Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2422/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Asesor sąd. Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi "A" Ltd w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej, oddala skargę. /-/ Sz. Widłak /-/ T. M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył – na podstawie art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 36, art. 39, art. 243, art. 262 i art. 276 § 2 Kodeksu celnego – opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 311.309,00 zł, tj. w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej.

W jej uzasadnieniu podniesiono, iż w dniu 15.06.2003r. funkcjonariusze Referatu Operacyjnego Izby Celnej przeprowadzili kontrolę środka przewozowego zarejestrowanego na Białorusi o numerach rejestracyjnych [...] , w wyniku której ujawniono towary nie przedstawione przez przewoźnika do odprawy i kontroli celnej – w postaci elektronarzędzi ręcznych firmy "B" o łącznej wartości 70.160,46 EUR, tj. 311.309,00 PLN ( według tabeli kursów nr 112 z 10.06.2003r. ). Wartość niezgłoszonego towaru przyjęto z rachunku nr [...] z dnia [...] 05.2003r. Jako podstawę wymierzenia powyższej opłaty manipulacyjnej wskazano art. 276 § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny lub od osoby, która przejęła odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu, pobiera się opłatę manipulacyjną w wysokości towaru odpowiadającej różnicy.

W odwołaniu od powyższej decyzji firma "A" Ltd. z M. ( Białoruś ) wniosła o jej uchylenie i umorzenie przedmiotowego postępowania. Zdaniem odwołującej się to na przewoźniku ciążył obowiązek sprawdzenia zgodności widocznego stanu towaru i jego opakowania z listem przewozowym, a organ celny nie dowiódł, że przewoźnik w osobie kierowcy nie dokonał sprawdzenia podstawowych danych dotyczących ilości towaru. Nie musi on przy tym – zgodnie z postanowieniami Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów – CMR ( Dz. U. Nr 49 z 1962r., poz. 238 ze zm. ) – sprawdzać ilości towaru znajdującego się wewnątrz opakowań, wobec czego nie powinien ponosić odpowiedzialności z tytułu rozbieżności co do ilości towaru ujawnionego wewnątrz opakowań. Organ celny dokonał ponadto błędnego określenia wymiaru opłaty manipulacyjnej, wskazania podstaw prawnych swojego działania oraz uzasadnienia faktycznego orzeczenia. Kwotą tą winien być zdaniem odwołującej się firmy obarczony nie przewoźnik, a sam importer który zlecał usługę tranzytu. Przewoźnik nie jest bowiem według niej podmiotem reprezentującym importera – właściciela przedmiotowego towaru.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego m. firma "A" była osobą w rozumieniu art. 39 Kodeksu celnego, czyli podmiotem, który wprowadził sporny towar na polski obszar celny, w związku z czym należało ją obciążyć opłatą manipulacyjną określoną w art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Była ona bowiem zobowiązana do wskazania rzeczywistej ilości i wartości wwożonego towaru. Organ podniósł ponadto, że posiadacz karnetu TIR pod osłoną którego dokonywano przewozu towarów ma określone obowiązki wynikające z Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR ( Konwencji TIR ) sporządzonej w Genewie w dniu 14.11.1975r. ( Dz. U. Nr 158 z 1997r., poz. 1047 ). Zgodnie z art. 36 tej Konwencji każde naruszenie jej postanowień naraża podmiot dokonujący takiego naruszenia na sankcje przewidziane w ustawodawstwie państwa, na terenie którego dokonano danego naruszenia. Postanowienia Konwencji TIR oraz Konwencji CMR nakładają na przewoźnika obowiązek posiadania pełnej wiedzy o przewożonych towarach – przyjmując przedmiotowy towar do przewozu firma "A" przyjęła także odpowiedzialność za ten towar oraz zobowiązana była do przestrzegania przepisów polskiego prawa celnego. Tym bardziej, iż w dokumencie CMR nr [...] nie było żadnej adnotacji o zastrzeżeniach przewoźnika dotyczących danych związanych z ilością i jakością przewożonego towaru.

W skardze na powyższe orzeczenie firma "A" wniosła o uchylenie decyzji organów II i I instancji wobec ich niezgodności z prawem, powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowe elektronarzędzia ręczne firmy "B" o wartości 70.160,46 EUR ( 311.309,00 PLN ) ukryte były w naczepie pojazdu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z towarem przewożonym pod osłoną karnetu TIR nr [...] i zarejestrowanym wg. ewidencji [...] . Do karnetu dołączono dokument CMR nr [...] , a na towar założono w Urzędzie Celnym zamknięcie celne S152. Po wprowadzeniu go w dniu 15.06.2003r. na polski obszar celny przez przejście graniczne w O., dokonano kontroli naczepy w wyniku której ujawniono sporne narzędzia.

Zgodnie z art. 60 § 1 Kodeksu celnego każdy towar, który według przepisów polskiego prawa celnego winien być objęty jedną z procedur celnych, musi być zgłoszony do tej procedury. Formy obligatoryjnego zgłoszenia celnego określone zostały w przepisie art. 62 § 1 tej ustawy ( w formie pisemnej dokonywane jest ono za pomocą specjalnego formularza lub Jednolitego Dokumentu Administracyjnego SAD ). Tylko na skutek prawidłowego zgłoszenia danego towaru i przedłożenia wymaganych prawem dokumentów można objąć ten towar wnioskowaną procedurą celną, w tym procedurą tranzytu, określoną w art. 97 – 101 Kodeksu celnego. Podstawą do zastosowania danej procedury celnej wobec towaru są przy tym dane zawarte w zgłoszeniu celnym, przyjętym przez organ celny ( art. 65 § 2 ustawy ). Zastrzeżenia te dotyczą również towarów zgłaszanych do procedury tranzytu z zastosowaniem karnetu TIR ( art. 97 § 3 pkt. 2 ustawy ).

Okolicznością istotną w niniejszej sprawie była kwestia wykładni pojęcia osoby, która wprowadza towar na polski obszar celny – w rozumieniu przepisu art. 39 Kodeksu celnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie przyjęto na tle podobnego stanu faktycznego, iż za osobę taką można uznać kierowcę firmy przewozowej, który faktycznie wprowadził na polski obszar celny towar niezgłoszony do odprawy celnej i ujawniony następnie w wyniku kontroli celnej ( zob. wyrok NSA z 01.12.1999r., sygn. akt S.A./Sz 2131/98, niepubl., omówiony przez A. Kaszyckiego w "Biuletynie Celnym" 2000/4/72; J. Borkowski i in., Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2001, s. 103-104 ).

Skoro istniały podstawy prawne do uznania skarżącej firmy "A" ( jako pracodawcy kierowcy, który odpowiada za czynności i zaniechania swoich pracowników jak za własne czynności i zaniechania ) za osobę w rozumieniu art. 39 Kodeksu celnego to nie może budzić wątpliwości uprawnienie organu celnego do wymierzenia jej opłaty manipulacyjnej na podstawie przepisu art. 276 § 2 ustawy ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji w I instancji ), zgodnie z którym należy się ona, jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. Opłata manipulacyjna dodatkowa – mająca znamiona administracyjnych kar porządkowych – winna być przy tym pobierana w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. O wysokości tej opłaty stanowi zatem różnica pomiędzy towarem przedstawionym do odprawy celnej, a tym, jakim on jest faktycznie w świetle rezultatów kontroli celnej ( J. Borkowski i in. Kodeks celny..., s. 525 ).

Konieczność wymierzenia przedmiotowej opłaty manipulacyjnej w kwocie odpowiadającej wartości celnej elektronarzędzi znalezionych w trakcie kontroli ( według rachunku nr [...] z [...] 05.2003r. oraz tabeli kursów walut z 10.06.2003r. ) wynikała ponadto z postanowień zawartych w umowach międzynarodowych regulujących transport drogowy, na które powołał się organ celny II instancji w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Zgodnie bowiem z art. 4 i 5 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR ( Konwencji TIR ) sporządzonej w Genewie dnia 14.11.1975r. ( Dz. U. Nr 17 z 1984r., poz. 76 ze zm. ) nie pobiera się opłat przywozowych i wywozowych od towarów przewożonych przez dane państwo zgodnie z procedurą TIR i zasadniczo nie podlegają one kontroli celnej w przejściowych urzędach celnych, jednakże w celu uniknięcia nadużyć władze celne danego państwa mogą w wyjątkowych przypadkach – a zwłaszcza w razie podejrzenia o nieprawidłowości – przeprowadzać w tych urzędach kontrole towarów. Każde stwierdzenie nieprawidłowości w stosowanej procedurze TIR narazi natomiast podmiot dokonujący danego naruszenia na odpowiednie sankcje, wynikające z ustawodawstwa państwa, na terenie którego dokonano naruszenia ( art. 36 Konwencji ). Do sankcji tych zaliczyć należy niewątpliwie także wymierzenie opłaty manipulacyjnej w razie zaistnienia stanu faktycznego opisanego w art. 276 § 2 Kodeksu celnego.

Obowiązki przewoźnika w zakresie zapewnienia zgodności towaru ( jego ilości, rodzaju i wagi ) z załączonymi do niego dokumentami przewozowymi określone są także w art. 8 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów ( CMR ) sporządzonej w Genewie w dniu 19.05.1956r. ( Dz. U. Nr 49 z 1962r., poz. 238 ze zm. ). Jest on bowiem obowiązany sprawdzić przy przyjęciu towaru dokładność danych listu przewozowego – dotyczących ilości sztuk, ich cech i numerów oraz widoczny stan towaru i jego opakowania. Jeżeli nie ma on możliwości sprawdzenia w wystarczający sposób ścisłości powyższych danych oraz stanu towaru winien on wpisać do listu przewozowego uzasadnione zastrzeżenia w tym zakresie ( art. 8 ust. 2 zd. pierwsze i drugie ). W przypadku braku uzasadnionych zastrzeżeń przewoźnika domniemywa się, że towar był w dobrym stanie w chwili przyjęcia, a jego ilość zgadzała się z oświadczeniami zawartymi w liście przewozowym ( art. 9 ust. 2 Konwencji ). W niniejszej sprawie – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – przewoźnik nie umieścił żadnych zastrzeżeń w przedmiotowym dokumencie przewozowym CMR nr [...] dotyczącym faktycznej ilości towaru, czy jego stanu, skąd domniemywać można, iż zgadzał się on z oświadczeniem nadawcy odnośnie ilości i rodzaju transportowanego towaru.

Należy ponadto zaznaczyć, iż to nadawca jest zobowiązany do dostarczenia przewoźnikowi odpowiednich dokumentów oraz udzielenia informacji służących prawidłowemu załatwieniu formalności celnych ( a zatem również zgłoszenia celnego ) i jest on odpowiedzialny wobec niego za wszelkie szkody, które mogłyby wyniknąć wskutek braku, niedostateczności lub nieprawidłowości tych dokumentów czy informacji, chyba, że zachodzi wina ze strony samego przewoźnika ( art. 11 ust. 1 i 2 Konwencji ). Przepis ten statuuje zatem odpowiedzialność przewoźnika za prawidłowe dokonywanie formalności celnych, który może się ewentualnie domagać od nadawcy towaru naprawienia szkody za brak odpowiedniej pomocy z jego strony.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd uznał, że organy celne obu instancji dokonały trafnych ustaleń stanu faktycznego niniejszej sprawy, wydając na ich podstawie prawidłowe orzeczenia. Wobec tego należało orzec o oddaleniu skargi zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271).

/-/ Sz. Widłak /-/ T. Geremek /-/ M. Lorych – Olszanowska

M.N.d