Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3316/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33,34,35,35a,83 ust. 1 i 3, 86 ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 410/17 w sprawie ze skargi Fundacji N. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 410/17 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji N. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Sz. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...]w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego.

Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Burmistrz Gminy S., na podstawie art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 5, 6 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.; dalej: u.o.p.) udzielił na wniosek Powiatu M., zezwolenia na dokonanie wycinki 185 drzew będących własnością Powiatu, rosnących w pasie drogi powiatowej [...] S.–G.–droga wojewódzka nr [...]. Jednocześnie, w oparciu o art. 107 § 4 k.p.a., organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia. Decyzja ta, wobec niezaskarżenia jej przez stronę, uzyskała przymiot ostateczności.

Polski Klub E. O. W. w piśmie z[...]czerwca 2007 r. wniósł o stwierdzenie nieważności zezwolenia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Podniesiono, że drzewa objęte zezwoleniem rosły na obszarze Natura 2000, a zgodnie z art. 33 u.o.p. projekt przedsięwzięcia o potencjalnym bezpośrednim lub pośrednim wpływie na stan obszaru Natura 2000 podlega ocenie dokonywanej na podstawie tytułu I działu VI ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150; dalej: p.o.ś.), pod względem ewentualnych skutków planu lub przedsięwzięcia w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. PKE podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu

o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573), sporządzenia raportu

o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać m.in. drogi publiczne o nawierzchni utwardzonej. Wskazano, że szczegółowymi uwarunkowaniami, związanymi z kwalifikowaniem przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, są m.in. walory przyrodnicze i krajobrazowe, obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk objętych ochroną, w tym obszary sieci Natura 2000, i w takim przypadku niezbędne jest zasięgnięcie opinii wojewody. Ten etap postępowania został, zdaniem PKE, pominięty, a zgodnie ze wskazanymi przepisami dla inwestycji planowanej na obszarze Natura 2000 powinien być rozpatrywany wariant alternatywny, co również pominięto.

Decyzją z [...] lipca 2008 r. SKO w P. odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Po rozpoznaniu wniosku PKE o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z [...] września 2008 r. utrzymało w mocy własną uprzednią decyzję.

Na skutek skargi PKE, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Po 968/08, uchylił zaskarżoną decyzję SKO

z [...] września 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] lipca 2008 r. Następnie wyrokiem z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1300/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną SKO w P., stwierdzając, że Sąd zasygnalizował organowi, że prawidłowe zakwalifikowanie wniosku Starosty M. z [...] października 2006 r. miało przesądzające znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów. Wskazanie prawidłowej podstawy prawnej (art. 83 ust. 1 lub art. 33–35a u.o.p.) oraz ocena ewentualnego naruszenia prawa winna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem charakteru tego ewentualnego naruszenia. NSA wyjaśnił, że jeżeli SKO w toku postępowania nieważnościowego poczyniło ustalenia co do ewentualnej możliwości zastosowania w toku postępowania administracyjnego art. 33–35a u.o.p., to rozważania te winny znaleźć odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Brak ustaleń co do ewentualnej możliwości zastosowania art. 33–35a u.o.p. prowadzi do wniosku, że postępowanie przeprowadzono z naruszeniem przepisów postępowania, i to w takim stopniu, że mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Decyzją z [...] lutego 2011 r. SKO ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Na skutek wniosku PKE o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO decyzją z [...] lipca 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną. Wyrokiem z 8 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1043/11, wydanym po rozpoznaniu skargi PKE, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z [...] lipca 2011 r.

i poprzedzającą ją decyzję z [...] lutego 2011 r. Sąd stwierdził, że organ nie wykonał wytycznych zawartych w wydanych orzeczeniach w odniesieniu do obowiązku zbadania, czy na gruncie złożonego wniosku dopuszczalne było wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, czy też taki wniosek z uwagi na planowaną realizację inwestycji był niedopuszczalny ze względu na art. 33–35a u.o.p. WSA wytknął Kolegium, że skoncentrowało się na wykazaniu, iż treść wniosku wyraźnie wskazuje, że inwestor wystąpił o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, jednak, pomimo wytycznych zawartych w wyrokach, nie zbadał możliwości zastosowania w toku postępowania administracyjnego art. 33–35a u.o.p. Sąd nie zgodził się, że wniosku inwestora nie można odczytywać jako dotyczącego inwestycji drogowej. Planowana wycinka drzew, co wynika wprost z wniosku, była związana z planowaną przebudową drogi,

a więc z inwestycją drogową, zatem nie można się zgodzić się z organem, że kwestia wycinki drzew jest sprawą oddzielną od inwestycji budowlanej. Sąd przyznał, że inna jest podstawa prawna wydana zezwolenia na wycinkę drzew, a inna jest podstawa do wydania zezwolenia na realizację planów, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach. Jednakże powyższe regulacje pozostają ze sobą

w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, to dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33–35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Sąd powołał, wyrażoną w art. 5 Konstytucji RP i doprecyzowaną w art. 3 pkt 50 p.o.ś., zasadę zrównoważonego rozwoju, jak również przepisy u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zezwolenia: art. 4 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 9 i art. 2 ust. 2 pkt 5. Regulacje te wskazują, że organ – mając na względzie zasadę zrównoważonego rozwoju oraz wynikający z niej obowiązek organu dbałości

o środowisko – po otrzymaniu wniosku na wycinkę tak dużej liczby drzew w związku z realizacją inwestycji drogowej na obszarze Natura 2000 - winien w pierwszej kolejności ustalić, czy w niniejszej sprawie nie będzie miała zastosowania procedura określona w art. 33–35a u.o.p. Sąd stwierdził, że wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie Wojewody z [...] lutego 2006 r., iż przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy numer: [...]) S.–U. na długości 7.157 m nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000, to jednak z uwagi na fakt, iż nie dysponuje aktami Wojewody związanymi z wydaniem takiego oświadczenia, brak jest możliwości dokonania oceny, czy oświadczenie to dotyczy dokładnie tej samej inwestycji, do której odnosi się zezwolenie. Sąd wskazał, że opis charakteru prac w tym oświadczeniu nie obejmuje wycinki drzew,

a podniesiono w nim, że główne zagrożenie dla tego obszaru to wyrąb starodrzewu

i drzew dziuplastych. Sąd podniósł, że co do tej samej inwestycji Burmistrz wydał postanowienie z [...] grudnia 2003 r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Obowiązkiem organu było ustalenie, czy podstawą wydania oświadczenia Wojewody był ten sam projekt przebudowy drogi

z zaznaczonymi drzewami do wycięcia, co pozwoli ocenić, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 33–35a u.o.p. Sąd uznał, że w razie ustalenia, iż Wojewoda wydał ww. oświadczenie na podstawie projektu budowlanego, który załączono następnie do wniosku o wydanie decyzji na wycinkę drzew, brak było podstaw do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 34 u.o.p., ponieważ z oświadczenia tego jednoznacznie wynika, iż planowana przebudowa drogi mogła mieć istotne negatywne oddziaływanie na obszar Sieci Natura 2000. Zdaniem Sądu wydanie zezwolenia (art. 34 u.o.p.) uzależnione jest właśnie od tego negatywnego wpływu na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania Kolegium decyzją z [...] października 2012 r. odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Wskutek wniosków PKE i Fundacji o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO decyzją z [...] września 2013 r. utrzymało w mocy własną decyzję.

Wyrokiem z 20 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1267/13, wydanym na skutek skargi Fundacji, Sąd uchylił ww. decyzję SKO z [...] września 2013 r.

i poprzedzającą ją decyzję z [...] października 2012 r. W uzasadnieniu wskazując, że Kolegium dopuściło się naruszenia art. 153 p.p.s.a., poprzez niedopuszczalne wyrażenie poglądu, iż skoro art. 33–35a u.o.p. znajdują się w części ustawy dotyczącej form ochrony przyrody, a przepisy dotyczące wydania zezwolenia na usunięcie drzew znajdują się w części dotyczącej ochrony terenów zadrzewień

i zieleni, to wydanie decyzji na usunięcie drzew nie podlega przepisom dotyczącym form ochrony przyrody, a wyłącznie przepisom dotyczącym ochrony terenów zieleni

i zadrzewień. Sąd uznał, że pogląd ten stoi w sprzeczności z wiążącą oceną prawną zawartą w wyroku sygn. akt IV SA/Po 1043/11, gdzie wskazano, iż choć inna jest podstawa prawna wydania zezwolenia na wycinkę drzew, a inna wydania zezwolenia na realizację planów mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach, to regulacje te pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, jednakże dopiero wykluczenie możliwości zastosowania

w sprawie trybu przewidzianego w art. 33–35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Sąd podkreślił, że przy wykładni pojęć użytych w art. 33 ust. 1 i art. 34 u.o.p. uwzględniać należy cele dyrektywy Rady [...] z dnia [...] maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r., dalej: "dyrektywa siedliskowa"). Zgodnie z art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa. Zdaniem Sądu oznacza to, że pojęcia działania, czy też przedsięwzięcia, o jakich mowa w art. 33 i art. 34 u.o.p. wykładać należy szeroko i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. W realiach niniejszej sprawy również wycinka drzew nie tylko może, ale wręcz musi być oceniana pod kątem weryfikacji, czy nie stanowi ona działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Sąd uznał, że błędna wykładnia przepisów prawa materialnego dokonana przez Kolegium powiązana była z niewłaściwą realizacją wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku sygn. akt IV SA/Po 1043/11. Kolegium nie przeprowadziło dowodów, ograniczając się do wystąpienia do Wojewody z prośbą o interpretację oświadczenia z [...] lutego 2006 r. i uzyskania odpowiedzi oraz przedstawienia wywodów jakoby wniosek o wydanie zezwolenia i oświadczenie Wojewody dotyczyły tego samego zamierzenia. Powyższe wystąpienie przez SKO do Wojewody stanowiło, zdaniem Sądu, naruszenie prawa procesowego, bowiem było próbą doprowadzenia do zastąpienia organu administracji prowadzącego postępowanie nieważnościowe

w rozstrzygnięciu sprawy przez inny organ. Sąd stwierdził, że w świetle wcześniejszych wytycznych (wyrok sygn. akt IV SA/Po 1043/11), ustalenie, że

w dokumentacji przedłożonej Wojewodzie przed wydaniem oświadczenia z [...] lutego 2006 r. wskazane były drzewa przeznaczone do wycięcia w związku z modernizacją drogi, skutkować będzie stwierdzeniem, iż Wojewoda dokonał oceny, że powyższa wycinka nie będzie miała negatywnego wpływu na obszar Sieci Natura 2000, co z kolei pozwoli na stwierdzenie, iż Burmistrz uprawniony był do wydania decyzji o wyrażeniu zgody na wycięcie 185 drzew. W przypadku ustalenia zaś, iż w tej dokumentacji brak było wskazania, że inwestycja w postaci modernizacji drogi wiązać się będzie z wycinką 185 drzew wzdłuż tej drogi, na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności zezwolenia spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy niniejsza wycinka 185 drzew była działaniem mogącym

w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Zdaniem Sądu nie można wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego, albowiem ustalenie, czy dane działanie może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na te gatunki, wymagać może wiadomości specjalnych, których nie posiada organ. Sąd zaznaczył, że poczynienie tychże ustaleń jest niezbędne, bowiem dopiero wykluczenie możliwości zastosowania trybu z art. 33-35a u.o.p. pozwala na wydanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Ponadto Sąd wskazał, że Kolegium winno też ustalić, czy w dacie wydania zezwolenia obszar wycinki drzew, był obszarem projektowanym do objęcia ochroną w ramach sieci obszarów Natura 2000, czy też został już zatwierdzony. Jest to niezbędne, gdyż – jak wyjaśnił Sąd

z powołaniem się na wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, "zasadę ostrożności", na której oparta jest polityka Wspólnoty

w dziedzinie ochrony środowiska, a także na odnośne przepisy dyrektywy siedliskowej oraz orzecznictwo ETS – że w odniesieniu do projektowanych obszarów Natura 2000 konieczne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 33 ust. 3 u.o.p.), jednakże niedozwolone jest stosowanie procedury przewidzianej w art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 34 u.o.p.) do czasu ich zatwierdzenia przez Komisję Europejską. Zdaniem Sądu w świetle wiążącego Polskę orzecznictwa wspólnotowego należy przyjąć, że wobec przedsięwzięć mogących znacząco negatywnie oddziaływać na projektowane obszary Natura 2000 konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania, o której mowa w art. 33 ust. 3 u.o.p.

W rezultacie Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO winno uzupełnić postępowanie w powyższym zakresie, w tym zwłaszcza przeprowadzić dowód z akt postępowania Wojewody (opinia z [...].02.2006 r.), a następnie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem powyższych i uprzednich ocen prawnych.

W wyniku powyższego, Kolegium decyzją z [...] listopada 2014 r. odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. Wyjaśniło, że przed złożeniem wniosku

o zezwolenie Starosta zwrócił się (pismo z [...].01.2006r.) do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000. Pismo to, poza informacją, iż inwestycja wiąże się

z usunięciem drzew i gałęzi wchodzących w skrajnię drogową, nie zawierało wykazu drzew przeznaczonych do wycinki. To zaś na Wojewodzie jako organie odpowiedzialnym za monitorowanie obszarów sieci Natura 2000, który wydał żądane oświadczenie, ciążył obowiązek zbadania, czy inwestycja drogowa, wiążąca się

z wycinką części przydrożnych drzew, będzie negatywnie oddziaływać na środowisko. Skoro Wojewoda wydał oświadczenie, że po przeprowadzeniu oceny nie przewiduje, aby przedsięwzięcie to mogło mieć istotne negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 oraz, że nie ma potrzeby dokonania oceny, o której mowa w art. 6 (3), to SKO nie ma podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Wiązałoby się

z przekroczeniem kompetencji Kolegium. Podkreślono, że z dokumentacji Urzędu Wojewódzkiego wynika, iż nie było wymogu dostarczenia zestawienia drzew przeznaczonych do wycinki. Jedynym dokumentem wymaganym do wydania oświadczenia była mapa z naniesionym przebiegiem modernizowanej drogi. Wojewoda zaś oceniał, jakie dokumenty są mu niezbędne do zajęcia stanowiska

i w razie potrzeby mógł wezwać Starostę do ich uzupełnienia. SKO stwierdziło, że wniosek Starosty z [...] października 2006 r. o zezwolenie oraz wniosek Starosty z [...] stycznia 2006 r. o wydanie oświadczenia Natura 2000 związane były z tą samą inwestycją – przebudową drogi powiatowej nr [...]. Kolegium podkreśliło, że

w procesie wydania przez Wojewodę oświadczenia uczestniczył Wojewódzki Konserwator Przyrody, który miał wiedzę o tym, że inwestycja drogowa, znajdująca się na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Puszcza N.", wiąże się z wycinką drzew, a mimo to podtrzymał swe stanowisko, iż przedsięwzięcie to nie będzie miało negatywnego wpływu na gatunki zwierząt i roślin oraz siedliska, dla których obszar ten został wyznaczony. Kolejny raz Konserwator w piśmie z [...] kwietnia 2008 r. wyjaśnili, że przeprowadzona w dniach [...]–[...] grudnia 2007 r. kontrola końcowa ww. zadania inwestycyjnego nie wykazała nieprawidłowości, w tym dotyczących zgodności realizacji projektu z polityką ochrony środowiska Unii Europejskiej, które stanowiłyby podstawę do wstrzymania dofinansowania. Wskazano też, że zwrócono się do PTOP "S." o opinię, czy wycinka drzew na początku 2007 r. mogła znacząco negatywnie wpłynąć na kolonię rozrodczą nocka dużego, dla ochrony której wyznaczono specjalny obszar siedlisk Natura 2000 S. i uzyskano odpowiedź, że prawdopodobieństwo zaistnienia takiego wpływu jest znikome. Uznano, że trudno wyobrazić sobie sytuację, że Wojewoda wydając oświadczenie z [...] lutego 2006 r. nie brał pod uwagę wszystkich chronionych gatunków, dla których utworzony został obszar Natura 2000. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna wskazuje, że drzewa rosnące w pasie drogi powiatowej S.-U. nie są jedynym zadrzewieniem istniejącym wśród pól otaczających tę drogę, gdzie mogą znaleźć schronienie gatunki ptaków żyjących w krajobrazie rolniczym. Istotne jest też, że na 665 drzew rosnących przy drodze powiatowej nr [...] między S. a G., w dacie złożenia wniosku o zezwolenie, do wycięcia przewidziano 185 drzew. W związku z projektowaną przebudową drogi nie planowano wycięcia całej alei drzew, lecz pozostawiono przeważającą ich część i w miejsce wyciętych drzew przewidziano nowe nasadzenia, które zostały wykonane. Skoro zaś Wojewoda jako organ odpowiedzialny za ochronę obszaru Natura 2000 nie dopatrzył się znaczącego wpływu inwestycji drogowej, związanej z wycinką części drzew przydrożnych, rosnących w pasie drogowym, na obszar Natura 2000, to wyłączone zostało w odniesieniu do opisanej inwestycji drogowej, związanej z wycinką drzew, stosowanie przepisów art. 33–35a u.o.p. Dlatego zdaniem Kolegium, wobec oświadczenia Wojewody z [...] lutego 2006 r. prawidłowo Burmistrz orzekł w sprawie wycinki drzew na podstawie art. 83 u.o.p. Kolegium wskazało też, że w ramach realizacji zaleceń zawartych w wyroku sygn. akt II SA/Po 1267/13 ustalono, iż wniosek Starosty dotyczył projektowanego obszaru Natura 2000 Puszcza N. [...], który został zatwierdzony już po wydaniu zezwolenia, rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275). Kolegium uznało, że kontrolowane zezwolenie nie narusza prawa, tym bardziej w sposób rażący, jak i nie wystąpiły pozostałe przesłanki nieważnościowe. Dodało, że zezwolenie nie doprowadziło do znaczącego uszczerbku w środowisku obszaru Natura 2000, a tylko znaczne (istotne) oddziaływanie planowanej inwestycji na środowisko wymagało dalszej oceny i podjęcia działań na podstawie art. 35a u.o.p. Przepis ten został dodany przez art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 113, poz. 954), wszedł w życie 28 lipca 2005 r. i nie obowiązywał w dacie wydania obu decyzji związanych z inwestycją drogową, tj. decyzji o warunkach zabudowy (z [...].12.2003 r.) oraz pozwolenia na budowę (z [...].02.2005 r.). Wydane zostało zaś postanowienie Burmistrza z [...] grudnia 2003 r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla ww. inwestycji, a ponadto samo wycięcie drzew nie będzie miało istotnego wpływu na obszar Natura 2000. Konserwator po kontroli z [...]–[...] grudnia 2007 r., stwierdził, że nie doszło do nieprawidłowości dotyczących zgodności realizacji projektu z polityką ochrony środowiska Unii Europejskiej.

W wyniku wniosku Fundacji o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...]utrzymało w mocy własną decyzję z [...] listopada 2014 r., popierając swe dotychczasowe stanowisko.

Na skutek skargi Fundacji Sąd wyrokiem z 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję SKO

w P. z dnia [...] listopada 2014 r. Sąd uwzględnił uprzednio wydane prawomocne wyroki wydane w niniejszej sprawie (wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2009 r. o sygn. akt II SA/Po 968/08, od którego skarga kasacyjna wniesiona przez SKO została oddalona wyrokiem NSA z 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1300/09, wyrok WSA w Poznaniu z 08 lutego 2012 r. o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 20 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1267/13).

W rezultacie Sąd uznał, że zaskarżone decyzje SKO nie mogą się ostać w obrocie prawnym, gdyż doszło do naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez niewyczerpujące wykonanie wytycznych i niepełne uwzględnienie ocen zawartych

w ww. wyrokach. Sąd stwierdził, że Kolegium ponownie orzekające w sprawie, jak

i Sąd, pozostawali związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w ww. wyrokach. Przesądzono, że wycinka powinna podlegać ocenie także przez pryzmat regulacji art. 33-art. 35a u.o.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania zezwolenia. Dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu z art. 33–art. 35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Sąd przywołał ówcześnie obowiązujące przepisy art. 33–art. 35a u.o.p., by następnie wskazać, że

w ich kontekście dodatkowo przesądzono w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13

– z powołaniem się na wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską "zasadę ostrożności", na której opiera się polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska, a także na przepisy dyrektywy siedliskowej oraz orzecznictwo ETS – że w odniesieniu do projektowanych obszarów Natura 2000 konieczne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 33 ust. 3 u.o.p.), jednakże niedozwolone jest stosowanie procedury przewidzianej w art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej (implementowanym przez art. 34 u.o.p.) do czasu ich zatwierdzenia przez Komisję Europejską. W konsekwencji Sąd uznał w świetle wiążącego Polskę orzecznictwa wspólnotowego, że wobec przedsięwzięć mogących znacząco negatywnie oddziaływać na projektowane obszary Natura 2000 konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania, o której mowa w art. 33 ust. 3 u.o.p. Jednakże jeżeli w trakcie takiej oceny stwierdzone zostanie znaczące negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na dany obszar, nie jest dozwolone wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, nawet jeśli spełnia ono przesłanki, o których mowa w art. 34 u.o.p. W takim przypadku zgoda może być wydana dopiero po zatwierdzeniu danego obszaru Natura 2000 przez Komisję Europejską. Podkreślono też, że powyższa ocena prawna pozostaje aktualna i relewantna na obecnym etapie sprawy, gdyż, jak ustaliło Kolegium, w dacie wydawania zezwolenia obszar planowanej wycinki drzew, był obszarem dopiero "projektowanym", w powyższym rozumieniu, do objęcia ochroną w ramach obszaru Natura 2000, tj. projektowanym obszarem Natura 2000 Puszcza N., który to obszar został zatwierdzony już po wydaniu zezwolenia, rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275), z dniem 13 października 2007 r. Dalej Sąd wskazał, że

w ww. wyrokach przesądzono, że wykluczenie konieczności procedowania w trybie art. 33–art. 35a u.o.p. wymaga ustalenia, iż zamierzenie nie jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

W konsekwencji pominięcie w takich warunkach owej procedury przy wydawaniu na podstawie art. 83 u.o.p. decyzji zezwalającej na wycinkę drzew będzie musiało zostać uznane za wadę polegającą na wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Wniosek taki pozostaje spójny

z wytycznymi wyroku sygn. akt II SA/Po 1267/13, z których wynika, że SKO winno ustalić – w drodze uzyskania wglądu do akt postępowania Wojewody (dot. oświadczenia z [...].02.2006 r.,stwierdzającego, iż przebudowa drogi powiatowej [...], nowy nr: [...], nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000) – czy Wojewoda oświadczeniem tym obejmował też ten element zamierzeń inwestycyjnych zarządcy drogi, jakim była wycinka 185 drzew wzdłuż tej drogi. Dalej Sąd wskazał, że ustalenie, iż w dokumentacji przedłożonej Wojewodzie przed wydaniem oświadczenia wskazane były drzewa przeznaczone do wycięcia

w związku z modernizacją drogi, skutkować będzie stwierdzeniem, że Wojewoda jako właściwy organ dokonał oceny, iż powyższa wycinka nie będzie miała negatywnego wpływu na obszar Sieci Natura 2000, co z kolei pozwoli na stwierdzenie, iż Burmistrz uprawniony był do wydania zezwolenia. W przypadku ustalenia zaś, że w dokumentacji Wojewody brak było wskazania, że opiniowana inwestycja drogowa wiązać się będzie z wycinką 185 drzew wzdłuż tej drogi, to na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności zezwolenia spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy wycinka owych 185 drzew była działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaktualizowały się wytyczne z wyroku sygn. akt II SA/Po 1267/13, w myśl których w przypadku ustalenia, iż w dokumentacji Wojewody brak było wskazania, że opiniowana inwestycja wiązać się będzie

z wycinką 185 drzew wzdłuż drogi, to na organie rozpatrującym wniosek

o stwierdzenie nieważności zezwolenia spocznie obowiązek oceny, czy niniejsze przedsięwzięcie było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Nie można przy tym wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno uzupełnić postępowanie wyjaśniające o dowód z opinii biegłego przeprowadzony na okoliczność, czy przedsięwzięcie wycinki 185 drzew, dla której wydane zostało zezwolenie, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 – w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zezwolenia). Następnie – w oparciu o konkluzje z tej opinii i przy uwzględnieniu ocen prawnych wyrażonych w wydanych w sprawie wyrokach sądowych – organ ten winien rozstrzygnąć kwestię ewentualnej nieważności zezwolenia, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy SKO w P. decyzją z dnia

[...] grudnia 2016 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności zezwolenia. W uzasadnieniu wskując, że Starosta, przed złożeniem wniosku

o zezwolenie, zwrócił się do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000, wskazując: "Uprzejmie prosimy o wydanie Oświadczenia Natura 2000 dla projektu "Przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy nr: [...]) S. - U. na długości: 7157 m, wraz z budową ścieżki rowerowej na odcinku od wiaduktu kolejowego do ośrodków wypoczynkowych o długości 1703 m." Modernizacja drogi polegać będzie na wykonaniu odnowy nawierzchni bitumicznej poprzez nałożenie warstwy wyrównawczej i warstwy ścieralnej oraz na wykonaniu korekty łuków poziomych wraz z usunięciem drzew i gałęzi wchodzących w skrajnię drogowa

a także na odwodnieniu drogi. W ramach projektu zostaną też wykonane: modernizacja chodników, przebudowa i budowa zatok autobusowych, zjazdów

z drogi, modernizacja deptaka do ośrodków wypoczynkowych, wykonanie miejsc awaryjnego postoju oraz budowa wzdłuż drogi, w początkowym jej odcinku ścieżki rowerowej. Docelowa szerokość jezdni w miejscowości S. wynosić będzie 6,5 m a na pozostałym odcinku 5,5 m. Ścieżka rowerowa o szerokości 2 m wykonana będzie z kostki betonowej typu Domino. Powiat aplikuje o dofinansowanie projektu ze środków unijnych w ramach ZPORR. W załączeniu przesyłamy mapkę z naniesionym przebiegiem modernizowanej drogi." Kolegium stwierdziło, że zgodnie z zaleceniami Sądu dokonało przeglądu akt uznając, że pismo Starosty, poza informacją, że inwestycja wiąże się z usunięciem drzew i gałęzi wchodzących w skrajnię drogową nie zawierało wykazu drzew przeznaczonych do wycinki. Dalej SKO stwierdziło, że to na Wojewodzie wydającym to oświadczenie Natura 2000 z [...] lutego 2006 r. ciążył obowiązek zbadania, czy inwestycja drogowa, wiążąca się z wycinką części przydrożnych drzew, będzie negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Skoro Wojewoda wydał oświadczenie, że nie przewiduje, aby przedsięwzięcie to mogło mieć istotne negatywne oddziaływanie na obszar Sieci Natura 2000 i chronione prawem polskim oraz, że nie ma potrzeby dokonania oceny, o której mowa w art. 6 (3), to Kolegium nie ma podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Zdaniem Kolegium wniosek Starosty do Burmistrza S. o zezwolenie na wycinkę drzew i wniosek Starosty do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000 dla ww. projektu związane są z tą samą inwestycją drogową - przebudowa drogi powiatowej nr [...]. Burmistrz S. w zezwoleniu zajmował się sprawą wycinki drzew na odcinku S.-G. tj. części projektowanej przebudowywanej drogi powiatowej nr [...]. Miejscowość G. położona jest przy ww. drodze powiatowej między S. a U.. Do jednoznacznej oceny, czy badana przez Wojewodę przy wydaniu oświadczenia z [...] lutego 2006 r. inwestycja jest tą samą inwestycją, co związana z wydaniem zezwolenia przez Burmistrza S., Kolegium zobowiązane zostało w wyroku z 8 lutego 2012r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11. Stanowisko Kolegium znalazło potwierdzenie w aktach w dokumentacji technicznej projektu przebudowy, mapie zasadniczej, załączonych do akt I instancji oraz mapie dołączonej do wniosku Starosty z [...] stycznia 2006 r. złożonego do Wojewody. Kolegium podało, że w procesie wydania oświadczenia Wojewody uczestniczył też Konserwator Przyrody, wskazując w swoim piśmie z dnia [...] listopada 2007 r., że inwestycja znajduje się na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza N. (kod obszaru [...]), obejmującego w woj. wlkp. pow. 136167,6 ha, 67% tego obszaru stanowią lasy, głównie sosnowe, znajduje się tu 50 jezior. Występuje w nim co najmniej 30 gatunków ptaków z zał. I Dyrektywy Ptasiej, 7 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. Duży obszar leśny oraz liczne jeziora są ostoją rzadkich i zagrożonych gatunków ptaków i ssaków. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że inwestycja znajduje się na południowym najmniej zalesionym skraju tego obszaru oraz że nie jest to budowa nowej, lecz modernizacja już istniejącej drogi, dzięki której zwiększy się bezpieczeństwo ruchu drogowego, podtrzymał stanowisko, że przedsięwzięcie to nie będzie miało negatywnego wpływu na gatunki zwierząt i roślin oraz siedliska, dla których ochrony obszar ten został wyznaczony." Kolegium uznało, że z pisma tego wynika, że Konserwator posiadał wiedzę o tym, że inwestycja drogowa wiąże się z wycinka drzew.

Dlatego SKO postanowiło powołać biegłych w zakresie ochrony przyrody. Postanowieniem z [...] maja 2016 r. powołany został biegły sądowy R. M., który wskazał, że nie jest możliwe sporządzenie przez niego opinii. Dlatego Kolegium zwróciło się do dr inż. T. M. z Uniwersytetu Przyrodniczego w P., wyznaczając go, jako biegłego z zakresu dendrologii do dr inż. A. W., jako specjalisty z zakresu chiropterologii oraz mgr inż. P. W. - specjalistę z zakresu ornitologii o sporządzenie opinii dotyczącej oceny wpływu zezwolenia na wycinkę 185 drzew w gm. S. na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000 w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p (w ówczesnym brzmieniu). Biegli sporządzili opinię oraz przeprowadzono rozprawę administracyjną celem wyjaśnienia okoliczności skutków wycięcia drzew na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000. Następnie M. S. - Prezes Fundacji złożył dokument (Koreferat) jako dowód w sprawie. Zawarł w nim polemikę z ustaleniami biegłych. Kolegium uznało, że opinia biegłych jest spójna i logiczna, przydatna dla rozstrzygnięcia sprawy, zawiera charakterystykę obszaru, przedmiot ochrony, ocenę oddziaływania oraz każdorazowe podsumowanie w odniesieniu do wymienionych obszarów NATURA 2000. Biegli wskazali, iż wycinka nie była działaniem mogącym w znaczącym stopniu pogorszyć stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz znacząco negatywnie wpłynąć na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000: "Puszcza N.", "S." i "Ostoja M.-S." w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. Wskazali, że wycinka drzew mogła potencjalnie oddziaływać na populację nietoperza - nocka dużego, jednak nie miało to istotnego wpływu na jego populację. Zaznaczyli, iż obszar "O. M.-S." został zaproponowany jako obszar o znaczeniu wspólnotowym w październiku 2009 r. - po wydaniu zezwolenia, co oznacza, że w chwili jego wydania nie było potrzeby wykonania oceny jej wpływu na gatunki i siedliska, dla ochrony których obszar NATURA 2000 został wyznaczony.

Kolegium po przeanalizowaniu treści wniosku Starosty o wydanie zezwolenia stwierdziło, że dotyczył on wyłącznie wydania zezwolenia na wycięcie drzew

z powodu planowanej inwestycji drogowej. Uznało, że treść wniosku sformułowana jasno i jednoznacznie nie pozostawia marginesu wątpliwości. Nie można z niego wywieść, że dotyczył realizacji inwestycji polegającej na przebudowie drogi powiązanej z wycinką drzew, zwłaszcza, że decyzje stricte inwestycyjne tj. decyzja

o warunkach zabudowy i decyzja o pozwoleniu na budowę zapadły znacznie przed datą złożenia tego wniosku. Wniosek Starosty o wycinkę drzew z [...] października 2006 r. złożony został wówczas, gdy ww. decyzje były już wykonalne, nie jest zatem możliwe, aby Starosta dysponując ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, składał kolejny wniosek w sprawie inwestycji drogowej, bowiem kolejna decyzja

o warunkach zabudowy, czy decyzja o pozwoleniu na budowę dotknięta byłaby wadą nieważności (res iudicata). Kolegium stwierdziło, że Burmistrz S. posiadał kompetencje do wydania zezwolenia na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p. Organ ten działał w granicach swej właściwości, wyznaczonej ww. przepisem. Wyjaśniono, że sprawa dotyczyła wycięcia drzew rosnących w pasie drogowym drogi powiatowej, pozostającej w zarządzie Starosty Powiatowego w M.. W myśl art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych drogi powiatowe stanowią własność samorządu powiatu, wobec tego Starosta M. był uprawniony do wystąpienia do Burmistrza Gminy S. z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzew. Wniosek Starosty dotyczył projektowanego obszaru NATURA 2000 Puszcza N., obszar ten został zatwierdzony już po wydaniu zezwolenia rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275). Z poczynionych wówczas ustaleń wynika, że w pasie drogowym ww. drogi na odcinku od S. do drogi wojewódzkiej [...] (stan na XI 2006 r.) rosło łącznie 665 drzew. W tej liczbie mieszczą się drzewa posadzone w latach 70-tych, poza rowem, które miały zastąpić te rosnące przy krawędzi jezdni. Stwierdzono, że jest ich mniej niż drzew przeznaczonych do wycinki i wymagać będą uzupełnienia. Po stronie wschodniej drzew za rowem było 38, a po stronie zachodniej 64. Zezwolenie dotyczyło zatem wycięcia części z tych drzew w liczbie 185, były to dwa gatunki drzew: klony i jesiony. Kolegium ustaliło, że przed wydaniem zezwolenia Burmistrz S. znał oświadczenie Wojewody z [...] lutego 2006 r. Informacje o nim uzyskał na spotkaniu m.in. ze Starostą i Wójtem K. w dniu [...] stycznia 2007 r., kiedy to Burmistrz S. zobowiązał Starostę do przedstawienia oryginału zatwierdzonego projektu, opinii Wojewody co do braku konieczności sporządzania raportu oddziaływania na środowisko oraz dokumentu potwierdzającego złożenie zamówienia na zakup drzewek. Starosta przy piśmie z [...] stycznia 2007 r. przekazał wymagane dokumenty, zobowiązując się do wykonania nowych nasadzeń przy drodze powiatowej nr [...] S.-G. - dr. woj. nr [...] do końca 2007 r.

Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 83 ust. 1 i 3 u.o.p. w zezwoleniu zobowiązano Starostę do uzupełnienia zadrzewienia poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych w liczbie nie mniejszej niż liczba wyciętych drzew - 185. Z materiału dowodowego wynika, że Starosta zamówił w Nadleśnictwie 350 sadzonek klonów, co oznacza zamiar dokonania nasadzeń w liczbie znacznie przekraczającej ilość drzew poddanych wycince. Kolegium uznało, że weryfikowane zezwolenie nie jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność. W szczególności stwierdzono, że decyzja ta nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Kolegium uznało, że decyzja Burmistrza S. nie narusza prawa, a tym bardziej nie narusza go w sposób rażący. Przepis art. 83 u.o.p. pozwalał na wydanie tej decyzji, przez ten organ.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO wniosła Fundacja żądając uchylenie decyzji Kolegium z [...] grudnia 2016 r. oraz postanowienia organu

z [...] września 2016 r. powołującego P. W. na biegłego do sporządzenia opinii

z zakresu ochrony środowiska. Zaznaczono, że w postanowieniu tym błędnie wskazano miejsce zatrudnienia P. W. jako UP w P., a następnie informację tę uznano za błąd pisarski i sprostowano postanowieniem z [...] września 2016 r. Tymczasem P. W. nie jest pracownikiem naukowym.

SKO decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ uznał, że zgodnie z zaleceniem Sądu dokonano przeglądu akt Wojewody uznając, że wniosek Starosty z [...] października 2006r. o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew (w związku z przebudową drogi powiatowej nr [...] S.-G. - dr. Woj. nr [...]) i wniosek Starosty z [...] stycznia 2006 r. skierowany do Wojewody o wydanie oświadczenia Natura 2000 dla projektu "Przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy nr: [...]) S. – U." związane są z tą samą inwestycją drogową - przebudowa drogi powiatowej nr [...]. Burmistrz S. w decyzji badanej w tym postępowaniu zajmował się sprawą wycinki drzew na odcinku S. - G. tj. części projektowanej przebudowy drogi powiatowej nr [...]. Miejscowość G. położona jest przy ww. drodze powiatowej między S. a U.. Stanowisko Kolegium w tym zakresie znalazło potwierdzenie w dokumentacji technicznej projektu przebudowy, mapie zasadniczej, załączonych do akt I instancji (k. od nr 5-22) oraz mapie dołączonej do wniosku Starosty z dnia [...] stycznia 2006 r.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych pod adresem dowodu z opinii biegłych zatytułowanej "opinia dotycząca oceny wpływu decyzji o wycince drzew

w gminie S. na stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000", Kolegium uznało ich bezzasadność. Wskazano, że dowód z opinii biegłego jako jedyny nie jest oceniany

z punktu widzenia wiarygodności, lecz podlega uznaniu - bądź nie - przez decydenta procesowego (organ administracji publicznej, sąd). Wyjaśniono, że dla wypracowania najbardziej obiektywnego stanowiska, znajdującego uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym SKO posłużyło się opiniami biegłych, którzy decyzję

o wycince drzew rosnących w Gminie S. wzdłuż drogi powiatowej nr [...] na odcinku G.-S. ocenili jako działanie nie mogące w znaczący sposób pogarszać stan siedlisk gatunków roślin i zwierząt oraz znacząco negatywnie wpływać na gatunki, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary NATURA 2000. W ocenie Kolegium w treści przedstawionej opinii nie można przypisać cechy dowolności, sporządzonej w oderwaniu od tematu, a przez to wykluczyć jej waloru dowodowego. Wręcz przeciwnie opinie te wskazują na znajomość tematu, duże doświadczenie osób, które ją sporządziły, jest sporządzona metodycznie, zawiera wnioski końcowe wraz z oceną skutków przeprowadzonej wycinki. Rola organów administracji publicznej przy ocenie środka dowodowego, jakim jest opinia wyklucza ingerowanie w jej meritum, jej sprawdzanie ogranicza się wyłącznie do spełnienia warunków formalnych. W tym przypadku warunki formalne zostały spełnione.

Ustosunkowując się do korefereatu M. S. Kolegium uznało, że przedstawia on pogląd strony w sprawie, a prywatna opinia strony może cechować się brakiem obiektywizmu, nawet bez złej woli jej autora, który informowany tylko przez jedną ze stron postępowania może eksponować momenty korzystne dla swego zleceniodawcy i jednocześnie pomijać, nawet nieświadomie, okoliczności mniej korzystne. Kolegium uznało też za niezasadny zarzut niewłaściwego wyboru biegłych wyjaśniając, że regulacje dotyczące wykorzystania opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym mają charakter ogólny i nie wskazują w sposób wyraźny, kto może być biegłym w postępowaniu administracyjnym. Osoby, które sporządzały opinie w charakterze biegłych nie występowały w tym postępowaniu na żadnym z jego etapów, zarówno w charakterze stron, jak i nie reprezentowały organizacji społecznych dopuszczonych do udziału w tym postępowaniu. Kolegium informowało strony o osobach biegłych doręczając im postanowienia o ich powołaniu i wówczas skarżący nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do ich bezstronności. Brak było podstaw do zastosowania instytucji wyłączenia osoby biegłego z art. 24 § 2 k.p.a. W ocenie Kolegium osoby biegłych posiadają odpowiednią wiedzę specjalistyczną, która umożliwiła im sporządzenie opinii na potrzeby niniejszej sprawy. Z kolei w przypadku mgr. inż. P. W. Kolegium wskazało, iż posiada on odpowiednią wiedzę fachową zdobytą m.in. poprzez długoletnią działalność w PTOP S. w dziedzinie ornitologii. Co do zarzutu niewzięcia pod uwagę opinii R. M. SKO wskazało, że biegły ten nie sporządził żadnej opinii, lecz poinformował, że wobec zaleceń Sądu jest to za niemożliwe. Okoliczność ta zdaniem Kolegium nie mogła w sposób wiążący wpłynąć na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż inne osoby posiadające specjalistyczną wiedzę uznały, że sporządzenie opinii jest możliwe i ją sporządziły. Odmowa sporządzenia opinii przez jednego biegłego z jakichkolwiek przyczyn nie może przesądzać o obiektywnym braku możliwości sporządzenia opinii w danym temacie. Z kolei dowód z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej w ocenie Kolegium nie miał większego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż przesłuchanie biegłych miało charakter polemiki pomiędzy nimi a skarżącym, który nie wykazał, iż w sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca wyłączenie, któregoś z powołanych biegłych.

W ocenie Kolegium decyzja Burmistrza S. nie narusza prawa, a tym bardziej nie narusza go w sposób rażący. Przepis art 83 u.o.p. pozwalał na wydanie takiej decyzji, zezwolenie w pełni odpowiada jego wymogom. W sprawie nie wystąpiły również pozostałe przesłanki nieważnościowe.

Fundacja wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO zarzuciło organowi:

- naruszenie art. 107 § 3, art. 77 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym przedstawionego koreferatu do opinii biegłych,

- niewykonanie zaleceń wyroku Sądu z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 w części, w której Sąd odrzucił opinię PTOP S. i odmówił jej mocy dowodowej, a Kolegium ponownie wykorzystało odrzucony dowód,

- naruszenie art. 84 § 2 w zw. z art. 83 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia biegłego T. M. o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań,

- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie jako dowodu opinii wykonanej przez firmę A. A. W. nie posiadającą umocowania w postępowaniu,

- naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez okres 10 lat.

W motywach skargi przytoczono argumentację tożsamą do powołanej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto wskazano, że Kolegium dopuszczając opinię sporządzoną przez firmę A. W. zaakceptowało uchybienia polegające na zatajeniu rozmiarów (obwodów) wyciętych drzew. Wskazano, że wiedza na ten temat nie wymagała wiadomości specjalnych, a jedynie konieczne było sprawdzenie kompletności opinii dendrologicznej biegłego. Ponadto wskazano, że Kolegium wbrew wytycznym Sądu ponownie przywołało jako dowód opinię PTOP S. z [...] kwietnia 2008 r. nt. rzekomego braku wpływu wycinki alei starodrzewu na ochronę kolonii nocka dużego. Kwestionując zaś powołanie biegłego P. W. Fundacja podniosła, że organ uzasadniając jego kompetencje jako ornitologa powołało się na zdobytą nań wiedzę przez działalność w PTOP S.. W wyroku z 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 Sąd odmówił kompetencji biegłego osobie rekomendowanej przez tę organizację. Fundacja wskazała, że organ dopuścił jako dowód opinię firmy A., gdy tymczasem w postępowaniu wydano trzy odrębne postanowienia powołujące imiennie trzech biegłych, które nie przewidywały możliwości ich współdziałania i wydania wspólnej opinii. Podniesiono, że biegły T. M. (dendrolog) jedynie kontrasygnował zbiorową opinię, nie sporządzając własnej. Sporządzona opinia nie zawiera zaś części z zakresu dendrologii, w tym dotyczącej rozmiarów (obwodów) drzew, co jest o tyle istotne, że ze względu na wiek drzew i ich rozmiary jest wysoce prawdopodobne, że występowały w nich dziuple kilku gatunków ptaków i nietoperzy, o których mowa w opinii. Fundacja podkreśliła, że kwestię niekompletności opinii biegłych w tym zakresie podniosła na rozprawie administracyjnej w przekazanym koreferacie, lecz została ona przez organ pominięta. Wskazano też, że biegli pominęli kwestię usytuowania wyciętych drzew. Nie dołączyli map, nie dokonali oględzin terenu, a nawet nie dołączyli do opinii powszechnie dostępnych zdjęć satelitarnych. Zdaniem skarżącej Kolegium powinno było również wziąć pod uwagę stanowisko powołanego biegłego R. M. o niemożności sporządzenia opinii wedle kryteriów podanych przez Sąd ze względu na brak drzew - podstawy badań. Zdaniem Fundacji naczelną zasadą, którą Kolegium winno się kierować przy rozstrzygnięciu sprawy jest zapisana w Traktacie akcesyjnym zasada przezorności. Niezbędna jest zatem ocena zebranych dowodów przez pryzmat tej zasady, z uwzględnieniem okoliczności, że w dacie wydania zezwolenia zastosowanie znajdowały już dyrektywy rządzące siecią Natura 2000.

W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w P. z dnia [...] lutego 2017 r., wskazując w uzasadnieniu, że Sąd miał na uwadze, że w rozpatrywanej sprawie, dotyczącej stwierdzenia nieważności zezwolenia, zapadło już uprzednio kilka prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, tj. kolejno: wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2009 r. o sygn. akt II SA/Po 968/08, od którego skarga kasacyjna wniesiona przez SKO została oddalona wyrokiem NSA z 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1300/09, wyrok WSA w Poznaniu z 8 lutego 2012 r. o sygn. akt IV SA/Po 1043/11, wyrok WSA w Poznaniu z 20 marca 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1267/13 oraz kluczowy – jako ostatni – wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może się ostać w obrocie prawnym, gdyż po raz kolejny w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez niewyczerpujące wykonanie wytycznych i niepełne uwzględnienie ocen zawartych w ww. wyrokach. W dalszej części uzasadnienia Sąd przypomniał najistotniejsze oceny prawne i wytyczne dane organowi przez sądy orzekające w niniejszej sprawie, opisując szczegółowo każdy wydany w sprawie wyrok.

Po pierwsze Sąd wskazał, że zasada prawdy materialnej wyrażona

w art. 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania

z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W judykaturze wskazuje się, że organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, nie zaś wszelkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. To, czy dany dowód zostanie przeprowadzony, zależy od oceny przydatności tego dowodu dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, co do których organ ma wątpliwości. Szeroki zakres środków dowodowych możliwych do zastosowania

w sprawie na podstawie art. 75 k.p.a. nie powoduje konieczności ich przeprowadzania, jeśli dana okoliczność została już wyjaśniona w oparciu o inny dowód i nie został on podważony. Stosownie do przepisu art. 75 § 1 zd. pierwsze k.p.a. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że Sąd w wyroku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 530/15 faktycznie nakazał Kolegium, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy skorzystało z dowodu z opinii biegłego.

Sporządzona przez powołanych przez organ biegłych T. M. (specjalistę z zakresy dendrologii), A. W. (specjalistę z zakresu chiropterologii) i P. W. (specjalistę z zakresu ornitologii) opinia wzbudziła liczne zastrzeżenia Fundacji, wyrażone w koreferacie autorstwa M. S., a także zaprezentowane w trakcie przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2016 r. rozprawy administracyjnej.

W ocenie Sądu, mając na uwadze, że Fundacja zakwestionowała nie tylko merytoryczną treść opinii biegłych, ale i metodologię badań (uwzględnienie SDF

z 2013 r., a nie z 2002 r.; odwołanie się do inwentaryzacji ptaków z 2010 r. tj. 3 lata po wydaniu zezwolenia i faktycznej wycince przedmiotowych drzew), jak

i nieuwzględnienie w jej ramach całokształtu wytycznych zawartych w wydanych

w sprawie wyrokach sądowych, obowiązkiem Kolegium było uwzględnienie wniosku dowodowego zgłoszonego przez M. S. (Prezesa Fundacji) w trakcie rozprawy administracyjnej o uznanie za dowód dokumentu jego autorstwa (Koreferat do opinii). Zważywszy, że - jak wyżej wskazano - w znacznym zakresie dokument ten odnosił się do sporządzonej przez biegłych opinii, Kolegium winno było umożliwić biegłym ustosunkowanie się do zarzutów strony. Odmawiając powyższemu żądaniu strony Kolegium dopuściło się naruszenia art. 78 § 1 i 2 k.p.a.

Ponadto, zdaniem Sądu, obowiązkiem Kolegium było dokonać oceny opinii biegłych pod względem jej przydatności do zajęcia stanowiska co do kwestii, które nakazano wyjaśnić organowi w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach. Sąd uznał, że nie do przyjęcia jest uznanie, że opinia biegłych jest dla niego wiążąca. Przepis art. 80 k.p.a. stwierdza bowiem, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, co oznacza, że żaden dowód nie ma mocy wiążącej, jak też i opinia wydana w trybie art. 84 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 80 k.p.a. organy administracji publicznej mają prawo do swobodnej oceny dowodów, co może również oznaczać, że dowód w postaci opinii biegłych można skutecznie obalić przez dowód przeciwny bądź przez żądanie powołania innego biegłego. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję, i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego.

W związku z powyższym Sąd uznał, że Kolegium winno było ocenić sporządzoną opinię biegłych nie tylko w kontekście wiążącej oceny prawnej

i wytycznych zawartych w zapadłych orzeczeniach sądowych, lecz również

w kontekście przedstawionych przez Fundację zarzutów. Uprzednio organ winien był zwrócić się do biegłych o wyrażenie stanowiska co do treści (wszystkich zarzutów) koreferatu autorstwa M. S.. W szczególności, w świetle oceny prawnej

i wytycznych zawartych w wyrokach, niezbędne było rozważenie, czego zabrakło

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy biegli sporządzając ocenę, wzięli pod uwagę zasadę przezorności (ostrożności) i dokonali oceny, czy niniejsze przedsięwzięcie (wycinka 185 drzew) nie stanowi działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin

i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Przy czym pojęcie "przedsięwzięcia", o jakich mowa w art. 33 i art. 34 u.o.p., wykładać należy szeroko

i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. W tym kontekście obowiązkiem organu było również zbadanie, co zostało podniesione przez M. S. w powołanym koreferacie, charakterystyki i rozmiarów wycinki łącznie z przedsięwzięciami wycinki drzew objętymi decyzjami: Wójta Gminy K. z dnia [...] stycznia 2007 r. (57 drzew) i Burmistrza Gminy S. z dnia [...] lutego 2007 r. (89 drzew) - kumulacja odziaływań).

Sąd raz jeszcze przypomniał, że w wyrokach sygn. akt IV SA/Po 1043/11

i II SA/Po 1267/13 przesądzono, że wykluczenie konieczności procedowania

w sprawie w trybie art. 33–art. 35a u.o.p. wymaga ustalenia, iż dane zamierzenie nie jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

Odnosząc się do zarzutu sporządzenia opinii przez biegłego P. W., który – jak podniesiono - nie miał do tego kwalifikacji, Sąd wskazał, że przepis art. 84 § 1 k.p.a. określa, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Jednocześnie k.p.a. nie ustanawia jakichkolwiek formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego. Oznacza to, że biegłym w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. może być zarówno osoba wpisana na przewidzianą przepisami prawa listę biegłych (rzeczoznawców), jak i osoba spoza tej listy, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie. Biegłym może być osoba posiadająca specjalne wykształcenie, jak i nie mający takiego wykształcenia praktyk, który faktycznie ma potrzebne organowi wiadomości. K.p.a. nie wymaga zatem od biegłego szczególnych kwalifikacji akademickich. Przesłanką pozytywną, od spełnienia której jest uzależniona zdolność do wystąpienia

w charakterze biegłego, jest posiadanie wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). W związku z powyższym Sąd uznał, że w świetle podjętych przez organ ustaleń, że biegły P. W. nie jest pracownikiem UP w P., a biegły winien wyróżniać się wiedzą specjalistyczną z dziedziny, w zakresie której sporządza opinię, Kolegium winno było zwrócić się do powołanego biegłego o wyjaśnienie, jakie specjalne kwalifikacje posiada i w jaki sposób może je potwierdzić. W przypadku powzięcia wątpliwości co do posiadania przez P. W. wiadomości specjalnych z zakresu ornitologii organ powinien powołać nowego biegłego i jemu zlecić sporządzenie opinii w rzeczonym zakresie. Sąd wskazał, że ewentualna sama w sobie współpraca P. W. z organizacją ekologiczną PTOP S. nie dyskredytuje jego osoby w roli biegłego. W sytuacji, gdy opinię sporządza i firmuje z imienia i nazwiska powołany przez organ biegły nie oznacza to bowiem, że opinię wydaje PTOP S., której opinię uprzednio zakwestionowano.

Podsumowując, uznawszy, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Sądu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno uzupełnić postępowanie: o wyjaśnienia co do kwalifikacji biegłego P. W., o uzupełnienie opinii biegłych poprzez ustosunkowanie się do koreferatu autorstwa M. S., a następnie odniesienie się przez Kolegium do wszystkich zebranych dowodów, w tym do wyjaśnień złożonych na rozprawie administracyjnej. W oparciu o konkluzje uzupełnionej opinii biegłych, pozostałych dowodów i przy uwzględnieniu ocen prawnych wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz w uprzednio zapadłych w ramach tej samej sprawy administracyjnej prawomocnych wyroków sądowych – Kolegium rozstrzygnie kwestię ewentualnej nieważności zezwolenia, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przesłanki rażącego naruszenia prawa;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. polegające na pominięciu poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22.10.2015 r., sygn. akt IV SA/Po 530/15;

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 25 § 4 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu sprawdzenia, czy sprawa mieści się w ramach statutowej działalności Fundacji "N.";

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie wykazał, aby podniesione zarzuty w postaci naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80

i art. 107 § 3 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł

o uchylenie wyroku i oddalenie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podkreślił, że art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odnosi się tylko do sytuacji, w której decyzja administracyjna w sposób obiektywny i oczywisty narusza porządek prawny i jest ona nie do pogodzenia z podstawami demokratycznego państwa prawnego. Decyzja Burmistrza S. takich cech nie wykazuje, dlatego jedynym prawidłowym zakończeniem sprawy było oddalenie skargi Fundacji "N.". Tymczasem WSA w zaskarżonym wyroku zarzucił organowi administracji niezachowanie wymagań właściwych do czynności dowodowych w postępowaniu zwyczajnym, gdy tymczasem przedmiotem sprawy jest ocena ewentualnych wad kwalifikowanych decyzji Burmistrza S..

Ponadto pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wskazał, że Sąd zaniechał czynności wstępnej polegającej na zbadaniu legitymacji procesowej skarżącej fundacji w oparciu o art. 25 § 4 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skarga mogła zostać odrzucona ponieważ zgodnie z art. 25 § 4 p.p.s.a. zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Organizacja społeczna może złożyć skargę na decyzję organów administracji publicznej tylko jeśli jej statut przewiduje możliwość wszczynania postępowań sądowych. W przypadku gdy tego wyraźnie nie określa, skarga złożona do sądu administracyjnego powinna zostać odrzucona.

Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podkreślił, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku oparte zostało tylko na dwóch argumentach. Po pierwsze, Sąd nakazał zwrócić się do biegłego P. W. o wyjaśnienie jakie specjalne kwalifikacje posiada i w jaki sposób może je potwierdzić. Ponadto Sąd I instancji nakazując, aby biegli uzupełnili swoją opinię poprzez ustosunkowanie się do tzw. koreferatu M. S., nie wykazał w jakikolwiek sposób, aby nieuwzględnienie koreferatu miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem Sąd naruszył w sposób wyraźny normę wyrażoną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę

w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Nadto należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 194, zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przystępując do analizy zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać trzeba, że wszystkie zarzuty zmierzają do zakwestionowania uchylenia decyzji organu odwoławczego i wykazania, że w sprawie skarga winna być oddalona.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd nie dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. polegającego na pominięciu poglądu wyrażonego

w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 530/15. W motywach powyższego wyroku Sąd przypomniał, że "(...) w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt IV SA/Po 1043/11 wprost wskazano, że choć inna jest podstawa prawna wydana zezwolenia na wycinkę drzew, a inna jest podstawa do wydania zezwolenia na realizację planów mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach, to jednak powyższe regulacje pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, jednakże dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33–art. 35a u.o.p. pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 u.o.p. Ocena ta została dodatkowo wzmocniona, poprzez odwołanie się do odnośnych przepisów tzw. dyrektyw siedliskowej, w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1267/13, w którym wskazano, że pojęcia "działania", czy też "przedsięwzięcia", o jakich mowa w art. 33 i art. 34 u.o.p. wykładać należy szeroko i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, że – jak dalej stwierdził WSA w ostatnio cytowanym wyroku – również wycinka drzew nie tylko może, ale wręcz musi być oceniana pod kątem weryfikacji, czy nie stanowi ona działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000". Ponadto Sąd w poprzednim wyroku wyraził następujący pogląd

"(...) w konsekwencji w świetle wiążących w niniejszej sprawie ocen prawnych wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach sądów administracyjnych, pominięcie w takich warunkach owej procedury przy wydawaniu na podstawie art. 83 u.o.p. decyzji zezwalającej na wycinkę drzew będzie musiało zostać uznane za wadę polegającą na wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Od razu wypada wyjaśnić, że takiej kwalifikacji prawnej nie stoi na przeszkodzie prima facie proceduralny charakter omawianej wady (wyrażającej się wszak, w ostatecznym rozrachunku, w niewdrożeniu określonej procedury szczególnej), gdyż przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie nie tylko przepisów materialnoprawnych, ale także przepisów

o charakterze ustrojowym (kompetencyjnym), a nawet przepisów procesowych". Wskazania co do dalszego postępowania Sąd przedstawił następująco "(...) przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno uzupełnić postępowanie wyjaśniające o dowód z opinii biegłego przeprowadzony na okoliczność, czy przedsięwzięcie polegające na wycince 185 drzew, dla której wydane zostało zezwolenie, było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 – w rozumieniu art. 33 ust. 1 u.o.p. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zezwolenia). Następnie – w oparciu o konkluzje z tej opinii i przy uwzględnieniu ocen prawnych wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz w uprzednio zapadłych w ramach tej samej sprawy administracyjnej prawomocnych wyroków sądowych – organ ten winien rozstrzygnąć kwestię ewentualnej nieważności Zezwolenia, w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a."

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając decyzję organu odwoławczego wskazał – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – na uchybienia organów administracji związane z postępowaniem dowodowym. Przede wszystkim słusznie Sąd uznał, że w toku postępowania strony kwestionowały wartość dowodową opinii formułując szereg zarzutów pod jej adresem (koreferat). Zostały one szczegółowo wymienione i opisane przez Sąd. Zatem skoro opinia wzbudzała uzasadnione wątpliwości co do jej treści, winno to skłonić organy do żądania od biegłych uzupełnienia opinii, a także udzielenia stosownych wyjaśnień.

Z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. wynika bowiem, że organ administracji publicznej obowiązany jest podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności zebrania i rozpatrzenia

w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Tylko ustalone w takich warunkach fakty mogą bowiem stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej. Nie został zatem naruszony art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80

i art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt 3 skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że sprawa mieści się w statutowej działalności Fundacji "N." bowiem celem działania fundacji jest m.in. ekologia i ochrona środowiska tj.: ochrona przyrody, w tym: ochrona naturalnie występujących roślin, zwierząt i ich siedlisk, szlaków wędrówek, miejsc rozrodu i zimowisk zwierząt wolnożyjących, a także ochrona naturalnych i częściowo naturalnych ekosystemów, a także gatunków

i siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie na podstawie prawa krajowego

i europejskiego. Ponadto wyjaśnić należy, że fundacja brała udział w sprawie poprzednio rozstrzyganej przez Sąd (sygn. akt IV SA/Po 530/15) i jej udział nie został przez Sąd zakwestionowany, zarzutów takich nie wnosiło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.