Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 513/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1, 5, art. 24 ust.2a
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a, c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 2 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Z. przez Zastępcę Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] kwietnia 2020r., nr [...] o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem G. Ł. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 3 oraz art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r. poz. 111 z poźn.zm), dalej jako "u.ś.r." - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało M. B. takie świadczenie na okres od 24 lutego 2020r. do 24 marca 2020r. w wysokościach - od 24 lutego do 29 lutego 2020r. - [...] zł miesięcznie, zaś od 1 marca do 24 marca 2020r. - [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek z 4 marca 2020r., do którego skarżąca dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] stycznia 2020r. zaliczające jej ojca - G. Ł. na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym.

Organ I instancji odmawiając przyznania świadczenia stwierdził, że nie zachodzi przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., który uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności, gdyż niepełnosprawność ojca skarżącej powstała w wieku 85 lat.

Po rozparzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną wyżej decyzją uchyliło decyzję organu I instancji uznając argumentację tego organu za błędną.

W obszernym uzasadnieniu Kolegium przytoczyło przepisy art. 17 ust. 1, 1a, 1 b u.ś.r., które określają zasady i warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do warunku z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., który był podstawą decyzji odmownej organu I instancji, Kolegium wskazało, że okoliczność powstania niepełnosprawności ojca skarżącej w późniejszym wieku (w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić), nie stanowiła przeszkody do przyznania mu świadczenia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13 stwierdził, że "przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". W związku z tym odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny uznawana jest w orzecznictwie sądowym za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji nie jest dopuszczalne (tak. m. in. wyrok NSA z dnia 2 marca 2017r., sygn. akt I OSK 2407/16). W odniesieniu więc do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (tak. m. in. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017r., sygn. akt I OSK 2920/16 i z dnia 21 lutego 2018r., sygn. akt I OSK 2758/17).

W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że w sprawie zachodzą przesłanki przyznania M. B. świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium ustaliło, że ojciec skarżącej - G. Ł., w dacie złożenia wniosku miał 86 lat, był wdowcem (żona zmarła [...] lutego 2020r.) i dysponował orzeczeniem z 31 stycznia 2020r. zaliczającym go na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym.

M. B. oświadczyła, że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Z jej pisma z 17 czerwca 2020r. wynika, że opiekowała się obojgiem rodziców, gdyż z uwagi na stan zdrowia oraz wiek byli niezdolni do samodzielnej egzystencji i wymagali opieki. Mama zmarła [...] lutego 2020r., nie posiadała orzeczenia o niepełnosprawności, natomiast tata zmarł [...] marca 2020r., co potwierdzają akty zgonu.

W tej sytuacji Kolegium uznało, że skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne od 24 lutego 2020r. tj. od daty zaświadczenia lekarza Z. Szpitala Niepublicznego w Z., w którym stwierdzono, że matka skarżącej - I. Ł. nie może sprawować opieki nad mężem (ojcem skarżącej), co zdaniem Kolegium oznacza, że z tym dniem obowiązek alimentacyjny małżonka (matki) przeszedł na córkę; świadczenie przyznano do daty zgonu ojca skarżącej - G. Ł.. Wskazano, że w związku z tym, że świadczenie nie przysługuje za pełny miesiąc marzec, kwotę świadczenia za ten miesiąc ustalono na podstawie art. 17 ust. 4 u.ś.r., tj. dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a następnie mnożąc ją przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje, z zaokrągleniem do 10 groszy w górę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. B. domagała się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części w jakiej organ odwoławczy odmówił przyznania jej świadczenia od dnia 21 listopada 2019r. - stosownie do art. 23 ust. 2a u.ś.r.

Skarżąca zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem:

1) przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. :

a) art. 7 i 77 § 1, 80 i art. 136 § 1 k.p.a. w zw. art. 23 ust. 4aa u.ś.r. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności umożliwiłoby stanu zdrowia matki skarżącej - I. Ł. (lat 84), który co najmniej od 21 listopada 2019r. uniemożliwiał jej sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym mężem G. Ł. (lat 86), przez co skarżąca zmuszona była zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem; świadczenie pielęgnacyjne powinno być jej przyznane zatem od tego momentu tj. od 21 listopada 2019r. stosownie do art. 23 ust. 2a u.ś.r.;

b) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z motywami odmowy przyznania skarżącej świadczenia za wcześniejszy okres tj. od 21 listopada 2019r. do 23 lutego 2020r.;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a i art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do mylnego uznania, że obowiązek alimentacyjny skarżącej nad ojcem przeszedł dopiero z dniem śmieric jej matki tj. [...] lutego 2020r. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zasady równości), art. 2 Konstytucji RP (zasady sprawiedliwości społecznej), art. 18 i 71 ust. 1 Konstytucji RP (nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz szczególnej pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji),

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że opiekowała się obojgiem rodziców z uwagi na ich stan zdrowia oraz wiek, oboje byli bowiem niezdolni do samodzielnej egzystencji i wymagali pomocy we wszystkich nawet prostych czynnościach życiowych, długotrwała opieka nad nimi całkowicie wykluczyła skarżącą z rynku pracy. Mama skarżącej - I. Ł. (84 lata) od września 2019r. chorowała na nowotwór złośliwy, a choroba bardzo szybko postępowała. Skarżąca była w trakcie kompletowania dokumentacji medycznej dla mamy, potwierdzającej jej niepełnosprawność, jednak w dniu 8 stycznia 2020r. została przyjęta do Szpitala, gdzie do śmierci była już podłączona do respiratora. Skarżąca podkreśliła, że mama ze względu na wiek i stan zdrowia nie była w stanie sprawować opieki nad swoim mężem (ojcem skarżącej). Organ nie wskazał, dlaczego uznał, że to matka, a nie skarżąca, sprawowała opiekę nad G. Ł.. Skarżąca podniosła, że "w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest zbadanie, czy małżonek jest obiektywnie zdolny do sprawowania pełnej opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, czy też możliwość taka jest wykluczona" (wyrok WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019r., sygn. akt II SA/Sz 450/19). Zdaniem skarżącej, ustawodawca założył, że każda osoba, która ukończyła 75 lat, wymaga zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji i w związku z tym domniemaniem wprowadził dwa różne świadczenia adresowane do tych osób mając na celu wsparcie ich w ponoszeniu wydatków związanych z koniecznością korzystania z takiej pomocy. Pierwszym świadczeniem jest zasiłek pielęgnacyjny, który zgodnie z art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r. przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat, zaś drugim świadczeniem - dodatek pielęgnacyjny, który przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia - art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Uzyskanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza prawo do zasiłku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 u.ś.r.). Oba te świadczenia mają ten sam cel jako dodatkowe wsparcie dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji z uwagi na zaawansowany wiek. Skoro zatem ustawodawca przyjmuje domniemanie, że osoba w wieku 75 lat sama co do zasady wymaga opieki ze strony osób trzecich i w tym celu udziela jej wsparcia, to nie można przyjąć, by ten sam racjonalny ustawodawca jednocześnie zakładał, że osoba w wieku 84 lat (jak matka skarżącej) lub więcej (nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) jest zdolna do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem (wyrok WSA w Poznaniu z 23 kwietnia 2015 r., II SA/Po 122/15). W wyroku z dnia 24 sierpnia 2016r., sygn. akt I OSK 152/15 NSA wskazał, że "Nie ulega wątpliwości, że na gruncie z oczywistych względów art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r. osoba mająca lat 88 jest osobą, która winna być traktowana jako osoba, która ma stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, gdyż ze względu na tak zaawansowany wiek nie tylko sama nie może pracować zawodowo, ale najczęściej sama potrzebuje pomocy. Nie sposób zatem wymagać, by osoba taka była w stanie jeszcze zapewniać konieczną pomoc osobie drugiej, a taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, wyjaśnić należy, że znaczny stopień niepełnosprawności jest pojęciem ustawowo zdefiniowanym w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ww. ustawy, do osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności zalicza się osoby z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolne do pracy, albo zdolne do pracy, ale jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagające, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji".

Zdaniem skarżącej, wobec przedstawionych przez nią okoliczności, brak było podstaw do przyjęcia, że obowiązek alimentacyjny jej mamy wobec jej ojca przeszedł na skarżącą dopiero w dniu 24 lutego 2020r., tj. od daty zaświadczenia lekarskiego, a nie co najmniej 8 stycznia 2020r. (kiedy matka trafiła do szpitala w ciężkim stanie)

Kolegium zobligowane było z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przeprowadzić dodatkowe czynności dowodowe, np. wezwać skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów, bądź pisemnych wyjaśnień; mogło też w trybie art. 136 § 1 k.p.a. zlecić organowi I instancji przeprowadzenie ze skarżącą wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 23 ust. 4aa u.ś.r., tymczasem Kolegium zwróciło się do GOPS wyłącznie o ustalenie, czy matka skarżącej posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – co zdaniem skarżącej – było niewystarczające. Skarżąca przytoczyła przy tym orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że "powiązanie niemożności opiekowania się małżonkiem z warunkiem legitymowania się przez małżonka osoby niepełnosprawnej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w każdej sprawie, byłoby zbyt formalistyczne". (wyrok NSA z 18 czerwca 2016r., sygn. akt I OSK 1171/15). "Wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. lit. "a" u.ś.r. sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. A mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. A zatem przepis ten rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. W związku z tym, w rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi możliwość wykazania obiektywnego braku zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego (wyrok WSA w Szczecinie z 14 lutego 2017r., sygn. akt II SA/Sz 494/17). "Fakt pozostawania w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważany za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana w dalszej kolejności" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1297/18). "Pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, o zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności". (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 maja 2020r., sygn. akt II SA/Po 25/20), a także wyroki WSA w Gliwicach z 5 lutego 2020r., sygn. akt II SA/GI 1373/19; WSA w Białymstoku z dnia 26 listopada 2019r., sygn. akt II SA/Bk 649/19).

W świetle powyższego, Kolegium powinno przyznać skarżącej świadczenie także za okres wcześniejszy od 21 listopada 2019r. do 23 lutego 2020r., nie zaś dopiero od dnia 24 lutego 2020r.

Zaskarżona decyzja narusza też konstytucyjne zasady i wartości. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2013r., I OSK 46/13 wskazał, że "treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy interpretować z uwzględnieniem wykładni celowościowej przy uwzględnieniu wartości wynikających z art. 18 i art. 32 Konstytucji RP, to jest równości wobec prawa oraz ochrony małżeństwa i dobra rodziny, bowiem oparcie się wyłącznie na językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do konkluzji, których nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i art. 32 Konstytucji). Nie można bowiem zaakceptować takiego rozumowania, według którego, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę - nie mogą uzyskać świadczeni". (podobnie w wyroku z 21 czerwca 2017r., I OSK 829/16).

Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że faktycznie oboje rodzice kwalifikowali się z racji chorób do znacznego stopnia niepełnosprawności - ojciec od ponad 20 lat ciężko chorował, w ostatnich latach poruszał się na wózku inwalidzkim, wymagał stałej, wszechstronnej pomocy i opieki. Posiadał ponad 20-letnią dokumentację medyczną, co pozwalało skarżącej na sprawne przygotowanie wniosku o ustalenie stopnia jego niepełnosprawności. Natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym mamy wynikała z choroby nowotworowej, postępującej bardzo szybko. Skarżąca nie zdążyła więc skompletować dokumentacji i złożyć wniosku o orzeczenie o jej niepełnosprawności. Śmierć obojga rodziców w tak krótkim odstępie czasu ponad wszelką wątpliwość poświadcza, że z przyczyn obiektywnie niezależnych od nich nie byli w stanie obowiązku alimentacyjnego względem siebie sprawować, choć czynili to przez sześćdziesiąt lat małżeństwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Nie jest kwestionowane, że skarżąca spełniała przesłanki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. – nie miała możliwości podjęcia wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem G. Ł..

Dopuszczalne było przy tym przyznanie takiego świadczenia za okres poprzedzający śmierć osoby wymagającej opieki (zob. wyrok WSA w Łodzi z 26 października 2017r., II SA/Łd 738/17).

Kwestią sporną jest natomiast to, od kiedy przysługiwało skarżącej prawo do tego świadczenia. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego - od daty wydania zaświadczenia lekarskiego z dnia 24 lutego 2020r., w którym stwierdzono, że z powodu stanu zdrowia matka skarżącej nie jest w stanie takiej opieki sprawować nad mężem.

Słusznie zarzuca skarżąca, że przyjęcie takiej daty jest dowolne i bezpodstawne.

Sąd w rozpatrywanej sprawie w pełni podziela stanowisko sądów administracyjnych przytoczone w obszernej skardze, zgodnie z którym negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. przesłanka legitymowania się przez małżonka osoby wymagającej opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.ś.r.) nie ma charakteru absolutnego. Przepis ten przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Oznacza to, że nawet, gdy małżonek nie posiada takiego orzeczenia, a jednak ze względu na wiek, czy stan zdrowia nie może efektywnie takiej opieki sprawować, prawo do takiego świadczenia przysługuje innemu członkowi rodziny (osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności), o ile zrezygnuje on z zatrudnienia i podejmie się sprawowania takiej opieki. Innymi słowy, brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnoprawności nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie, co w istocie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które przecież bezspornie ustaliło, że matka skarżącej nie legitymowała się takim orzeczeniem. Kolegium podjęło wprawdzie próbę ustalenia, od kiedy matka skarżącej nie była w stanie sprawować opieki nad swoim mężem (ojcem skarżącej), lecz czynności wyjaśniające w tym zakresie były niewystarczające. Kolegium przyjęło, że nastąpiło to z dniem wydania zaświadczenia lekarza Z. Szpitala Niepublicznego w Z., w którym stwierdzono, że matka skarżącej - I. Ł. nie może sprawować opieki nad mężem (ojcem skarżącej), co jest w ogóle nieuzasadnione w świetle niebudzących wątpliwości oświadczeń skarżącej, z których wynika, że jej mama już od jesieni 2019r. w związku z szybko postępującą chorobą nowotworową oraz z uwagi na wiek (84 lata) nie była w stanie efektywnie opiekować się mężem wymagającym stałej pomocy we wszystkich podstawowych czynnościach życiowych. Należy podkreślić, że obowiązujące przepisy nie wiążą wprost żadnych skutków prawnych z takim zaświadczeniem, a więc ma ono wyłącznie charakter dowodowy, pozwalający wraz z innymi dowodami na ustalenie istotnych w sprawie okoliczności. Tą okolicznością w rozpatrywanej sprawie było to, od kiedy matka skarżącej nie była w stanie sprawować opieki nad mężem, w związku z czym opiekę tę zmuszona była przejąć skarżąca. Ze spornego zaświadczenia wynika, że w dacie jego wystawienia (24 lutego 2020r.) matka skarżącej zmarła. Zaświadczenie to - w świetle oświadczeń skarżącej - nie pozwalało jednak na przyjęcie, że jej mama już znacznie wcześniej opieki nad mężem nie była w stanie sprawować ze względu na ciężką chorobę i szybko pogarszający się stan zdrowia.

W związku z tym, organ powinien ustalić od kiedy skarżąca pełniła opiekę nad ojcem (faktycznie nad obojgiem rodziców) i przyznać jej świadczenie pielęgnacyjne określając początek okresu zasiłkowego stosownie do art. 24 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem - "Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego" (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a).

Z akt wynika, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz prawidłowo wypełnionymi dokumentami w dniu 4 marca 2020r., załączając orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 31 stycznia 2020r. Bezspornie wniosek o świadczenie został złożony w terminie, o którym mowa w art. 24 ust. 2a tj. w ciągu trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnoprawności. W takiej sytuacji, zgodnie z przytoczonym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane skarżącej (sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym ojcem już jesienią 2019r.) od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Przyznanie jej świadczenia dopiero od dnia wydania spornego zaświadczenia tj. od 24 lutego 2020r. było więc nieuzasadnione.

W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1, 80 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawidłowe zastosowanie art. 24 ust. 2a i art. 17 ust. 1 u.ś.r. - okazały się trafne.

Zaskarżona decyzja podlegała więc uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz.2325).

Dodać ponadto należy, że Sąd nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji w części, co sugerował pełnomocnik skarżącej, ponieważ decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia odmownego. Sąd nie mógł orzekać w zakresie nieistniejącej części decyzji. Wadliwe było ustalenie przez organ momentu, od którego świadczenie skarżącej przysługuje, dlatego decyzja podlegała uchyleniu w całości.

Rozpatrując ponownie odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze poczyni dodatkowe ustalenia w przedstawionym zakresie i wyda prawidłowe rozstrzygnięcie.