Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 895/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie: WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref-staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. Z. P. sprawy ze skargi P.P –H "D" sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia [...]stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podwyższonej opłaty drogowej o d d a l a s k a r g ę /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/M.Dybowski KB/


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 895/04

U Z A S A D N I E N I E

Dnia [...] października 2001r. uprawniony kontroler celny Urzędu Celnego w R. Oddział Celny w O. przeprowadził kontrolę pojazdu marki RENAULT nr rej. [...] wraz z naczepą typu N SAMRO 19DBR nr rej. [...]. Powyższy zestaw (ciągnik + naczepa) należał do P.P.–H."D" z siedzibą w W. przy ul. P. i był prowadzony przez kierowcę J. G. W trakcie kontroli dokonano ważenia wymienionego wyżej zespołu pojazdów wraz z przewożonym ładunkiem i stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk o 47,09 kN. Wynik kontroli utrwalono w protokole nr [...], w którym odnotowano, iż pojazd jest nienormatywny a przewoźnik nie posiada wymaganego zezwolenia. Protokół i załączony do niego wynik ważenia na wadze dynamicznej podpisał kierowca, nie zgłaszając przy tym jakichkolwiek uwag.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2001r., na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 1980r. Nr 9, poz. 26 ze zm.) i §9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607) w związku z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432 ze zm.), Dyrektor Urzędu Celnego w R. obciążył P. P. – H. "D. " z siedzibą w W. przy ul. P. podwyższoną opłatą drogową w wysokości 14.643,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu Dyrektor Urzędu stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 11 prawa o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała.

P.P.–H. "D", pismem z dnia [...] listopada 2001r. wniosło odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, w którym kwestionując prawidłowość przeprowadzonych pomiarów powołało się na dopuszczenie pojazdu do ruchu oraz fakt jego załadowania wyrobami z drewna iglastego w określonej ilości (17,337 m3). Powyższe przy uwzględnieniu przewożenia prawidłowo i równomiernie załadowanych wyrobów drewnianych o wilgotności 20 – 25 % o wadze ok. 600 kg/m3, wskazuje, zdaniem Odwołującego, że nastąpił błąd pomiaru.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz.. 838 ze zm.), § 2 ust. 2, § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 4 pkt 2, §10 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607) oraz komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2001r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2000r. (MP Nr 2, poz. 63), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Prezes Głównego Urzędu Ceł w szczególności wskazał, że kara pieniężna nałożona została po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi ciągnika marki RENAULT nr rej. [...] wraz z naczepą typu N SAMRO 19DBR nr rej. [...] stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu. Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2001r. nr [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. Organ odwoławczy ustalił, iż proces ważenia, jego wynik jak i nałożona kara pieniężna jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

Organ II instancji szczegółowo ukazał również techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność kwestionowania wyniku ważenia. Brak sygnalizacji aparatury pomiarowej oznacza, że pomiar został przeprowadzony prawidłowo, a zatem nie zachodziła konieczność ponownego ważenia. Organ odwoławczy wskazał, że pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wszystkie wymagania zawarte w cytowanym rozporządzeniu, zarówno w stosunku do masy całkowitej, jak i nacisku osi na jezdnię. Za każde przekroczenie podanych w rozporządzeniu parametrów organy mają obowiązek nałożyć osobną opłatę i to niezależnie od tego, czy przewoźnik mógł dokonać pomiaru odpowiednich parametrów po załadunku. Organ odwoławczy wskazał również na fakt, że dokonany pomiar odzwierciedla stan pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, czyli wskazuje z jakim faktycznym obciążeniem osi przemieszczał się po drodze.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, podnosząc w dużej części zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca podkreśliła, iż kierowca pojazdu kwestionował poprawność pomiaru powołując się na rodzaj i wagę przewożonego towaru. Zdaniem Skarżącego, w trakcie prowadzonego postępowania w ogóle nie wzięto pod uwagę możliwości wystąpienia błędu w działania urządzeń pomiarowych, lecz wydano decyzję o obciążeniu przewoźnika podwyższoną opłatą drogową. W tej sytuacji, zdaniem Strony, zasadnym jest zarzut naruszenia art. 7 kpa, obligującego organ do wnikliwego i dokładnego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zarzucono również naruszenie art. 9 i art. 10 §1 kpa poprzez zaniechanie pouczenia kierowcy o możliwości wniesienia uwag do protokołu kontroli jak i nie umieszczenie w protokole zastrzeżeń, które były zgłaszane podczas dokonywania pomiaru. Zdaniem Skarżącego, nie rozważono poglądu przewoźnika twierdzącego, że na wynik pomiaru mogły mieć wpływ usterki urządzenia pomiarowego jak i mogące wystąpić chwilowe zakłócenia komputerowego układu sterowania ciśnienia powietrza na poszczególne osie pojazdu, które mogą spowodować okresowe przeciążenia pozorne nie stwarzające żadnego niebezpieczeństwa. Skarżący podniósł również, iż protokół nr [...], stanowiący jedyny dowód w sprawie, nie odpowiada wymogom art. 68 §1 kpa, gdyż nie wynika z niego kto dokonał kontroli, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny i jakie ewentualnie zgłosił uwagi. Nie ma również żadnych adnotacji, iż kierowcę pouczono o technice wjazdu i zjazdu z wagi.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w R. odniósł się do podniesionych zarzutów i wniósł o oddalenie skargi.

Adwokat P. L., reprezentujący P.P.–H. "D" pismem z dnia [...] maja 2006r. na podstawie art. 106 §3 i 5 upsa wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczeń podpisanych przez J. G. na okoliczność przebiegu czynności związanych z ważeniem samochodu o nr. rej [...] w dniu [...] kwietnia 2002r., w nocy [...] – [...] maja 2002r., decyzji Urzędu Celnego R. Oddział Celny w O. nr [...]z dnia [...] marca 2002r. na okoliczność obciążenia skarżącego karą pieniężną w wysokości 720 zł., oświadczenia M. z firmy "R-A" z siedzibą w B. D. z dnia [...] marca 2002r. na okoliczność sposobu załadowania w dniu [...] marca 2002r. towaru na pojazdy należące do w/w spółki, oświadczenia W. K. na okoliczność rozmieszczenia towaru na samochodzie należącym do Skarżącego i jak przebiegały czynności związane z ważeniem pojazdu w dniu [...] marca 2002r., oświadczenia A. C. na okoliczność przebiegu czynności związanych z nałożeniem kary pieniężnej na podstawie decyzji nr [...] wydanej przez Urząd Celny w R. Oddział Celny w O. w dniu [...] marca 2002r., odwołania od wskazanej wyżej decyzji, decyzji Urzędu Celnego w R. Oddział Celny w O. Nr [...]. z dnia [...]marca 2002r. na okoliczność obciążenia Skarżącego karą pieniężną w kwocie 720 zł., decyzji Izby Celnej w R. z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] na okoliczność poczynionych ustaleń dotyczących nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Urzędu Celnego w R. Oddział Celny w O. Nr [...] z dnia [...]marca 2002r., decyzji Urzędu Celnego w O. nr [...]z dnia [...] grudnia 2002r. na okoliczność przebiegu czynności związanych z ważeniem samochodu należącego do Skarżącego nr rej. [...], a w szczególności na okoliczność zakłóceń jakie występowały w urządzeniach pomiarowych mających legalizację i jak na zgłaszane do protokołu uwagi reagowała służba celna i czy w konsekwencji dokonano powtórnego ważenia, oświadczenia prezesa spółki "D" i A. C. dotyczące powyższej kontroli, oświadczenia B. S. z P.P.H.U. z dnia [...] grudnia 2002r. "K" E–I" na okoliczność rodzaju, wagi i sposobu rozmieszczenia towaru na samochodzie należącym do Skarżącego nr rej. [...], oświadczenia W. K. z dnia [...] marca 2003r. na okoliczność przebiegu ważenia pojazdu w dniu [...] lutego 2003r., zakłóceń jakie występowały w urządzeniach pomiarowych mających legalizację, jak na zgłaszane do protokołu uwagi reagowała służba celna i czy w konsekwencji dokonano powtórnego ważenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji organu pierwszej instancji - korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 udp mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a udp stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4, pobiera się opłaty podwyższone.

W związku z wyżej przedstawionym stanem prawnym, Sąd zauważa, że obowiązywał on zarówno organ I jak i organ II instancji, mimo, że organ II instancji orzekał [...].01.2002r., a więc po wejściu w życie zmian do ustawy o drogach publicznych, wprowadzonych ustawą z 06. 09. 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371; zmiany te weszły w życie z dniem 01. 01. 2002r.). Istota tej zmiany polegała na tym, że w miejsce "opłat podwyższonych" – art. 13 ust. 2a i ust.4, wprowadzono "kary pieniężne" – art. 13 ust. 2a i ust. 2b. Swoje stanowisko w tej sprawie Sąd opiera na uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 10. 04. 2006 r. ( sygn. akt I OPS 1/06 ). W myśl uchwały: " Przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 9 Dz. U. z 2000r . Nr 71, poz. 838 ze zm.) zmienione ustawą z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371) (...) nie mają zastosowania w sprawach o wymierzenie opłaty podwyższonej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drpgowym."

Stan faktyczny, jak wynika z akt sprawy, przedstawia się następująco: w trakcie kontroli pojazdu marki RENAULT nr rej. [...] wraz z naczepą typu N SAMRO 19DBR nr rej. [...], przy pomiarze nacisku na drugiej osi stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm o 47,09 kN. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w R., działając zgodnie z §9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607) nałożył na Skarżącą opłatę podwyższoną w wysokości 14.643 zł., kierowca pojazdu nie okazał bowiem stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących poprawności ważenia stwierdzić należy, iż, jak wynika z akt sprawy, pomiaru dokonano na wadze posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] października 2001r. nr [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Z treści w/w świadectwa wynika, iż wydane ono zostało zgodnie z zarządzeniem nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40) określającego m.in. konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej zastosowanie. Z akt sprawy nie wynika, aby przebieg ważenia nie odpowiadał warunkom określonym w powołanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu przekroczenia prędkości podczas dokonywanej kontroli a także sposobu poinformowania kierowcy o zasadach przejazdu przez wagę. Zaistnienia nieprawidłowości co do samego procesu ważenia jak i sposobu jego przeprowadzenia, wbrew temu co twierdzi Skarżąca, nie podnosił kierowca, pomimo tego, iż podpisując protokół z kontroli pojazdu miał on możliwość odnotowania podnoszonych przez siebie uwag. Zwrócić należy również uwagę na fakt, iż zarzut dotyczący nie odnotowania w protokole kontroli zastrzeżeń zgłaszanych przez kierowcę, pomimo tego, iż dotyczył postępowania przed organem I instancji, pojawił się dopiero w skardze złożonej do Sądu. Takie działanie Strony, przy uwzględnieniu faktu nie skorzystania z możliwości odnotowania uwag podnoszonych przez kierowcę w protokole kontroli, podważa wiarygodność zarzutów w tym zakresie. Trudno bowiem uznać za racjonalne działanie kierowcy zgłaszającego zastrzeżenia w trakcie przeprowadzanej kontroli pojazdu i podpisującego protokół bez ich odnotowania. Zarzuty Skarżącej, dotyczące samego procesu ważenia i naruszenia zasady obligującej organ do wnikliwego i dokładnego przeprowadzenia postępowania dowodowego (art. 7 kpa) jak i dotyczące zaniechania pouczenia kierowcy o możliwości wniesienia uwag do protokołu kontroli i nie umieszczenia w protokole zastrzeżeń, które były zgłaszane podczas dokonywania pomiaru (art. 9 i 10 kpa), uznać należy tym samym za bezpodstawne.

Zgodnie z unormowaną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Nadto podnieść należy, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, wg której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 kpa) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000r. sygn. akt V SA 948/00 LEX nr 50114). Trzeba tez wziąć pod uwagę, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998r., sygn. akt. II S.A. 1409/97). Jeżeli więc urządzenia pomiarowe wagi nie zgłaszały żadnego błędu, nie znajduje uzasadnienia pogląd przewoźnika, że na wynik pomiaru mogły mieć wpływ usterki urządzenia pomiarowego jak i mogące wystąpić chwilowe zakłócenia komputerowego układu sterowania ciśnienia powietrza na poszczególne osie pojazdu, które mogą spowodować okresowe przeciążenia pozorne nie stwarzające żadnego niebezpieczeństwa.

Odnosząc się do zarzutu, iż protokół nr [...] nie odpowiada wymogom art. 68 §1 kpa, stwierdzić należy, iż wbrew stanowisku Skarżącego, z treści tego protokołu wynika kto dokonał kontroli, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny. Z kolei nie umieszczenie w protokole uwag, przy założeniu racjonalnego działania przez podpisującego protokół kierowcę świadczy o tym, iż w momencie dokonywania kontroli nie były one zgłaszane.

Odnosząc się do zgłoszonego przez adwokata P. L. wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów przesłanych wraz z pismem z dnia [...] maja 2006r. stwierdzić należy, iż nie dotyczą one niniejszego sprawy i nie mogą być wykorzystane jako dowód w tym postępowaniu. Z treści tych dokumentów wynika wprost, iż nie dotyczą one kontroli i ważenia pojazdu w dniu [...] października 2001r., związanej z przedmiotem niniejszej sprawy, lecz późniejszych kontroli z dnia [...] marca 2002r., [...] marca 2002r., [...] kwietnia 2002r., [...]-[...] maja 2002r., [...] grudnia 2002r. i [...] marca 2003r. Ponadto zwrócić należy uwagę na to, że przewożony był inny ładunek i dokumenty dotyczą innych pojazdów. Zgłoszony przez pełnomocnika Skarżącego wniosek dowodowy uznać należy więc za nie przystający do stanu faktycznego będącego przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej. Pamiętać przy tym należy, iż sprawę administracyjną w rozumieniu materialnoprawnym i jej granice wyznaczają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku administracyjnoprawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000r. FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7).

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

/-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz

KB/