Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 38/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 a); art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 2; art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 133
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. P.-S. i W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. P.-S. i W. S. kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], wymierzającą [...], wspólnik w spółce cywilnej [...] wspólnik w spółce cywilnej [...], karę pieniężną w kwocie 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie [...] nr [...], poza kasynem gry.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu 3 października 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych w prowadzonym przez skarżących sklepie w miejscowości [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że w pomieszczeniu eksploatowany był automat do gier o nazwie [...] nr [...], oznaczony naklejką z danymi właściciela : [...] spółka z o.o. w [...].

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie wobec [...],[...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Na podstawie oględzin, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych eksperymentu w postaci gry kontrolnej i opinii biegłego sądowego W. K. ustalono, że gry urządzane na kontrolowanym urządzeniu miały charakter losowy i komercyjny. Rozpoczęcie gry było możliwe dopiero po zakredytowaniu kwotą pieniężną, a wynik gry nie zależał od zręczności grającego, lecz od przypadku. Powołano się również na umowę najmu z 11 kwietnia 2013 r. pomiędzy [...],[...] a [...] spółka z o.o., z której wynikał obowiązek zapłaty czynszu w kwocie 300 zł miesięcznie oraz obowiązek powiadomienia właściciela w przypadku włamania lub istotnego uszkodzenia urządzenia. Na tej podstawie organ uznał, że Strona postępowania urządzała gry na automacie udostępniając powierzchnię sklepu do jego wstawienia oraz zapewniając ciągłość gry poprzez udostępnienie do publicznego korzystania i podłączenie do sieci elektrycznej, czerpiąc ponadto zyski z wynajętej powierzchni. W toku postępowania przez organem pierwszej instancji, korzystając z prawa zaprezentowania własnego stanowiska, strona działając przez pełnomocnika wniosła o zawieszenie postępowania, zakwestionowała legalność eksperymentu oraz wskazała dodatkowo na techniczny charakter przepisów ustawy o grach hazardowych i brak ich notyfikacji. Organ odmówił zawieszenia postępowania.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że strona nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w formie kasyna gry i nie uzyskała potwierdzenia rejestracji automatu w Komputerowym Rejestrze Automatów do gier (KRAG). Powołał się na uprawnienie do autonomicznej oceny przesłanek wymierzenia kary pieniężnej w trybie art. 90 i 91 ustawy o grach hazardowych, w tym do samodzielnej oceny charakteru gier. W zakresie ustaleń faktycznych wskazał, że w sklepie [...],[...],[...] urządzano gry na automacie, co znajduje potwierdzenie w przeprowadzonym eksperymencie i opinii biegłego, natomiast strona nie dopełniła obowiązków wynikających z ustawy i urządzała gry na automatach poza kasynem gry. W oparciu o te ustalenia, organ odwoławczy przywołał przepis art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, z którego wynika, że warunkiem takiej działalności jest posiadanie koncesji na prowadzenie kasyna gry, zaś Spółka takiej koncesji nie posiadała, wobec czego występowała przesłanka z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych i Strona podlegała karze pieniężnej jako urządzający gry na automatach poza kasynem gry.

Dyrektor Izby Celnej uznał za niezasadne zarzuty podniesione w odwołaniu. Odnosząc się do kwestii braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych, powołał się na domniemanie konstytucyjności przepisów prawa krajowego, przywołując dodatkowo wyrok TK z 11 marca 2015 r. w sprawie P 4/14. Stwierdził nadto, że przepisów art. 2 ust. 3 i 5 ustawy o grach hazardowych nie można uznać za techniczne. Za nietrafny uznał też zarzut ich błędnej wykładni. Podniósł, że w polskim systemie prawnym najwyższym aktem normatywnym pozostaje Konstytucja, co wynika wprost z jej art. 8 ust. 1, a czego wyrazem jest kompetencja Trybunału Konstytucyjnego do oceny zgodności umów międzynarodowych z Konstytucją. Z kolei art. 91 ust. 3 Konstytucji przewiduje, że prawo stanowione przez organizację międzynarodową powstałą na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Polskę ma pierwszeństwo w "przypadku kolizji z ustawami", z czego wprost wynika wyższość hierarchiczna owego prawa wyłącznie nad ustawami, ale nie nad samą Konstytucją. Zasada prymatu prawa unijnego przed prawem wewnętrznym państw członkowskich ma zastosowanie w przypadku konfliktu między normą prawa krajowego, a przepisami unijnymi, określając pierwszeństwo w stosowaniu tych norm. Jednak nawet istnienie w prawie krajowym przepisu kolidującego z normą unijną nie powoduje automatycznie nieważności unormowania krajowego. Analiza treści art. 91 ust. 3 Konstytucji prowadzi do wniosku, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku niedochowania obowiązku notyfikacji projektu regulacji prawnej mającej charakter przepisu technicznego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 ustawy o grach hazardowych i art. 24 i 107 § 1 kodeksu karnego skarbowego, organ wskazał na bezzasadność argumentacji odwołania z uwagi na fakt, że osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające takiej osobowości, nie ponoszą odpowiedzialności karnej. Powołał się dodatkowo na wyrok TK w sprawie P 32/12.

Końcowo organ wskazał, że ustalenie faktu urządzania przez Spółkę gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych poza kasynem gry, skutkuje wymierzeniem kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust.2 pkt 2 tej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając jej :

1) naruszenia przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust 1 i 2 oraz art. 91 u.g.h. w związku z art. 14 u.g.h., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu kary pieniężnej mimo braku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych wymaganego przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE i w konsekwencji zastosowanie wobec Skarżącego sankcji za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy przepis sankcjonowany z art. 14 ust. 1 u.g.h., w świetle orzeczenia TS UE z dnia 19 lipca 2012 r., został uznany za przepis techniczny, bezskuteczny wobec braku notyfikacji i nie mogący stanowić podstawy wymierzania kar wobec jednostek w oparciu o przepis sankcjonujący tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

2) naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie przez organ w swoich ustaleniach istotnej okoliczności, tj. rozważenia uznania podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia za przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE i skutków płynących z takiego zakwalifikowania tych przepisów, przy uwzględnieniu sprzężenia normy sankcjonowanej wyrażonej w art. 14 u.g.h. oraz normy sankcjonującej wyrażonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości strony, tj. z naruszeniem art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej;

3) naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych, poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną do podmiotu, którego forma prawna wyklucza możliwość uzyskania zezwolenia na urządzania gier, a tym samym nie mogącego ponosić sankcji administracyjnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy;

4 ) naruszenie art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy;

5) naruszenie art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 ustawy o grach hazardowych, polegające na niepodjęciu wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji uznanie skarżących za podmiot urządzający gry hazardowe i naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego;

6) naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. .14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, poprzez bezpodstawne zakwalifikowanie czynności wykonywanych przez skarżących do pojęcia urządzania gier na automatach;

7) naruszenie art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, co zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s.;

4) naruszenie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 32 ust. 1 pkt. 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), poprzez oparcie ustaleń m.in. na protokole z eksperymentu, odtworzenia możliwości gry, pomimo braku dowodów na okoliczność zgodności tego eksperymentu z powołanym wyżej przepisem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja organu drugiej instancji utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie [...] nr [...], poza kasynem gry, skierowaną do podmiotu określonego jako [...], wspólnik w spółce cywilnej [...] wspólnik w spółce cywilnej [...].

Istota sporu sprowadza się zatem do oceny prawidłowości prowadzonego w tym przedmiocie postępowania i wydania decyzji w oparciu o przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 i 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 z późn. zm., dalej powoływanej jako "u.g.h."), które przewidują, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, wysokość kary pieniężnej wynosi 12.000 zł od każdego automatu, a kary wymierza się w drodze decyzji przy odpowiednim stosowaniu przepisów ustawy ordynacja podatkowa.

Zważywszy na obowiązek sądu administracyjnego badania legalności rozstrzygnięcia w granicach sprawy administracyjnej, z urzędu należało bowiem dostrzec, iż w decyzji organów obu instancji za stronę postępowania przyjęto podmiot określany jako [...] , wspólnik w spółce cywilnej [...] wspólnik w spółce cywilnej [...] i do tego podmiotu kierowały swoje wszystkie działania, w tym także wydane rozstrzygnięcia. Również w uzasadnieniu obu decyzji, skarżący są traktowani jako jedna strona postępowania, przy użyciu zamiennie określeń: "strona", a nawet "spółka". W sprawie nie budzi wątpliwości, że organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry bez stosownego zezwolenia – wobec spółki cywilnej. Postanowienie z [...] kwietnia 2015 r. o wszczęciu postępowania skierowane zostało bowiem do [...],[...], na adres prowadzonej działalności, tj. [...] (strona [...] akt adm.). Również kolejne czynności organu pierwszej instancji wskazują na uznanie spółki cywilnej za stronę postępowania, a mianowicie: postanowienia z [...] maja 2015 r. o włączeniu dokumentów do akt postępowania (strona [...] akt adm.) i o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału (strona [...] akt adm.). Zatem niezależnie od charakteru i zakresu zarzutów skargi, zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu.

W toku postępowania, [...] i [...] prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej [...] s.c. ustanowili pełnomocnika, który w ich imieniu złożył wniosek z 27 maja 2015 r. o zawieszenie postępowania, prezentując jednocześnie swoje stanowisko w sprawie. W następstwie tego faktu wezwanie do dołączenia pełnomocnictwa a następnie wydana przez organ pierwszej instancji decyzja wymierzająca karę pieniężną, w oznaczeniu strony zawierała wskazanie [...] S.C. oraz imiona i nazwiska skarżących z dopiskiem "wspólnik w spółce cywilnej" oraz adres prowadzenia działalności. Mimo, że zostały one skierowane na ręce ustanowionego przez nich pełnomocnika (podobnie jak decyzja organu drugiej instancji), to działania takie należy uznać za naruszające przepisy prawa, z uwagi na wszczęcie i prowadzenie postępowania wobec podmiotu nie posiadającego przymiotu strony w postępowaniu o wymierzenie kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych.

Stosownie do art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn., dalej powoływana jako "o.p."), chyba że ustawa stanowi inaczej. Definicja strony postępowania podatkowego zawarta jest w art. 133 o.p. Zgodnie z tą definicją status strony mają podmioty, którym przysługuje miano podatnika, płatnika lub inkasenta oraz wykazując się swoim interesem prawnym żądają czynności organu podatkowego, lub których interesu prawnego dotyczy działanie tego organu (§ 1). Stosownie zaś do przepis art. 133 § 2 o.p., stroną w postępowaniu podatkowym może być także osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, niebędąca podatnikiem, płatnikiem, inkasentem, ich następcą prawnym lub osobą trzecią, o której mowa w art. 110-117a, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa. Ponieważ ustawa o grach hazardowych nie należy do systemu prawa podatkowego, gdyż nie nakłada obowiązków podatkowych, z zakresu pojęcia strony w niniejszej sprawie należy wyeliminować "jednostkę organizacyjną mniemającą osobowości prawnej (...)", do której to kategorii niewątpliwie zalicza się spółka cywilna. Jakkolwiek w pewnych przypadkach, na przykład na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, spółce cywilnej przysługuje status podatnika, to w ustawie o grach hazardowych brak unormowań, w oparciu o które spółce cywilnej można byłoby przypisać odpowiedzialność za delikt określony w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Rozważając status spółki cywilnej należy w pierwszej kolejności wskazać, że na gruncie prawa cywilnego spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników lecz wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. W literaturze i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, ani zdolności prawnej w zakresie nabywania praw, czy zaciągania zobowiązań, w tym również w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (por. uchwała 7 sędziów SN z dnia 31 marca 1993 r. III CZP 176/92, wyrok SN z 28 października 2003 r. I CK 201/02; powołane wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc zatem w ramach wykładni systemowej na grunt ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U z 2015 r., poz. 584), należy wskazać, że stosownie do art. 4 ust. 2 tej ustawy, za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Z przytoczonych regulacji wynika zatem, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie jest spółka cywilna, lecz poszczególni jej wspólnicy. W tym stanie rzeczy, spółki cywilne nie mają zdolności bycia stroną postępowania administracyjnego, ani zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadmnistracyjnym. Ponieważ przedsiębiorcami, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej są wspólnicy spółki cywilnej, to każdy z nich jako przedsiębiorca, związany umową spółki cywilnej, może występować jako strona postępowania administracyjnego, a następnie jako strona postępowania sądowego. Pogląd powyższy utrwalony jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2005 r., I OSK 106/06; wyrok NSA z dnia 28 marca 2008 r., II GSK 5/08; wyrok NSA z dnia 15 maja 2008 r., II GSK 115/08, wyrok NSA z dnia 12 marca 2014 r., II GSK 2024/12).

W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że wspólnicy spółki cywilnej działającej pod firmą [...],[...], tj. osoby fizyczne – [...] i [...], występują w obrocie prawnym jako odrębni przedsiębiorcy, którzy prowadzą wspólne przedsięwzięcie w formie spółki cywilnej, ale w postępowaniu administracyjnym zdolność prawną ma wyłącznie każdy z nich oddzielnie – jako osoba fizyczna. To, że w nazwie spółki figurują nazwiska wspólników nie jest wystarczające dla przyjęcia, iż postępowanie administracyjne prowadzone było z udziałem każdego z nich. Decyzje skierowane zostały bowiem do odrębnego od nich podmiotu tj. spółki cywilnej na adres prowadzonej przez nią działalności, a z ich uzasadnienia wynika bez wątpliwości, że organy administracji, jako stronę postępowania, traktowały spółkę cywilną, tj. podmiot nie mający zdolności prawnej i sądowej. Oceny tej nie zmienia fakt, że na etapie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji, oznaczenie strony zostało zmodyfikowane. Modyfikacja oznaczenia strony postępowania, w tym przypadku poprzez uzupełnienie w nagłówkowej części decyzji oznaczenia spółki cywilnej imionami i nazwiskami wspólników z dopiskiem "wspólnik spółki cywilnej [...]", nie może być postrzegana jako konwalidacja nieprawidłowo wszczętego postępowania administracyjnego (tudzież podatkowego), tym bardziej w sytuacji, gdy w uzasadnieniu dalej organ posługuje się określeniem "spółka" (s. [...] decyzji I instancji). Niezależnie od tej oceny, należy wskazać, że również w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji przewija się określenie "strona postępowania" (s. [...],[...],[...],[...],[...] decyzji) użyte w liczbie pojedynczej, zamiennie z "[...] S.C." (str. [...]) wskazujące, że organ kieruje decyzję do spółki cywilnej jako strony postępowania. Tymczasem, jak zostało powiedziane wyżej, podmiotami i stronami postępowania mogli być w tej sprawie wyłącznie poszczególni wspólnicy tej spółki. Konsekwencją zaś wielopodmiotowości strony postępowania jest między innymi obowiązek skierowania działań organu – imiennie do danej osoby będącej stroną, na jej adres. Jak wynika natomiast z akt postępowania administracyjnego, do czasu ustanowienia pełnomocnika, postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] kierowane były na adres prowadzonej przez spółkę cywilną działalności i odbierane nie przez któregokolwiek ze wspólników, lecz przez zatrudnionego tam przez pracownika, który niewątpliwie stroną postępowania nie był. Wadliwości działań organów nie sanuje również późniejszy fakt doręczenia decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.

Stosownie do przepisu art. 210 § 1 pkt 3 o.p., elementem decyzji podatkowej jest oznaczenie strony postępowania. Jest to bardzo ważny składnik decyzji gdyż pozwala na ustalenie podmiotu, który jest adresatem decyzji. Błędne oznaczenie strony postępowania, w zależności od rodzaju błędu, pociąga jednak za sobą różne skutki. Błąd polegający np. na omyłce w imieniu lub nazwisku podlega sprostowaniu w trybie art. 215 § 1 o.p. Natomiast błąd polegający na potraktowaniu jako adresata decyzji podmiotu, który nie jest stroną postępowania, w rozumieniu art. 133 o.p., stanowi jej istotną wadę, prowadzącą w skutkach nawet do stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 o.p., czego nie dostrzegł organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, podmiot urządzający gry na automatach został określony nieprawidłowo. Spółce cywilnej co do zasady nie można przypisać odpowiedzialności za omawiany delikt administracyjny, wobec czego skierowanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej do spółki cywilnej, nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 133 o.p.

Przechodząc do następnego powodu uchylenia decyzji należy odwołać się do przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wskazując, że podstawę wydania przez organ celny decyzji w oparciu o wskazany przepis, winno stanowić nie tylko prawidłowe określenie podmiotu urządzającego gry na automatach, ale także ustalenie faktu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w rozumieniu powyższego przepisu.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 8 u.g.h., do postępowań w sprawach określonych w ustawie o grach hazardowych stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej. Natomiast w myśl art. 122 tej ustawy, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, której realizacji służą przepisy o postępowaniu dowodowym. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz na podstawie całego zebranego materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Stosownie więc do obowiązującej w kontrolowanym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej, podstawowym obowiązkiem organu było zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie. Dopiero szczegółowe i wyczerpujące ustalenie okoliczności stanu faktycznego sprawy, w oparciu o ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego przez organ, pozwalało na dokonanie kwalifikacji ustalonego stanu faktycznego, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym.

W świetle uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie można uznać, aby organy celne w niniejszej sprawie sprostały temu obowiązkowi w odniesieniu do podmiotowej przesłanki wymierzenia kary w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawę ustalenia, iż skarżący urządzali gry, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., stanowił w istocie jedynie fakt umiejscowienia automatu do gier w prowadzonym przez nich sklepie, który nie był kasynem gry, a skarżący nie posiadali zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, ani też nie zgłosili automatu do systemu KRAG. Motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego ograniczają się do lakonicznego stwierdzenia, że okoliczność urządzania gier na automatach poza kasynem gry została udowodniona wobec faktu wydzierżawienia powierzchni na podstawie umowy najmu z 11 kwietnia 2013 r. i zapewnienia przez to ciągłości gry, poprzez udostępnienie automatu do publicznego korzystania. Organ uznał zebrany materiał dowodowy za obszerny i wyczerpujący oraz wystarczający do oceny, że "Strona" urządzała gry na automacie. Organ nie wyjaśnił jednak, z jakich konkretnych okoliczności faktycznych wyprowadził ustalenie przyjęte za podstawę orzekania. Mimo ustalenia w toku postępowania, że właścicielem tych urządzeń jest inny podmiot – spółka [...] sp. z o.o., w rozważaniach organów obu instancji zabrakło oceny tej okoliczności. W świetle ustalonego faktu istnienia umowy łączącej skarżących i właściciela automatu, organ nie wyjaśnił, czy w przedmiotowej sprawie zachodził element sprawowania przez nich jakiegokolwiek faktycznego władztwa nad urządzeniem bądź wykonywania czynności związanych z jego obsługą, np. objaśnianiem zasad gier i wypłacaniem wygranych lub też wykonywaniem jakichkolwiek innych czynności związanych z funkcjonowaniem automatów i korzystaniem z nich przez graczy, co świadczyłoby o aktywności skarżącego w zakresie urządzania gier na tym automacie. Przywołane w decyzji postanowienie z umowy najmu, iż w przypadku włamania lub istotnego uszkodzenia urządzenia, na wydzierżawiającym spoczywa obowiązek powiadomienia dzierżawcy, tego rodzaju aktywności jeszcze nie dowodzi, podobnie jak uzyskiwanie cyklicznego przychodu z tytuły zawartej umowy najmu, która ex defninitione jest zobowiązaniem odpłatnym.

Trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji urządzającego gry, dlatego ocena, czy dany podmiot winien być adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. leży w kompetencjach organu celnego. W ocenie Sądu nie zwalnia to jednak organu prowadzącego postępowanie z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności danej sprawy, które dopiero pozwoliłyby na ocenę, czy określonemu podmiotowi można przypisać cechę urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. W rozpoznawanej sprawie obowiązek ten nie został przez organ wypełniony, co skutkuje naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 122 § 1, art.187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji również nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Bez przeprowadzenia koniecznego postępowania wyjaśniającego w omówionym zakresie, jak też bez wnikliwej i wszechstronnej oceny jego wyników, za przedwczesne uznać należy przypisanie skarżącym przymiotu "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Jak podniesiono wyżej, organ prowadzący postępowanie obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą wydania decyzji w oparciu o przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Wobec braku poczynienia przez organy celne ustaleń w zakresie niezbędnym do wydania decyzji, należało uchylić obydwie zaskarżone decyzje.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów należy wskazać, że ustawa o grach hazardowych określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach (art. 1). Stosownie do art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.). W świetle przepisów powołanej ustawy zasadą jest prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach na podstawie koncesji i wyłącznie w kasynach gry (art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h.). Pobocznie należy tylko zauważyć, że działalność ta może być kontynuowana na podstawie zezwoleń uzyskanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych – Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.), aż do czasu ich wygaśnięcia, stosownie do uregulowania z art. 129 ust. 1 u.g.h. Z uwagi jednak na bezprzedmiotowość tego aspektu w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, zagadnienie to nie wymaga omówienia.

W przypadku naruszenia powyższych zasad, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przewiduje sankcję w postaci nałożenia kary pieniężnej na urządzającego gry na automatach poza kasynem gry. Sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. dotyczy zaś zakazu określonego w art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Zarzuty skargi koncentrują się na kwestii dopuszczalności zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych (m.in. jej art. 14 ust. 1 u.g.h.) w kontekście problemu notyfikacji projektu tej ustawy zgodnie z wymogami wspomnianej wyżej dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.), poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na nienotyfikowanych przepisach ustawy o grach hazardowych.

Skarżący argumentują, że skoro przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 3 września 2015 r. stanowił, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry, a nie został notyfikowany w trybie dyrektywy, nie może być stosowany, a w konsekwencji nie może być stosowany również przepis sankcjonujący jego naruszenie, a więc art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W konsekwencji, przepis ten nie mógł stanowić podstawy do nałożenia na skarżących kary pieniężnej.

Sąd uznaje za chybione zarzuty skargi dotyczące skutków zaniechania obowiązku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Odnosząc się do nich, należy w pierwszej kolejności wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. w sprawie II GPS 1/16 omawiającą problem wpływu dyrektywy nr 98/34/WE na możliwość stosowania przepisów sankcjonujących zawartych w ustawie o grach hazardowych (art. 89), który stał się źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również na forum Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozbieżności te stały się z kolei podstawą skierowania przez Prezesa NSA wniosku o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, które spowodowały owe rozbieżności. Udzielając odpowiedzi na ten wniosek Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 16 maja 2016 r. uchwałę (sygn. akt II GPS 1/16) o następującej treści: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych [...] nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego ([...]), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ([...])".

Przytaczanie w tym miejscu szerszych fragmentów bardzo obszernego uzasadnienia uchwały jest oczywiście zbędne, celowe jest natomiast zwrócenie uwagi na podstawowe argumenty Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Oceniając art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w kontekście pojęcia przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE, NSA zauważył m.in., że przepis ten, "zważywszy na treść zawartej w nim regulacji, nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy" (punkt 4.3 uzasadnienia uchwały). W efekcie Sąd stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. "nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej stosownie do art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych" (punkt 4.7 uzasadnienia). Odnosząc się do, podnoszonej również w badanej sprawie przez skarżącą Spółkę, relacji między art. 89 ust. 1 pkt 2 jako normą sankcjonującą a art. 14 ust. 1 u.g.h., jako normą sankcjonowaną, dopuszczającą prowadzenie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry, Sąd wskazał, że istotne dla możliwości zastosowania normy sankcjonującej w kontekście wymogu notyfikacji jest zbadanie w warunkach konkretnej sprawy, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą – w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1, czy też przeciwnie – zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie (punkt 5.3 uzasadnienia). Sąd wskazał, że zarówno prawo unijne, jak i prawo krajowe sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań, czy też wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia, w sytuacji gdy, polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. Znajduje to swoje potwierdzenie w tym stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. np. wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C-164/13).

W efekcie z wywodów NSA wynika, że podmiot, który świadomie urządza gry na automatach bez uczynienia zadość jakimkolwiek warunkom określonym w ustawie o grach hazardowych (posiadanie koncesji, zezwolenia wydanego na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej, rejestracji automatu) nie może powoływać się skutecznie na argument o technicznym charakterze art. 14 ust. 1 u.g.h. i braku skuteczności tego przepisu, a w konsekwencji na argument braku podstaw do zastosowania w tego rodzaju okolicznościach sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (por. pkt 5.5 uzasadnienia).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po pierwsze, z uwagi na pośrednio wiążący charakter przytaczanej uchwały. Uchwała ma charakter abstrakcyjny, nie została wydana w konkretnej sprawie, należy jednak przypomnieć, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi (art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Skład orzekający w badanej sprawie absolutnie nie widzi podstaw do tego, aby w powyższym trybie przedstawiać nowe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia przez NSA.

Drugim argumentem, który przemawia za pełnym przyjęciem poglądów NSA wyrażonych w przytoczonej uchwale jest fakt, że odpowiadają one w pełni linii orzeczniczej, jaką tutejszy Sąd prezentuje konsekwentnie od dłuższego czasu w analogicznych sprawach (por. tylko przykładowo: wyroki WSA w Lublinie z 23 lutego 2016 r., III SA/Lu 850/15; z 3 marca 2016 r., III SA/Lu 1177/15, III SA/Lu 972/15; z 8 marca 2016 r., III SA/Lu 1553/15, III SA/Lu 1571/15; z 15 marca 2016 r., III SA/Lu 1202/15, III SA/Lu 1333/15; z 22 marca 2016 r., III SA/Lu 1134/15, III SA/Lu 1577/15; z 12 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 638/15, III SA/Lu 1328/15; z 19 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 245/16; z 21 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 1165/15, III SA/Lu 1608/15; z 5 maja 2016 r., III SA/Lu 1601/15, III SA/Lu 32/16; z 12 maja 2016 r., III SA/Lu 1661/15, III SA/Lu 1733/15). Z powyższych względów skład orzekający w badanej sprawie uznaje argumenty skarżących w tym zakresie za całkowicie chybione. Wobec takiej oceny charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych należy wyrazić ocenę o braku podstawy do odmowy zastosowania w sprawie art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h., z powodu nienotyfikowania projektu ustawy o grach hazardowych.

W ocenie Sądu chybione są również podnoszone przez skarżących zarzuty naruszenia przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, co zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (...) w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2013 r. poz. 186, ze zm.), są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W kontekście przywołanego wyroku, bez znaczenia pozostaje również podniesiony w skardze argument, że odpowiedzialność karnoskarbowa osób fizycznych przewidziana w art. 107 § 1 kodeksu karnego skarbowego, wyłącza możliwość odpowiedzialności za delikt administracyjny na podstawie art. 89 u.g.h.

Nieuzasadnione jest także wyrażone w skardze stanowisko, że stroną postępowania i adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie może być co do zasady podmiot niewymieniony w art. 6 ust. 4 u.g.h. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, działalność w zakresie, między innymi, gier na automatach, może być prowadzona wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie wyklucza to jednak możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., wobec podmiotów spoza kręgu wymienionych w art. 6 ust. 4 u.g.h., czyli nie będących spółkami akcyjnymi czy spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością. Przyjęcie poglądu przeciwnego prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego uprzywilejowania podmiotu, który w świetle przepisów ustawy o grach hazardowych nie ma zdolności koncesyjnej, a mimo to podejmuje tego rodzaju działalność. W świetle art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., urządzającym gry na automatach poza kasynem gry jest ten, kto dokonał opisanego naruszenia.

W kontekście podniesionych w skardze argumentów, Sąd nie znalazł też podstaw do zakwestionowania legalności eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy urzędu celnego. Zgodnie z zasadą otwartego katalogu środków dowodowych, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie ma więc przeszkód do korzystania w tym postępowaniu również z dowodu w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Przepis art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 20 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) wyraźnie dopuszcza możliwość "przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu". Wartości dowodowej przeprowadzonego eksperymentu nie sposób co do zasady podważyć, choć tak jak wszystkie inne dowody, podlega on swobodnej ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 Ordynacji podatkowej) oraz zgodnie z zasadą zebrania pełnego materiału dowodowego i poddania go wszechstronnej ocenie (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej).

Nie ma też podstaw do kwestionowania w rozpoznawanej sprawie legalności przeprowadzonego dowodu z uwagi na brak wystąpienia "uzasadnionego przypadku". Przepis art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej umożliwia funkcjonariuszom celnym przeprowadzenie eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia gry na automacie. Przy czym samo stwierdzenie przez funkcjonariuszy celnych organizowania gier na automacie znajdującym się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, w sytuacji gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosownym zezwoleniem, daje wystarczającą podstawę do przeprowadzenia eksperymentu, czyli do zbadania rodzaju urządzenia, jego funkcjonowania, a także ewentualnego wykorzystania do organizowania gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r. III SA/Wr 545/13).

Mimo niezasadności omówionych wyżej zarzutów skargi, o uchyleniu decyzji organów obu instancji zadecydowały dostrzeżone przez Sąd i omówione wyżej naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo, mając na względzie obowiązek dokonania pełnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, Sąd dostrzega wadliwą metodykę sporządzania uzasadnienia przez organ. Uzasadnienie jest bardzo obszerne, co oczywiście samo w sobie nie jest błędem, jednakże w badanej sprawie obszerność ta wynika z wielokrotnego przytaczania w różnych miejscach tego samego wywodu odnośnie technicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych i braku ich notyfikacji. Pisemne motywy rozstrzygnięcia są mocno niespójne, brakuje w niej systematyczności i wyraźnej myśli przewodniej. Sąd zwrócił uwagę na to, że w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji uznał, że kontrolowany automat jest urządzeniem wyczerpującym definicje gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Organ drugiej instancji natomiast wskazuje rozbieżnie: na stronie [...] decyzji, że "Spółka urządzała gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h, a w końcowej jej części (s. 31), że "Strona urządzała gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy". Nie wywiera to istotnego wypływu na ustalenia odnośnie charakteru gier zainstalowanych na kontrolowanym automacie, nie mniej fakt, że badana sprawa należy do całej serii spraw o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, nie zwalnia organu z obowiązku dochowania należytej staranności przy przygotowaniu uzasadnienia decyzji,

Wobec opisanych wyżej stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w punkcie I wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 202 § 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 roku poz. 490 ze zm.).