Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1996/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235(1), art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 205 par. 2, art. 179
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Op 67/13 w sprawie ze skargi F. W. na decyzję O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. na rzecz F. W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 67/13 po rozpoznaniu skargi F. W. uchylił decyzję O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] i określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

O. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] października 2012 r., którą odmówiono stwierdzenia u F. W. choroby zawodowej występującej w pozycji 3.1 i 3.2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Wydanie tych aktów administracyjnych poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

F. W. został skierowany przez lekarza medycyny pracy na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. W zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej lekarz stwierdził podejrzenie pylicy krzemowej płuca lewego i pylicy górników kopalń węgla. W zgłoszeniu zaznaczono, że pracownik był zatrudniony w charakterze młodszego ślusarza pod ziemią, ślusarza pod ziemią i górnika pod ziemią w Kopalni [...] w K. w okresie od [...] maja 1973 r. do [...] kwietnia 1990 r. Wreszcie zaznaczono, że podejrzewana choroba zawodowa nie została nabyta w obecnym zakładzie, tj. Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej w K., w którym F. W. pracuje od zakończenia pracy w Kopalni, ostatnio na stanowisku ślusarza.

Zawiadomieniem z 13 października 2011 r. organ I instancji powiadomił F. W. oraz jego zakłady pracy o wszczęciu postępowania, w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej, która została wskazana w pozycji 3.1 i w pozycji 3.2 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105 , poz. 869 ze zm.), zwanych dalej rozporządzeniem i wykazem. Kopalnia [...] w K., należąca do [...] S.A. przedłożyła organowi kartę oceny narażenia zawodowego, w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z zaznaczeniem, że czynnikiem który może być przyczyną podejrzewanej choroby zawodowej jest pył węgla kamiennego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. zaznaczył, że pracownik w latach 1973 do 1974 oraz w latach 1976 do 1990 wykonywał czynności zawodowe z przeważającym prawdopodobieństwem pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej pylicy płuc. Na zlecenie organu I instancji jednostka orzecznicza I stopnia, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. wydał [...] marca 2012 r. orzeczenie lekarskie nr [...] i stwierdził brak podstaw do rozpoznania u F. W. choroby zawodowej, pylicy krzemowej płuc i pylicy płuc górników kopalń węgla.

Z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego wynikało, że pracownik przeszedł zabieg operacyjny w [...], gdzie wykonano torakotomię lewostronną i resekcję klinową płata górnego płuca lewego. W badaniu histopatologicznym fragmentu miąższu płucnego wraz z guzem stwierdzono ognisko martwicy skrzepowej otoczone włóknieniem z naciekiem zapalnym i obfitymi złogami pyłu węglowego bez zmian nowotworowych złośliwych. W badaniu histopatologicznym węzła chłonnego ujawniły się ogniska włóknienia kolagenowego w większości o układzie koncentrycznym oraz złogi pyłu węglowego. Wykonane w styczniu 2012 r. zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej WOMP w K. wykazało w polu górnym płuca lewego nieregularne zmiany gruboplamiste i pasmowate (zmiany pooperacyjne) i brak zmian ogniskowych w miąższu płucnym. Ponadto stwierdzono płuca rozedmowe, rozejmowe, sylwetkę serca w normie. Orzeczenie lekarskie opisując ponadto charakter pracy i narażenie zawodowe pracownika, stwierdziło końcowo, że ze względu na brak charakterystycznych dla pylicy płuc zmian radiologicznych zgodnych z obowiązującą klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. F. W. wniósł o ponowne badanie lekarskie w jednostce orzecznictwa II stopnia i został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Jednostka ta uzupełniła materiał dowodowy o kartę informacyjną leczenia szpitalnego w wymienionym wyżej [...] w okresie od 29 marca 2011 r. do 11 kwietnia 2011 r. oraz szpitalu pulmonologiczno – reumatologicznym w K. w okresie od 21 lutego 2011 r. do 24 lutego 2011 r. Orzeczeniem z [...] czerwca 2012 r., nr [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzekł o braku podstaw do rozpoznania u F. W. choroby zawodowej, zarówno w postaci pylicy płuc górników kopalń węgla jak i pylicy krzemowej płuc. W uzasadnieniu wskazano, że wykonane badanie spirometryczne wykazało zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacji umiarkowanego stopnia. Wykonana próba rozkurczowa z Berotekiem wypadła ujemnie a w próbie rozkurczowej z Atrowentem stwierdzono wzrost FEV1 o 18,9 % wartości wyjściowej i o 340 ml. W badaniu gazometrycznej krwi papilarnej arteriaryzowanej w spoczynku nie stwierdzono cech niewydolności oddechowej. Wyniki badań wskazują na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, stwierdziła jednostka orzecznicza II stopnia. Ponadto w orzeczeniu stwierdzono, że podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowych zdjęciach rentgenowskich klatki piersiowej zmian ogniskowych w płucach (regularnych, okrągłych o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. Radiogramy klatki piersiowej pacjenta z 20 stycznia 2012 r. i 29 maja 2012 r. nie wykazują zmian radiologicznych, uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc zgodnie ze standardami klasyfikacji radiologicznej pylic ILO.

Decyzją z [...] października 2012 r. organ nie stwierdził u F. W. choroby zawodowej – pylicy płuc górników kopalń węgla i pylicy krzemowej. W uzasadnieniu opisano chronologicznie przebieg postępowania administracyjnego i orzeczniczego, poczynając od zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. W oparciu o te ustalenia faktyczne Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. podniósł, że dokonał ich wnikliwej analizy i mimo ustalenia, że w okresie zatrudnienia w Kopalni [...] pracownik pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej pylicy płuc, to jednak jednostki orzecznicze nie rozpoznały u niego takiej choroby. Zaznaczono, że w razie zmian radiologicznych w klatce piersiowej strona może ponownie wnioskować o zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej.

W odwołaniu od tej decyzji F. W. wniósł o stwierdzenia choroby zawodowej i zaznaczył, że przez 17 lat pracy w Kopalni był narażony na pyły węgla kamiennego, stwierdzenie złogów pyłu węglowego w wycinku płuca i węzła chłonnego jest tylko następstwem przebywania przez dłuższy czas w środowisku o silnym zapyleniu, czego konsekwencją jest obturacyjna choroba płuc.

O. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wymienioną wyżej decyzją z [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy akt I instancji, a w uzasadnieniu po odnotowaniu orzeczeń jednostek orzeczniczych I i II stopnia, wyjaśnił, że analiza akt pozwala na stwierdzenie braku przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej o jakich mowa w art. 235¹ Kodeksu pracy. Wyniki badań lekarskich wykluczają istnienie zmian w stanie zdrowia pracownika odpowiadających pylicy płuc. Brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności orzeczeń lekarskich. Z treści orzeczeń lekarskich wynika, że stronę poddano procedurom medycznym zgodnym z obowiązującą od 1990 r. klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy. Uzasadnienia orzeczeń lekarskich obu jednostek orzeczniczych są jasne, logiczne i zbieżne, co do wykluczenia rozpoznania choroby zawodowej. Wreszcie organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie diagnostyczno – orzecznicze prowadzone było w kierunku pylicy płuc, zgodnie ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej, dokonanym przez PKS Spółka z o.o. w K. w dniu 7 października 2011 r. i skierowaniem na badania, wystawionym przez lekarza medycyny Pracy 10 października 2011 r. Nie prowadzono natomiast postępowania w kierunku choroby obturacyjnej płuc, która nie była objęta skierowaniem.

Skargę na ww. decyzję złożył F. W., wskazując, że nie zgadza się z odmową stwierdzenia choroby zawodowej i jej uzasadnieniem, które jest niezgodne z kartą leczenia szpitalnego z wynikami badań histopatologicznych płuca i węzłów chłonnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W toku postępowania skarżący przedłożył opinię lekarską pulmonologa z [...] marca 2013 r. Podniósł, że jest chory na pylicę górników kopalń węgla. Choroba ta uniemożliwia mu pracę spawacza, ślusarza i w obecnym miejscu pracy otrzymał wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy jako konsekwencję złego stanu zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd wskazał, że decyzja O, Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] grudnia 2012 r., podobnie jak decyzja organu I instancji, opierając się na wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich, odmawia stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pylicy krzemowej i pylicy górników kopalń węgla wymienionych w pozycji 3.1 i 3.2 wykazu chorób zawodowych, obowiązującego w dacie orzekania, jako załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869 ze zm.), dalej też zwanego rozporządzeniem. Orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. uzasadniały brak możliwości rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci pylicy płuc, w postaci pylicy krzemowej lub pylicy górników kopalń węgla z powołaniem się na brak u strony zmian radiologicznych w badaniu rentgenowskim płuc, upoważniających do rozpoznania wyżej wymienionych chorób zgodnie z międzynarodową klasyfikacją zdjęć radiologicznych pylicy, obowiązującą na podstawie zalecenia Międzynarodowego Biura Pracy, jako organu MOP.

Zdaniem Sądu wydane orzeczenia lekarskie nie mogły być podstawą odmowy stwierdzenia u badanego pylicy płuc w jednej lub drugiej postaci, gdyż oparto je na klasyfikacji, która nie jest obowiązującą w Polsce klasyfikacją.

W ocenie Sądu, w konsekwencji wydanych orzeczeń lekarskich, organy z naruszeniem art. 6 k.p.a. i art. 235¹ Kodeksu pracy posługiwały się dla sklasyfikowania objawów występujących na pełnowymiarowych zdjęciach rentgenowskich nie tylko zaleceniami niebędącymi obowiązującymi w polskim porządku prawnym przepisami, ale nadto posługiwały się nieaktualnymi zaleceniami, wydanymi w 1980 r. przez Międzynarodowe Biuro Pracy. Międzynarodowa Klasyfikacja Zdjęć Radiologicznych Pylicy nie zwalnia placówek diagnostycznych od szczegółowego i przekonywającego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego w oparciu o dostępny materiał dowodowy. Choroba zawodowa pylicy płuc (pylicy krzemowej, pylicy górników kopalń węgla) zawarta w pozycji 3.1 i 3.2 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do powołanego wyżej rozporządzenia, nie jest ograniczona przez wskazanie koniecznych do jej stwierdzenia objawów, czy parametrów. Sąd zaznaczył, że ten sam załącznik do rozporządzenia stanowi, iż okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, wyraźnie wskazuje, iż czasu takiego "nie można określić".

Klasyfikacja Międzynarodowego Biura Pracy nie stanowi wystarczającej podstawy do samodzielnego definiowania jednostek chorobowych wymienionych w pozycji 3.1 i 3.2 Wykazu chorób zawodowych. Zgodnie z art. 237 § 4 Kodeksu pracy jedynym podmiotem upoważnionym do formułowania wytycznych diagnostyczno – orzeczniczych i kryteriów rozpoznawania chorób zawodowych jest minister właściwy do spraw zdrowia, który został upoważniony do wydania aktu wykonawczego, regulującego te kwestie. W dacie orzekania przez organy i wydania zaskarżonej decyzji właściwy minister nie wydał takiego aktu wykonawczego. Nie mogą go zastąpić zalecenia Międzynarodowego Biura Pracy, które jest organem Międzynarodowej Organizacji Pracy, mimo że Polska jest członkiem tej organizacji.

Międzynarodowe Biuro Pracy, zgodnie z art. 10 Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy ma charakter organu wykonawczego i nie posiada uprawnień do stanowienia obowiązujących norm prawnych o zasięgu międzynarodowym (por. Konstytucja MOP opubl. Dz.U. 1948, nr 43, poz. 308). Wydana przez wymienione Biuro klasyfikacja zdjęć radiologicznych pylicy nie zawiera przepisów prawa obowiązujących bezwzględnie na terenie Polski, które zgodnie z zasadą praworządności z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane byłyby stosować. Omawiana klasyfikacja ma charakter zaleceń, a jej celem było wyłącznie ułatwienie i ujednolicenie opisywania indywidualnych objawów pylicy, takich jak zaciemnienia, zagęszczenia drobnoguzkowe i inne, i nie może ona służyć do utworzenia prawnej definicji choroby zawodowej płuc, jaką jest pylica krzemowa lub pylica górników kopalń węgla. Ponadto Klasyfikacja nie definiuje jednostek chorobowych, nie określa warunków narażenia zawodowego, nie określa zdolności do pracy. Jej zapisy w konsekwencji nie wyznaczają prawnych definicji pylicy płuc w jakiejkolwiek postaci.

Wobec tego Sąd stwierdził, że organy obu instancji bezzasadnie powołały Klasyfikację z 1980 r. w decyzjach, skoro z dokumentów Międzynarodowej Organizacji Pracy wynika, że aktualnie obowiązującą jest Klasyfikacja z 2011 r. Jeżeli zatem orzeczenia lekarskie powoływały się na Klasyfikację Międzynarodowego Biura Pracy, a w ślad za nimi czyniły to organy rozstrzygające sprawę, to zdaniem Sądu koniecznym byłoby ewentualne, ale tylko posiłkowe odnoszenie się do aktualnej Klasyfikacji zdjęć radiologicznych pylicy, na podstawie obrazu wynikającego ze zdjęć rentgenowskich. Powoływanie się na zalecenia Międzynarodowego Biura Pracy służące wyłącznie klasyfikowaniu i porównywaniu stwierdzanych w badaniach radiologicznych objawów nie tylko nie zwalnia lekarzy i jednostek orzeczniczych z § 5 rozporządzenia od szczegółowego uzasadnienia ich stanowiska, ale nie zwalnia także od szczegółowego ustosunkowania się do wyników innych badań, którymi dysponowali w czasie wydawania opinii.

Tymczasem, zdaniem Sądu, orzeczenia lekarskie jednostki orzeczniczej I i II stopnia zdawkowo odnotowują istnienie w aktach postępowania kart leczenia szpitalnego skarżącego w [...] w K. i w [...] we W., gdzie strona była leczona i poddana zabiegowi operacyjnemu w 2011 r. W konsekwencji, zdaniem Sądu, wydane i będące podstawą decyzji orzeczenia lekarskie nie odpowiadają wymogom wynikającym z art. 84 § 1 k.p.a. Orzeczenia lekarskie, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji nie spełniają wymagań stawianych opinii biegłego. Opinia taka, po zrelacjonowaniu wyników badań i dostępnej biegłemu dokumentacji lekarskiej, winna odnosić się także do innych badań lub dokumentacji lekarskiej i opisów zmian chorobowych, wynikających z rozpoznania dokonanego w specjalistycznych jednostkach służby zdrowia.

Sąd wskazał, że obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest szczegółowe uzasadnienie w wydanej decyzji w oparciu o art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., dlaczego odmawia rozpoznania u strony choroby zawodowej. Organ narusza dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a., gdy nie dokonuje jakiejkolwiek oceny wydanych orzeczeń lekarskich i przyjmuje za podstawę wydanej decyzji jedynie konkluzję orzeczeń lekarskich.

Wobec tego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Sąd wskazał, że bez względu na przewidziane rozporządzeniem postępowanie diagnostyczne, w jednostkach I i II stopnia na organie inspekcji sanitarnej ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbadania wszystkich zebranych dowodów i dokonania ustaleń na podstawie wszechstronnego ich rozważenia. Stwierdza chorobę zawodową lub odmawia takiego stwierdzenia organ inspekcji sanitarnej, a nie placówka diagnostyczno-konsultacyjna. Jego rolą jest więc uzyskać takie dane, na podstawie których można wyprowadzić i uzasadnić wniosek, czy stwierdzone objawy chorobowe odpowiadają objawom choroby zawodowej, czy pozostają w związku przyczynowym z wykonywaną pracą zawodową, czy też rodzaj wykonywanej pracy nie ma żadnego wpływu na powstanie i rozwój schorzenia. Mając do dyspozycji orzeczenie lekarskie niewyjaśniające w sposób wymagany prawem przyczyn odmowy rozpoznania u badanego jednostki chorobowej, organ inspekcji sanitarnej nie może wydać decyzji zgodnej z przywołanymi wyżej przepisami procedury administracyjnej. Organ musi nadto pamiętać, że jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek jej organów należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji.

Sąd wskazał ponadto, że orzeczenie lekarskie, aby było podstawą wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej musi w sposób wszechstronny i przekonywujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Nie są wystarczające dla organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy decyzją takie orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli mimo opinii uzupełniającej jednostka orzecznicza nadal nie odnosi się do całości materiału dowodowego, obowiązkiem organu jest zwrócenie się o wydanie opinii do innej jednostki orzeczniczej.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji, a z mocy art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpoznawania sprawy organ administracji uwzględni wskazania zawarte powyżej w uzasadnieniu wyroku i uzupełni materiał dowodowy o kompletną dokumentację medyczną, po czym skieruje skarżącego na badania w celu uzyskania orzeczenia lekarskiego o jakim mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia do innej jednostki orzeczniczej I stopnia, po czym oceni, czy orzeczenie lekarskie zostało wydane z uwzględnieniem całokształtu dokumentacji medycznej i przez właściwego lekarza specjalistę (lekarzy specjalistów) w rozumieniu § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia i czy jest wyczerpująco uzasadnione. Jeżeli po tak wydanym orzeczeniu lekarskim skarżący wniesie o przeprowadzenie kolejnego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, w rozumieniu § 5 ust. 3 rozporządzenia, to organ skieruje skarżącego na badania do innej niż Instytut Medycyny Pracy w S. jednostki orzekającej. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy organ administracji rozpatrzy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i na tej podstawie wyda orzeczenie uzasadnione, zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ winien się także zapoznać ze złożoną przez skarżącego w postępowaniu sądowym konsultacją pulmonologiczną z [...] marca 2013 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył O. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. § 5 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób

zawodowych, poprzez nakazanie w uzasadnieniu wyroku sądowego prowadzenia

postępowania w sposób niezgodny z wyraźnie w tym przepisie określoną

właściwością miejscową,

2. art. 2351 w zw. z art. 237 § 1 KP przez przyjęcie że stan chorobowy określają przepisy

prawa a nie nauka medycyny,

3. art. 237 KP, przez niczym nieuzasadnione oczekiwanie aby istniała konieczność

zdefiniowania w formie przepisu prawa stanów chorobowych którymi zajmuje się

nauka medycyny.

Wskazując na powyższe, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zwrot kosztów według norm przepisanych.

Pismem z dnia 29 lipca 2013 r., zatytułowanym "Odpowiedź na skargę kasacyjną", F. W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Na rozprawie przed NSA w dniu 19 marca 2015 r. pełnomocnik F. W. poparł stanowisko zawarte w piśmie z dnia 29 lipca 2013 r., wnosząc ponadto o zwrot kosztów dojazdu, których spis złożył do akt.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia właściwość jednostki, o której mowa w ust. 2, ustala się zgodnie z kryteriami określonymi w § 3 ust. 1, a w przypadku gdy pracownik zamieszkuje w innym województwie niż była wykonywana praca w narażeniu zawodowym, właściwość jednostki orzeczniczej I stopnia ustala się według aktualnego miejsca zamieszkania pracownika.

Wobec tego, należy podzielić stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że nieprawidłowo Sąd I instancji nakazał organom skierowanie skarżącego na badania w celu uzyskania orzeczenia lekarskiego do innej jednostki orzeczniczej I stopnia. Wytyczne Sądu nie znajdują oparcia w przepisach ww. rozporządzenia, którego § 5 wyraźnie wskazuje, jak należy ustalać właściwość jednostek orzekających w zakresie chorób zawodowych.

Stwierdzić jednak należy, że powyższe uchybienie Sądu I instancji nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku, bowiem wobec niepodważonych przez skarżącego kasacyjnie ustaleń Sądu I instancji co do wadliwości wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, nie ulega wątpliwości, że prawidłowo Sąd ten orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.

Tym samym, zarzut naruszenia § 5 ust. 4 rozporządzenia nie mógł zostać uznany za skutkujący uchyleniem zaskarżonego wyroku. Wobec tego zadaniem organu I instancji będzie uzyskanie orzeczenia lekarskiego zgodnie z właściwością miejscową, określoną w § 5 rozporządzenia.

Zupełnie niezrozumiałe są natomiast wywody skargi kasacyjnej mające stanowić uzasadnienie dla podniesionych zarzutów naruszenia art. 2351 w zw. z art. 237 § 1 Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Zarzut naruszenia art. 2351 w zw. z art. 237 § 1 Kodeksu pracy należało zatem uznać za nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 209, art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Na koszty te składało się wyłącznie wynagrodzenie za stawiennictwo na rozprawie, bowiem pismo zatytułowane "Odpowiedź na skargę kasacyjną" zostało złożone po terminie wskazanym w art. 179 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasądzając zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie uwzględniono wniosku pełnomocnika o zasądzenie zwrotu kosztów dojazdu na rozprawę przed NSA, bowiem w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wydatkiem adwokata czy radcy prawnego nie będzie więc zwrot kosztów podróży, gdyż ustawodawca uznał za niezbędne w tym zakresie tylko koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W związku z tym brak jest podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów dojazdu pełnomocnika – adwokata na rozprawę (zob. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt I FZ 32/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).