Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1673/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 157 ust. 1,  art. 156 ust. 1, art. 176, art. 179, art. 175 ust. 1, art. 174 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. spec. Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E. T. i M. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących E. T. i M. S. kwotę 6800 (sześć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. T. – S. i M. S. (dalej: "skarżący") wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] kwietnia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r. o ustaleniu odszkodowania na rzecz skarżących w wysokości 18 030 złotych za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie R., obręb R., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0 4677 ha, przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od obwodnicy W. za obwodnicę M. od km 586+635,88 do km 601+700 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Stan sprawy przedstawia się następująco: [...] decyzja z [...] lipca 2014 r. ustalił odszkodowanie na rzecz M. S. i E. T. – S. w wysokości 18.030.00 złotych za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności wyżej opisanej nieruchomości, a także zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołali się E. T. – S. i M. S..

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że nieruchomość położona w gminie R., obręb M., oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,4677 ha decyzją [...] z [...] kwietnia 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zmienioną w części decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2012 r., została przeznaczona pod rozbudowę drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku od obwodnicy W. - za obwodnicę M. od km 586+635.88 do km 601+700 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi. Nieruchomość nr [...] z której wydzielono działkę nr [...] stanowiła współwłasność M. S. i E. T.-S. we wspólności majątkowej małżeńskiej. Z dniem [...] października 2012 r. przedmiotowa działka nr [...] przeszła na własność Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności ww nieruchomości stanowił operat szacunkowy sporządzony na zlecenie [...] w dniu [...] marca 2013 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. W.. Pełnomocnik strony pismem z [...] sierpnia 2013 r. zakwestionował prawidłowość sporządzonego operatu szacunkowego i poinformował organ pierwszej instancji o przekazaniu go Polskiemu Towarzystwu Rzeczoznawców Majątkowych z siedzibą w W. celem wydania opinii w przedmiocie oceny jego prawidłowości. Pismem z [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik strony przedłożył kopię opinii Komisji Arbitrażowej Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych z siedzibą w W., w której stwierdzono, że ujawnione w operacie błędy wpłynęły bezpośrednio na określoną wartość wycenionej nieruchomości, a tym samym nie może być wykorzystany dla celu dla jakiego został sporządzony. W związku ze zobligowaniem rzeczoznawcy majątkowego do sporządzenia nowego operatu szacunkowego, pismem z [...] stycznia 2014 r. biegły przekazał nowy operat szacunkowy określający wartość przedmiotowej nieruchomości sporządzony w dniu [...] stycznia 2014 r. Pismem z [...] listopada 2015r. biegły potwierdził aktualność operatu szacunkowego. Na podstawie tego opracowania w zaskarżonej decyzji zostało ustalone należne stronom odszkodowanie. Z przedstawionego przez rzeczoznawcę majątkowego opisu wynika, że wyceniana działka położona jest na terenie obrębu M., w sąsiedztwie drogi krajowej nr [...]. Działka położona jest na terenie płaskim w dalszej odległości od podstawowych sieci uzbrojenia technicznego. Według stanu na dzień [...] kwietnia 2012 r. działka nr [...] stanowiła grunt porośnięty drzewostanem - młodnikiem sosnowym w wieku około 20 lat, o wskaźniku zadrzewienia 1.0. bonitacji siedliska leśnego - La. Bezpośrednie otoczenie nieruchomości stanowią grunty rolne i leśne. Autor operatu ustalił również, iż na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedmiotowej nieruchomości obowiązywało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy R., zatwierdzone uchwałą Rady Gminy R. Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. zmienione uchwałą Rady Gminy R. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zgodnie z ww studium działka nr [...] położona była na terenie oznaczonym jako grunty o niskiej przydatności dla rolnictwa nadające się do zalesienia, w strefie uciążliwości dróg i zakładów przemysłowych. Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. W celu zastosowania odpowiedniego sposobu wyceny wynikającego z § 36 ust. 4 rozporządzenia, przeprowadzono analizę lokalnego rynku nieruchomości drogowych. Na podstawie badania rynku rzeczoznawca majątkowy stwierdził, iż na rynku lokalnym istnieje niedostateczna liczba transakcji nieruchomości drogowych porównywalnych z nieruchomością będącą przedmiotem wyceny pod względem badanych cech. W związku z brakiem na rynku lokalnym transakcji nieruchomości drogowych porównywalnych z nieruchomością będącą przedmiotem wyceny analizę rynku rozszerzono na obszar województwa [...]. Analiza regionalnego rynku nieruchomości wykazała, że na terenie województwa [...] od początku 2012 r. zanotowano kilkanaście transakcji sprzedaży nieruchomości niezabudowanych przeznaczonych na cele drogowe. Przedmiotem transakcji były głównie drogi gminne, nieruchomości pochodzące z terenów niezainwestowanych jak i z terenów dużych miast powiatowych jak l., czy S. i. Większość transakcji dotyczyła nieruchomości przeznaczonych pod drogi gminne. Żadna z transakcji nie była zajęta bądź przeznaczona pod drogę krajową. Również żadna transakcja nie dotyczyła nieruchomości drogowej porośniętej drzewostanem leśnym. Z uwagi na powyższe biegły stwierdził, że żadnej z nieruchomości nie można uznać za nieruchomość podobną w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z nieruchomością będącą przedmiotem wyceny. W związku z powyższym do wyceny przedmiotowej nieruchomości zastosowano procedurę zgodnie z § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych. Wśród gruntów przyległych przeważają tereny leśne. Na potrzeby wyceny rzeczoznawca majątkowy dokonał analizy rynku lokalnego nieruchomości gruntowych przeznaczonych na tereny leśne, zlokalizowanych na obszarze gmin R. i K. K.. Do bliższej analizy przyjęto 7 transakcji sprzedaży prawa własności nieruchomości leśnych, których ceny wahały się od 0,64 zł/m" do 3,02 zł/nr, z których do ostatecznej analizy wybrano 3 transakcje nieruchomościami najbardziej podobnymi do wycenianego gruntu. Do cech wpływających na cenę rynkową nieruchomości biegły zaliczył: lokalizację ogólną (waga 40%). lokalizację szczegółową (waga 15%) oraz zasobność drzewostanu (waga 25%) i powierzchnię działki (waga 20%). W związku z faktem, że ceny nieruchomości przeznaczonych na cele leśne są niższe od cen nieruchomości drogowych, zastosowano § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r., powiększając wartość działki o 50%. Wartość nieruchomości powiększono o wielkość maksymalną (50%) z uwagi na fakt. iż średnie ceny nieruchomości drogowych są kilkunastokrotnie wyższe od gruntów leśnych. Ostatecznie wartość rynkową prawa własności gruntu wycenianej działki biegły obliczył na łączną kwotę 18.030,00 zł. Według organu opinia biegłego spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. i opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Odszkodowanie zostało ustalone prawidłowo. Organ pierwszej instancji słusznie zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie w niniejszej sprawie drugiego operatu szacunkowego wobec negatywnej oceny pierwszego operatu z [...] marca 2013 r. sporządzonej przez Komisję Arbitrażową Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych - sygn. akt [...] w dniu [...] listopada 2013 r. która stwierdziła, iż zawiera on błędy i uchybienia wpływające na określoną wartość nieruchomości co uniemożliwia jego wykorzystanie. Komisja wskazała, że operat nie zawiera ani dokładnej analizy rynku regionalnego nieruchomości drogowych, ani też rzetelnej analizy rynku lokalnego nieruchomości rolnych. Brak tych analiz wynika w obu przypadkach z niewielkiej ilości analizowanych transakcji oraz dowolności ich doboru. Dane wykorzystane w analizach zawierają błędy, w tym nieprawdziwe dane o przedmiocie transakcji i uzyskanej cenie, co wypacza wyniki przeprowadzonej analizy rynku, ale i w bezpośredni istotny sposób wpływa na oszacowaną w operacie wartość nieruchomości. Komisja stwierdziła, że przyjęcie jako podstawy wyceny podejścia kosztowego i oszacowanie wartości odtworzeniowej nieruchomości należy uznać za nieuzasadnione, ponieważ to podejście stosuje się w przypadku, gdy dane z lokalnego i regionalnego rynku są niewystarczające do określenia wartości rynkowej zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. We wnioskach opinii stwierdzono również brak dokładnej i wnikliwej analizy rynku regionalnego nieruchomości drogowych, co uniemożliwiało zastosowanie zasady korzyści zapisanej w art. 134 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz oparcie analizy rynku nieruchomości rolnych na szczątkowych, po części nieprawdziwych danych odnośnie uzyskanej ceny, przedmiotu transakcji i jego przeznaczenia co stoi w sprzeczności z zapisami art. 175 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto powiększenie, bez należytego badania rynku o 50% oszacowanej wartości nieruchomości rolnej, jest niezgodne z zapisami § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Zdaniem organu biegły w ponownie sporządzonym operacie szacunkowym z [...] stycznia 2014 r. naprawił błędy popełnione w operacie z [...] marca 2013 r. i zastosował się do wskazań Komisji.

Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów organ wskazał, że K.p.a. nie przewiduje podstawy prawnej do przyznania na rzecz stron zwrotu poniesionych przez nie kosztów postępowania. Sporządzenie na własne zlecenie opinii i związane z tym koszty i opłaty nie stanowią kosztów postępowania administracyjnego, gdyż tymi kosztami są wyłącznie koszty poniesione przez organ administracji publicznej. Tym samym nie ma podstaw do rozstrzygania w tym zakresie. Kodeks postępowania administracyjnego nie nakłada na strony obowiązku podejmowania konkretnych czynności związanych z ponoszeniem kosztów, lecz jedynie umożliwia to czy strona będzie chciała z takich czynności skorzystać wyłącznie od niej. Nie ulega wątpliwości, że ocena wartości dowodowej operatu, jego wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu. Jednakże w przypadku, gdy operat szacunkowy oraz wyjaśnienia złożone przez biegłego na żądanie organu, w dalszym ciągu są kwestionowane, na stronę przechodzi ciężar przeciwdowodu z opinii zawodowej organizacji rzeczoznawców majątkowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1833/07). Zatem strona zobowiązana jest do poniesienia kosztów z tym związanych jeżeli wystąpiła o taką ocenę. Żaden przepis nie uprawnia organu do zwrotu kosztów stronie, które ona poniosła w związku z przedłożeniem przeciwdowodu. E. T. – S. i M. S. w skardze na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] kwietnia 2016 r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucili wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie: 1) art. 15 K.p.a. przez brak powtórnego merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczenie się do powielenia argumentów organu I instancji, a w szczególności nierozpoznania zarzutów odwołania z pkt II 1 a - c - to jest naruszenia przez organ I instancji art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 w zw. z art. 136 K.p.a., a także zarzutu z pkt II 3) - to jest naruszenia przez organ I instancji art. 10 K.p.a.; 2) art. 10 w zw. z art. 140 K.p.a. przez niepoinformowanie odwołujących o zakończeniu postępowania dowodowego w II Instancji, na skutek czego skarżący nie mogli wypowiedzieć się co do zebranego materiału dowodowego i uniemożliwienie odwołującym ustalenia czy biegły dokonał potwierdzenia operatu szacunkowego z [...] stycznia 2014 r. oraz złożenia wniosków dowodowych o powołanie nowego biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości; 3) art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób dyskredytujący zaufanie do organów państwowych wyrażający się w: - przyjęciu w realiach niniejszego postępowania jako głównego dowodu w sprawie, bezpośrednio wpływającego na wysokość odszkodowania - operatu sporządzonego na zlecenie organu przez tę samą osobę (dr inż. M. W.), która wcześniej opracowała dokument zdyskwalifikowany przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, - brak odniesienia się w toku postępowania do wielokrotnie zgłaszanych przez skarżących wniosków dowodowych o powołanie nowego biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości oraz do wniosku dowodowego zgłoszonego w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. o przekazanie sprawy do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych celem sporządzenia ponownej oceny prawidłowości wykonania operatu szacunkowego, będącego podstawą ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości; 4) art. 263 § 2 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o zwrot kosztów poniesionych przez strony postępowania w kwocie 6 750 zł uiszczonych tytułem sporządzenia przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych oceny prawidłowości operatu szacunkowego, określającego wartość przedmiotowej nieruchomości, w sytuacji gdy żądana przez skarżących należność była kwotą "bezpośrednio związaną z rozstrzygnięciem sprawy" w rozumieniu art. 263 § 2 K.p.a., a konieczność jej uiszczenia wynikała zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie; a w konsekwencji powyższych uchybień: 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 4 pkt 16, art. 134, art. 151, art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 3 ust. 2, § 26 ust. 1, § 36 ust. 4 i § 56 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, ze zm.) z uwagi na przyjęcie jako dowodu w sprawie operatu szacunkowego, który nie odzwierciedla rzeczywistej wartości rynkowej nieruchomości, polegające na: - wyrażeniu dowolnego poglądu, iż na rynku lokalnym i regionalnym brak jest transakcji nieruchomości drogowych porównywalnych z nieruchomością będącą przedmiotem wyceny, w sytuacji gdy w okresie styczeń 2012 r. - styczeń 2014 r. odnotowano kilkanaście transakcji dotyczących nieruchomości gruntowych nabywanych pod drogi (naruszenie § 36 ust. 4 rozporządzenia), - ograniczeniu przy dokonaniu wyceny nieruchomości obszaru badania rynku nieruchomości drogowych jedynie do rynku lokalnego (naruszenie § 26 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z 2010 r., ze zm.) - zwanego dalej rozporządzeniem), - dokonaniu błędnej analizy rynku nieruchomości poprzez przywołanie jako jej postawy ankiet badających preferencje nabywców nie posiadających waloru rzetelności i aktualności, a także nie odpowiadających rzeczywistym preferencjom nabywców (naruszenie § 3 ust. 2 w zw. z § 56 pkt 7 rozporządzenia), - przyjęciu do porównania nieruchomości wskazanych jako obiekt nr [...], [...] i [...] niebędących nieruchomościami podobnymi z uwagi na różnice w lokalizacji, powierzchni i wieku drzewostanu (naruszenie art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 17 września 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, - wyrażeniu dowolnego, sprzecznego z zasadami logiki i doświadczenia życiowego poglądu, iż na analizowanym obszarze rynku nieruchomości nie wystąpił związek między upływem czasu a poziomem cen transakcyjnych, co skutkowało brakiem wyliczenia trendu zmian cen nieruchomości podobnych w czasie oraz brakiem uwzględnienia zmian poziomu cen nieruchomości podobnych wskutek upływu czasu (naruszenie art. 153 ust. 1 u.g.n.) oraz naruszenie art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez wykorzystanie operatu szacunkowego z dnia [...] stycznia 2014 r. po okresie 12 miesięcy od jego sporządzenia.

Minister Infrastruktury i Budownictwa – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] kwietnia 2016 r. i utrzymana nią w mocy decyzja [...] z [...] lipca 2014 r. naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Organ administracji publicznej wydając decyzję o odszkodowaniu za nieruchomość zajętą pod realizację inwestycji drogowej w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687, ze zm.) zobowiązany jest ustalić jego wysokość w oparciu o opinię niezależnego rzeczoznawcy majątkowego, a wynika to z treści przepisu art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(Dz. U. z 2015 r., poz. 1774) – dalej w skrócie: "u.g.n."]. Z przedstawionego stanu sprawy, decyzji wydanych w sprawie i akt sprawy wynika, że rzeczoznawca majątkowy dr inż. M. W. w dniu [...] marca 2013 r. sporządził w sprawie – działając na zlecenie [...] - operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości objętej postępowaniem odszkodowawczym na kwotę 73 166 złotych. Względem przedmiotowego operatu szacunkowego doszło do zastosowania art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Operat ten został bowiem na zlecenie skarżących poddany ocenie pod względem prawidłowości jego sporządzenia. Oceny prawidłowości sporządzenia operatu dokonała Komisja Arbitrażowa przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. W dniu [...] listopada 2013 r. w odniesieniu do operatu szacunkowego z [...] marca 2013 r. została wydana ocena negatywna i od dnia wydania tej oceny ww operat stracił charakter opinii o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 156 ust. 1 u.g.n. (art. 157 ust. 1a u.g.n.). W zaistniałej sytuacji w dniu [...] stycznia 2014 r. rzeczoznawca majątkowy dr inż. M. W. sporządził nowy operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości na kwotę 18 030 złotych i na podstawie tego operatu zostało ustalone skarżącym należne odszkodowanie w kwocie 18 030 złotych. Skarżący zakwestionowali operat szacunkowy z [...] stycznia 2014 r., w tym wskazali na podstawę do wyłączenia biegłego rzeczoznawcy majątkowego dr. inż. M. W. od udziału w ponownym szacowaniu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania odszkodowawczego, zarzucając naruszenie art. 8 i art. 24 K.p.a. Sąd zgodził się z powyższym stanowiskiem skarżących. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 1749/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), rzeczoznawca jest osobą posiadającą wiedzę specjalistyczną przydatną organom administracji do podjęcia prawidłowej decyzji i w tym zakresie wypowiadającą się w sprawie. Spełnia on więc w postępowaniu odszkodowawczym funkcję biegłego. W konsekwencji, do rzeczoznawców stosuje się przepisy art. 84 i 24 § 1 K.p.a. Przepisy te stanowią, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 K.p.a.), zaś biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. (art. 84 § 2 zd. Pierwsze K.p.a.). Stosownie też do art. 176 u.g.n., rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 K.p.a. Przepis art. 24 K.p.a. choć dotyczy przypadków wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, jednak czytany odpowiednio do rzeczoznawcy majątkowego daje podstawy do wyłączenia rzeczoznawcy od sporządzenia wyceny. Z kolei art. 179 u.g.n. konkretyzuje obowiązek kierowania się zasadą bezstronności przy dokonywaniu przez rzeczoznawcę określania wartości nieruchomości. Ustawodawca nakazuje zastosować w odniesieniu do udziału rzeczoznawcy w szacowaniu nieruchomości te same przesłanki wyłączenia, które stanowią podstawę wyłączenia pracownika organu administracji publicznej. Innymi słowy, zapis tego artykułu wiąże się z obowiązkiem zachowania bezstronności przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 175 ust. 1 u.g.n.). Sytuacje, o których mowa w art. 24 K.p.a., mogą utrudniać zachowanie takiej bezstronności i stąd wymóg wyłączenia rzeczoznawcy z procedury, o której mowa w art. 174 ust. 3 u.g.n. Dostosowując zatem przesłanki wyłączenia, o którym mowa w art. 24 K.p.a. do okoliczności związanych ze sporządzaniem operatu szacunkowego w niniejszej sprawie, należy wskazać, że rzeczoznawca majątkowy dr inż. M. W. podlegał wyłączeniu od udziału w szacowaniu nieruchomości, jako że był już biegłym, gdyż sporządzał operat zdyskwalifikowany przez organizację rzeczoznawców majątkowych (art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a.) i brał już udział w szacowaniu nieruchomości będącej przedmiotem wyceny (art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.). Wymieniony rzeczoznawca ogólnie rzecz ujmując nie powinien sporządzać wyceny nieruchomości w sytuacji, gdy wcześniej opracowany przez niego operat zawierający szacunek tej samej nieruchomości, został zakwestionowany w trybie art. 157 u.g.n. (por. komentarz do art. 176 u.g.n., Ewa Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. LEX 2013; wyrok WSA w Kielcach z 28 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 830/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie w powyższej sytuacji jako głównego dowodu w sprawie – bezpośrednio wpływającego na wysokość odszkodowania należnego skarżącym – operatu [...] stycznia 2014 r. sporządzonego przez tego samego rzeczoznawcę majątkowego, który wcześniej opracował dokument zdyskwalifikowany przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, bez wątpienia mogłoby budzić podejrzenie o naruszeniu przez organ ogólnej zasady postępowania administracyjnego zawartej w art. 8 K.p.a. (obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej) (pod. wyrok WSA w Kielcach z 28 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 830/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro autor opinii podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie, oczywistym jest, że sporny operat szacunkowy nie mógł stanowić podstawy dokonywania ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie - określenia wartości przedmiotowej nieruchomości. Niedopuszczalne było oparcie przez organy rozstrzygnięć na podstawie operatu wykonanego przez osobę podlegającą wyłączeniu od udziału w sprawie ze względu na treść przepisu art. 176 u.g.n. (pod. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 525/13, publ. Lex nr 14400535). Skoro wnioski operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego dr inż. M. W., który powinien podlegać wyłączeniu w sprawie niniejszej, jednoznacznie wpłynęły na wynik sprawy, to nie można uznać, że sporządzona przez niego wycena stanowiła prawidłowy dowód w sprawie. Wada taka musiała skutkować uchyleniem decyzji wydanych w sprawie. Potrzeba sprawy wymaga więc powołania przez organ innego rzeczoznawcy majątkowego celem sporządzenia nowego operatu szacunkowego nieruchomości będącej przedmiotem postępowania odszkodowawczego. Przy czym nic nie stoi na przeszkodzie żeby organ do sporządzenia operatu powołał rzeczoznawcę z firmy, z którą łączy go stosowna umowa. Zaś wydatkowanie środków budżetowych musi pozostać bez wpływu na ocenę operatu szacującego wartość rynkową nieruchomości, jako dowodu w sprawie dokonywaną przez organ. Z kolei odparcia wymaga zarzut naruszenia art. 263 § 2 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. związany z żądaniem zwrotu kosztów jakie skarżący ponieśli w związku z oceną prawidłowości operatu szacunkowego dokonaną przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, że stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania (§ 2). Natomiast stosownie do art. 263 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Przepis art. 262 § 1 K.p.a. pozostający w zw. z art. 263 § 2 K.p.a. w ogóle wskazuje więc koszty, które obciążają stronę, a także przewiduje możliwość żądania w uzasadnionych wypadkach zaliczki na poczet tych kosztów. Zatem żądania zwrotu kosztów jakie skarżący ponieśli w związku z oceną operatu nie można opierać na wskazanych wyżej podstawach prawnych.

Wobec konieczności sporządzenia nowego operatu w sprawie Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 b i c w zw. z art. 135 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.