Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 795/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 154, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 250
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 par 1,art. 80, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Paweł Dańczak Protokolant: st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 3 lok. 4 kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. [pic]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 423), dalej "u.s.u.s.", odmówił W.B. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnianych pracowników za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. w łącznej kwocie 47 093,74 zł.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 21 października 2019r. W. B. wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie w całości należności z tytułu składek za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. W uzasadnieniu wniosku przedstawił okoliczności powstania zadłużenia, wskazał na swój stan zdrowia, podkreślając, że posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej opieki innej osoby. Wnioskodawca wskazał ponadto, że mieszka sam i utrzymuje się głównie z emerytury, z której 25% zabiera mu komornik. Powołał się również na straty materialne poniesione w wyniku kradzieży majątku, bezprawne zajęcie majątku przez komornika sądowego oraz ważny interes w umorzeniu należności z tytułu składek. Podkreślił także, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W. B. umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 47 093,74 zł za zatrudnianych pracowników, w tym z tytułu składek – 7 111,74 zł i odsetek licznych na dzień wpływu wniosku, tj. 21 października 2019 r. – w kwocie 39 982 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., natomiast art. 28 ust.3a u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności dokonał analizy kwestii przedawnienia należności wskazując, że składki wnioskodawcy nie uległy przedawnieniu i są wymagalne nie z powodu zabezpieczenia ich hipoteką, ale na skutek działań, które przerwały bieg terminu przedawnienia. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przerwanie 5-letniego biegu terminu przedawnienia składek nastąpiło poprzez doręczenie stronie odpisów tytułów wykonawczych w latach 1994 - 1995, w wyniku powyższego Urząd Skarbowy w K. wszczął postępowanie egzekucyjne, co skutkowało możliwością dochodzenia zaległości przez 10 lat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał następnie, że w dniu 12 kwietnia 2000 r. dokonano zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego wnioskodawcy. Doręczenie zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 18 kwietnia 2000 r., a w dniu 16 lipca 2002 r. nastąpiło przekazanie egzekucji do Urzędu Skarbowego w K. W ocenie organu zawieszenie biegu terminu przedawnienia wydłużyło prowadzone przez Komornika Sądowego w S. dochodzenie należności i będzie trwało aż do dnia jego zakończenia.

Analizując wystąpienie w sprawie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s., organ stwierdził, że z przyczyn oczywistych nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.. Ponadto nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym ani w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Organ wyjaśnił również, że prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej zostało zakończone 13 grudnia 2011 r., ale nie zachodzi przesłanka braku majątku, ponieważ strona otrzymuje świadczenie emerytalne oraz jest właścicielem nieruchomości. Poza tym wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zdaniem organu nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności ze świadczenia emerytalnego jest skuteczne i nie zostało zakończone.

Z powyższych przyczyn Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku. Jednocześnie organ zaznaczył, że kwestia trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej oraz niezawinionych w opinii wnioskodawcy przyczyn powstania zadłużenia nie może podlegać rozpoznaniu i stanowić podstawy do umorzenia zaległości art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z Nr 141, poz. 1365) – dotyczą wyłącznie składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami. Zadłużenie W. B. dotyczy natomiast składek za pracowników i dlatego organ może procedować tylko w zakresie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., tj. w zakresie istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem W. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 444/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] oraz poprzedzającą ją własną decyzję z dnia [...]

Zdaniem sądu, organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jej uchylenia. W rozstrzyganej sprawie kwestią kluczową jest kwestia przedawnienia należności z tytułu składek, podnoszona konsekwentnie przez skarżącego w toku postępowania. Niedopuszczalne bowiem jest objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. W świetle powyższego uznać trzeba, że tylko wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygniecie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie zaległości lub odmowę ich umorzenia.

Podstawowym obowiązkiem organu w sprawie dotyczącej umorzenia należności składkowych z których najstarsze dotyczą grudnia 1993 r., a ostatnie października 1995 r. było zatem wykazanie, że niezapłacone przez stronę postępowania składki objęte decyzją nie uległy przedawnieniu. Oceny wstąpienia tej przeszkody do rozpoznania wniosku strony organ dokonał niedbale nie załączając do akt sprawy dokumentów potwierdzających faktyczne nastąpienie przerwania, czy też zawieszenia biegu terminu przedawnienia powodujących wymagalność zaległych składek.

Sąd podkreślił, że w okresie powstania zaległości skarżącego za lata 1993- 1995 obowiązywała ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). Zgodnie z przepisami tej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Jeżeli bieg terminu został przerwany, składek nie można było dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Jednocześnie bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik (art. 35 pkt 3 i pkt 4). Skoro należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. powstały pod rządami ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, to zgodnie z jej przywołanymi powyżej przepisami, 5 letni bieg terminu przedawnienia dla tych należności rozpoczął się z dniem, w którym stały się wymagalne. Zatem w odniesieniu do składki za grudzień 1993 r. termin ten rozpoczynał bieg w styczniu 1994 r. i gdyby nie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, to - co do zasady - upłynąłby on dla ww. należności po upływie 5 lat, a więc w styczniu 1999 r. (przy czym zaskarżona decyzja wydana została [...]).

W dniu 25 listopada1998 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W art. 24 uregulowane zostały zasady dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek. Przy czym okres przedawnienia i okoliczności przerywające bieg terminu przedawnienia w powołanym art. 24 ust. 4 i 5 - w brzmieniu obowiązującym w okresie od 25 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. - były takie same, jak w ustawie o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

W ocenie organu rentowego składki wnioskodawcy nie uległy przedawnieniu i są wymagalne bowiem w sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia poprzez doręczenie skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych w latach 1994 r. - 1995 r., w wyniku czego Urząd Skarbowy w K. wszczął postępowanie egzekucyjne, co skutkowało w ocenie organu możliwością dochodzenia zaległości przez okres 10 lat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał także, że w dniu 12 kwietnia 2000 r. dokonano zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego wnioskodawcy. Doręczenie zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 18 kwietnia 2000 r. W aktach sprawy nie ma dokumentów jednoznacznie potwierdzających przerwanie biegu terminu przedawnienia zaległości składkowych, na które powołuje się organ. Ze znajdujących się w aktach sprawy informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oraz dokumentów znajdujących w aktach nadesłanych jako uzupełnienie akt sprawy przez organ wynika jedynie, że w odniesieniu do zaległych składek objętych przedmiotowym postępowaniem wystawione zostały przez ZUS w latach 1994-1995 tytuły wykonawcze dotyczące zaległości za poszczególne miesiące 1993, 1994 i 1995 r. Warunkiem jednak przerwania biegu terminu przedawnienia, było podjęcie przez organ "czynności zmierzającej do ściągnięcia należności", o której dłużnik został zawiadomiony. Tymczasem w aktach sprawy poza oświadczeniami pracowników organu brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających fakt doręczenia wystawionych tytułów wykonawczych (czy też jak wskazuje organ ich "wkładki") zobowiązanemu. Podobnie w aktach sprawy brak tytułu wykonawczego wystawionego przez organ w dniu 12 kwietnia 2000 r. oraz dowodu jego doręczenia skarżącemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego w dniu 18 kwietnia 2000 r. Wobec braku w aktach sprawy dokumentów dotyczących prowadzonych wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych, nie sposób ustalić okoliczności powiadomienia strony o dokonanych czynnościach egzekucyjnych. Nawet przyjmując, że w latach 1994 i 1995 skarżącemu rzeczywiście doręczone zostały tytuły wykonawcze obejmujące sporne w sprawie zaległości, to po przerwaniu okres przedawnienia zaczyna biec na nowo. Zatem zaległości te uległyby przedawnieniu, nie jak wskazuje organ z upływem 10 lat od upływu terminu ich płatności, lecz z upływem 5 lat od dnia w którym termin przedawnienia zaczął biec na nowo, a zatem odpowiednio w 1999 i 2000 r.

Sąd stwierdził że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dokonać jednoznacznego ustalenia, czy i ewentualnie, w jakiej wysokości zaległości skarżącego w ogóle istnieją, skoro brak jest dokumentów potwierdzających okoliczności przerwania biegu terminu przedawnienia. Nadto kwestie te nie zostały prawidłowo przeanalizowane przez organ w kontrolowanym rozstrzygnięciu. Brak tych ustaleń oznacza, że w sprawie nie został w sposób prawidłowy ustalony stan faktyczny, a niewyjaśnienie w decyzji w sposób prawidłowy wysokości istniejących zobowiązań skarżącego stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Brak tych ustaleń oznacza, że organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na rozstrzygnięcie w zakresie istnienia oraz wysokości umarzanych zaległości. Organ, nie dołączając do akt sprawy dokumentów obrazujących przebieg postępowania egzekucyjnego, pozwalających na ocenę zaistnienia przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia należności składkowych, dopuścił się tym samym naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W prowadzonym ponownie postępowaniu ZUS w pierwszym rzędzie ustali, czy składki o których umorzenie wnosił skarżący uległy przedawnieniu czy też nie. W tym zakresie przeprowadzi analizę mających zastosowanie regulacji prawnych, z uwzględnieniem zmian w tych przepisach i jeśli będzie zamierzał powołać się na instytucję przerwania czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne i prawne. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu i w jakiej wysokości istnieją organ rozważy wystąpienie przesłanek do ich umorzenia.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W. B. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnianych pracowników za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. w łącznej kwocie 47 093,74 zł.

Pismem z dnia 7 grudnia 2020 r. skarżący poinformował organ, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wszystkie skargi na decyzje dotyczące odmowy umorzenia należności z tytułu składek, które zostały uchylone z powodu przedawnienia. Nadmienił również, że stan zdrowia nie pozwala na poszukiwanie nowych dokumentów. W codziennych obowiązkach korzysta z pomocy znajomych. Nie przedstawił żadnej nowej dokumentacji, jak również nie przesłał uzupełnionego aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej. W piśmie z dnia 4 grudnia 2020 r. oznajmił, że mieszka sam, a w codziennych obowiązkach pomagają mu znajomi. Aktualnie brak jest danych dotyczących bieżących ponoszonych wydatków i opłat oraz posiadanych zobowiązaniach finansowych.

W oświadczeniu z dnia 5 listopada 2019 r. podał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem stanowi kwota 950 zł (tj. opłaty eksploatacyjne, koszty leczenia. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za lata 2015-2019 w wysokości 3 600 zł, w US w Kutnie - 253 254,21 zł, w ZUS - 41 831 zł + 7 453 zł. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 2 286,15 zł brutto, tj. 1 340,87 zł netto miesięcznie. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie 571,53 zł. Zgodnie z przedłożonym oświadczeniem z dnia 8 listopada 2019 r. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 184,42 zł. Zgodnie z informacjami zawartymi w Centralnej Ewidencji Pojazdów posiada samochód marki Ford Scorpio rok prod. 1994r. W piśmie z dnia 7 grudnia 2020 r. oznajmił, że samochód uległ zepsuciu. Z informacji zawartych w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że jest właścicielem nieruchomości (podzielonej na działki ewidencyjne - zurbanizowane tereny niezabudowane oraz tereny mieszkaniowe) położonej w miejscowości K. o powierzchni 0,3063 ha, dla której prowadzona jest KW nr LD1K/00008645/1. Na nieruchomości dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek, w dniu 23 października 1997r. dokonano wpisu (za okres 03/1992-11/1995). Nieruchomość została wyceniona na kwotę około 250 000 zł.

W oświadczeniu z dnia 8 listopada 2019 r. wskazał na stan zdrowia, który został potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 29 czerwca 2018 r. (wydanym do dnia 30 czerwca 2020 r.). Zgodnie z orzeczeniem wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący oświadczył, że nie jest osobą samodzielną.

W piśmie z dnia 7 grudnia 2020 r. podał, że przeszedł dwie operacje i porusza się o kulach.

W stosunku do należności za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Należności egzekwowane są ze świadczenia emerytalnego.

W rozpoznawanej sprawie bieg terminu przedawnienia zawieszono z uwagi na postępowanie egzekucyjne:

-należności za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. zostały objęte przymusowym dochodzeniem na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 27 lutego 1994 r., 1 marca 1994 r., 6 kwietnia 1994 r., 6 maja 1994 r., 4 sierpnia 1994 r., 6 września 1994 r., 7 grudnia 1994 r., 9 stycznia 1995 r., 13 lutego 1995 r., 10 marca 1995 r., 1 czerwca 1995 r., 5 lipca 1995 r., 18 sierpnia 1995 r., 15 września 1995 r. i 11 października 1995r., celem skierowania do Urzędu Skarbowego w K.

W dniu 26 września 1995 r., 11 marca 1996 r., 30 czerwca 1997 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

- należności za od grudnia 1993 r. do października 1995 r. ponownie zostały objęte przymusowym dochodzeniem na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 12 kwietnia 2000 r., na podstawie których dokonano zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone w dniu 18 kwietnia 2000 r. W dniu 16 lipca 2002 r. nastąpiło przekazanie egzekucji do Urzędu Skarbowego w K.

Z uwagi na zbieg egzekucji do tego samego składnika majątku łączne prowadzenie egzekucji przejął Komornik Sądowy w S. W dniu 31 października 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. przekazał tytuły wykonawcze komornikowi sądowemu w S. Przymusowe dochodzenie należności trwa do nadal.

Na potwierdzenie przedstawionych okoliczności Zakład przedłożył kopię tytułu wykonawczego nr 4/2000 z dnia 12 kwietnia 2000 r. oraz zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego z dnia 12 kwietnia 2000 r.

Zgodnie z art. 24 ust. 5b. u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W stosunku do dłużnika prowadzone jest skuteczne przymusowe dochodzenie należności. W okresie ostatnich miesięcy wyegzekwowano kwotę 3 967,43 zł. Wnioskiem o umorzenie objęte są należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r., które zostały zabezpieczone wpisem hipotecznym w dniu 23 października 1997 r. na nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr LD1K/00008645/1.

Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

W wyroku z dnia 20 maja 2020 r. Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s., przewidujący wyłączenie możliwości przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką jest zgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Z uwagi natomiast na fakt, że należności objęte wnioskiem to należności na koncie pracowniczym zastosowanie znajduje jedynie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Umorzenie należności z tytułu składek figurujących może nastąpić zatem wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego, zdaniem ZUS nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W stosunku do prowadzonej przez skarżącego działalności nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z powyższym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zaistniały. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również w rozpatrywanym przypadku nie ma zastosowania.

Przy rozważaniu przesłanki całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 konieczne jest, obok zaprzestania prowadzenia działalności, także ustalenie, że równocześnie:

-brak jest majątku, z którego można egzekwować należności;

- brak jest małżonka;

- brak jest następców prawnych;

- brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Konieczność łącznego wystąpienia tych wszystkich okoliczności jest uzasadniona w szczególności z uwagi na to, że umorzenie należności oznacza definitywną rezygnację z należnych składek, co zastrzeżone jest tylko dla przypadków wyjątkowych, stanowi bowiem odstępstwo od reguły płacenia składek oraz od wyrażonej w art. 2a ust. 2 pkt 2 u.s.u.s. zasady równego traktowania, przejawiającej się w szczególności w obowiązku płacenia składek na ubezpieczenia społeczne.

Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 2 286,15 zł brutto, tj. 1 340,87 zł netto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie 571,53 zł. Jest właścicielem nieruchomości (podzielonej na działki ewidencyjne - zurbanizowane tereny niezabudowane oraz tereny mieszkaniowe) położonej w K. o powierzchni 0,3063 ha. W dniu 23 października 1997 r. na nieruchomości dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. Nieruchomość została wyceniona na kwotę około 250 000 zł. Egzekucja z nieruchomości nie była prowadzona. W stosunku do skarżącego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne przez komornika sądowego (który w wyniku zbiegu egzekucji przejął dochodzenie należności), które nie zostało zakończone. W okresie ostatnich miesięcy wyegzekwowano kwotę 3 967,43 zł.

W ocenie Zakładu kontynuacja postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji skarżącego ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych. Wysokość potrąceń, jaka może być dokonywana ze świadczenia emerytalnego oznacza, że w przypadku strony nie zachodzi obawa zagrożenia egzystencji. Jak bowiem wynika z art. 140 w zw. z art. 139 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z emerytury mogą być dokonywane potrącenia w wysokości 25% świadczenia, zaś wysokość świadczenia odpowiadająca 50% kwoty najniższej emerytury pozostaje wolna od egzekucji i potrąceń. Oznacza to, że świadczenie emerytalne nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie płatnikowi minimum socjalnego, które nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz komornik sądowy nie stwierdził zatem braku majątku, z którego można dochodzić należności z tytułu składek. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s.

Przedstawione powyżej okoliczności, zdaniem ZUS wskazują, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Podał, że przez pół roku od dnia wydania wyroku przez WSA w Łodzi, ZUS co miesiąc przesyłał mu pisma o tej samej treści, że nie jest możliwe załatwienie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek w terminie, z uwagi na trwające postępowanie wyjaśniające. Trwałoby to zapewne jeszcze drugie tyle czasu, gdyby nie złożył w tym przedmiocie skargi.

Zdaniem skarżącego pomimo tak długiego czasu analizowania tak prostej sprawy, nie został ustalony stan faktyczny. Wskazał, że zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 §1 pkt 2 nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 30 czerwca 1997 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Należności za okres od grudnia 1993 r. do października 1995 r. ponownie zostały objęte przymusowym dochodzeniem na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 12 kwietnia 2000 r. Z powyższego wynika, że za wyjątkiem roku 1995, pozostałe należności przestały istnieć, gdyż sprawa ta spełnia wymogi określone w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Składki, które zostały umorzone, zostały zabezpieczone wpisem hipotecznym w dniu 23 października 1997 r. na nieruchomości KW nr LD1K/00008645/1. Zdaniem skarżącego zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej hipoteka ta wygasła po upływie 14 dni od dnia doręczenia wadliwie wypełnionego i dostarczonego tytułu wykonawczego z dnia 12 kwietnia 2000 r. Przemawia za tym również art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Zgodnie z obowiązującym prawem wynosząca 2 800 zł brutto, (2062 zł netto) minimalna pensja nie podlega egzekucji. Podał, że z dniem 3 marca 2021 r. w wyniku waloryzacji otrzymał emeryturę w wysokości 2 286,00 zł brutto, z czego potrącana jest kwota 571,53 zł. Z powyższego wynika, że potrącenie tak wysokiej sumy jest nielegalne i bezprawne.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2012r. poz.270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że organ administracji naruszył przepisy postępowania a mianowicie art.7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. oraz art.153 p.p.s.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 205 z 2009r. poz.1585 z późn. zm.), zwana dalej s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art.28 ust.2 ustawy z 13 października 1998r. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust.3a.

W myśl art.28 ust.3 wymienionej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z treścią art.28 ust.3a wymienionej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W myśl art.32 wymienionej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy zaznaczyć, że sprawa umorzenia należności z tytułu składek W. B. była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 23 września 2020r. w sprawie III SA/Łd 444/20 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia [...]

W wymienionym wyroku WSA stwierdził, że organ administracji nie wyjaśnił dokładnie kwestii przedawnienia należności składkowych. Należności te dotyczą składek za lata 1993 – 1995 czyli odległego okresu. W ocenie WSA "w aktach sprawy nie ma dokumentów jednoznacznie potwierdzających przerwanie biegu terminu przedawnienia zaległości składkowych, na które powołuje się organ. Ze znajdujących się w aktach sprawy informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oraz dokumentów znajdujących w aktach nadesłanych jako uzupełnienie akt sprawy przez organ wynika jedynie, że w odniesieniu do zaległych składek objętych przedmiotowym postępowaniem wystawione zostały przez ZUS w latach 1994-1995 tytuły wykonawcze dotyczące zaległości za poszczególne miesiące 1993, 1994 i 1995 roku. Warunkiem jednak przerwania biegu terminu przedawnienia, było podjęcie przez organ "czynności zmierzającej do ściągnięcia należności", o której dłużnik został zawiadomiony. Tymczasem w aktach sprawy poza oświadczeniami pracowników organu brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających fakt doręczenia wystawionych tytułów wykonawczych (czy też jak w skazuje organ ich "wkładki") zobowiązanemu. Podobnie w aktach sprawy brak tytułu wykonawczego wystawionego przez organ w dniu 12 kwietnia 2000 r, oraz dowodu jego doręczenia skarżącemu wraz zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego w dniu 18 kwietnia 2000 r. Wobec braku w aktach sprawy dokumentów dotyczących prowadzonych wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych, nie sposób ustalić okoliczności powiadomienia strony o dokonanych czynnościach egzekucyjnych. Nawet przyjmując, że w latach 1994 i 1995 skarżącemu rzeczywiście doręczone zostały tytuły wykonawcze obejmujące sporne w sprawie zaległości to wskazać należy, że po przerwaniu okres przedawnienia zaczyna biec na nowo. Zatem zaległości te uległyby przedawnieniu, nie jak wskazuje organ z upływem 10 lat od upływu terminu ich płatności, lecz z upływem 5 lat od dnia w którym termin przedawnienia zaczął biec na nowo, a zatem odpowiednio w 1999 i 2000 roku".

WSA wskazał, że w prowadzonym ponownie postępowaniu ZUS ustali czy składki o których umorzenie wnosił skarżący uległy przedawnieniu czy też nie. W tym zakresie przeprowadzi analizę mających zastosowanie regulacji prawnych, z uwzględnieniem zmian w tych przepisach i jeśli będzie zamierzał powołać się na instytucję przerwania czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne i prawne. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu i w jakiej wysokości istnieją organ rozważy wystąpienie przesłanek do ich umorzenia.

Zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie sądu organ rentowy nie w pełni wykonał wskazania sądu określone w wyroku w sprawie III SA/Łd 444/20. Odnośnie kwestii przedawnienia to w zaskarżonej decyzji przytoczono przepisy obowiązujące w tym zakresie od 1986r. do chwili obecnej. Wyjaśniono zatem jakie terminy przedawnienia obowiązywały w poszczególnych okresach oraz kiedy i w jakich sytuacjach następowało zawieszenie oraz przerwa biegu tego terminu.

Jeżeli chodzi o przedawnienie należności składkowych skarżącego za okres od grudnia 1993r. do października 1995r. to kwestia ta nie została dokładnie wyjaśniona. Organ rentowy podniósł, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony z uwagi na postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie 15-u tytułów wykonawczych z następujących dni: 27 lutego 1994 r., 1 marca 1994 r., 6 kwietnia 1994 r., 6 maja 1994 r., 4 sierpnia 1994 r., 6 września 1994 r., 7 grudnia 1994 r., 9 stycznia 1995 r., 13 lutego 1995 r., 10 marca 1995 r., 1 czerwca 1995 r., 5 lipca 1995 r., 18 sierpnia 1995 r., 15 września 1995 r. i 11 października 1995r. Następnie organ rentowy wskazał, że w dniach 26 września 1995r., 11 marca 1996r. i 30 czerwca 1997r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W aktach administracyjnych brak jest jednak wymienionych tytułów wykonawczych oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu. Zaznaczyć należy, ze w latach 1993-1995 obowiązywał przepis art.35 ust.4 ustawy z 25 listopada 1986r., o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1989r. nr 25 poz.137 ze zm.) zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. W niniejszej sprawie skoro organ rentowy nie załączył dowodów doręczenia W.B. tytułów wykonawczych to nie wiadomo którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia. Dodać należy, że po przerwaniu biegu przedawnienia (wskutek zaistnienia okoliczności, o której mowa w art.35 ust.4 ustawy z 25 listopada 1986r.) przedawnienie zaczyna biec na nowo. W sytuacji zatem gdy w latach 1994-1995 doszło do przerwania biegu przedawnienia i termin przedawnienia zaczął biec na nowo to należności składkowe skarżącego za okres od października 1993r. do października 1995r. uległyby przedawnieniu w latach 1999 – 2000. Nie można jednak tego stwierdzić bo organ rentowy nie załączył dowodów potwierdzających zawiadomienie skarżącego o czynnościach przerywających bieg terminu przedawnienia. Nie wiadomo zatem którego dnia nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i którego dnia termin ten zaczął biec na nowo..

Wspomnieć jedynie należy, iż organ administracji błędnie stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W przypadku podjęcia czynności, o której mowa w art.35 ust.4 ustawy z 25 listopada 1986r. następowało przerwanie biegu przedawnienia a nie jego zawieszenie. Ma to o tyle istotne znaczenie bo po przerwaniu biegu przedawnienia termin ten zaczyna biec na nowo. W sytuacji natomiast zawieszenia biegu terminu przedawnienia to po zakończeniu zdarzenia uzasadniającego zawieszenie termin ten biegnie w dalszym ciągu. W zaskarżonej decyzji błędnie zatem stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w latach 1994-1997 zawiesiło bieg terminu przedawnienia. W istocie doszło do przerwania a nie zawieszenia biegu przedawnienia zakładając oczywiście, że o tej czynności zawiadomiono skarżącego czego w niniejszej sprawie organ administracji nie wykazał.

W dalszej części uzasadnienia organ rentowy podniósł, że w 2000r. ponownie wszczęto postepowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 12 kwietnia 2000r., W oparciu o wymieniony tytuł zajęto świadczenie emerytalno – rentowe skarżącego a zawiadomienie o tym zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono W. B. w dniu 18 kwietnia 2000r. W 2002r. tytuły wykonawcze przekazano komornikowi sądowemu, który prowadzi egzekucję do chwili obecnej.

W aktach administracyjnych znajduje się odpis tytułu wykonawczego z 12 kwietnia 2000r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalno – rentowego lecz brak jest dowodu ich doręczenia skarżącemu. Na odpisie tytułu (pkt G) znajduje się adnotacja, że doręczono go W.B. pocztą w dniu 18 kwietnia 2000r. lecz nie ma dowodu tego doręczenia. W związku z czym nie można zweryfikować prawdziwości tezy organu, że doręczono go skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2000r. co ma istotne znaczenie dla oceny czy tego dnia doszło do przerwania biegu przedawnienia należności składkowych.

Organ rentowy podniósł nadto, że należności składkowe za okres od grudnia 1993r. do października 1995r. zostały zabezpieczone wpisem hipotecznym. W.B. jest bowiem właścicielem nieruchomości położonej w K. o powierzchni 0,3063 ha. Zabezpieczanie należności z tytułu składek nastąpiło w dniu 23 października 1997r. W aktach administracyjnych brak jest jednak dowodu świadczącego o dokonaniu wpisu hipotecznego (poza tezą ZUS, że taki wpis został dokonany) oraz dowodu, że skarżący został o tym, zawiadomiony i ewentualnie którego dnia to nastąpiło. Jest to również okoliczność istotna dla oceny czy doszło do przerwania biegu przedawnienia. Zakładając, iż taki wpis hipoteczny rzeczywiście miał miejsce w 1997r. to zaznaczyć należy, że w tym czasie nie obowiązywał przepis, iż nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką (uregulowanie w tym zakresie obowiązuje od 1 stycznia 2003r.). Kwestia zabezpieczenia należności składkowych wpisem hipotecznym nie była podnoszona przez ZUS w sprawie III SA/Łd 444/20 lecz w niniejszej sprawie nie została dokładnie wyjaśniona kwestia czy i ewentualnie którego dnia czynność ta przerwała bieg terminu przedawnienia.

Podkreślić należy, że przedmiotem wniosku skarżącego o umorzenie należności składkowych są składki za okres od grudnia 1993r. do października 1995r. czyli sprzed 27-29 lat. Są to składki z bardzo odległego okresu zaś W. B. prawie w każdym piśmie procesowym podnosił, że dawno uległy one już przedawnieniu. Skoro zarzut taki jest podnoszony to należało dokładnie wyjaśnić czy i ewentualnie dlaczego nie doszło do przedawnienia wymienionych należności. Należało zatem wyjaśnić którego dnia stały się one wymagalne, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i od kiedy zaczął się bieg przedawnienia na nowo, czy doszło do ponownej przerwy lub zawieszenia biegu przedawnienia i ewentualnie od kiedy oraz czy nastąpiły jeszcze jakieś inne zdarzenia mające wpływ na bieg przedawnienia a jeżeli tak to jakie i kiedy miały one miejsce i.t.p. Oczywiście wszystkie wymienione okoliczności winny znaleźć potwierdzenie w odpowiednich dokumentach. W uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 444/20 WSA w Łodzi wyraźnie nakazał dokładne wyjaśnienie kwestii przedawnienia oraz załączenie dokumentów obrazujących przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia. Organ rentowy nie wyjaśnił dokładnie tych kwestii ani nie załączył dokumentów świadczących o zawieszeniu lub przerwaniu biegu przedawnienia należności. W aktach administracyjnych brak jest takich dokumentów co uniemożliwia zweryfikowanie tezy ZUS, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych skarżącego. Dodać należy., iż w postępowaniu sądowym organ administracji był wzywany do nadesłania kompletnych akt administracyjnych (k.28) gdyż te które przesłano do sądu składały się z zaledwie kilkunastu kart. Nadesłane akta administracyjne nie są jednak kompletne bo nie zawierają dokumentów wskazanych w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 444/20. W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez ZUS nie można stwierdzić czy doszło czy też nie doszło do przedawnienia należności składkowych.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organ nie w pełni wykonał wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 444/20. Nie została dokładnie wyjaśniona kwestia przedawnienia należności składkowych oraz nie załączono dokumentów niezbędnych do ustalenia czy rzeczywiście doszło do przerwy lub zawieszenia biegu przedawnienia. Organ administracji naruszył przepisy art.7,77 §1,80,107 § 3 K.p.a. i art.153 p.p.s.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz wskazania określone w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 444/20. Przede wszystkim należy dokładnie wyjaśnić kwestię przedawnienia należności składkowych. Należy zatem wyjaśnić którego dnia składki stały się wymagalne, którego dnia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia i od kiedy zaczął biec on na nowo, oraz czy i ewentualnie kiedy miały miejsce następne zdarzenia skutkujące kolejnym przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia. Wszystkie wymienione okoliczności winny być udokumentowane odpowiednimi dowodami. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy i ustalić czy doszło czy też nie doszło do przedawnienia należności składkowych. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu organ winien przystąpić do rozważenia czy wystąpiły przesłanki do ich umorzenia.

Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust.1 i 2 oraz § 21 ust.1 pkt 1c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019r. poz.18 ze zm.) sąd przyznał adwokat A. B. kwotę 590,40 zł obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.

a.l.