Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 680/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Paweł Darmoń Protokolant: starszy sek. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku: J. D. oraz M. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości orzekł o:

1/ o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0222 ha, powstałej z podziału działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...] [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...] na rzecz: J. D. w [...] części, oraz M. S. w [...] części;

2/ o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy K.

kwoty [...]zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a mianowicie: J. D. do zwrotu kwoty [...]zł za udział wynoszący [...] części, M. S. do zwrotu kwoty [...]zł za udział wynoszący [...] części.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 136 i art. 137 tej ustawy. Zgodnie z sentencją wyroku TK z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P [...] nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości, na których zrealizowano przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, bez możliwości badania, czy realizacja ta nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Pismem z dnia 27 września 2012 r. J. D. oraz M. S. wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] i nr [...] poł. w K., dz. adm. [...], przy ulicy [...] objętej [...]. Z treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A II Nr [...] w dniu 23 marca 1984 r., wynika, że działki: nr [...] o pow. 241 m2 i nr [...] o pow. 352 m2, stanowiące własność H. S., nabyte (wywłaszczone) zostały na rzecz Skarbu Państwa jako niezbędne pod budowę węzła drogowego ulic [...], zgodnie z decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 31 maja 1983 r. Analiza zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjno-kartograficznej wskazuje, że wywłaszczona działka nr [...] o pow. 241 m2 obr. [...] na podstawie wykazu zmian gruntowych- równoważników nr ks. rób. [...] zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 262 m2 obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Natomiast działka nr [...] o pow. 352 m2 obręb [...] na podstawie wykazu zmian gruntowych nr ks. rób [...] zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 317 m2 obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K. i stanowi własność osoby fizycznej. Zgodnie z pismem Prezydenta Miasta K. z dnia 17 grudnia 2012 r. odnośnie działki nr [...] obręb [...] w granicach zbytej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] obręb [...] jest prowadzone odrębne postępowanie z uwagi na odmienny stan prawny nieruchomości. Z wydanego przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w K., odpisu z księgi wieczystej nr [...] [...] wynika, że działka nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. stanowi własność Gminy K.. Stosownie do postanowień cytowanych wyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości są wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie. W przedmiotowej sprawie dokonane ustalenia wskazują, że dwie pierwsze przesłanki zwrotu zostały spełnione, bowiem wnioskodawcami są spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości, tj.: J. D. oraz M. S.. Z kolei wywłaszczenie (nabycie) na rzecz Skarbu Państwa prawa własności tej nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. AII Nr [...] w dniu 23 marca 1984 r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 195 8 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wymienionego w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla stwierdzenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona należało wprowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w umowie sprzedaży w świetle wskazanego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W rozpoznawanej sprawie z treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. AII Nr [...] w dniu 23 marca 1984 r., wynika, że działka nr [...] o pow. 241 m2 obr. [...] stanowiąca własność H. S., nabyta została na rzecz Skarbu Państwa jako niezbędna pod budowę węzła drogowego ulic [...] zgodnie z decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 31 maja 1983 r. nDo akt sprawy pozyskano m.in. akt notarialny Rep. A II Nr [...] z dnia 23 marca 1984 r., Decyzję Urzędu Dzielnicowego o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 31 maja 1983 r. oraz plan realizacyjny dot. budowy węzła drogowego ulic [...] z sierpnia 1982 r. Ponadto z zasobów Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. pozyskano kserokopie metryki al. [...] na odcinku od al. [...] do granicy dz. [...] sporządzoną dnia 10 lipca 1988 r. wraz z rejestrem robót budowlano-remontowych wykonywanych na przedmiotowym odcinku drogi oraz książki drogi od granic miasta do ul. [...] z lipca 2001 r. wraz z przeglądem stanu technicznego. Na podstawie pozyskanego do akt sprawy planu realizacyjnego dot. budowy węzła drogowego ulic [...] z sierpnia 1982 r. ustalono, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania wchodziła w zakres terenu zajętego pod realizację ww. inwestycji. Zgodnie z rzeczonym planem na części wywłaszczonej działki nr [...] znajdował się budynek mieszkalny, który miał być wyburzony. Na części przedmiotowej nieruchomości (obecnie stanowiącej działkę nr [...] i znajdującą się w pasie drogowym drogi publicznej) planowano budowę chodnika oraz ciągów pieszych, na pozostałej części działki (obecnie stanowiącej działkę nr [...], czyli przedmiot niniejszej decyzji) projektowano zazielenienie wzdłuż alei [...]. Tym samym, na podstawie wyżej wymienionych dokumentów ustalono cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, którym była budowa węzła drogowego ulic [...] Do akt sprawy pozyskano również z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęcia przedstawiające przedmiotowy teren wiatach: 1982, 1993 i 1998. Zdjęcie wykonane w roku 1982, a zatem pochodzące sprzed daty wywłaszczenia pozwala stwierdzić, że na obszarze zawnioskowanym do zwrotu znajdował się budynek mieszkalny oraz chodnik. Na zdjęciu z roku 1993 oraz z roku 1998, czyli odpowiednio 9 i 14 lat po dacie wywłaszczenia na rzeczonym terenie nie jest usytuowany żaden budynek. Na części nieruchomości znajduje się chodnik, a w pozostałym zakresie działka stanowi teren niezagospodarowany, pokryty żwirem i znajduje się poza obszarem ulicy [...]. Analiza wskazanych materiałów fotogrametrycznych prowadzi do wniosku, że działka nr [...] opow. 0,0222 ha, powstała z podziału działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...], m. K. nie była przedmiotem prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, tj. budową węzła drogowego ulic [...]. Ponadto Starosta [...] przeprowadził postępowanie dowodowe w postaci przesłuchania świadków mogących mieć wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w dacie wywłaszczenia i w latach późniejszych. W dniu 18 marca 2014 r. zeznania złożyła D. L. stwierdziła, że zna położenie zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, gdyż poprzednią właścicielką tej działki była siostra jej mamy i jako dziecko często przebywała na tej działce. Świadek zapytana o zagospodarowanie działki w latach 1984 - 1994 zeznała, iż pamięta zagospodarowanie sprzed roku 1984. Bezpośrednio przy ulicy stał murowany dom zachodzący lekko o chodnik, gdyż nie był on położony równolegle do drogi. W głębi działki było podwórze a dalej ogród. Dodatkowo D. L. na zadane pytanie czy na przedmiotowej działce prowadzone były jakiekolwiek prace związane z budową węzła drogowego ulic [...] odpowiedziała: "nic mi się nie rzuciło w oczy żeby się tam coś działo". Ponadto świadek zeznała, że nie posiada wiedzy czy w latach 1984-1994 w ramach inwestycji pn. budowa węzła drogowego ulic [...] poprawiany był chodnik biegnący wzdłuż przedmiotowej działki. W charakterze świadka w dniu 18 marca 2014 r. została przesłuchana R. L.. Stwierdziła ona, że zna położenie zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, ponieważ jako dziecko często przebywała na tej działce, odwiedzając ciocię, która tam mieszkała. Świadek zeznała również, że nie posiada wiedzy na temat zagospodarowania przedmiotowej działki w latach 1984-1994. W dniu 14 czerwca 2013 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości. W trakcie rozprawy ustalono, że wnioskowana do zwrotu działka nr [...] ma kształt zbliżony do prostokąta. Granica wschodnia przebiega wzdłuż ogrodzenia metalowego ma podmurówce betonowej. Granica południowa biegnie wzdłuż ogrodzenia metalowego, a następnie na jego przedłużeniu po terenie wysypanym żwirem i porośniętym chwastami. Granice północna i zachodnia w terenie są niewidoczne. Granica północna przebiega po terenie porośniętym trawą i częściowo po chodniku. Granica zachodnia przebiega po betonowym chodniku. Wzdłuż granicy zachodniej działka wchodzi w połowę chodnika biegnącego wzdłuż [...]. Północna część działki porośnięta jest trawą, a następnie w kierunku południowym znajduje się chodnik z płytek betonowych. W pozostałym zakresie działka wysypana jest żwirem z małą wysepką, w części środkowej działki przy chodniku, na której zlokalizowana jest studzienka telekomunikacyjna oraz reklama metalowa. W granicy południowej znajduje się jedno drzewo. Teren działki użytkowany jest jako parking dla budynku użytkowego zlokalizowanego na działce nr [...]. W dniu 10 marca 2016 r. przeprowadzono kolejną rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości z udziałem przedstawiciela Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K., podczas której geodeta uprawniony przeprowadził czynności związane z podziałem działki nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach działki nr [...] obr. [...], celem określenia przedmiotu zwrotu znajdującego się poza pasem drogowym [...]. Wydzielona do zwrotu działka nr [...] zagospodarowana jest w następujący sposób. W zachodniej części działki znajduje się fragment chodnika z kostki betonowej. W części północnej znajduje się fragment trawnika oraz chodnik z płytek betonowych prowadzący do posesji nr [...]. W pozostałym zakresie działka stanowi teren utwardzony żwirem, na ogrodzeniu ww. posesji wisi tablica "parking dla klientów sklepu BHP" - znajdującego się na działce nr [...]. Ogrodzenie posesji (działki nr [...]) znajduje się w całości na działce nr [...]. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia oraz stan faktyczny stwierdzony podczas rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości należy uznać, iż zawnioskowana do zwrotu działka nr [...] (powstała z podziału działki nr [...]), poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. odpowiadająca części wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...] nie została do chwili obecnej zagospodarowana dla celu wywłaszczenia wskazanego w umowie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości jako budowa węzła drogowego ul. [...]. Realizacja takiej inwestycji musiałaby się wiązać z konkretnymi robotami i nakładami, czego w odniesieniu do działki podlegającej zwrotowi nie stwierdzono. Żaden z zeznających w niniejszej sprawie świadków, również tych którzy często przebywali na przedmiotowej działce bądź też zamieszkiwali w jej pobliżu nie kojarzył prac związanych z budową węzła drogowego wykonywanych na działce objętej zwrotem. Zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody w sprawie, przedstawione wyżej, pozwalają na ocenę, że w świetle powołanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami należy uznać działkę nr [...] za zbędną w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzec o jej zwrocie.

Od tej decyzji odwołanie złożyła Gmina K. zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów K.p.a.

Wojewoda decyzją z dnia 20 marca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zostały spełnione dwie podstawowe przesłanki określone w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami warunkujące zwrot nieruchomości, tj. że działka nr [...], obr. [...] której części odpowiada działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] stanowi nieruchomość wywłaszczoną, oraz że wniosek o zwrot złożyły osoby posiadające legitymację procesową do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tj. J. D. oraz M. S.. Kolejną przesłanką, której spełnienie implikuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz osób uprawnionych jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi: nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jak wynika z decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 13.05.1983 r. oraz z porównania mapy podziału działki nr [...] i naniesionej na osobnej kalce mapy sytuacyjno-wysokościowej przedmiotowego terenu z planem realizacyjnym dotyczącym budowy węzła drogowego ulic [...] z sierpnia 1982 r., w granicach lokalizacji inwestycji znajdowała się cała działka nr [...] (odpowiadająca wywłaszczonej działce nr [...]) oraz część działki nr [...] (odpowiadająca części działki nr [...]), zaś pozostała część działki nr [...] położona była poza granicami lokalizacji. Na działce nr [...] planowano chodnik oraz część ciągu pieszego, zaś na działce nr [...] projektowano większą część ciągu pieszego i "zazielenienie", które projektowano również na części działki nr [...], odpowiadającej części działki nr [...]. Na terenie działek nr [...], nr [...] oraz nr [...] (dotychczasowych działek nr [...] i nr [...]) przed wywłaszczeniem tych nieruchomości znajdował się budynek nr [...], który planowano wyburzyć. Fakt istnienia budynku potwierdza treść umowy sprzedaży z 23.03.1984 r., zdjęcie lotnicze z 1982r., zdjęcia prywatne poprzednich właścicieli nieruchomości, jak również mapa podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] z 1982 r. (karta akt nr [...]) sporządzona w związku z postępowaniem sądowym o zasiedzenie działki nr [...]. Z ww. mapy wynika również, że przed wywłaszczeniem na sąsiedniej działce nr [...] (odpowiadającej aktualnej działce nr [...]), graniczącej od północy z działką nr [...] (działka nr [...]), znajdował się wcześniej budynek, który w roku 1982 był już wyburzony, co potwierdza również zdjęcie lotnicze z 1982 r. Jak wynika ze zdjęć lotniczych z lat 1993 i 1998, w tym w szczególności ze zdjęcia z 1998 r. z naniesioną mapą podziału, na działce nr [...] nie wybudowano ciągu pieszego, jak również działka ta nie została zagospodarowana pod pas "zazielenienia", lecz stanowiła żwirowany parking przed budynkiem nr [...], wybudowanym na działce nr [...] i zapewniała dojście do tego budynku przez chodnik położony prostopadle do ulicy, jak również wyjazd z działki nr [...]. Powyższe potwierdzają również protokoły z oględzin nieruchomości z 14 czerwca 2013 r., z których wynika, że stan zagospodarowania tej działki nie uległ zmianie. Powyższe dowody potwierdzają zatem, że na działce nr [...] nie została zrealizowana planowana inwestycja drogowa. Ponadto zauważyć należy, że chodnik znajduje się na działce nr [...], lecz jego położenie nie odpowiada planowanemu ciągowi pieszemu. Zauważyć należy, że dawny dom nr [...] przylegał do tak położonego chodnika wzdłuż [...]. Wiedzy o realizacji takiej inwestycji nie posiadało również dwóch z trzech przesłuchiwanych świadków, tj. : D. L. i [...]. Z kolei E. S. pamiętała, że jakieś prace były przy [...] wykonywane, ale nie była w stanie powiedzieć, w których latach się to działo. Wskazała równie, że były też przeprowadzane jakieś prace związane przy okazji doprowadzenia gazu, lecz też nie potrafiła wskazać gdzie i kiedy. Wszyscy świadkowie nie pamiętali jak ta nieruchomość była zagospodarowana w latach 1984 - 1994. Podkreślić należy, że organ I instancji pozyskał z Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. kopię metryki [...] z 10.07.1988 wraz z rejestrem robót budowlano - remontowych wykonywanych na odcinku drogi od al. [...] do granicy dzielnicy [...] oraz książkę drogi do ulicy [...] z lipca 2001 r. Ponadto zwrócono się do ww. zarządcy drogi z zapytaniem, czy w ostatnim czasie nastąpiła zmiana nawierzchni [...] oraz przebudowa chodników na wysokości działki nr [...]. Przy piśmie z dnia 17 lipca 2013 r. ZIKiT w K. przesłał kopię mapy sytuacyjno - wysokościowej z wkreśloną granicą pasa drogowego [...], w obrębie którego znalazła się jedynie działka nr [...]. Pismami z dnia 6 listopada 2014 r. i 17 lipca 2013 r. ZIKiT w K. informował jedynie o pracach budowlanych związanych z nawierzchnią chodników i krawężników przy [...] przy działce nr [...] po zakończonej przebudowie kanalizacyjnej w roku 2013 oraz o planowanej inwestycji rozbudowy [...] na działce nr [...]. Organ korespondował zatem z zarządcą [...], który w zakresie inwestycji drogowych planowanych i przeprowadzonych na tej działce w poprzednich latach powinien mieć wiedzę, lecz nie udzielił istotnych informacji dotyczących faktycznego zrealizowania inwestycji projektowanej w 1983 r. Ponadto, odnosząc się do kwestii realizacji planowanej inwestycji drogowej w kontekście faktycznego zagospodarowania działki nr [...] przez właścicielkę działki nr [...], należy również zwrócić uwagę, że w zgromadzonych przez organ I instancji dokumentach znajduje się akt notarialny Rep. A II Nr [...] z 10 czerwca 1987 r., na podstawie którego Skarb Państwa, oddał G. W. niezabudowaną działkę nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] (odpowiadającą wywłaszczonej działce nr [...]) w użytkowanie wieczyste. Użytkownik wieczysty został zobowiązany ww. umową do rozpoczęcia budowy domu w terminie lat pięciu licząc od dnia zawarcia umowy. Jak wynika z pisma [...] S.A. z 7 maja 2013 r., w roku 1989 została wybudowana na działce nr [...] linia kablowa niskiego napięcia celem zasilenia wybudowanego na działce nr [...] budynku mieszkalno-usługowego nr [...]. Podkreślić zatem należy, że oddanie w użytkowanie wieczyste osobie fizycznej działki nr [...], której część odpowiadała części wywłaszczonej działki nr [...] (w całości objętej granicami planowanej inwestycji, na której projektowano pas "zazielenienia") i zobowiązanie G. W. do wybudowania budynku, do którego konieczne będzie urządzenie dojazdu i przejścia świadczy o rezygnacji z inwestycji, która miała m.in. polegać na zagospodarowaniu działki nr [...] i części działki nr [...] na pas "zazielenienia" wzdłuż [...]. Sam fakt wyburzenia budynku nr [...] należącego do poprzedniej właścicielki nieruchomości wywłaszczonej i uporządkowania terenu potwierdza jedynie fakt rozpoczęcia inwestycji. Natomiast nie świadczy o zakończeniu tej inwestycji. Ponadto nie można stwierdzić, że fakt zagospodarowania działki nr [...] w jej północnej części przez trawnik, który istnieje również na graniczącej od północy z ww. działką, działce nr [...], nie potwierdza również, że taka inwestycja została wykonana, skoro na działce nr [...] nie wykonano ciągu pieszego, a ponadto oddano część wywłaszczonej działki nr [...] (aktualna działka nr [...]) w użytkowanie wieczyste celem wybudowania domu, zaś działka nr [...] była zajęta przez trawnik już w roku 1982 r., tj. przed datą wywłaszczenia (zdjęcie lotnicze z 1982r.). Jednocześnie odnosząc się do podniesionego przez Gminę K. zarzutu, że na zwracanej działce nr [...] znajdują się linie kablowe niskiego napięcia, przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne zaopatrujące budynek nr [...], organ wyjaśnił, że przedmiotowa infrastruktura techniczna nie została zrealizowana w związku z celem wywłaszczenia i tym samym nie stanowi przeszkody do zwrotu tej nieruchomości. Jednocześnie, odnosząc się z kolei do kwestii planowanej rozbudowy na działce nr [...], stwierdzić również należy, że organ administracji nie może odmówić zwrotu nieruchomości ze względu na dopiero mające być zrealizowane w przyszłości na nieruchomości inwestycje, z wyjątkiem sytuacji, gdy zgodnie z lid ust. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zostało już wydane zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zadaniem organu jest bowiem jedynie ocenić na podstawie art. 137 ustawy, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości a jeżeli cała nieruchomość lub jej część nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia i - o ile nie jest ona nieruchomością stanowiącą własność osoby trzeciej lub nieruchomością, która nadal pozostaje w użytkowaniu wieczystym osoby' trzeciej, a prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione na rzecz osoby trzeciej w księdze wieczystej przed 31 grudnia 1998 r., co spełnia negatywną przesłankę do jej zwrotu określoną w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami lub mieści się w pasie drogowym drogi publicznej - organ jest obowiązany do jej zwrotu na rzecz "poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. Wobec zatem ustalania, że nie wszczęto postępowania w sprawie wydania decyzji zrid dla obszaru działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], brak obecnie przeszkód prawnych do zwrotu tej nieruchomości.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina K. zarzucając naruszenie:

1/ art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

2/ art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, że na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia;

3/ art. 136 ust. 3 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do wydania wadliwego orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wedle zgromadzonych materiałów przedmiotowa nieruchomość planowana była pod zieleń towarzyszącą [...]. Podkreślić należy zatem, iż od początku nie było planowane zabudowanie przedmiotowej nieruchomości, ani lokalizacja na niej innych obiektów. W istocie rzeczy odpowiada to zagospodarowaniu przedmiotowej nieruchomości, jak wykazały kolejne prowadzone w sprawie rozprawy administracyjne oraz pozyskane przez [...] zdjęcia lotnicze. Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, iż budynek mieszkalny znajdujący się na przejętej działce został wyburzony, co niezbicie potwierdza iż nieruchomość objęta wnioskiem była przedmiotem prowadzonych prac. Informacją notoryjną jest z kolei fakt przebudowy węzła drogowego ulic [...]. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Wojewody o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia. W ocenie organu, nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania - działka nr [...] powstałą w wyniku podziału nieruchomości nabytej pod inwestycję drogową tj. działek nr [...] i [...] jest zbędna na cel wywłaszczenia, nie została na niej bowiem zrealizowana infrastruktura drogowa. Stanowisko to w ocenia sądu ma usprawiedliwione podstawy.

Problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana jest w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. (dalej; u.g.n.). Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust 1 przesądza natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z kolei zgodnie z art. 216 wskazanej ustawy, przepisy ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i [...] została nabyta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości od poprzednika prawnego wnioskujących o zwrot działki nr [...], rzecz Skarbu Państwa jako niezbędna pod budowę węzła drogowego ulic [...]. Działki te uległy dalszemu podziałowi. Inwestycja drogowa została zrealizowana na części przejętej nieruchomości – działce nr [...], na której znajduje się chodnik przyległy do ulicy [...]. Wnioskowana do zwrotu nieruchomości działka nr [...] w przyszłości, (co wykazują zdjęcia lotnicze) jak i aktualnie (ustalenia dokonane podczas rozprawy administracyjnej) nie była i nie jest wykorzystana na cel związany z realizacją węzła drogowego. Działkę tą planowano zagospodarować jako ciąg pieszo rowerowy i pod pas zazielenienia, ale cel ten nie został zrealizowany. Był to teren niezagospodarowany a aktualnie wykorzystywany jest, jako parking dla sąsiedniej posesji - działki nr [...] powstałej z przejętej przez Skarb Państwa działki nr [...] a później oddanej w użytkowanie wieczyste na rzecz osoby fizycznej a następnie zabudowanej. Działka ta tj. działka nr [...] pierwotnie miała także być zagospodarowana, jako pas zazielenienia wzdłuż [...].

Dominującym aktualnie w orzecznictwie poglądem prawnym związanym z rozumieniem pojęcia realizacja celu wywłaszczenia, na podstawie aktów, o których mowa w art. 216 u.g.n. jest stanowisko, że celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, w szczególności co do precyzji użytych sformułowań, według aktualnych standardów. Pogląd ten podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo. Tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. Aktualnie jednak określając nawet ogólnie sformułowany cel wywłaszczenia, należy mieć jednak na względzie to, że realizacja tego celu zawsze musi być rozumiana, jako celowe działania organów lub innych uprawnionych podmiotów mające realizować choćby ogólnie nakreślone cele, dla których wywłaszczenia dokonano. Brak zagospodarowania terenu lub zagospodarowania go sprzecznie z choćby ogólnie określonym celem wywłaszczenia nie może być aktualnie uznane za realizację celu wywłaszczenia i podstawą odmowy zwrotu nieruchomości – o ile spełnione zostaną pozostałe warunki, o których mowa w art. 136 u.g.n.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w sprawie zostały spełnione przesłanki warunkujące zwrot przedmiotowej nieruchomości. Z wnioskiem o zwrot wystąpił bowiem następca prawny poprzedniego właściciela, nieruchomość została nabyta wydanej w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (wskazanej w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami), a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz zgromadzony materiał dowodowy pozwalają stwierdzić, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości czyli budowa węzła drogowego ulic [...] ani też żadna inwestycja powiązana z tą budową (realizacja ciągu pieszo-rowerowego czy też pasa zazielenienia), nie została nigdy zrealizowana. Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2009 r. I OSK 581/08 (LEX nr 555628), oba wymienione w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy to z powodu ustania prawnej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji, przy czym wystarczy, aby jedna ze wskazanych przesłanek została spełniona, żeby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. To zaś zobowiązuje organ do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy. Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela.

W ocenie sądu zarzuty skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw. Rację ma organ wskazując, że wyburzenie budynku nie może być utożsamiane z realizacją celu wywłaszczenia. Jeżeli nawet było to działanie (wyburzenie budynku) podjęte w celu przygotowania terenu pod prace przy budowie infrastruktury drogowej, czy też realizacji infrastruktury towarzyszącej np. pasa zazielenienia, to kategorycznie stwierdzić należy, iż celem wywłaszczenia nie było wyburzenie budynku ale budowa infrastruktury drogowej lub realizacja infrastruktury towarzyszącej (zadrzewienia). Te cele zaś nie zostały osiągnięte. Także fakt, że przez przedmiotową działkę przebiegają media jest bez znaczenia, gdyż media te nie służą obsłudze infrastrukturze drogowej – nie zostały zrealizowane, jako służące tej infrastrukturze, nie świadczą więc o realizacji celu wywłaszczenia.

Zaznaczyć należy również, że zgodnie z treścią art. 140 ustawy w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. W oparciu o powyższe regulacje organ zobowiązał zatem zobowiązał osoby na rzecz których zwrotu nieruchomości dokonano J. D. i M. S. do zapłaty kwot po [...] zł tytułem zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia.

Podsumowując stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organ odwoławczy, wydał decyzję na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a także prawidłowo zastosował przepisy prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.