Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 497/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 284 ust. 1, art. 286 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2 i ust. 2,
journal: Dz.U. 2019 poz 1396
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 21 § 2 i § 3, art. 59 § 1 pkt 1, art. 70 § 1, § 6 pkt 2, § 7 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Joanna Zdrzałka /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi "A." sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A. sp. z o.o. kwotę 6425 zł /słownie: sześć tysięcy czterysta dwadzieścia pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 497/20

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. w [...] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 274 ust. 1 pkt 1, art. 275, art. 279 ust. 1 pkt 1, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1 art. 285 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm. – zwana dalej: "P.o.ś.").

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Marszałek Województwa [...] prowadził z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości należnej opłaty za korzystanie ze środowiska przez A. poprzez wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za okres 2 półrocza 2012 r. i wydawał w toku tego postępowania decyzje wymierzające Spółce opłatę.

Pierwszą z wydanych była decyzja tego organu z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], która po wniesieniu odwołania przez A. została przez Marszałka uchylona na mocy art. 132 k.p.a., decyzją własna z dnia [...] lutego 2018 r. Również i od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie; na skutek jego rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] uchyliło decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2018 r. i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w przedmiocie uwzględnienia przez ten organ zarzutów odwołania w trybie art. 132 § 1 k.p.a.

Natomiast odrębną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]ww. Kolegium uchyliło w całości decyzję Marszałka z dnia [...] stycznia 2018 r. wymierzającą podmiotowi korzystającemu ze środowiska, opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za okres 2 półrocza 2012 r., a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia [...] listopada 2018 r., sygn. [...]Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki na decyzję organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], zaś wyrokiem z dnia [...] stycznia 2019 r., sygn. [...] oddalił sprzeciw Spółki złożony od opisanej powyżej decyzji kasacyjnej Kolegium z [...] kwietnia 2018 r. nr [...].

W dalszej kolejności decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], Marszałek Województwa wymierzył A. opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za okres 2 półrocza 2012 r. w wysokości [...], jednakże na skutek kontroli instancyjnej decyzja ta została uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Marszałek Województwa decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] wymierzył A. opłatę za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza, za okres 2 półrocza 2012 r. w wysokości [...] stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą ze złożonego przez podmiot wykazu, zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka zawnioskowała o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość, ewentualnie jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kwestionowanej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

1) art. 274 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wymierzenie opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z emitorów:

- E8, E9, E10, E11, E12, E14, E15, E16, E104, E105 oraz E107 w oparciu o maksymalne dopuszczalne limity emisji substancji do powietrza określone w pozwoleniu emisyjnym,

- E5, E7, E23, E101 na podstawie materiałów informacyjno-instruktażowych Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 1996 r.,

- E1, E3, E4, E5, E13, E13a, E23, E23a, E29, E101, E102 oraz E109 na podstawie błędnie zaokrąglonych wskaźników emisji,

nie zaś na podstawie dostępnych danych i wyliczeń najbardziej zbliżonych do rzeczywistej emisji substancji do powietrza;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 79 § 1 i 2, art. 84, art. 10 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie oraz dowolną, a nie swobodną, ocenę dowodów polegającą w szczególności na:

- braku uzasadnienia dla uznania wyjaśnień przedłożonych przez Spółkę za niewiarygodny dowód w sprawie,

- pominięciu dowodu z opinii B. K. z [...] maja 2018 r. dołączonej do odwołania z [...]maja 2018 r., a która stanowiła element materiału dowodowego sprawy,

- przyjęciu za dowód w sprawie ekspertyzy K. P. z pominięciem przepisów o dowodzie z opinii biegłego,

- niepodjęciu czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie wariantowości pracy instalacji.

3) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy w zakresie wariantowości pracy instalacji na niekorzyść strony, a polegające na przyjęciu bardziej niekorzystnego dla Spółki sposobu wyliczenia opłat opartego na średniej arytmetycznej.

4) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób niewskazujący sposobu obliczenia wysokości wymierzonej opłaty i uniemożliwiający prześledzenie i weryfikację toku rozumowania organu przy ustalaniu wysokości opłaty, w tym m.in. w zakresie:

- sposobu zastosowania materiałów informacyjno-instruktażowych Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 1996 r.

- zmiany wysokości opłat w zakresie emitora E4, E5, E8, E9, E14 oraz E15 względem uchylonej decyzji Marszałka z dnia [....] maja 2018 r.,

- oceny dowodów, na których organ się oparł w tym ekspertyzy K. P.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że w toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał oceny materiału dowodowego. Wobec nieprawidłowego ustalenia wielkości wskaźników emisji przyjętych przez Spółkę i przedstawionych w wykazie organ I instancji wszczął i prowadził postępowanie w celu wydania decyzji określającej wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska za 2 półrocze 2012 r. Brak było bowiem spójności pomiędzy wielkościami wskaźników emisji przedstawionymi w wykazie zawierającym informacje o zakresie korzystanie ze środowiska za okres 2 półrocza 2012 r. a wielkościami wskaźników emisji ustalonymi na podstawie pomiarów dokonanych przez upoważnioną do tego jednostkę badawczą B. i wartościami dopuszczalnymi określonymi w pozwoleniu sektorowym.

W toku postępowania stwierdzono, że wskazany przez Spółkę algorytm wyliczenia wielkości wskaźnika emisji jako średnia arytmetyczna z wykonanych pomiarów jest prawidłowy. Natomiast przyjęcie do tych wyliczeń tylko jednego z dwóch pomiarów i podzielenie go przez dwa nie jest średnią arytmetyczną i jest niepoprawne. Do prawidłowego ustalenia wielkości emisji wg średnich arytmetycznych za 2 półrocze 2012 r. konieczne było przyjęcie wszystkich wykonanych w okresie od [...] lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. pomiarów, zaś dla wartości dopuszczalnych - konkretne wartości określone w pozwoleniu sektorowym. Zdaniem organu Spółka miała świadomość jakie wartości stanowią wartości dopuszczalne (co można zweryfikować w przedstawionej przy piśmie z dnia [...] października 2018 r. tabeli), lecz niepotrzebnie każdą z tych wartości przemnożono przez wartość 0,7 co nie miało żadnego odzwierciedlenia w dokumentach źródłowych. Ponadto wartość dopuszczalna wskazana w konkretnym pozwoleniu winna być przyjmowana dokładnie w takiej wysokości jaka widnieje w pozwoleniu.

Kolejne rozbieżności dotyczyły części wartości dopuszczalnych dla emitorów E9-E12, E14-E16. Spółka błędnie i wybiórczo przyjęła wartości uzyskane z wyników pomiarów, pomimo posiadania pełnego zakresu tychże wyników w okresie 2 półrocza 2012 r. W przypadku tych wartości są one w połowie zaniżone, co można zauważyć w zastawieniu wartości sporządzonym przez organ I instancji jako tabela nr 1.

Jako bezpodstawny oceniono zarzut dotyczący wymierzenia opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza w oparciu o maksymalne dopuszczalne limity emisji do powietrza, określone w pozwoleniu emisyjnym oraz materiały informacyjno-instruktażowe Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 1996 r. Opłata winna być wymierzona na podstawie dostępnych danych, najbardziej zbliżonych do rzeczywistej emisji substancji do powietrza. Spółka zarzuca organowi zastosowanie wartości dopuszczalnych określonych w decyzji (pozwolenie sektorowe), jak i ustalonych wartości na podstawie wskaźników podanych przez Ministerstwo Środowiska. Jak zauważyło Kolegium taki sposób postępowania nie jest wykluczony przepisami ustawy i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Odwołujący nie przedstawił natomiast rzetelnych danych mimo wielokrotnych wezwań organu I instancji, wręcz pozostawał w sprzeczności z treścią składanych przez siebie pism (17 sierpnia 2017 r., 18 października 2017 r., 16 listopada 2017 r.)., a organ I instancji jedynie zweryfikował poprawność przedstawionych przez Spółkę wielkości wskaźników emisji.

Odnośnie emitorów E23, E23a i E29 organ przyjął metodologię średniego czasu pracy ze wszystkich linii wchodzących skład całego emitora i średnią arytmetyczną z wykonanych na danym emitorze pomiarów, której słuszność potwierdzona została opinią K. P., przy prowadzonym postępowaniu dotyczącym roku 2015, 2016, 2017, co z uwagi na tożsamość monitorów pozwoliło na przyjęcie tej metodologii również w przedmiotowej sprawie. W praktyce zanieczyszczenia z kilku linii technologicznych mogą być odprowadzane poprzez jeden emitor, ale wartości dopuszczalne emisji w pozwoleniach sektorowych/zintegrowanych, przyporządkowane są do poszczególnych emitorów. Tożsamą metodologię zastosował organ I instancji w odniesieniu do spornych emitorów E23, E23a, E29, której aprobata była wyrażona przez samą Spółkę w piśmie z dnia 7 maja 2018 r., znak: 336 936/05/18, (za wiarygodny materiał dowodowy przyjęto w części dot. metodologii wyznaczenia wielkości wskaźników emisji dla emitora 23, E 23A, E29, pkt B przedmiotowego pisma).

Wyjaśniono, że ekspertyza sporządzona przez K. P., dotycząca metodologii pozyskania wielkości wskaźników emisji dla wszystkich emitorów Spółki jest tożsama z tym co przyjął organ I instancji. W ekspertyzie stwierdzono, że nie ma wątpliwości, co do przyjętej przez Spółkę, jak i organ, metodologii, gdyż są ze sobą tożsame, a metodologia ta jest prawidłowa, ale aby prawidłowo ustalić wielkość wskaźników emisji należy posiadać wiarygodne dane (dokumenty źródłowe). Organ próbował pozyskać od Spółki wiarygodne dane, na podstawie których dokonałby weryfikacji przedłożonych dokumentów. Wobec braku uzyskania wszystkich danych organ zweryfikował ustaloną przez Spółkę opłatę na podstawie przedstawionych dokumentów i w oparciu o swoją specjalistyczną wiedzę, jak i opinię K. P. Organ sporządził zestawienie wszystkich danych, dokładnie wskazał i opisał rozbieżności jakie zaistniały w okresie 2 półrocza 2012 r. z winy zakładu.

Za dowód w sprawie przyjęto opracowania z wykonanych pomiarów oraz zastosowano wartości określone pomocniczo przez Ministerstwo Środowiska, a dla emitorów nieposiadających pomiarów, dla których Spółką nie wykazała żadnych dokumentów pozwalających na przyjęcie innych wartości, zastosowano wartości dopuszczalne określone w pozwoleniu sektorowym.

Spółka pismami z dnia [...] października 2017 r., [...] października 2017 r., [...] listopada 2017 r. przedstawiła tożsamą z organem I instancji metodologię naliczenia opłaty za okres 2 półrocza 2012 r. Przy czym przy piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. pojawiły się dodatkowe informacje, które pozwoliły na jednoznaczne wytłumaczenie zaistniałych rozbieżności, tj. błędne przyjęcie przez Spółkę wartości pomiarowych przy wyznaczeniu średniej arytmetycznej, zaś tabela załączona przy piśmie z dnia [...] października 2018 r. wskazała na źródło rozbieżności wartości dopuszczalnych określonych w pozwoleniu sektorowym (emitory: E8-E12, E14-E17). Ekspertyza poprawności zastosowanej metodologii wyliczeń zlecona przez organ I instancji, wykonana przez K. P. potwierdziła słuszność wyliczeń organu.

Organ wyjaśnił, że nie było konieczności powoływania biegłego, gdyż opracowania jakimi posłużono się wraz z weryfikacją sporządzoną przez K. P. można uznać za środek równoważny. Wielkości wskaźników emisji poszczególnych substancji wprowadzonych do powietrza zastosowane przez Spółkę do naliczenia opłaty za okres 1 półrocza 2012 r. oraz wielkości wskaźników ustalone w toku prowadzonego postępowania w sposób obrazowy przedstawia tabela nr 1.

Analiza dokumentów przedstawionych w toku postępowania wykazała, że spółka posiadała dla większości emitorów dwa pomiary (sierpień i październik 2012 r.) pozwalające na prawidłowe określenie wielkości wskaźników emisji dla tych emitorów, zaś w przypadku emitorów nie posiadających pomiarów częściowo przyjęła wskaźniki określone przez Ministerstwo Środowiska, co do których organ I instancji nie miał zastrzeżeń. W pozostałych emitorach nie posiadających pomiarów emisji Spółka przyjęła odpowiednie wartości dopuszczalne z decyzji z 2004 r., wydanej przez Wojewodę dnia [...] lipca 2004 r., znak: [...], dot. pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Następnie w odniesieniu do emitorów E8-12, E14-E16, bezpodstawnie przemnażając te wartości przez 0,7, Spółka doprowadziła do błędnie ustalonych wartości wskaźników emisji dla tych emitorów. W ocenie organu Spółka w części emitorów za wielkość emisji przyjmowała jedną z wielkości zmierzonych, podzielonych przez dwa, co stanowiło o nieprawidłowości sporządzonego wykazu, a tym samym błędnie wyliczonej opłacie w okresie 2 półrocza 2012 r.

Kolegium zauważyło, że w kwestionowanej decyzji szczegółowo wskazano na nieścisłości wynikające z przedłożonego przez Spółkę wykazu i podano wielkości mające odzwierciedlenie w dokumentacji, którą organ przyjął za właściwą do ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska za 2 półrocze 2012 r. Wskazano sposób obliczenia wysokości wymierzonej opłaty oraz możliwości jej weryfikacji, przez zestawienie wartości w tabeli nr 1, jako zestawienie wartości prezentowanych przez Spółkę - zarówno tych właściwych, posiadających odzwierciedlenie w dokumentach źródłowych, jak i tych dla których Spółka nie przedłożyła żadnych wyjaśnień - oraz wartości prezentowanych przez organ I instancji, posiadających odzwierciedlenie w dokumentach źródłowych. Każda wartość, co do której organ miał zastrzeżenie zawiera stosowny opis, jak i wskazanie źródła pozyskania dla każdej z substancji w poszczególnych emitorach. Tabela nr 2 przedstawia zaś każdy emitor i substancje z niego emitowane wraz z ładunkiem i stawką opłaty, w rezultacie wskazując na określoną opłatę.

Kolegium wyjaśniło, że nie wnosi uwag do ww. tabeli a organ I instancji wypełnił zalecenia wynikające z poprzedniej decyzji. Organ ten zastosował różne metodologie, w zależności od emitorów i tego co sama skarżąca strona przyjęła, a zweryfikował jedynie poprawność przyjętych wielkości. Skoro opłata dotyczyła 2 półrocza 2012 r., to analizie poddano wyniki pomiarów wykonanych w tym okresie ([...]lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r.). W odniesieniu do emitorów E23, E23a, E29 organ wyraził i zastosował swoje stanowisko, potwierdzone opinią K.P. Organ I instancji wyraźnie wskazał na podstawie ustaleń własnych, że przedstawione wykazy są nierzetelne, a podejmowane nieustanne kroki Spółki, polegające na podważaniu każdej czynności, jaką podejmował organ nie znajdują potwierdzenia w zebranych aktach sprawy. Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów, które podważałyby przyjętą przez organ pierwszej instancji metodologię naliczania opłaty.

Kolegium wskazało, że w części dotyczącej wielkości wskaźnika emisji dla emitora E23a organ I instancji błędnie, ale nieumyślnie zastosował te same wartości co przy emitorze E23. Zaskarżona decyzja skorygowała tą pomyłkę, co odbyło się z wymierną korzyścią dla zakładu. Zarzut Spółki, dotyczący błędnego przyjęcia przez organ wartości pomiarowych nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wskazane wg strony skarżącej błędy nie mają odzwierciedlenia w dokumentach źródłowych. Kolegium uznało, że Marszałek w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i uwzględnił wytyczne Kolegium wynikające z decyzji z dnia [...] sierpnia 2018r. Uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.. Niezasadny także jest zarzut w zakresie wymierzenia opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powierza ze wskazanych w odwołaniu emitorów. Decyzja szczegółowo i wyczerpująco opisuje zasady dotyczące wymierzenia opłat w odniesieniu do każdego emitora. Organ I instancji zastosował tożsamą metodologię jak metodologia Spółki. Opracowania wykonane zostały przez profesjonalne laboratorium, co do którego organ nie miał zastrzeżeń, a Spółka na żadnym etapie postępowania skutecznie ich nie zakwestionowała.

A. – reprezentowana przez fachowego pełnomocnika (adwokata), złożyła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego wobec braku podstaw prawnych do jego prowadzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej Skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Dodatkowo domagała się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 281 ust. 1 P.o.ś. oraz art. 70 § 1, § 6 pkt 2 i § 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., "o.p.") poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie stało się w całości bezprzedmiotowe z uwagi na przedawnienie zobowiązania skarżącej do uiszczenia wskazanej w decyzji opłaty za korzystanie ze środowiska za 2012 r. i wygaśnięcia kompetencji organów administracji do wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska za ten okres.

Z ostrożności procesowej Spółka zarzuciła naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez sprowadzenie postępowania drugoinstancyjnego jedynie do zawężonej oceny prawidłowości wydania decyzji przez organ pierwszej instancji i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii eksperta B. K. z [...] października 2019 r. załączonej do odwołania,

2) art. 139 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wymierzającej wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska w 2012 r. w kwocie o ponad 10.000 zł wyższej niż wymierzona pierwotną decyzją organu I instancji z [...] stycznia 2018 r.,

3) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy niekorzystnie dla Skarżącej,

4) art. 15w zw. art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w toku postępowania odwoławczego zarzutów i uchybień wskazanych przez Skarżącą w odwołaniu, w tym m.in. dotyczących:

- pominięcia części materiału dowodowego zebranego w sprawie w postaci opinii eksperta B. K. (zarzut nr 2 pkt 2 odwołania),

- przyjęcia za dowód w sprawie ekspertyzy K. P.a z pominięciem przepisów o dowodzie z opinii biegłego (zarzut nr 2 pkt 3 odwołania),

- nieprawidłowego uzasadnienia decyzji tj. w sposób niewskazujący w szczególności sposobu obliczenia wysokości wymierzonej opłaty i uniemożliwiający prześledzenie i weryfikację toku rozumowania organu administracji przy jej ustalaniu w (zarzut nr 4 odwołania),

- wymierzenia opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z emitorów:

a) E-8, E-9, E-10, E-11, E-12, E-14, E-15, E-16, E-104, E- 105 oraz E-107 w oparciu o maksymalne dopuszczalne limity emisji substancji do powietrza określone w pozwoleniu;

b) E-5, E-7, E-23, E-101 na podstawie materiałów informacyjno-instruktażowych Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 1996 r.,

co stanowiło naruszenie art. 274 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. w zw. z art. 2 Konstytucji RP (zarzut nr 1 odwołania), których to zarzutów SKO w ogóle nie rozpoznało merytorycznie.

W rozwinięciu zarzutów skargi Spółka podkreśliła, że zobowiązanie do uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska za drugie półrocze 2012 r. uległo przedawnieniu. Skarżąca była zobowiązana wnieść opłatę za korzystanie ze środowiska do końca stycznia 2013 r. Zobowiązanie podlegało 5-letniemu okresowi przedawnienia, liczonemu od końca roku kalendarzowego w którym było należne, zatem uległoby przedawnieniu z końcem 2018 roku. Okres ten uległ jednak zawieszeniu na okres 11 miesięcy. Zobowiązanie Spółki przedawniło się z początkiem grudnia 2019 r.

W zakresie pozostałych zarzutów strona skarżąca podniosła, że organ odwoławczy rozpoznał jedynie część jej zarzutów, nie przeprowadzając postępowania administracyjnego w pozostałym zakresie, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności. Naruszył także zakaz orzekania na niekorzyść strony utrzymując w mocy decyzję, która opiewa na kwotę o 10.000 zł wyższą niż opłata wymierzona w pierwotnej decyzji Marszałka z [...] stycznia 2018 r. Pominął także zarzuty odwołania mające szczególne znaczenie dla wyniku sprawy - ustalenia rzeczywistej wysokości opłaty. Kolegium dokonało oceny tylko jednego dowodu, pomijając pozostałe dokumenty zgromadzone w sprawie, w tym specjalistyczne opinie B. K. z [...] maja 2018 r. oraz [...] października 2019 r. Spółka zarzuciła, że organy w sposób błędny przyjęły, że dowód z opinii biegłego może być zastąpiony zleceniem przez organ sporządzenia ekspertyzy. Jeśli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organy powinny powołać biegłego. Na skutek pominięcia przepisów o udziale biegłych w postępowaniu Spółka została pozbawiona możliwości udziału w przeprowadzeniu dowodu, w tym reagowania na pytania biegłych oraz możliwości ustosunkowania się do przedstawianych wniosków w stosownym czasie.

Finalnie, zamiast ustalić rzeczywisty zakres korzystania przez skarżącą ze środowiska, wymierzono opłatę w oparciu o kryteria nieznane przepisom Prawa ochrony środowiska, takie jak: maksymalne dopuszczalne wartości emisji wskazane w pozwoleniu oraz materiały informacyjno-instruktażowe Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 1996 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. [...] Wojewódzki Sad Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss⁴ pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374). Pierwotnie Sąd wyznaczył rozprawę w niniejszej sprawie, jednakże w związku z zaostrzającą się epidemią i zwiększającą się liczbą stwierdzonych zachorowań, zarządzeniem z dnia 20 października 2020 r., (na podstawie zarządzeń: Prezesa NSA nr 39 z 16 października 2020 r. oraz Prezesa WSA w Rzeszowie nr 22 z 19 października 2020 r.). Sąd, działając w celu ograniczenia zagrożenia zakażeniem wirusem COVID – 19 i uwzględniając potrzebę rozstrzygnięcia sprawy w możliwie najkrótszym terminie, odwołał wyznaczoną rozprawę i skierował sprawę do rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zaznaczyć przy tym należy, że rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, za wyjątkiem braku możliwości ustnego przedstawienia przez stronę swojego stanowiska i samego udziału stron w takim posiedzeniu w jakikolwiek sposób nie wpływa na zakres i tryb kontroli przeprowadzonej przez skład orzekający.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 365) Sąd poddał zaskarżoną decyzję kontroli legalności, mając przy tym na względzie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Decyzją tą wymierzono A, jako podmiotowi korzystającemu ze środowiska, opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za II półrocze 2012 r. w wysokości [...], stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikająca ze złożonego przez Spółkę wykazu informacji i danych o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat.

Zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm. – "P.o.ś.")., wysokość opłat za korzystanie ze środowiska została uzależniona odpowiednio od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza. W myśl art. 284 ust. 1 P.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 P.o.ś.) i wnosi się za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 P.o.ś.). Natomiast jak stanowił art. 286 ust. 1 w/w ustawy (w brzmieniu obowiązującym w czasie wykonania obowiązku przez podmiot korzystający ze środowiska), podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2 i 4, przedkłada marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat.

Formalnoprawną podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego był w niniejszej sprawie przepis art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś., który stanowił, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska przedłożył wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, ale zamieścił w nim informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu.

Po zastosowaniu tego przepisu w niniejszej sprawie Marszałek Województwa, zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2017 r., wszczął z urzędu postępowanie w celu wydania decyzji określającej wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska, wskazując, że w odniesieniu do danych za I i II półrocze 2012 r. Spółka nie skorygowała wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, uwzględniając wszystkie wielkości emisji, również te, które nie powodują przekroczenia 10% dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu albo 10 % wartości odniesienia.

W ramach takiego postepowania, zgodnie z art. 288 ust. 2 P.o.ś., marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat czy też na podstawie innych danych technicznych i technologicznych.

Przepis ten nie wyłącza zasad ogólnych k.p.a. w dochodzeniu do prawdy obiektywnej, będących podstawą ustaleń faktycznych, dając podstawy do dowodzenia w inny sposób wielkości emisji (np. przy użyciu metody szacunkowej), co jest związane z faktem, że na datę ustalania stanu sprawy, ani podmiot korzystający ze środowiska, ani organy administracji nie mogą dokonać pomiarów emisji, która miała miejsce w przeszłości.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie mają przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), które w myśl art. 281 ust. 1 P.o.ś. stosuje się odpowiednio do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska.

Sąd podziela pogląd powszechnie prezentowany w orzecznictwie, a wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2010 r., [...], przyjmujący, że wykaz zawierający informacje i dane ewidencyjne wykorzystane do ustalenia wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska stanowi rodzaj deklaracji podatkowej (opłatowej), co wynika z treści art. 21 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej. W związku z tym opłata wykazana w deklaracji winna być traktowana tak jak podatek do zapłaty z wszelkimi tego konsekwencjami, chyba że marszałek województwa stwierdzi, że podmiot korzystający ze środowiska mimo ciążącego na nim obowiązku nie uiścił opłaty w całości lub części, nie złożył wykazu albo że wysokość opłaty jest inna niż wynikająca z wykazu, a zatem po skutecznym zakwestionowaniu wykazu przedłożonego przez podmiot korzystający ze środowiska. W takim wypadku marszałek województwa wydaje decyzję określającą wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska. Regulacja prawna z art. 21 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej, stosowana odpowiednio, stanowi nawiązanie do treści normatywnej wynikającej z przepisu art. 288 ust. 1 P.o.ś., jednocześnie wspiera pogląd, że marszałek województwa w przypadkach wyżej wymienionych wyposażony został w uprawnienie do decyzyjnego wymierzenia podmiotowi korzystającemu ze środowiska opłaty z tego tytułu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przekazanie właściwym organom orzekającym w sprawach dotyczących opłat za korzystanie ze środowiska uprawnień organów podatkowych i odpowiednie stosowanie w tych sprawach przepisów Ordynacji podatkowej było celowym zabiegiem ustawodawcy. Należy wiec przyjąć, że ciążący na podmiocie korzystającym ze środowiska z mocy prawa obowiązek poniesienia opłaty z tego tytułu stanowi rodzaj zobowiązania podatkowego. Jednakże upływ czasu powoduje wygaśnięcie tego zobowiązania, co stwierdza to przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, mieszczący się w dziale III tej ustawy, w myśl którego zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że termin płatności należnej opłaty za korzystanie ze środowiska upływał [...] marca 2013 r., a zatem 5-letni okres przedawnienia liczy się od końca 2013r. Jak zatem słusznie wskazuje skarżąca spółka początkiem biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 1 O.p. jest 31.12.2013 r.

Nie budzi również wątpliwości, skoro konsekwentnie stosowane są odpowiednio wszystkie przepisy z działu III Ordynacji podatkowej, że zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (art. 70 § 7 pkt 2 O.p.).

W granicach niniejszej sprawy decyzją, która została zaskarżona do sądu administracyjnego była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]uchylająca w całości decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] stycznia 2018 r. wymierzającą A. opłatę za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za okres 2 półrocza 2012 r., i przekazująca sprawę organowi i instancji do ponownego rozpoznania.

Co prawda od tej decyzji jako wydanej na podstawie art.138 § 2 k.p.a., zgodnie z art. 64a P.p.s.a. przysługuje sprzeciw, jednakże do sprzeciwu stosuje się odpowiednio przepisy o skardze (art. 64b § 1 P.p.s.a.), stąd też należało przyjąć, że z datą wniesienia przez A. sprzeciwu - 7 maja 2018 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu. Termin ten kontynuował dalszy bieg od dnia następującego po dniu doręczenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu odpisu wyroku WSA z dnia [...] stycznia 2019 r., [...], które nastąpiło 5 kwietnia 2019 r.

W piśmie procesowym pełnomocnika strony skarżącej prawidłowo zatem obliczono, że przedawnienie zobowiązania podatkowego (opłaty za korzystanie ze środowiska) nastąpiło w rozpoznawanej sprawie 1 grudnia 2019 r., licząc ten termin od [...]12.2013 r. do wniesienia sprzeciwu do WSA– 4 lata 4 miesiące i 6 dni i dalej od 6.04.2019 r. – 7 miesięcy i 24 dni.

Decyzja organu II instancji wydana została natomiast [...] lutego 2020 r. , a doręczona [...] lutego 2020 r., a wiec po upływie terminu przedawnienia. Sąd uznał zatem, że wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania - art. 70 § 1 i art. 59 § 1 pkt 1 O.p., gdyż dotyczy zobowiązania które wygasło na skutek upływu terminu przedawnienia, a więc zobowiązania nieistniejącego (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 sierpnia 2020 r., I Bk 531/20). Upływ terminu przedawnienia jest bowiem bezwzględną przeszkodą materialnoprawną w merytorycznym rozpatrzeniu sprawy.

Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zachodzi podstawa do umorzenia postepowania administracyjnego, które na skutek przedawnienia stało się bezprzedmiotowe i w tej sytuacji zastosował art. 145 § 3 P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 i 205 § 2 P.p.s.a.