Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 241/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-01-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 23 stycznia 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.(obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej T. W. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 29 grudnia 2015 roku, sygn. akt I SO/Łd 16/15, referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku T.W., przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Ł. w wykonaniu powyższego postanowienia wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu imiennie wskazanego przez wnioskodawczynię radcę prawnego – A. G.

Postanowieniem z 5 sierpnia 2016 roku referendarz sądowy cofnął skarżącej prawo pomocy przyznane postanowieniem z 29 grudnia 2015 roku.

Postanowieniem z 14 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. W uzasadnieniu podkreślono, że w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie wskazuje się, że cofnięcie prawa pomocy powinno nastąpić każdorazowo, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych. W niniejszej sprawie ubiegając się o prawo pomocy skarżąca zataiła, istotny dla rozstrzygnięcia wniosku fakt posiadania budynku mieszkalnego. Budynek ten został wzniesiony w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę z 8 listopada 2011 r., to jest jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak okoliczność ta została ujawniona dopiero w dalszym postępowaniu przed sądem. Przeprowadzone przez referendarza postępowanie wyjaśniające potwierdziło nierzetelność wniosku, na podstawie którego zwolniono podatniczkę z kosztów sądowych i przyznano pełnomocnika z urzędu. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że małżonkowie W. dysponują miesięcznie łączną kwotą ok. 2,3 tys. zł, są schorowani, a ich jedynym majątkiem jest niewielka (0,28 ha) nieruchomość rolna. Tymczasem jak się okazuje wspomniana nieruchomość jest zabudowana i posiada znaczną wartość majątkową. Nawet jeżeli przyjąć, że pełnomocnik podatników przeszacował jej wartość (którą określił na 600 tys. zł), to jednak nieruchomość ta jest stosunkowo wartościowa skoro w 2011 r. sprzedając dwie podobnej wielkości niezabudowane działki nr 1622 i 1623 oraz udział w działce 38/16, małżonkowie W. otrzymali 178 tys. zł. Mimo wezwania skarżąca uchyliła się od wyjaśnień co do prawa jakie jej przysługuje do lokalu przy ul. A. 4 m. 35 w T.. Zauważyć należy, że przedstawione przez stronę dowody ponoszenia opłat czynszowych oraz za energię elektryczną i gaz wskazują, że to właśnie mąż skarżącej jest właścicielem tego lokalu. Teza ta znajduje dodatkowe umocowanie w kontekście posługiwania się przez małżonków W. tym adresem jako miejscem zamieszkania już od co najmniej 1997 r. (to jest od chwili nabycia działki nr 36). Co istotne referendarz wzywał skarżącą do wyraźnego wskazania kto jest właścicielem wspomnianego lokalu, jednak skarżąca, poza gołosłownym wskazaniem bratanka, nie wyjaśniła tej kwestii. Skarżąca nie potrafiła również przekonująco wyjaśnić w jaki sposób spożytkowała środki (ponad 700 tys. zł) uzyskane ze sprzedaży nieruchomości w latach 2008–2011. W szczególności nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego przekazanie tych środków synom, z przeznaczeniem na budowę ich domów. Za deklaratywne, nieznajdujące pokrycia w rzeczywistości i przedstawionych dokumentach uznać należało oświadczenia dotyczące zaprzestania budowy domu wnioskodawczyni i konieczności dokonania jego rozbiórki z uwagi na zniszczenie. Strona skarżąca wezwana do udokumentowania tych twierdzeń, nie przedłożyła żądanych dokumentów. Pełnomocnik skarżącej przesłał jedynie okładkę dziennika budowy D1 dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych i gospodarczych, wyjaśniając, że dziennik nie zawiera żadnych wpisów dotyczących budowy. Tymczasem z załączonej na płycie CD dokumentacji wynika, że podatnicy wznieśli dom w stanie surowym otwartym, a więc dziennik budowy musiał zawiać wpisy dotyczące prowadzonych robót oraz dat ich wykonania. Trafnie w tym względzie podniósł referendarz, że dziennik budowy pozwoliłby na weryfikację twierdzeń o zaprzestaniu budowy i o złym stanie technicznym obiektu. Powyższe okoliczności dały asumpt do poddania w wątpliwość prawdziwość złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia. Strona skarżąca wykonując zaś wybiórczo kierowane do niej wezwania celem wyjaśnienia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych nie usunęła tych wątpliwości.

Postanowieniem z 28 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną T. W. z powodu jej nieopłacenia.

Postanowieniem z 25 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił jako niedopuszczalne zażalenie skarżącej.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W złożonym na wezwanie sądu urzędowym formularzu PPF strona ponownie wskazała, że wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są emerytury małżonków, z których w związku z zajęciami komorniczymi do wypłaty przypada kwota 2.216 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że leczy się na serca i nadciśnienie tętnicze zaś jej mąż jest inwalidą II grupy, w związku ze swoimi chorobami przewlekłymi małżonkowie ponoszą wysokie wydatki na leki i leczenie 100 zł, dodatkowo są obciążeni obowiązkiem spłaty pożyczek w łącznej wysokości 1.100 zł. Ponoszone co miesiąc koszty utrzymania wnioskodawczyni określiła na kwotę ok. 590 zł (czynsz 429 zł, prąd 114 zł, gaz 48 zł) dodatkowo małżonkowie opłacają składkę ubezpieczeniową w wysokości 160 zł. Jedyny majątek strony stanowi nieruchomość rolna o pow. 0,28 ha, na której znajduje się dom w stanie surowym o powierzchni ok. 90 m2, który nadaje się do rozbiórki. Nieruchomość jest zajęta przez naczelnika urzędu skarbowego.

Zarządzeniem z 8 grudnia 2017 roku skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez: nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość posiadanych na utrzymanie dochodów z tytułu emerytur oraz wysokości potrąceń z tytułu zajęć komorniczych oraz wskazanie czyją własnością jest mieszkanie położone w T. przy ul. A. 4/35 stanowiące miejsce zamieszkania strony skarżącej i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz innych stałych obciążeń, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała jedynie pismo w którym wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i dlatego jej wniosek jest w pełni uzasadniony, zaś wysokość potrąceń z emerytur znajduje się w różnych sprawach zawisłych przed tutejszym sądem.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie jest zasadny.

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (punkt 4.2 wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.

Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być ono stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 297/08, a także postanowienie z dnia 6 grudnia 2012 r., II OZ 1079/12; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy okaże się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego, i możliwości płatniczych bądź wzbudza, wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie swojej rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, że skarżąca w latach 2008-2011 zajmowała się sprzedażą nieruchomości, z której uzyskała dochód w wysokości ok. 700.000 zł. Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. mąż strony oświadczył, że kwoty te zostały przeznaczone na budowę domów dla synów, jednakże faktu tego w żaden sposób nie udokumentował, stąd nie można przyjąć, że definitywnie środkami tymi strona już nie dysponuje. W złożonym ponowienie formularzu PPF skarżąca wskazała, że jedynym źródłem utrzymania jej gospodarstwa domowego prowadzonego wraz z mężem są dochody z ich emerytur w łącznej kwocie 2.216 zł miesięcznie, z dochodów tych strona co miesiąc ponosi wydatki mieszkaniowe na kwotę ok. 590 zł (czynsz 428 zł, prąd 114 zł, gaz 48 zł) dodatkowo małżonkowie opłacają składkę ubezpieczeniową w wysokości 160 zł, są obciążeni obowiązkiem spłaty kredytów w wysokości 1.100 zł i ponoszą wydatki na leki 100 zł. Okoliczności tych jednak mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania w żaden sposób nie udokumentowała. Wysokość comiesięcznych wydatków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni (ok. 1.950 zł), z których większość nie stanowi wydatków niezbędnego utrzymania (kredyty, dobrowolne ubezpieczenia), w zestawieniu z kwotą posiadanych na utrzymanie dochodów ok. 2.200 zł w kontekście zasad logiki i doświadczenia życiowego wskazuje, że strona musi posiadać dodatkowe źródła dochodów służące pokryciu czynionych wydatków. Prawdziwość oświadczeń strony co do wysokości posiadanych na utrzymanie dochodów budzi dodatkowo wątpliwości w związku z tym, że jest niższa od pierwotnie wskazanej we wniosku złożonym 2 lata temu. W swoim ponownym wniosku o prawo pomocy, ani w odpowiedzi na wezwanie strona nie udzielenia rzetelnych wyjaśnień dotyczących tytułu prawnego do lokalu w T., oraz nie udokumentowała wielkości dochodów oraz wysokości deklarowanych wydatków, wskazując że informacji tych udzielała już wcześniej i znajdują się one w aktach spraw prowadzonych przed tutejszym sądem. Wobec powyższego wskazać należy, że przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy są każdorazowo odnoszone do aktualnej sytuacji materialnej strony. W konsekwencji ze względu na upływ czasu od wcześniejszych postepowań w zakresie prawa pomocy dotyczących skarżącej konieczną stała się weryfikacja aktualnego stanu majątkowego i finansowego strony, w związku z czym wystosowano wezwanie o treści przedstawionej na wstępie uzasadnienia, mające na celu szczegółowe zobrazowanie możliwości finansowych wnioskodawczyni. Brak odpowiedzi na powyższe wezwanie, czyni twierdzenia skarżącej o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania gołosłownymi. Przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

AKE.