Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 56/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw wniesiony na podstawie art. 3 § 2a ustawy ppsa
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019r. R. O. - właściciel działek nr [...] i [...] zwrócił się, na podstawie ustawy Prawo wodne, o wydanie decyzji i ustalenie odszkodowania z tytułu regularnego zalewania jego działki o nr [...] przez Zakład P. Sp. z o.o. w G. (dalej powoływany jako "skarżący" lub "Zakład"). Uzasadniając złożony wniosek wskazał, że instalacja wodna, która została zamontowana przez skarżącą Spółką nie spełnia zadania i cała woda jest odprowadzana podczas ulew na jego nieruchomość, aż powstają oczka wodne. Zdaniem wnioskodawcy wybudowana instalacja jest nieszczelna i nie odprowadza wody w sposób należyty. W momencie zaś nasilonych opadów nie jest on w stanie korzystać z nieruchomości, gdyż cała działka jest zalana.

Burmistrz Miasta G., po przeprowadzeniu w dniu [...] sierpnia 2019r. oględzin nieruchomości o nr [...] i [...] ustalił, że powyższe nieruchomości graniczą z zakładem P. Sp. z o.o. i na co dzień nie są użytkowane. Poziom terenu na przedmiotowych działkach jest niższy (o ok. 10 cm i więcej) niż poziom terenu, na którym znajduje się Zakład. Organ stwierdził również, że problem zalewania wód na działce o nr [...] niewątpliwie istnieje, ale nie jest on spowodowany oddziaływaniem instalacji deszczowych Zakładu, ani też spływem wód z terenu tego Zakładu, lecz naturalnym kierunkiem spływu wód opadowych. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono także, że spółka P. Sp. z o.o. posiada urządzenia i instalację odprowadzające wody opadowe do oczyszczalni na terenie zakładu P. Sp. z o.o. objęte pozwoleniem zintegrowanym - decyzją Starosty G. z dnia [...] lipca 2017r. znak: [...]. Sama zaś instalacja funkcjonuje od dnia rozpoczęcia użytkowania zakładu (tj. od [...] lutego 2008 r.) do chwili obecnej.

W oparciu o powyższe ustalenia Burmistrz Miasta G. decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] umorzył, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3 i 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 2096), wszczęte postępowanie administracyjne w całości. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ stwierdził, że na podstawie zebranego materiału dowodowego nie jest możliwe stwierdzenie, iż doszło do zmiany stanu wód lub kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działek nr [...] i [...] należących do Wnioskodawcy. Zalanie przedmiotowych terenów przez Zakład mogło wprawdzie nastąpić, podczas przepompowywania wody z terenu zakładu, tym niemniej jak podkreślił organ, działanie takie nie jest objęte przepisami art. 234 ustawy Prawo wodne i prowadzenie postępowania w tej sprawie przekracza przyznane mu kompetencje.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. O. zarzucając organowi jej naruszenie: (-) art. 234 ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Zakład nie odprowadzał wód oraz nie wprowadzał ścieków na jego grunt, podczas gdy prawidłowa analiza wniosku wraz z dokumentacją fotograficzną prowadzi do odmiennego zdania, oraz brak wypowiedzenia się w przedmiocie należnego odszkodowania względem pokrzywdzonego; (-) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i poprzestaniu na wyjaśnieniach P. Sp. z o.o., dowolnej jego ocenie oraz brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji. Powołując się na powyższe zarzuty autor odwołania wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności przytoczył regulację art. 234 ustawy Prawo wodne wyjaśniając, że regulacja w nim zawarta dotyczy wszelkich zmian stanu wody, także ilości przepływu wody opadowej, jeśli mogłaby być ona szkodliwa dla gruntów sąsiednich, a ust. 3 tego przepisu przewiduje administracyjny tryb postępowania w przypadku szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie spowodowanego zmianą stanu wody na gruncie i wydanie decyzji administracyjnej nakładającej, co najmniej jeden z wymienionych obowiązków. Dalej Kolegium sprecyzowało, że wydanie decyzji, o jakiej mowa w ust.3 art. 234 wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych, i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. W takim też trybie, zdaniem SKO, powinien zostać rozpatrzony wniosek R. O., wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania co do nakazania właścicielowi działek sąsiednich nr [...] i [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania określonych działań zapobiegających szkodom na działce nr [...], Kolegium uznało za nieuzasadnione. Stwierdziło, że jeżeli złożony przez R. O. wniosek organ pierwszej instancji uznał za niezasadny, to powinien wydać decyzję odmowną, w nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. W ocenie Kolegium organ winien też zająć stanowisko, co do złożonego żądania przyznania odszkodowania za poniesione szkody. Ponadto w sprawie nie ustalono, jak wyglądał spływ wód powierzchniowych na działkach o nr [...] i [...] i nr [...] położonych w G. przed podwyższeniem terenu na działkach nr [...] i [...] i w tym zakresie za konieczne Kolegium uznało przesłuchanie stron, świadków na tą okoliczność i przeprowadzenie oględzin w terenie z udziałem stron i biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego, który powinien sporządzić opinię wraz z mapą z naniesionym przedmiotem sporu i zaznaczeniem dokonanych zmian terenu, oraz sporządzenia projektu urządzeń zapobiegających szkodom. Jako niezbędne Kolegium określiło też ustalenie, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, a mianowicie, czy na działkach o nr [...] i [...] prowadzone były przez P. Sp. z o.o. działania mogące wpływać na zmianę stanu wody na działce nr [...] R. O. ze szkodą dla tego gruntu i kiedy konkretnie to nastąpiło. W związku z brzmieniem art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne Kolegium nakazało też ustalić datę, w której wnioskodawca dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Powyższe ustalenia będą bowiem stanowiły podstawę do wydania przez organ odpowiedniego rozstrzygnięcia w tym decyzji zobowiązującej właściciela gruntu do przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie, ewentualnie do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, czy też odmawiającej nałożenia na właściciela powyższych obowiązków.

Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła spółka P. Sp. z o.o., zarzucając jej naruszenie:

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez jednostronną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w konsekwencji uznanie, iż zebrany materiał nie był wystarczający do umorzenia postępowania przez organ I instancji, podczas gdy wszelkie materiały mające istotny charakter dla rozstrzygnięcia sprawy zostały zebrane przez Burmistrza Miasta G. i załączone do akt lub były niesporne;

art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a w konsekwencji bezpodstawne uchylenie decyzji pomimo braku istnienia podstaw do zastosowania tego przepisu, podczas gdy decyzja wydana przez Burmistrza Miasta G. była prawidłowa, a ewentualne uchybienia, których dopuścił się organ na etapie postępowania wyjaśniającego, nie miały jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy (istotnego charakteru);

art. 234 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegającą na przyjęciu, iż organ I instancji w przypadku umorzenia postępowania (względnie odmowy wszczęcia postępowania) zobowiązany jest do wypowiedzenia się w przedmiocie złożonego żądania przyznania odszkodowania za poniesione szkody, podczas gdy w/w przepis nie wskazuje takiego obowiązku, a także na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu pełnomocnik Spółki stwierdził, że SKO nie wykazało, w jaki istotny sposób ewentualne uchybienia w zakresie zebranego materiału dowodowego miałyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a wręcz oparło decyzję o kwestie bezsporne, które nie były kwestionowane przez Spółkę (m.in. w zakresie własności gruntów). Ponadto, skoro organ I instancji ustalił, że P. posiada urządzenia i instalacje odprowadzające wody opadowe do oczyszczalni na terenie zakładu P. sp. z o.o. objęte pozwoleniem zintegrowanym, która to instalacja funkcjonuje od dnia rozpoczęcia użytkowania zakładu, tj. [...].02.2008 r. do chwili obecnej w takiej samej formie i w niezmienionym stanie, to nie sposób z powyższych ustaleń wysnuć wniosków, aby Spółka po dniu 4 luty 2008 r., ani tym bardziej w okresie ostatnich pięciu lat dokonała jakichkolwiek zmian stanu wody wpływających szkodliwie na grunty sąsiednie należące do Wnioskodawcy. Konkludując Spółka stwierdziła, że organ I instancji w sposób wystarczający ustalił istotne okoliczności mające wpływ na podjęcie decyzji i tymi okolicznościami kierował się przy jej podejmowaniu. Jeżeli zaś organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający, to powinien we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające, czego nie tylko tego nie uczynił, ale też nie wskazał również podstaw, dla których powstrzymał się od tej czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., uchylająca w całości decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia [...] listopada 2019r. umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji i ustalenia odszkodowania z tytułu regularnego zalewania działki o nr [...] przez Zakład P. Sp. z o.o. w G..

W tym miejscu należy przypomnieć, że w obowiązującym stanie prawnym decyzja kasacyjna podlega zaskarżeniu wyłącznie sprzeciwem, a nie skargą, zaś zasady rozpoznawania sprzeciwów od decyzji kasacyjnych zostały uregulowane w rozdziale 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.). Jak stanowi zaś art. 64e tej ustawy rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, co oznacza, że rola sądu kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy powinien zatem wskazać, jakie niewyjaśnione przez organ I instancji okoliczności, mają istotne znaczenie w sprawie i z jakich względów powinny one zostać wyjaśnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a także uzasadnić dlaczego dostrzeżonych na tym etapie braków, niejasności lub wątpliwości dotyczących stanu faktycznego, nie da się wyeliminować z zastosowaniem art. 136 k.p.a. (tj. w trybie tzw. uzupełniającego postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy lub przez ewentualnie zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji).

Ocena sądu kontrolującego kwestię zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu pierwszej instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 993/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zasadniczo, rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, które winny przeprowadzić organy administracji wyznaczają przepisy prawa materialnego mogące znaleźć zastosowanie w danej sprawie (zob. np. wyrok NSA z dnia 29 maja 2019 r. sygn. I OSK 740/19 i przywołane tam orzecznictwo, jak też wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r. sygn. II OSK 392/19 – dostępne w CBOSA).

Przechodząc zatem kontroli decyzji kasacyjnej zaskarżonej w analizowanym przypadku sprzeciwem, skład orzekający doszedł do wniosku, że SKO w Ł. nie przekroczyło swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. i słusznie wskazało na istotne braki postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych, o którym mowa w art. 234 ustawy Prawo wodne, a z takim postępowaniem bezsprzecznie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody.

Co prawda w wniosku wszczynającym postępowanie Wnioskodawca zwrócił się dodatkowo o ustalenie odszkodowania za szkody z tytułu regularnego zalewania jego działek przez Zakład, zalecenie ustosunkowania się do powyższego żądania zaleciło również SKO w objętej sprzeciwem – decyzji, tym niemniej Burmistrz Miasta G., nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania tego typu żądań. Powyższą materię reguluje bowiem art. 469 ust. 1 ustawy Prawo wodne, który stanowi, iż w sprawie naprawienia szkód innych niż szkody będące skutkiem okoliczności określonych w art. 222 ust. 3 i art. 223 ust. 1, powstałych w szczególności w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego albo dokonaniem zgłoszenia wodnoprawnego, prawo dochodzenia roszczeń przed sądami powszechnymi przysługuje po wyczerpaniu trybu, o którym mowa w ust. 3. Ustęp 3 tego przepisu precyzuje natomiast, że na żądanie poszkodowanego odpowiednio właściwy organ Wód Polskich albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, a jeżeli szkoda nie jest następstwem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego - właściwy wojewoda, ustala wysokość odszkodowania, w formie pieniężnej, w drodze decyzji.

W kontekście powyższej regulacji istotą prowadzonego przez Burmistrza G. postępowania było ustalenie, czy wystąpiły przesłanki z art. 243 ustawy prawa wodnego.

Zgodnie z art. 234 ust 1 tej ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Jednocześnie w myśl art. 234 ust. 2 Prawa wodnego na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. (art. 234 ust. 3 ww. ustawy). Przy czym postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust 5).

Dokonując rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu organ musi zatem jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie, i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich tj., że istnieje bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. Grunt sąsiedni, to grunt nie należącym do sprawcy naruszeń (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 Lex nr 1138839, WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 Lex nr 1138468). Ustaleń tych organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, 77 § 1 k.p.a., z których wynika obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Dodatkowo zaznaczyć należy, że ustalenie opisanego wyżej związku przyczynowo - skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Z tego powodu w postępowaniu takim przeprowadzany jest dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego, a treść opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych dla sprawy ustaleń. Opinia biegłego jest szczególnie istotna w sytuacji, gdy – tak jak w sprawie niniejszej - istnieje różnica stanowisk pomiędzy właścicielami gruntów sąsiednich, tj. Wnioskodawcą, a spółką P. Sp. z o.o., w przedmiocie zakłócenia tych stosunków, a także w sytuacji istniejących wątpliwości co do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych. Należy też mieć na uwadze, jak trafnie zaakcentował to tutejszy sąd w wyroku z dnia 3 lutego 2009 r. w sprawie II SA/Bk 609/08 (Lex 530466), że szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się z rozstrzygnięciem Kolegium, że organ I instancji dopuścił się naruszenia powołanych wyżej przepisów procesowych, pozostawiając niewyjaśnionymi wiele istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy - okoliczności faktycznych, mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przede wszystkim organ nie ustalił, jak wyglądał spływ wód powierzchniowych na działkach o nr [...] i [...] przed podwyższeniem terenu, na jakim zlokalizowany jest Zakład. Nie ustalono również, czy dokonane podwyższenie terenu spowodowało naruszenie stosunków wodnych na gruncie, i czy te zmiany powodują szkody na gruntach sąsiednich. W tym zakresie, jak zasadnie wskazało Kolegium, organ I instancji powinien dokonać przesłuchania stron i świadków, ale przede wszystkim dopuścić dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego.

Organ I instancji ograniczył się natomiast do oględzin nieruchomości o nr [...] i [...], w trakcie których stwierdził, że problem zalewania wód na działce o nr [...] niewątpliwie istnieje. Uznał jednak, że skoro spółka P. Sp. z o.o. posiada urządzenia i instalację odprowadzające wody opadowe do oczyszczalni na terenie zakładu P. Sp. z o.o. objęte pozwoleniem zintegrowanym - decyzją Starosty G. z dnia [...] lipca 2017r. znak: [...], to istniejący problem nie jest spowodowany oddziaływaniem instalacji deszczowych spółki P. (które funkcjonują od dnia [...] lutego 2008r. do chwili obecnej), ani też spływem wód z terenu tej Spółki, lecz naturalnym kierunkiem spływu wód opadowych.

Dowolność powyższej oceny i brak szczegółowych ustaleń w tym zakresie naraża organ I instancji na uzasadniony zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie mających wpływ na jej rozstrzygnięcie. SKO słusznie zatem wskazało, że powyższe uchybienie stanowi zasadniczą przyczynę wadliwości wydanej decyzji przez Burmistrza Miasta G., którą może wyeliminować w ponownie przeprowadzonym postępowaniu tylko ten organ. W ocenie Sądu ustalenie, czy doszło do spowodowania zmian w stosunkach wodnych oraz zaistnienia pozostającej w związku z tymi działaniami szkody na gruntach sąsiednich, do tej pory nie zostało kategorycznie i jednoznacznie stwierdzone ze względu na nieustalenie przez organ I instancji pełnych okoliczności stanu faktycznego.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w kontekście przesłanek art. 234 ustawy Prawo wodne niezbędne jest też ustalenie przez organ I instancji, daty w której Wnioskodawca dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Zgodnie bowiem z art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, przepis ten należy odczytywać, jako konieczność wykazania, a przynajmniej uprawdopodobnienia, iż zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim powoduje szkody na gruncie wnioskującego wszczęcie postępowania, a on sam o tym fakcie ma wiedzę przez okres nie przekraczający 5 lat. Brak wykazania, czy choćby uprawdopodobnienia tego faktu tj. naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na grunt domagającego się wszczęcia postępowania i jego wiedzy na ten temat, uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania, a jeżeli postępowanie zostanie wszczęte i wykaże, że wnioskodawca wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych ze szkodą dla jego gruntu ma od ponad 5 lat lub, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, daje organowi podstawę do umorzenia postępowania (tak też WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 maja 2019r., II SA/Kr 260/19, CBOSA). Skoro bowiem przepis ten uzależnia wszczęcie postępowania o naruszenie stosunków wodnych i świadomości właściciela działki sąsiedniej o występowaniu szkód na skutek tego naruszenia, a organ administracji z istoty sprawy, wiedzy o tej świadomości mieć nie może, to ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) tej okoliczności ustawodawca przerzucił na stronę wnioskującą o wszczęcie postępowania.

Mając powyższe okoliczności na uwadze sąd podzielił stanowisko organu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, uzasadniał wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy sąd, na mocy art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw.