Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1841/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie Janina Antosiewicz NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2006r. sygn. akt I SA/Łd 577/06 w sprawie ze skargi Zakładu [...] Spółki z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek pełnomocnika Zakładu [...] Spółki z o.o. w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 maja 2006 roku (sygn. akt I SA/Łd 577/06), w sprawie ze skargi Zakładu [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...], uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi nr [...] z dnia [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu w części odmawiającej przyznania należności za dozór pojazdu za wskazany dodatkowy okres, a ponadto zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 340 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji wskazał, że w dniu 22 września 2003 roku Policja usunęła z drogi i umieściła na parkingu Zakładu [...] Sp. z o.o. samochód osobowy marki Ford Fiesta o numerze rejestracyjnym [...]. W dniu 16 kwietnia 2004 roku Zakład [...] Sp. z o.o. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], że pojazd nie został odebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy od daty usunięcia z drogi. W związku z powyższym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...], decyzją z dnia 12 lipca 2004 roku, orzekł o przejściu przedmiotowego samochodu na własność Skarbu Państwa.

W dniu 21 października 2004 roku pracownicy Urzędu Skarbowego [...] odebrali przedmiotowy samochód z parkingu prowadzonego przez Zakład [...] Sp. z o.o. celem likwidacji. Pismem z dnia 25 października 2004 roku właściciel parkingu wystąpił do organu likwidacyjnego o zwrot kosztów parkowania samochodu przez 190 dni w wysokości 13.091,20 złotych, obliczonych przy zastosowaniu stawki w wysokości 68,90 złotych za dobę.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 186,78 złotych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że wynagrodzenie zostało przyznane za dozór pojazdu w okresie od dnia otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego do dnia sprzedaży pojazdu i jego odbioru z parkingu, przyjmując średnią stawkę za parkowanie pojazdu w wysokości 2,83 złotych za dzień postoju.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu [...] Sp. z o.o. na powyższe postanowienie, postanowieniem z dnia [...], uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznał Zakładowi [...] Sp. z o.o. wynagrodzenie za dozór pojazdu za okres od 16 kwietnia 2004 roku do 21 października 2004 roku w kwocie 9.450 złotych. Przy obliczaniu wynagrodzenia przyjęto stawkę w wysokości 50 złotych za dobę, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 roku Nr LXXXVIII/1946/02.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji przyjął, że okres naliczania opłat za przechowywanie pojazdu na parkingu może być liczony dopiero od dnia otrzymania przez naczelnika urzędu skarbowego odpowiednich dokumentów do dnia odbioru pojazdu z parkingu. Jednocześnie organ uznał, że opłata za parkowanie przedmiotowego samochodu winna być ustalona w oparciu o stawkę w wysokości 50 złotych za dobę, wynikającą z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 roku, która to uchwała jest aktem prawnym, o którym mowa w art. 130a § 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony dotyczący wydania przez organ I instancji zaskarżonego postanowienia z powołaniem się na błędną podstawę prawną, albowiem zgodnie z § 3 pkt 1 lit a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku przedmiotów w postępowaniu administracyjnym, stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym jest zamieszczony art. 102 § 2 przedmiotowej ustawy.

Zakład [...] Sp. z o.o. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] w części dotyczącej odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za czas, kiedy organ nie dysponował dokumentami niezbędnymi do prowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od 23 marca do 15 kwietnia 2004 roku. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono rażące naruszenie art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę organ administracji II instancji wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania sądowego z uwagi na wydanie w dniu 20 czerwca 2005 roku, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", nowego postanowienia, którym uchylono w całości zaskarżone postanowienie z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że nowe rozstrzygnięcie zostało podjęte z uwagi na naruszenie przez organy rozstrzygające w postępowaniu administracyjnym przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 k.p.a., a także art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powołano się przy tym na treść uzasadnienia nowego postanowienia, w którym m. in. wskazano na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie ponad wszelką wątpliwość kwestii związanej z momentem przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, a ponadto zbadanie zasadności roszczenia strony skarżącej w odniesieniu do żądanej kwoty wynagrodzenia z uwzględnieniem przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie powyższe wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą akt I SA/Łd 964/05 zostało jednak uchylone.

Rozpatrując sprawę merytorycznie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w oparciu o treść art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym (t.j. – Dz.U. z 2003 roku, Nr 58, poz. 515 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 roku oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) przyjął, że orzeczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ma charakter wyłącznie deklaratoryjny.

W ocenie Sądu I instancji do przechowywania pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą Spółkę i związanych z tym należności, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449), winny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. – Dz.U. z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy, określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Nie można podzielić wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu poglądu, iż podstawę prawną do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit a) wyżej wymienionego rozporządzenia. Regulacja ta dotyczy bowiem wyłącznie ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie wydanego w wymienionych postępowaniach prawomocnego orzeczenia o przepadku. Taką podstawę prawną stanowi natomiast § 3 ust. 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa m.in. na podstawie zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. W myśl art. 180 Kodeksu cywilnego, wprost nawiązującego do przepisu art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Stąd też prowadzącemu parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu Państwa, jako dozorcy, przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił stanowisko wyrażane w orzecznictwie, iż przy określaniu wynagrodzenia za dozór należy uwzględniać zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1999 roku, sygn. akt I SA/Wr 2390/97, opubl. ONSA 2000/1/28; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 roku, sygn. akt I SA/Bd 477/04).

Skarb Państwa staje się właścicielem nieodebranego pojazdu z mocy prawa z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów w § 7 ust. 2 nałożyło na jednostkę prowadzącą parking obowiązek powiadomienia o nieodebraniu pojazdu przez jego dotychczasowego właściciela właściwego miejscowo urzędu skarbowego oraz podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Podmiot parkujący pojazd nie jest zobowiązany do przesyłania żadnych innych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego też Sąd I instancji uznał, iż powoływanie się przez organy podatkowe na dodatkowe okoliczności dotyczące otrzymania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z opóźnieniem dokumentów niezbędnych do wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie może zwalniać tego organu z obowiązku pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą Spółkę. Rzeczą właściwego organu skarbowego jest przyjęcie takiego trybu postępowania, aby wszystkie podmioty uczestniczące w sprawie, a w szczególności Policja wydająca dyspozycję usunięcia pojazdu oraz podmiot prowadzący parking, działały bez zbędnej zwłoki w celu niedopuszczenia do ponoszenia przez Skarb Państwa nieuzasadnionych kosztów przechowywania pojazdów.

Zdaniem Sądu I instancji Skarb Państwa zobowiązany jest do zwrotu niezbędnych wydatków na dozór pojazdu od dnia kiedy stał się właścicielem pojazdu (z mocy prawa) do dnia jego odebrania od dozorcy. Podmiot parkujący pojazd, który zawiadomił bez zbędnej zwłoki właściwego naczelnika urzędu skarbowego nie może być obciążany kosztami uchybień w działaniu innych organów. Naczelnik urzędu skarbowego, wydając postanowienie o zwrocie koniecznych wydatków za dozór ruchomości, powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie tak organ likwidacyjny, jak i organ odwoławczy, nie wyjaśniły dlaczego odmówiono skarżącej Spółce zwrotu wydatków za parkowanie pojazdu przed dniem wpływu do organu likwidacyjnego dokumentów sprawy oraz nie sprawdziły, czy podmiot parkujący pojazd dokonał zawiadomienia urzędu skarbowego bez zbędnej zwłoki, przez co naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do kwestii wysokości wynagrodzenia przyznanego skarżącej Spółce, Sąd I instancji podniósł, iż Prezydent Miasta [...] wyznaczył parking prowadzony przez Zakład [...] Sp. z o.o. do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg, a Rada Miejska w [...] ustaliła opłaty za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 roku (sygn. akt K 23/04), został wprawdzie uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jednakże utracił moc obowiązującą dopiero w dniu 30 czerwca 2006 roku. Ponadto z treści art. 130a ust. 1 – 7 ustawy – Prawo o ruchu drogowym wynika, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, określone w ust. 6 oraz w powołanej uchwale Rady Miejskiej w [...] dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy zostały odebrane. Nie dotyczą natomiast Skarbu Państwa na własność którego pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Pogląd powyższy, w ocenie Sądu I instancji, pozostaje bez wpływu na uchylenie zaskarżonego postanowienia tylko w zaskarżonej części. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", Sąd jest związany zakazem reformationis in peius, a stwierdzone wady zaskarżonego w części orzeczenia nie stanowią dostatecznej przesłanki stwierdzenia nieważności tego aktu w całości. Takie rozstrzygnięcie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy niewątpliwie mogłoby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony skarżącej.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2006 roku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Powyższemu wyrokowi pełnomocnik organu administracji zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 i 2 oraz w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia, pomimo że w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności, a ponadto przesądził, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego z uwagi na związanie zakazem reformationis in peius;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na rozbieżności pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia i treścią uzasadnienia wyroku, ponieważ Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie, pomimo że w uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż do określenia należności za przechowywanie na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa winny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 102 tej ustawy, w świetle którego organ likwidacyjny zobowiązany jest przyznać, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór i że organ likwidacyjny przyznając koszty za przechowywanie pojazdu nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 roku w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także, pomimo stwierdzenia Sądu, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz w powołanej uchwale Rady Miejskiej dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa na rzecz którego pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zarzucono ponadto naruszenie prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), polegające na jego błędnej wykładni przez przyjęcie, że Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, podczas gdy z treści przepisu wynika, że z upływem tego terminu i nieodebrania przez właściciela pojazd "uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się" i że przepis przesądza jedynie zasadę, zgodnie z którą pojazd porzucony z zamiarem wyzbycia się przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, a nadto przez przyjęcie, że Skarb Państwa jest zobowiązany zwrócić dozorcy konieczne wydatki za dozór pojazdu, który przeszedł na rzecz Skarbu Państwa, z upływem 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji naczelnika urzędu skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, podczas gdy wydanie tej decyzji musi być poprzedzone wyczerpaniem przewidzianej przez przepisy procedury przejęcia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi podniósł, iż zastosowanie w sprawie przepisu, który zobowiązuje organ likwidacyjny do pokrywania opłat za parkowanie pojazdu w wysokości 50 złotych za dobę i który, jak stwierdził Sąd I instancji, nie ma zastosowania do Skarbu Państwa zamiast przepisu z zupełnie innej ustawy, zobowiązującego organ likwidacyjny do zwrotu dozorcy koniecznych wydatków, jest niewątpliwie rażącym naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi błędnie uznał, że Skarb Państwa z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej automatycznie, z mocy prawa, staje się właścicielem pojazdu. Z treści powołanego przepisu wynika zaś jedynie, że z upływem przedmiotowego terminu pojazd uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd przechodzi na własność Skarbu Państwa z mocy ustawy, ale nie określono terminu, z jakim następuje przejście prawa własności. Jednocześnie ustawodawca w art. 130a ust. 11 ustawy – Prawo o ruchu drogowym przewidział wydanie przepisów wykonawczych określających procedurę przejęcia. W związku z powyższym zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym dopiero po wyczerpaniu przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego szczegółowej procedury możliwe jest wydanie przez ten organ decyzji w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W konsekwencji to od momentu uprawomocnienia się decyzji o przejęciu pojazdu dopuszczalne jest obciążenie organu likwidacyjnego koniecznymi wydatkami związanymi z dozorem pojazdu.

W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów usunięcie pojazdu z drogi polega na wydaniu dyspozycji wyznaczonej przez starostę jednostce. Natomiast stosownie do § 5 ust. 1 pkt 2 przedmiotowego rozporządzenia podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu winien powiadomić o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. W przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu jednostka prowadząca parking powiadamia o tym, nie później jednak niż trzeciego dnia, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów). Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie ulega wątpliwości, iż przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa pojazdów usuniętych z drogi i nieodebranych przez właściciela w ciągu 6 miesięcy organ administracji winien posiadać stosowne dokumenty potwierdzające w szczególności fakt nieodebrania pojazdu przez jego właściciela. Warunkiem nieodzownym do ustalenia, że sytuacja taka miała miejsce, jest skutecznie skierowanie do właściciela wezwania do odebrania pojazdu oraz informacja, że wezwany nie zastosował się do jego treści bądź zrzekł się prawa własności. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się, co umożliwia wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, który staje się pierwotnym właścicielem pojazdu.

W piśmie z dnia 14 maja 2007r. (data wpływu do sądu) Zakład [...] Sp. z o.o. w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Pomimo wezwania Sądu pełnomocnik skarżącej Spółki nie przedłożył pełnomocnictwa do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż zgodnie treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, iż dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, Sąd nie może wykraczać poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Związany jest także wnioskami w niej sformułowanymi. Zatem to strona wnosząca skargę kasacyjną wyznacza zakres rozpoznania sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Niespornym jest, że podstawę prawną rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie stanowi art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. – Dz.U. z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Jednak ani ten, ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym na wykonywanie dozoru – w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu.

Podzielić zarazem należy pogląd Sądu I instancji i wnoszącego skargę kasacyjną, że opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (t.j. – Dz.U. z 2003 roku, Nr 58, poz. 515 ze zm.) odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczonych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Opłaty te nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 przedmiotowej ustawy. Ale też, jeśli organ administracyjny przy ustaleniu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, w trybie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, posiłkując się ustaleniami uchwały rady powiatu – w przedmiotowej sprawie Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 roku Nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów – zastosuje stawkę opłat za parkowanie wynikającą z tej uchwały to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest to podstawa do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu. Należy bowiem mieć na uwadze, że omawiana uchwała ustala stawki opłat, które muszą ponieść właściciele za parkowanie pojazdów usuniętych z dróg publicznych na wyznaczonych parkingach. Sądzić zatem należy, iż ustalając wysokość opłat organ stanowiący powiatu wziął pod uwagę wydatki poniesione przez prowadzącego parking związane z wykonywaniem dozoru na jego parkingu oraz należne mu z tego tytułu wynagrodzenie. Jeżeli organ administracyjny uznał, że stawka określona w uchwale odzwierciedla wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór to nie ma podstaw do żądania stwierdzenia nieważności jego orzeczenia z tego tylko powodu, że zastosował stawkę opłat z uchwały, która nie odnosi się bezpośrednio do Skarbu Państwa, ponieważ nie oznacza to, że stawka nie odpowiada kosztom przechowywania pojazdu będącego własnością Skarbu Państwa. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia również fakt, że wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał, iż należności wyliczone przy zastosowaniu omawianej stawki opłat za parkowanie odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdu Skarbu Państwa.

Za bezzasadny uznać trzeba również zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów. Wnoszący skargę kasacyjną podważa ustalenie Sądu I instancji dotyczące momentu, od którego Skarb Państwa powinien ponosić koszty związane z parkowaniem pojazdu. Zdaniem organu administracji obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa przedmiotowych kosztów powstaje z dniem przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (i tu jest zgodny ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd I instancji). Aczkolwiek według pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną przejście na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu usuniętego i nieodebranego przez właściciela – a tym samym i powstanie obowiązku pokrycia spornych kosztów – następuje nie, jak twierdzi Sąd, z dniem upływu sześciomiesięcznego terminu od jego usunięcia, a z dniem kiedy decyzja naczelnika urzędu skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stała się prawomocna.

Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest stwierdzić, iż w świetle stanu prawnego obowiązującego w chwili rozstrzygania przez organy administracji pogląd powyższy jest błędny. Ustawa – Prawo o ruchu drogowym stanowi w art. 130a ust. 10, iż pojazd usunięty w trybie określonym w tym przepisie i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W tym stanie rzeczy upływ wskazanego terminu powoduje, że pojazd nieodebrany w tym terminie staje się z mocy samego prawa własnością Skarbu Państwa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów prawodawca stwierdza, że o "przejęciu" na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w tym trybie ma skutek konstytutywny dla powstania prawa własności po stronie Skarbu Państwa, to jednak w świetle przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza zdarzenie prawne następujące z mocy ustawy. Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest chwila upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu.

Dla ustalenia początkowego terminu od jakiego Skarb Państwa winien ponosić koszty opłat za parkowanie pojazdu nie ma zatem znaczenia moment otrzymania przez organ skarbowy dokumentów niezbędnych do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Uwzględniając powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Wobec niespełnienia przesłanek określonych w przepisach art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Sąd oddalił wniosek Zakładu [...] Sp. z o.o. o zasądzenie na jego rzecz od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

-----------------------

11