Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1608/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1 pkt 1 lit c) liter trzecie, § 7, § 18 ust. 1 pkt 3 lit b, § 19 pkt 2, § 21
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. C. (dalej: strona lub skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z (...) lipca 2018 r., nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ I instancji) z (...) grudnia 2014 r., nr (...)ustalającą skarżącej kwotę nienależnie pobranej pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z (...) listopada 2010 r. nr (...), na wniosek skarżącej, została przyznana i wypłacona w dniu 31 marca 2011 r. pomoc finansowa w wysokości 75.000 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Skarżąca składając wniosek planowała powiększenie gospodarstwa poprzez zakup dodatkowych gruntów ornych w latach 2011-2013, założenie i uprawę plantacji porzeczek, malin, jabłoni i gruszy oraz ogrodzenie sadu. Skarżąca zobowiązała się do poniesienia wydatków w wysokości co najmniej 70% kwoty pomocy i nie mniej niż 52.500 zł na inwestycje, zgodnie z założeniami biznesplanu.

Wobec ustalenia, że strona z powyższego obowiązku się nie wywiązała Dyrektor Oddziału ARiMR, po wszczęciu postępowania, wydał decyzję z (...) grudnia 2014 r., ustalającą skarżącej kwotę nienależnie pobranej pomocy w wysokości 75.000 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR decyzją z (...) lutego 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Prezes ARiMR podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji, że strona nie spełniła warunków dotyczących poniesienia wydatków - co najmniej 70% kwoty pomocy i nie mniej niż 52.500 zł na inwestycje, zgodnie z założeniami biznesplanu, które to zobowiązanie wynikało z decyzji Oddziału ARiMR z (...) listopada 2010 r., nr (...) przyznającej jej pomoc finansową.

Organ ustalił, że strona zgłosiła wydatkowanie w terminie do 31 marca 2014 r. pochodzących z pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" środków na: 1) zakup nieruchomości rolnej położonej w obrębie G., gmina Ś., stanowiącej działkę rolną, oznaczoną nr (...) o powierzchni 1,22 ha, za 22.950 zł; 2) poniesienie kosztów w wysokości 42.000 zł, wpłaconych jako cena nieruchomości przy zawarciu w dniu (...) marca 2014 r. umowy przedwstępnej nabycia działki rolnej nr 201/2 (obręb M.), gmina G., we współudziale 816/1000 części, o powierzchni 2,0005 ha, 3) zakup siatki ogrodzeniowej (4.428 zł) i drewna na słupki do ogrodzenia (2.834,58 zł).

Prezes ARiMR uznał, że nie można stwierdzić prawidłowości wymienionych wydatków, ponieważ: 1) wkład własny jaki skarżąca poniosła w wyniku zakupu nieruchomości rolnej położonej w obrębie G. stanowił jedynie kwotę 4.950 zł (pozostała kwota 18.000 zł stanowi koszt poniesiony ze środków kredytu inwestycyjnego z dopłatami ARiMR), a zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 201, dalej: rozporządzenie wykonawcze) koszt ten nie mógł być rozliczony, 2) akt notarialny Rep. nr (...) zakupu działki rolnej nr (...) (obręb M.), podpisano (...) kwietnia 2014 r., tj. po terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy (złożona przedwstępna umowa kupna-sprzedaży nie potwierdza przeniesienia prawa własności na beneficjentkę, a nadto zawarta (...) marca 2014 r. umowa dotyczy kupna udziału 816/1000 w powierzchni działki rolnej nr (...), co z kolei jest sprzeczne z § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego), 3) działka oznaczona nr (...) jest położona wzdłuż drogi gminnej nr (...), a więc w rozumieniu przepisów art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) jest drogą publiczną; Strona powinna złożyć zgłoszenie (kopię) zamiaru robót budowlanych z zaświadczeniem, że organ nie wniósł sprzeciwu, co wynika wprost z ustawy Prawo budowlane, w związku z czym, nie można stwierdzić prawidłowości poniesionych wydatków dla wykonanego ogrodzenia.

Wyrokiem z 11 września 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1673/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji błędnie zinterpretowały § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego. Zdaniem sądu, skarżąca zobowiązana była do zrealizowania założeń biznesplanu (w tym nabycia dwóch nieruchomości) w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy oraz do wydatkowania na inwestycje określone w biznesplanie, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, nie mniej niż 70% otrzymanych pieniędzy.

Sąd stwierdził, że § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego jednoznacznie wskazuje na obowiązek wydatkowania co najmniej 70% pieniędzy z otrzymanej pomocy "na inwestycje" określone w biznesplanie, nie zaś na obowiązek zrealizowania inwestycji określonych w biznesplanie w okresie 3 lat od wypłaty pomocy przy wydatkowaniu co najmniej 70% pieniędzy pochodzących z tej pomocy. W związku z powyższym, zdaniem WSA w Warszawie, poniesienie przez skarżącą kosztów w wysokości 42.000 zł, wpłaconych jako cena nieruchomości przy zawarciu w dniu (...) marca 2014 r. umowy przedwstępnej nabycia działki rolnej nr (...) (obręb M.) należy uznać za wydatek "na inwestycję", jaką miał być zakup tych gruntów, do którego doszło dopiero z dniem podpisania aktu notarialnego – tj. (...) kwietnia 2014 r., a więc po terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

W ocenie sądu zasadny był także zarzut o braku podstaw do nakazania skarżącej przedstawienia dokumentów wskazujących na uprawnienie do posadowienia ogrodzenia działki, jako warunku do stwierdzenia prawidłowości wydatków poniesionych na ogrodzenie plantacji. Taki wymóg nie został wymieniony w przepisach dotyczących warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach tego działania.

Sąd natomiast podzielił ustalenia organu, że wkład własny skarżącej na zakup nieruchomości rolnej położonej w obrębie G. stanowił jedynie kwotę 4.950 zł.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 3716/15 uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi.

W ocenie NSA w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma ocena przyjętej przez sąd pierwszej instancji wykładni przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego.

Sąd kasacyjny dokonał wykładni przepisów i stwierdził, że przepisy (w tym § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego) określają zobowiązania jakie beneficjent musi spełnić, aby mógł skorzystać z otrzymanej pomocy, bez konieczności jej zwrotu. Do spełnienia tych warunków skarżąca zobowiązała się już we wniosku o przyznanie pomocy zaznaczając odpowiednie rubryki w XIII punkcie wniosku. Również w decyzji z (...) listopada 2010 r. przyznającej skarżącej pomoc, wymieniono te zobowiązania, zaznaczając, że beneficjent jest zobligowany do wywiązania się z nich. Realizacja założeń biznesplanu w zakresie planowanej inwestycji na kwotę co najmniej 70% pomocy, w określonym przez rozporządzenie czasie, jest jednym z takich zobowiązań. Już biznesplan na etapie składania wniosku musi przewidywać określone inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy. Jest to warunek otrzymania pomocy zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, że pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej jeżeli plan rozwoju gospodarstwa (biznesplan) przewiduje inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy, z zastrzeżeniem § 18 ust. 3. Wobec powyższego NSA stwierdził, że aby wywiązać się z zobowiązań wynikających z § 18 i § 19 rozporządzenia wykonawczego i nie narazić się na konieczność zwrotu pomocy na podstawie § 20 rozporządzenia, to należy w ciągu 3 lat od otrzymania pomocy wydatkować co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i przedłożyć w określonym czasie dokumenty potwierdzające ten fakt. Jeżeli beneficjent chce przeznaczyć uzyskaną kwotę na inną inwestycję, niż wskazana w biznesplanie załączonym do wniosku, to najpierw musi zwrócić się do organu o wyrażenie zgody, gdyż jest to zmiana warunków na jakich pomoc została udzielona. Beneficjent może wystąpić o wyrażenie zgody w okresie 3 lat, gdyż w wciągu 3 lat musi wydatkować co najmniej 70% pomocy.

W związku z tym NSA stwierdził, że sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego uznając, że z powołanego przepisu wynika obowiązek wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy "na inwestycje" określone w biznesplanie, nie zaś obowiązek zrealizowania inwestycji określonych w biznesplanie w okresie 3 lat od wypłaty pomocy przy wydatkowaniu co najmniej 70% kwoty pomocy. Sąd interpretując powołany przepis pominął treść § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, który reguluje sposób i termin dokumentowania wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu i potwierdza, że każda z inwestycji przewidzianych w biznesplanie powinna być zrealizowana nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

W ocenie NSA taki obowiązek wynikał również z biznesplanu, który miała realizować skarżąca. Wobec tego, zdaniem NSA, nie sposób przyjąć, jak uczynił to WSA, że biznesplan miał być realizowany w tym zakresie przez 5 lat. Dodał, że sama skarżąca musiała mieć świadomość ciążących na niej obowiązków skoro zwracała się o wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu w zakresie zakupu w 2014 r. gruntów rolnych oraz drzewek jabłoni i gruszy.

Zdaniem NSA sąd pierwszej instancji, na skutek błędnej wykładni art. § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego uznał, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Sąd stanął bowiem na stanowisku, że wydatkowanie sumy 42.000 przy zawarciu umowy przedwstępnej nabycia działki rolnej nr (...) (obręb M.), stanowiło wydatek "na inwestycję" i w związku z tym powinno być uwzględnione przez organ przy ocenie spełnienia przez skarżącą warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego. Przyjęcie, że do zrealizowania inwestycji doszło dopiero z chwilą zawarcia umowy kupna-sprzedaży, a więc po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy było, zdaniem WSA, nieprawidłowe. W ocenie sądu kasacyjnego stanowisko to niezależnie od tego, że oparte jest na błędnej wykładni § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego, nie uwzględnia, że umowa z (...) kwietnia 2014 r. dotyczyła nabycia udziału wynoszącego 816/1000 części niezabudowanej działki rolnej nr (...), a tym samym nie spełniała warunku wynikającego z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia wykonawczego. Ponadto sąd nie wziął pod uwagę, że stosownie do § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego wydatki na inwestycje mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie. Zakup gruntów rolnych następuje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność gruntu rolnego w formie aktu notarialnego i tylko wydatki z tego tytułu, a nie z tytułu zawarcia umowy przedwstępnej, mogą być traktowane jako wydatki na inwestycje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2018 r., V SA/Wa 1774/17 stwierdził nieważność decyzji Prezesa ARiMR wskazując, że odwołanie od decyzji organu I instancji nie zostało podpisane przez osobę je wnoszącą. Niedostrzeżenie wcześniej tego braku jest istotnym uchybieniem, które – przy prawidłowym procedowaniu w toku postępowania administracyjnego – winno skutkować wezwaniem do usunięcia braków w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa). W ocenie sądu utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy – przy pominięciu potrzeby sanacji stwierdzonego uchybienia – stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Po uzupełnieniu podpisu pod odwołaniem Prezes ARiMR decyzją z (...) lipca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję dyrektora Oddziału ARiMR z (...)grudnia 2014 r. Organ podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko.

Prezes ARiMR ponownie powołując się na zebrany materiał wskazał, że nie może stwierdzić prawidłowości wymienionych wydatków, ponieważ: 1) wkład własny jaki skarżąca poniosła w wyniku zakupu nieruchomości rolnej położonej w obrębie G. stanowił jedynie kwotę 4.950 zł (pozostała kwota 18.000 zł stanowi koszt poniesiony ze środków kredytu inwestycyjnego z dopłatami ARiMR), a zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 201, dalej: rozporządzenie wykonawcze) koszt ten nie mógł być rozliczony, 2) akt notarialny Rep. nr (...) zakupu działki rolnej nr (...) (obręb M.), podpisano (...) kwietnia 2014 r., tj. po terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy (złożona przedwstępna umowa kupna-sprzedaży nie potwierdza przeniesienia prawa własności na beneficjentkę, a nadto zawarta (...) marca 2014 r. umowa dotyczy kupna udziału 816/1000 w powierzchni działki rolnej nr (...), co z kolei jest sprzeczne z § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego); dodatkowo organ stwierdził, że umowa przedwstępna sprzedaży nie potwierdza przeniesienia prawa własności i nie potwierdza dokonania zakupu.

W ocenie Prezesa ARiMR potwierdzeniem okoliczności stanowiącej naruszenie § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego, jest złożenie przez stronę wniosku o zmianę biznesplanu (w dniu (...) kwietnia 2014 r.) po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy (organ odmówił zmiany założeń biznesplanu). Zdaniem organu II instancji w sytuacji, gdy strona składa prośbę o zmianę założeń biznesplanu po terminie, w którym podjęte pierwotnie założenia powinny być już zrealizowane, brak jest możliwości zmiany założeń biznesplanu.

Organ II instancji również podtrzymał prezentowane przez siebie stanowisko dotyczące niemożności wliczenia kosztów ogrodzenia, gdyż działka oznaczona nr (...) jest położona wzdłuż drogi gminnej nr (...), a więc w rozumieniu przepisów art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) jest drogą publiczną; strona powinna złożyć zgłoszenie (kopię) zamiaru robót budowlanych z zaświadczeniem, że organ nie wniósł sprzeciwu, co wynika wprost z ustawy Prawo budowlane, w związku z czym, nie można stwierdzić prawidłowości poniesionych wydatków dla wykonanego ogrodzenia.

Zdaniem Prezesa ARiMR, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty potwierdzają, że skarżąca nie spełniła warunków dotyczących poniesienia wydatków, co najmniej 70 % kwoty pomocy i nie mniej niż 52.500 zł na inwestycje, zgodnie z założeniami biznesplanu z zastrzeżeniem dopełnienia, których została jej wydana decyzja nr (...) o przyznaniu pomocy finansowej. Ustalenia organu dowiodły, że skarżąca nie spełnia warunku § 18 ust. 1 pkt 3 lit b) rozporządzenia wykonawczego.

Pismem z (...) sierpnia 2018 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1) § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie z uwagi na fakt, że przepis ten odnosi się do sankcji w przypadku braku wydatkowania, w okresie 3 lat od wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty na inwestycje określone w biznesplanie, podczas gdy skarżąca przyznaną pomoc wydatkowała zgodnie z zawartą z ARiMR umową i w terminie do 31 marca 2014 r., co potwierdzają przedłożone do akt dokumenty; a zatem organ nie jest uprawniony do wydania decyzji o nakazaniu zwrotu przez stronę 100% kwoty przyznanej pomocy, bowiem przywołany przepis na to nie zezwala;

2) § 20 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, poprzez jego niezastosowanie do niniejszej sprawy, podczas gdy zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie, przy czym w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2, 6 i 7 zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy - niezależnie od liczby nieprzedłożonych dokumentów, zaś w przypadku skarżącej nie doszło do przedłożenia dokumentów w terminie do 31 marca 2014 r., nie zaś do niewydatkowania przyznanej pomocy;

3) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1856 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) - poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, tj. poprzez brak wzięcia pod uwagę, iż wszystkie przedstawione do akt sprawy dokumenty wskazują, iż skarżąca wydatkowała przyznaną pomoc w terminie, wysokości i zakresie zawartej z ARiMR umowy o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", a co za tym idzie, cel programu został spełniony;

4) art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju oraz art. 6 kpa w zw. z art. 21 ust 1 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez stawianie wobec strony wymogów ponad ustawowych, które nie są przewidziane w przepisach prawnych, a na podstawie których organ wyciąga wobec skarżącej niekorzystne konsekwencje w postaci wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom, tj. poprzez nakazanie stronie przedstawienia dokumentów wskazujących na uprawnienie do posadowienia ogrodzenia działki, czego przepisy statuujące pomoc nie przewidują;

5) § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie zrealizowała założeń biznesplanu w okresie 5 lat od dnia wypłaty pomocy, w tym w okresie 3 lat nie wydatkowała przyznanej pomocy, co najmniej w 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

Dodatkowo skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji przy błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy, tj. poprzez uznanie, że strona do dnia 31 marca 2014 r. nie wydatkowała co najmniej 70% kwoty przyznanej pomocy w ramach działania, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynika, iż do tego dnia wydała kwotę wyższą aniżeli przyznana pomoc finansowa, a nawet przy przyjęciu przez organ, że do kosztów tych nie należy zaliczać kosztu nabycia drugiej nieruchomości, skarżąca w dalszym ciągu do dnia 31 marca 2014 r. wydała ponad 70% kwoty przyznanej pomocy finansowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1302, ze zm., dalej: ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ppsa wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 ppsa sąd nie jest związany zarzutami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sąd rozpoznając skargę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) korzystał ze wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, zarówno w aktach administracyjnych jak i sądowych.

Należy przypomnieć, że sprawa M. C. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależenie pobranych płatności, była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 3716/15 uchylił wyrok tutejszego sądu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. W szczególności sąd dokonał prawidłowej wykładni § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego.

Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2018 r., V SA/Wa 1774/17 stwierdził nieważność decyzji Prezesa ARiMR wskazując, że odwołanie od decyzji organu I instancji nie zostało podpisane przez osobę je wnoszącą.

Stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W myśl art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 190 ppsa stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W związku z powyższym sąd rozpoznający sprawę obecnie, w pierwszej kolejności zobowiązany był sprawdzić, czy organy orzekające w sprawie wykonały wskazania zawarte w ww. wyroku WSA w Warszawie z 10 stycznia 2018 r., V SA/Wa 1774/17.

W ocenie sądu Prezes ARiMR wykonał zalecenia, gdyż pismem z (...) maja 2018 r. wezwał stronę do usunięcia braków formalnych, w zakresie złożenia podpisu pod odwołaniem z (...) grudnia 2014 r. i skarżąca w odpowiedzi w dniu (...) czerwca 2018 r. uzupełniła braki formalne.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy należy stwierdzić, że na mocy art. 190 ppsa sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 3716/15. Dokonując zatem oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawą przyznania i zwrotu pomocy w ramach działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z (...) listopada 2010 r., skarżącej została przyznana pomoc finansowa w wysokości 75.000 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W decyzji pomoc został przyznana z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, w tym m. in.: nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa wskazanego w biznesplanie o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, tj. 10,15 ha oraz przedłożenia w oddziale regionalnym Agencji dokumentu potwierdzającego tytuł prawy do gospodarstwa.

W punkcie 4 lit. c) zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do: zapewnienia do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, że znajdujące się w gospodarstwie budynki i budowle wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej. Natomiast w punkcie 4 lit. d zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do zrealizowania założeń biznes-planu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowani 70% pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. W punkcie 5 lit. b pouczenia stwierdzono, że strona jest zobowiązana do przedłożenia w Agencji: potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodnie z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Pouczono również stronę, że w przypadku niespełnienia zobowiązań lub nieprzedłożenia dokumentów wymienionych powyżej, pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.

Powyższy warunek dotyczący konieczności przedłożenia w terminie do 3 lat od dnia wypłaty pomocy dokumentów świadczących o wydatkowaniu co najmniej 70% na inwestycje oraz konieczności braku stanowienia przedmiotu współwłasności lub współposiadania wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolniczej użytków rolnych wynikał z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, że beneficjent powinien zrealizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, zwana dalej "pomocą", jest przyznawana osobie fizycznej która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie: budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej.

Stosownie do treści § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.

Z kolei w myśl § 21 rozporządzenia wykonawczego beneficjent może wystąpić do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jeżeli spełni warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. b) i c), czyli jeżeli m. in. plan rozwoju gospodarstwa przewiduje inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy, z zastrzeżeniem § 18 ust. 3.

W sprawie nie jest przedmiotem sporu fakt, że płatność w wysokości 75.000 zł została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawczyni w dniu (...) marca 2011 r. Tym samym strona winna przedłożyć dokumenty dotyczące wydatków inwestycyjnych, w tym związane z zakupem nieruchomości do (...) marca 2014r. Wypełniając zobowiązania wynikające z biznesplanu, strona w dniu (...) kwietnia 2014 r. przedłożyła Dyrektorowi Oddziału ARiMR m. in. pismo z wyjaśnieniem, do którego dołączyła: 1) oświadczenie w sprawie zakupu drewna, zgodnie z fakturą VAT nr (...) z (...) kwietnia 2011 r. (na wykonanie 350 słupków ogrodzeniowych), 2) akt notarialny Repertorium A nr (...) z (...) marca 2011 r. dotyczący nabycia działki rolnej, położonej w obrębie G., gmin Ś., stanowiącej działkę gruntu oznaczoną nr (...) o powierzchni 1,2200 ha, 3) dowód wpłaty - pokwitowanie nr (...)z (...) lutego 2011 r., na kwotę 4.500 zł, tytułem zaliczki na zakup działki rolnej, oznaczonej nr (...), obręb G., 4) dowód wpłaty - pokwitowanie nr (...) z (...) marca 2011 r., na kwotę 450 zł, tytułem zaliczki na zakup działki rolnej, oznaczonej nr (...), obręb G., 5) fakturę VAT nr (...) z (...) kwietnia 2011 r. wraz z pokwitowaniem zapłaty kwoty 2.834,58 zł, nr (...) z (...) kwietnia 2011 r., dokumentującą zakup drewna, 6) fakturę VAT nr (...) z (...) grudnia 2011 r. na kwotę 4.428 zł, dokumentującą zakup siatki.

Przeprowadzone postępowanie administracyjne jednoznacznie wskazało, że zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki uzasadniające twierdzenie, że skarżąca nie spełniła warunków zawartych w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego. Konsekwencją powyższego jest zastosowanie § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, że w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1, 1a, 3 lit. b, 5, 6, 7 lub 8 - zwrotowi podlega 100 % kwoty pomocy.

W tym miejscu należy wskazać, że NSA w powołanym wyroku dokonał wykładni § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego i wykładnia ta obecnie jest dla sądu wiążąca. Sąd kasacyjny jednoznacznie wskazał, że realizacja założeń biznesplanu w zakresie planowanej inwestycji na kwotę co najmniej 70% pomocy, w określonym przez rozporządzenie czasie, jest jednym z zobowiązań, do których wywiązania się strona była zobligowana. Już biznesplan na etapie składania wniosku musi przewidywać określone inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy. Jest to warunek otrzymania pomocy zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, że pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej jeżeli plan rozwoju gospodarstwa (biznesplan) przewiduje inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy, z zastrzeżeniem § 18 ust. 3. Wobec powyższego zasadnie stwierdził NSA w powołanym wyroku, że aby wywiązać się z zobowiązań wynikających z § 18 i § 19 rozporządzenia wykonawczego i nie narazić się na konieczność zwrotu pomocy na podstawie § 20 rozporządzenia, to należy w ciągu 3 lat od otrzymania pomocy wydatkować co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i przedłożyć w określonym czasie dokumenty potwierdzające ten fakt. Jeżeli beneficjent chce przeznaczyć uzyskaną kwotę na inną inwestycję, niż wskazana w biznesplanie załączonym do wniosku, to najpierw musi zwrócić się do organu o wyrażenie zgody, gdyż jest to zmiana warunków na jakich pomoc została udzielona. Beneficjent może wystąpić o wyrażenie zgody w okresie 3 lat, gdyż w wciągu 3 lat musi wydatkować co najmniej 70% pomocy.

Mając powyższe na względzie, mimo zapadłego wyroku NSA, ponownie skarżąca dokonuje błędnej wykładni § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego uznając, że z powołanego przepisu wynika obowiązek wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy "na inwestycje" określone w biznesplanie, nie zaś obowiązek zrealizowania inwestycji określonych w biznesplanie w okresie 3 lat od wypłaty pomocy przy wydatkowaniu co najmniej 70% kwoty pomocy. Już w wyroku z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 3716/15 NSA zasadnie wskazał, że taka wykładnia pomija cytowany wyżej § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, który reguluje sposób i termin dokumentowania wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu. Obowiązek taki wynika również z biznesplanu, który miała realizować skarżąca. Przyjęto w nim bowiem, że wydatki o charakterze inwestycyjnym – zakup nieruchomości i ogrodzenie sadu będą dokonywane w latach 2011-2013, co oznacza, że w tym okresie realizacja biznesplanu będzie polegała przede wszystkim na inwestowaniu. Co więcej także sama skarżąca musiała mieć świadomość ciążących na niej obowiązków skoro zwracała się o wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu w zakresie zakupu w 2014 r. gruntów rolnych oraz drzewek jabłoni i gruszy.

Mając powyższe na względzie zasadnie organy ARiMR nie uznały wydatków na zakup gruntów rolnych. Z akt wynika, że strona przedstawiła dwa wydatki związane z nabyciem gruntów rolnych na podstawie aktu notarialnego z (...) marca 2011 r., Repertorium A Nr (...)(działka rolna, oznaczoną nr (...) o powierzchni 1,22 ha położona w obrębie G., gmina Ś.) na łączną kwotę 22.950 zł oraz na podstawie aktu notarialnego z (...) kwietnia 2014 r., Repertorium nr (...) (działka rolna nr (...) położona w obrębie M.) na łączną kwotę 42.000 zł.

Odnosząc się do pierwszego wydatku, to należy stwierdzić, że zasadnie zauważył organy ARiMR, iż w akcie notarialnym wskazano na źródło środków z których miał zostać sfinansowany zakup nieruchomości na kwotę 22.950 zł. Z § 4 ust. 2 aktu wynika, że 18.000 zł ma pochodzić z udzielonego stronie kredytu bankowego. Tym samym zasadnie organy przyjęły, że wkład własny jaki strona poniosła na zakup ww. gruntów rolnych stanowił jedynie kwotę 4.950 zł, a więc tę kwotę można jedynie było uznać za kwotę poniesioną z udzielonej pomocy w ramach działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom". Pozostała kwota zapłaty za nieruchomość stanowiła kwotę pochodzącą z kredytu bankowego.

W odniesieniu do drugiego wydatku poniesionego na podstawie aktu notarialnego z (...) kwietnia 2014 r., Repertorium nr (...), to prawidłowo organ zauważył, że już tylko z tej przyczyny, że akt ten został podpisany po terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, to nie mógł zostać uznany za dokument wskazujący na poniesienie wydatku w ww. terminie. Słusznie także organ podkreślił odnosząc się do złożonej przedwstępnej umowy sprzedaży z (...) marca 2014 r., że umowa taka w żaden sposób nie potwierdza przeniesienia prawa własności na beneficjentkę. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zakup gruntów rolnych następuje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność gruntu rolnego w formie aktu notarialnego (art. 158 kodeksu cywilnego) i tylko wydatki z tego tytułu, a nie z tytułu zawarcia umowy przedwstępnej, mogą być traktowane jako wydatki na inwestycje. Co więcej prawidłowo organ w odniesieniu do tego wydatku wskazał, że zarówno umowa przedwstępna z (...) marca 2014 r., jak i umowa sprzedaży z (...) kwietnia 2014 r. dotyczyła nabycia udziału wynoszącego 816/10000 części niezabudowanej działki rolnej nr (...) (co stanowi 2 ha 0005 m2), a tym samym nie spełniała warunku wynikającego z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie rozporządzenia wykonawczego. Dopiero akt notarialny załączony do odwołania (akt notarialny z (...) grudnia 2014 r., Repertorium A nr (...)) znosił współwłasność nieruchomości rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr (...). Sam skarżąca również zdawał się mieć świadomość ciążących na niej obowiązków skoro zwracała się o wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu w zakresie zakupu w 2014 r. gruntów rolnych oraz drzewek jabłoni i gruszy. Jednakże ze względu na upływ terminu w jakim strona mogła złożyć taki wniosek organ odmówił zmiany założeń biznesplanu.

Mając powyższe na względzie, prawidłowo organy ARiMR nie uwzględniły powyższych dwóch wydatków, co spowodowało, że strona nie udokumentowała wydatkowania kwoty nie mniejszej niż 52.500 zł, tj. co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Tym samym musiało to doprowadzić do ustalenia konieczności zwrotu całości udzielonej pomocy zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. Wobec powyższego sąd nie stwierdza, aby w sprawie organ naruszył powyższy przepisy.

Zupełnie niezasadne jest wskazywanie, że organ naruszył § 20 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niezastosowanie. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o którym mowa w § 19, zwrotowi podlega 3 % kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie, przy czym w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2, 6 oraz 7, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy - niezależnie od liczby nieprzedłożonych dokumentów. Przepis ten będzie miał zastosowanie w wypadku wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, a jedynie beneficjent nie składa dokumentów potwierdzających ten fakt. W sprawie strona nie wydatkowała w sposób prawidłowo we wskazanym okresie 70 % kwoty pomocy i tym samym nie posiada dokumentów potwierdzających wydatkowanie w tym terminie. Tym samym w żaden sposób dyscyplinujący przepis § 20 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego nie będzie miał w sprawie zastosowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju oraz art. 6 kpa w zw. z art. 21 ust 1 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez stawianie wobec strony wymogów ponad ustawowych (nakazanie stronie przedstawienia dokumentów wskazujących na uprawnienie do posadowienia ogrodzenia działki) należy stwierdzić, że zarzut ten nie ma żadnego znaczenia dla merytorycznego rozpoznania sprawy. Po pierwsze nawet przyjmując, że stanowisko strony jest słuszne, czego sąd nie stwierdza, to i tak uwzględnienie kosztów grodzenia nie spowoduje, że prawidłowo rozliczone koszty przekroczą 52.500 zł. Po wtóre sąd wskazuje, że w samym rozporządzeniu wykonawczym istotnie brak jest przepisu wprost nakazującego złożenie dokumentów świadczących, że ogrodzenie zostało postawione zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednakże strona nie zwraca uwagi, że zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego wydatki na inwestycje, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b (czyli koszt grodzenia), mogą obejmować koszty określone jako koszty kwalifikowalne w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem. Koszty kwalifikowalne zostały określone w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 168 ze zm., dalej: rozporządzenie z 17 października 2007 r.). Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia z 17 października 2007 r. do kosztów kwalifikowalnych, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, zalicza się koszty: zakładania lub wyposażania sadów lub plantacji wieloletnich, z wyłączeniem zakładania plantacji choinek, wiśni, malin, truskawek, porzeczek oraz roślin na cele energetyczne, w tym: koszty grodzenia, wyposażania sadów i plantacji wieloletnich w niezbędne urządzenia techniczne i technologiczne. Należy wskazać, że zgodnie z przepisami tego rozporządzenia (§ 13 ust. 2 pkt 21) strona winna legitymować się m.in. kopią ostatecznych pozwoleń, zezwoleń lub innych decyzji, których uzyskanie jest wymagane przez odrębne przepisy do realizacji inwestycji objętych operacją, a także kopie innych dokumentów potwierdzających spełnienie określonych w odrębnych przepisach warunków realizacji inwestycji objętych operacją - w przypadku gdy w ramach operacji będą realizowane tego typu inwestycje. Natomiast refundacja kosztów (w tym działaniu koszty są refundowane) następuje m.in. w wypadku zrealizowania operacji lub jej etapu, w tym poniesienia związanych z tym kosztów, zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu i w umowie oraz określonymi w innych przepisach dotyczących inwestycji objętych operacją (§ 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 17 października 2007 r. Tym samym istnieją przepisy wskazujące na konieczność posiadania dowodów potwierdzających, że ogrodzenie zostało posadowione zgodnie z przepisami prawa, aby takie koszty można było uznać za koszty kwalifikowalne.

W tym miejscu sąd wskazuje, że podziela stanowisko organu, że skarżąca winna złożyć zgłaszanie zamiaru budowy ogrodzenia, gdyż jak prawidłowo organ ustalił ogrodzenie było budowane od strony drogi w jej pasie. Słusznie w tym zakresie organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne zauważył, że ustawodawca w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie ograniczył obowiązku uprzedniego zgłaszania budowy ogrodzeń tylko do przypadku, gdy budowa ta obejmowała ogrodzenie od strony drogi publicznej. Ustawodawcy w tym przepisie chodziło o drogę jako miejsce publiczne. W sprawie jak prawidłowo zauważył organ II instancji działka oznaczona nr (...) jest położona wzdłuż drogi gminnej nr (...). Tym samym położona jest wzdłuż drogi publicznej w rozumieniu art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 z późn. zm.). Dlatego też zasadnie wskazał Prezes ARiMR, że działka w takim zakresie, w jakim na niej zostało wykonane ogrodzenie, stanowiła "inne miejsce publiczne" w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Skarżąca natomiast, mimo wezwania dowodów w postaci zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia w pasie drogowym nie złożyła. Nie złożyła także dowodu potwierdzającego brak sprzeciwu organu dla realizacji tej inwestycji. Tym samym uznać należy, że budowa ogrodzenia została dokonana w sposób nielegalny, a więc w żaden sposób kosztów budowy ogrodzenia nie można zaliczyć do kosztów kwalifikowalnych, a więc nie można stwierdzić, że prawidłowo poniesiono wydatki dla wykonanego ogrodzenia.

Zasadnie również Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że w stosunku do strony nie wystąpiły przypadki siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności skutkujące brakiem konieczności zwrotu przyznanej pomocy określone w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, czy też § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

W ocenie sądu stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i jednoznacznie wskazywał, że skarżąca nie wydatkowała, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Tym samym bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju. Przepisy te stanowią, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd stwierdza, że organy orzekające w sposób prawidłowy wywiązały się ze swoich obowiązków, gdyż w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy i podstawę rozstrzygnięcia stanowiły powszechnie obowiązujące przepisy.

Sąd mając na uwadze zarzuty skargi oraz działając z urzędu na mocy art. 134 ppsa nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy materialne oraz procesowe.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ppsa, sąd oddalił skargę.