Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 75/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, art 31 ust. 2, art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par. 3, par. 36, par. 37, par. 39
journal: Dz.U. 1999 nr 45 poz 453
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRÓW SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI ORAZ ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ z  dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 75/10

U Z A S A D N I E N I E

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. /dalej także Kolegium albo SKO/ decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. D. i M. D. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] września 2009r. nr: [...] dotyczącej umorzenia postępowania i przekazania do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Lesku sprawy rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1180/12 z działką sąsiednią oznaczoną nr 1181/2, położonych w L. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 kpa oraz art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.).

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu [...] września 2009r. Burmistrz Miasta i Gminy L. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w L. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr 1180/12 /objętej KW 34906/ pozostająca we współwłasności J. B. w 5/6 cz. i J. Sz. w 1/6 cz. z działką sąsiednią nr 1181/2 /objętej KW 11811/ pozostającą we współwłasności Z. D. w 3/4 cz. i M. D. w ¼ cz. I orzekł o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Lesku. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że strony postępowania nie zawarły ugody granicznej, a także nie ustalono granicy na podstawie zebranych dowodów ani zgodnego oświadczenia stron.

Odwołanie od tej decyzji wniosły Z. D. i M. D. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciły, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 33 i 34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Burmistrz bowiem odstępując od wydania decyzji w sprawie przebiegu granicy oparł się na opinii geodety, który miał stwierdzić, że należący do nich garaż posadowiony jest częściowo na ich własnej działce nr 1181/2 i częściowo na sąsiedniej działce nr 1180/12, a składające odwołanie nie zgadzają się z tym twierdzeniem, bo garaż zgodnie z mapą ewidencyjną w całości posadowiony jest na ich działce nr 1181/2. Podały, że w toku postępowania przedłożyły aktualne źródłowe dokumenty wymienione w odwołaniu, na podstawie których możliwym było wydanie decyzji o rozgraniczeniu. Zdaniem odwołujących się prawidłowy przebieg granicy przedstawia operat podziału działek sporządzony przez Z. P. z 17.11.1993 r., który to według Burmistrza, nie wszedł w życie chociaż został złożony do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podał, że decyzja Burmistrz Miasta i Gminy L. z dnia [...] września 2009r.nr : [...] dotyczy umorzenia postępowania rozgraniczeniowego na skutek braku zawarcia przez strony postępowania ugody przed geodetą, a także braku możliwości ustalenia granicy na podstawie zebranych dowodów ani zgodnego oświadczenia stron.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, zwanej dalej u.p.g.k., wójtowie (burmistrzowie, prezydenci) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na żądanie strony. W przypadku złożenia wniosku o rozgraniczenie przez jedną ze stron, rolę zawiadomienia, o którym mowa w art. 61 § 4 kpa, spełnia postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, na które nie służy zażalenie (art. 30 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). W niniejszej sprawie takie postanowienie zostało wydane przez Burmistrza Miasta i Gminy L. w dniu [...] stycznia 2009 r., sprostowane postanowieniem z dnia 04 lutego 2009r.

Stronami w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości są właściciele nieruchomości podlegających rozgraniczeniu (art. 33 ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie są nimi wnioskodawcy – J. B. i J. Sz. (współwłaściciele działki o nr 1080/12) a także współwłaścicielki działki o nr 1181/2- Z. D. i M. D.

Kolegium podało, że z treści art. 29 ust. 1 ustawy wynika, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Stosownie do art. 31 ust. 2 i 3 tej ustawy, przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli brak danych, o których mowa w ust. 2 lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. Z kolei stosownie do ust. 4 tego przepisu, w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej.

Organ II instancji naprowadził, że istotą postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie do jakich granic sięga prawo właściciela. Geodeta w pierwszej kolejności ma ustalić przebieg granicy prawnej przede wszystkim w oparciu o stan prawny nieruchomości wynikający z tytułów prawa własności. Granice prawne nieruchomości to granice, których przebieg można odtworzyć na gruncie w oparciu o dokumenty, przy czym dokumenty te winny odpowiadać technicznym standardom geodezyjno-kartograficznym. W § 3 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. (Dz.U. Nr 45, poz. 453) w sprawie rozgraniczania nieruchomości, zostało wprowadzone rozróżnienie dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic na dokumenty stwierdzające stan prawny nieruchomości i dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości.

Kolegium wyjaśniło, że w sytuacji gdy dokumenty zbadane dla potrzeb sprawy o rozgraniczenie nie dają wystarczających podstaw do ustanowienia granicy według stanu prawnego nieruchomości, a oświadczenia stron postępowania są w tym zakresie sprzeczne, wówczas występuje spór graniczny. W takiej sytuacji geodeta nakłania strony do zawarcia ugody granicznej. Jeżeli nie dojdzie do jej zawarcia, a brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej w sprawie, organ w oparciu o art. 34 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i z urzędu przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że w postępowaniu rozgraniczeniowym nie doszło do zawarcia ugody granicznej. Także w ocenie organu odwoławczego zebrane dla potrzeb sprawy dokumenty nie dają wystarczających podstaw do ustanowienia granicy według stanu prawnego nieruchomości, a oświadczenia stron postępowania są w tym zakresie sprzeczne. Zaistniał więc spór co do przebiegu linii granicznej pomiędzy działkami nr 1180/12 i 1181/2 i nie została zawarta ugoda.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy nie ma dokumentów, w oparciu o które możliwym byłoby ustalenie przebiegu granicy w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto z opinii upoważnionego geodety (k.2 dokumentacji rozgraniczeniowej) wynika jednoznacznie, że w tej sprawie do wyznaczenia granicy przyjęto operat z pomiaru granic, wykonany w lipcu 1963r. dla potrzeb zakładania ewidencji gruntów. Dane te pozwoliły na odtworzenie wyłącznie granicznego punktu początkowego nr 1547/44. Pozostałe punkty graniczne wyniesiono jako granice z zebranych dowodów i ta granica została zaakceptowana przez właścicieli działki nr 1180/12. Z kolei właścicielki działki nr 1181/2 wskazały granicę zgodnie ze stanem użytkowania. Strony postępowania odrzuciły propozycję zawarcia ugody w sprawie przebiegu granicy.

Organ odwoławczy podał, że ustalenie przebiegu spornej granicy oparto na operacie pomiarowym z zakładania ewidencji gruntów z 1963 r. Operat ten, określający granice ewidencyjne działek według stanu na rok 1963 dla potrzeb ewidencji gruntów, z uwagi na to, że nie zawiera dokładnych i kompletnych danych okazał się niewystarczającym dowodem do ustalenia przebiegu granicy prawnej nieruchomości. Podobnie operat z podziału przedmiotowych działek wymieniony przez Burmistrza i wskazany przez odwołujące się nie daje podstawy do wyniesienia granicy prawnej nieruchomości, ponieważ podział ten nie został dokonany w prawem wymagany sposób wobec braku jego zatwierdzenia. W związku z powyższym brak potwierdzenia w materiale dowodowym, iż zaistniała możliwość ustalenia przebiegu granicy prawnej w drodze decyzji administracyjnej.

Kolegium uznało za bezzasadne zarzuty odwołujących się dotyczące bezpodstawnego odstąpienia przez organ I instancji od wydania decyzji merytorycznej, zaś dokumenty, na które powołują się odwołujące, tj. kserokopia wyroku WSA w Rzeszowie, operat z podziału działek, mapa ewidencyjna, zawiadomienie Starosty L., pismo PWINGiK w R., zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów, wypis z rejestru gruntów – dotyczące spornych nieruchomości, nie wnoszą nowych okoliczności do stanu sprawy, nie stanowią również dokumentów mogących służyć do wyznaczenia granicy prawnej na gruncie.

Skargę na tą decyzję wniosły Z. D. i M. D. zarzucając nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego z naruszeniem art. 31 ust. 2 i art. 33 ust. 1 i 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 7, 75, 76 i 77 kpa, które to naruszenia miały wpływ na umorzenie postępowania przez Burmistrza Miasta i Gminy L. i nie zostały zauważone przez Kolegium. Skarżące domagały się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenia na rzecz skarżących solidarnie od organu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podały, że rozgraniczenie powinno być przeprowadzone według stanu faktycznego i prawnego wynikającego z obowiązującego operatu ewidencji gruntów L. Zarzuciły, że na poparcie swoich twierdzeń przedstawiły organom istotne urzędowe dokumenty między innymi: zawiadomienie Starosty L. z dnia 7.07.2008r., wypis z rejestru gruntów z 13.05.2009, kopię mapy ewidencyjnej z 13.05.2009r. Dokumenty te powstały w efekcie przeprowadzonej modernizacji operatu ewidencji gruntów L. Według skarżących określają przebieg granicy pomiędzy rozgraniczanymi działkami w sposób jednoznaczny. Skarżące w toku czynności obserwowały geodetę i zauważyły, że posługiwał się on mapami sprzed modernizacji a więc nieaktualnymi i dodatkowo interpretował je błędnie. Wskazały, że organ I instancji umorzył postępowanie z uwagi na brak zgody stron w przedmiocie ustalenia granicy. W wyniku wniesionego odwołania Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie skarżących organ II instancji zignorował zarzuty odwołania i nie chciał zauważyć istotnych uchybień popełnionych przez Burmistrza. Ponadto decyzja o umorzeniu postępowania zawiera błędny pogląd prawny jakoby rozgraniczenie decyzją administracyjną było niedopuszczalne z powodu braku zgody stron oraz niewystarczającego materiału dowodowego w postaci dokumentów, na podstawie których można byłoby jednoznacznie ustalić przebieg granicy. Decyzja jest więc wadliwa.

Zarzuciły, że zaskarżona decyzja Kolegium zawiera całkowicie nieprawdziwe stwierdzenia, że w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na możliwość ustalenia przebiegu granicy w drodze decyzji administracyjnej. Skarżące zadały pytanie; gdzie w takim razie znajdują się dokumenty, które przedłożyły Burmistrzowi? Dodatkowo Kolegium "pisze" o ewidencji gruntów z 1963r. a ignoruje ewidencję obecną /po modernizacji/ twierdząc, że nie wnosi ona niczego do sprawy. W ocenie skarżących są to poglądy kuriozalne. Wskazały, że organy administracji a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyrokach sygn. akt II SA/Rz 993/04 i II SA/Rz 250/07 wypowiadały się na temat działek podlegających rozgraniczeniu i sposobu ich wykazania w ewidencji gruntów miasta L. przyjmując ostatecznie zarówno ich powierzchnie jak i przebieg granicy. W kilka miesięcy po wejściu w życie nowego operatu ewidencji gruntów i budynków miasta L. twierdzi się, że dokumenty powstałe między innymi po pomiarach w terenie są nieprzydatne do ustalenia granicy. W ocenie skarżących te twierdzenia są niezrozumiałe i nie do przyjęcia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje;

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu wymienia podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich uchybień.

Kwestie rozgraniczenia nieruchomości zostały uregulowane w rozdziale 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne /dalej zwana u.p.g.k./. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

Według art. 31 ust. 2 u.p.g.k. przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Z ust. 3 tego przepisu wynika, że jeśli brak danych, o których mowa w ust. 2 lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron, lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy.

Z kolei według art. 33 ust. 1 u.p.g.k. wójt /burmistrz, prezydent miasta/ wydaje decyzję o rozgraniczeniu, jeżeli zainteresowani właściciele nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

W stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, że nie doszło do zawarcia ugody ani niemożliwe było ustalenie przebiegu granicy w oparciu o zgodne oświadczenie stron – współwłaścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne 1181/2 i 1180/12. Pozostała więc do rozważenia kwestia, czy rzeczywiście zebrane w toku postępowania rozgraniczeniowego dowody były wystarczające dla ustalenia przebiegu granicy. Skarżące kwestionują bowiem stanowisko organów w tym przedmiocie.

Podkreślić należy, że spór o przebieg granicy jest w istocie sporem co do tego, jak daleko /dokąd na gruncie/ sięga prawo własności określonych nieruchomości. Granice nieruchomości wyznaczają bowiem przestrzenny zasięg tego prawa, określają kształt nieruchomości i są istotnym wyznacznikiem dla obliczania ich powierzchni.

Jedną z przyczyn, dla których istnieje potrzeba ustalenia przebiegu granic jest fakt, że stały się one sporne. W tym aspekcie na gruncie niniejszej sprawy niewątpliwie istniała potrzeba rozgraniczenia. Od pojęcia "rozgraniczenie nieruchomości" należy odróżnić pojęcie "wznowienia granicy" albo "wznowienia znaków granicznych", z którymi mamy do czynienia wówczas, gdy granica między sąsiadującymi nieruchomościami została już prawnie ustalona właśnie w postępowaniu rozgraniczeniowym, bądź w toku innego postępowania, w wyniku którego zgodnie z obowiązującymi przepisami powstają granice prawnie obowiązujące.

W toku rozstrzygania sporu o przebieg granicy bierze się pod uwagę wynik analizy dotychczas istniejącej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, ale nie można pominąć aspektów dotyczących prawa własności. Wykonujący czynności na gruncie geodeta uprawniony przebieg granicy powinien określić na podstawie śladów i znaków granicznych, map i innych dokumentów /wykazujących przede wszystkim tytuł własności/ oraz punktów osnowy geodezyjnej. Na podstawie powyższej geodeta wskazuje stronom granice i sporządza protokół graniczny. Merytoryczna decyzja administracyjna zatwierdzająca granice ustalone przez geodetę jest uwarunkowana możliwością ustalenia przez geodetę na wyżej wskazanych podstawach przebiegu linii granicznej, jest ona wynikiem zatwierdzenia ustalonych przez geodetę granic. Zgodnie z § 3 wyżej powołanego rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie rozgraniczania nieruchomości, podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty:

1) stwierdzające stan prawny nieruchomości,

2) określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości.

Dokumentami, o których mowa w § 3 pkt 1 w/w rozporządzenia są, zgodnie z treścią § 4:

1) odpisy z ksiąg wieczystych lub odpisy dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów,

2) wypisy aktów notarialnych,

3) prawomocne orzeczenia sądu i ugody sądowe,

4) ostateczne decyzje administracyjne.

Wbrew zarzutom skarżących przebieg granicy, który został przyjęty w toku postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków na obszarze L., a z którym to postępowaniem związane były powoływane przez nie wyroki tutejszego Sądu w sprawach sygn. akt II SA/Rz 993/04 i II SA/Rz 250/07 nie przesądzał wcale stanu prawnego działek 1181/2 i 1180/12, a co za tym idzie, nie został tam rozstrzygnięty spór graniczny. Zaistnienie tego sporu – właśnie o przebieg granicy pomiędzy w/w nieruchomościami, było zresztą akcentowane m. in. w uzasadnieniach w/w wyroków WSA w Rzeszowie.

Modernizacja ewidencji gruntów i budynków zgodnie z § 55 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. nr 38, poz. 454/ to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu:

1) uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia,

2) modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych rozporządzeniem,

3) poprawy funkcjonowania informatycznego sytemu obsługującego bazę danych ewidencyjnych.

Według § 36 tegoż rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,

2) w celu podziału nieruchomości,

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z § 37 w razie braku dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, lub nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie.

Z kolei według § 39 spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem ewidencji. W razie ich wystąpienia przebieg spornych granic ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie.

Jeżeli w toku prowadzonej modernizacji ewidencji gruntów zaistniał spór graniczny, to nawet jeśli dla potrzeb tamtego postępowania został przyjęty określony przebieg linii granicznej w oparciu o wyżej cytowane przepisy, wcale nie oznacza to, że taka linia graniczna odzwierciedla stan prawny. Dla rozstrzygnięcia sporów granicznych właściwe jest bowiem postępowanie rozgraniczeniowe. Wydanie decyzji o rozgraniczeniu byłoby możliwe gdyby organ dysponował wystarczającym materiałem dowodowym wskazanym wyżej dającym podstawy do ustalenia przebiegu granicy prawnej. Postępowanie rozgraniczeniowe jest bowiem odrębnym postępowaniem mającym na celu właśnie ustalenie przebiegu granicy prawnej pomiędzy nieruchomościami. Nie każda granica pomiędzy nieruchomościami wykazana w ewidencji – nawet w wyniku przeprowadzonej modernizacji jest granicą prawną.

Analizując materiał zgromadzony w aktach administracyjnych wypada zgodzić się z organami, że nie daje on podstawy do ustalenia przebiegu granicy. Trzeba zauważyć, że w aktach tych znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w Lesku z dnia 30.11.1992 r. sygn. I C 162/92, nakazujący Z. D. m. in. wydanie J. B. południowo-wschodniej części działki ewidencyjnej nr 1180/12. Świadczy to o zaistnieniu już wcześniej sporów na tle wykonywania prawa własności części nieruchomości – działki nr 1180/12, co może mieć znaczenie także przy ustalaniu przebiegu granicy prawnej. Istotne jest także, że w Księdze wieczystej nr 11811 jako współwłaścicielki figurują obydwie skarżące na podstawie: wyroku Sądu Rejonowego w Lesku z dnia 31.03.1993 r. sygn. akt I C 24/93 i postanowienia tegoż Sądu z dnia 28.06.2000 r. sygn. akt I Ns 145/2000 o stwierdzeniu nabycia spadku. W aktach brak jednak danych co było przedmiotem sprawy I C 24/93.

Geodeta uprawniony wykonując czynności na potrzeby postępowania rozgraniczeniowego wskazywał na granicę wynikającą z operatu z pomiaru granic wykonanego w 1963 r. dla potrzeb zakładania ewidencji gruntów. Zawarte tam dane pozwoliły na odtworzenie tylko jednego punktu granicznego nr 1547/44. Same skarżące dopiero do pisma złożonego w toku postępowania sądowoadministracyjnego z dnia 27.04.2010 r. przedstawiły kopię aktu własności ziemi nr RG-ON-4511-84/37/75 z dnia 30.05.1975 r. stwierdzającego nabycie przez S. D. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1181/2. Nabycie własności nieruchomości rolnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz. U. nr 27, poz. 250, z późn. zm./ jest nabyciem pierwotnym więc istotne jest ustalenie jaki przebieg miała granica z sąsiednią działką nr 1180/12 na mapie ewidencyjnej aktualnej na dzień 4.11.1971 r., na której prowadzone były uwłaszczenia, a także podstawy nabycia działki nr 1180/12 przez poprzedników prawnych J. B. i J. Sz., gdyż nabycie przez nich prawa własności jest nabyciem pochodnym /umowa sprzedaży, umowa darowizny/. Wcześniej wskazany wyrok Sądu Rejonowego w Lesku z 1992 r. świadczy zaś o sporach pomiędzy Z. D. i J. B. w zakresie władania częścią jednej z nieruchomości.

Powracając do art. 31 ust. 2 ustawy u.p.g.i.k. stwierdzić należy, iż rzeczywiście dowody i dane, którymi dysponowały organy w postępowaniu rozgraniczeniowym nie były wystarczające dla określenia przebiegu granicy prawnej, a więc zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W postępowaniu przed sądem powszechnym, które jest dalszym etapem postępowania rozgraniczeniowego możliwe będzie rozstrzygnięcie sporu granicznego stosownie do art. 153 Kodeksu cywilnego w oparciu o znacznie szerszy materiał dowodowy, który strony będą mogły i powinny tam przedstawić.

Jak to wcześniej wskazano merytoryczną decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości organ wydaje tylko wówczas, gdy ustalenie przebiegu granicy jest możliwe na podstawie określonych dowodów, a w ich braku na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga nie zajmuje stanowiska.

Podkreślenia wymaga, że same mapy /nawet te powstałe w wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji/ bez ich powiązania ze zdarzeniami prawnymi wynikającymi z czynności prawnych, orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych itd., dokumentami stwierdzającymi stan prawny nieruchomości, nie mogą stanowić podstawy wydania decyzji o rozgraniczeniu. Spór graniczny jest bowiem sporem o prawo własności. Oczywistym jest, że do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości nie jest potrzebna zgoda współwłaścicieli nieruchomości sąsiadujących, pomiędzy którymi powstał spór graniczy, ale materiał dowodowy dokumentujący stan prawny nieruchomości, którym dysponują organy musi pozwalać na określenie przebiegu tych granic prawnych, a tak w niniejszej sprawie nie jest.

Jeszcze raz zaznaczyć należy, że z materiału dowodowego jasno wynika, że w toku prowadzonej modernizacji ewidencji wiadomym było, że pomiędzy właścicielami działek 1181/2 i 1180/12 zaistniał spór graniczny i tamto postępowanie nie było postępowaniem, w którym takie spory się rozstrzyga. Wykazana na aktualnej mapie ewidencyjnej linia graniczna w takiej sytuacji wcale nie jest wiążąca i rozstrzygająca dla rozgraniczenia nieruchomości chociaż może się okazać, że jest to granica prawna. Muszą jednak tę okoliczność wykazywać stosowne dowody. W toku postępowania rozgraniczeniowego może się jednak okazać, że stan prawny nieruchomości wyznacza inny przebieg granicy niż aktualnie wykazany w ewidencji. Także powierzchnia nieruchomości, nawet ta ujawniona w księgach wieczystych czy innych dokumentach, nie musi mieć decydującego znaczenia. W tym zakresie także wpisy w księgach wieczystych nie korzystają bowiem z rękojmi wiary publicznej. W okresie po nabyciu prawa własności określonej nieruchomości mogą bowiem zajść zdarzenia prawne, które będą miały wpływ na określenie kto jest właścicielem spornej części nieruchomości, a co za tym idzie – przebiegu granicy /np. nabycie prawa własności w drodze zasiedzenia/. Ustalenie jednak takich okoliczności nie leży w gestii organów administracji, zwłaszcza gdy zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do zajęcia przez organ stanowiska w zakresie określenia jaki jest stan prawny spornej części nieruchomości.

Zauważyć wypada, że na mapie z dnia 7.11.1969 r. załączonej przez skarżące do pisma z dnia 27.04.2010 r. nie został naniesiony budynek garażu, który zapewne został wzniesiony w okresie późniejszym niż sporządzono mapę, a położenie tego budynku w określonych okolicznościach także może mieć znaczenie dla ustalenia stanu prawnego spornej części nieruchomości. Z kolei operat z podziału nieruchomości wykonany przez mgr. inż. Z. P. nie został poparty stosowną decyzją administracyjną, która ten podział zatwierdzałaby, stąd nie może on zostać wykorzystany do ustalenia stanu prawnego przynajmniej bez poparcia dalszymi dowodami np. wykazującymi okres i zakres samoistnego posiadania, co również nie może odbyć się przed organami administracji lecz właśnie przed sądem powszechnym.

Przeprowadzona modernizacja ewidencji nie miała prawotwórczego charakteru i nie rozstrzygnięto w jej toku sporów granicznych, które się wówczas ujawniły. Temu celowi ma służyć postępowanie rozgraniczeniowe, którego etap administracyjny także w ocenie Sądu z uwagi na zbyt mało danych w tym przedmiocie nie dawał podstaw do wydania decyzji merytorycznej i to pomimo istnienia aktualnej mapy ewidencyjnej. Dokumenty, na które powołują się skarżące nie były wystarczające dla rozstrzygnięcia sporu granicznego. W świetle powyższego brak podstaw do stwierdzenia, że organy naruszyły przepisy art. 7, 75, 76 i 77 k.p.a. oraz art. 31 ust. 2 i art. 33 ust. 1 i 2 u.p.g.k.

Dlatego w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkować musiało oddaleniem skargi jako bezzasadnej na podstawie art. 151 p.p.s.a.