Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 79/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1, 4 i 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Ewa Kowalczyk Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną I. oddala skargę; II. przyznaje doradcy podatkowemu B. D. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł ([...]), w tym VAT.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 79/19

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") po rozpatrzeniu zażalenia M. P. (dalej: "skarżący") na postanowienie z dnia [...] r., Nr [...] wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta L. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną z dnia [...] r. nr [...] w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 23 § 3 i § 4 pkt 1, art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") – utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Z jego uzasadnienia wynika, że skarżący w dniu [...] r. zaskarżył czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego dotyczącą zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. zajęcia wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w L. podnosząc, że wymienione w zawiadomieniu nr [...] z dnia [...] r. tytuły wykonawcze pozbawione są waloru wiarygodności z tej przyczyny, iż nie posiadają oparcia faktycznego i prawnego. Zarzucił również, że w tytułach wykonawczych nie wskazano precyzyjnie, jakiego środka transportowego tytuły wykonawcze dotyczą i, czy w ogóle oparte są na jakiejkolwiek faktycznej podstawie oraz wskazał, iż nie istnieją jakiekolwiek jego zobowiązania podatkowe.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny oddalił przedmiotową skargę, wyjaśniając, że zaskarżona czynność egzekucyjna jest zasadna, a wszystkie czynności podejmowane były na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Jednocześnie podał, że skarga na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżeniu czynności o charakterze wykonawczym. I w ramach tej skargi podnosić można jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

W zażaleniu, skarżący podał, że przyjęcie za zasadne tytułów wykonawczych za rzekome zobowiązania podatkowe jest nieracjonalne i godzące w zasady praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej określone w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., wyjaśniając, że nie posiada środka transportu opisanego w decyzjach, a nadto, iż Sąd Rejonowy w L. postanowieniem sygn. akt [...] [...] z dnia [...] r. przyznał byłej żonie mieszkanie, a jemu zarejestrowany na żonę wrak autobusu marki [...], mający kilkadziesiąt lat, bez silnika. Wyjaśnił, że nigdy mu nie przekazano dowodu rejestracyjnego autobusu i nigdy nie nastąpiło legalne, oficjalne wydanie tego pojazdu. Autobus nigdy też nie był przez niego użytkowany. W jego ocenie, obciążanie go zobowiązaniami podatkowymi za pojazd, którego nie posiada i nie używa, godzi w zasady racjonalnego pojmowania prawa podatkowego.

SKO w rozpoznaniu zażalenia podniosło na wstępie, że organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], które obejmują zaległość z tytułu podatku od środków transportowych osób fizycznych. Zaskarżoną czynnością egzekucyjną, podjętą w dniu 20 czerwca 2018 r., organ egzekucyjny dokonał na podstawie zawiadomienia nr [...] zajęcia innej wierzytelności pieniężnej t.j. wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w L. (zawiadomienie do Urzędu zostało doręczone w dniu [...] r.), natomiast zobowiązanemu odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczono w dniu [...] r. Ponadto odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczone zostały mu w dniu [...] r., nr [...] w dniu [...], nr [...] w dniu [...] r.

SKO argumentowało, że zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki przewidziane w ustawie, przy czym z art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. wynika, że przez środek egzekucyjny stosowany w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, rozumie się także egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Ponadto w art. 7 § 3 u.p.e.a. wskazano okoliczności, w których zastosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, a mianowicie gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Z akt sprawy wynika, że w dacie dokonania zaskarżonej czynności zobowiązanie skarżącego, objęte ww. tytułami wykonawczymi istniało i było wymagalne, zaś podstawę zastosowania środka egzekucyjnego stanowiło zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] r. które spełniało wymagania określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. (art. 67 § 1 u.p.e.a.).

SKO wyjaśniło dalej, że sposób prowadzenia egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych regulują przepisy art. 89-92 u.p.e.a. W myśl tych uregulowań organ egzekucyjny przesłał do [...] Urzędu Skarbowego w L. zawiadomienie z dnia [...] r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. W jego ocenie należało podzielić stanowisko organu egzekucyjnego, iż w sposób prawidłowy dokonano zajęcia prawa majątkowego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, jak i w sposób prawidłowy poinformowano o tym zobowiązanego.

Dalej SKO podkreśliło, że w art. 54 u.p.e.a. wprost wskazano, iż przedmiotem zaskarżenia mogą być czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, to zaś oznacza, że w postępowaniu skargowym dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych oraz, że skarga na czynności egzekucyjne służy zaskarżaniu czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W jej ramach dopuszczalne jest zatem podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, a nie materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych.

W skardze do Sądu, skarżący zarzucił naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a. i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., wywodząc, że wbrew rzeczywistemu stanowi sprawy i zebranym dowodom w sprawie świadczącym niezbicie, że nie był ani posiadaczem ani użytkownikiem pozostałości złomowej autobusu i nie ciążyło na nim zobowiązanie podatkowe od środków transportowych za porzucony w [...] r. jego wrak, który po 3 latach a więc z końcem [...] r. zgodnie z art. 174 k.c. został przez zasiedzenie własnością Skarbu Państwa lub mieniem komunalnym Miasta L., organy przyjęły odmiennie.

W uzasadnieniu, skarżący podał, że od 25 lat jest ścigany za rzekome zobowiązania podatkowe od środka transportu - wraku autobusu, "pozostałości złomowej", której nie użytkował od [...] r. ani też nie przejął nigdy jego posiadania. Właścicielką autobusu była E. P., której Sąd Rodzinny w L. postanowieniem sygn. [...] [...] z dnia [...] r. przyznał wartościowe mieszkanie przy ul. [...] w L. a jemu wrak autobusu (bez silnika) mający kilkadziesiąt lat, który był zarejestrowany w Wydziale Komunikacji Miasta L. na nazwisko E. P.. Dodał, że na rozprawie sądowej wyraził zgodę na tak niesprawiedliwy podział pod warunkiem, że żona dokona przerejestrowania na niego tego autobusu. Tymczasem była żona, nigdy nie przekazała mu dowodu rejestracyjnego i pojazdu w sposób legalny. Wrak autobusu stał porzucony i jako mienie ruchome po 3 latach z końcem [...] r. stał się własnością Skarbu Państwa jako tzw. "pozostałość złomowa". Mający kilkadziesiąt lat wrak autobusu, który "wrósł w Ziemię" powinien zostać wyrejestrowany i zezłomowany przez Urząd Miasta L..

Skarżący zwrócił się z wnioskiem, "ażeby wreszcie zaprzestano dokuczania mu nieustannymi decyzjami administracyjnymi za posiadanie środka transportu, którego nie przejął w posiadanie i użytkowanie i który jako pozostałość złomowa faktycznie nie istnieje".

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej "p.p.s.a.") - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, (postanowienia), a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności, w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

W myśl art. 54 § 1, 4 i 5 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko zarzuty formalne, odnoszące się do naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnej, a skarga ta może dotyczyć tylko takich okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi więc samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje zatem na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z 24 października 2014r., II GSK 1377/13; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1098/18, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

W ramach skargi na czynności formalnoprawne nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.

Reasumując, skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

W postępowaniu wszczętym przez skarżącego skargą na czynności egzekucyjne ocenie organów podlegały zatem tylko czynności egzekucyjne dokonane przez organ egzekucyjny polegające na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tj. wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w L. (zawiadomienie do Urzędu zostało doręczone w dniu [...] r.), natomiast zobowiązanemu odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczono w dniu [...] r. Ponadto odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczone zostały mu w dniu [...] r., nr [...] w dniu [...], nr [...] w dniu [...] r. czynność podjętą w dniu [...] r., organ egzekucyjny dokonał na podstawie zawiadomienia nr [...]

W ocenie Sądu, organ egzekucyjny w sposób odpowiadający prawu zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 89-92 u.p.e.a.

W myśl tych uregulowań organ egzekucyjny przesłał do [...] Urzędu Skarbowego w L. zawiadomienie z dnia [...] r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. W sposób prawidłowy dokonano zatem zajęcia prawa majątkowego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, jak i w sposób prawidłowy poinformowano o tym zobowiązanego.

Zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, a także wadliwego wypełnienia tytułu wykonawczego (brak szczegółowych danych co do pojazdu) nie mogły podlegać ocenie w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Zostały natomiast rozpoznane w odrębnym postępowaniu.

Z tych wszystkich względów za prawidłowe należy uznać stanowisko organów obu instancji, które stwierdziły, że w sprawie skargi na czynność egzekucyjną nie mają legitymacji prawnej do rozstrzygania, podniesionego przez skarżącego, zarzutu nieistnienia obowiązku.

Z powyższych względów, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a. i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., i stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a. – skargę oddalił. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 ww. ustawy w związku z § 6 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia prze Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2018 r. poz. 1688 ze zm.), na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł), podwyższone o kwotę VAT.