Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 64/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 82 ust. 1 lit. a
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 7 ust. 1, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – po rozpatrzeniu odwołania "A" sp. z o.o., z siedzibą we W., od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. (nr [...]) odmawiającej przyznania spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy powołał się na unormowania zawarte w:

• art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267);

• art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.);

• art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.).

Organy ustaliły, że "A" sp. z o.o. (reprezentowana przez T. G.) wystąpiła w dniu [...] maja 2012 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o przyznanie płatności na rok 2012.

W sekcji VII wniosku (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała osiem działek ewidencyjnych, natomiast w sekcji VIII (Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) siedem działek rolnych o łącznej powierzchni 131,04 ha do jednolitej płatności obszarowej.

W załączniku do wniosku strona wyjaśniła, że "A" sp. z o.o. (z siedzibą we W., ul. [...]) przejęła w wyłączne posiadanie gospodarstwo rolne od "B" sp. z o.o. (z siedzibą we W., ul. [...]) o pow. 131,04 ha. "A" sp. z o.o. zadeklarowała wolę wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie płatności do gruntów przejętych w posiadanie za rok 2012, za rok 2011 i za wszystkie poprzednie lata (dotyczy to także postępowań, które mogą być wszczęte, wznowione lub podjęte w przyszłości). "A" sp. z o.o. zadeklarowała kontynuowanie na przejętych gruntach wszelkich zobowiązań zadeklarowanych w poprzednich latach przez poprzednich posiadaczy tychże gruntów.

"A" sp. z o.o. – kierując się ostrożnością procesową – zgłosiła rozpoczęcie programu od początku w roku 2012 i jego kontynuowanie przez następne pięć lat, gdyby decyzja odmowna dla "B" sp. z o.o. stała się ostateczna.

"A" sp. z o.o. przedstawiła również umowę przekazania posiadania gruntów rolnych z dnia [...] maja 2012 r., z której wynika, że "B" sp. z o.o. (reprezentowana przez Prezesa Zarządu T. G.) przekazała podmiotowi "A" sp. z o.o. (reprezentowanemu przez Prezesa Zarządu K. G.) gospodarstwo rolne o łącznej pow. 131,04 ha, położone w Województwie D. i L.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zauważył, że powodem nieprzyznania sp. z o.o. "A" jest stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej, na co wskazuje utworzenie czterech podmiotów (w formie czterech spółek kapitałowych prawa handlowego), których jedynym celem jest pobieranie pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem zastosowania przez organ pierwszej instancji przepisów prawa powszechnie obowiązującego, stwierdził że zaskarżona przez spółkę decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W., odmawiająca przyznania stronie płatności bezpośredniej, została wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a więc zasługuje na utrzymanie w obrocie prawnym.

Zdaniem organu drugiej instancji, mimo że przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie podmiotu "A" sp. z o.o., to dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej i prawnej, konieczne jest przedstawienie "A" sp. z o.o. w powiązaniu z trzema innymi podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatność bezpośrednią, tj. "C" sp. z o.o., "D" sp. z o.o., "E" sp. z o.o.

Organ odwoławczy zauważył, że "A" sp. z o.o. zadeklarowała w 2012 r. zadeklarowała do płatności bezpośredniej 131,04 ha gruntów, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: [...], [...] (obręb Z., powiat s.-d.), nr [...], [...], [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.), nr [...] (obręb Ś. P., powiat s.-d.), nr [...] (obręb B., powiat o.).

"C" sp. z o.o. zgłosiła w roku 2012 do płatności bezpośredniej grunty rolne o powierzchni 95,04 ha, położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb S., powiat s.-d.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.).

"E" sp. z o.o. zadeklarowała w roku 2012 do płatności obszarowej 30,32 ha gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] (obręb T., powiat s.-d.), nr [...] (obręb Ł., powiat s.-d.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.), nr [...] (obręb T., powiat m.), nr [...],[...],[...] (obręb G., powiat s.-d.).

"C" sp. z o.o. wykazała we wniosku pomocowym na 2012 r. do płatności obszarowej areał 67,23 ha gruntów rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] (obręb R., powiat s.-d.), nr [...],[...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.), nr [...] (obręb T., powiat m.), nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (obręb S., powiat o.), nr [...] (obręb S. O., powiat o.), nr [...],[...] (obręb B., powiat o.), nr [...] (obręb M., powiat o.), nr [...],[...] (obręb B., powiat n.), nr [...],[...],[...],[...] (obręb B., powiat n.), nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (obręb L. K., powiat n.), nr [...] (obręb M., powiat n.), nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (obręb P., powiat n.).

Z informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W., w G. W. i w O. oraz danych znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków wynika, że wśród wymienionych nieruchomości rolnych, deklarowanych do płatności obszarowej przez cztery podmioty, działki ewidencyjne o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], stanowią własność B. G., T. G., K. G., czy też są objęte są ustawową majątkową wspólnością małżeńską B. i T. G.

Pozostałe działki ewidencyjne objęte wnioskami spółek były dzierżawione przez T. G. i B. G.

Z przedstawionych danych wynika, że zdecydowana większość deklarowanych przez wspomniane spółki z o.o. (które zostały utworzone przez T. G. i pozostają w jego zarządzie) działek ewidencyjnych do płatności bezpośredniej na rok 2012 była własności Państwa G.

Z informacji znajdujących się w posiadaniu organu (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli – ZSZiK) wynika, że działki ewidencyjne deklarowane do płatności bezpośredniej w roku 2012 przez spółki z o.o. – "A", "E", "C" i "D" – były w ubiegłych latach wykazywane we wnioskach pomocowych przez T. G., B. G. oraz członków najbliżej rodziny (w tym przez zstępnych, tj. K. G. i J. G.).

Niemniej istotnym faktem jest również to, że każda ze spółek deklarowała do płatności tereny rozproszone, położone na terenie trzech województw (różnych powiatów, gmin i niejednokrotnie położone w znacznej odległości od siebie), jak również grunty położone w bezpośrednim sąsiedztwie, mimo braku jakichkolwiek naturalnych granic.

Taka deklaracja gruntów we wniosku pomocowym, mimo jego formalnej poprawności, budzi zastrzeżenia organu, co do faktu rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Brak jest również racjonalnych podstaw do prowadzenia działalności rolniczej na tak zadeklarowanych gruntach, gdyż nie występują żadne naturalne granice uzasadniające taki podział gruntów.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, według którego w rozpatrywanej sprawie doszło do sztucznego stwarzania warunków w celu uzyskania korzyści finansowej sprzecznej z celami wsparcia płatności bezpośredniej.

Analiza akt sprawy dowodzi, że pomiędzy utworzonymi przez T. G. podmiotami w postaci spółek z o.o. – "A", "C", "D", "E" – istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, funkcjonalne i przedmiotowe, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że podmioty te zostały utworzone jedynie w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR.

Dyrektor OR ARiMR we W. poddał analizie wydruki odpisów z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wszystkich czterech spółek kapitałowych. Z danych zawartych w KRS wynika, że we wszystkich spółkach prezesem zarządu, czy też członkiem tegoż zarządu jest lub był T. G.

W przypadku "D" sp. z o.o. członkiem jej zarządu był T. G., z kolei prezesem zarządu jest K. G., zstępna T. G. Analogiczna sytuacja jest w przypadku podmiotów "E" sp. z o.o. oraz "A" sp. z o.o. W przypadku zaś spółki "C" sp. z o.o., to T. G. pełni funkcję prezesa zarządu.

Okoliczności te pozwalają zdaniem organu odwoławczego uznać, że pomiędzy czterema spółkami występują powiązania osobowe między najbliższymi członkami rodziny G. T. G. występuje w niektórych spółkach jako członek zarządu, w innych zaś jako prezes zarządu, przy czym członkiem takiej spółki jest już inna osoba należąca do kręgu jego krewnych. Istotne jest również i to, że siedziba wszystkich czterech spółek mieści się pod tym samym adresem, tj. przy ul. [...] we W. Ten sam jest również przedmiot działalności tych spółek, albowiem dotyczy pozostałych upraw rolnych innych niż wieloletnie, upraw drzew i krzewów owocowych ziarnkowych i pestkowych.

Żadna ze spółek nie zatrudniała etatowych pracowników. Ponadto spółki te nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej, co wynika m.in. z oświadczenia T. G., że są to spółki "niepodatkowe".

W trakcie prowadzonego przed organem pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego na okoliczność wyjaśnienia wątpliwości w kwestii wystąpienia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych dopłat finansowych, osoby reprezentujące spółkę nie przedstawiły żadnych wiarygodnych dowodów świadczących o tym, że podejrzenia organu pozbawione są jakichkolwiek podstaw faktycznych. Nie przedstawiono również dowodów świadczących o rzeczywistym prowadzeniu działalności rolniczej (gospodarczej) przez spółkę.

Złożona w trakcie postępowania umowa przekazania gruntów rolnych z dnia [...] lutego 2013 r. pomiędzy "A" sp. z o.o. (reprezentowaną przez K. G., a B. G. potwierdza jedynie ustalenia organu, że wszelkie przesunięcia (przekazania) gruntów odbywają się w otoczeniu najbliżej rodziny.

Fakt skierowania wezwania do złożenia wyjaśnień z dnia [...] stycznia 2013 r. spowodował jedynie próbę dokonania zmiany podmiotowej w zakresie gruntów, które wcześniej wykazywała we wniosku spółka "A". B. G., po złożeniu takiej umowy, wystąpiła jednocześnie z wnioskiem pomocowym domagając się przyznania wszelkiej pomocy finansowej, o jakie ubiegała się wcześniej wymieniona spółka.

Jednakże w oświadczeniu z dnia [...] marca 2013 r., złożonym przez pełnomocnika B. G., tj. T. G., B. G. stwierdziła, że nie domaga się płatności JPO i ONW do przejętych gruntów, informuje jedynie o przejęciu gruntów i ich utrzymywaniu w dobrej kulturze rolnej. Również oświadczenia składane przez K. G. nie dają jakiejkolwiek podstawy do przyjęcia faktycznego prowadzenia działalności rolniczej przez spółkę.

Stwierdzenie w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2012 r., że grunty należące do spółki były użytkowane przez miejscowych rolników na podstawie ustnych umów, nie stanowi dostatecznego dowodu, że grunty były użytkowane rolniczo przez spółkę i że spółka rzeczywiście prowadziła działalność gospodarczą zgodnie z danymi zawartymi w KRS.

Brak wiarygodności i mocy dowodowej należy również przypisać przedsądowemu wezwaniu do zapłaty za zaległy czynsz dzierżawny. Wezwanie to, co nie bez znaczenia, dokonywane jest pomiędzy najbliższymi członkami rodziny, gdyż B. G. jest wstępną K. G. Poza tym brak jest określenia w wezwaniu żądanej kwoty, co stanowi jeden z niezbędnych jego elementów. Brak jest również logicznego uzasadnienia, że takowe wezwanie dokonywane jest między członkami najbliżej rodziny. Ponadto wskazany w tym wezwaniu numer rachunku bankowego jest numerem rachunku bankowego podanego uprzednio przez T. G.

Organ odwoławczy podkreślił, że T. G. w żaden sposób nie odniósł się do stawianego przez organ zarzutu sztucznego tworzenia warunków i nie przedstawił w tym zakresie żadnych argumentów, kwestionując jedynie uprawnienie organu do prowadzenia postępowania w takim zakresie.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR we W. zasadniczymi okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi przyjętą przez organ sztuczność i pozorność stworzonych przez spółkę "A" sp. z o.o. warunków do otrzymania płatności bezpośredniej są przede wszystkim:

- brak posiadania czy też własności sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej,

- brak umów potwierdzających wynajem, czy też użyczenie tegoż sprzętu rolniczego,

- brak pracowników, którzy wykonywaliby prace na gruntach wykazanych we wniosku pomocowym,

- brak ewentualnych umów dotyczących pracowników najemnych,

- brak faktur, które potwierdzałby zakup czy też sprzedaż produktów pozwalających na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej,

- ścisłe powiązania rodzinne we wszystkich spółkach, pomimo tego, że zdecydowana większość gruntów stanowi własność Państwa G.

Strona okoliczności tych w żaden sposób nie wykazała, nie przedstawiła wiarygodnych dowodów. Wszelkie odpowiedzi na wezwanie organu były jedynie polemiką, co do zasadności i prawidłowości wystosowanego przez organ wezwania.

Zasadnicze wątpliwości organu wzbudził tymczasem fakt, że zadeklarowane do płatności grunty rolne położone są w gospodarstwie rozproszonym. Część tych gruntów leży w powiecie oławskim (woj. d.), część w powiecie s.-d., a pozostała część w powiecie m. (woj. l.). Z uwagi na tak duże rozproszenie gruntów, brak pracowników oraz sprzętu, jest wątpliwe, czy spółka była w stanie wykonywać faktyczne zabiegi agrotechniczne na wszystkich zgłoszonych działkach na dzień [...] maja 2012 r.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR we W. w tej sprawie doszło do sztucznego podziału jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy cztery podmioty – spółki kapitałowe prawa handlowego, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności bezpośredniej.

Organ odwoławczy wskazał na art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, według którego gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Tymczasem akta sprawy potwierdzają, że "A" sp. z o.o. powołuje się na grunty, które nie stanowią wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, na którym spółka ta prowadziłaby faktycznie działalność rolniczą. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że jedynym celem utworzenia spółki kapitałowej prawa handlowego "A" sp. z o.o. było pobieranie dopłat bezpośrednich.

"A" sp. z o.o. – mimo że formalnie stanowi odrębny podmiot – jest jednak faktycznie ściśle powiązana z pozostałymi spółkami, które również są zarządzane przez T. G. oraz przez jego bliskich krewnych (będących właścicielami zdecydowanej większości gruntów rolnych). Postępowanie wyjaśniające wykazało, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Takie działanie jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.

W ocenie organu odwoławczego, późniejsze złożenie przez B. G. umowy dzierżawy i oświadczenia z dnia [...] marca 2013 r. o niedomaganiu się płatności JPO i ONW do przejętych gruntów jest jedynie próbą dostosowania prawnego wzajemnych relacji między innymi podmiotami ubiegającymi się o płatność.

Istnienie swobody układania określonych stosunków gospodarczych nie zwalnia organów administracji publicznej z obowiązku badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny, a w razie ustalenia takiego faktu, organ powinien odmówić przyznania dofinansowania.

Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących braku kompetencji organ pierwszej instancji w zakresie prowadzonego postępowania, które dotyczyło spółki "A" sp. z o.o., organ odwoławczy uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Do badania powiązań gospodarczych spółek organy płatnicze są zobowiązane na mocy przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej finansowane są z budżetu UE, w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2988/95. Środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2012 r., V SAlWa 1732/11, orzeczenie prawomocne, publ. orzeczenia, nsa.gov.pl).

Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż w sprawie nie doszło do żadnego wyłudzenia od Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych OT we W. danych osobowych.

Wbrew twierdzeniom T. G., stworzenie sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej nie dotyczy wyłączenie płatności ONW i płatności rolnośrodwiskowych. Również w sprawach przyznania dopłat bezpośrednich może wystąpić (jak w rozpatrywanym przypadku) sytuacja związana ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej.

W podsumowaniu uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że utworzone przez Państwa G. cztery spółki kapitałowe prawa handlowego (sp. z o.o.) nie przesądzają, że faktycznie prowadzą odrębne gospodarstwa i są posiadaczami zgłoszonych do płatności gruntów. Utworzenie spółek jest w ocenie organu jedynie wewnętrznym (sztucznym) podziałem gospodarstwa rolnego należącego w istocie do małżonków B. i T. G. Utworzone spółki są ze sobą powiązane nie tylko osobowo, ale również przedmiotowo, a deklarowana przez nie działalność dotyczy niejednokrotnie sąsiadujących ze sobą gruntów, mimo braku jakichkolwiek naturalnych granic między tymi gruntami. Nierzadko też grunty deklarowane przez spółki położone są w dużej od siebie odległości.

Istotne jest również to, że działania spółek nie są odrębne i niezależne od siebie. Wręcz przeciwnie, wzajemne powiązania rodzinne i własnościowe dają podstawy do twierdzenia, że taki podmiot, jak "A" sp. z o.o., został utworzony jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności, a więc uzyskania korzyści sprzecznych z założeniami systemu pomocowego.

Zorganizowanie czterech spółek kapitałowych przez udziałowców należących do najbliżej rodziny jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych i wspólnotowych, jednakże ustalony przez organ pierwszej instancji związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala przyjąć, że nastąpiło sztuczne stworzenie warunków wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowej.

Zasadnie więc Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. uznał, że takie działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., według którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu "A" sp. z o.o. – reprezentowana przez T. G. – wniosła o:

1) uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W.;

2) stwierdzenie przez Sąd, że postanowienie o nałożeniu na spółkę obowiązku ujawnienia poufnych informacji, nazwane "wezwaniem", nie wywołało żadnych skutków prawnych;

3) zasądzenie zwrotu kosztów sądowych.

W skardze sformułowano następujące zarzuty:

l. Organ błędnie wskazał na przedmiot postępowania jako "przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego", gdy w istocie spółka wystąpiła o przyznanie jej wyłącznie jednolitej płatności obszarowej (JPO). Jest to istotna różnica, bowiem w zakresie płatności JPO w ogóle nie ma możliwość sztucznego podziału gospodarstwa w celu uzyskania zawyżonych płatności, niezgodnych z celami programu JPO, ponieważ w zakresie płatności JPO nie istnieje modulacja, limity powierzchni, degresje płatności, ani żadne inne zasady ograniczające płatności.

Fakt, że spółka nie wnioskowała o przyznanie jej płatności uzupełniających (UPO), w zakresie których stosowana jest modulacja płatności, wyklucza zastosowanie w tej sprawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 oraz art. 4 ust. 8. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Gdyby nawet B. G. podzieliła swoje gospodarstwo "sztucznie" (co oczywiście nie wystąpiło), nie prowadziłoby to do przyznania wyższych płatności JPO do tych samych gruntów rolnych.

2. Ponieważ w postępowaniu dotyczącym płatności JPO nie mają zastosowania art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, ani art. 4 ust. 8. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, organ usiłował sztucznie stworzyć warunki dla odmowy przyznania płatności, sztucznie łącząc akta trzech odrębnych postępowań w przedmiocie płatności z trzech różnych systemów wsparcia, aby poprzez wykazanie podejrzenia sztucznego stworzenia warunków do uzyskania wyższych płatności w systemie wsparcia dla gospodarstw ONW (gdzie jest stosowana degresja płatności) uzyskać pretekst do wydania decyzji odmownych w zakresie wszystkich trzech systemów wsparcia JPO, ONW i rolnośrodowiskowych. Z tego tylko powodu organy skierowały do spółki jedno wezwanie we wszystkich trzech odrębnych postępowaniach i zignorowały wniosek spółki o poprawne utworzenie (wydzielenie) akt sprawy płatności JPO.

3. Organ błędnie ustalił, jakoby istniało jakieś gospodarstwo "rodziny małżeństwa Pani B. i T. G.". Z akt sprawy wynika jedynie, że poszczególni członkowie tej rodziny są odrębnymi właścicielami różnych gruntów rolnych i od 2005 r. prowadzili oni odrębne gospodarstwa rolne na gruntach należących do ich odrębnych majątków (majątków osobistych). Jedno wspólne gospodarstwo rolne oparte na tych gruntach, które jakoby miało być podzielone "sztucznie" w 2012.r., jest niekonstytucyjnym wymysłem organu nie popartym dowodami w aktach sprawy.

4. Decyzją z [...] października 2010 r. Dyrektor DOR ARiMR wyłączył B. G. i grunty z jej majątku osobistego z europejskiego systemu płatności w rolnictwie, decyzją o usunięciu gospodarstwa B. G. z krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jak wykazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 40/12, organ formalnie zlikwidował gospodarstwo rolne B. G. z naruszeniem Konstytucji. Oznacza to w istocie, że organ w sposób sztuczny zlikwidował gospodarstwo B. G., sztucznie pozbawiając ją możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego na gruntach będących jej majątkiem osobistym, na równych prawach z innymi rolnikami, gdy miała ona ustaloną rozdzielność majątkową w małżeństwie. Nie ma nic sztucznego w fakcie, że po utracie możliwości pozyskiwania płatności do swoich gruntów rolnych B. G. zrezygnowała z samodzielnego prowadzenia gospodarstwa i wydzierżawiła swe grunty innym podmiotom.

10. B. G. jest wyłącznym właścicielem gruntów rolnych w ramach jej majątku osobistego. W zakresie kilku działek B. G. jest współwłaścicielem z T. G. na zasadzie współwłasności zwykłej – własności 50% udziałów po ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Decyzja o wykreśleniu B. G. z ewidencji producentów i wydane na jej podstawie decyzje o odmowie przyznania skarżącej płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych za lata 2008-2011 zmusiły ją do wydzierżawienia jej gruntów innym podmiotom, dla uzyskania jakichkolwiek przychodów z tych nieruchomości na spłatę kredytów zaciągniętych na zakup tych gruntów. System płatności sprawił bowiem, że uprawa łąk będących jej własnością bez dopłat byłaby działalnością na granicy opłacalności.

5. Wydając decyzję z [...] października 2010 r. Dyrektor DOR ARiMR błędnie, z naruszeniem Konstytucji, ustalił że grunty z majątku osobistego B. G. miały być przymusowo, z woli organu, w posiadaniu jej męża i to jej mąż, jako "faktyczny posiadacz" tych gruntów miał być uprawniony do dysponowania tymi gruntami, w tym do uzyskiwania płatności do tych gruntów. Jak wykazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 40/12, organ przyjął takie stanowisko z naruszeniem Konstytucji. Zgodnie z oceną prawną Trybunału Konstytucyjnego B. G. miała prawo posiadać odrębne gospodarstwo.

6. Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. (znak sprawy [...]) Dyrektor DOR ARiMR we W. rozstrzygnął o odmowie wpisania T. G. i jego gospodarstwa rolnego do ewidencji producentów i ewidencji gospodarstw rolnych. Według wyroku TK, organ rozstrzygnął o tym z naruszeniem Konstytucji. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że T. G. sztucznie podzielił swoje gospodarstwo, skoro na mocy decyzji Dyrektora DOR ARiMR takiego gospodarstwa formalnie on nie posiada.

7. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2013 r. (P 40/12) oznacza, że organ naruszył wynikające z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, oraz naruszył art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji:

a) poprzez bezpodstawne rozstrzygnięcie decyzją z [...] października 2010.r. o wykreśleniu B. G. z ewidencji producentów, a tym samym uniemożliwienie B. G. samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego na równych, z innymi rolnikami, warunkach ekonomicznych, na gruntach będących przedmiotem jej majątku osobistego,

b) poprzez odmowę ponownego wpisania do ewidencji producentów T. G., a tym samym uniemożliwienie mu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego na równych z innymi rolnikami warunkach ekonomicznych, na gruntach będących przedmiotem majątku osobistego T. G.

c) poprzez przyjęcie założenia, że grunty będące składnikiem majątku osobistego B. G. oraz grunty będące składnikiem majątku osobistego T. G. przymusowo musiały tworzyć jedno połączone gospodarstwo rolne.

8. Przywołane przez organ przepisy prawa wspólnotowego – art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 oraz art. 4 ust. 8. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/201 – zostały ewidentnie naruszone:

a) Celem systemu płatności JPO jest równe wsparcie wszystkich rolników w równej wysokości do każdego uprawianego hektara gruntów rolnych. Bezsprzecznie w tym zakresie cele prawa wspólnotowego nie zostały naruszone poprzez wnioskowanie o płatności JPO przez kilka podmiotów.

b) Celem prawa wspólnotowego, w tym art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącego równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymania płatności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, jest równe traktowanie rolników wpisanych do ewidencji producentów. Bezsprzecznie spółka została legalnie założona aktem notarialnym, legalnie wpisana do KRS przez Sąd Rejestrowy i spółka poprawnie została wpisana do ewidencji producentów rolnych przez Kierownika BP ARiMR.

c) Spółka została utworzona i działa zgodnie z polskim prawem, nie ma w jej działaniu niczego "sztucznego", ani "pozornego", a dowodem na tę okoliczność jest fakt, że organ nie podjął żadnych działań w celu wykreślenia spółki z KRS lub z ewidencji producentów.

d) Wskazane przepisy mówią o "sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania płatności", natomiast Kierownik BP w wezwaniu powoływał się na inną okoliczność – "stworzenie sztucznych warunków", gdy żaden przepis prawa wspólnotowego, ani krajowego takiego pojęcia nie wprowadził. Można by to było uznać za pomyłkę pisarską, gdyby organ sprostował ją postanowieniem w trybie art. 113 § 1 w powiązaniu z art. 126 k.p.a. Brak takiego sprostowania powoduje, że przedmiotowe wezwanie nie wywołało żadnych skutków prawnych. Gdy bowiem w wezwaniu organ nakłada na stronę konkretny obowiązek, choćby obowiązek złożenia wyjaśnień, to takie wezwanie jest w istocie postanowieniem. Wadliwe postanowienie, wadliwie przywołujące treść nieistniejącego przepisu prawa, nie powoduje skutków prawnych.

e) W zaskarżonej decyzji organ znów konsekwentnie pisze o "sztucznych warunkach", co dowodzi, że w toku postępowania organy obu instancji rażąco naruszyły art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., kierując do spółki wezwanie z błędnym pouczeniem, a skutkami swych błędów obciążając skarżącą.

f) Przywołane przepisy wskazują, że należy je stosować jako uregulowania ogólne, nie naruszając przepisów szczegółowych. Bezsprzecznie spółka wypełniła wszystkie wymogi uzyskania płatności wskazane w przepisach szczegółowych. W tej sytuacji rażącym naruszeniem prawa jest odmowa płatności oparta na przepisie ogólnym art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, orzeczona z naruszeniem przepisów szczegółowych. Dla wykazania, że konkretny podmiot sztucznie stworzył warunki do uzyskania płatności organ musiałby wykazać, że jakiś wymóg wskazany w przepisach szczegółowych został zrealizowany sztucznie, czyli pozornie, czyli z naruszeniem przepisów szczegółowych. Nic takiego organ nie wykazał – wszystkie poszczególne wymogi wskazane w przepisach szczegółowych spółka spełniła.

g) Przywołane przepisy stanowią, że "nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności" – organ błędnie utożsamia spółkę z B. G., gdy B. G. nie brała żadnego udziału w tworzeniu spółki, ani w zarządzaniu tą spółką.

h) Organ milcząco przyznaje, że spółkom należały się łącznie takie same płatności, jakie uzyskałaby B. G. lub T. G., gdyby utworzyli oni jedno gospodarstwo z gruntów posiadanych w 2012 r. przez spółki. To dowodzi, że w tej sprawie nie ma kluczowego elementu mogącego wskazywać "na sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia". Nie ma w tej sprawie nawet podejrzenia dążenia spółki do ominięcia systemu modulacji działaniami pozornymi.

9. Organ wskazuje, że członkowie rodziny B. G. założyli cztery spółki z o.o., usiłując w ten sposób udowodnić, że to B. G. sztucznie stworzyła skarżącą spółkę, co jest oczywistym absurdem. Organ usiłuje zanegować oczywisty fakt, że B. G. nie ma żadnych bezpośrednich powiązań ze wskazanymi spółkami, ponieważ nie zakładała żadnej z tych spółek, nie finansowała zakładania żadnej z tych spółek, nigdy nie była udziałowcem, ani członkiem władz żadnej z tych spółek, nie uzyskiwała dywidendy z działania żadnej z tych spółek, nie miała żadnych "powiązań funkcjonalnych" z tymi spółkami.

Organ błędnie identyfikuje B. G. z tymi spółkami, które są dla skarżącej są podmiotami zewnętrznymi. Jeśli więc organ przypisuje władzom tych spółek składanie fałszywych oświadczeń pod odpowiedzialnością karną, co do wypełnienia przez te spółki wymogów do uzyskania płatności w sposób normalny – "nie sztuczny", to takie podejrzenia powinien skierować do Prokuratury, zamiast opierać decyzję na swoich niepotwierdzonych przez sąd pomówieniach.

10. Wezwanie skierowane do spółek nie zawiera wskazania żadnej podstawy prawnej z zakresu prawa materialnego, a jedynie podstawę prawną procesową i błędne odwołanie do treści ogólnego przepisu prawa materialnego. Wyłącznie proceduralne przepisy k.p.a. nie dają organowi uprawnienia do wzywania strony postępowania do składania nieokreślonych bliżej wyjaśnień poza zakresem kompetencji organu tylko dlatego, że przekraczając swe uprawnienia organ postanowił zaspokoić swą ciekawość. Skarżąca twierdzi, że wezwanie może być skierowane przez organ do strony wyłącznie w konkretnym postępowaniu administracyjnym, w zakresie merytorycznym uregulowanym konkretnymi przepisami prawa materialnego zastosowanymi przez organ w danym postępowaniu. Gdy więc organ kieruje do strony wezwanie w konkretnym postępowaniu, to na mocy art. 7, 8 i 9 k.p.a. zobowiązany jest pouczyć stronę, na jakiej konkretnie podstawie z zakresu prawa materialnego organ nałożył na stronę obowiązek wskazany w wezwaniu.

W tej sprawie organ wystosował do spółki łączne wezwanie dotyczące trzech odrębnych postępowań, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów szczegółowych, dla których organ zobowiązany był prowadzić trzy oddzielne akta spraw, przy czym nie podał w wezwaniu żadnej podstawy prawnej merytorycznej. Oczywistym jest, że w takich trzech różnych postępowaniach różne są wymogi stawiane wnioskodawcom i różne są uprawnienia organu do pozyskiwania poufnych danych wnioskodawców w trybie wezwania. Przywołany przez organ art. 50 § 1 k.p.a. nie daje organowi nieograniczonej władzy do kierowania do strony dowolnych wezwań, a więc organ może kierować do strony wezwanie tylko, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych, co powinno być poparte konkretnym przepisem prawa materialnego.

11. Organ mija się z prawdą twierdząc w innym piśmie procesowym, że "warunki dostępu w ramach płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych w kwestii posiadania są zasadniczo tożsame". Oczywistym jest bowiem, że ze względu na "różne warunki dostępu" po przejęciu posiadania gruntów skarżąca wstąpiła do postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowych, a nie mogła wstąpić do postępowań w sprawach płatności bezpośrednich i ONW. Fakt ten również dowodzi, że dla każdego odrębnego postępowania powinny być prowadzone odrębne akta sprawy, w których powinny być przechowywane odrębne wezwania i odrębne wyjaśnienia stron we właściwym dla danego postępowania zakresie.

12. Co do zasady, organ nie ma uprawnienia do pozyskiwania, gromadzenia i przetwarzania poufnych danych osobowych obywateli w zakresie ich praw majątkowych. Takie uprawnienia ma natomiast Prokurator, jeśli więc organ podejrzewa jakąś osobę o złożenie fałszywego oświadczenia o posiadaniu gruntów rolnych, to powinien swe podejrzenia skierować do zbadania przez Prokuratora. Organy Agencji nie mają bowiem uprawnień śledczych, muszą opierać się na oświadczeniach rolników złożonych w trybie art. 75 § 2 k.p.a. i nie mogą same rozstrzygać o popełnieniu przez obywatela przestępstwa z art. 297 kodeksu karnego.

13. Jak słusznie wskazał Minister Rolnictwa w swym piśmie z 26 marca 2013 r.: "należy podkreślić, że w świetle art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, samo stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności nie stanowi podstawy niedokonania płatności na rzecz beneficjentów na podstawie tego przepisu, ale chodzi o takie stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, które ma na celu uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia."

Bezsprzecznie dokonane przez spółki i przez skarżącą legalne przekazania posiadania gruntów stworzyły na dzień wydania decyzji taką sytuację, która wykluczyła nawet podejrzenie dążenia do celu w postaci uzyskania zawyżonych płatności JPO. Bezsprzecznie płatność JPO przysługiwałaby do tych samych gruntów w takiej samej łącznej wysokości spółkom, w jakiej przysługiwałaby innemu podmiotowi, gdyby grunty te zostały zgłoszone do płatności JPO łącznie.

14. W wyroku z 6 września 2012 r. (III SA/Wa 386/12 WSA w Warszawie wskazał: "Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi". W wyroku z 13 kwietnia 2012 r. (V SA/Wa 2536/11) WSA w Warszawie wskazał: "Skoro bowiem skarżący jest wspólnikiem ww. spółki (wraz z ... posiadają udziały w ww. spółce – każde po 50%), a skarżący pełni w niej funkcję prezesa zarządu, to związek pomiędzy skarżącym i spółką jest bezsprzeczny." W wyroku z 14 marca 2012 r. (V SA/Wa 2310/11) WSA w Warszawie wskazał: "Normy prawne przytoczone przez organ administracji na uzasadnienie odmowy przyznania pomocy, jako warunek sine qua non ich zastosowania, wymagają ustalenia, że podział projektu wstał dokonany w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Ustalenie takie oznacza wykazanie przez organ ponad wszelką wątpliwość, że wnioskodawca projektu stara się stworzyć warunki pozwalające na uzyskanie płatności innej, niż w wypadku, gdyby warunków takich nie przedstawił." W wyroku z 11 października 2012 r. (III SAlWr 82/12) WSA we Wrocławiu wskazał: "Odmawiając przyznania pomocy ograniczono się wyłącznie do stwierdzenia, że skoro skarżący podzielił projekt na sztuczne – według organu – części i złożył kilka wniosków zamiast jednego, to dofinansowanie nie może zostać przyznane. Brak jest natomiast wykazania, że w sprawie ziściła się również przesłanka przewidziana w zd. 2 art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., tj. że podział został dokonany w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Tymczasem, w ocenie Sądu, w sprawie nie tylko nie podjęto kroków w celu wyjaśnienia zamiaru uzyskania przez skarżącego takich korzyści, ale takiemu ewentualnemu ustaleniu przeczy fakt, że nawet łączna kwota wszystkich złożonych wniosków o dofinansowanie, nie przekracza kwoty łącznego maksymalnego uzyskania pomocy przez jednego beneficjenta."

Zgłoszenie gruntów do płatności JPO przez cztery spółki nie prowadziło do ominięcia limitów, degresji, ani wzajemnych wykluczeń płatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd nie stwierdził dostatecznych podstaw proceduralnych czy też materialnoprawnych do zakwestionowania legalności podjętego rozstrzygnięcia.

Kontrolując zgodność z prawem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Według tak sformułowanej dyrektywy sąd zobowiązany jest uwzględnić nie tylko kwestie zawarte w uzasadnieniu decyzji oraz podniesione w skardze, ale także inne okoliczności wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy.

Mając na uwadze przywołane unormowanie, należy zauważyć, że – niezależnie od ustaleń organów, dokonanej przez nie oceny stanu faktycznego i przyporządkowania go właściwej normie prawnej, a także bez względu na zarzuty i wnioski ujęte w skardze –organy rolne nie mogły w tej sprawie zadośćuczynić wnioskowi spółki kapitałowej "A" sp. z o.o., ponieważ ta osoba prawna nie nabyła skutecznie posiadania gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o płatności na rok 2012.

Przy rozpoznawaniu tej okoliczności trzeba mieć na uwadze przede wszystkim trzy czynności (umowę o przekazaniu gruntów, wniosek spółki o płatności oraz powstanie tej spółki jako osoby prawnej) i terminy ich dokonania, wszak to one mają decydujący wpływ na wynik sprawy.

Pierwszą z tych czynności jest "umowa przekazania posiadania gruntów rolnych" zawarta w dniu [...] maja 2012 r. (karta 3 akt administracyjnych), z której wynika, że stroną przekazującą była "B" sp. z o.o., przejmującą zaś "A" sp. z o.o. W umowie tej jednoznacznie postanowiono, że "z dniem dzisiejszym [tj. [...] maja 2012 r. – uwaga Sądu] "A" Spółka z o.o. przejmuje w posiadanie od "B" Spółka z o.o. jej gospodarstwo rolne o powierzchni 131,04 ha, to jest działki rolne wskazane w załączniku do tej umowy, będącym integralną częścią tej umowy". Dalej napisano: ""A" Spółka z o.o. oświadcza, iż zobowiązuje się do kontynuowania programu ONW i programu rolno środowiskowego realizowanego w tym gospodarstwie przez "B" Spółka z o.o., i deklaruje w tym zakresie podjęcie wszelkich zobowiązań wobec ARiMR istniejących na dzień przejęcia gospodarstwa w posiadanie [tj. [...] maja 2012 r. – uwaga Sądu], oraz deklaruje wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce "B" Spółka z o.o." Dokument ten, podpisany przez T. G. – Prezesa Zarządu "B" sp. z o.o. i K. G. – Prezesa Zarządu "A" sp. z o.o., wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] maja 2012 r., co odzwierciedla prezentata na tym dokumencie.

W dniu [...] maja 2012 r. "A" sp. z o.o. złożyła w Biurze Powiatowym ARMR we W. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 (karta 1 akt administracyjnych), zakreślając na formularzu kwadraty dotyczące: 1) "jednolitej płatności obszarowej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, uzupełniającej płatności podstawowej"; 2) "pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW)"; 3) "płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013)".

W pozycji III formularza (Podmiot), punkt 02. Nazwisko/Nazwa pełna – napisano w jednoznacznie: "A" SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNŚCIĄ, a w punkcie 03. Pierwsze imię/Nazwa skrócona – "A" sp. z o.o.

Działki ujęte w formularzu (VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) pokrywały się z działkami figurującymi w załączniku do umowy z dnia [...] maja 2012 r. (odwrotna strona karty 3 akt administracyjnych), wskazana zaś we wniosku łączna powierzchnia zgłoszonych do jednolitej płatności obszarowej działek (131,04 ha) odpowiadała powierzchni określonej w umowie z dnia [...] maja 2012 r.

"A" sp. z o.o. (reprezentowana przez Prezesa Zarządu K. G. oraz Członka Zarządu T. G. – podpisy pod tekstem pisma) w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. (złożonym tego samego w Biurze Powiatowym ARiMR we W. (karta 2 akt administracyjnych) raz jeszcze oświadczyła, że "w dniu dzisiejszym przejęła w wyłączne posiadanie gospodarstwo rolne "B" Spółka z o.o. W związku z powyższym "A" Spółka z o.o. deklaruje wolę wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie płatności do gruntów przejętego w posiadanie gospodarstwa za 2012 r., za 2011 r. i za wszystkie poprzednie lata. Dotyczy to także postępowań, które mogą być wszczęte, wznowione bądź podjęte w przyszłości."

Jeśli zaś chodzi o strony "umowy przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia [...] maja 2012 r., to należy zauważyć, że podmiot przekazujący, tj. "B" sp. z o.o., został zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] października 2010 r. (stan na dzień [...] marca 2014 r., Nr KRS [...], identyfikator wydruku: [...]), podmiot przejmujący zaś, tj. "A" sp. z o.o., uzyskał osobowość prawną i związaną z tym zdolność prawną w dniu [...] maja 2012 r. (data rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, Nr KRS [...], identyfikator wydruku: [...]).

Zestawienie terminu zawarcia umowy ([...] maja 2012 r.) i złożenia wniosku o płatności ([...] maja 2012 r.) z terminem uzyskania przez "A" sp. z o.o. osobowości prawnej ([...] maja 2012 r.) wskazuje niedwuznacznie, że przejmującym posiadanie gruntów rolnych od "B" sp. z o.o., a następnie występującym o płatności na rok 2012, okazał się podmiot nieistniejący w zbiorze spółek kapitałowych z ograniczoną odpowiedzialnością.

Wpis spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do rejestru przedsiębiorców ma bowiem charakter konstytutywny (art. 163 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych), co oznacza, że właściwa spółka z o.o. powstaje dopiero z dniem wpisu, z tym też terminem uzyskuje osobowość prawną, czyniącą z niej podmiot mający zdolność prawną, umożliwiającą bycie podmiotem prawa i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych i publicznoprawnych.

W sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie zarówno działania K. G. (prezesa zarządu nieistniejącej osoby prawnej), jak i T. G. (członka zarządu nieistniejącej osoby prawnej), podjęte przed terminem rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie mogły wywołać skutków prawnych wobec nieistniejącej jeszcze osoby prawnej, a więc także przejęcia od "B" sp. z o.o. gruntów rolnych o pow. 131,04 ha i objęcia tych nieruchomości wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. o płatności na rok 2012.

Jeżeli bowiem – tak, jak w rozpoznawanym przypadku – osoba prawna jest non existens, przeto umowa zawarta w imieniu osoby prawnej nieistniejącej staje się czynnością prawną nieistniejącą (contractus non existens) (zob. E. Gniewek [w:] E. Gniewek, P. Machnikowski (red.) Kodeks cywilny. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, wydanie piąte, Warszawa 2013, s. 97, akapit 1 do art. 39 Kodeksu cywilnego).

W rezultacie wadliwej czynności prawnej nie doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 2009, nr 316 poz. 65 ze zm.).

Według art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1122/2009 – do którego odsyła art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji z tytułu przedmiotowych jednostek produkcyjnych. Z unormowania tego niedwuznacznie wynika, że "przekazanie gospodarstwa" możliwe jest jedynie w drodze ważnej i skutecznej umowy. Tymczasem "umowa przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia [...] maja 2012 r., jako czynność prawna wadliwa, nie mogła wywołać zamierzonego przez strony skutku w postaci "przekazania gospodarstwa" stronie skarżącej. Tym samym "A" sp. z o.o. nie mogła się legitymować przewidzianym przez prawodawcę tytułem prawnym do posiadania gospodarstwa w dniu [...] maja 2012 r. (rok złożenia wniosku), co wykluczało przyznanie temu podmiotowi jednolitej płatności obszarowej na ten rok (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

Wskazana okoliczność, jako wywołująca najdalej idący skutek prawny (niemożność zadośćuczynienia wnioskowi strony skarżącej), powoduje bezprzedmiotowość rozważań w zakresie prawidłowości powoływania się na klauzule obchodzenia prawa [art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L z 1995 r. Nr 312, poz. 1 ze zm.): działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści; art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L z 2009 r. Nr 30, poz.16): nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia; art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z 2011 r. Nr 25, poz. 8): nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia].

Na wynik rozpoznawanej sprawy nie miały również wpływu wywody spółki z o.o. "A" w kwestiach majątku wspólnego małżonków B. i T. G. oraz ich majątków osobistych, zniesienia małżeńskiej wspólności majątkowej a także powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. (P 40/11), dotyczący dopuszczalności nadania numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków w sytuacji istnienia między nimi rozdzielności majątkowej i posiadania odrębnych gospodarstw rolnych.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji wyroku.