Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1408/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lipca 2017 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Komendanta Stołecznego Policji na rzecz skarżącego W. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Komendant Rejonowy Policji [...] nałożył na W. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą W. z siedzibą w [...], karę pieniężną w kwocie 5000 zł. w związku z przewozem pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, iż funkcjonariusze Policji w dniu [...] października 2016 r. w [...] zatrzymali do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] z naczepą o nr rej. [...] kierowany przez D. C. W toku kontroli dokonano pomiaru długości ciągnika samochodowego i naczepy wraz z ładunkiem przy pomocy przymiaru wstęgowego, który to pomiar ujawnił wymiary zatrzymanego zespołu pojazdów wynoszące 20,15 m długości oraz 2,55 m szerokości wraz z ładunkiem. Zespołem pojazdów przewożony był ładunek podzielny w postaci profili betonowych w ilości 2 sztuk, spiętych łańcuchami. Z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych wymiarów tj. 16,50 długości (w przypadku pojazdu członowego) interweniujący funkcjonariusze zażądali od kierującego okazania odpowiedniego zezwolenia. Kierowca okazał zezwolenie kategorii III na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy. Mając na uwadze fakt, iż zespołem pojazdów przewożony był ładunek podzielny, okazane na miejscu zezwolenie nie upoważniało wykonującego przedmiotowy transport drogowy do przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. Ustalenia te uzyskano w toku kontroli, notatce urzędowej z dnia [...] października 2016 r. i potwierdzone później w toku przesłuchań funkcjonariusza Policji dokonującego tej kontroli.

W związku z tym organ I instancji za taki przejazd nałożył poprzez wydanie zaskarżonej decyzji karę pieniężną jak za przejazd bez zezwolenia, tj. odpowiednio do rzeczywistych wymiarów przy których wymagane jest zezwolenie.

Na wskazane rozstrzygnięcie odwołanie wniósł przedsiębiorca, który zaskarżonej decyzji zarzucił:

a) naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 2017 r. - Prawo o ruchu drogowym,

b) rażące naruszenie treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,

c) naruszenie treści art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy,

d) naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

Mając powyższe na względzie przedsiębiorca wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji zgodnie z art. 155 K.p.a. oraz ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania W. J. od powyższej decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie nałożenia na odwołującego kary pieniężnej w kwocie 5000 zł w związku z przewozem pojazdem nienormatywnym ładunku innego niż ładunek niepodzielny:

I. uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. fragment powołujący nazwę przedsiębiorcy

w brzmieniu:

"P." i w tym zakresie orzekł, poprzez nadanie temu fragmentowi decyzji brzmienia:

"W. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą W.",

II) w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona decyzja Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lipca 2017 r. powinna ulec modyfikacji w zakresie nazwy przedsiębiorcy, którego dotyczy rozstrzygnięcie.

Powyższe miało związek z treścią uzasadnienia wyroku WSA z dnia 22 listopada 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1282/18, którym uchylono poprzednie rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

Jednocześnie Komendant [...] Policji uznał, iż zaskarżona decyzja w pozostałym zakresie jest zasadna, w zakresie stwierdzonego naruszenia zaś odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ wskazał, że definicja pojazdu normatywnego została zamieszczona w art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 z późn. zm.), zwanej dalej "p.r.d.", stosownie do treści którego, pojazd nienormatywny (oznacza) - pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Skoro zatem przedmiotowy pojazd przekroczył dopuszczalną długość aż o 3,65 m., który to dopuszczalny wymiar został określony w art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d. i wynosi dla tego pojazdu członowego - 16,50, to należy zaliczyć go do pojazdu nienormatywnego. Zresztą przedmiotowe odwołanie nie kwestionuje, iż kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym z uwagi na długość przewożonego ładunku – profili betonowych. Podkreślono, że dla uznania pojazdu za pojazd nienormatywny wystarczy spełnienie choćby jednej z wymienionych w art. 2 pkt 35a p.r.d. cech pojazdu nienormatywnego, a więc przekroczenie przez pojazd dopuszczalnego nacisku na os, bądź też przekroczenie dopuszczalnych wymiarów lub masy rzeczywistej. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z art. 2 pkt 35b p.r.d., ładunek niepodzielny (oznacza) - ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika jednoznacznie, iż kontrolowanym zespołem pojazdów przewożony był ładunek w postaci profili betonowych w ilości dwóch oddzielnych sztuk. Zatem bezsprzecznie był to ładunek podzielny. Zdaniem organu, nie ulega wątpliwości fakt, że dwa profile betonowe można było podzielić na dwa ładunki pod względem ilościowym bez narażenia na niewspółmiernie wysokie koszty. Przypomnieć należy, iż ryzyko powstania szkody i narażenie na niewspółmiernie wysokie koszty wiążą się z podziałem ładunku, a nie wykonywaniem przewozu. Bez znaczenia w świetle ww. przepisów pozostają koszty samego przewozu i związana z tym opłacalność.

W niniejszej sprawie ustalano, iż kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym ponieważ przewoził ładunek inny niż ładunek niepodzielny. Tym samym naruszono zakaz, o którym mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Ponadto, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia - 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii lll-Vl. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii lll-VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W zakończeniu uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że nałożenie na odwołującego się kary pieniężnej w kwocie 5000 zł. w związku z przewozem pojazdem nienormatywnym ładunku innego niż ładunek niepodzielny było w pełni uzasadnione.

Na powyższą decyzję Komendanta [...] Policji W. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie.

Strona skarżąca zarzuciła powyższej decyzji:

- naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów art. 140aa ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 1137 z 2012 roku ze zmianami),

- rażące naruszenie treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r. poz. 267, zwany dalej kpa) poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,

- rażące naruszenie przepisów art. 67 § 1 Kpa poprzez oparcie decyzji na okolicznościach nie udokumentowanych należycie w protokole kontroli,

- naruszenie treści art. 7 Kpa w związku z art. 77 § 1 poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy,

- naruszenie art. 8 Kpa poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

Z uwagi na powyższe naruszenia, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji, wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej.

Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracyjny orzekając w sprawie nie naruszył prawa materialnego i obowiązujących przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydana przez organ I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich eliminację z porządku prawnego. Zdaniem Sądu działające w sprawie organy administracji dokonały błędnej interpretacji przepisów prawa dotyczących nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez posiadania stosownego zezwolenia.

Kontrola drogowa przeprowadzona w niniejszej sprawie w dniu [...] października 2016 r. wykazała, że zatrzymanym pojazdem wykonywany był transport drogowy dwóch profili betonowych. Przeprowadzający kontrolę drogową funkcjonariusze nie przeprowadzili procedury ważenia zespołu pojazdów, nie ustalono wartości nacisków na osie ani masy całkowitej pojazdu, wykonując jedyne pomiary długości i szerokości zestawu wraz z ładunkiem: długość 20,15 metra, szerokość 2,55 metra.

Parametr długości przekraczał wartość ustaloną rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, natomiast nie przekraczał wartości dozwolonych w zakresie zezwolenia kategorii VI na przejazd pojazdu nienormatywnego. Kierowca okazał funkcjonariuszom zezwolenie kategorii III na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy. W trakcie kontroli kontrolujący funkcjonariusze zaznaczyli, iż nie stwierdzono żadnych innych przekroczeń parametrów poza długością i szerokością.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Komendant Rejonowy Policji [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł, jako podstawę wskazując art. 140 aa ust, 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustalenia kontroli drogowej.

Na skutek złożonego odwołania Komendant [...] Policji wydał dnia [...] maja 2019 r. decyzję w zasadniczym zakresie podtrzymującą decyzję organu I instancji, tj, co do zasadności nałożonej na skarżącą kary. Organ odwoławczy uznał, że każdy dwóch profili betonowych powinien być przewożone osobno, pomimo tego, że gdyby przewóz wykonywały dwa osobne pojazdy to byłyby pojazdami nienormatywnymi z uwagi na długość ładunku.

Odnosząc się do zgromadzonego materiału dowodowego Sąd stwierdza, że kontrolowany pojazd wraz z ładunkiem nie przekraczał żadnego z parametrów określonych dla zezwolenia kategorii III. Należy zaznaczyć, że każdy z dwóch przewożonych profili betonowych posiadała takie same wymiary - długość, szerokość i masę. Trzeba zauważyć, że podstawą przeprowadzonej kontroli nie były zarzuty dotyczące masy pojazdu i masa pojazdu nie została w trakcie kontroli ustalona, ponieważ pojazd wraz z ładunkiem nie został zważony. Wyłącznym powodem wszczęcia postępowania w stosunku do skarżącego oraz nałożenia kary pieniężnej było wyłącznie stwierdzenie, iż pojazd nienormatywny przewoził daw długi elementy, a nie jeden. Pojazd legitymował się zezwoleniem na przejazd kategorii III, zaś ładunek był związany i zajmował przestrzeń ładunkową naczepy, w szczególności w zakresie długości.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje, że całkowicie słuszne jest stanowisko zajęte w interpretacji prawnej udzielonej przez Departament Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury I Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. Dla Sądu oczywistym jest, że gdy pojazdem nienormatywnym przewożony jest ładunek długich elementów, niepodzielnych co do długości, w liczbie większej niż jedna sztuka, to przejazd taki jest możliwy na podstawie uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii, o ile pozostałe parametry techniczne pojazdu nie przekraczają wartości dopuszczalnych. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący przewoził ładunek dwóch profili betonowych niepodzielnych co do długości. Wykorzystując przestrzeń ładunkową naczepy, skarżący przewoził jednocześnie dwa elementy, przy czym ładunek nie przekraczał żadnego z innych parametrów (podkreślić należy, że w trakcie kontroli drogowej ustalono ponadto jedynie szerokość pojazdu, zaniechano natomiast poczynienia ustaleń co do pozostałych parametrów; ładunek nie przekraczał jednak parametru dozwolonej masy całkowitej ani nacisków na osi). Skarżący posiadał i okazał w trakcie kontroli stosowne zezwolenie (kategorii III) na przejazd pojazdu nienormatywnego. Tym samym, skarżący był w pełni uprawniony do wykorzystania przestrzeni ładunkowej przy przewozie ładunku niepodzielnego co do długości w liczbie większej niż jedna sztuka, nie przekroczono bowiem żadnych innych (prócz długości) parametrów pojazdu.

W niniejszej sprawie zatem, nienormatywność pojazdu wykonującego przewóz determinowała wyłącznie długość przewożonego ładunku - określająca niepodzielność ładunku w tym zakresie (odnośnie długości nie zaś ilości sztuk). Jednym pojazdem ponadnormatywnym przewożono dwa elementy betonowe, posiadające taką samą długość, która powodowała, że na przewiezienie każdej części konieczne byłoby uzyskanie zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, co do długości.

W tej sytuacji przewiezienie dwóch elementów jednym pojazdem, z wykorzystaniem całej przestrzeni ładunkowej, na podstawie zezwolenia na przejazd kategorii III nie stanowi naruszenia zakazu przewożenia pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych. Inne rozumienie tego przepisu powodowałoby konieczność przewiezienia każdego elementu oddzielnym pojazdem nienormatywnym, które to rozwiązanie wydaje się absurdalne, a ponadto niezgodne z intencją ustawodawcy, który dąży do zminimalizowania wpływu przewozu największych ładunków na stan dróg oraz środowisko naturalne. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja organu jest zatem zdaniem Sądu błędna. Z jednej strony organ wskazuje, że odpowiednim dla rzeczywistych wymiarów do przejazdu po drodze, na której nastąpiło zatrzymanie, jest zezwolenie kategorii min. IV i za brak takiego zezwolenia nakłada karę pieniężną w wysokości 5000 zł, z drugiej zaś zauważa, że kierowca okazał zezwolenie kat. III, ale uprawniało go ono do przewozu wyłącznie jednego elementu. Odnosząc się zatem do formułowanego przez organ argumentu dotyczącego podzielności przewożonego ładunku, trzeba przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Definicja ładunku niepodzielnego została zawarta w art. 2 pkt 35 b ustawy p.r.d. i zgodnie z jej treścią ładunkiem niepodzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Z kolei zgodnie z treścią art. 2 pkt 35 pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Wskazuję, że w świetle treści przytoczonych przepisów ustawy organ kontrolny dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego, co spowodowało błędne zastosowanie przepisu art. 64 ust. 2 ustawy i nałożenie kary pieniężnej. Skarżący przewoził dwa długie elementy, o identycznych parametrach długości. W trakcie kontroli nie wykonano ważenia zespołu pojazdów wraz z ładunkiem, nie ustalono zatem nacisków na osie ani masy całkowitej zestawu.

W celu stwierdzenia, że kontrolowany pojazd jest pojazdem nienormatywnym, organ oparł się jedynie o wyniki pomiaru szerokości, długości i wysokości pojazdu, przy czym tylko jeden z nich tj. wynik pomiaru długości pojazdu miałby uchybiać wartościom określonym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów (przy czym wynik ten mieścił się w zakresie okazanego przez skarżącego zezwolenia kategorii III na przejazd pojazdu nienormatywnego). W treści art. 2 pkt 35a p.rd. wyraźnie wskazano, że chodzi o przekroczenie dopuszczalnych wymiarów (liczba mnoga). Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw by twierdzić, że kontrolowany pojazd spełniał znamiona pojazdu nienormatywnego.

Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej o braku podstaw do argumentacji, iż przewóz każdego profilu winien być wykonany odrębnym pojazdem nienormatywnym z uwagi na długość każdego profilu. Każdy z przewożonych przez skarżącego elementów betonowych był na tyle długi, że na jego przewóz konieczne byłoby uzyskanie zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. W tej sytuacji sprzeczne z zasadami logiki i z intencją racjonalnego ustawodawcy jest żądanie, by każdy poszczególny element niepodzielny co do długości przewozić odrębnym pojazdem nienormatywnym.

Biorąc pod uwagę błędną interpretację przepisów, zastosowaną przez orzekające w sprawie organy administracji, Sąd doszedł do wniosku, że konieczne jest uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego bowiem brak jest podstaw do jego prowadzenia.

Powyższe wynika z faktu, że w sprawie niniejszej nie doszło do wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd orzekł w myśl art. 145 § 1 ust. 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.