Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 97/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2,; art. 5 ust. 1, ust. 2a, ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 58 par. 1a, art. 107 par. 2, art. 113
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] września 2020 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

II SA/Po 97/21

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium), decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 107 § 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej k.p.a.), art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 10, art. 13, art. 18, art. 21, art. 22, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, ze zm. dalej u.p.p.w.d.), po rozpoznaniu odwołania S. C. (dalej jako strona lub skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz I. J. na okres od [...] r. do [...]

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2019 r., Wójt Gminy D. przyznał Pani S. C. świadczenie wychowawcze na małoletniego syna I. J. ur. [...] maja 2010 r. w kwocie [...]([...]) złotych miesięcznie na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2021 r. Od tego rozstrzygnięcia, Pani S. C. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego żądając uchylenia decyzji w sprawie podziału świadczenia wychowawczego i świadczenia "[...]" na syna I. J. po połowie pomiędzy jego rodzicami, tj. S. C. i M. J.. SKO w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

W dniu [...] sierpnia 2019 r., Wójt Gminy D. przyznał panu M. J. świadczenie wychowawcze na małoletniego syna I. J. ur. [...] maja 2010 r. w kwocie [...]([...]) złotych miesięcznie na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2021 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Wójt Gminy D. odmówił S. C. świadczenia wychowawczego na dziecko: Igor lasiulewicz ur. [...] maja 2010 r. ponad kwotę [...]([...]) złotych miesięcznie na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2021 r.

Motywując decyzję organ wskazał, że [...] listopada 2018 r. Pani S. C. i Pan M. J. zawarli ugodę przed stałym mediatorem sądowym K. J. - zatwierdzoną postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. przez Sąd Rejonowy [...] (sygn. akt. [...]), zastępującą w części rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w P. w sprawie o sygn. akt [...] dotyczące rozwodu i wykonywania władzy rodzicielskiej (z wyłączeniem pkt 11 ugody) i kontaktów M. J. z małoletnim I. J..

Z ugody oraz wyroku rozwodowego wynika, że M. J. spędza czas z synem I. J. poza miejscem zamieszkania dziecka i bez obecności matki z obowiązkiem przyjścia po dziecko i odprowadzenia dziecka do miejsca zamieszkania w następujących okresach:

1) w każdy poniedziałek miesiąca po zajęciach szkolnych do godziny 20.00 począwszy od [...] grudnia 2018 roku w tygodniu, w którym nie przypada weekend widzeń - podczas trwającego roku szkolnego z zastrzeżeniem, że obowiązkiem ojca jest przygotowanie dziecka do wtorkowych zajęć lekcyjnych, a prace domowe mają być prawidłowo wykonane i dokładnie sprawdzone (nie wliczając świąt i okresu wakacyjnego, co do których ustalony został harmonogram wyrokiem Sądu Okręgowego w P. Wydział I Cywilny z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...], pkt IV)

2) w każdą środę miesiąca po zajęciach szkolnych do godziny 20.00 - począwszy od [...] grudnia 2018 roku - podczas trwającego roku szkolnego z zastrzeżeniem, że obowiązkiem ojca jest przygotowanie dziecka do czwartkowych zajęć lekcyjnych, a prace domowe mają być prawidłowo wykonane i dokładnie sprawdzone (nie wliczając świąt i okresu wakacyjnego, co do których ustalony został harmonogram wyrokiem Sądu Okręgowego w P. Wydział I Cywilny z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...], pkt IV)

3) w co drugi weekend od piątku po zajęciach szkolnych do wtorku do godziny 20.00 - począwszy od [...] listopada 2018 roku - podczas trwającego roku szkolnego z zastrzeżeniem, że obowiązkiem ojca jest przygotowanie małoletniego do poniedziałkowych, wtorkowych oraz środowych zajęć lekcyjnych, a prace domowe mają być prawidłowo wykonane i dokładnie sprawdzone. Obowiązkiem ojca jest odprowadzenie małoletniego do szkoły, co ma skutkować brakiem nieuzasadnionych nieobecności na poniedziałkowych i wtorkowych zajęciach (nie wliczając świąt i okresu wakacyjnego, co do których ustalony został harmonogram wyrokiem Sądu Okręgowego w P. Wydział I Cywilny z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...], pkt IV)

4) we wtorek i czwartek (w tygodniu w którym pozwany nie będzie spędzał z dzieckiem weekendu) od godziny 17.00 do godziny 21.00 (zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w P. I Wydział Cywilny z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...], pkt IV],

5) w latach nieparzystych święta B. N., od Wigilii godz. 9.00 do drugiego dnia świąt godziny 21.00 (zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w P. I Wydział Cywilny z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...], pkt IV)

6) w latach nieparzystych Święta Wielkanocne od W. Soboty godziny 9.00 do pierwszego dnia świąt godziny 21.00 (zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w P. I Wydział Cywilny z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...], pkt IV)

7) czasie wakacji letnich pierwsze dwa tygodnie lipca i pierwsze dwa tygodnie sierpnia, przy czym będzie on miał prawo rozpoczęcia wakacji z dzieckiem od godziny 9.00, a ich zakończenia o godzinie 20.00 (zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w P. 1 Wydział Cywilny z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...], pkt IV)

8) w czasie ferii zimowych pierwszy tydzień ferii od piątku po zajęciach szkolnych do niedzieli godziny 20.00. (dowód: Ugoda z dnia [...] listopada 2018r., wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...].06.2013r. sygnatura akt IC [...])

Na podstawie analizy wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] czerwca 2013r. sygn. akt: IC [...] oraz ugody z dnia [...] listopada 2018 r.- zatwierdzonej postanowieniem Sądu Rejonowego P. [...] z dnia [...] lutego 2019 r. organ uznał, że opieka sprawowana przez rodziców rozwiedzionych nad małoletnim I. J. jest opieką naprzemienną. Sprawują ją oboje z rodziców na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się i następujących po sobie okresach oraz każdy z rodziców sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem w czasie, w którym pozostaje ono pod jego nadzorem.

Organ zwrócił uwagę, że w toku sprawy skarżąca wskazała, że to ona ponosi wszystkie koszty utrzymania syna, a jego ojciec (poza płaceniem alimentów) - jedynie koszty dodatkowych zajęć w postaci piłki nożnej. Jej zdaniem, syn u byłego męża nie ma właściwych warunków realizowania obowiązku szkolnego. Skarżąca stwierdziła, że ugoda, którą zawarła z byłym mężem rozszerzyła jedynie o dzień po weekendzie czas, jaki spędzają ze sobą bez jej udziału syn i ojciec - w stosunku do rozstrzygnięcia dokonanego przez Sąd Okręgowy w P. oraz, że nie ogranicza kontaktów ojca z dzieckiem.

Odnosząc się do twierdzeń strony organ stwierdził, że nie zasługują one na aprobatę a skarżąca zawierając ugodę z M. J. o takiej treści w rzeczywistości zgodziła się na sprawowanie wraz z byłym mężem opieki naprzemiennej nad małoletnim synem. Ponadto organ wskazał, że ojciec dziecka oświadczył, iż opieka nad synem sprawowana jest przez rodziców naprzemiennie, są to okresy porównywalne i powtarzające się, które zostały uregulowane w drodze ugody między rodzicami i zatwierdzone wyrokiem Sądu. Z wywiadu przeprowadzonego z ojcem małoletniego Igora wynika jednoznacznie, że syn stron zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Pan M. J. podniósł m.in., że nie tylko płaci na syna alimenty w kwocie [...]złotych miesięcznie do rąk matki, ale i ponosi jego koszty utrzymania, gdy chłopiec jest u niego oraz koszty zajęć dodatkowych syna, jak piłka nożna, robotyka, a także nabywa z własnych środków dla dziecka potrzebną mu odzież. Oświadczył przy tym, że Igor ma osobną garderobę u niego i u matki, a także że bierze aktywny udział w jego życiu szkolnym (m.in. uczestniczy w zebraniach z rodzicami, w rozpoczęciu i zakończeniu roku szkolnego i innych tego typu wydarzeniach). Podniósł także, iż uczęszcza z synem do lekarza rodzinnego pani dr B. - S. i lekarza sportowego. Stwierdził też, że dziecko w jego domu ma swój pokój, który dzieli z bratem, swoje łóżko, swoją pościel, swoje biurko i własne środki higieniczne. Okoliczności te niewątpliwie przemawiają za trafnością ustalenia o sprawowaniu opieki naprzemiennej.

Mając to na uwadze organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania S. C. świadczenia wychowawczego ponad kwotę [...]zł miesięcznie.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. Pani S. C. złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym nie zgodziła się z decyzją wydaną przez Wójta Gminy D., gdyż w jej ocenie rodzice dziecka nie sprawują opieki naprzemiennej nad synem - I. J.. W jej ocenie ani z wyroku ani z ugody nie wynika uregulowanie opieki naprzemiennej.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w P. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia [...] lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w konsekwencji, że zachodzą podstawy do przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego ponad kwotę [...]zł miesięcznie.

SKO wskazało, że orzeczenia Sądu - w tym wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w P. z dnia [...].06.2013 r. i ugoda mediacyjna z dnia [...].11.2018 r. są wiążące dla organu administracyjnego od dnia uprawomocnienia się, tj. odpowiednio od dnia [...].07.2013 r. i [...].05.2019 r. Zgodnie z ugodą mediacyjną ojciec opiekuje się dzieckiem w każdy poniedziałek, środę oraz w co drugi weekend oraz co drugi wtorek miesiąca. W pozostałe dni opiekę nad synem sprawuje matka. Dodatkowo został uzgodniony między rodzicami podział opieki nad synem I. J. w Święta oraz w ferie i wakacje po połowie z matką dziecka.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że dziecko przebywa zarówno u matki jak i u ojca, a ojciec ma realny wpływ na decyzje dotyczące jego edukacji. Powyższego faktu nie kwestionowała także odwołująca. wychowania i Skarżąca w toku sprawy podnosiła, że ojciec dziecka nie uczestniczy w jego życiu szkolnym, posiada niewłaściwe warunki lokalowe (chłopiec dzieli mały pokój z przyrodnim bratem), ona ponosi większość kosztów utrzymania syna oraz sprawuje realną opiekę w większym niż ojciec wymiarze czasu. Powyższego nie potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, w tym wywiad środowiskowy przeprowadzony z ojcem dziecka. Z akt sprawy wynika, iż rodzice posiadają nad dzieckiem władzę rodzicielską, sprawują faktyczną opiekę nad nim, zaspokajają jego potrzeby, wychowują i utrzymują. W ocenie SKO bez znaczenia pozostaje, w jakich proporcjach odbywa się sprawowanie tej opieki nad dzieckiem, w tym ilość czasu, jaki rodzice poświęcają dzieciom, gdyż może to być zależne od wielu czynników, jak chociażby od tego, że jeden z rodziców pracuje i może poświęcić fizycznie dziecku czas i uwagę tylko wówczas, gdy nie wykonuje swoich obowiązków zawodowych, natomiast drugi z rodziców nie pracuje i ma nieporównywalnie większe możliwości dotyczące czasu spędzanego z dzieckiem, może to być również zależne od charakteru i godzin pracy obojga pracujących rodziców. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego opieka sprawowana jest przez oboje rodziców i w związku z tym nie zachodzą podstawy do orzekania ponad kwotę [...]zł, stanowiącą połowę przewidzianego ustawą świadczenia.

W skardze do WSA S. C. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o uchylenie decyzji SKO w P. z dnia [...] listopada 2020 r. i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy D. z [...] czerwca 2020 r. Skarżąca podniosła następujące zarzuty:

1. naruszenie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu,

2. naruszenie § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1177), polegające na niewłaściwym zastosowaniu,

3. naruszenie art. 7, 8, 11 k.p.a., polegające na niedążeniu do ustalenia prawdy obiektywnej, prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania, w szczególności poprzez ocenę materiału dowodowego w sposób daleko odbiegający od bezstronności i równego traktowania, naruszeniu zasady przekonywania, przejawiające się niewyjaśnieniem podstaw i przesłanek, jakimi organ II instancji kierował się przy rozpoznawaniu sprawy, w szczególności poprzez niedokonanie należytego uzasadnienia decyzji,

4. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu za wystarczające, a tym samym zebrane w wyczerpujący sposób i odpowiednio rozpatrzone przez organ I instancji, wszystkie dowody w sprawie, podczas gdy należało, w celu prawidłowego i pełnego zebrania materiału dowodowego, przeprowadzić jeszcze szereg innych dowodów, w szczególności dokonać ustaleń w oparciu o złożone przez skarżącą dokumenty, prawidłowo i w bezpośredni sposób wykonany wywiad środowiskowy, przesłuchanie stron, a co za tym idzie - dokonanie ustaleń w oparciu o fakty podnoszone w postępowaniu toczącym się między stronami przed sądem rodzinnym o alimenty (Wójt Gminy D., którego decyzję utrzymało w mocy SKO w P. nie zwrócił się o żadne dokumenty z tego postępowania), czy też właściwą ocenę kwestii prowadzącej do ustaleń w zakresie faktycznej opieki nad synem Igorem, jak np. ustalenie wydatków ponoszonych przez każdego z rodziców, ustalenie jak przebiega bezpośrednia opieki nad synem stron, chociażby przy przygotowywaniu go do lekcji i odbywaniu z nim lekcji w systemie nauki zdalnej,

5. naruszenie art. 80 k.p.a., polegające na wadliwej ocenie zebranych dowodów, w szczególności uznaniu materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji za wystarczający do rozstrzygania, a w konsekwencji nie wymagający żadnego uzupełnienia,

6. naruszenie art. 86 k.p.a. polegające na pominięciu dowodu z przesłuchania stron, w szczególności skarżącej, albowiem zebrany materiał dowodowy wymagał uzupełnienia w celu wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

7. naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy należało decyzję I instancji uchylić orzekając co do istoty sprawy na korzyść skarżącej, względnie - po uchyleniu zaskarżonej decyzji, przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W toku postępowania sądowego skarżąca przedłożyła decyzję SKO z [...] marca 2021 r. w przedmiocie przyznania jej świadczenia "dobry start" w wysokości [...] zł na rzecz syna (k. 22 i n.). W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że nie jest sprawowana opieka naprzemienna nad małoletnim Igorem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) (dalej: ustawa p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując w zakreślonych wyżej granicach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.) [dalej: ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci] świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W myśl art. 5 ust. 3 powoływanej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Zgodnie z art. 4 ust. 2 przywoływanej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (art. 5 ust. 2a powoływanej ustawy).

Z przepisu art. 5 ust. 2a ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje obojgu rodzicom rozwiedzionym w wysokości połowy kwoty świadczenia wychowawczego przysługującego za dany miesiąc, w przypadku gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach i jest to zgodne z orzeczeniem sądu. W unormowaniu tym ustawodawca przesądził, że dziecko może należeć do dwóch rodzin, jeżeli w porównywalnych i powtarzających się okresach znajduje się pod opieką naprzemienną rodziców.

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "opieka naprzemienna" użytego w cytowanym art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W przepisie tym zawarł jednak pewne, językowe wskazówki interpretacyjne. Po pierwsze, przez samo użycie określenia "naprzemienna", co oznacza – zgodnie z definicją słownikową tego określenia – że chodzi tu o opiekę "występującą na przemian, zmieniającą się kolejno" (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003). Po drugie, że owe zmieniające się kolejno okresy opieki sprawowanej przez każdego z rodziców mają nie tylko się powtarzać, ale być ponadto "porównywalne", czyli mają być "podobne do siebie na tyle, aby można je ze sobą porównywać, dające się porównać" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003).

Należy zauważyć, że definicji opieki naprzemiennej nie zawierają również przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2086, z późn. zm.; w skrócie "k.r.o."). Jednakże uznaje się, że instytucja odpowiadająca w istocie opiece naprzemiennej została wprowadzona do ww. kodeksu z dniem [...] sierpnia 2015 r. – a więc po wyroku rozwodowym skarżącej i ojca jej małoletniego dziecka (który został wydany [...] czerwca 2013 r.) – przez ustawę z dnia [...] czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. poz. 1062). Zmianie uległy bowiem wówczas przepisy art. 58 § 1a k.r.o. i art. 107 § 2 k.r.o., do których ustawodawca wprowadził możliwość rozstrzygania przez sąd o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Jak wskazał w uzasadnieniu wyroku w wyroku z 21 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 1059/18 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – opieka naprzemienna związana jest ze wspólnym wykonywaniem przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej i utrzymywaniem kontaktów z dzieckiem. Nie jest utożsamiana z obowiązkiem alimentacyjnym (art. 133 § 1 k.r.o.), który jest niezależny od tego, czy danemu rodzicowi powierzona została władza rodzicielska nad dzieckiem, czy też nie. Nie można jej również utożsamiać z ustaleniem miejsca pobytu, czy zamieszkania dziecka u jednego z rodziców. Takie rozstrzygnięcie związane jest bowiem nie tyle z opieką, co z celami ewidencyjnymi i normą z art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, z późn. zm.; w skrócie "k.c."), zgodnie z którą można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Tym samym o opiece naprzemiennej można mówić w sytuacji, gdy w wyroku czy postanowieniu sądu dotyczącym władzy rodzicielskiej nad dzieckiem rozstrzygnięto o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, choćby nie zostało w niej użyte sformułowanie "opieka naprzemienna". Uregulowanie kontaktów z dzieckiem (art. 113 i nast. k.r.o.), choć nie jest zależne od powierzenia władzy rodzicielskiej, w przypadku opieki naprzemiennej jest formą jej powierzenia i ich częstotliwość ma wpływ na ustalenie, czy opieka rodzica nad dzieckiem spełnia wymogi pieczy naprzemiennej. W konkluzji cytowany WSA stwierdził, że "z opieką naprzemienną mamy do czynienia w sytuacji wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem przez oboje rodziców, co winno wynikać z orzeczenia sądu" (wyrok WSA z 21.03.2019 r., II SA/Po 1059/18, CBOSA).

Nie sposób mówić o sprawowaniu opieki naprzemiennej przez oboje małżonków w sytuacji, gdy władza rodzicielska jednego z nich została orzeczeniem sądu ograniczona. W takim przypadku nie może być już bowiem mowy o "wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej". Wynika to jasno z art. 58 § 1a k.r.o., który stanowi, że: "W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia." W treści cytowanego przepisu wyraźnie przeciwstawiono wspólne wykonywania władzy rodzicielskiej przez obydwoje rodziców sytuacjom, gdy jej wykonywanie zostaje powierzone jednemu z rodziców, z jednoczesnym ograniczeniem władzy rodzicielskiej drugiego z nich.

W omawianej sprawie wyrokiem rozwodowym z dnia [...] czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w P. powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim I. J. jego matce, zapewniając ojcu prawo do współdecydowania o wszystkich istotnych sprawach dotyczących dziecka, w szczególności wyrażenia zgody na wyjazd za granicę. Rodzice małoletniego nie podjęli skutecznych kroków w celu zmiany tego orzeczenia, poprzestając na ustaleniu w drodze mediacji jedynie szerszego zakresu kontaktów ojca z małoletnim dzieckiem. W rezultacie władza rodzicielska, a więc możliwość decyzji w codziennych sprawach dziecka pozostała przy jego matce. Na szczególne podkreślenie przy omawianiu tej kwestii zasługuje fakt, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. Sąd Rejonowy P. [...] w P. oddalił wniosek o zatwierdzenie § 11 ugody zawartej w dniu [...].11.2018 r. przed mediatorem, wskazując, że niedostatecznie jasno sprecyzowano, czy ugoda w całości ma zastąpić uregulowanie z punktu II wyroku rozwodowego, dotyczącego władzy rodzicielskiej, czy jedynie je sprecyzować. W rezultacie nadal obowiązuje w tym zakresie cytowany wyrok Sądu Okręgowego w P..

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym: "W sytuacji gdy w orzeczeniu sądu rodzinnego wykonywanie władzy rodzicielskiej zostało powierzone tylko jednemu z rodziców, to nie mamy do czynienia z opieką naprzemienną, mimo iż udział skarżącego w wychowaniu dzieci jest porównywalny z udziałem matki dzieci. Organy administracji nie mogą zastępować sądu rodzinnego w kwestii orzeczenia o władzy rodzicielskiej – jej zakresie i sposobie wykonywania" (wyrok WSA z 06.12.2018 r., VIII SA/Wa 471/18, CBOSA).

Organy orzekające w niniejszej sprawie pominęły w swoich ustaleniach tę istotną okoliczność. Z tego względu zarzuty skargi okazały się zasadne.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracyjne zastosują się do powyższej oceny prawnej, przeprowadzą ponownie postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie faktycznych relacji rodzinnych skarżącej, jej małoletniego syna i jego ojca w aspekcie wskazanej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu treści wyroku rozwodowego i treści zawartego przez skarżącą i ojca dziecka porozumienia mediacyjnego oraz zatwierdzającego treść ugody postanowienia Sądu Rejonowego P. [...] w P. .

Mając powyższe na uwadze, a także uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w szczególności na skutek nieprawidłowego zastosowania art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z nieustaleniem wszystkich niezbędnych okoliczności stanu faktycznego sprawy i naruszeniem w związku z tym przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowały treść obu decyzji, sąd za uzasadnione uznał wyeliminowanie ich z obrotu prawnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 68). Na kwotę kosztów postępowania złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego.