Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 174/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Umorzono postępowanie co do zobowiązania organu do wydania aktu
Oddalono skargę w części
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12, art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1 i 2, art. 37
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 88 ust. 1, art. 88a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1409
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Agencji Pracy Tymczasowej [...] na bezczynność Wojewody w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku Agencji Pracy Tymczasowej [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca; II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu powyższego wniosku; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. w pozostałym zakresie skargę oddala; V. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. S. prowadzący Agencję Pracy Tymczasowej [...] (dalej: skarżący; strona; Agencja) w piśmie z dnia [...] września 2021 r. (nadanym w tej samej dacie) wniósł skargę na bezczynność Wojewody Wielopolskiego w sprawie rozpoznania wniosku Agencji o udzielenie zezwolenia na pracę typu A dla cudzoziemca wskazanego w tym wniosku (Dennis R. M. – obywatel [...]).

Skarga wpłynęła do organu w dniu [...] września 2021 r.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia art. 6, art. 8 § 1, art. 12 § 1, art. 35 § 2 i 3, art. 36 § 1 w zw. z art. 14 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735) – dalej k.p.a. –polegające na: uchyleniu się przez organ od obowiązku załatwienia sprawy w ustawowym terminie; działaniu przez organ wbrew przepisom prawa, co powoduje utratę zaufania do władzy publicznej; pozostawaniu w bezczynności organu administracji publicznej w sytuacji, gdy powinien on działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy oraz w sytuacji, gdy w przypadku wniosku niezawierającego braków formalnych organ winien był załatwić sprawę niezwłocznie. Również polegające na niepoinformowaniu wnioskodawcy, w formie pisemnej, o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, jego przyczynach, jak też o wyznaczeniu nowego terminu.

W skardze wniesiono o zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniej decyzji w zakreślonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu terminie. Ponadto strona skarżąca wniosła o stwierdzenie dopuszczenia się bezczynności przez Wojewodę oraz stwierdzenie, że bezczynność ta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wniesiono o orzeczenie istnienia obowiązku organu do wydania decyzji o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarga zawierała również wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej w kwocie [...]zł ([...] złotych) oraz wniosek o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej (poniesionych kosztów sądowych w kwocie [...]zł).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o udzielnie zezwolenia na pracę typu A dla wyżej wskazanego cudzoziemca złożony został [...] czerwca 2021 r. do W. Urzędu Wojewódzkiego w P. (Delegatura w K.), zaś do dnia złożenia skargi Wojewoda nie wydał decyzji administracyjnej w sprawie.

W ocenie strony skarżącej, postępowanie w jej sprawie – zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. – powinno być załatwione niezwłocznie na podstawie dowodów z dokumentów przedstawionych przez stronę. Podniosła przy tym, że nawet gdyby przyjąć, że sprawa jest szczególnie skomplikowana, to i tak upłynął dwumiesięczny termin, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. Ponadto w skardze wskazano, że Wojewoda uchybił obowiązkowi zawiadomienia strony o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie i wskazania nowego terminu jej załatwienia. W odniesieniu do żądania przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, strona podniosła, że "mieści się [to] w zakresie określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a.".

W dniu [...] września 2021 r. Wojewoda wydał w przedmiotowej sprawie zezwolenie typu A nr [...] na pracę cudzoziemca na terytorium [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku wszczęcia postępowania sądowego – o oddalenie skargi. Wskazał na to, że w przedmiotowej sprawie wniosek wraz z załącznikami wpłynął do organu [...] czerwca 2021 r., zaś w dniu [...] września 2021 r. Wojewoda wydał w przedmiotowej sprawie decyzję zezwalającą pracodawcy na zatrudnienie cudzoziemca.

Wojewoda podkreślił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynikał ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Cudzoziemców, ale jest skutkiem zbyt dużej liczby wniosków składanych w tamtejszym Urzędzie przez pracodawców i samych cudzoziemców, przy nieadekwatnym wzmocnieniu kadrowym i technicznym. Organ wskazał na to, że zarówno w roku 2020, jak i w roku 2021, do czasu napływu gwałtownie zwiększonej liczby spraw, czas oczekiwania na wydanie zezwolenia nie przekraczał 6 tygodni. Jednakże w kwietniu, maju, czerwcu i lipcu 2021 r. wzmożony napływ wniosków o udzielenie zezwolenia na pracę cudzoziemcowi spowodował wydłużenie tego okresu do około 3 miesięcy. Odnosząc się do żądania orzeczenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Wojewoda wyjaśnił, że przekroczenie terminu rozpoznania sprawy nie jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia i nie wynika z lekceważenia wniosków strony i złej woli do załatwienia sprawy. Organ podniósł również, że nie można zgodzić się z postulatem skarżącej co do orzeczenia o istnieniu obowiązku organu do wydania decyzji o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda udziela na pisemny, właściwie udokumentowany wniosek cudzoziemca, a ten do chwili obecnej nie występował z wnioskiem o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto organ zauważył, że żądanie przyznania skarżącemu sumy pieniężnej jest nieuzasadnione, mając na względzie stopień zawinienia organu i brak celowości w nieterminowym załatwieniu sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Rozpatrując niniejszą sprawę, należało w pierwszej kolejności odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi. W tym względzie trzeba podkreślić, że nie został on w odpowiedzi na skargę w jakikolwiek sposób umotywowany, co utrudnia odniesienie się do niego. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarga na bezczynność została, w kontrolowanej sprawie, wniesiona przed wydaniem przez organ decyzji kończącej postępowanie.

W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że skarga nie została wprawdzie poprzedzona wniesieniem ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., jednakże nie stanowiło to przesłanki jej odrzucenia. Zgodnie z art. 10a pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. 2021 r., poz. 1100) przepisów art. 37 k.p.a. nie stosuje się w sprawach wydania zezwolenia na pracę, o którym mowa w art. 88a-88m przywołanej ustawy. Regulacja ta dodana została przez art. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz.U. z 2021 r., poz. 1162) i weszła w życie z dniem [...] lipca 2021 r., a zatem znajdowała zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że w przypadku zmiany stanu prawnego w toku prowadzonego postępowania, co do zasady, to przepisy przejściowe określają to, na podstawie jakiego stanu prawnego powinno być prowadzone i zakończone postępowanie wszczęte przed zmianą tego stanu prawnego. Wobec braku przepisów przejściowych, dotyczących wejścia w życie regulacji z art. 10a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w sprawie znaleźć musi zastosowanie ogólna zasada bezpośredniego stosowania ustawy nowej. Skoro zaś zmiana ustawy wyłączyła możliwość składania ponaglenia w sprawach dotyczących m.in. wydania zezwolenia na pracę typu A dla cudzoziemca, to w sytuacji, gdy organ dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości postępowania, jedyną możliwością zwalczania przez stronę zwłoki organu jest złożenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w trybie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.

Idąc dalej, należy zauważyć, że w sytuacji, gdy przed rozpoznaniem niniejszej sprawy przez tutejszy Sąd wniosek strony skarżącej o wydanie zezwolenia na pracę został załatwiony i zezwolenie na pracę dla cudzoziemca zostało wydane, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania wniosku stało się bezprzedmiotowe. Wobec tego zostało ono w tym zakresie umorzone.

Wydanie przez organ orzeczenia załatwiającego sprawę (w danej instancji) przed datą wyrokowania przez sąd administracyjny w przedmiocie bezczynności, skutkuje umorzeniem na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. postępowania sądowoadministracyjnego co do zobowiązania organu do załatwienia wniosku (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 – ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63; orzeczenie dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie zwalnia jednak sądu od obowiązku zbadania i orzeczenia, czy w sprawie zaistniała bezczynność organu, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego.

Przechodząc zatem do oceny, czy w sprawie doszło do bezczynności organu, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w myśl art. 10 ust. 2 pkt 3 wcześniej przywołanej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do zadań wojewody należy wydawanie zezwoleń na pracę, o których mowa w art. 88 ust. 1. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zezwolenie na pracę jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 88a ust. 1 i 2 przywołanej ustawy zezwolenie na pracę jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, a w postępowaniu o wydanie, przedłużenie lub uchylenie zezwolenia na pracę cudzoziemca stroną postępowania jest wyłącznie podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi. Ponadto w art. 88j ust. 1 tej ustawy prawodawca wymienia przypadki wydania decyzji o odmowie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca. Powyższe dowodzi, że w sprawach, których przedmiotem jest załatwienie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca obowiązują terminy procesowe określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W myśl art. 35 § 1-3 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów i dowodów powszechnie znanych, albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwych do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Poza tym, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższe obowiązki wynikają z art. 36 § 1 i § 2 k.p.a.

W analizowanej sprawie wniosek strony skarżącej z dnia [...] czerwca 2021 r. (data nadania wniosku inicjującego postępowanie) o udzielenie zezwolenia na pracę typu A dla cudzoziemca wpłynął do organu [...] czerwca 2021 r., a został załatwiony decyzją z dnia [...] września 2021 r., czyli po ponad 3 miesiącach od daty wpływu wniosku do organu.

Z akt sprawy wynika, że organ nie informował strony o przyczynie zwłoki oraz nie wskazał kolejnego terminu załatwienia sprawy. Niewątpliwie zatem organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku. Z bezczynnością mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie załatwia sprawy i nie informuje strony o przyczynie takiego stanu rzeczy.

Odnosząc się do argumentacji organu, Sąd zauważa, że kwestie ewentualnych problemów kadrowych, dużej liczby spraw, znacznego obciążenia pracowników oraz wielości napływających wniosków nie wyłączają możliwości stwierdzenia, iż organ dopuścił się bezczynności. Stan bezczynności jest sytuacją obiektywną i stanowi konsekwencję niepodjęcia przez organ czynności procesowych w przewidzianych ustawowo terminach. Nie oznacza to jednak, że okoliczności te nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie, czy zwłoka organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, znaczący wzrost liczby spraw do załatwienia musiał skutkować opóźnieniami w ich rozpoznaniu. Są to obiektywne trudności, które powodują przedłużenie toczących się postępowań i nie mogą one umykać z pola widzenia przy ocenie działań organu administracji. Przezwyciężenie takich obiektywnych trudności może czasami wymagać zmian prawnych, na co organ administracji nie ma wpływu i co najwyżej ma możliwość sygnalizowania konieczności dokonania takich zmian.

Oceniając charakter stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało rażącego charakteru. Sąd miał na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach pozbawione są w sposób oczywisty jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki NSA z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18 oraz 7 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2311/17 – orzeczenia dostępne jw.). Za "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. należy uznać jedynie taki stan, o którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12, dostępny jw.). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także uwarunkowania danego rodzaju spraw (materialnoprawne okoliczności sprawy) i czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie wystarcza samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz – jak już wspomniano – w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Po 19/15 – orzeczenia dostępne jw.). W niniejszej sprawie taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie wystąpiła.

Kwalifikując w rozpatrywanej sprawie stan bezczynności jako taki, który nie narusza prawa w sposób rażący, Sąd uwzględnił, że zwłoka w załatwieniu sprawy nie trwała nadzwyczajnie długo. Stan zwłoki nie utrzymywał się przez wiele miesięcy, a ustał w ciągu tygodnia od wniesienia skargi. Nadto, w jego przyczynach Sąd nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu, czy też rażącego zlekceważenia zasad postępowania administracyjnego. Sąd wziął pod uwagę argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę, w której organ wskazał mechanizm powstania zaległości w załatwieniu spraw o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemców, co wynikało z nagłego wzrostu i tak znacznej liczby wpływających wniosków o wydanie zezwolenia na pracę oraz wykazał problemy kadrowe przy ich załatwianiu. Spowodowało to znaczne obciążenie pracowników, co mogło się przełożyć na opóźnienia w prowadzeniu jednocześnie wielu postępowań. Wojewoda przedstawił także podejmowane działania, zmierzające do zapewnienia szybszego ich procedowania. Sąd uznał zasadność twierdzeń organu co od tego, że przede wszystkim przyczyną zwłoki były obiektywne braki kadrowe i nagły, zwiększony wpływ spraw dotyczących cudzoziemców. W takich też okolicznościach niewspółmiernie obciążenie urzędu może przekładać się na niezamierzone opóźnienia w załatwianiu spraw.

Z powyższych przyczyn Sąd również uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Zastosowanie środków w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Jest możliwością, z której sąd powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej. Są to środki dyscyplinująco-represyjne o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych (a zatem jaskrawych i zawinionych) przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a także wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Odnosić je należy do sytuacji, gdy na podstawie całokształtu działań organu uprawnione jest przekonanie, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zdaniem Sądu, zaistnienie takich sytuacji w niniejszej sprawie należy wykluczyć.

Poza tym warto również zaznaczyć, że przyznanie sumy pieniężnej stanowi swoistą rekompensatę stronie skarżącej dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 124/21, dostępny jw.). Kompensacyjny charakter przyznania sumy pieniężnej nie podważa jednak stanowiska, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność lub przewlekłość – a zatem zdyscyplinowania organu (zob. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1163/16, dostępny jw.).

Zastosowanie środków, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., nie jest w rozpatrywanym przypadku celowe, gdyż organ wydał żądane zezwolenie, okres jego bezczynności nie był na tyle długi, by uznać zwłokę za znaczną, a Sąd nie stwierdził po stronie organu rażącego naruszenia prawa. Organowi nie można zarzucić celowego i rażącego przedłużania czasu prowadzonego postępowania ani znaczącego przekroczenia terminu załatwienia wniosku. Zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności świadczą o tym, że opieszałość organu w rozpatrzeniu sprawy wynikała z okoliczności, które stanowiły racjonalne usprawiedliwienie, jakkolwiek nie zwalniały z obiektywnego pozostawania w zwłoce w załatwieniu sprawy. Skoro w dacie rozpoznania skargi pracownikowi udzielono już zezwolenia na pracę, zatem z uwagi na wydanie zezwolenia przed datą rozpoznania skargi funkcja dyscyplinująca omawianej sankcji finansowej straciła na znaczeniu. W ocenie Sądu, przyznanie sumy pieniężnej powinno wiązać się nie tylko ze znacznym uszczerbkiem po stronie skarżącej, dotkniętej bezczynnością organu lub skutkami przewlekłego postępowania, ale przede wszystkim radykalnym naruszeniem przez organ ciążących na nim obowiązków związanych z terminowością prowadzonego postępowania. Nadto warto zauważyć, że w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała wysokości uszczerbku wywołanego zwłoką organu w załatwieniu sprawy.

Z powyższych powodów Sąd nie uwzględnił wniosków skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej i również w tej części oddalił skargę.

Odnosząc się natomiast do żądania dotyczącego orzeczenia przez Sąd – na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. – o istnieniu obowiązku organu do wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy zauważyć, że wniosek taki jest oczywiście niezasadny. Niniejsza sprawa dotyczy bezczynności organu w przedmiocie wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy), a nie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (wszczynanej na wniosek cudzoziemca). Na kwestie te słusznie zwrócił uwagę Wojewoda. Z tych też powodów Sąd nie uwzględnił przedmiotowego żądania, oddalając skargę w tym zakresie.

Podsumowując całość dotychczasowych rozważań, Sąd końcowo wyjaśnia, że na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, iż organ dopuścił się bezczynności (pkt II sentencji wyroku), jednakże bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III). Z kolei postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony skarżącej (a zatem do rozpatrzenia sprawy) należało umorzyć, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż wniosek strony skarżącej został już merytorycznie rozpoznany, a sprawa załatwiona (pkt I). Natomiast w pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt IV).

O kosztach postępowania (pkt V) Sąd orzekł na postawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów procesu w kwocie stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł).