazał także, iż decyzją z tej samej daty co zaskarżona decyzja zostało przyznanych szereg świadczeń dla skarżącej, tak że faktycznie nie została ona pozostawiona bez pomocy. Podniesiono też, iż w sprawie niniejszej istotnym jest statut potrzeby bytowej na którą ma być przyznany zasiłek. Przepis art. 39 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż ma to być niezbędna potrzeba bytowa, co w ocenie SKO oznacza koniecznie potrzebna. Leczenie [...] skarżącej jest zdaniem organu potrzebne, ale w przedstawionym przez nią zakresie odmówić mu należy przymiotu konieczności. Mimo braku specjalistycznej wiedzy medycznej z zakresu [...] SKO stwierdziło, że wykonanie [...] na zębach nie może zostać zakwalifikowane jako niezbędna potrzeba bytowa, w związku z tym nie kwestionując wskazanych potrzeb skarżącej uznać należy, iż nie mogą one w całości zostać sfinansowane w ramach udzielanej pomocy społecznej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca zarzuciła wyjątkową stronniczość, utrzymywanie niewłaściwej polityki społecznej. Podniosła, iż w latach 1976-1987 utrzymywała swoją chorą matkę z własnych środków, w tym okresie nie była świadczona jej pomoc socjalna, co w efekcie spowodowało uszczerbek na jej zdrowiu. W latach 1995-1999 miała poważne problemy mieszkaniowe a nie uzyskała pomocy w dofinansowaniu opłat za wodę. Wskazała, iż ma atrakcyjny zawód, podnosi swoje kwalifikacje zawodowe w miarę swoich możliwości finansowych i zdrowotnych, jednakże poważne przeżycia wpłynęły negatywnie na stan jej zdrowia wymagający zregenerowania. W uzasadnieniu skargi stwierdziła też, iż organ winien odnosząc się do wysokości zasiłków zweryfikować akta osób mieszkających w sąsiedztwie skarżącej dewastujących mienie gminy i zakłócających porządek publiczny. Uznała zaskarżoną decyzję za bezmyślną, niedojrzałą, szkodliwą dla jednostki i społecznie. Wniosła o przychylenie się do jej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej są przepisy ustawy o pomocy społecznej ( t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 115, poz. 728 ze zm.). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego.

Natomiast art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy.

Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w niniejszym postępowaniu, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, przy czym Sąd nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych.

Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, opubl. Lex nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu, m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Podnieść należy, iż skarżącej decyzjami z tej samej daty co przedmiotowa decyzja wliczając zasiłek na leczenie stomatologiczne, przyznano pomoc finansową w formie zasiłków celowych łącznie na kwotę [...] zł ([...]), podczas gdy średnia wysokość przyznawanej w tym okresie pomocy w formie zasiłków wynosiła ok. 95 zł na rodzinę. Nadto, nie można pominąć okoliczności przyznania skarżącej zasiłku okresowego na okres od [...] września do [...] października 2010 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.

Tak więc, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenia. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040).

W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy a o nieprzyznaniu świadczenia w zakresie objętym wnioskiem decydowały możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie kwestionują one ustalonego stanu faktycznego, jak i prawnej podstawy rozstrzygnięcia, w związku z czym zdaniem Sądu zarzuty te nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

6