Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 99/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 147 § 1, art. 200, 205 § 1 i art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. a zart. 11 § 1 pkt 5 i art. 10 § 1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 754
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A.W. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 31 stycznia 2019 r., nr V/40/19 w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II. zasądza od Miasta na rzecz skarżącego A.W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Rada Miejska, działając na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 11 § 1 pkt 5 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 754, dalej kodeks wyborczy) podjęła w dniu 31 stycznia 2019 r. uchwałę Nr V/40/19 w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego Rady Miejskiej A. W. z powodu utraty prawa wybieralności.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że A.W. w dniu [...] stycznia 2019 r. na swój wniosek wpisany został do rejestru wyborców Gminy [...], co skutkowało wygaśnięciem mandatu radnego. W myśl bowiem art. 11 § 1 pkt 5 kodeksu wyborczego prawo wybieralności do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (bierne prawo wyborcze) przysługuje osobie mającej prawo wybierania do tego organu. Prawo wybierania do danej rady ma każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze działania tej rady (art. 10 § 1 pkt 3 kodeksu wyborczego). Zmiana miejsca zamieszkania na miejscowość położoną poza obszarem Gminy [...]. Miasto powoduje utratę prawa wybieralności do Rady Miejskiej, co skutkuje wygaśnięciem mandatu.

2. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą uchwałę wniósł A.W., zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 §1 pkt 5 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 18 § 5 kodeksu wyborczego przez ich błędną wykładnię, która doprowadziła do uznania, że wpisanie skarżącego do rejestru wyborców Gminy [...] skutkuje wygaśnięciem mandatu radnego, podczas gdy prawidłowa interpretacja wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, iż wpis do rejestru wyborców danej gminy nie kreuje prawa wybieralności, zaś samo to prawo uzależnione jest od czynnika stałego zamieszkania na terenie danej gminy (cenzus domicylu).

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

a) art. 383 § 1 pkt 2 kodeksu wyborczego przez:

- podjęcie zaskarżonej uchwały pomimo iż skarżący nie utracił prawa wybieralności w Gminie [...], a co za tym idzie nie było przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Rady Miejskiej brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie zaistnienia przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Zdaniem skarżącego organ stwierdzając wygaśnięcie mandatu poprzestał jedynie na informacji, że skarżący został wpisany do rejestru wyborców Gminy [...], co nie ma znaczenia rozstrzygającego w kontekście oceny posiadania prawa wyborczego. Organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w przedmiocie zaistnienia przesłanek utraty prawa wybieralności - tj. w zakresie ewentualnej zmiany stałego miejsca zamieszkania;

b) art. 383 § 3 kodeksu wyborczego przez podjęcie zaskarżonej uchwały, pomimo złożenia przeze skarżącego stosownych wyjaśnień wskazujących na faktyczne stałe zamieszkiwanie na terenie Gminy [...] oraz "fikcyjność" zastosowania wskazanej instytucji przez organ;

c) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 383 kodeksu wyborczego z uwagi na brak właściwego uzasadnienia;

d) art. 383 § 2 kodeksu wyborczego przez brak zachowania terminu do podjęcia zaskarżonej uchwały. Zdaniem skarżącego, nawet przy przyjęciu przez organ, że doszło do utraty prawa wybieralności (z czym się skarżący stanowczo nie zgadza i co nie miało miejsca), to ewentualna utrata nastąpiłaby z momentem zmiany jego miejsca stałego zamieszkania, a nie z datą wpisania mnie do stałego rejestru wyborców innej gminy.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości lub stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi wskazując, że skarżący nie tylko wpisał się do rejestru wyborców Gminy [...], ale dokonał tego celem wykonania praw wyborczych w Gminie [...] – wybory do Rady Sołeckiej Sołectwa.

4. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2019 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania sądowego oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w pkt 1-13 pisma.

Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. Sąd postanowił o oddaleniu tych wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

6. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Wprowadzając w art. 147 § 1 p.p.s.a. sankcję nieważności zaskarżonego aktu jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił precyzyjnie rodzaju tego naruszenia. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią tylko takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii naruszeń "istotnych" w szczególności polegające na podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, tudzież naruszeniu procedury jej uchwalania. Przy tym decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie jej podjęcia.

7. Podstawą prawną zaskarżonej uchwały są przepisy art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 11 § 1 pkt 5 i art. 10 § 1 pkt 3 lit. a Kodeksu wyborczego. Kodeks ten w art. 10 § 1 pkt 3 lit. a i b i art. 11 § 1 pkt 5 stanowi, że prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) oraz prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma w wyborach do rady gminy - obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy. W wyborach do organu stanowiącego obowiązuje wymóg stałego zamieszkania na obszarze jednostki samorządu terytorialnego, w której dana osoba kandyduje, a następnie – w przypadku nabycia i objęcia mandatu – sprawuje mandat (cenzus domicylu). Posługiwanie się cenzusem domicylu w wyborach samorządowych, w kontekście posiadania czynnego i biernego prawa wyborczego do organów stanowiących samorządu terytorialnego, w pełni oddaje charakter tych wyborów, w których mieszkańcy danego terytorium wybierają swoje organy.

8. Przynależność do wspólnoty samorządowej powstaje ex lege z chwilą zamieszkania na terenie określonej jednostki samorządu terytorialnego, bez względu na dopełnienie obowiązku meldunkowego. Definicję pojęcia "stałego zamieszkiwania" wprowadza przepis definicyjny art. 5 pkt 9 kodeksu wyborczego, który rozumie przez to pojęcie zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Definicja ta nie różni się znacznie od pojęcia miejsca zamieszkania osoby fizycznej występującego w art. 25 kodeksu cywilnego - jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Czynnikiem wyróżniającym, wynikającym z art. 5 pkt 9 kodeksu wyborczego, jest konieczność wskazania adresu.

O miejscu zamieszkania zasadniczo decydują dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości pod wskazanym adresem (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. O zamieszkaniu pod wskazanym adresem można mówić, gdy okoliczności sprawy pozwolą przeciętnemu obserwatorowi na sformułowanie wniosku, że w tym miejscu skupia się działalność osoby fizycznej oraz znajduje się jej centrum życiowe. Istotną rolę przy ustalaniu corpus odgrywa życie rodzinne. Faktyczne przebywanie w danym miejscu nie może być rozumiane jedynie, jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swych obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć ono jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyroki NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r., II OSK 479/13 i 11 października 2017 r., II OSK 2082/17, podobnie jak dalej powoływane wyroki dostępny w CBOSA).

Z kolei animus ma charakter subiektywny i jest zależy od zamiaru stałego przebywania w danym miejscu. Animus musi być dostatecznie uzewnętrzniony w postaci określonych zachowań w szczególności czynności prawnych, pracowniczych, czy rodzinnych. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi zatem nie tylko o związki natury ekonomicznej, ale też emocjonalnej, czy rodzinnej (zob. szerzej M. Rulka, Brak stałego zamieszkania w dniu wyborów lub jego utrata w trakcie kadencji jako przesłanka stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, ZNSA 4/2017 r., s. 53 i n.).

9. Kodeks wyborczy dla potrzeb określenia praw wyborczych nie wiąże stałego zamieszkiwania z zameldowaniem. Instytucja zameldowania ma bowiem charakter wyłącznie ewidencyjno-porządkowy. Nie można bowiem utożsamiać miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania na pobyt stały, gdyż z czynnością zameldowania nie wiąże się nabycie jakichkolwiek praw bądź obowiązków (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2017 r., II OPS 2/17, wyrok NSA z 19 maja 2016 r., II OSK 689/16, por. również oraz K. Skotnicki, Zasada powszechności w prawie wyborczym. Zagadnienia teorii i praktyki, Łódź 2000, s. 22 i n.).

Kodeks nie wiąże również tej przesłanki z rejestrem wyborców. Zgodnie z art. 18 § 1 kodeksu wyborczego stały rejestr wyborców obejmuje osoby stale zamieszkałe na obszarze gminy, którym przysługuje prawo wybierania. Zgodnie zaś z art. 18 § 5 kodeksu wyborczego rejestr wyborców potwierdza prawo wybierania oraz prawo wybieralności. Do rejestru wyborców wpisuje się z urzędu osoby będące obywatelami polskimi stale zamieszkałe na obszarze gminy i zameldowane na pobyt stały w tej gminie (art. 18 § 8).

Sformułowana w art. 18 § 3 kodeksu wyborczego zasada, że można być ujętym tylko w jednym rejestrze wyborców, jest potwierdzeniem i zarazem gwarancją realizacji zasady równych praw wyborczych, wynikającej z konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, powtórzonej w Kodeksie wyborczym w przepisie art. 3, stanowiącym, że w tych samych wyborach można głosować tylko jeden raz.

10. Przyjmuje się zatem, że o prawie wybieralności nie decyduje wpis od rejestru wyborców Rejestr wyborców potwierdza prawo wybieralności ale nie ma rozstrzygającego znaczenia dla oceny posiadania prawa wyborczego. Wpis do stałego rejestru wyborców nie kreuje bowiem podmiotowego prawa wyborczego. Okoliczność wpisania do rejestru wyborców w gminie stanowi czynność formalną, nie jest natomiast warunkiem przynależności do wspólnoty samorządowej, a tym samym nie powinna być uważana za przesłankę związanych z tą przynależnością praw wyborczych. Decyzja o wpisie do rejestru wyborców nie ma znaczenia rozstrzygającego w przedmiocie oceny posiadania biernego prawa wyborczego. Na użytek postępowania w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego należy, więc wykazać za pomocą innych środków dowodowych, że radny nie posiadał biernego prawa wyborczego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 2006 r., K 9/05 , OTK ZU 2006, nr 2, poz. 17 oraz wyroki NSA z 9 kwietnia 2013 r., II OSK 479/13; 26 lutego 2015 r., II OSK 3229/14 oraz 4 lipca 2017 r., II OSK 862/17).

Do wygaszenia mandatu radnego z powodu zmiany stałego miejsca zamieszkania jest uprawniony organ stanowiący danej jednostki samorządu terytorialnego. Organ stanowiący może podjąć uchwałę o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, w przypadku gdy występuje tylko jedna z przesłanek polegająca bądź na samym zamieszkiwaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, bądź na samym zamiarze przebywania bez faktycznego zamieszkiwania. Postępowanie wyjaśniające powinno być dogłębne. Do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu konieczna jest bowiem pewność, że radny utracił prawo wybieralności z powodu zmiany stałego miejsca zamieszkania. Uchwała w sprawie wygaszenia mandatu radnego powinna wskazywać okoliczności, które rada uznała za udowodnione oraz dowody, na których się oparła i przyczyny odmowy przypisania mocy dowodowej oświadczeniom czy dokumentom, które zostały pominięte przy dokonywaniu ustaleń. Uzasadnienie uchwały powinno być na tyle szczegółowe i przekonujące, aby możliwa była ocena motywacji towarzyszącej radzie przy podejmowaniu uchwały.

Tak daleko idąca ochrona wynika z tej racji, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego wkroczeniem w materię chronioną konstytucyjnie, jaką jest czynne i bierne prawo wyborcze. Zasadą jest, że im bardziej drastyczne jest wkroczenie władzy w materię konstytucyjnie chronionych praw podstawowych, tym bardziej rygorystycznym i przejrzystym przesłankom powinna podlegać procedura tej ingerencji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2007 r., K 8/07, OTK ZU 2007, nr 3A, poz. 26). Sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyboru powszechnego, ingerująca w wolę powszechną, może być zatem stosowana w sytuacji zaistnienia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesłanek wynikających z normy prawa materialnego, nakazujących wygaszenie takiego mandatu (por. wyroki NSA z 19 września 2016 r., II OSK 1820/16, 6 września 2016 r., II OSK 1269/16 i 29 sierpnia 2018 r., II OSK 1412/18; por. również M. Rulka, Brak stałego zamieszkania...., op. cit., s. 58-59).

11. Z treści uchwały, jej uzasadnienia oraz dołączonych do niej dokumentów wynika, że organ nie poczynił ustaleń dotyczących miejsca zamieszkania skarżącego, w szczególności nie odniósł się do jego twierdzeń oraz przedstawionych dowodów. Takie postępowanie wynikało z przyjętego w zaskarżonej uchwale poglądu prawnego sprowadzającego się przypisania rejestrowi wyborców skutku w postaci wiążącego prawnie określenia miejsca zamieszkania osoby znajdującej się w tym rejestrze. Z treści uchwały wynika bowiem, że wpis danych w rejestrze wyborców organ uznaje za wiążący dla określenia cenzusu domicylu czyli wymogu stałego zamieszkania na obszarze jednostki samorządu terytorialnego, w której dana osoba kandyduje, a następnie – w przypadku nabycia i objęcia mandatu – sprawowania na tym obszarze mandatu.

Pogląd ten jest błędny. Jak wskazano wyżej uznaje się jednolicie w judykaturze i doktrynie, że cenzus domicylu jest ustalany na podstawie elementów faktycznych i wolitywnych, które wspólnie determinują miejsca zamieszkania danej osoby fizycznej. W przypadku sporności lub niejednoznaczności stanu faktycznego, tak jak w niniejszej sprawie, oznaczało to konieczność przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, poczynienia jednoznacznych ustaleń i dokonania wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów i odzwierciedlenia tych operacji w uzasadnieniu uchwały.

W świetle wyżej przytoczonych poglądów organ miał więc obowiązek przeprowadzić z urzędu dokładną i pełną analizę całokształtu okoliczności mających na celu ustalenie, czy rzeczywiście doszło do zmiany przez skarżącego stałego miejsca zamieszkania, a zatem ewentualnej utraty przez radnego prawa wybieralności, w tym w szczególności rozważyć i ocenić dowody przedstawione przez skarżącego oraz okoliczności, na podstawie których doszło umieszczenia skarżącego w rejestrze wyborców gminy [...]. Nie jest bowiem jasne czy rzeczywiście doszło do zmiany miejsca zamieszkania czy też zmiana ta była "pozorowana" przez skarżącego dla potrzeb udziału w wyborach na terenie gminy [...]. Nawet jeśli wpis do rejestru wyborców gminy [...] został dokonany na skutek oświadczenia skarżącego A.W., to w dacie podejmowania kontrolowanej w niniejszym postępowaniu uchwały nie zostało wyjaśnione czy skarżący rzeczywiście zmienił miejsce zamieszkania, czy też złożył nieprawdziwe oświadczenie nadal zamieszkując na terenie gminy [...].

12. Kwestia ewentualnej odpowiedzialności prawnej skarżącego lub skutków prawnych dla jego prawa wyborczego w tym drugim przypadku leży poza zakresem niniejszego postępowania. Zakresem tym objęta jest tylko przedmiotowa uchwała w odniesieniu do stwierdzonej w niej przesłanki utraty prawa wybieralności z powodu zmiany miejsca zamieszkania. Jak wyżej wskazano wpis do rejestru wyborców nie ma charakteru prawo i fakto - twórczego w tej kwestii. Bez jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego wydanie uchwały było zatem przedwczesne wobec nieustalenia przez organ konstytutywnej okoliczności decydującej o posiadaniu czynnego i biernego prawa wyborczego przez skarżącego czyli jego konkretnego miejsca zamieszkania w danym okresie.

Dodać należy, że przepis art. 383 § 3 kodeksu wyborczego ma charakter gwarancyjny i proceduralny. Jego treścią jest zatem nie tylko formalny obowiązek wysłuchania radnego, ale również konieczność merytorycznego ustosunkowania się do twierdzeń strony oraz rozważenia i oceny dowodów przez nią przedstawionych. Zastosowanie tego przepisu przez organ sprowadzające się do wpisania w treści uzasadnienia jedynie wzmianki o umożliwieniu skarżącemu złożenia wyjaśnień, jest istotnym naruszeniem gwarancji i celów, jakim służy ten przepis.

Również obszerne wyjaśnienia, zawierające opis i rozważenie stanu faktycznego zawarte w odpowiedzi na skargę oraz piśmie procesowym organu z dnia [...] kwietnia 2019 r. nie mogą stanowić podstawy oceny kontrolowanej uchwały, gdyż nie istniały w dacie jej podejmowania. Zasada określona w art. 133 § 1 i 134 § 1 wyklucza możliwość powoływania się przez strony na okoliczności nie brane pod uwagę w dacie podejmowania kontrolowanego aktu.

Nadto względy ustrojowe sprzeciwiają się temu by to na etapie sądowym był rekonstruowany stan faktyczny. Wyklucza to możliwość prowadzenia dowodów, w tym w szczególności uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w piśmie procesowym skarżącego z dnia [...] marca 2019 r. Ich przeprowadzenie zmierzałoby wprost do niedopuszczalnego zastępowania organu w merytorycznym orzekaniu w sprawie w sytuacji, gdy organ nie przeprowadził praktycznie w niniejszej sprawie postępowania dowodowego. Z tych względów wnioski dowodowe należało oddalić.

Podobnie nie było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego skoro uchwała została wydana przedwcześnie bez wyjaśnienia stanu faktycznego. Kwestie, które podnosi skarżący a dotyczące postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym obejmują właśnie rekonstrukcję stanu faktycznego, która obciąża w niniejszym postępowaniu organ. To Rada Miejska winna zatem rozważyć, czy wynik postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym będzie miał jakiś prejudycjalny wpływ na niniejszą sprawę.

13. Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 383 § 2 kodeksu wyborczego jest on niezasadny. Uchwała o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego powinna być podjęta w terminie miesiąca od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu, a postanowienie komisarza wyborczego – w terminie 14 dni. Terminy te mają charakter instrukcyjny, ich upływ nie pozbawia zatem rady (komisarza wyborczego) prawa do podjęcia rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 23 października 2000 r. OPS 13/00, ONSA 2001/2, poz. 50).

Należy podkreślić, że w razie zaistnienia jednej z określonych w art. 383 § 1 kodeksu wyborczego okoliczności uzasadniających stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego właściwy organ ma obowiązek stwierdzić wygaśnięcie mandatu. Wobec tego, że mandat radnego wygasa w przypadkach określonych ustawą, uchwale rady stwierdzającej wygaśnięcie mandatu przypisuje się charakter aktu deklaratoryjnego (por. uchwała NSA (7) z 23 października 2000 r., OPS 13/00, ONSA 2001/2, poz. 50; wyroki NSA z 26 kwietnia 2005 r., OSK 1417/04 i 28 maja 2008 r., II OSK 334/08).

14. Bezzasadność opisanego w punkcie wyżej zarzutu nie ma wpływu na treść wydanego wyroku. Stwierdzone i opisane w punktach od 9 do 12 wady wskazują, że zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo, to jest przepisy art. 383 § 1 pkt 2 oraz § 3 kodeksu wyborczego przez błędną wykładnię i zastosowanie prawa materialnego polegające na błędnym związaniu prawa wyborczego ze stanem rejestrowym zamiast z cenzusem domicylu (art. 10 § 1 pkt 3 lit. a i b, art. 11 § 1 pkt 5 w zw. z art. 18 § 1 kodeksu wyborczego) oraz istotnego naruszenia przepisu postępowania to jest art. 383 § 3 w zw. z art. 383 § 1 pkt 2 kodeksu wyborczego przez nieustalenie stanu faktycznego w sprawie i naruszenie gwarancji proceduralnych przysługujących skarżącemu radnemu.

Konsekwencją uchybień jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej w całości uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Wiążące organ ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte są w rozważaniach poczynionych wyżej.

O kosztach postępowania sądowego należnych stronie orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.