Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 820/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 6, art. 122
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. (dalej DWINB) - po rozpatrzeniu zażalenia M. K. - utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej PINB) z dnia [...] r., nr [...], którym nałożono na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3000 zł.

W uzasadnieniu DWINB wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wystawił przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. W. [...] w W. tytuł wykonawczy nr [...], na skutek niewykonania przez zobowiązaną Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku polegającego na usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym przewodów kominowych w budynku mieszkalnym przy ul. W. [...] w W. poprzez: 1. przebudowę komina czteroprzewodowego w części ponad dachem i strychowej wraz z jego otynkowaniem w części strychowej; 2. włożenie do przewodu nr 6 komina czteroprzewodowego (przewodu, do którego podłączony jest piec na paliwo stałe w piwnicy, zasilający instalację c.o. w lokalu nr 1) wkładu stalowego żaroodpornego bądź przefrezowanie i przeszlamowanie tego przewodu; 3. włożenie do przewodu nr 5 (przewodu, do którego podłączony jest kominek z zamkniętą komorą spalania w lokalu nr 1) wkładu stalowego żaroodpornego.

Powyższy obowiązek został nałożony na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. W. [...] w W. decyzją PINB, nr [...] z dnia [...] r., która została utrzymana w mocy decyzją DWINB nr [...] z dnia [...] r., za wyjątkiem części określającej termin wykonania obowiązku w której to części decyzję nr [...] uchylono, a DWINB określił nowy termin wykonania obowiązku do dnia 31 marca 2015r.

W dniu [...] r. PINB wydał postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na poszczególnych członków ww. Wspólnoty przy ul. W. [...] w W. (tzw. małej Wspólnoty Mieszkaniowej).

W dniu 28 września 2015 r. do PINB wpłynęło pismo wskazanej Wspólnoty Mieszkaniowej, nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 24 września 2015 r. zgłaszające, na podstawie art. 33 § 1 pkt 5 i pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...]: 1/niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 2/ zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W tej samej dacie wpłynęło także zażalenie M. K. na postanowienie PINB nr [...] z dnia [...] r., którym nałożono na nią grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3000 zł.

Po rozpatrzeniu zgłoszonych zarzutów, PINB postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., odmówił ich uwzględnienia.

DWINB postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów, natomiast wydanym w tym samym dniu postanowieniem nr [...], uchylił rozstrzygnięcie PINB zawarte w postanowieniu nr [...] z dnia [...] r. w sprawie wymierzenia grzywny w celu przymuszenia i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu kasacyjnego rozstrzygnięcia DWINB podniósł, że organ egzekucyjny nie przedstawił analizy i rozważań w kwestii uchylania się zobowiązanej od wykonania obowiązku ani powodów, dla których przyjął taką kwalifikację dla jej zachowania.

W dniu 17 marca 2016 r. M. i J. K.oraz M.Z. przedstawili PINB kopie: 1) protokołu sprawozdawczo-opiniodawczego nr 45/16 z dnia 29 stycznia 2016r. sporządzonego przez mistrza kominiarskiego D. S. po przebudowie kominów w budynku mieszkalnym przy ul. W. [...] w W. , który stwierdził, że: skontrolowano cztery sztuki przewodów kominowych (1 komin); przewody kominowe po przebudowie ponad dachem cegłą klinkier wyprowadzono i zakończono prawidłowo; nie sprawdzono drożności przewodów ze względu na nieudostępnienie przez lokatora M-l piwnicy w której znajdują się drzwiczki, 2) protokołu końcowego odbioru robót dekarsko-blacharskich z dnia 29 stycznia 2016 r. w ww. budynku mieszkalnym, odnoszącego się do zakresu robót polegających na remoncie kapitalnym dachu wraz z przemurowaniem komina czteroprzewodowego, który to protokół w swej treści stwierdza, że roboty zostały wykonane poprawnie.

W dniu 24 marca 2016 r. do PINB wpłynęło pismo od Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. W. [...] w W. z dnia 22 marca 2016 r., podpisane przez M. K., M. Ż. oraz J. K. w którym wskazano, że Wspólnota nie przystąpiła do dalszych prac polegających na włożeniu do przewodu nr 6 komina czteroprzewodowego wkładu stalowego żaroodpornego bądź przefrezowania i przeszlamowania tego przewodu oraz włożeniu do przewodu nr 5 wkładu stalowego żaroodpornego. Wspólnota wyjaśniła, że po przemurowaniu komina oraz po zakończeniu prac remontowych dachu, zleciła firmie kominiarskiej zbadanie szczelności, drożności i prawidłowości ciągu przewodów kominowych (komina czteroprzewodowego) oraz zdatności komina do eksploatacji. Właściciele lokalu nr 1, tj. E. i M. K., dwukrotnie nie udostępnili kominiarzowi pomieszczenia w którym znajdują się wyczystki od przemurowanego komina. Pozostali właściciele wezwali E. i M. K. do udostępnienia ww. pomieszczenia informując, że w przypadku jego nieudostępnienia celem zbadania szczelności drożności i prawidłowego ciągu przewodów kominowych (komina czteroprzewodowego) oraz zdatności komina do eksploatacji po przemurowaniu komina, skierują sprawę na drogę postępowania sądowego. Wspólnota Mieszkaniowa wyjaśniła takżę, że w Sądzie Rejonowym w W. toczy się postępowanie o wyłączenie z eksploatacji przewodu kominowego nr 5, do którego nielegalnie i samowolnie został wpięty kominek z zamkniętą komorą spalania w lokalu nr 1. Jak wskazała Wspólnota Mieszkaniowa, wykonała ona w pierwszym etapie najpilniejsze prace remontowe, uzależnione od posiadanych środków finansowych, jednocześnie zmierzające do usunięcia usterek powodujących zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.

W dniu 25 marca 2016 r. PINB dokonał oględzin w sprawie potwierdzenia wykonania obowiązków nałożonych m.in. decyzją DWINB nr [...] z dnia [...] r., którą to decyzją uchylono decyzję PINB nr [...] z dnia [...] r. w części określającej termin wykonania obowiązku, a w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W trakcie oględzin stwierdzono, że w części strychowej kominy są otynkowane, pobiałkowane, bez śladów zabrudzeń i wykwitów, a w części ponad dachem i poniżej kalenicy, kominy wykonane są z cegły klinkierowej. W toku oględzin M. K. podniósł, że w przewodach kominowych obsługujących jego lokal nie zostały zamontowane wkłady, jak też przewody nie zostały w inny sposób zabezpieczone - zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] r.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego PINB stwierdził, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany. Mając natomiast na uwadze fakt wydania przez Sąd Rejonowy w W. postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt [...], którym upoważniono współwaścicicieli – w tym także M. K. - do dokonania w budynku mieszkalnym przy ul. W. [...] w W. czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną polegających m.in. na wykonaniu robót będących przedmiotem egzekwowanego obowiązku, PINB uznał, że uchyla się ona od jego wykonania. W efekcie postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., nałożył na M. K. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) w ramach prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji, zobowiązana M. K. podniosła, że nakładając jednym postanowieniem grzywnę w celu przymuszenia na kilku zobowiązanych organ powinien określić zasady realizacji tego obowiązku wskazując jaka kwota grzywny przypada na każdego ze zobowiązanych. Zdaniem zobowiązanej, organ wbrew faktom dąży też do udowodnienia, że uchyla się ona od obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...]. Organ pomija bowiem, że Wspólnota Mieszkaniowa przeprowadziła na nieruchomości kapitalny remont dachu łącznie z przemurowaniem komina (czteroprzewodowego w tym przewody kominowe nr 5 i nr 6) co spowodowało, że zostały usunięte nieprawidłowości wynikające z art. 66 Prawa budowlanego. Obiekt budowlany nie zagraża obecnie, oraz nie jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Jednocześnie, zobowiązana poinformowała, że Wspólnota nie przystąpiła do dalszych prac, określonych w decyzji nr [...] z dnia [...] roku, polegających na włożeniu do przewodu nr 6 komina czteroprzewodowego wkładu stalowego żaroodpornego bądź przefrezowaniu i przeszlamowaniu tego przewodu oraz włożeniu do przewodu nr 5 wkładu stalowego żaroodpornego. Wyjaśniła, że po przemurowaniu komina oraz zakończeniu prac remontowych dachu Wspólnota zleciła firmie kominiarskiej zbadanie szczelności, drożności i prawidłowego ciągu przewodów kominowych (komina czteroprzewodowego) oraz zdatności komina do eksploatacji. Właściciele lokalu mieszkalnego nr 1, tj. E. i M. K. dwukrotnie, pomimo wcześniejszych zapowiedzi i obecności w domu, nie udostępnili kominiarzowi pomieszczenia, w którym znajdują się wyczystki od przemurowanego komina. W związku z powyższym, pozostali właściciele wezwali E. i M. K. do udostępnienia ww. pomieszczenia informując o możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Dodatkowo, zobowiązana poinformowała, że Wspólnota Mieszkaniowa wykonała w pierwszym etapie najpilniejsze prace remontowe, uzależnione od posiadanych środków finansowych, jednocześnie zmierzających do usunięcia usterek powodujących zagrożenie życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Nie bez znaczenia było także wykonanie dyspozycji art.66 Prawa budowlanego związanej z tym, że budynek i jego stan techniczny powodował swym wyglądem oszpecenie otoczenia.

Wskazując na powyższe żaląca się stwierdziła, że organ nie ma podstaw do przyjęcia, że uchyla się ona od wykonania obowiązku.

Rozpoznając sprawę na skutek powyższego zażalenia DWINB stwierdził, że dla oceny słuszności zastosowania wobec skarżącej środka egzekucyjnego najistotniejsza jest kwestia treści art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i rozumienie pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku". DWINB wskazał, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. "w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych". W ustawie brak jest definicji pojęcia "uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku". Jest to niewątpliwie określenie nieostre, które w założeniu - choćby z uwagi na brak jego definicji, powinno być rozumiane szeroko i stosowane elastycznie. Dokonując ustalenia sensu określenia "uchylanie się od wykonania obowiązku" należy, zdaniem organu, powołać się na jego znaczenie słownikowe które uwzględnia subiektywne nastawienie zobowiązanego, rozmyślność, a więc i zamiar uchylania się od wykonania obowiązku. Pojęcie to musi być interpretowane z uwzględnieniem nastawienia zobowiązanego do wykonania obowiązku. Tylko wówczas, gdy zobowiązany świadomie zmierza do niewykonania ciążącego na nim obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, można przypisać mu uchylanie się od jego wykonania w rozumieniu art. 6 § 1 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze DWINB zgodził się z organem egzekucyjnym, że w badanym przypadku mamy do czynienia z uchylaniem się od wykonania egzekwowanego obowiązku. Z akt sprawy wynika bowiem, że zobowiązana postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] r. sygn. akt [...], została (obok M. K. i J. K. reprezentowanych przez M. K. i J. K. oraz obok M. Ż.) upoważniona, do dokonania w budynku mieszkalnym przy ul. W. [...] w W. czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, polegających m.in. na wykonaniu części egzekwowanego obowiązku tj. na włożeniu do komina czteroprzewodowego, do którego podłączony jest piec na paliwo stałe w piwnicy, zasilający instalację centralnego ogrzewania nr 1, wkładu stalowego żaroodpornego bądź przefrezowaniu i przeszlamowaniu tego przewodu. Nie było zatem żadnych formalnych przeszkód, aby ten obowiązek wypełnić. Pomimo tego nie został on zrealizowany. Co istotne, jego wypełnienie nie zostało uzależnione od możliwości finansowych zobowiązanego podmiotu i w związku z tym nie mogą one stanowić argumentu przy ocenie zachowania się zobowiązanej. Zresztą w badanym przypadku zobowiązana (obok M. K. i J. K. reprezentowanych przez M. K. i J. K. oraz obok M. Ż.) ww. orzeczeniem została również upoważniona do ustalenia, w przypadku braku środków na rachunku funduszu remontowego wspólnoty mieszkaniowej, jednorazowych dodatkowych wpłat współwłaścicieli nieruchomości na ten rachunek.

W związku z powyższym organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią przepisu art. 120 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela, przedsiębiorstwo państwowe lub inna państwowa jednostka organizacyjna, organizacja spółdzielcza, samorządowa, zawodowa lub inna społeczna osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Mając zatem na uwadze, że zobowiązanym w tym przypadku jest tzw. mała wspólnota mieszkaniowa, PINB prawidłowo adresatami postanowień o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia uczynił poszczególnych właścicieli lokali wchodzących w skład tejże wspólnoty, czy też przedstawiciela ustawowego M.K. oraz J. K..

Ponadto – w ocenie organu - o nastawieniu zobowiązanej do wykonania egzekwowanego obowiązku dobitnie świadczy argumentacja złożonego zażalenia. Sprowadza się bowiem do podważania jego sensu a oczywiste jest, że osoba, która ma zamiar zrealizować określoną czynność, równocześnie nie będzie jej kwestionować. DWINB zaznaczył, że ramach postępowania egzekucyjnego w administracji, nie bada się zaś merytorycznie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W świetle powyższego niewiarygodne są - zdaniem organu - tłumaczenia skarżącej która podnosi, że obowiązku nie wykonano w konsekwencji działań sąsiadów, którzy uniemożliwiają niezbędne prace polegające na sprawdzeniu szczelności komina i poprzedzać muszą montaż wkładów kominowych albo przefrezowanie i przeszlamowanie komina. Zresztą nie są one niezbędne dla przeprowadzenia ww. robót nakazanych egzekwowaną decyzją.

W takich okolicznościach DWINB uznał, że zastosowanie przez PINB wobec zobowiązanej grzywny w celu przymuszenia jest jak najbardziej uzasadnione. Zauważył także, że w kwestii doboru środka egzekucyjnego wypowiedział się już postanowieniem nr [...] z dnia [...]r., którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie PINB w przedmiocie zarzutów.

Co do wysokości wymierzonej grzywny to zdaniem DWINB jest ona prawidłowa. Nie jest to grzywna w pełnym wymiarze (mogła ona wynosić 10.000. zł), jednak jest wystarczająco dotkliwa aby doprowadzić do wykonania obowiązku.

W kwestii zarzutu strony, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, czy nałożona na nią grzywna jest tylko częścią jakiejś większej nie określonej w uzasadnieniu grzywny, czy też kwota 3 000 zł stanowi łączną sumę całej grzywny obciążającej wszystkich współwłaścicieli którą w całości wpłacić może którykolwiek ze współwłaścicieli, organ zauważył, że z zaskarżonego postanowienia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wynika, że to zobowiązana winna uiścić kwotę 3 000 zł. Wobec faktu, że adresatem zaskarżonego postanowienia jest wyłącznie M. K., bezpodstawny jest zarzut, że organ nie określił zasady realizacji obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia przez wszystkich współwłaścicieli.

DWINB zauważył także, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą lecz formą nacisku, mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 125 i 126 ustawy, w razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego nałożone nań grzywny, o ile nie zostały uiszczone lub ściągnięte, podlegają umorzeniu w drodze postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego. Natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być zwrócone w całości lub w części. Fakt nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie musi zatem w ostatecznym rozrachunku wpływać na sytuację finansowa zobowiązanej, przez co jest ona mniej dotkliwym środkiem egzekucyjnym niż wykonanie zastępcze. Skarżąca winna mieć powyższe na względzie decydując się na sposób działania w sprawie.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M. K. wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia DWINB w całości; przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyjaśniając na czym, zdaniem skarżącej, polega naruszenie przez organy jej interesu prawnego stwierdziła, że skoro wspólnota mieszkaniowa ma przymiot właściciela w sprawach z zakresu utrzymania części wspólnych obiektu budowlanego, to akty organów nadzoru budowlanego w takich sprawach nie mogą być adresowane do właścicieli poszczególnych lokali, tak jak to uczynił w niniejszej sprawie PINB. Zdaniem skarżącej, adresatem postanowienia powinna być Wspólnota Mieszkaniowa "w składzie" obejmującym współwłaścicieli (właścicieli poszczególnych lokali).

Podobnie jak w zażaleniu, skarżąca zarzuciła także, że organ nakładając jednym postanowieniem grzywnę w celu przymuszenia na kilku zobowiązanych, powinien był określić zasady realizacji tego obowiązku, wskazując określoną kwotę grzywny oraz jej części na każdego ze zobowiązanych. Nadto podniosła, że suma dwóch grzywien przypadających na jedno gospodarstwo domowe J. i M. K. jest zbyt dotkliwa i wynosi w sumie 6000 zł.

Zdaniem skarżącej, DWINB przed wydaniem postanowienia powinien rozważyć jego zasadność w świetle zaistniałych okoliczności faktycznych i prawnych. Tymczasem zignorował on dowody, które zdaniem skarżącej świadczą o tym, że nie uchyla się ona od obowiązków wynikających z Prawa budowlanego, a jej działania są ograniczone przepisami prawnymi oraz postawą E. i M. K..

Strona uważa, że organ wbrew faktom dąży do udowodnienia, że uchyla się ona od obowiązku określonego w tytule wykonawczym i jako dowód wskazuje toczące się postępowanie w Sądzie Rejonowym w W. o wyłączenie z eksploatacji przewodu kominowego nr 5, do którego wpięty został kominek ...". Przy czym jej zdaniem, organ pominął istotny fakt, że wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd został złożony w sierpniu 2015 roku, a więc przed zleceniem przez zobowiązaną wykonania remontu dachu i przemurowania komina czteroprzewodowego. Wniosek ten złożony był w określonej sytuacji faktycznej i prawnej. Wnioskodawcy wskazywali wówczas, że dnia [...] r. PINB decyzją nr [...], nakazał inwestorom rozbiórkę kominka ozdobnego zainstalowanego w pokoju mieszkalnym nr 1 przy ul. W. [...] w W. . Zatem, obowiązek wynikający z decyzji nr [...], tj. włożenie do przewodu nr 5 (przewodu, do którego podłączony jest kominek z zamkniętą komorą spalania w lokalu nr 1) wkładu stalowego żaroodpornego stał się bezzasadny. Dodatkowo, próba wyłączenia z eksploatacji przewodu kominowego nr 5 mogła w znaczny sposób wpłynąć na zmniejszenie kosztów robót. Wspólnota nie posiada bowiem wystarczających środków na wykonanie wszystkich nakazanych przez organ prac.

Skarżąca przypomniała, że w odpowiedzi na pismo PINB z dnia 24 marca 2016 r. poinformowała, że Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. W. [...] przeprowadziła na nieruchomości kapitalny remont dachu łącznie z przemurowaniem komina (czteroprzewodowego, w tym przewód kominowy nr 5 i nr 6). Wobec powyższego, zostały usunięte nieprawidłowości wynikające z art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Wspólnota nie przystąpiła do dalszych prac określonych w decyzji nr [...] z dnia [...] roku, polegających na włożeniu do przewodu nr 6 komina czteroprzewodowego wkładu stalowego żaroodpornego bądź przefrezowaniu i przeszlamowaniu tego przewodu oraz włożeniu do przewodu nr 5 wkładu stalowego żaroodpornego z tego względu, że właściciele lokalu nr 1 uniemożliwili zbadanie przez firmę kominiarską (na zlecenie Wspólnoty) zbadanie szczelności, drożności i prawidłowego ciągu przewodów kominowych (komina czteroprzewodowego) oraz zdatności komina do eksploatacji. Wykonanie tego badania było zaś zdaniem skarżącej niezbędne przed przystąpieniem do dalszych prac. Wspólnota Mieszkaniowa wykonała natomiast w pierwszym etapie najpilniejsze prace remontowe, uzależnione od posiadanych środków finansowych, zmierzające do usunięcia usterek powodujących zagrożenie życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Przedstawiająca powyższe okoliczności skarżąca stwierdziła, że nie uchyla się od wykonania obowiązku. W związku z tą kwestią na szczególną uwagę jej zdaniem zasługuje postawa E. i M. K. jak i organu. Po pierwsze dlatego, że wobec oporu E. i M. K., skarżąca wraz z pozostałymi współwłaścicielami musiała walczyć o możliwość przeprowadzenia niezbędnych prac remontowych nieruchomości w sądzie (postępowanie cywilne). Organ natomiast, mając wiedzę o braku prawnych możliwości realizacji tych prac ze względu na postawę właścicieli lokalu nr 1 nałożył grzywny w celu przymuszenia na wszystkich współwłaścicieli, także na tych, którzy doprowadzili do przeprowadzenia remontów (porównawczo przywołano postanowienie z dnia [...]r. o nałożeniu na skarżąca grzywny w celu przymuszenia w wysokości 3 000,00 zł. z powodu uchylania się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku określonego w odpisie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r,. wskazując, że argumentację zobowiązanej w związku z tym postanowieniem, że nie uchylała się ona od wykonania obowiązku polegającego na remoncie dachu, poparł Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu). Po drugie dlatego, że organ - kolejny już raz nałożył na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia, pomimo wiedzy o tym, że to jedynie przez postawę E. i M. K.nie można sprawdzić szczelności, drożności i prawidłowego ciągu przewodów kominowych. Zgodnie ze sztuką, ale też ze zdrowym rozsądkiem i logiką, po przemurowaniu komina należy - przed kolejnymi pracami, dokonać w/w sprawdzenia.

W dalszych wywodach skarżąca zauważyła, że współwłaściciele, z wyjątkiem M. i E. K., złożyli do PINB wniosek na podstawie art. 155, art. 154 § 2 k.p.a. o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] roku w zakresie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym przewodów kominowych, poprzez zmianę nakazu w ten sposób, że zamiast nakazu wynikającego z pkt 3 i pkt 4 nakazać usunięcie zdegradowanej przegrody stalowej i przebudowę ściany działowej między przewodami nr 5 i nr 6 szczelnie murując. Uzasadnienie oparto o nowe dowody w sprawie. W końcowej części wywodów, skarżąca zauważyła, że czynności nakazane decyzją i dotychczas nie wykonane nie mogą zostać zrealizowane, gdyż Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada wystarczających środków.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W toku postępowania skarżąca, przy piśmie z dnia 13 marca 2017r. wystąpiła z uzupełnieniem uzasadnienia do skargi. Podtrzymała w nim dotychczasowe stanowisko oraz wskazała na - jej zdaniem - nowe okoliczności faktyczne świadczące o tym, że nie uchyla się ona od wykonania obowiązku. W tym względzie ponownie poinformowała o wniosku o zmianę decyzji PINB z dnia [...] r. nr [...] wniesionym na podstawie art. 155, art. 154 § 2 k.p.a. oraz podała, że DWINB wszczął już postępowanie w sprawie zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] r. nr [...], tym samym potwierdził, że uzyskał informację o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wspólnota oczekuje zatem na informację czy organ wznowi postępowanie z urzędu. W uzupełnieniu argumentacji zawartej w skardze podała tajże, że nakazane decyzją czynności dotychczas nie zrealizowane, nie mogą zostać wykonane, gdyż Wspólnota nie posiada wystarczających środków finansowych. Nadto E. i M. K. nie wywiązują się ze swoich zobowiązań finansowych wobec Wspólnoty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - zwanej dalej "u.p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 u.p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 u.p.p.s.a).

W badanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej - według przedstawionych wyżej kryteriów - jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej DWINB) z dnia [...] r., Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej PINB) z dnia [...] r., Nr [...], o nałożeniu na skarżącą M. K. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 3000 zł.

Zastosowana przez organ instytucja grzywny jest środkiem egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Już z samej nazwy wynika, że jest to środek o charakterze przymuszającym do wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku. W badanej sprawie źródłem tego obowiązku jest decyzja PINB z dnia [...] r., Nr [...], utrzymana w mocy decyzją DWINB z dnia [...] r. nr [...] - za wyjątkiem części określającej termin wykonania obowiązków polegających na usunięciu nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, który przez organ II instancji ustalony został do dnia 31 marca 2015 r. Dodać należy, że prawomocnym wyrokiem z dnia 27 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. K. i J. K. działających imieniem M.K. i J. K., M. K. i M. Ż. na powyższą decyzję. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia jak też rozpatrzenia skargi przez Sąd, decyzja ta nie została także wzruszona w żadnym z administracyjnych trybów postępowania.

Nie ulega zaś wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane a w razie bezczynności zobowiązanego, wierzyciel obowiązany jest - na mocy art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) - uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków.

Analizując treść zaskarżonego postanowienia o zastosowaniu wskazanego środka egzekucyjnego oraz uwzględniając okoliczności badanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono przepisów prawa w sposób określony w art. 145 u.p.p.s.a.

Stosownie do brzmienia art. 6 § 1 u.p.e.a. wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej, że określona w tym przepisie przesłanka "uchylania się od wykonania obowiązków" nie została spełniona. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że dla uznania, że wystąpiła omawiana przesłanka wystarczy sama bierność w wykonaniu obowiązku pomimo, że decyzja stała się wykonalna (ustawa nie wyjaśnia bowiem, jak należy interpretować to pojęcie). W niniejszej sprawie, bezsprzecznie decyzja stanowiąca źródło obowiązku była wykonalna.

Przypomnieć zatem należy, że obowiązek ten polegał na przebudowie komina czteroprzewodowego w części ponad dachem i strychowej wraz z jego otynkowaniem w części strychowej; 2/ włożeniu do przewodu nr 6 komina czteroprzewodowego wkładu stalowego żaroodpornego bądź przefrezowaniu tego przewodu; 3/ włożeniu do przewodu nr 5 wkładu stalowego żaroodpornego. Z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że pomimo upływu terminu zakreślonego w decyzji wskazany wyżej obowiązek nie został wykonany, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego i wystawieniem przez PINB tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] r. Istotne także jest, że w stosunku do prowadzonego postępowania egzekucyjnego współwłaściciele wnieśli zarzuty, które nie zostały uwzględnione przez organ pierwszej instancji a następnie - po rozpoznaniu zażalenia – także przez DWINB. Postanowienia organów wydane w przedmiocie zarzutów są ostateczne i prawomocne, gdyż wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 sierpnia 2016 r. *(sygn. akt II SA/Wr 216/16) skarga małoletnich J. K. i M. K. (reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowych w osobach M. K. i J. K.) oraz M. Ż. i M. K. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego została oddalona. Tym samym na obecnym etapie postępowania Sąd nie bada i nie ocenia prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego (kwestia ta była przedmiotem oceny w ww. prawomocnym wyroku) oraz wszelkich argumentów mogących odnoszących się do postępowania egzekucyjnego mogących stanowić podstawę zgłoszenia zarzutów (art. 33 u.p.e.a).

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że opisany wyżej obowiązek został wykonany w części dotyczącej przebudowy komina czteroprzewodowego w części ponad dachem i strychowej wraz z jego otynkowaniem. Natomiast w zakresie włożenia do przewodu nr 6 komina wkładu stalowego żaroodpornego bądź jego przefrezowania oraz włożenia takiego wkładu stalowego do przewodu nr 5, obowiązek nie został wykonany. Nie ulega też wątpliwości, że osoby zobowiązane, pomimo uzyskania legitymacji uprawniającej do realizacji tego obowiązku - przy braku zgody wszystkich współwłaścicieli dla wykonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu - w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] r. ([...]) mocą którego także skarżąca została upoważniona do dokonania w przedmiotowym budynku czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną (polegających między innymi na wykonaniu opisanych wyżej obowiązków), nie przystąpiły do ich realizacji, kwestionując konieczność ich wykonania. Powyższe wynika wprost z pisma z dnia 24 marca 2016r., w którym współwłaściciele poinformowali organ, że nie przystąpili do prac polegających na włożeniu wkładów stalowych do przewodów nr 5 i nr 6, gdyż po przemurowaniu komina zlecili firmie kominiarskiej zbadanie szczelności i drożności ciągów kominowych i zdatności komina do eksploatacji. Z akt wynika, że w istocie od wyników tego badania skarżąca (i pozostali współwłaściciele) uzależniali wykonanie obowiązku. Świadczy o tym treść zażalenia a także treść skargi, w której stwierdzono, że "tylko i wyłącznie z takiego powodu, że decyzja jest prawomocna i obojętne czy jest to zasadne czy też nie, Wspólnota ma włożyć do przewodu kominowego nr 5 wkład stalowy żaroodporny [..] Organ, wydając, decyzję nie podjął trudu zbadania możliwości technicznych przyjętego przez siebie sposobu eliminacji nieszczelności pomiędzy przewodami. Nie zostawił też stronom możliwości wyboru rozwiązań mających na celu eliminację nieszczelności.".

Przytoczone stanowisko potwierdza, że skarżąca uchyla się od wykonania części opisanych wyżej obowiązków nałożonych prawomocną decyzją, głównie z tego względu, że kwestionuje określony tą decyzją sposób usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku. Zauważyć przy tym należy, że na etapie postępowania egzekucyjnego nie podlega badaniu zgodność z prawem i zasadność decyzji stanowiącej źródło egzekwowanego obowiązku. Z tego też względu podnoszone w tym zakresie zarzuty nie podlegają obecnie ocenie Sądu. Należy także zgodzić się z organem odwoławczym, że wobec treści przywołanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] r. brak jest przeszkód formalnoprawnych uniemożliwiających skarżącej wykonanie omawianej części obowiązku.

Fakt, że skarżąca (i pozostali współwłaściciele) wykonali część z obowiązków nie oznacza, że wierzyciel może odstąpić od obowiązku egzekucji w sytuacji, gdy dla wykonania pozostałych obowiązków nie podjęto skutecznych działań. W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, że podejmowanie istotnych kroków zmierzających bezpośrednio do wykonania nakazanych obowiązków nie czyni nałożenia grzywny w celu przymuszenia bezprzedmiotowym. Nie jest to całkowite wykonanie nałożonych obowiązków, a do uzyskania takiego efektu zmierza zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny. Grzywna nakładana jest bowiem w celu doprowadzenie do pełnego wykonania obowiązków wynikających z wydanego nakazu, a nie w celu podjęcia kroków, które mają dopiero doprowadzić do takiego wykonania. Dopóki ciążący na zobowiązanym obowiązek nie zostanie w pełni wykonany organ zmuszony jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Także podjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do wykonania obowiązku, które jednak okażą się nieskuteczne, nie uzasadnia odstąpienia od egzekucji obowiązku nałożonego ostateczną decyzją.

Kolejnym aspektem rozpatrywanej sprawy jest kwestia wyboru przez organ egzekucyjny środka, który będzie najodpowiedniejszy w danej sytuacji. W myśl u.p.e.a., do środków egzekucji zobowiązań niepieniężnych zalicza się: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu oraz przymus bezpośredni. Organ egzekucyjny dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego winien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zasadą określoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jeżeli zatem organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien rozważyć, który z tych środków należało zastosować w świetle wskazanej zasady.

W rozpatrywanej sprawie trzeba mieć na uwadze, że organ II instancji w kwestii doboru środka egzekucyjnego wypowiedział się w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] rozpoznając zażalenie na postanowienie PINB o nie uwzględnieniu zarzutów. Jak wcześniej zauważono postanowienie DWINB z dnia [...] r. poddane było kontroli sądowej, efektem której był przywołany już prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 31 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Wr 216/16). Na obecnym etapie kwestia ta nie podlega zatem ocenie Sądu.

Co do zarzutu kwestionującego prawidłowość adresata postanowienia o nałożenia grzywny w celu przymuszenia - zdaniem skarżącej powinno ono być skierowane do wspólnoty - wskazać należy, że w tym względzie wypowiadał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2015 r. (sygn. akt II SA/Wr 382/15) który zapadł w związku ze skargą M. K. na postanowienie o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] r. nr [...] wydane w prowadzonym przez organy postępowaniu egzekucyjnym omawianego obowiązku. W wyroku tym Sąd odniósł się do sformułowanego na wcześniejszym etapie tego postępowania zarzutu nieprawidłowego ustalenia adresata postanowienia o wymierzeniu grzywny i uznał, że adresatem tym może być członek wspólnoty mieszkaniowej nieruchomości której dotyczyło postępowanie jurysdykcyjne, zakończenie orzeczeniem o nałożeniu konkretnych obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej. Stanowisko Sądu wyrażone w ww. wyroku skład orzekający obecnie w całości podziela. Należy też uznać, że tym stanowiskiem wrażonym wszak w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym tego samego obowiązku i odnoszącym się do tych samych stron, skład orzekający obecnie jest związany (por. art. 153 i art. 170 u.p.p.s.a). Z tego też względu podnoszone w tym względzie zarzuty nie mogą być uwzględnione.

Zastrzeżeń Sądu nie budzi także wysokość wymierzonej grzywny. W ocenie Sądu nie narusza ona prawa i stanowi współmierną dolegliwość dla zobowiązanej. Istotne bowiem jest, że grzywna w celu przymuszenia jest formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego.

Przy ocenie wysokości nałożonej grzywny Sąd uwzględnił także, że organ pierwszej instancji nie wymierzył skarżącej grzywny w najwyższej wysokości mając na uwadze, że obowiązek został już częściowo wykonany. Nie ulega wszak wątpliwości, że inne środki powinny być podjęte w stosunku do podmiotu, który w żaden sposób nie reaguje na obowiązki nałożone na niego decyzją administracyjną, a inne powinno być działanie organu w stosunku do osoby, która część obowiązków wykonała i deklaruje dalsze dobrowolne ich wykonywanie. Skarżąca podejmie decyzję, czy środki finansowe przeznaczy na realizację nałożonych obowiązków, czy też na grzywnę

Z tych powodów, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.