Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 351/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta Gdynia na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr NSP-VIII.7581.1.211.2021.DL w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Gmina Miasta Gdynia reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawie nr NSP-VIII.7581.1.211.2021.DL.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A, Nr [...] na rok 1981 Z.C. zbyła na rzecz Skarbu Państwa działki gruntu o nr [...] i [...], kw. nr [...] pod budowę ulicy W. G. w G., otrzymując za nie cenę odpowiadającą sumie odszkodowania określonego przez biegłych. Dnia 25 listopada 2016 r. sporządzono akt poświadczenia dziedziczenia, Rep. A nr [...] na mocy, którego poświadczono, iż spadek po Z. C. w całości nabyli z mocy ustawy: J. D., H. A., i Z. C. w częściach równych. Tego samego dnia spadkobiercy złożyli do Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki nr [...], karta mapy [...], o powierzchni 3129 m2, obręb G., nr księgi wieczystej [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...], nr księgi wieczystej [...]. Postanowieniem Wojewody Pomorskiego z dnia 28 lutego 2017 r., nr NSP-VIII.7581.3.10.2016.MB wyłączono Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej od rozpatrzenia ww. sprawy i wyznaczono do jej załatwienia Prezydenta Miasta Gdańska wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.

Po przeprowadzeniu postępowania w dniu 30 stycznia 2018 r. Kierownik Referatu Regulacji Stanów Prawnych Nieruchomości Skarbu Państwa i Miasta z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdańska wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej w sprawie o sygn. nr [...] orzekł m.in. o zwrocie na rzecz Z. C., J. D. oraz H. A. udziałów w wysokości po 1/3 części w prawie własności nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1389 ha z obrębu [..], dla której Sąd Rejonowy w Gdyni V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...] z wpisem prawa własności na rzecz Gminy Miasta Gdynia oraz o obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 8.786,70 zł na rzecz Gminy Miasta Gdyni. Decyzją Wojewody Pomorskiego z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie nr NSP-VIII.7581.1.44.2018.DL uchylono powyższą decyzję i orzeczono o odmowie zwrotu wnioskodawcom przedmiotowej nieruchomości. Na skutek złożonej skargi od decyzji organu II instancji, w dniu 19 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 570/18 uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewoda Pomorski w dniu 18 września 2019 r. wydał decyzję w sprawie NSP-VIII.7581.1.44.2018.DL na mocy, której uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, skutkiem czego Gmina Miasta Gdynia wniosła do WSA w Gdańsku sprzeciw, który wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/ Gd 623/19 został oddalony.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Biura ds. Nieruchomości Inwestycji Miejskich działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdańska wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej w dniu 21 lipca 2021 r. wydał decyzję o zwrocie w udziałach po 1/3 na rzecz każdego z uczestników postępowania prawa własności przedmiotowe nieruchomości oraz o zwrocie przez wnioskodawców części zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy Miasta Gdyni w kwocie 7.515 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył czynności podjęte dotychczas w ramach niniejszego postępowania oraz zgromadzoną w tym zakresie dokumentację. W dalszej części wskazano m.in., iż w piśmie z 19 października 2020 r. Gmina Miasta Gdyni podniosła, że określenie celu wywłaszczenia wymaga odniesienia się nie tylko do treści umowy wywłaszczeniowej ale również innych dokumentów, w szczególności opracowania branżowego z lutego 1983 r. dot. projektu ul. W. G. Na podstawie analizy tego dokumentu uznać należało, że istniejąca na nieruchomości zieleń również realizowała cel wywłaszczenia. Dalej w ocenie Gminy Miasta Gdyni przejęcie całej archiwalnej działki nr [...], mimo, że tylko jej część potrzebna była stricte pod budowę ulicy W. G., świadczy o pozyskaniu pozostałej części na zasadzie tzw. dowłaszczenia. Strona wniosła również swoje uwagi do operatu szacunkowego. W związku z powyższym organ procedujący w sprawie wystąpił do biegłego rzeczoznawcy o ustosunkowanie się do zastrzeżeń strony do operatu szacunkowego. Biegły uwzględnił uwagę dot. przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego i opracował nowy operat szacunkowy, w którym przyjął dla określenia wartości nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia transakcje kupna-sprzedaży nieruchomości gruntowych o przeznaczeniu rolniczym. Strona w piśmie z 15 czerwca 2021 r. wniosła dodatkowe uwagi do operatu szacunkowego. Organ podkreślił, że przepisy określają granice postępowania dowodowego, które zobowiązany jest przeprowadzić organ w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zakres ten wytyczony jest przez dwie przestanki: cel wywłaszczenia oraz jego realizację w określonym czasie. W każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pierwszym elementem postępowania jest precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia, gdyż tylko w ten sposób stworzona zostaje możliwość badania jego realizacji. Ustalenie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia rozpatrywane być powinno również pod kątem ewentualnej zmiany przeznaczenia/zagospodarowania nieruchomości począwszy od wywłaszczenia do złożenia wniosku zwrotowego. W oparciu o zebrany materiał dowodowy z okresu sprzed i bezpośrednio po wywłaszczeniu wskazano, iż w dokumentach z lat 1968, 1982 i 1983, trudno doszukać się związku pomiędzy przejęciem terenu w granicach obecnej działki nr [...], a realizacją inwestycji w zakresie budowy ul. W. G. Aktualny stan nieruchomości również nie wskazuje nawet w najmniejszym stopniu, aby omawiany teren zagospodarowany był kiedykolwiek pod potrzeby lokalizacji drogi. Z porównania planowanego i aktualnego zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości w ocenie organu wynika niezbicie, że jezdnia ul. W.G. poprowadzona miała być inaczej niż ma to aktualnie miejsce. Faktyczny przebieg jezdni na tyle uległ zmianie, tj. odsunięciu od granicy z obecną działką nr [...] (o około 10 m w kierunku północno-wschodnim), że skarpy na terenie tej działki nie wybudowano, jak również nie zrealizowano koncepcji budowy rurociągu, co potwierdzają mapy i zdjęcia zgromadzone w aktach sprawy, w tym mapa sytuacyjno-wysokościowa tego terenu. Mając powyższe na względzie Prezydent Miasta Gdańska, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, stwierdził, że część wywłaszczonej nieruchomości, stanowiąca obecnie działkę nr [...], jako zbędna na cel wywłaszczenia, podlega zwrotowi na rzecz wnioskodawców. Następnie organ I instancji przedstawił szczegółowe rozwiązania dotyczące warunków zwrotu i związanych z nim rozliczeń w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższego orzeczenia w dniu 8 kwietnia 2022 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Nieruchomości i Skarbu Państwa z upoważnienia Wojewody Pomorskiego wydała decyzję o nr NSP-VIIL7581.1.211.2021 .DL, na mocy której:

1. w zakresie pkt 1 utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję,

2. uchylono pkt 2 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzeczono o obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 7.710,96 zł, proporcjonalnie do udziałów wskazanych w pkt 1 zaskarżonej decyzji,

3. uchylono pkt 3 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzeczono o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasta Gdyni opisanej w punkcie II niniejszej decyzji, polegającym na ustanowieniu hipoteki w łącznej wysokości 15 421,92 na udziałach w prawie własności nieruchomości, określonych w punkcie 1 zaskarżonej decyzji, w dwukrotnej wysokości kwot wskazanych w punkcie II niniejszej decyzji, na rzecz Gminy Miasta Gdyni.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że bezspornym jest, że aktem notarialnym z dnia 10 czerwca 1981 r., Repertorium A. Nr [...] na rok 1981, Skarb Państwa nabył od Z. C. nieruchomość położoną w G., oznaczoną jako działki nr: [...] i [...], o łącznej pow. 3 418 m2, kw nr [...]. W ww. dokumencie wskazano, iż sprzedaż nastąpiła w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, a ww. działki stanowią teren ulicy. Rozważając okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie nadmieniono, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie znajdują zastosowania. Na podstawie przytoczonych orzeczeń NSA organ wywnioskował, że istotą postępowań o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest określenie celu na jaki została ona wywłaszczona oraz ustalenie, czy cel ten udało się zrealizować. Celem wywłaszczenia, wskazanym w ww. akcie notarialnym, była budowa ulicy W. G. Nie udało się odnaleźć decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 1968 r. nr [...] ustalającej lokalizację szczegółową na budowę ulicy W. G., o której mowa w akcie notarialnym z dnia 10 czerwca 1981 r., jednakże w aktach sprawy znajduje się dokument zatytułowany "Inwentaryzacja terenu przewidzianego pod rozbudowę ul. W. G." z grudnia 1968 r. wraz z załącznikiem graficznym, na którym zaznaczono granice opracowania. Na jego podstawie w porównaniu z pozostałymi mapami, znajdującymi się w aktach sprawy, można jednoznacznie stwierdzić, iż działka nr [...] nie była w całości położona w granicach opracowania. W opinii Wojewody Pomorskiego, kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy na części działki nr [...] wydzielonej z wywłaszczonej działki nr [...] i znajdującej się w granicach terenu przeznaczonego pod ulicę W. G. został zrealizowany cel wywłaszczenia oraz czy pozostała część działki nr [...], została wywłaszczona na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej pod budowę ulicy, czy została dowłaszczona na podstawie art. 5 ww. ustawy. Analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, że jedynie część nabytej wówczas działki nr [...], objęta była Inwentaryzacją terenu przewidzianego pod rozbudowę ul. W. G. z 1968 r. Z kolei pozostała część tej nieruchomości znajdowała się poza granicami opracowania, a więc nie była przeznaczona pod ww. ulicę. Zgodnie z protokołem oględzin przedmiotowej nieruchomości z dnia 23 czerwca 2017 r. "na terenie w/w działki znajduje się ogrodzony zagospodarowany ogródek działkowy (...). Pozostała część przedmiotowej działki jest nieogrodzona, porośnięta m.in. dziką roślinnością, drzewkami owocowymi, innymi drzewkami, krzewami". Wyjaśniono, iż ogródek działkowy znajduje się na tej części działki nr [...], która była położona poza granicami obszaru przewidzianego pod ulicę W. G. Z kolei część nieruchomości, która była przeznaczona na ten cel, porośnięta jest roślinnością, co wynika zarówno z ww. protokołu, jak i wydruków z ortofotmapy z 2008 r. i 2017 r. Organ II instancji wskazał również, że zgodnie z wytycznymi WSA w Gdańsku zawartymi w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. dokonał czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego w kierunku bardziej jednoznacznego wykazania realizacji celu wywłaszczenia, jednak nie pozyskał żadnej nowej dokumentacji rzucającej nowe światło na rozpatrywaną sprawę. Wobec powyższego Wojewoda uznał, iż skoro WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 570/18, stwierdził, iż dotychczas zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do orzeczenia o odmowie zwrotu, wskazując jednocześnie, iż "organ odwoławczy w zasadzie wykorzystał możliwości dowodowe", a dodatkowych dokumentów nie udało się pozyskać, przedmiotowa nieruchomość powinna podlegać zwrotowi.

Następczo odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego organ II instancji wskazał, że używanie terenu jako zaplecza budowy, bądź miejsca składowania materiałów budowlanych, nie stanowi samo przez się o niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, skoro z założenia takie wykorzystanie jest tymczasowe na potrzeby prowadzenia prac przez wykonawcę inwestycji zasadniczej, a nie dla realizacji inwestycji stanowiącej ten cel. Przyjęcie takiej możliwości stanowiłoby zastosowanie wykładni rozszerzającej celu wywłaszczenia, co w kontekście jednolitego w tym zakresie orzecznictwa oraz poglądów doktryny prawa byłoby niedopuszczalne. W dalszej kolejności, odpowiadając na zarzut związany m.in. z pobieżną oceną materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, że mimo poszukiwań, w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu, czy innego dowodu, który wskazywałby, że była właścicielka dawnych działek nr [...] i [...], wystąpiła z żądaniem objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości, stanowiącej ww. działki. W szczególności brak jest samego wniosku byłej właścicielki, ale także jakiejkolwiek korespondencji między nią a organem administracji, świadczącej o takiej podstawie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. Na powyższe nie wskazują również zapisy aktu notarialnego z dnia 10 czerwca 1981 r., Repertorium A.Nr [...] na rok 1981. W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że w tej kwestii brak jest jednoznacznych dowodów, które potwierdziłyby że poza wywłaszczeniem nastąpiło również "dowłaszczenie" na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej. Posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ podkreślił m.in., że nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów potwierdzających zasadność żądania, a zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że strona może zachowywać się biernie w toku tego postępowania. Skutkiem powyższych rozważań było uznanie, iż prawidłowo organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa działka powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłej właścicielki stosownie do ich udziałów w spadkach, ponieważ nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci ulicy G.

Następnie podniesiono, iż zgodnie z wspomnianym już kilkukrotnie aktem notarialnym łącznie odszkodowanie za dawne działki nr [...] i [...] o powierzchni 3. 418 m2 wyniosło 66 376,00, w tym 61 524,00 zł za grunt i 4 852,00 zł za składniki roślinne. Ww. składniki roślinne (bliżej nie opisane, jak wskazała również biegła w operacie szacunkowym z dnia 16 kwietnia 2021 r.), z dużym prawdopodobieństwem nie znajdują się już na przedmiotowej nieruchomości (z uwagi na upływ ponad 40 lat; w protokole oględzin opisano roślinność znajdującą się na przedmiotowej działce jako nieurządzoną), w związku z czym nie można uwzględniać kwot odszkodowania za nie przy obliczaniu waloryzacji odszkodowania zwracanego na rzecz Gminy Miasta Gdyni. Zdaniem organu odwoławczego w odniesieniu do zawartych obliczeń, znajdujących się w uzasadnieniu decyzji należy wskazać, że organ I instancji prawidłowo rozpoczął waloryzację ww. kwoty od wskaźnika za 1982 r., bowiem kwota ta, zgodnie z ww. aktem notarialnym miała zostać zapłacona w terminie trzech miesięcy od dnia jego sporządzenia, tj. do dnia 10 września 1981 r. Podstawowym założeniem waloryzacji jest to, iż przyjęte do obliczeń wskaźniki winny być co do zasady homogeniczne (jednorodne), gdyż w przeciwnym wypadku wypaczają wynik waloryzacji. Jeżeli bowiem do łańcucha nawiązań przyjmie się wskaźniki o różnej funkcji, to wynik nie będzie oddawał rzeczywistej zmiany cen (w tym przypadku towarów i usług konsumpcyjny w badanym okresie). Wskaźniki "średnioroczne" odzwierciedlają zmianę cen w danym roku, lecz na ich podstawie nie można ustalić, jak zmieniły się ceny w stosunku do roku poprzedniego; z teoretycznego punktu widzenia możliwym jest dokonanie obliczeń przy zastosowaniu w łańcuchu nawiązań wskaźników miesięcznych za okresy niepełnych lat, tj.: "dany miesiąc -miesiąc poprzedni", oraz wskaźników rocznych, tj.: "grudzień danego roku - grudzień roku poprzedniego" - za okresy pełnych lat, bowiem wówczas wynik obliczeń - choć nieco odbiegający od uzyskanego z wykorzystaniem wskaźników tylko miesięcznych - to jednak będzie mieścił się w granicach tzw. "błędu statystycznego"). W związku z powyższym, w opinii Wojewody Pomorskiego Prezydent Miasta Gdańska prawidłowo zastosował wskaźniki roczne od 1982 r. do 2020 r., jednak w ostatnim roku - poza wskaźnikami za miesiące od stycznia do maja 2021 r. powinien również uwzględnić wskaźnik za czerwiec 2021 r., który został ogłoszony 15 lipca 2021 r. (7 dni przed wydaniem w dniu 22 lipca 2021 r. zaskarżonej decyzji). Jednakże, w związku z tym, iż waloryzacja zwracanego odszkodowania powinna być przeprowadzona na dzień wydania decyzji, a organ odwoławczy orzeka ponad 8 miesięcy po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, koniecznym stało się ponowne przeprowadzenie waloryzacji kwoty 25 002,00 zł (stanowiącej część kwoty odszkodowania obliczonej proporcjonalnie do zwracanej powierzchni wywłaszczonej nieruchomości) w oparciu o wskaźniki roczne (odnośnie lat 1982-2021) i wskaźniki miesięczne (odnośnie stycznia i lutego 2022 r.) cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Kwota po waloryzacji określona proporcjonalnie do powierzchni zwracanej działki wyniosła 7.710,96 zł) i nie przekracza 50% aktualnej wartości działki nr [...], ustalonej na podstawie operatu szacunkowego.

Dokonując oceny sporządzonego operatu szacunkowego z dnia 16 kwietnia 2021 r. organ II instancji wskazał, że nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym. Zdaniem organu w omawianym dokumencie prawidłowo wskazano przedmiot, zakres i cel wyceny oraz przedstawiono stan prawny nieruchomości, wynikający z księgi wieczystej nr [...] i innych dokumentów archiwalnych, związanych z wywłaszczeniem ww. działki, znajdujących się w aktach sprawy. Przedstawiono również sposób wyceny, w tym wybór podejścia oraz metody określenia wartości - zastosowano podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Rzeczoznawca majątkowy przeanalizowała "rynek nieruchomości gruntowych (...) obejmujący obszar wybranych dzielnic miasta Gdyni" w okresie "od grudnia 2018 do kwietnia 2021" o przeznaczeniu rolniczym. Na podstawie powyższego określono procentowy wpływ atrybutów cenotwórczych na wartość przedmiotu wyceny i ustalono, że na rynku nieruchomości o podobnym przeznaczeniu we wskazanym powyżej okresie ceny nieruchomości podobnych przyjętych do porównań kształtowały się na poziomie od 14,88 zł do 15,49 zł za m2. Na podstawie dokonanych obliczeń rzeczoznawca majątkowy ustalił, że wartość 1 m2 prawa własności działki nr [...], według stanu z dnia wywłaszczenia, wynosi 15,64 zł/m2. W związku z powyższym wartość prawa własności ww. działki według stanu z dnia wywłaszczenia wyniosła 21.724,00 zł. Taka sama wartość nieruchomości została wskazana przez biegłą według stanu z dnia zwrotu bez uwzględnienia zmian przeznaczenia i otoczenia. Następnie rzeczoznawca majątkowy, jak wyżej wskazano, przeanalizowała "rynek nieruchomości gruntowych (...) obejmujący obszar wybranych dzielnic miasta Gdyni" w okresie " od grudnia 2018 do kwietnia 2021" o przeznaczeniu pod usługi. Na podstawie powyższego rzeczoznawca majątkowy określiła procentowy wpływ atrybutów cenotwórczych na wartość przedmiotu wyceny i ustaliła, że na rynku nieruchomości o podobnym przeznaczeniu we wskazanym powyżej okresie ceny nieruchomości podobnych przyjętych do porównań kształtowały się na poziomie od 343,00 zł do 500,00 zł za m2. Na podstawie dokonanych obliczeń ustalono, że wartość rynkowa 1 m2 prawa własności działki nr [...] wynosi 439,00 zł/m2. W związku z powyższym wartość rynkowa prawa własności ww. działki wyniosła 609 771,00 zł. W ocenie organu odwoławczego w operacie szacunkowym szczegółowo wyjaśniono sposób ustalenia ww. wartości wycenianej działki, omówiono wagi cech nieruchomości, zamieszczono informacje umożliwiające prześledzenie procesu szacowania nieruchomości, a także został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną do tego osobę, nie zawiera pomyłek ani istotnych braków, czy niejasności. Biegła szczegółowo wyjaśniła zastosowane podejście, sposób wyceny oraz podstawę prawną. Odnosząc się do kolejnych zarzutów podniesionych przez stronę Wojewoda Pomorski ocenił że, posłużenie się przez biegłą dokumentacją zdjęciową z dnia 15 lipca 2020 r. nie jest błędem, ponieważ po pierwsze zdjęcia potwierdzają stan ustalony w dniu 15 lipca 2020 r., który został zweryfikowany w dniu 14 kwietnia 2021 r., po drugie stanowią jedynie pomoc przy ustalaniu stanu.

Przechodząc do kwestii zabezpieczenia roszczeń Gminy Miasta Gdyni, zauważono, że pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. nr [...], Prezydent Miasta Gdańska wezwał wnioskodawców oraz Gminę Miasta Gdyni do wypowiedzenia się w kwestii ustanowienia stosownego zabezpieczenia należności Gminy Miasta Gdyni z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma, wskazując, iż "w przypadku braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie, Prezydent Miasta Gdańska (...) będzie zobowiązany do zawarcia w treści decyzji rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia zabezpieczenia w formie hipoteki". Na powyższe strona odpowiedziała, pismem z dnia 28 grudnia 2017 r. nr [..], wskazując, iż "nie kwestionuje ww. formy zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość". Pozostałe strony w ww. terminie nie udzieliły odpowiedzi. Organ II instancji podkreślił, iż Prezydent Miasta Gdańska ustanowił w pkt 3 zaskarżonej decyzji kwotę hipoteki przymusowej, tj. 15.030,00 zł, na udziałach wnioskodawców w nieruchomości - stanowiącą dwukrotność kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, a więc uwzględnił ewentualne roszczenia uboczne, jednakże należy przyznać rację Gminie Miasta Gdyni, iż przepisy u.g.n. nie dają podstawy do ustanowienia hipoteki przymusowej w sytuacji zwrotu nieruchomości. Zdaniem organu II instancji, wobec braku stanowiska sądów administracyjnych w tym zakresie, ww. zwiększenie kwoty hipoteki jest prawidłowe. Powyższa kwota zabezpieczenia ulegnie jednak zmianie z uwagi na konieczność ponownej waloryzacji przez organ odwoławczy i wyniesie 15 421,92 zł.

Pismem z dnia 25 kweitnia 2022 r. Gmina Miasta Gdyni reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr NSP-VIII.7581.1.211.2021.DL, zarzucając jej naruszenie:

1) przepisu art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., zwanej dalej u.g.n.) przez nieprawidłowe przyjęcie, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], obr. [...], stała się zbędna na cel wywłaszczenia, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość przejęta została dla realizacji inwestycji o charakterze drogowym, będącej rozległym projektem, tj. obejmującym szlaki komunikacyjne oraz całą infrastrukturę wokół nich i cel ten został zrealizowany,

2) przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.) przez brak ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności brak dokonania ustaleń w kierunku realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości oraz brak dokonania ustaleń, czy ul. W. G. na przestrzeni lat miała tożsamy przebieg jak obecnie, jak również przez podjęcie zaskarżonego orzeczenia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego,

3) przepisu art. 153 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Wojewodę Pomorskiego, iż z wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 570/18 wynika, iż dz. nr [...], obr. [...], powinna podlegać zwrotowi, mimo, iż wyrok ten nie przesądzał o braku realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości,

4) przepisu art. 140 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez wadliwe ustalenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy Miasta Gdyni, wynikające z łącznego zastosowania wskaźników rocznych i miesięcznych, co stanowi błąd matematyczny.

Wobec powyższego wniesiono m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi strona w pierwszej kolejności wskazała, że organ II instancji niesłusznie przyjął, iż na gruncie niniejszej sprawy zasadny był zwrot przedmiotowej nieruchomości, bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło aktem notarialnym z dnia 10 czerwca 1981 r. W ocenie skarżącego, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na przejętej nieruchomości planowana była inwestycja o charakterze drogowym, będąca rozległym projektem, tj. obejmującym szlaki komunikacyjne oraz całą infrastrukturę wokół nich. Przedmiotowa nieruchomość mogła zatem być przeznaczona konkretnie pod ulicę W. G. lub infrastrukturę towarzyszącą drodze, czy też wywłaszczono ją w związku z budową ww. ciągu komunikacyjnego (np. by służyła jako teren zaplecza jego budowy, bądź miejsca składowania materiałów budowlanych, pozyskiwania żwiru związanego z budową tejże ulicy itd.). Oględziny są dowodem w sprawie, który obrazuje jedynie aktualne (na dzień dokonywania czynności) zagospodarowanie nieruchomości, nie świadczą zatem o braku realizacji celu wywłaszczenia na przestrzeni lat. Ponadto, jak podnosiła Gmina z aktu notarialnego z dnia 10 czerwca 1981 r., Rep. A. Nr [...] na rok 1981 wynika, że działka nr [...] (obecnie w części dz. nr [...], obr. [...]) oraz działka nr [...], już w dniu jego sporządzenia stanowiły teren ulicy. Z powyższego wynika, że w chwili sporządzenia aktu notarialnego m.in. dz. nr [...], obr. [...] (arch. dz. nr [...]) stanowiła już inwestycję drogową, toteż uznać należy, że realizacja celu przejęcia nieruchomości dotyczyła rozległego, aktualizującego się na przestrzeni lat projektu drogowego, zaś wywłaszczona nieruchomość nie była przejęta ściśle pod jezdnie, lecz w ramach realizacji inwestycji drogowej miała stanowić część jej infrastruktury (i tak też się stało). Niezależnie od powyższego, w ocenie strony uwagi wymaga, to, iż z treści aktu notarialnego wynika, że byli właściciele nieruchomości uzyskali odszkodowanie za składniki roślinne znajdujące się na nieruchomości, zatem już w chwili przejęcia działka obecnie oznaczona nr [...], obr. [...], realizowała cel wywłaszczenia w postaci zieleni przydrożnej, istniejącej w ramach realizowanej inwestycji drogowej. Realizacja celu wywłaszczenia poprzez pozostawienie nieruchomości w stanie niezmienionym nie stanowi zatem o zbędności nieruchomości. Zatem uznano, że istniejąca na przedmiotowej nieruchomości w dacie wywłaszczenia zieleń, także realizowała cel wywłaszczenia. Reasumując, skarżąca uznała, że przedmiotowa nieruchomość przejęta została w ramach realizacji rozległej inwestycji drogowej (zieleń przydrożna), istniejącej w dacie wywłaszczenia ul. W. G. i cel ten został zrealizowany. Działka nr [...], obr. [...], niewątpliwie była częścią projektu drogowego, nadto wypełniającą przytoczoną ustawową definicję drogi (ściśle zieleni przydrożnej) i spełniającą funkcje drogowe.

W ocenie skarżącej Wojewoda Pomorski nie ustalił wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności brak dokonania ustaleń w kierunku realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości oraz brak dokonania ustaleń, czy ul. W. G. na przestrzeni lat miała tożsamy przebieg jak obecnie, jak również przez podjęcie zaskarżonego orzeczenia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego. Według strony organ odwoławczy pominął całkowicie podnoszoną w toku postępowania przed organami obu instancji okoliczność, iż w dacie wywłaszczenia ul. W. G. (obecnie A. J. U.) istniała, zatem szczególnie istotne było dokonanie ww. ustaleń w kierunku realizacji inwestycji drogowej na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, zauważyć należy, iż na przestrzeni lat przebieg ulicy i całej jej infrastruktury, mógł kształtować się odmiennie, niż obecnie. Organ II instancji nie ustalił również, czy na dz. nr [...], obr. [...], zostały rozpoczęte prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, zaś twierdzenie o braku jego osiągnięcia oparł przede wszystkim na dokumentach datowanych po wywłaszczeniu nieruchomości. Ponadto, Wojewoda Pomorski nie pozyskał żadnych nowych dowodów w niniejszej sprawie, a mimo tego doszedł do zgoła innych wniosków niż w poprzedzającej decyzji.

Skarżąca stwierdziła również, że organ II instancji naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż z wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 570/18, wynika, iż nieruchomość powinna podlegać zwrotowi, mimo, iż wyrok ten nie przesądzał o braku realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości. Zauważono, iż Sąd w przedmiotowym rozstrzygnięciu nie uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wskazał zaś jedynie na konieczność jego uzupełniania w kierunku bardziej jednoznacznego wykazania realizacji celu wywłaszczenia. Nie można zatem wywieść, jak czyni to organ odwoławczy, iż w związku z brakiem pozyskania dodatkowych dokumentów, przedmiotowa nieruchomość powinna podlegać zwrotowi.

Pod wątpliwość poddano też prawidłowość zastosowania przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji niejednorodnych (rocznych oraz miesięcznych) wskaźników waloryzacyjnych, gdyż ta okoliczność powoduje nieprawidłowe, obarczone błędem matematycznym ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, do zwrotu którego zobowiązani są wnioskujący o zwrot nieruchomości. Wskazać należy, że łączne zastosowanie w obliczeniach wskaźników rocznych i miesięcznych jest niewłaściwe, bowiem inna jest baza dla ustalania rocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, a inna dla ustalania wskaźnika miesięcznego. Powyższe w konsekwencji prowadzi do uzyskania w analogicznym okresie różnych kwot w zależności od wykorzystanego wskaźnika.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr NSP-VIIL7581.1.211.2021 .DL w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej oznaczoną geodezyjnie działkę nr [...] o pow. 0.1389 ha, obr. O. (część dawnej, wywłaszczonej działki nr [...]), będącą własnością Gminy Miasta Gdyni, w udziale 1/3 na rzecz Z. C., w udziale 1/3 na rzecz J. D., w udziale 1/3 na rzecz H. A. prawa własności nieruchomości .

Przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2021 r., poz, 1899 ze zm.) – dalej jako u.g.n., który stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W świetle powyższych przepisów roszczeniem o zwrot można objąć nieruchomości wywłaszczone w drodze decyzji administracyjnej. Działka nr [...], objęta niniejszym postępowaniem, została nabyta przez Skarb Państwa nie w drodze decyzji administracyjnej, lecz umowy cywilnoprawnej, zawartej na mocy art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, m. in. na mocy art. 6 ustawy z 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Powyższe oznacza dopuszczalność zwrotu nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej w trybie u.g.n. Stwierdzić przy tym należy że przepisy u.g.n. przewidują możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pod warunkiem łącznego spełnienia wszystkich zawartych w niej przesłanek. Jedną z kwestii spornych w niniejszym stanie faktycznym jest jednak, czy cel wywłaszczenia deklarowany w ww. umowie sprzedaży nieruchomości został osiągnięty.

W przedmiotowej sprawie istotne znaczenia ma okoliczność, iż była ona przedmiotem oceny tutejszego Sądu w prawomocnym wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 570/18. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r., poz. 329) – dalej jako p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w przywołanym przepisie, zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia. W tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (tamże s. 319).

Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko zawarte we wcześniejszym wydanym w sprawie wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., że ustalając sens przepisów art. 136 i 137 u.g.n. w zakresie przesłanek zwrotu nieruchomości należy brać pod uwagę ich ratio legis w powiązaniu z ogólnymi celami instytucji wywłaszczenia i zwrotu nieruchomości oraz całym porządkiem prawnym. Obowiązek zwrotu nieruchomości w razie jej niewykorzystania na cel wskazany jako podstawa wywłaszczenia jest uznawany za zasadę o randze konstytucyjnej.

Podzielić bowiem należy stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2351/10 (dostępny w CBOSA), że po wejściu w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter prawa konstytucyjnego (art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). Nie może być ono ograniczane ani przez ustawodawcę, ani tym bardziej przez organy administracji stosujące prawo. Przepisy art. 136 i art. 137 u.g.n. muszą być zatem interpretowane i stosowane ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych w nich treści oraz z poszanowaniem zasad wynikających ze wskazanych przepisów Konstytucji RP, ponieważ wywłaszczenie jest przejawem daleko idącej ingerencji administracji państwowej w prawo własności.

W konsekwencji dla oceny niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma stanowisko przedstawione we wiążącym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2018 r., że materiał dowodowy niniejszej sprawy nie pozwalał wówczas na jednoznaczne wysunięcie wniosków, które stały się podstawą do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Mianowicie Sąd uznał tam, że celem wywłaszczenia wskazanym w akcie notarialnym z dnia 10 czerwca 1981 r., Repertorium A.Nr [...] na rok 1981 była budowa ulicy W. G. Przy czym nie odnaleziono decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z 3 kwietnia 1968 r. nr [...] ustalającej lokalizację szczegółową na budowę tej ulicy. Pozostałe dokumenty, na które powołał się organ odwoławczy w decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 31 lipca 2018 r.: "Inwentaryzacja terenu przewidzianego pod rozbudowę ul. W. G." z grudnia 1968 r. wraz z załącznikiem graficznym, Projekt grodowy budowy ulicy (Budowa II-giej jezdni ul. G. w G., zadanie I i II) z listopada 1982 roku, opracowanie branżowe z lutego 1983 r. dotyczące budowy drogi, dokumenty z księgi wieczystej (z 3 maja 1980 r., 13 lutego 1990 r., 13 kwietnia 1992 r.) nie stanowiły dowodów bezpośrednio przesądzających o realizacji celu wywłaszczenia, ani też w jakiej dacie miałoby to nastąpić, a jedynie dostarczały pewnych poszlakowych informacji w tym zakresie. Oznacza to, że nie mogły mieć one charakteru przesądzającego, jeśli w aktach sprawy znajdują się inne dokumenty, które z kolei wskazują, że ulica W. G. na wywłaszczonej nieruchomości w zasadzie nigdy nie została zrealizowana. Wśród takich dokumentów wymienić należy w szczególności pismo Zarządu Dróg i Zieleni z 18 kwietnia 2017 r., z którego jednoznacznie wynika, że działka nr [...], stanowiąca obecnie działkę nr [...] w G. "nie jest zajęta pod drogę publiczną i nie znajduje się w pasie drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych". Jednocześnie Zarząd Dróg i Zieleni poinformował, że nie posiada żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że wskazana działka była zajęta pod drogę publiczną i znajdowała się kiedykolwiek w pasie drogowym. Co więcej, powyższe okoliczności potwierdzały mapy znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, z których jednoznacznie wynika, że działka nr [...] w całości znajduje się poza jezdnią i pasem drogowym obecnej ulicy U. Podobnie, z protokołu wizji z 23 czerwca 2017 r. oraz dołączonych do niej zdjęć wynika, że na terenie działki nr [...] znajduje się ogrodzony, zagospodarowany ogródek działkowy na części działki, zaś na pozostałej części – nieogrodzonej – jest teren porośnięty roślinnością niezagospodarowaną (drzewami owocowymi, dziką roślinnością) oraz pozostałości po altanie. Powyższe okoliczności wskazywały, że niewątpliwie obecnie teren analizowanej działki nie stanowi drogi, ani nie znajduje się w pasie drogowym. W braku natomiast dowodów potwierdzających, że w latach osiemdziesiątych XX wieku przebiegała w tym miejscu ulica W. G., która stanowi budowlę poprzedzającą obecną ulicę U. – wymienione wyżej dokumenty świadczą o pewnych lukach w argumentacji organu odwoławczego, że cel wywłaszczenia faktycznie został osiągnięty w przeszłości.

W uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. odniesiono się również do kwestii tzw. "dowłaszczenia" wskazując, że na gruncie art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Okoliczność ta jest niewątpliwie bardzo istotna w niniejszym stanie faktycznym, gdyż nieruchomość wywłaszczona w części na określony cel, a w części na żądanie właściciela (na mocy art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r.) należy traktować jako całość ściśle ze sobą powiązaną. Skoro zaś tak, to żądanie zwrotu jedynie w części nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek byłego właściciela, nie może być uwzględnione, jeżeli w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej na określony cel zachodzą negatywne przesłanki zwrotu. W konsekwencji, gdyby przyjąć że działka nr [...] została przejęta w trybie tzw. "dowłaszczenia", to fakt realizacji celu wywłaszczenia na części działek przejętych na mocy umowy z 10 czerwca 1981 r. wykluczałby możliwość zwrotu części działki, która w tym celu nie została wykorzystana, jeśli została nabyta w trybie cytowanego art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. Powyższe sprawia, że ustalenia, czy faktycznie działka nr [...] w G. została przejęta w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. jest niezwykle istotne w okolicznościach niniejszej sprawy. Dalej Sąd wskazał, że w umowie sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 10 czerwca 1981 r. wskazuje się wyłącznie na art. 6 powołanej ustawy wywłaszczeniowej, jako podstawie wywłaszczenia nieruchomości o numerach [..] i [..] w G.. W przedmiotowym akcie notarialnym brak jest jakiejkolwiek wzmianki, by wywłaszczenie działek numer [..] i [...] (według pierwotnej numeracji) następowało również na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. (...). W aktach administracyjnych brak było jakiegokolwiek dokumentu, czy innego dowodu, który wskazywałby, że właścicielka działek nr [...] i [...] wystąpiła z żądaniem objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości, stanowiącej ww. działki. W szczególności brak jest samego wniosku byłej właścicielki, ale także jakiejkolwiek korespondencji między nią a organem administracji, świadczącej o takiej podstawie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. W ocenie Sądu oznaczało to, że również w tej kwestii brak jest jednoznacznych dowodów, które potwierdziłyby że poza wywłaszczeniem nastąpiło również "dowłaszczenie" na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r.

Sąd wskazał także, że Wojewoda nie wykazał dostatecznie, że istniejąca na działce nr [...] zieleń ma związek z potrzebami drogowymi – w szczególności nie wynika to z dołączonych do akt zdjęć. W tej sytuacji, jak wskazano wyżej, wniosek, że działka nr [...] została wywłaszczona w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. jest przedwczesny.

W końcówce uzasadnienia wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując odwołanie Gminy Miasta Gdyni i uwzględniając ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku Wojewoda dla wydania decyzji powinien podjąć kroki w celu uzupełnienia materiału dowodowego w kierunku bardziej jednoznacznego wykazania realizacji celu wywłaszczenia – budowy drogi oraz okoliczności nabycia części nieruchomości w trybie tzw. dowłaszczenia. Przede wszystkim bowiem zaistniała konieczność uzupełnienia i rewizji materiału dowodowego, który będzie podlegał ocenie organu, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa procesowego.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania nie udało się jednak zgromadzić materiału dowodowego potwierdzającego, że cel wywłaszczenia – budowa drogi - został zrealizowany na działce nr [...] o pow. 0,1389 ha z obrębu [...], a nabycie części tej nieruchomości nastąpiła w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r.

Mianowicie nie udało się organom, mimo poszukiwań, odnaleźć dokumentów sprzed daty wywłaszczenia (poza ww. dokumentem z grudnia 1968 r.). Z kolei pozyskano decyzję z dnia 10 lipca 1985 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny terenu II-giej jezdni W. G. wraz z załącznikiem graficznym wykonanym we wrześniu 1982 r., w którym również część działki nr [...] znalazła się poza granicami terenu przeznaczonego pod budowę ww. ulicy, a pozostała część nie stanowiła ulicy w ścisłym słowa tego znaczeniu, a zieleń wzdłuż tej drogi. Z opracowania branżowego z lutego 1983 r. wynika, iż "branżą wiodącą niniejszego opracowania jest projekt drogowy, który obejmuje dobudowę drugiej jezdni ul. G. szerokości 7,0 m od ul. P.do ul. N. W pasie ulicy zlokalizowano pętle autobusową (...) oraz urządzono zieleńce" (str. 3). Ponadto na str. 14 tego opracowania wskazano, że " W pasach zieleni przewidziano skupiny krzewów, żywopłoty, rabaty z róż, Zieleń wysoką wprowadza się w rejonie ul. K. oraz przy ul. P. i S. Nowoprojektowane skarpy projektuje się umocnić przeciwerozyjnie przy pomocy krzewów ".

Wojewoda Pomorski wskazał w zaskarżonej decyzji, że jedynie część nabytej w dniu 10 czerwca 1981 r. działki nr [...], objęta była Inwentaryzacją terenu przewidzianego pod rozbudowę ul. W. G. z 1968 r. Z kolei pozostała część tej nieruchomości znajdowała się poza granicami opracowania, a więc nie była przeznaczona pod ww. ulicę.

Organy ustaliły, że ogródek działkowy znajduje się na tej części działki nr [...], która była położona poza granicami obszaru przewidzianego pod ulicę W. G. Z kolei część nieruchomości, która była przeznaczona na ten cel, porośnięta jest roślinnością, co wynika zarówno z ww. protokołu, jak i wydruków z ortofotmapy z 2008 r. i 2017 r. Prezydenta Miasta Gdańska próbował pozyskać archiwalne zdjęcia lotnicze tego obszaru, jednakże nie zostały one mu udostępnione, ponieważ są one oznaczone klauzulą "tajne". Wojewoda Pomorski, pismami z dnia 17 maja 2019 r. i z dnia 7 października 2021 r., również próbował pozyskać ww. zdjęcia, jednakże, jak wynika z pisma Wojskowego Centrum Geograficznego z dnia 31 maja 2019 r. nr [...], jak również pisma Wojskowego Biura Historycznego z dnia 17 lutego 2022 r. nr [...], są one w dalszym ciągu oznaczone klauzulą "tajne". W aktach organu II instancji znajdują się zdjęcia przedmiotowego terenu, pobrane z Google Earth, z dnia 7 grudnia 2002 r., 23 marca 2005 r., 31 maja 2008 r., jak również zdjęcie z 1996 r. (przesłane przez Pana Z. C. z w dniu 13 lutego 2022 r.), na których widać, że ulica ta istniała.

Mimo poszukiwań organy nie uzyskały też jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby, że była współwłaścicielka dawnych działek nr [..] i [..], wystąpiła z żądaniem objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości, stanowiącej ww. działki. W szczególności brak jest samego wniosku byłej współwłaścicielki, ale także jakiejkolwiek korespondencji między nią a organem administracji, świadczącej o takiej podstawie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. Na powyższe nie wskazują również zapisy aktu notarialnego z dnia 10 czerwca 1981 r., Repertorium A.Nr [...] na rok 1981.

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko zawarte w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., aprobujące postępowanie organu odwoławczego aktywnie poszukującego dowodów na potwierdzenie okoliczności istotnych w niniejszej sprawie także wśród dokumentów, które powstały po dacie wywłaszczenia (po 1981 roku). To stanowisko nie utraciło aktualności także na obecnym etapie postępowania. Dostrzeżone wówczas trudności dowodowe nie zostały usunięte. Sprawa dotyczy odległych w czasie stanów faktycznych i w ocenie Sądu organy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wykorzystały możliwości dowodowe nie odnajdując kluczowych dokumentów, które bezpośrednio potwierdziłyby fakt realizacji celu wywłaszczenia.

Nie znajduje aprobaty natomiast stanowisko skarżącej Gminy Miasta Gdynia, która zarzucając organom orzekającym w sprawie naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenie i oceny materiału dowodowego nie przedstawia jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej na poparcie stanowiska odmawiającego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zaniechania skarżącej w tym zakresie nie ograniczały się jedynie do postępowania administracyjnego. Znamienne jest, iż mimo sprzeciwu pełnomocnik skarżącej w stosunku do wniosku Wojewody Pomorskiego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie uczestniczyła w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie wbrew zarzutom skargi nie naruszyły art. 153 p.p.s.a. Wręcz przeciwnie, w sytuacji rzeczywistego braku możliwości uzyskania dowodów potwierdzających realizację celu wywłaszczenia przy istnieniu dowodów podważających brak tej realizacji, organy zgodnie ze stanowiskiem wskazanym w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku orzekły o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Nie zasługuje na uznanie Sądu także zarzut naruszenia art. 140 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4 u.g.n., poprzez wadliwe ustalenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy Miasta Gdyni, wynikające z łącznego zastosowania wskaźników rocznych i miesięcznych, co stanowi rzekomo błąd matematyczny.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Ust. 2 tego artykułu stanowi natomiast, że odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Przepis art. 5 ust. 1 u.g.n. określa natomiast, że waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Stosownie do art. 5 ust. 2 u.g.n. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wskaźniki zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, nie później niż w terminie 4 miesięcy od zakończenia kwartału, którego te wskaźniki dotyczą, z podziałem na województwa. Dotychczas Prezes GUS ogłaszał jedynie wskaźniki zmian cen za lokale mieszkalne z podziałem na województwa. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.g.n. w przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Zatem w przedmiotowej sprawie waloryzacja podlegającego zwrotowi odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość winna nastąpić w oparciu o wskaźniki zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Wojewoda Pomorski w zaskarżonej decyzji dokonał waloryzacji w oparciu o wskaźniki roczne (odnośnie lat 1982-2021) i wskaźniki miesięczne (odnośnie stycznia i lutego 2022 r.) cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

W ocenie Sądu ten sposób waloryzacji jest prawidłowy, albowiem niemożliwym jest, aby w dniu wydania zaskarżonej decyzji Wojewody Pomorskiego, to jest 8 kwietnia 2022 r., ogłoszony był przez Prezesa GUS wskaźnik zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych za ten rok. Tym samym prawidłowo zastosowano wskaźniki miesięczne zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszane przez Prezesa GUS w stosunku do stycznia i lutego 2022 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.