Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1249/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza na rzecz skarżącego J. W. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy N. decyzją z dnia 5 lipca 2021 r. znak: [...], działając na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. orzekł o czasowym odebraniu J. W. od dnia 29 czerwca 2021 r. jednego konia oraz przekazaniu czasowo odebranego zwierzęcia pod opiekę gospodarstwa rolnego F.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 29 czerwca 2021 r. do Urzędu Gminy N. wpłynęło zawiadomienie telefoniczne H. B. o zwierzęciu niezdolnym do poruszania się, które przebywa na jej posesji. Z przeprowadzonej interwencji przez pracowników gminy w ogrodzie obok budynku mieszkalnego stwierdzono leżącego konia. Koń był wychudzony oraz osłabiony i nie mógł się podnieść. Na polecenie pracownika Urzędu Gminy N. wezwano pracowników lecznicy weterynaryjnej [...] Zwierzęciu została udzielona pomoc weterynaryjna. Na miejsce przybył także patrol policji oraz J. W., który oznajmił że jest właścicielem konia, jednak nie posiadał i nie przedstawił żadnych dokumentów na tą okoliczność. Pracownicy lecznicy poinformowali Urząd Gminy że po podaniu leków, wody i jedzenia koń samodzielnie wstał i że można go przetransportować do tymczasowego miejsca pobytu. Koń został przetransportowany do gospodarstwa rolnego gdzie zapewniono mu jedzenie, picie oraz opiekę weterynaryjną. W piątek 2 lipca 2021 r. J. W. stawił się w Urzędzie Gminy i stwierdził że koń nie jest jego. W dniu 5 lipca 2021 r. policja ustaliła tożsamość właściciela oraz zabezpieczyła dokumenty potwierdzające prawo własności do zwierzęcia, którego dotyczy decyzja. Organ wskazał, że w myśl art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia.

Od tej decyzji odwołanie wniósł J. W. zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, czego konsekwencją był brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie motywów, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, art. 86 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy na skutek braku przeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z przesłuchania stron, wskutek czego odwołujący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, art. 28 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez jego niezastosowaniem, co skutkowało brakiem uznania, że H. B., jako faktyczny opiekun odebranego zwierzęcia, jest stroną postępowania i w konsekwencji powinna być adresatem decyzji będącej przedmiotem niniejszego odwołania, art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust.2 pkt 10 u.o.z. poprzez wydanie decyzji o czasowym odebraniu odwołującemu zwierzęcia tj. 1 konia, podczas gdy nie zachodzą przesłanki określone w powyższych przepisach, a w szczególności w chwili odebrania zwierzęcia nie wystąpił stan niecierpiący zwłoki, który jest warunkiem sine qua non uzasadniającym zastosowanie art. 7 ust. 3 u.o.z., art. 7 ust. 3 u.o.z. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą dokonywaniem ustaleń kto jest właścicielem konia w sytuacji gdy ustawa o ochronie zwierząt umożliwia odebranie zwierzęcia również jego opiekunowi (tj. H. B.), pozostawiając kwestie własności jako irrelewantną prawnie. W oparciu o przedstawione zarzuty odwołujący wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zebrane w sprawie dowody wskazują na spełnienie się przesłanki znęcania nad zwierzętami, przez które w myśl art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, rozumieć należy zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa (pkt 10), wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (pkt 17); utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (pkt 19). Z karty informacyjnej wizyty lekarza weterynarii, zdjęć wykonanych w dniu 29.06.2021r., tj. w dniu odebrania zwierzęcia oraz notatki służbowej wynika niezbicie, że koń (wałach), o którym mowa w przedmiotowej decyzji w dniu jego odebrania był leżący, gdyż nie był wstanie się podnieść, jak również osłabiony i odwodniony. Nadto zwierzę było wystraszone, posiadało liczne otarcia na ciele oraz liczne pasożyty. Dopiero po podaniu leków, wody oraz jedzenia koń wstał i został przetransportowany przez Gminę do miejsca jego pobytu. Dodatkowo z treści informacji przesłanej przez lekarza weterynarii z dnia 5 lipca 2021 r. wynika, że wiek konia to ok. 25 lat. Koń ma przerośnięte kopyta do korekcji, stan zapalny prawego ucha, lekki zanik mięśni na zadzie, na nosie wgniecenie od kantara, gojące się dwa otarcia po bokach ciała, odruchy nerwowe zachowane. W dniu 5 lipca 2021 r. poruszał się prawidłowo, apetyt zachowany. W ocenie Kolegium nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem niecierpiącym zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: 1/ schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2/ gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3/ ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt wynika, iż w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Przesłanki wydania decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia w sytuacji o jakiej mowa w z art. 7 ust. 3 ustawy są dodatkowo określone w stosunku do regulacji z art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. dla zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy nie wystarczy spełnienie przesłanki z art. 6 ust. 2, ale konieczne jest spełnienie dodatkowych przesłanek takich jak: przypadek niecierpiący zwłoki, dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 263/10 oraz wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 2417/12).

Kolegium stwierdziło, że samo zgłoszenie wniosków dowodowych przez stronę nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Organy nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody. Organ administracji ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu zebranych w sprawie dowodów, co obejmuje także możliwość opierania swoich ustaleń także na dowodach pośrednich, jak i dopuszczalność stosowania domniemań faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 21.04.2020r., sygn. akt II OSK 965/19). Odwołujący nie wykazał że brak możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutecznie zostało bowiem wniesione odwołanie. Podkreślić należy, że o zasadności odebrania zwierząt decydował stan faktyczny stwierdzony przez organ w dacie interwencji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. W., zarzucając naruszenie:

1/ art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący znęcał się nad zwierzęciem (koniem), którego faktycznie posiadał zaledwie 3 dni, co w konsekwencji skutkowało czasowym odebraniem skarżącemu zwierzęcia, podczas gdy nie zachodzą przesłanki określone w powyższych przepisach, a w szczególności w chwili odebrania zwierzęcia nie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, który jest warunkiem sine qua non uzasadniającym zastosowanie art. 7 ust. 3 u.o.z.;

2/ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, czego konsekwencją był brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji,

3/ art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji

z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie motywów, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę,

4/ art. 79 K.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącego o miejscu i terminie oględzin przeprowadzonych w dniu 5 lipca 2021 r. w gospodarstwie rolnym we Frycowej, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości czynnego udziału w czynnościach postępowania administracyjnego i miało istotny wpływ na wynik sprawy;

5/ art. 85 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie w postępowaniu administracyjnym oględzin miejsca przetrzymywania zwierzęcia, co skutkowało błędnym przyjęciem, że zwierzę jest przetrzymywane w warunkach rażącego niechlujstwa,

6/ art. 86 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy na skutek braku przeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z przesłuchania stron, wskutek czego skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,

7/ art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu i instancji.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia orzekania przez Sąd stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. W przeprowadzonym postępowaniu naruszono bowiem normy wynikające z przepisów art. 7, 10 § 1, art. 15, art. 61 § 4, art. 77 § 1, art. 80, a nadto art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy N. o czasowym odebraniu J. W. od dnia 29 czerwca 2021 r. 1 konia i przekazaniu czasowo odebranego zwierzęcia pod opiekę gospodarstwa rolnego zlokalizowanego we F. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowi art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. 2020 r. poz. 638; dalej: u.o.z.).

Istotą decyzji wydawanych w trybie przepisów art. 7 u.o.z. jest zapewnienie ochrony zwierzętom, która jest im należna w konsekwencji założenia wyrażonego w art. 1 ust. 1. u.o.z., zgodnie z którym zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 u.o.z.), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony (art. 4 pkt 1 ustawy). W ustawie zawarto szereg definicji legalnych, m.in. takich pojęć jak "humanitarne traktowanie zwierząt" oraz "rażące zaniedbanie" – przez które rozumie się drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie. Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, własność zwierzęcia przede wszystkim zobowiązuje, a zakres i treść uprawnień wobec zwierzęcia jest modyfikowany przez konieczność jego humanitarnego traktowania; człowiek w stosunku do zwierząt powinien wykazywać zachowania, które nie odnoszą się do przedmiotów, lecz do istot żywych, zdolnych do pewnych odczuć, np. cierpienia (por. wyroki NSA: z 12 marca 2019 r., II OSK 1066/17; z 28 stycznia 2020r., II OSK 659/18, z 25 czerwca 2021 r., II OSK 462/21).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: 1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Z art. 6 ust. 1a u.o.z. wynika zakaz znęcania się nad zwierzętami rozumianego – po myśli art. 6 ust. 2 u.o.z. – jako zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:

1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu lub procedury w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w tym znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie, a także wszelkie zabiegi mające na celu zmianę wyglądu zwierzęcia i wykonywane w celu innym niż ratowanie jego zdrowia lub życia, a w szczególności przycinanie psom uszu i ogonów (kopiowanie);

1a) znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie;

2) (uchylony);

3) używanie do pracy albo w celach sportowych lub rozrywkowych zwierząt chorych, a także zbyt młodych lub starych oraz zmuszanie ich do czynności, których wykonywanie może spowodować ból;

4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn;

5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nieodpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego biegu;

6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska, przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres;

7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć;

8) dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nieposiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec;

9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt;

10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji;

11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje;

12) stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt;

13) (uchylony); 14) (uchylony);

15) organizowanie walk zwierząt;

16) obcowanie płciowe ze zwierzęciem (zoofilia);

17) wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu;

18) transport żywych ryb lub ich przetrzymywanie w celu sprzedaży bez dostatecznej ilości wody umożliwiającej oddychanie;

19) utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku.

Decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.o.z., podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane (art. 7 ust. 1b u.o.z.). W przypadku braku tej zgody lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę (art. 7 ust. 1c u.o.z.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.o.z. wskazana decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu. Z kolei, zgodnie z art. 7 ust. 3 u.o.z. w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Zależność pomiędzy instytucjami z art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 3 u.o.z. adekwatnie wyjaśniono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 12 grudnia 2019 r., II SA/Op 327/19 (nieprawom., publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że "zarówno treść art. 7 ust. 1, jak i treść art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt odnoszą się do przypadku, w którym dochodzi do odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi w sytuacji, gdy stwierdzono znęcanie się nad tym zwierzęciem (art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy). Przy czym art. 7 ust. 1 ustawy reguluje przypadek, w którym najpierw wydawana jest przez właściwy organ administracji decyzja i dopiero na jej podstawie dochodzi do odebrania zwierzęcia. Natomiast art. 7 ust. 3 ustawy odnosi się do tzw. stanu wyższej konieczności, a więc sytuacji, gdy najpierw policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt w trakcie czynności kontrolnych doraźnie stwierdza, że sytuacja nie cierpi zwłoki, gdyż dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża życiu lub zdrowiu tego zwierzęcia. Wówczas odbiera zwierzę i zawiadamia o tym właściwy organ administracji celem wydania decyzji o odebraniu zwierzęcia. Organ ten autorytatywnie potwierdza decyzją dokonane doraźnie czynności faktyczne kontrolującego podmiotu w postaci odebrania zwierzęcia. Przedmiotową decyzję organ wydaje w okolicznościach faktycznych przewidzianych w art. 7 ust. 3 ustawy, ale na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy."

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 24 lutego 2020 r., II OPS 2/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), "decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia ma charakter decyzji sankcyjnej o charakterze zobowiązującym. Stanowi formę odpowiedzialności administracyjnej danego właściciela lub opiekuna zwierzęcia (zob. J. Stelmasiak, Administracyjnoprawne aspekty ochrony zwierząt, [w:] M. Mozgawa (red.), Prawna ochrona zwierząt, Lublin 2002, s. 156; M. Górski, Odpowiedzialność administracyjnoprawna w ochronie środowiska: odpowiedzialność za szkody w środowisku i inne instrumenty odpowiedzialności administracyjnoprawnej, Warszawa 2008, s. 74; P. Janiak, Czasowe odebranie zwierząt w trybie administracyjnym – podstawowe zagadnienia, "Casus" 2019 r., nr 92, s. 45)."

W kontrolowanej sprawie organy przeprowadziły postępowanie z naruszeniem norm realizujących zasadę prawdy materialnej, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, tj. art. 10 § 1 i art. 61 § 4 k.p.a. Z akt organu pierwszej instancji wynika, że J. W. nie brał udziału w postępowaniu prowadzonym przez Wójta Gminy N.. Z treści samej decyzji wynika, że dane skarżącego – jako właściciela odebranego konia – ustalono dopiero w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji. Skarżącego nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania, co stanowi naruszenie art. 61 § 4 k.p.a.; nie umożliwiono mu uczestniczenia w oględzinach konia przeprowadzonych w dniu 5 lipca 2021 r. z udziałem przedstawicieli Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. S., Urzędu Gminy N., Policji, Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, ani też przedstawienia własnego stanowiska przed wydaniem decyzji, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Przy czym z akt nie wynika, by w sprawie zachodziła sytuacja, o której stanowi art. 10 § 2 k.p.a., uzasadniająca odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, zwłaszcza że decyzja administracyjna organu pierwszej instancji zapadła po odebraniu zwierzęcia. Skarżący został dopuszczony do udziału w postępowaniu dopiero przy doręczeniu decyzji kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji. Naruszenia powyższego nie sanowało postępowanie przed organem II instancji. Wprawdzie skarżący przedstawił swoje stanowisko w odwołaniu, niemniej jednak do okoliczności tam przedstawionych organ odwoławczy odniósł się tylko wybiórczo. Nie odniesiono się w szczególności do zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., w kontekście których odwołujący przedstawił okoliczności związane z zakupem konia 3 dni przed odebraniem zwierzęcia. Skarżący wskazywał mianowicie na to, że odebranego w dniu 29 czerwca 2021 r. konia kupił w dniu 25 czerwca 2021 r. Okoliczność tę potwierdza rachunek zalegający w aktach organu pierwszej instancji. Stan zdrowia konia w dniu zakupu skarżący określił jako dobry, wskazując dalej, że zapewnił zwierzęciu dogodne warunki odpowiadające jego potrzebom, tj. pożywienie, dostęp do wody oraz schronienie. Podniósł, że koń od chwili kiedy skarżący stał się jego właścicielem nie był narażony na jakiekolwiek cierpienie, ból, utrzymywanie w niewłaściwych warunkach bytowania. Wskazał ponadto, że w dniu 26 czerwca 2021 r. w godzinach porannych koń przebywał w stajni, w kolejnych dniach, do dnia 28 czerwca do godzin popołudniowych i wieczornych, przebywał na ogrodzonym pastwisku przy domu właściciela przy ul. [...] w N. . W dniu 28 czerwca 2021 r. skarżący miał widzieć konia po raz ostatni, a w dniu 29 czerwca 2021 r. rano stwierdził, że koń z tego pastwiska uciekł. Do okoliczności tych organ odwoławczy się nie ustosunkował i ich nie weryfikował, uznając, że wobec niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy okoliczności podnoszone w odwołaniu nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu jest to stanowisko błędne, a okoliczności podnoszone przez skarżącego mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Niewątpliwie, jak wynika z przywołanych powyżej założeń dotyczących decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 u.o.z., dla wydania przedmiotowej decyzji istotny jest stan zwierzęcia w dniu jego odebrania. W okolicznościach sprawy należało mieć jednak na względzie, że czynność odebrania zwierzęcia nie miała miejsca w gospodarstwie skarżącego, lecz na posesji, na którą zwierzę miało uciec. Nie zweryfikowano w związku z tym, czy ucieczka rzeczywiście miała miejsce, jakie mogły być jej przyczyny (np. ewentualne zaniedbania po stronie właściciela), ewentualnie też jaki wpływ na stan zwierzęcia mogła mieć sama ucieczka. Co się zaś tyczy kwestii nabycia konia przez skarżącego kilka dni przed odebraniem mu zwierzęcia Sąd wskazuje, że jakkolwiek zgodzić się trzeba z Kolegium, że decyzja o odebraniu zwierzęcia nie jest podejmowana przeciwko właścicielowi zwierzęcia, lecz z uwagi na dobrostan zwierzęcia, to jednak dostrzegać należy również związek przedmiotowego postępowania z postępowaniem karnym dotyczącym przestępstw, których znamiona określają przepisy art. 35 ust. 1, 1a i 2 u.o.z., w tym znęcania się nad zwierzętami. Na związek ten wskazuje art. 7 ust. 6 u.o.z., zgodnie z którym odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Jak się wydaje, odebranie zwierzęcia nie realizowałoby celu analizowanej decyzji, gdyby okazało się, że zmiana właściciela konia miała na celu poprawę dobrostanu zwierzęcia. Brak odniesienia się przez organ odwoławczy do okoliczności podniesionych w odwołaniu uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, że nie mamy do czynienia z tego rodzaju przypadkiem. Kolegium nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego adekwatnego w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania, w czym upatrywać należy naruszenia art. 15 k.p.a.

Finalnie zauważyć należało uchybienia w zrealizowaniu wymogów art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji ograniczył się tylko do lakonicznego podania przepisu art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z., nie przywołując jego treści, ani też nie wyjaśniając przyjętej podstawy prawnej. W szczególności nie wskazał, jakie dokładnie przesłanki faktyczne przesądziły o odebraniu zwierzęcia. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze, poza tym, że nie odniosło się do istotnych zarzutów odwołującego, który – jak wskazano wyżej – nie miał możliwości przedstawienia swojego stanowiska przez organem pierwszej instancji, rozszerzyło podstawę materialną decyzji. Przywołano bowiem obok art. 6 ust. 2 pkt 10 (utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji), podstawę z art. 6 ust. 2 pkt 17 (wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu), a nadto podstawę z art. 6 ust. 2 pkt 19 (utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku). Z uzasadnienia nie wynika jednakowoż, z jakimi elementami ustalonego stanu faktycznego powiązał organ każdy z powołanych przejawów znęcania się nad zwierzętami.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, uwzględniając przedstawione stanowisko Sądu, organ odniesie się do zarzutów skarżącego, weryfikując w procesowych ramach k.p.a. okoliczności istotne ze względu na przyjętą materialnoprawną podstawę decyzji.

Wobec stwierdzonych okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.