Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 69/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 183 § 2, art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 75 ust. 3, art. 73art. 76 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz del. WSA Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 505/08 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od J. H. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w trybie uproszczonym, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 505/08 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Pile z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał na następujący stan faktyczny. Otóż Wojskowy Komendant Uzupełnień w Pile decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], odmówił sierż. J. H. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie podał, że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku podoficera ewidencyjnego – sekcja mobilizacyjna i administracji rezerw w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w Pile. Następnie mocą rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 5 września 2002 r. nr PF-179 w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w Wojskowych Komendach Uzupełnień, z dniem 1 listopada 2003 r. jego macierzysta jednostka wojskowa ulegała przeformowaniu w tej sytuacji zajmowane przez niego stanowisko służbowe uległo likwidacji. Ponieważ wymieniony podoficer zawodowy odmówił przyjęcia proponowanego mu niższego stanowiska służbowego starszego kierowcy plutonu transportowego, stąd też Dowódca Pomorskiego Okręgu decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], wypowiedział mu stosunek zawodowej służby wojskowej. Z kolei Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], stwierdził nieważność powyższej decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, po czym dla celów ewidencyjno – finansowych przyznano J. H. zwaloryzowane należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej. Natomiast odmawiając przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia zważono, że organy wojskowe zobowiązane były do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie zaś odsetek organ powołał się na treść art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) stanowiący, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne i instytucja zwłoki (art. 476 k.c.), warunkowana jest winą w odróżnieniu od opóźnienia (art. 476 k.c.), której to winy organ sobie nie przypisuje. Ponadto skarżący mimo, iż nie pełnił służby wojskowej, to otrzymywał należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w szczególności dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Reasumując – zdaniem organu – dopiero z chwilą, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, tzn. nie wstecz, lecz po tej dacie.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. konstatując, że pełnił on służbę cały czas i każdego 10 dnia miesiąca w spornym okresie od 1 marca 2003 r. do 30 czerwca 2006 r., winien on otrzymywać uposażenie, zaś wypłacanie uposażeń po 30 czerwca 2006 r. w formie skumulowanej, odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych, tzn. organ pozostawał w zwłoce. Z powyższych względów na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 ze zm.) oraz art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługują mu odsetki od uposażenia, a stanowisko organu budzi poważne wątpliwości także z tego powodu, iż wypłacając powodowi uposażenie za sporny okres po terminie jego wymagalności, miał wiedzę i świadomość konkretnego długu oraz wiedzę o tym, iż wypłaca należności po terminie.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i w uzasadnieniu – powołując się na zawartą w niej argumentację – stwierdził, że skarżący po przywróceniu do służby, odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, zaś najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które pobrał z góry, tzn. roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającą na uznaniu, iż wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, nie powstało po stronie skarżącego przywrócenie stanu poprzedniego, w którym miał on w okresie od dnia 1 marca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2006 r. prawo do wypłaty uposażenia w terminie do 10 dnia każdego miesiąca kalendarzowego, a tym samym, iż wypłacenie uposażeń po dacie 30 czerwca 2006 r. w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych tzn. ze zwłoką. W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, względnie o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji oraz o wydanie wyroku bez przeprowadzenia rozprawy. Natomiast uzasadniając skargę, powołał się na stanowisko judykatury w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Natomiast w piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2008 r. organ wniósł o zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego w sprawach bliźniaczo podobnych ze skarg kasacyjnych Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, a toczących się wcześniej przed sądami pracy i zakończonych wyrokami drugiej instancji – VI Wydziału Sądu Okręgowego w Poznaniu.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie, a następnie po wydaniu przez Sąd Najwyższy w dniu 2 lipca 2008 r. wyroku o sygn. II PK 8/08, postanowieniem z dnia 4 listopada 2008 r. podjęto zawieszone postępowanie i sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, ponieważ organ administracji publicznej nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w powołanym już wyżej wyroku uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i z tego powodu uchylił zaskarżoną i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów art. 81 ust. 1 – 3; art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 141 poz. 892) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu prawnym stwierdzono natomiast, że unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia, wprowadzone zostało do ustawy o uposażeniu żołnierzy art. 9 ust. 3a i art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 50, poz. 500), a od 1 lipca 2004 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892) i zgodnie z treścią art. 1 pkt 4, określa ona zasady otrzymywania uposażenia oraz innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, zaś art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania wszystkich spraw w niej uregulowanych. Z kolei skoro należności pieniężne nie zostały wymienione w art. 8 ust. 2 ustawy (wyłączający spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt 1 – 4), to świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy, należą do drogi administracyjnej i na potwierdzenie powyższego powołał się na orzeczenia Sądu Najwyższego, a w szczególności uchwałę Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07-Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10 oraz na interpretację zaprezentowaną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 3/06 (ONSA/WSA zeszyt 3 z 2006 r. poz. 69) i na wyroki zapadłe przed Sądem Najwyższym w roku 2008 na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa – Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa od wyroków sądów powszechnych (vide: między innymi II PK 8/08 z 2 lipca 2008 r.; II PK 55/08). Ponadto postępowanie w niniejszej sprawie wino się toczyć w oparciu o art. 75 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), skoro w związku z wniesionym pozwem do sądu powszechnego o odsetki, sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Poznaniu postanowieniem Sądu Rejonowego – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu dnia [...] stycznia 2008 r. W dalszej części stwierdzono, że chybiony jest pogląd organu, jakoby odsetki od zaległego uposażenia należy uznawać od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna, bowiem wadliwie przypisuje się cechę kształtującą decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...]. Stosownie natomiast do treści art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne i istotnym w sprawie jest fakt, że na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], skarżącemu wypłacono zwaloryzowane należności z tytułu pełnienia służby wojskowej (rozkaz dzienny nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., gdzie w pkt 3 wymienia się należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej od dnia zwolnienia do dnia ponownego przybycia do służby i w poszczególnych podpunktach określa się wysokość uposażenia, terminy w których ono przypada oraz podaje daty wymagalności). Natomiast w myśl art. 81 ust. 1 ustawy, uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują, a zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu, dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Z kolei art. 81 ust. 3 ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Zatem proste zestawienie powyższego przepisu z art. 75 ust. 3 ustawy pozwala na uznanie, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu, pozostawały w zwłoce. Z tego mianowicie powodu, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wskazuje na ciężką jej wadliwość, obarczającą ją od daty jej wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Ponadto regulacje dotyczące wypłaty uposażenia, dodatków do uposażenia czy wreszcie odsetek zawarte w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowią "lex specialis" i z tego powodu zupełnie zbędnym było odnoszenie przez organy rozstrzygające sprawę do przepisów Kodeksu cywilnego w szczególności do art. 481 czy 476 k.c. i rozważania w kategoriach winy organu, bądź jej braku w zwłoce w wypłacie wynagrodzenia i dodatków do niego.

Od powyższego wyroku w całości, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu wniósł skargę kasacyjną, zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 892) poprzez wadliwe przyjęcie, że sierż. rez. Jackowi Holwegowi przysługują odsetki ustawowe, bowiem organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce,

- art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez wadliwe przyjęcie, że sierż. rez. J. H. przysługuje uposażenie, dodatki i inne należności oznaczone w art. 73 od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi,

2) w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania przez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku.

W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na błędne przyjęcie przez Sąd, że pojęcia cywilnoprawne przy pojęciu winy przy zwłoce są zbędne wobec regulacji lex specialis zawartej w art. 75 ust. 3, choć jednocześnie wyraźnie zaznaczył, że spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, co determinuje rozważenie sprawy również w kontekście pojęć cywilnoprawnych. Powołując się na treść powyższego przepisu skarżący kasacyjnie stwierdził, że instytucja zwłoki, regulowana w art. 476 kodeksu cywilnego, warunkowana jest winą, gdy tymczasem w niniejszej sprawie nie można organowi przypisać winy, bowiem skarżący w spornym okresie nie pełnił zawodowej służby wojskowej, przy czym w tym czasie pobierał należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w tym dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Natomiast po przywróceniu do służby, skarżący odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych należnych świadczeń i w tej sytuacji roszczenie o odsetki nie ma żadnego uzasadnienia. Z kolei w myśl art. 81 ustawy, prawo do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby, zaś w niniejszej sprawie nie miała miejsce kontynuacja pełnienia służby, bowiem w spornym okresie żołnierz nie pełnił służby, a korzystał z praw socjalnych i ubezpieczeniowych dla żołnierzy zwolnionych ze służby. Ponadto – zdaniem skarżącego kasacyjnie – skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego za okres pozostawania w stosunku służbowym i na poparcie niniejszej tezy powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające, aby domagać się uposażenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, było zniweczenie skutków tej decyzji od samego początku, zaś pogląd organu, iż nie pozostawał on w zwłoce, jest nieuprawniony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania, przeto Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Zatem skoro skargę oparto na obu podstawach wskazanych w art. 174 P.p.s.a., przeto w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

Jak już wyżej przytoczono, skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcia tych przepisów, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku. Jednakże zarzut ten jest niewłaściwie sformułowany, a wręcz gołosłowny, jeśli zważy się na treść rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, bowiem może on dotyczyć wyłącznie podstawy wyroku stwierdzającego nieważność zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem w rozpoznawanej sprawie uchylono zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a. Powyższe zatem oznacza, że nie mogło dojść w niniejszej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Natomiast odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem, posiada usprawiedliwione podstawy. Zasadnym bowiem jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. Nr 179, poz. 1750) stanowiący, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność stały się wymagalne. Rację przyznać należy Sądowi, iż bezspornym jest, że decyzja stwierdzająca nieważność ma charakter deklaratoryjny działający wstecz i w konsekwencji eliminuje skutki prawne decyzji wadliwej, jednakże z drugiej strony – czego Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w swoich rozważaniach – tego rodzaju decyzja nie stanowi wyłącznie deklaracji istniejącego wcześniej stanu, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywierającego skutki w obrocie prawnym, a zatem są to elementy konstytutywne decyzji stwierdzającej nieważność. "Moc obowiązująca w czasie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji nie zamyka się wyłącznie w jej skutku wstecznym, lecz także działa on na przyszłość, legitymując do określonych działań organy administracyjne i strony, daje on podstawę prawną domagania się do znoszenia jej skutków przez osoby trzecie. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnie przywrócenia pierwotnego stanu prawnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania" (vide: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 6 Wydanie, Wydawnictwo C. H. Beck, s. 746 – 747, patrz również: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydanie II, Zakamycze, s. 1000 – 1002). Innymi słowy mówiąc, decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności i dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność, ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością oraz domniemanie jej legalności, przy czym nie można stracić z pola widzenia faktu, że nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne, a do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu, który ma niebagatelne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej, wywołała skutek w postaci rozwiązania stosunku służbowego i w konsekwencji został on przeniesiony do rezerwy. Stąd też uzyskał on zupełnie inny status, z którym wiązało się m.in. prawo do emerytury wojskowej i rzeczą oczywistą jest, że w tym czasie nie posiadał on statusu żołnierza zawodowego, bowiem jedno wyklucza drugie. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu żołnierza rezerwy, bowiem – co wykazano wyżej – w tym czasie zaktualizowały się wobec niego zupełnie inne uprawnienia. W konsekwencji nie można było wobec niego świadczyć uprawnień wynikających ze stosunku zawodowej służby wojskowej, a powyższa konstatacja czyni uprawnionym pogląd, że nie istniała zwłoka w wypłacie uposażenia, bowiem nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności. Należy bowiem zauważyć, że decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny jedynie w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej i dopiero stwierdzenie jej nieważności spowodowało ewentualne roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, co jest skutkiem prawnym decyzji stwierdzającej nieważność z jej elementem konstytutywnym. Ponadto nie można stracić z pola widzenia treści art. 76 ust. 1 ustawy, w myśl którego prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej, zaś żołnierz zawodowy pełni tę służbę – według brzmienia art. 19 ustawy – jedynie na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 1, w rezerwie kadrowej lub w dyspozycji.

Jeżeli zatem ewentualne roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku powstało ze skutkiem ex tunc po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej, to brak jest podstaw uzasadniających przyjecie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący nie pełnił zawodowej służby wojskowej, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy i w tej sytuacji Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował jego treść, a w konsekwencji niewłaściwie go zastosował do ustalonego właściwie stanu faktycznego. Reasumując, jeżeli zatem wymagalność uposażenia wypłaconego skarżącemu za okres od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej jest skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej, to obowiązkiem Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie – mając na uwadze poczynione wyżej rozważania – dokonanie ustalenia dokładnej daty wymagalności należności i dopiero wówczas wywiedzenie, czy organ rzeczywiście dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia.

Podobnie rzecz się ma z zarzutem naruszenia art. 81 cytowanej już wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który zasługuje na uwzględnienie i który jest jednocześnie konsekwencją zawartych już wyżej rozważań. Otóż – jak już wcześniej podkreślono – skarżący faktycznie od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w roku 2003 na mocy decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], był żołnierzem rezerwy i korzystał z prawa do emerytury wojskowej. Skoro zaś – jak słusznie wywiedziono w skardze kasacyjnej – prawo do uposażenia jest ściśle powiązane z pełnieniem służby wojskowej na stanowiskach wykazanych już przy rozważaniach na temat zarzutu naruszenia art. 75 ust. 3 ustawy, to w sprawie nie mógł mieć zastosowania zaskarżony przepis. Konsekwentnie bowiem rzecz ujmując, żołnierz zawodowy pobierający świadczenia emerytalne, a więc były żołnierz zawodowy, nie należy do kręgu żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową i nie mają do niego zastosowania uregulowania dotyczące terminów wypłaty należności (art. 81 ust. 3 ustawy), o których mowa w art. 73 ustawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok narusza prawo, a w konsekwencji skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, to na mocy art. 185 § 1, a w sprawie kosztów na podstawie art. 209 w zw. z art. 200, art. 203 pkt 2. art. 205 § 2 i 3 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt lit.a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.