Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SAB/Op 19/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Zobowiązano organ do wydania decyzji
Powołane przepisy: article: art. 3 §2 pkt 8, art. 149
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 139 §1, art. 140 §1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 października 2009r. sprawy ze skargi J.C. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu w przedmiocie rozliczania i deklarowania kwot podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2005r. I. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu do wydania w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za luty 2005 r., II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu na rzecz skarżącego kwotę 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu decyzją z dnia 20 grudnia 2007r. nr [...] uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z dnia 20 sierpnia 2007r. określającą skarżącemu J. C. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za luty 2005r.

W uzasadnieniu wskazał, że jedyny wpływ na rozliczenie podatku za luty 2005 r. ma rozliczenie tego podatku za miesiąc poprzedni, gdyż w wyniku postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji dotyczącego rozliczenia za styczeń 2005 r. w miejsce zadeklarowanej przez podatnika kwoty do przeniesienia z miesiąca stycznia na miesiąc luty określono kwotę zobowiązania za styczeń 2005 r. w wysokości 9.896,00 zł. Decyzja organu I instancji dotycząca podatku od towarów i usług za styczeń 2005 r. została jednak uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 20.12.2007 r. z uwagi na naruszenie przepisów art. 122 i art. 187 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) – dalej: [o.p.], gdyż przeprowadzone w sprawie dowody okazały się niewystarczające do pozbawienia podatnika w styczniu 2005 r. prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych przez jego kontrahenta "B" Sp. z o.o. z P. W uzasadnieniu tamtej decyzji organ odwoławczy szczegółowo określił braki w dotychczasowym postępowaniu dowodowym i wskazał na konieczność zebrania dalszych dowodów, w tym poprzez uzupełnienie informacji otrzymanych pismem z dnia 9 lutego 2007 r. z Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald właściwego dla "B" sp. z o.o. o dokumenty potwierdzające skuteczność wykreślenia tego podmiotu z rejestru podatników, co miało nastąpić z urzędu na podstawie art. 157 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Nadto według organu odwoławczego należało wyjaśnić, czy w ramach transakcji obrotu paliwem między skarżącym a spółką dochodziło do faktycznego przekazania towaru, jakie były szczegółowe okoliczności tych transakcji, czy stan taboru samochodowego podatnika oraz zakres wykonywanych usług transportowych pozwalał i uzasadniał gromadzenie większej ilości paliwa. Jak wskazał Dyrektor Izby w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej dotyczącej rozliczenia za luty 2005 r., weryfikacja ustaleń w zakresie zdarzeń mających miejsce w styczniu 2005 r., których konsekwencje podatkowe ujawniają się również w rozliczeniu za luty 2005 r. rodzi konieczność uchylenia decyzji organu podatkowego I instancji także za luty 2005 r.. Powyższa decyzja kasacyjna Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu wpłynęła do Urzędu Skarbowego w Brzegu w dniu 24 grudnia 2007 r.

Dalsze czynności w sprawie były podejmowane w postępowaniu dotyczącym rozliczenia za styczeń 2005 r. Mianowicie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu pismem z dnia 4 stycznia 2008r. oraz tożsamym w treści pismem z dnia 20 lutego 2008r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań – Grunwald o udzielenie informacji, czy wobec "B" Sp. z o.o. w P. zostało wszczęte postępowanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. oraz o nadesłanie kserokopii dokumentów potwierdzających skuteczne wykreślenie spółki "B" z rejestru podatników VAT. O udzielenie informacji co do innego kontrahenta skarżącego, a mianowicie spółki z o.o. "C" w S. zwrócono się również do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (pisma z dnia 4.01.2008 r., 20.02.2008 r., 12.08.2008 r., 06.10.2008 r. i z dnia 05.01.2009 r.). Wszystkie dotyczyły tego, czy przed tamtejszym Urzędem zostało wszczęte postępowanie podatkowe dotyczące podatku od towarów i usług, z tym, że zapytania dotyczyły rozliczeń za okres od stycznia do grudnia 2005 r. między tą spółką a skarżącym. Od stycznia 2008 r. do dnia złożenia odpowiedzi na skargę Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie nie udzielił na powyższe pisma odpowiedzi. Dopiero dnia 13 marca 2009 r. wysłano pismo z prośbą o przeprowadzenie czynności sprawdzających w tej Spółce, a dnia 26 marca 2009 r. o przesłuchanie jako świadka prezesa tej spółki M. K. Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań – Grunwald pismem z dnia 17 marca 2008r., które wpłynęło do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu dnia 28 marca 2008 r. poinformował, że "B" Sp. z o.o. w P. figurował w ewidencji podatników podatku od towarów i usług w okresie od 1 stycznia 1996 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r., gdyż z dniem 1 maja 2004 r. obowiązek podatkowy w tym podatku został zamknięty zgodnie z art. 157 ustawy z dnia11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług oraz, że decyzja wymiarowa względem tego podatnika w odniesieniu do podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. nie została wydana. Dokumentów potwierdzających skuteczne wykreślenie z ewidencji nie nadesłano.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu w dniach 24.01.2008r., 22.02.2008r., 21.03.2008r., 21.04.2008r., 21.05.2008r., 20.06.2008r., 20.08.2008r. 20.10.2008r., 19.12.2008r., 19.02.2009r., 17.04.2009r. wydał, z powołaniem się na art. 140 o.p., jednakowe w swej treści postanowienia o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając jako przyczynę niedotrzymania terminu "trwające postępowanie wyjaśniające", oraz wskazując kolejno nowe terminy zakończenia postępowania. W aktach sprawy brak jest dowodów doręczenia tych postanowień skarżącemu lub jego pełnomocnikowi.

Postanowieniem z dnia 9 marca 2009r. wyekspediowanym dnia 11 marca 2009 r. Naczelnik US w Brzegu działając na podstawie art. 123 §1, art. 200 §1, art. 216 o.p. wyznaczył skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się odnośnie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W aktach sprawy również brak jest dowodu doręczenia tego postanowienia.

Skarżący pismem z dnia 9 marca 2009 r. złożonym w dniu 10 marca 2009r. wniósł ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu powołując się na przepis art. 141 par.1 o.p., w którym zarzucił niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 139 par.1 tej ustawy. Wniósł o wyznaczenie ostatecznego terminu załatwienia sprawy, wyjaśnienie przyczyn tak długiej zwłoki oraz wymierzenie właściwym osobom kary porządkowej.

Pismem z dnia 13 marca 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu przekazał ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu w Brzegu pismem z tej samej daty zwrócił się po raz kolejny do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań – Grunwald o udzielenie informacji co do stanu postępowania podatkowego oraz nadesłania decyzji wymiarowej wobec "B" Sp. z o.o. w P. w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. Naczelnik tego Urzędu w odpowiedzi z dnia 18 marca 2009r. podał, że w związku z tym, że w okresie od 1 maja 2004r. do 15 sierpnia 2006r. "B" Sp. z o.o. w P. nie figurowała w ewidencji podatników podatku od towarów i usług, nie prowadzono wobec tego podmiotu postępowania dotyczącego podatku VAT za styczeń 2005r. ani też nie wydano decyzji wymiarowej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu pismem z dnia 19 marca 2009r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań–Grunwald o wyjaśnienie, czy informacje dotyczące transakcji pomiędzy "B" Sp. z o.o. w P. a skarżącym zostały przekazane do organów ścigania, na co pismem z dnia 24 marca 2009r. uzyskał kolejną odpowiedź zawierającą wskazywane już wcześniej, bo od lutego 2007 r., informacje o tej Spółce oraz, że zebrane materiały nie uzasadniają przekazania ich do organów ścigania.

W zakresie rozliczeń ze spółką z o.o. "C" z siedzibą w Szczecinie organ podatkowy I instancji zwracał się w dniach: 4.01.2008r., 20.02.2008 r., 12.08.2008 r., 6.10.2008 r. i 5.01.2009 r. o informację, czy wobec tej spółki zostało wszczęte postępowanie podatkowe w podatku VAT za okres od stycznia do grudnia 2005 r. w zakresie transakcji między skarżącym a tą spółką oraz o nadesłanie kserokopii materiałów dowodowych wraz z decyzjami wymiarowymi wydanymi w tej sprawie. Kolejne pismo w tej sprawie wysłano dnia 13.03.2009 r., a dnia 25.03.2009 r. wystąpiono do Naczelnika US w Stargardzie Szczecińskim o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej prezesa spółki "C". Kolejne pismo o przeprowadzenie przez ten organ czynności sprawdzających dotyczących faktur wystawionych w miesiącach: kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień 2005 r. wysłano dnia 13.03.2009 r., a dnia 25.03.2009 r. wystąpiono do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Stargardzie Szczecińskim o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej prezesa spółki "C" M. K. W dniu 30.09.2008 r. organ I instancji przeprowadził czynności sprawdzające w zakresie transakcji między skarżącym a tą spółką w wyżej wskazanych miesiącach; nie dotyczyły więc te czynności ustaleń za styczeń lub luty 2005 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009r. wydanym m.in. na podstawie art. 141 par. 1 o.p. uznał ponaglenie skarżącego za nieuzasadnione. Podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu w trybie art. 140 o.p. wskazywał skarżącemu kolejne nowe terminy zakończenia postępowania ze względu na trwające postępowanie wyjaśniające. Postanowienia w tym przedmiocie wydano w dniach 24.01.2008r., 22.02.2008r., 21.03.2008r., 21.04.2008r., 21.05.2008r., 20.06.2008r., 20.08.2008r. 20.10.2008r., 19.12.2008r., 19.02.2009r., 17.04.2009r. W związku z tym w ocenie Dyrektora Izby przepisy dotyczące sprawności postępowania nie zostały naruszone, a organ nie pozostawał w bezczynności, skoro wskazanymi postanowieniami informował podatnika o nowych terminach załatwienia sprawy. Zwrócono uwagę, że organy podatkowe zgodnie z art. 122 o.p. zobowiązane są dokładnie wyjaśnić sprawę celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, na którym zostanie oparte rozstrzygnięcie i realizacja tego wymogu stanowi niezbędny warunek prawidłowej decyzji.

Po otrzymaniu tego postanowienia skarżący w piśmie złożonym w Urzędzie Skarbowym w Brzegu dnia 27 kwietnia 2009 r., które przekazano do tut. Sądu w dniu 27.05.2009 r., powołując się na przepisy art. 3 par.2 pkt 8, art. 50 par.1, art. 52 par.2, art. 54 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.] wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu w zakresie załatwienia sprawy podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005r. podając, że organ ten nie załatwił sprawy od dnia 24 grudnia 2007 r. do daty sporządzania skargi. Zarzucił w niej naruszenie art. 139 par.1 o.p. z powodu naruszenia terminu do załatwienia sprawy i wniósł o stwierdzenie bezczynności tego organu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 22 lipca 2009r. wydanego na zasadzie art. 57 par.3 p.p.s.a. skargi za poszczególne miesiące rozdzielono do prowadzenia pod odrębnymi sygnaturami, a niniejsza sprawa dotyczy postępowania prowadzonego przez organ I instancji w zakresie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2005r

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu wnosząc o jej oddalenie zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Potwierdził, że wielokrotnie zwracał się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald (w dniu 4 stycznia 2008r., 20 lutego 2008r., 13 marca 2009 r.) zwracał się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań–Grunwald o udzielenie informacji co do wszczęcia postępowania podatkowego i wydania decyzji wymiarowej wobec spółki z o.o. "B" za styczeń 2005 r. Wyjaśnił, że prowadził czynności zmierzające do ustalenia adresu zamieszkania M. W. prezesa zarządu "B" Sp. z o.o. w P., którego podpis figurował na fakturach VAT wystawionych dla skarżącego,że w dniu 30.03.2009 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w Poznaniu o nadesłanie pełnego odpisu z rejestru handlowego tej spółki a po jego uzyskaniu zwrócił się dnia 14.04.2009 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald o przesłuchanie prezesa tej spółki P. O.; protokół z jego przesłania nadesłano pismem z dnia 5.06.2009 r. Podkreślono, że skarżący mimo dwukrotnych zawiadomień o możliwości uczestniczenia w przesłuchaniu świadka O. w czynnościach tych nie uczestniczył, jak też nie stawił się na przesłuchanie w dniu 27.07.2009 r.

W świetle takich zdarzeń oraz w związku z wydawanymi za każdym razem w momencie upływu terminu załatwienia sprawy postanowieniami o przedłużania tego terminu na kolejne dwa miesiące, w ocenie organu nie może być mowy o pozostawaniu w bezczynności, przez co skarga nie jest uzasadniona. Podkreślono, że sprawa ma skomplikowany charakter. Prowadzono więc czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które mają podstawowe znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia decydując zarazem o trafności zastosowanej normy prawnej, oraz wskazano na fakt każdoczesnego powiadamiania skarżącego o przyczynach niedotrzymania terminu załatwienia sprawy i wskazaniu nowego termin zakończenia postępowania. Skarżący nie współdziałał w zbieraniu dowodów, gdyż mimo wezwania w celu przesłuchania w dniu 27.07.2009 r. na przesłuchanie się nie zgłosił.

Do dnia wyrokowania decyzja względem podatnika w odniesieniu do podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. nie została wydana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd dokonując kontroli działania organu administracji w oparciu o przepisy art. 1 par.1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 par. 2 pkt 8 p.p.s.a. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu prowadząc wobec skarżącego postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2005r. pozostawał w bezczynności wskutek naruszenia art. 139 i art. 140 o.p.

W sprawie jest okolicznością bezsporną, że skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu wykorzystał tryb ponaglenia przewidziany w art. 141 par. 1 pkt 1 o.p. wnosząc skargę po otrzymaniu postanowienia Dyrektora Izby rozpoznającego to ponaglenie, co skutkuje dopuszczalnością wniesienia skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 52 par. 1 i par. 2 p.p.s.a. Wobec niewydania przez organ decyzji w postępowaniu dotyczącym zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2005 r. zachodzą podstawy do merytorycznego zbadania zasadności skargi.

W związku z powyższym istotne jest ustalenie, czy organ podatkowy I instancji prowadząc postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2005r. naruszył przepisy art. 139 i art. 140 o.p., przez co dopuścił do stanu bezczynności, o którym mowa m.in. w art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a.

Stan bezczynności polega na tym, że organ administracji publicznej w prawnie określonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (tak T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005 r. str. 86).

Sąd rozpoznając skargę na bezczynność organu administracji kontroluje, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania poprzez np. wydanie decyzji, czy też nie (por. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 16 czerwca 2009r. w sprawie sygn. akt III SAB/Gl 1/09).

Podzielając przedstawione poglądy Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wskazuje, że zgodnie z art. 139 par.1 o.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy można przyjąć, że ze względu na występujące w tej sprawie wątpliwości natury faktycznej i prawnej, czego wyrazem był określony w decyzji kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20.12.2007 r. zakres dalszych ustaleń faktycznych i rozważań prawnych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, sprawa może być uznana za mającą charakter szczególnie skomplikowany. Zatem termin jej załatwienia zgodnie z art. 139 par. 1 o.p. wynosi dwa miesiące. Przeciwne twierdzenia pełnomocnika skarżącego nie mogą być w związku z powyższym uznane za trafne.

Skarżący, co wynika z treści skargi, zarzutem bezczynności organu objął okres prowadzenia postępowania po otrzymaniu w dniu 24.12.2007 r. przez organ I instancji wydanej dnia 20.12.2007 r. decyzji kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu.

Analizując w takim zakresie prowadzone przez organ podatkowy I instancji postępowanie podatkowe Sąd stwierdza, iż w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług za luty 2005 r. przekazane akta administracyjne oraz dowody dołączone do odpowiedzi na skargę dowodzą stanu pozostawania w bezczynności. Postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy wydawane były w związku z upływem terminu określonego poprzednim postanowieniem i za każdym razem jako przyczynę niezałatwienia sprawy w wyznaczonym wcześniej terminie wskazywano "toczące się postępowanie wyjaśniające". Jedynymi podjętymi przez organ po uchyleniu decyzji czynnościami, a więc od grudnia 2007 r. do marca 2009 r. (przed złożeniem ponaglenia) były 2 pisma kierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald. Mając jednak na względzie ich treść Sąd stwierdza, że dotyczyły one rozliczeń za styczeń 2005 r. Choć nie ulega wątpliwości, że ustalenia za styczeń 2005 r. wywierały bezpośrednie skutki podatkowe także w lutym 2005 r., to jednak nie wskazano tego wyraźnie w treści postanowienia posługując się ogólną formułą "trwającego postępowania wyjaśniającego". W rzeczywistości takie postępowanie dotyczące lutego 2005 r. nie było prowadzone. Sąd w związku z tym wskazuje, że postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy powinno wskazywać rzeczywistą przyczynę zwłoki, a w tym przypadku była nią konieczność ustaleń faktycznych, lecz dotyczących stycznia 2005 r. Prawidłowe wskazanie przyczyny niedotrzymania terminu ma istotne znaczenie dla właściwego toku postępowania, w tym dla aktywności dowodowej strony.

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy musi być oparte na w pełni racjonalnych przesłankach i podstawach gwarantujących efektywną (skuteczną) realizację obowiązku rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji we wskazanym nowym terminie. Tylko i wyłącznie takie zawiadomienie i wskazanie nowego terminu może być uznane za prawidłową realizację obowiązku wynikającego z art. 140 o.p.. Stanowi ono bowiem rodzaj zobowiązania organu i gwarancję zachowania nowego, wyznaczonego terminu załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu gwarancji efektywnej realizacji obowiązku rozstrzygnięcia sprawy nie odpowiada sytuacja, w której organ podatkowy, co dwa miesiące wydawał kolejne postanowienie ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, a następnie w trakcie biegu tego terminu nie podejmował istotnych czynności celem przybliżenia się do wydania rozstrzygnięcia. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co stanowi o naruszeniu art. 140 par.1 w zw. z art. 139 par.1 o.p. i dowodzi stanu bezczynności organu. Ograniczenie się do wydawania jedynie postanowień w trybie art. 140 o.p. jest niewystarczające. Argument ten dodatkowo wzmacnia okoliczność, że organ nie wylegitymował się dowodami doręczenia tych postanowień skarżącemu, a ten okoliczność tę kwestionuje. W ocenie Sądu organ podatkowy mając na względzie postulaty płynące z ogólnych zasad postępowania podatkowego, nie realizował do czasu wniesienia skargi istotnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. W rzeczywistości wydając jedynie postanowienia wyznaczające nowe terminy i podając ogólnikowo przyczynę zwłoki w załatwieniu sprawy pozostawał bierny. W piśmiennictwie podkreśla się szczególne znaczenie zawiadomienia o każdym przewidywanym przekroczeniu terminu załatwienia sprawy wskazując, że takie zawiadomienie powinno być dokonane niezwłocznie z chwilą pojawienia się przeszkód dla załatwienia sprawy w terminie. Przeszkody te muszą istnieć realnie. W rozpoznawanej sprawie, jak to wynika z przedstawionego przebiegu postępowania, organ I instancji z chwilą bezskutecznego upływu wcześniej wyznaczonego terminu żadnych działań nie podejmował. Z akt sprawy nie wynikały przy tym przeszkody do równoległego podejmowania innych czynności dowodowych wynikających ze wskazań zawartych w decyzji kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu.

I tak w zakresie kontrahenta skarżącego – spółki z o.o. "B" z siedzibą w P. nie podejmowano żadnych działań wyjaśniających w okresie od 28.03.2008 r., kiedy organ otrzymał odpowiedź Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald na swe pismo z dnia 20.02.2003 r. - aż do dnia 13.03.2009 r., kiedy wysłano kolejne pismo o tożsamej, co wcześniejsze pisma, treści i mimo posiadanych już w 2008 r. informacji o niewszczęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald postępowania wymiarowego wobec spółki "B". Zatem w sprawie ustaleń dotyczących tego kontrahenta czynności nie były podejmowane przez okres ok. 12 miesięcy. Treść kierowanych do tamtego organu pism jednoznacznie wskazuje, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu oczekiwał na przeprowadzenie przez tamten organ postępowania wobec tego kontrahenta podatnika i nie podejmował samodzielnych działań. Sąd równocześnie wskazuje, że już z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald z dnia 9 lutego 2007 r. wynikały informacje o spółce "B", w tym pojawiało się nazwisko P. O. jako jedynego udziałowca tej spółki, który w dniu 17.10.2005 r. sprzedał całość udziałów M. N.. W piśmie tym wyjaśniono ponadto, że spółka z o.o. "B" została wykreślona z ewidencji podatników podatku od towarów i usług z dniem 30.04.2004 r. Jak się okazało w dalszym postępowaniu, informacje te okazały się niewystarczające, jednak następne pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu ograniczały się do żądania wyników postępowania wymiarowego mimo wcześniejszych informacji Naczelnika US Poznań-Grunwald, że takie postępowanie nie było wszczęte. Jednakże bezspornym jest fakt, że od grudnia 2007 r. do kwietnia 2009 r. innych działań, istotnych dla ustalenia charakteru transakcji między spółką "B" a skarżącym nie podejmowano. Dalsze czynności podjęto już po złożeniu ponaglenia, co wyraziło się w wystąpieniu do Sądu Rejonowego w Poznaniu o odpis zupełny z akt rejestrowych spółki "B" oraz dnia 14.04.2009 r. o przesłuchanie świadka P. O., jak też wezwano na 27.07.2009 r. stronę w celu przesłuchania. Jak to już wcześniej wskazano, wszystkie żądane informacje dotyczyły postępowania za styczeń 2005 r.

W odpowiedzi na skargę w sprawie dotyczącej bezczynności organu w postępowaniu dotyczącym lutego 2005 r. organ nie powoływał się już na czynności procesowe dotyczące transakcji ze spółką z o.o."C" w S. Jak bowiem wynika z akt postępowania, w tym z protokołu z czynności sprawdzających z dnia 30.09.2008 r., transakcje skarżącego z tą spółką obejmowały miesiące: kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień 2005 r. Dlatego też wystąpienia kierowane przez organ I instancji do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie w dniach 04.01.2008r., 20.02.2008 r., 12.08.2008 r., 06.10.2008 r., 5.01.2008 r. i do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 25.03.2009 r. nie mogły dotyczyć ustaleń za luty czy nawet za styczeń 2005 r. W konsekwencji nie mogły usprawiedliwiać wydłużenia toku postępowania w niniejszej sprawie jak też w sprawie za styczeń 2005 r., gdyż zakres żądanych informacji wykraczał poza te postępowania. Wskazać przy tym trzeba, że choć w pismach kierowanych do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie zwracano się o informacje dotyczące rozliczeń za wszystkie miesiące 2005 r., to za październik-grudzień 2005 r. w ogóle nie toczyło się postępowanie wobec podatnika a za maj i wrzesień 2005 r. decyzje wymiarowe stały się ostateczne wskutek utrzymania ich w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Przede wszystkim jednak transakcje ze spółką "C" miały miejsce w kwietniu, czerwcu, lipcu i sierpniu 2005 r.

Na tle przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że zakres braków w postępowaniu dowodowym został jasno określony w decyzji kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20.12.2007 r., w której wskazano również kierunek dalszego postępowania dowodowego. Dlatego też organ podatkowy I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien podejmować czynności zmierzające do wyjaśnienia kwestii wskazanych przez organ odwoławczy i powinien załatwić sprawę poprzez wydanie decyzji. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, podejmowane przez niego w ponownym postępowaniu czynności ograniczały się – przez okres 3 miesięcy (od stycznia do marca 2008 r.) – do kolejnych wystąpień o nadesłanie wyników prowadzonych potencjalnie przez inne organy podatkowe postępowań wymiarowych a następnie przez okres 12 miesięcy żadne czynności dowodowe nie były podejmowane. Taki stan rzeczy wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych stanowiących podstawę orzekania zgodnie z art. 133 par. 1 p.p.s.a. Celowość ponowienia tych żądań w marcu 2009 r. wydaje się wątpliwa, skoro otrzymane już wcześniej od Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald informacje dowodziły, że takie postępowanie nie było prowadzone ani nie wskazywano na możliwość jego przeprowadzenia.

W tym stanie rzeczy sytuacja, gdy organ prowadzący postępowanie ograniczył się do wydawania postanowień wyznaczających nowy termin załatwienia sprawy, bez dokonywania czynności przybliżających jej załatwienie, jest stanem jego bezczynności. Choć po złożeniu ponaglenia organ przystąpił do dokonywania czynności dowodowych w marcu i kwietniu 2009 r., to jednak nie przybliżyło to wyjaśnienia kwestii wątpliwych w sprawie, a przedstawionych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z dnia 20.12.2007 r. ani nie doprowadziło do wydania decyzji. Zatem bezspornym jest, że na dzień wniesienia przez skarżącego skargi mimo wskazań Dyrektora Izby nie zrealizowano jego zaleceń co do uzupełnienia materiału dowodowego, zawartych w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, nie uzyskano bowiem materiałów co do skuteczności wykreślenia spółki "B" z ewidencji podatników VAT przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Grunwald, nie pozyskano dowodów o przebiegu transakcji, nawiązaniu kontaktów handlowych przez skarżącego ze spółką "B", nie poczyniono ustaleń co do wielkości jego taboru samochodowego i rodzaju wykonywanych usług transportowych. Zwłoka w wykonaniu tych czynności nie została przez organ przekonująco uzasadniona, a zwłoki tej nie niweczą zawiadomienia o nowych terminach załatwienia sprawy, które nie miały oparcia w realnie istniejących przeszkodach. Również na dzień wyrokowania decyzja w przedmiotowej sprawie nie została wydana. Dlatego też zdaniem Sądu sytuacja tego rodzaju uzasadnia uwzględnienie skargi na podstawie art. 149 p.p.s.a. Gwarancję zapewnienia prawidłowego toku postępowania i załatwienia sprawy stanowić będzie wyrok sądu administracyjnego wyznaczający organowi trzymiesięczny termin załatwienia sprawy, liczony od dnia nadesłania przez Sąd odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje podstawę w art. 200 i art. 205 par.2 i 4 p.p.s.a.