Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 612/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 163
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...]; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], [...];


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. K., zwanego dalej stroną, skarżącym lub dłużnikiem alimentacyjnym, wniesionej w dniu 21 marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] zmieniającej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w sprawie zmiany decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] przyznającej świadczenie alimentacyjne.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie zaskarżony organ wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta B., po rozpoznaniu wniosku A. K., przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz W. K. oraz S. K. w kwocie 500 złotych miesięcznie na każde z nich na okres świadczeniowy 2011/2012 trwający od 1 listopada 2011 r. do 30 września 2012 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], Prezydent Miasta B., działając z urzędu m.in. na podstawie art. 24 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 859 ze zm., zwanej dalej u.p.o.u.a.), zmienił własną decyzję z dnia [...], nr [...] w ten sposób, że wysokość przyznanego świadczenia alimentacyjnego wypłacanego na rzecz W. K. i S. K. określił na kwotę 300 złotych na każde z nich miesięcznie w okresie od 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że podstawą do zmiany decyzji było pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] we W. z dnia 29 maja 2012 r. informującego o obniżeniu alimentów wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt [...].

W odwołaniu skierowanym od powyższej decyzji skarżący, powołując się na swój interes prawy wynikający z prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący stwierdził, że egzekucja komornicza jest w pełni skuteczna, a po stronie uprawnionych i MOPS powstała wręcz nadpłata uiszczonych alimentów, gdyż w okresie od listopada 2011 r. do czerwca 2012 r. alimenty były egzekwowane w wysokości ponadto 900 złotych, podczas gdy w rzeczywistości należność alimentacyjna powinna wynosić 600 złotych.

Po rozpoznaniu wskazanego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a., uchyliło zaskarżoną decyzje w całości (punkt 1) oraz zmieniło decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w ten sposób, że ustaliło wysokość świadczenia alimentacyjnego na rzecz W. i S. K. w miesięcznej wysokości 150 złotych na każe z nich w okresie od 1 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. oraz w wysokości 300 złotych miesięcznie na każde z nich w okresie od 1 grudnia 2011 r. do dnia 30 września 2012 r.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że w toku realizacji świadczeń alimentacyjnych kilkukrotnie doszło do zmiany orzeczenia sądowego ustalającego wysokość przyznawanych alimentów, co powodowało następnie konieczność zmiany należnych świadczeń. Organ wyjaśnił, że na skutek wykonalnego, a następnie uchylonego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydana została decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r., mocą której przyznane zostało świadczenie alimentacyjne w kwocie 500 złotych miesięcznie na każde dziecko, podczas gdy orzeczone alimenty wynosiły po 600 złotych miesięcznie. Po zmianie orzeczenia sądowego będącego podstawą do określenia wysokości świadczenia alimentacyjnego, co nastąpiło w drodze wyroku z dnia [...] maja 2012 r., świadczenie musiało zostać ograniczone do wysokości zasądzonych alimentów tj. kwoty 300 złotych miesięcznie na każde dziecko. Wobec powyższego organ pierwszej instancji zobowiązał matkę do zwrotu nadpłaconych świadczeń za okres od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 29 lutego 2012 r. w kwocie 3300 złotych. Jednocześnie co do zmiany decyzji przyznającej świadczenia alimentacyjne organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji, że możliwość zmiany decyzji może nastąpić jedynie na przyszłość. Zdaniem Kolegium, utrzymanie w mocy takiego rozstrzygnięcia prowadziłoby do sytuacji, że w okresie od 1 listopada 2011 r. do dnia 31 maja 2012 r. wysokość świadczeń alimentacyjnych w kwocie 500 złotych nie miałaby żadnego umocowania w orzeczeniu sądu, gdyż do dnia 30 listopada 2011 r. alimenty wynosiły po 150 złotych miesięcznie, a od 1 grudnia 2012 r. wynosił po 300 złotych miesięcznie.

Stąd też w ocenie Kolegium zasadnym okazało się uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do wysokości wypłacanego świadczenia alimentacyjnego w opisanym powyżej zakresie.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania uchylenia decyzji przyznającej świadczenie alimentacyjne w całości, albowiem okoliczność, że w trakcie realizacji uchylonego następnie wyroku mogło dojść do nadpłaty alimentów, nie miała wpływu na weryfikowanie wstecz decyzji w sprawie świadczeń alimentacyjnych, gdyż w dacie obowiązywania wyroku zaocznego istniały podstawy do egzekwowania alimentów w wysokości ustalonej tym wyrokiem.

Pismem z dnia 13 listopada 2012 r., nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z prośbą o dokonanie zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., dołączając m.in. oświadczenie komornika sądowego o skuteczności egzekucji.

Pismem z dnia 19 listopada 2012 r. dłużnik alimentacyjny odniósł się do powyższego pisma ośrodka pomocy społecznej wskazując, że przedstawiciel ustawowy dzieci w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 30 września 2011 r. oraz od 1 listopada 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. otrzymywał bieżące alimenty jak i pobierał świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J., działając na podstawie art. 163 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a., orzekło o zmianie własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w ten sposób, że zmieniło decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], nr [...] poprzez ustalenie, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane na W. i S. K. w okresie od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. wynosi po 150 złotych miesięcznie, zaś w okresie od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 28 maja 2012 r. wynosi po 300 złotych miesięcznie. Natomiast w okresie od dnia 29 maja 2012 r. Kolegium odmówiło ustalenia prawa do tego świadczenia.

Organ administracji publicznej – powołując się na art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. – stwierdził, że w niniejszej sprawie egzekucja komornicza prowadzona w stosunku do dłużnika alimentacyjnego okazała się skuteczna, co wynika wprost z pisma komornika sądowego z dnia 29 maja 2012 r. Zdaniem organu, od tego dnia nie ma zatem podstawy do ustalenia prawa do świadczenia alimentacyjnego, co wynika również z art. 1 ust. 1 u.p.o.u.a. Wobec powyższego Kolegium – uwzględniając zmianę sytuacji faktycznej w zakresie skuteczności egzekucji – dokonało opisanej zmiany.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, potraktowanym pierwotnie jako skarga do sądu administracyjnego, strona przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania i jego ocenę prawną. Zdaniem skarżącego zaległości w wyegzekwowaniu alimentów powstały na skutek wyroku zaocznego z dnia [...] kwietnia 2011 r., uchylonego następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2012 r. Dalej skarżący wyjaśnił charakter pisma wniesionego do Kolegium w dniu 19 listopada 2012 r., w którym wykazał tożsame okresy pobierania przez matkę małoletnich dzieci zarówno świadczeń alimentacyjnych jak i alimentów oraz zarzucił, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia okresów, w których przedstawicielka małoletnich dzieci pobierała świadczenia za tożsame okresy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3, art. 163 k.p.a. oraz art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium – powołując się na treść oświadczenia komornika sądowego – powtórzyło, że od 29 maja 2012 r. egzekucja alimentów jest w całości skuteczna. Wobec tego nie było podstaw do ustalenia świadczenia alimentacyjnego od tego dnia na przyszłość, co zrodziło potrzebę dokonania zmiany decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Kolegium nie podzieliło stanowiska dłużnika alimentacyjnego zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzając, że art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. uzależnia możliwość zmiany ostatecznej decyzji uzależnia od skuteczności egzekucji, zaś to kiedy skuteczna jest egzekucja alimentów wynika z powołanego wyżej pisma komornika sądowego.

W skardze wniesionej na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dłużnik alimentacyjny podniósł, że wyniku wyroku zaocznego z dnia [...] kwietnia 2011 r., zwiększającego alimenty z kwoty 150 złotych na dziecko do kwoty 600 złotych, prowadzona do tego momentu egzekucja komornicza stała się bezskuteczna, co było podstawą do wydania kolejnych decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego tj.: decyzji z dnia [...] września 2011 r. przyznającej świadczenie w kwocie po 500 zł na okres od 1 sierpnia 2011 r. do 30 września 2011 r., decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. przyznającej świadczenie po 500 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2011 r. do 30 września 2012 r. oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. zmieniającej decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. i przyznającej świadczenie na okres od 1 czerwca 2012 r. do 30 września 2012 r. po 300 zł na każde dzieci.

Jednakże w efekcie sprzeciwu skarżącego Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. zawiesił rygor natychmiastowej wykonalności wskazanego wyroku zaocznego, a następnie orzeczeniem z dnia [...] maja 2012 r. uchylił go w całości, zasądzając jednocześnie alimenty w wysokości po 300 złotych miesięcznie na każde dziecko.

Dalej skarżący wyjaśnił, że orzeczenie to było podstawą do wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., uchylającej zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2012 r., a następnie zmieniającej decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r.

Skuteczność prowadzonej egzekucji umożliwiła również zmianę powyższej decyzji Kolegium, która jednakże nie uwzględniała – w ocenie strony skarżącej –okresów pobierania przez matkę dzieci zarówno alimentów jak i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Nieuwzględnienie tej kwestii spowodowało podwójną egzekucję tych świadczeń za okresy od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 30 września 2011 r., a także od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia 2011 r.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., a także pozostałych decyzji wydanych na wszystkich etapach postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniosło o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 223/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2012 r., nie orzekając jednocześnie w przedmiocie ich wykonania.

W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lipca 2015 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

W motywach wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego wskazano, że sąd pierwszej instancji naruszył przepisy art. 134 § 2 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), gdyż dostrzegając, że uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jest rozstrzygnięciem na niekorzyść skarżącego, mógł co najwyżej stwierdzić ich nieważność, nie zaś wydać rozstrzygnięcie o ich uchyleniu, w którego motywach powołano się na ich rażącą wadę prawną. Dalej sąd drugiej instancji wskazał, że przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. nie ogranicza pojęcia granic sprawy rozpoznawanej w toku postępowania sądowoadministracyjnego jedynie do rozstrzygnięć nieprawomocnych i nieostatecznych, co oznacza że obowiązkiem sądu jest poddanie kontroli wszystkich aktów i czynności mieszczących się w granicach danej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył również, że konieczność zbadania wszystkich decyzji wydanych w niniejszej sprawie – z punktu widzenia jej istoty – jest szczególnie uzasadnione. Sąd odwoławczy wskazał również, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Sąd drugiej instancji uznał również, że dokonanie oceny zakwestionowanego orzeczenia z punktu widzenia naruszenia prawa materialnego – z uwagi na dostrzeżone uchybienia proceduralne – byłaby przedwczesna. Jednocześnie sąd ten nadmienił, że w orzecznictwie funkcjonuje pogląd tylko o przyszłym działaniu decyzji modyfikujących przyznane świadczenia alimentacyjne, gdyż mogą one dotyczyć wyłącznie tylko rozstrzygnięć nadal regulujących sytuację osoby uprawnionej, co nie prowadzi jednak do uznania nieważności decyzji orzekających w tym względzie odmiennie.

Podsumowując swój wyrok, Naczelny Sad Administracyjny podkreślił, że ponownie rozpatrując sprawę sąd pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę powołane w tym orzeczeniu okoliczności, które po wnikliwym rozważeniu, także w kontekście art. 29 u.p.o.u.a., winny prowadzić do wydania właściwego rozstrzygnięcia.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy skarżący – na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. – podtrzymał wniesioną skargę, zwracając uwagę na podwójne pobranie świadczeń przez matkę dzieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdego rozstrzygnięcia, względem którego stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli okaże się, że skontrolowany akt administracyjny odpowiada prawu, sąd jest zobowiązany skargę oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Należy również zaznaczyć, że sąd administracyjny jest władny dokonać oceny działalności administracji publicznej, ale tylko w ramach danej sprawy. Jak stanowi bowiem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając zaś w granicach sprawy sąd – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W kontekście wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 234/14 należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przechodząc do oceny wydanych w sprawie rozstrzygnięć należy podkreślić, że zapadły one w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 163 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne.

Do przepisów tych trzeba zaliczyć art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia.

Niewątpliwie w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w przywołanym przepisie, albowiem jak wynika z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] we W. z dnia 7 sierpnia 2012 r., egzekucja alimentów prowadzona w stosunku do majątku skarżącego od dnia 29 maja okazała się być skuteczną w całości. Na tej też podstawie organ orzekający w sprawie decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., zmienił rozstrzygnięcie Kolegium z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdzając, że prawo do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia 29 maja 2012 r. nie przysługuje osobom uprawnionym. Jednakże należy podkreślić, że orzeczenia zmieniające wydane zostały po upływie okresu, na który świadczenie alimentacyjne było przyznane tj. do dnia 30 września 2012 r. Oznacza to, że działanie Kolegium odwoływało się do już zakończonego okresu wypłaty świadczenia.

Pozbawienie osoby uprawnionej przyznanego jej świadczenia z mocą wsteczną nastąpić może zaś jedynie wyjątkowo, jedynie w sytuacji, gdy wyraźnie wynika to z przepisu prawa. Natomiast art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. takiej sytuacji nie przewiduje. Zatem postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu, a rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu może dotyczyć jedynie prawa osoby do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych. W sytuacji zatem gdy upłynęło już kilka miesięcy, na jakie świadczenie zostało przyznane, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany – w trybie art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. – decyzji przyznającej świadczenie za ten okres (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w: Białymstoku z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Bk 171/14, Gliwicach z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1027/13, Gdańsku z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 908/14).

Wobec powyższego w ocenie Sądu działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. polegające na modyfikacji prawa do świadczenia alimentacyjnego już po jego wygaśnięciu stanowiło naruszenie art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takiego naruszenia powodowało zaś konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., stanowiącego, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienia uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto należy wskazać, że uchybieniem tego rodzaju dotknięta była nie tylko decyzja wydana w drugiej instancji, ale także decyzja pierwszoinstancyjna. Stąd też również i tę decyzję należało uchylić, działając w tym względnie na podstawie art. 135 p.p.s.a.

Dokonując analizy pozostałych rozstrzygnięć wydanych przez organy orzekające w sprawie przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że aktem który również winien zostać wyeliminowany z obrotu prawnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., której zmiana – co należy przypomnieć – była przedmiotem postępowania zakończonego decyzją, zakwestionowaną następnie skargą wniesioną w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie Kolegium z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydane zostało w ramach postępowania odwoławczego, w toku którego organ drugiej instancji postanowił uchylić w całości decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz zmienić decyzję tegoż organu z dnia [...] grudnia 2011 r. wydaną w sprawie zmiany wysokości świadczenia alimentacyjnego.

Wskazać należy, że Kolegium orzekając reformatoryjnie, oparło swoją decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. O ile pierwsza podstawa prawna nie budzi wątpliwości co do możliwości jej zastosowania, o tyle zastosowanie art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a. należy ocenić negatywnie.

Przepis ten stanowi, że zmiana w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie administracyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów.

Dokonując wykładni przywołanego przepisu przyjąć należy, że pod użytym przez ustawodawcę pojęciem zmiany należy rozumieć sytuację, w której organ będzie dysponował tytułem wykonawczym. Natomiast sam moment zmiany należy odnosić do chwili, w której wydanie tytułu wykonawczego stało się możliwe. Celem tej regulacji jest bowiem aktualizacja bieżąco wypłacanych świadczeń na przyszłość, nie zaś dokonanie modyfikacji ich wysokości z mocą wsteczną, w szczególności za okresy wynikającego z nowego brzmienia orzeczenia sądowego wydanego w sprawie zmiany wysokości alimentów (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w: Poznaniu z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 204/11, Krakowie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1611/14 oraz Gliwicach z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1015/13).

Skoro zatem organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. dokonał zmiany wysokości ustalonych świadczeń alimentacyjnych za okres od 1 listopada do 30 listopada 2011 r. i od 1 grudnia 2011 r. do 30 września 2012 r. to jego działanie zmierzało w istocie do przyznania świadczenia w przeważającej mierze za okresy minione, co należało uznać za niedopuszczalne. Wydana zatem decyzja naruszała przepis art. 29 ust. 1 u.p.o.u.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Z tej też przyczyny Sąd, działając na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., zobligowany był do jej uchylenia.

Kontrolując pozostałe wydane w sprawie decyzje Sąd doszedł do przekonania, że nie zachodzą przesłanki do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Zwrócić należy bowiem uwagę, że skutki wydania niniejszego orzeczenia będą dla strony – co do zasady – korzystne, albowiem organ odwoławczy będzie zobligowany do ponownego rozstrzygnięcia nie tylko kwestii zmiany decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2012 r., ale przede wszystkim zmiany decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nie przesądzając kierunku rozstrzygnięcia, należy również podkreślić, że w ten sposób organ będzie musiał wziąć pod uwagę cały zebrany materiał dowody oceniając go przede wszystkim w kontekście dopuszczalności zmiany z uwzględnieniem właściwej podstawy prawnej.

Powoływana przez skarżącego okoliczność podwójnego pobierania przez osoby uprawnione przyznanych im świadczeń alimentacyjnych nie mogła być oceniona w ramach niniejszego postępowania. Kwestia ta winna być przedmiotem zainteresowania organów w kontekście ustalenia, czy pobrane świadczenia były w istocie należne (art. 23 u.p.o.u.a.), bądź czy zachodzą inne podstawy do zakwestionowania zasadności ich wypłaty, właśnie z punktu widzenia zmiany wysokości przyznanych alimentów (art. 29 u.p.o.u.a.). Należy podkreślić, że postępowanie prowadzone w trybie art. 23 u.p.o.u.a. może mieć miejsce jedynie po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1217/13).

Dodać przy tym trzeba, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja świadcząca o podjęciu starań przez organ pierwszej instancji zmierzająca do uregulowania powstałej po stronie skarżącego nadpłaty środków finansowych wyegzekwowanych przez komornika sądowego.

Realizując dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a. należy podkreślić, że organ ponownie rozpatrując sprawę zobligowany będzie do wzięcia pod uwagę oceny prawnej opisanych na wstępie okoliczności faktycznych. Stąd też jego rola sprowadzać się będzie do wydania stosownego rozstrzygnięcia nie tylko w sprawie dotyczącej zmiany decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2012 r., ale także w sprawie, która tą decyzją została zakończona, a odnosiła się do zmiany rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2011 r.

Przy czym organ winien przeanalizować każdą z wydanych do tej pory decyzji, zwracając uwagę na wynikające z nich skutki mające wpływ nie tylko na płaszczyznę materialną, wyrażającą się w ustaleniu prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ale także płaszczyznę formalną dotyczącą przede wszystkim dopuszczalności postępowania. Kolegium winno zwrócić szczególną uwagę na skutki płynące z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...].

Reasumując powyższe rozważania należało stwierdzić, że w wyniku przeprowadzonej kontroli legalności aktów administracyjnych wydanych w toku niniejszej sprawy, Sąd dostrzegł naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy odnoszące się zarówno do zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2012 r., a także decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] sierpnia 2012 r.

W tych okolicznościach wskazane decyzje należało uchylić, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczona jak w sentencji niniejszego wyroku.