Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1128/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 75, art. 76 § 2, art. 78 § 1 i 2,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 lit c/
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie NSA Ludmiła Jajkiewicz Anna Robotowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 781/12 w sprawie ze skargi K. C. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od K. C. Spółki z o.o. w B. na rzecz Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie ze skargi K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w punkcie 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r., w punkcie 2) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega w wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, w punkcie 3) orzekł o kosztach postępowania sądowego.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2006 rok skarżąca spółka złożyła 17 maja 2006 r.

W dniu 31 lipca 2006 r., w odpowiedzi na wezwanie Kierownika do uzupełnienia braków formalnych, skarżąca złożyła korektę wniosku a następnie w dniu 4 sierpnia 2006 r. złożyła oświadczenie o cofnięciu wniosku w części działek.

Przeprowadzone w dniach 11 sierpnia 2006 r., 17-18 sierpnia 2006 r. oraz 7 września 2006 r. kontrole w gospodarstwie beneficjenta stwierdziły kody nieprawidłowości DR 13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) na działkach o symbolach I, S, T i Y. Na działkach rolnych o symbolu D, T, V, Z, AA, AC stwierdzono z kolei kod DR 14 - działka rolna lub jej część nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej (brak spełnienia wymagania dotyczącego nieprzeprowadzenia koszenia okrywy roślinnej i jej usunięcia, co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca).

Organ I instancji ustalił, że w stosunku do 32 działek ewidencyjnych o nr 568, nr 144/1, nr 124/4, nr 42/6, nr 431, nr 219, nr 407, nr 137, nr 139/2, nr 162/2, nr 138, nr 141/2, nr 164/1, nr 51/5, nr 150/11, nr 105/4, nr 45/1, nr 212, nr 60/2, nr 304/5, nr 319/2, nr 322/1, nr 373/2, nr 80/1, nr 2/4, nr 9/5, nr 269, nr 226, nr 409, nr 121/1, nr 121/3 oraz działki położonej w obrębie C., gmina G., powiat s., województwo z. zgłoszonej bez podania numeru działki, spółka przedstawiła dowody potwierdzające okoliczność posiadania ww. działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Z przedstawionych dokumentów wynikało bowiem, że znajdują się one w jej posiadaniu od dnia 31 sierpnia 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r., zgodnie z umową przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego zawartą w dniu 31 sierpnia 2005 r. pomiędzy P. M. a reprezentującą spółkę R. M.. Również działki ewidencyjne bądź ich części zgłoszone do wniosku o nr 266, nr 163, 606/1, nr 198/2, nr 132/18 i nr 10 znajdują się w posiadaniu spółki od dnia 31 sierpnia 2005 r. do dnia 30 listopada 2011 r., zgodnie z umową przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego zawartą w dniu 31 sierpnia 2005 r. pomiędzy R. M. a pełnomocnikiem spółki P. M.. Dla pozostałych umów warunkowych przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej jakie przedstawiła spółka odnośnie kolejnych 32 działek zadeklarowanych we wniosku (nr 97/12, nr 282, nr 288/1, nr 286, nr 289/1, nr 289/2, nr 287, nr 569, nr 570, nr 571, nr 572, nr 573, nr 576/2, nr 76, nr 22, nr 10, nr 11/2, nr 71, nr 16/48, nr 16/49, nr 18/4, nr 18/5, nr 18/6, nr 18/8, nr 18/9, nr 135/12, nr 136, nr 102/3, nr 209/1, nr 307/1, nr 312/1 i nr 313) nie została określona data zawarcia umowy, a z załączonych do niniejszych umów protokołów wynikało, iż powyżej wymienione działki ewidencyjne bądź ich części nie są użytkowane rolniczo przez "przenoszącego" ani osoby trzecie, a "przenoszący" zapewnia o możliwości koszenia użytków zielonych od 1 lipca 2006 r.

Tym samym, organ I instancji ustalił, że w dniu złożenia wniosku ww. działki nie były w posiadaniu beneficjenta. W odniesieniu do ww. 32 działek, wedle informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR), data zawarcia umowy dzierżawy przez P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek: "A." Sp. z o.o., "." Sp. z o.o., "." Sp. z o.o., "A." Sp. z o.o., "A." Sp. z o.o., "K." Sp. z o.o., działek pozostających w zasobie ANR jest późniejsza od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym przeniesienie posiadania działek mogło nastąpić nie wcześniej niż w dniu zawarcia umowy. Ponadto w dniu wydania decyzji spółka nie była posiadaczem działek ewidencyjnych o nr 217/3 o pow. 43,8890 ha, o nr 217/4 o pow. 16,81110 ha oraz nr 185 o pow. 62,07 ha. Zgodnie bowiem z informacjami uzyskanymi z Agencji Nieruchomości Rolnych, data wygaśnięcia umowy dzierżawy pomiędzy ANR a P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek: "A." Sp. z o.o., "A." Sp. z o.o., "A." Sp. z o.o., "A." Sp. z o.o., "A." Sp. z o.o., "K." Sp. z o.o. jest wcześniejsza od dnia wydania niniejszej decyzji. W związku z powyższym, zdaniem organu, dzierżawcy wymienionych działek nie mogli dysponować daną nieruchomością.

W stosunku do 21 działek (nr 377/1, nr 373, nr 336/1, nr 11, nr 12, nr 90, nr 99/1, nr 184, nr 178/2, nr 179/2, nr 208, nr 410, nr 189, nr 190, nr 194/4, nr 13, nr 20/2, nr 24, nr 152/1, nr 204, nr 205) organ I instancji ustalił, że spółka zgłosiła je do płatności pomimo niespełnienia dwóch powyższych warunków, tj. w dniu złożenia wniosku nie była posiadaczem działek oraz w dniu wydania decyzji nie jest w ich posiadaniu. Zgodnie bowiem z posiadaną dokumentacją, na powyższe działki została zawarta przez P. M. krótkoterminowa umowa dzierżawy. Tym samym, spółka powinna być świadoma, składając wniosek o przyznanie płatności, iż w dniu wydania decyzji nie będzie w ich posiadaniu.

W konsekwencji organ podał, iż różnica procentowa między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną pierwotnie we wniosku (673,14 ha) a stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu (143,90 ha) wynosi 367,78%.

W związku z powyższym Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. decyzją z dnia 22 lutego 2008 r. odmówił przyznania płatności OB na 2006 rok. Jednocześnie spółce naliczone zostały sankcje trzyletnie.

Decyzja z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora z dnia 7 kwietnia 2008 r.

Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 353/08 orzekł o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Kierownika, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. odmówiono przyznania płatności OB na 2006 rok oraz naliczono trzyletnią sankcję.

Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora z dnia [...] października 2010 r.

Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1100/10 orzekł o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy do organu I instancji wpłynęły z oddziałów ANR dokumenty stwierdzające, iż działki nr : 288/1 i 282 były w posiadaniu P. M. od dnia 1 czerwca 2006 r., zaś działki o nr : 22, 11/2, 71, 10 od dnia 17 maja 2006 r. Wszystkie wskazane nieruchomości nie były użytkowane rolniczo od kilku lat. Z kolei przesłuchani w charakterze świadków R. M. i P. M. zeznali, iż umowy przeniesienia posiadania dotyczące nieruchomości o nr: 282, 288/1, 286, 289/1, 289/2, 287, 569, 570, 571, 572, 573, 576/2, 76, 22, 10, 11/2, 71, 16/48, 16/49, 18/4, 18/5, 18/6, 18/8, 18/9, 135/12, 136, 102/3, 209/1, 307/1, 312/1 i 313 zostały podpisane w dniu 10 maja 2006 r. Dotyczy to również działek obrębu N.. Ww. umowy podpisane zostały w obecności W. G.. Przesłuchany w charakterze świadka W. G. potwierdził, iż umowy przeniesienia posiadania gruntów zostały podpisane w dniu 10 maja 2006 r. i że użytkownikiem niniejszych gruntów była skarżąca.

W konsekwencji organ I instancji ustalił, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności beneficjent nie był w posiadaniu części gruntów i w związku z tym decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (kierownik ARiMR, organ I instancji), działając m.in. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm., zwana dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich) oraz art. 104 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.), orzekł o odmowie przyznania płatności bezpośrednich (OB) na 2006 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) i Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO), nadto nałożył sankcje na okres trzech lat.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., akceptując w całości stanowisko organu I instancji, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził (na podstawie protokołów zdawczo- odbiorczych), iż działki nr: 336/1, 11, 12, 377/1, 373, 184, 178/2, 179/2, 90, 99/1, 208, 152/1, 204, 205, 189, 190, 194/4, 410, 13, 20/2 i 24 wydane zostały w dzierżawę P. M. na okres od dnia podpisania umów dzierżawy, tj. od dnia 1 sierpnia 2006 r. do dnia zakończenia tych umów, tj. do dnia 31 października 2006 r. Przy czym P. M. nie znał granic nieruchomości i żądał ich okazania, co zostało wykonane w terenie. W umowach dotyczących działek nr: 189, 190, 194/4, 410 widnieje zapis, iż działki te w znacznej części porośnięte zakrzyczeniami brzozy, wierzby i łoz. Ponadto działki ewidencyjne nr: 22, 10, 71, 11/2, 288/1 i 282 zostały wydane dzierżawcy (P. M.) na okres trwania umowy dzierżawy i do dnia 17 sierpnia 2011 r. nie zostały zwrócone do zasobu ANR. Protokoły zdawczo-odbiorcze dotyczące działek 22, 10, 71 i 11/2 zostały spisane dnia 17 maja 2006 r., a działek pozostałych w dniu 1 czerwca 2006 r. Z dokumentów tych wynika, że działki te nie były użytkowane rolniczo od kilku lat, co składając podpis na ww. protokołach zdawczo-odbiorczych P. M. potwierdził.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na 2006 r.

W skardze wniesionej na powołane wyżej rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż rozstrzygając niniejszą skargę był związany zarówno ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi skarżącej w sprawie sygn. VIII SA/Wa 352/08 oraz sygn. akt VIII SA/Wa 1100/10.

Sąd po omówieniu wskazań zawartych w przedstawionych wyrokach wskazał, iż organy obu instancji, zgodnie z wytycznymi sądu, podjęły czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, wystąpiły bowiem do Oddziałów ANR o nadesłanie protokołów zdawczo-odbiorczych gruntów rolnych dotyczących działek wydzierżawionych P. M., R. M., czy też spółkom przez nich reprezentowanym. Wniosły także o wyjaśnienie kwestii gruntu "wolnego od upraw". Organ I instancji przeprowadził także dowód ze źródeł osobowych – gdyż przesłuchano świadków P. M., R. M. oraz W. G..

W ocenie Sądu pierwszej instancji niewątpliwie organy zgromadziły znaczny materiał dowodowy celem wszechstronnego rozpoznania wniosku.

Sąd pierwszej instancji podkreślił jednocześnie, że odrębną kwestię w niniejszej sprawie stanowi fakt, czy zebrany w wyniku podjętych przez Kierownika czynności materiał dowodowy oceniony został prawidłowo.

Sąd wskazał, iż organy obu instancji przyjęły, że działki nr: 336/1, 11, 12, 377/1, 373, 184, 178/2, 179/2, 90, 99/1, 208, 152/1, 204, 205, 189, 190, 194/4, 410, 13, 20/2 i 24 wydane zostały w dzierżawę P.M. na okres od dnia podpisania umów dzierżawy, tj. od dnia 1 sierpnia 2006 r. do dnia zakończenia tych umów, tj. do dnia 31 października 2006 r., przy czym P. M. nie znał granic nieruchomości i żądał ich okazania, co zostało wykonane w terenie. Ponadto działki nr: 189, 190, 194/4, 410 w znacznej części porośnięte były zakrzyczeniami brzozy, wierzby i łoz. Działki ewidencyjne nr: 22, 10, 71, 11/2, 288/1 i 282 zostały wydane dzierżawcy – P. M., na okres trwania umowy dzierżawy i do dnia 17 sierpnia 2011 r. nie zostały zwrócone do jej zasobu. Protokoły zdawczo-odbiorcze dotyczące działek 22, 10, 71 i 11/2 zostały spisane dnia 17 maja 2006 r., a pozostałych działek w dniu 1 czerwca 2006 r. Działki te nie były użytkowane rolniczo od kilku lat, co składając podpis na ww. protokołach zdawczo-odbiorczych P.M. potwierdził.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż organy uznały wyższość protokołów zdawczo-odbiorczych jako dowodów, nad innymi dowodami w postaci zeznań zainteresowanych, czy świadków. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie dokonana przez organy obu instancji ocena materiału dowodowego jest nieuprawniona. Sąd wskazał, iż zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie stanowiskiem orzecznictwa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 683/10; wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 711/11) protokoły zdawczo-odbiorcze należy traktować jako dokumenty prywatne, nie można uznać, iż zostały wystawione przez organ. Są to dokumenty zawierające oświadczenia organu i strony co do przekazania gruntów w posiadanie danego podmiotu (skarżącej spółki). Skoro dokumenty te (protokoły) nie mają wzmocnionej mocy dowodowej, to tym bardziej organy administracyjne powinny ze szczególną rozwagą dokonać rozpatrzenia wniosków dowodowych przedkładanych przez stronę w toku postępowania.

WSA w Warszawie wskazał, że należało wyjaśnić rozbieżności w zeznaniach P. M. pomiędzy datą przejęcia w posiadanie (10 maja 2006 r.), a danymi z protokołów, co do stanu zagospodarowania nieruchomości oraz nieznajomości ich położenia w terenie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji istotnym jest fakt, iż w toku postępowania skarżąca wielokrotnie wskazywała na okoliczności wejścia w posiadanie zakwestionowanych gruntów rolnych, powołując się jednocześnie na określone dowody, w tym w postaci dokumentacji oraz świadków. Dowody te nie zostały ocenione przez organy w sposób szczegółowy, co może prowadzić do wniosku, że nie zostały uwzględnione, a tym samym zostały pominięte. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż pominięcie przez organy administracyjne tych dowodów oraz wynikających z nich okoliczności i ustalenie stanu faktycznego w przeważającym zakresie na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych stanowiło naruszenie przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego, a mianowicie art. 7, 75 § 1, 76 § 2 i 78 § 1 i 2 oraz 80 k.p.a.

II.

Skargę kasacyjną złożył Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W..

Wyrok zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów według norm prawem przepisanych.

Organ, wnosząc skargę kasacyjną, zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego - dalej k.p.a.

2) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie - wbrew materiałowi dowodowemu zebranemu w sprawie, iż organ nie dopuścił jako dowodu w sprawie wnioskowanych przez stronę postępowania zgłoszonych środków dowodowych, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia przez Sąd, iż organ naruszył w ww. normę prawną,

3) naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ uznał protokół zdawczo-odbiorczy nieruchomości, jako dokument urzędowy, podczas gdy ww. dokument organ uznał, jako dokument prywatny jednakowoż zawierający zgodne oświadczenie woli obu stron umowy.

4) wydał decyzję w oparciu o rzetelną ocenę całości zgromadzonego w sprawie materiału naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie - wbrew materiałowi dowodowemu zebranemu w sprawie, iż organ nie wydał decyzji w oparciu o rzetelną ocenę całości zgromadzonego w sprawie materiału.

5) wydał decyzję w oparciu o rzetelną ocenę całości zgromadzonego w sprawie materiału naruszenie art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędną interpretację i przyjęcie - wbrew materiałowi dowodowemu zebranemu w sprawie, iż organ nie wydał decyzji w oparciu o rzetelną ocenę całości zgromadzonego w sprawie materiału.

6) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie - wbrew materiałowi dowodowemu zebranemu w sprawie, iż organ wydał decyzję z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów.

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające przyjęciu, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator szczegółowo odniósł się do postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. wniosła o jej oddalenie.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, ponieważ przytoczone podstawy kasacyjne są zasadne.

Jako podstawę zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał art. 145 § 1 lit. c/ p.p.s.a., uzasadniając to tym, że zostały naruszone przez organy przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, 75 § 1, art. 76 § 2, art. 78 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na tym, że organy przyjęły "wyższość protokołów zdawczo-odbiorczych" jako dowodów nad innymi dowodami i nie wyjaśniły rozbieżności między protokołami zdawczo-odbiorczymi a zeznaniami świadków, dokonały nieuprawnionej oceny materiału dowodowego, nie dokonały szczegółowej oceny dowodów wskazanych przez skarżącą, co może prowadzić do wniosku, że dowody te zostały pominięte, oraz ustaliły stan faktyczny "w przeważającym zakresie na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych".

W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, iż takie uzasadnienie stanowiska Sądu pierwszej instancji jest powierzchowne i ogólnikowe, albowiem nie uwzględnia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz oceny tego materiału dokonanej przez organy, przedstawionej w uzasadnieniu decyzji.

Po pierwsze, w skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie wykazał, że organy naruszyły przepis art. 80 k.p.a., który co do zasady organom administracji publicznej powierza ocenę, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W żadnym razie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy naruszenie tego przepisu nie może być uzasadnione tym, że organy "uznały wyższość protokołów zdawczo-odbiorczych, jako dowodów nad innymi dowodami" oraz tym, że inne dowody wskazane przez skarżącą nie zostały szczegółowo ocenione, co oznacza, że nie zostały uwzględnione, a tym samym pominięte.

Organ trafnie podnosi, że dokonał ustaleń co do daty objęcia określonych działek w posiadanie przez skarżącą na podstawie dokumentów w postaci protokołów zdawczo-odbiorczych nie dlatego, że dokumenty te mają szczególną moc dowodową, ale dlatego, że uznał te dokumenty za wiarygodne.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całkowicie pominięto to, że ustalenia w tym zakresie organ dokonał także na podstawie informacji zawartych w pismach Agencji Nieruchomości Rolnych, a także po przedstawieniu oceny, dlaczego zdaniem organów protokoły zdawczo-odbiorcze i umowy w formie pisemnej zgromadzone w tej sprawie jako materiał dowodowy są bardziej wiarygodne niż zeznania R. M., P. M. oraz W. G.. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, że dowody wskazane przez skarżącą nie zostały ocenione przez organy w sposób szczegółowy, co oznacza, że nie zostały uwzględnione, a tym samym zostały pominięte, należy uznać jako dowolne. Nie można bowiem stawiać znaku równości między oceną dowodu dokonaną przez organ a pominięciem dowodu.

To, że organ ocenił określony dowód jako niewiarygodny i wskazał przyczyny, z powodu których dowodowi temu odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, nie może oznaczać, że organ tego dowodu nie uwzględnił w tym znaczeniu, jakie nadał temu Sąd pierwszej instancji.

Po drugie, nie zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na czym polega naruszenie przez organy art. 76 § 2 k.p.a., skoro zgodnie z wcześniejszym wyrokiem wydanym w tej sprawie organ nie nadawał protokołom zdawczo-odbiorczym i umowom charakteru dokumentów urzędowych. To, że dokumenty te zostały ocenione jako dowody wiarygodne, nie może być źródłem zarzutu, iż organy nadały im moc dowodową dokumentów urzędowych.

Po trzecie, nie jest zrozumiałe stanowisko Sądu pierwszej instancji co do naruszenia art. 78 § 1 i 2 k.p.a., skoro organy wykonując wskazania zawarte w poprzednich wyrokach wydanych w tej sprawie, przeprowadziły dowody wskazane przez skarżącą. Przyjmując jako podstawę uwzględnienia skargi naruszenie art. 78 § 1 i 2 k.p.a., Sąd pierwszej instancji nie wskazał jaki dowód nie został przeprowadzony, pomimo że skarżąca żądała przeprowadzenia tego dowodu na okoliczności mające znaczenie dla sprawy.

To, że organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wskazanym przez skarżącą dowodom nie może oznaczać, że został naruszony art. 78 k.p.a.

Po czwarte, w skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zostało wykazane na czym polegało naruszenie przez organ art. 75 § 1 k.p.a., skoro Sąd pierwszej instancji nie wykazał jaki dowód został pominięty.

Po piąte, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy w skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że skarżąca dane co do terminu objęcia nieruchomości w posiadanie, które wynikają z protokołów zdawczo-odbiorczych i umów, tłumaczyła tym, że termin objęcia w posiadanie był inny, wcześniejszy, ponieważ specyfika zawartych umów polegała na tym, że przeniesienie posiadania następowało przed formalnym zawarciem umów, ponieważ przeniesienie posiadania było warunkiem zawarcia umowy dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych. Organy takim wyjaśnieniom odmówiły wiarygodności. Wobec tego nie wiadomo dlaczego w ocenie Sądu pierwszej instancji nie zostały wyjaśnione rozbieżności między tym, co wynika z protokołów zdawczo-odbiorczych a tym, co wynika z zeznań świadków i stron. Kwestia ta została podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jednakże nie została ona rozważona w kontekście materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i oceny tego materiału dokonanej przez organy.

Z przytoczonych względów, uznając zarzuty przytoczone w skardze kasacyjnej za zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 p.p.s.a.