Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 567/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(4) ust. 1, ust. 10, art. 36(5) ust. 2, ust. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej "Komisja II stopnia") , uchwałą z [...] listopada 2013 r. nr [...], na podstawie art. 368 ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, dalej "ustawa o radcach"), w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania P. S. (dalej "Zdający", "Skarżący") utrzymała w mocy uchwałę Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w [...], w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniach [...]-[...] marca 2013 r. Skarżący przystąpił do egzaminu radcowskiego, na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy o radcach, przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w [...], powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z [...] stycznia 2013 r. Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: z pierwszej części egzaminu, stanowiącej zestaw pytań testowych Skarżący uzyskał 71 punktów i otrzymał ocenę 3, z drugiej części egzaminu, poświęconej prawu karnemu Skarżący otrzymał ocenę 4, z trzeciej części egzaminu radcowskiego poświęconej prawu cywilnemu Skarżący uzyskał ocenę dost. 3, z części czwartej dotyczącej prawa gospodarczego uzyskał ocenę 2, a z części piątej poświęconej prawu administracyjnemu Skarżący uzyskał ocenę 3. W zawiązku z powyższym wymieniona Komisja w uchwale Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. stwierdziła, że Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

W odwołaniu z [...] maja 2013 r. od wymienionej uchwały Skarżący stwierdził, iż wydanie ocen cząstkowych przez Egzaminatorów i w ich konsekwencji stwierdzenie przez Komisję uzyskania negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego stanowi naruszenie prawa materialnego tj. art. 36 ust. 2 w zw. z art. 366 ust. 1 oraz art. 364 ustawy o radcach poprzez przyjęcie, iż zdający nie wypełnił norm prawnych wynikających z tych przepisów. Skarżący odniósł się do zarzutów postawionych przez egzaminatorów, w tym obszerny wywód prawny z przytoczeniem wypowiedzi doktryny i judykatury odniósł do zarzutu jednego z egzaminatorów dotyczącego "wątpliwej ważności umowy".

Przystępując do rozpatrzenia podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu zarzutów, Komisja II stopnia wskazała, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych. Jednakże, mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), jeżeli Komisja odwoławcza, rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, niepodnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Reguła ta działa także w odwrotną stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu), winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których Skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 365 ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku.

Komisja II stopnia wskazała, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez Zdającego rozwiązanie z prawa gospodarczego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, na ocenę niedostateczną. Komisja II stopnia przytoczyła opinie egzaminatorów, które uznała za słuszne. Przytoczyła też treść zadania egzaminacyjnego, które polegało na sporządzeniu przez zdających, na zlecenie wszystkich przyszłych wspólników umowy spółki osobowej uregulowanej w Kodeksie spółek handlowych, w której każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, a odpowiedzialność wspólników ma charakter subsydiarny. Postanowienia umowy spółki winny zapewniać stabilne działanie spółki i eliminować płaszczyzny konfliktów między wspólnikami, przy czym pozycja poszczególnych wspólników w spółce nie musiała być tożsama.

Analizując sporządzoną przez Skarżącego umowę spółki jawnej Komisja II stopnia podniosła, że w założeniach pod umową Zdający wskazał, że "spółkę z .o.o. Kolorex reprezentuje prezes zarządu Tomasz Kowalski, który jest uprawniony wg wewnętrznych regulacji tejże spółki podjąć czynność przystąpienia do umowy spółki jawnej". Z założenia tego nie wynika jednak, czy zgromadzenie wspólników "Kolorex" Sp. z o.o. podjęło uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na przystąpienie tej spółki do spółki jawnej w charakterze jej wspólnika i czy obejmuje ona również zgodę na wniesienie przez tę spółkę wkładów określonych w umowie. Komisja II stopnia dalej powtórzyła za egzaminatorem, że zdający myli zagadnienia typowe dla spółki jawnej i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wprowadzając w § 5 umowy pojęcie kapitału zakładowego. Wskazał następnie, że w odwołaniu Zdający zawarł bardzo obszerny wywód, z równie obszernym przytoczeniem wypowiedzi przedstawicieli doktryny, który należy traktować jako następczą próbę stworzenie uzasadnienia prawnego dla przyjętego w umowie rozwiązania, w sytuacji gdy zdający w swojej pracy w żaden sposób nie dał wyrazu temu, że chodzi o majątek spółki, którego elementem jest mienie wniesione jako wkład. Tym bardziej, że Zdający w §16 umowy ponownie zastosował terminologię charakterystyczną dla spółki kapitałowej: "Zbycie przez wspólnika udziału lub też praw wynikających z umowy spółki bez zgody pozostałych wspólników albo przybrane sobie bez zgody spółki nowego wspólnika jest wobec spółki bezskuteczne" Dlatego też Komisja II stopnia uznała wyjaśnienia zawarte w odwołaniu za nietrafne i nieodpierające zarzuty egzaminatorów.

Innym poważnym uchybieniem, zdaniem Komisji II stopnia, jest uregulowanie przez Zdającego reprezentacji spółki, na co wskazuje treść § 7 umowy. Komisja II stopnia wyjaśniła, że w handlowej spółce osobowej każdy wspólnik ma prawo prowadzić sprawy spółki i reprezentować spółkę na zewnątrz. Konstrukcja prawna spółki jawnej, oparta na ścisłych więziach osobowych pomiędzy jej wspólnikami, nie przewiduje powoływania w takiej spółce organów. W konsekwencji prawo reprezentowania spółki i prowadzenia spraw spółki zastrzeżone zostało dla jej wspólników. Reprezentacja spółki mieści się w sferze stosunku do osób trzecich. Pozycję prawną wspólnika spółki jawnej jako uprawnionego do jej reprezentowania wyznacza zakres tego prawa. Jest on określony ustawowo i jednakowy dla każdego ze wspólników. W myśl art. 29 § 3 K.s.h., jak wyjaśniła Komisja II stopnia, prawa wspólnika do reprezentowania spółki nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Przepis ten zawiera normę o charakterze iuris cogentis i wynika z niego doniosła dla bezpieczeństwa obrotu prawnego zasada. Zdaniem Komisji II stopnia, brzmienie postanowień umownych nie wskazuje jednak na to, aby Zdający był świadom konsekwencji przyjętego w umowie rozwiązania, skoro drugie zdanie § 7 umowy stanowi, że "Do zastępowania spółki uprawniony jest Paweł Sikorski, a w razie ustanowienia prokurenta Paweł Sikorski łącznie z prokurentem." Redakcja tego postanowienia, jak stwierdziła Komisja II stopnia, jest na tyle nieprecyzyjna, że może wywoływać poważne wątpliwości interpretacyjne i powodować negatywne skutki dla bezpieczeństwa obrotu.

Wątpliwości interpretacyjne, zdaniem Komisji II stopnia, wywołuje również § 7a umowy: "Wewnętrzne rozstrzygnięcia spółki dokonywane są jednoosobowo przez Pawła Sikorskiego, jeśli umowa nie stanowi inaczej". Jak wskazała dalej Komisji II stopnia, można się domyślać, że być może w tym paragrafie powierzono wspólnikowi Sikorskiemu prowadzenie spraw spółki. Zestawienie jednak tego postanowienia z § 14 umowy o brzmieniu: "W sprawach wewnętrznych spółki wspólnicy decydują w drodze uchwał podejmowanych jednomyślnie. Zatrudnianie pracowników należy do wspólników łącznie, wypowiedzenia umowy może dokonać każdy wspólnik z osobna", czyni te postanowienia niejasnymi. Zdaniem Komisji II stopnia, zestawienie tych postanowień umownych upoważnia do oceny, że już na etapie zawiązywania spółki przewidziano rozwiązanie konfliktogenne i nie zapewniające harmonijnemu funkcjonowaniu spółki.

Komisji II stopnia nadto wskazała, że wypełniając założenie ósme zadania, jakim miało być ustanowienie zakazu konkurencji i sposób zwolnienia z zakazu przez pozostałych wspólników, Zdający zredagował § 13 umowy o brzmieniu: "Wspólnikom nie wolno zajmować się interesami konkurencyjnymi pod rygorem naprawy wyrządzonej szkody. Z zakazu wskazanego w zdaniu poprzednim wspólnik może być zwolniony jedynie za jednomyślną zgodą pozostałych wspólników". Zdający zatem, nie określił, jaka działalność byłaby konkurencyjną wobec działalności spółki. Wśród poważnych uchybień Komisji II stopnia podniosła za egzaminatorami, treść § 18 umowy, w którym Zdający przewidział nieznane Prawu upadłościowemu i naprawczemu pojęcie ogłoszenia upadłości przez spółkę.

Komisji II stopnia skonstatowała, że zastosowane przez Zdającego rozwiązania świadczą o niewystarczającym opanowaniu przez Skarżącego materiału prawniczego i umiejętności stosowania prawa w praktyce. Przy tak istotnych błędach, nawet przy dostrzeżeniu pozytywnych elementów pracy, na które zwracali uwagę egzaminatorzy, trudno przyjąć, że Zdający jest przygotowany do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej w sposób przewidziany ustawą o radcach prawnych.

W skardze z [...] stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z [...] listopada 2013 r., Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie:

- prawa materialnego, w szczególności art. 365 ust. 2 w zw. z art 36 6 ust. 1 oraz art. 364 ustawy o radcach, poprzez przyjęcie, iż przedstawione przez niego rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z części czwartej egzaminu radcowskiego nie może zostać ocenione pozytywnie,

- przepisów postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nie rozpatrzenie w pełni i prawidłowo materiału dowodowego sprawy, tj. projektu umowy spółki jawnej, ocenionej w świetle mających zastosowanie do objętych nią kwestii faktyczno-prawnych, przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny, jak również poprzez nie rozpatrzenie i nie odniesienie się w sposób wyczerpujący do wszystkich zarzutów i twierdzeń sformułowanych przez Skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji II stopnia.

Skarżący podniósł w skardze, że Komisja II stopnia nie odniosła się do kwestii rozbieżności w ocenach Egzaminatorów, tj. sytuacji, gdy jeden z Egzaminatorów stwierdzał uchybienie w pewnej materii (np. w kwestii prawidłowej reprezentacji spółki "Kolorex"), a drugi Egzaminator takiego uchybienia nie stwierdzał. Logicznym jest, jak twierdzi Skarżący, iż w sytuacji gdy Zdający popełnia ewidentny, bezsporny i nie budzący najmniejszych wątpliwości błąd to winien on być w sposób bezsporny stwierdzony przez obu Egzaminatorów.

Skarżący nie zgodził się z oceną merytoryczną zarówno Komisji Egzaminacyjnej, jak i Komisji II stopnia w kwestii reprezentacji spółki "Kolorex", jej opisu czy wreszcie zgody na przystąpienie do spółki jawnej. Integralną częścią umowy spółki jawnej był aktualny odpis z KRS, który zawiera wszystkie wymagane w art. 206 K.s.h. oraz art. 34 ust. 1 ustawy o K.r.s. informacje, a zatem spełniony został wynikający z w/w przepisów wymóg podania tych informacji przez spółkę "Kolorex". W kwestii zgody na przystąpienie spółki "Kolorex" do spółki jawnej i uprawnienia prezesa zarządu w tym zakresie, Skarżący podniósł, że spółka "Kolorex" została opisana w taki sposób, że mogło z tego wynikać, że spółka ta była jednoosobową spółką kapitałową. Skarżący uważa, że jako Zdający miał prawo poczynić założenia o uprawnieniu prezesa zarządu do przystąpienia do spółki, co świadczy iż zdawał sobie sprawę z konieczności tychże uregulowań, jednakże w jego przekonaniu zamieszczanie tego w pracy egzaminacyjnej było kwestią drugorzędną, bowiem idąc tym tokiem myślenia należałoby również wykazać np. posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych przez wspólników będących osobami fizycznymi, a przystępujących do spółki jawnej.

W kwestii mylenia przez Zdającego pojęć typowych dla spółki jawnej i spółki z o.o. (m.in. co do kapitału zakładowego, zbycia udziału), Skarżący podniósł, że jak wskazał w uzasadnieniu odwołania zarówno orzecznictwo, jak i doktryna dopuszcza posługiwanie się tymi pojęciami w odniesieniu do spółki jawnej. Jeśli natomiast terminologia ta funkcjonuje w teorii i praktyce prawa, to nie można Zdającemu czynić zarzutu, że się nią posłużył w swojej pracy. Skarżący też nie zgodził się ze stanowiskiem, że sposób uregulowania w projekcie umowy spółki jawnej kwestii reprezentacji spółki, zatrudniania i zwalniania pracowników, pobierania na poczet zysków określonych kwot, był konfliktogenny i nie zapewniający harmonijnego funkcjonowania spółki.

W kwestii zakazu konkurencji, Skarżący podniósł, że jak to zauważyła Komisja II stopnia, materia ta uregulowana jest w art. 56 K.s.h., a zatem nie wymaga doprecyzowania w umowie. Odnosząc się do pozostałych uwag Komisji II stopnia, Skarżący zauważył, że nie sposób pominąć faktu, iż umowy sformułowane w taki bądź podobny sposób często występują w realnym obrocie prawno-gospodarczym nie powodując negatywnych skutków dla stron.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję/uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji/uchwały.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie, dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4, omawianego przepisu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącego z prawa gospodarczego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne, w wyniku czego średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych była oceną negatywną.

Z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach wynika ponadto, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują dwaj egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu radcowskiego.

W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12, Naczelny Sąd Administracyjny analizując relację przepisów art. 365 ust. 2 oraz 364 ust. 10 ustawy o radcach skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".

Tytułem wyjaśnienie należy dodać, że Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, która ocenia pracę Skarżącego. Zadaniem Sądu jest kontrola prawidłowości prowadzonego postępowania i wydanego rozstrzygnięcia w świetle obowiązującego stanu prawnego, w tym czy ocena dokonana przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia nie ma cech dowolności, uwzględniając kryteria z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach, wytyczające merytoryczne granice oceny.

Analiza pracy egzaminacyjnej Skarżącego oraz uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, pozwala stwierdzić, że Komisja Egzaminacyjna, oceniając ponownie pracę Skarżącego nie wykroczyła poza granice określone w przywołanym przepisie. Zaskarżona uchwała zawiera merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej Skarżącego, zgodną z opiniami dwóch egzaminatorów, którzy wystawili oceny cząstkowe niedostateczne. W uchwale zostały wskazane prawidłowe elementy pracy Skarżącego, jak również błędy w niej zawarte, których charakter przesądził o ocenie niedostatecznej. Komisja Egzaminacyjna II stopnia podniosła za egzaminatorami, że Skarżący opisując spółkę "Kolorex" nie oznaczył sądu rejestrowego, w którym przechowywana jest dokumentacja spółki, numeru pod którym spółka jest wpisana do rejestru, nie wskazał numeru identyfikacji podatkowej (NIP) oraz wysokości kapitału zakładowego. Zgodzić się należy z Komisją II stopnia, iż powyższych uchybień nie wyjaśnia twierdzenie Skarżącego, że powyższe dane wynikają z odpisu z KRS załączonego do projektu umowy.

W ocenie Sądu Komisja II stopnia zasadnie oceniła jako istotne w sprawie uchybienie polegające na niewskazaniu przez Zdającego, czy zgromadzenie wspólników "Kolorex" Sp. z o.o. podjęło uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na przystąpienie tej spółki do spółki jawnej w charakterze jej wspólnika i czy obejmuje ona również zgodę na wniesienie przez tę spółkę wkładów określonych w umowie, nie wynika to bowiem z założenia Skarżącego, że spółkę z .o.o. Kolorex reprezentuje prezes zarządu Tomasz Kowalski, który jest uprawniony wg wewnętrznych regulacji tejże spółki podjąć czynność przystąpienia do umowy spółki jawnej. Również i tej kwestii nie wyjaśniają twierdzenia Skarżącego, że na podstawie opisu spółki "Kolorex" w założeniach do zadania egzaminacyjnego, mógł przyjąć, że spółka ta była jednoosobową spółką kapitałową, w związku z czym miał też prawo poczynić założenia o uprawnieniu prezesa zarządu do przystąpienia do spółki. Trudno się zgodzić z twierdzeniem Skarżącego, że pomimo, iż zdawał sobie sprawę z konieczności powyższych uregulowań, nie musiał ich zamieszczać w pracy egzaminacyjnej uznając je za kwestie drugorzędne. Należy podkreślić, że zarówno egzaminatorzy jak i Komisja II stopnia oceniają pracę Zdającego w takiej postaci w jakiej ją sporządził i oddał podczas egzaminu. Wszelkie kwestie i elementy, których Zdający w pracy nie zamieścił oraz założenia które przyjął, a których nie wyjaśnił w swojej pracy, siłą rzeczy nie mogą być ocenione, a w przypadku kiedy powinny znaleźć się w pracy, ich brak przemawia na niekorzyść Zdającego. Egzaminatorzy oraz Komisja II stopnia, nie mogą domyślać się założeń poczynionych przez Zdającego, czy też podejmować je za Niego.

Zgodzić się również należy ze stanowiskiem, że mylenie przez Skarżącego pojęć typowych dla spółki jawnej i pojęć charakterystycznych dla spółki kapitałowej (§ 5 i § 16 projektu umowy), stanowi mankament pracy egzaminacyjnej, w której Zdający powinien wykazać się znajomością regulacji prawnych. Również i w tej kwestii oceniający pracę Skarżącego nie mogą się domyślać, czy jest to zabieg świadomy Skarżącego związany z dopuszczalną przez orzecznictwo oraz doktrynę, praktyką. Negatywny odbiór zamiany powyższych pojęć, pogłębia wprowadzenie przez Skarżącego w § 18 projektu umowy, niewystępującego w Prawie upadłościowym i naprawczym pojęcia ogłoszenia upadłości przez spółkę, co Skarżący określa jako oczywistą omyłkę pisarską.

Poważnym uchybieniem w ocenie Komisji II stopnia jest uregulowanie przez Skarżącego reprezentacji spółki w § 7 projektu umowy, poprzez zapis, że: "Do zastępowania spółki uprawniony jest Paweł Sikorski, a w razie ustanowienia prokurenta Paweł Sikorski łącznie z prokurentem." Tymczasem w handlowej spółce osobowej każdy wspólnik ma prawo prowadzić sprawy spółki i reprezentować spółkę na zewnątrz, a w myśl art. 29 § 3 K.s.h., zawierającego normę o charakterze iuris cogentis, prawa wspólnika do reprezentowania spółki nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Komisji II stopnia, że brzmienie postanowień § 7, zaproponowanych przez Skarżącego, nie wskazuje, aby Skarżący był świadom konsekwencji przyjętego przez siebie rozwiązania.

Uzasadnione wątpliwości również budzi zestawienie zaproponowanych przez Skarżącego postanowień umownych w § 7a oraz w § 14. W pierwszym Skarżący wskazał, że: "Wewnętrzne rozstrzygnięcia spółki dokonywane są jednoosobowo przez Pawła Sikorskiego, jeśli umowa nie stanowi inaczej", w drugim natomiast: "W sprawach wewnętrznych spółki wspólnicy decydują w drodze uchwał podejmowanych jednomyślnie. Zatrudnianie pracowników należy do wspólników łącznie, wypowiedzenia umowy może dokonać każdy wspólnik z osobna’. Sam Skarżący w odwołaniu od uchwały I instancji wskazał, że powyższe dublujące się zapisy mogą wprowadzać swego rodzaju dezorientację choć, jak dodaje, nie można ich uznać za sprzeczne. Sąd zgadza się natomiast ze stanowiskiem Komisji II stopnia, że zestawienie tych postanowień umownych upoważnia do oceny, że już na etapie zawiązywania spółki przewidziano rozwiązanie konfliktogenne i nie zapewniające harmonijnemu funkcjonowaniu spółki, tymczasem w opisie zadnia egzaminacyjnego podkreślono, że postanowienia umowy spółki winny zapewniać stabilne działanie spółki i eliminować płaszczyzny konfliktów między wspólnikami.

W świetle powyższego, nie można zgodzić się z zarzutem Skarżącego, że materiał dowodowy sprawy nie został w pełni prawidłowo rozpatrzony przez organ II instancji oraz że organ ten nie rozpatrzył i nie odniósł się w sposób wyczerpujący do wszystkich zarzutów i twierdzeń sformułowanych przez Skarżącego w odwołaniu. Sąd stwierdza, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnikliwie przeanalizowała pracę Skarżącego oraz odniosła się do wszystkich istotnych w sprawie kwestii. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ dokonał analizy wszystkich błędów pracy Skarżącego z zakresu prawa gospodarczego i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołano stosowne przepisy prawa, wyjaśniono motywy rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Na marginesie wypada dodać, iż o istotności danego błędu zawartego w pracy nie decyduje fakt, czy został on dostrzeżony przez obu egzaminatorów lecz jego merytoryczne znaczenie.

Sąd nie dopatrzył się zatem zarzucanego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd stwierdza, że zarówno Komisja Egzaminacyjna II stopnia jak i egzaminatorzy, dokładnie i merytorycznie uzasadnili swoją ocenę, w oparciu o kryteria zawarte w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach. Przypomnienia wymaga, że praca egzaminacyjna powinna spełniać łącznie wszystkie kryteria zawarte w tym przepisie co sprawia, że wymogi uzyskania oceny pozytywnej z egzaminu radcowskiego są bardzo rygorystyczne. Mankamenty pracy Skarżącego, wytknięte przez Komisję wskazują, że Skarżący nie spełnił tych wymogów. W szczególności, poprzez zaproponowanie postanowień umowy, które rodzą szereg wątpliwości i nie eliminują płaszczyzn konfliktów między wspólnikami, Skarżący nie zaproponował prawidłowego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował. Pozwala to stwierdzić zatem, że opinie sporządzone przez egzaminatorów, na podstawie których została wydana uchwała I instancji oraz uchwała Komisji II stopnia nie miały charakteru dowolnego. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 365 ust. 2 w związku z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach.

Surową ocenę pracy egzaminacyjnej wymuszają przepisy ustawy o radcach (art. 365 ust. 2, jak i art. 364 ust. 1). Zgodnie z przepisem art. 364 ust. 1 ustawy o radcach, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W tym miejscy wypada przytoczyć stwierdzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z przytaczanego już wyroku z 13 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1929/12: "Celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane". Z analizy pracy egzaminacyjnej Skarżącego wynika, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia miała podstawy do przyjęcia, że Skarżący nie wykazał się przygotowaniem prawniczym do wykonywania zawodu w sposób należyty i samodzielny, w związku z czym negatywna ocena z egzaminu nie stanowi naruszenie art. 364 ustawy o radcach.

Sąd, po zbadaniu, czy Komisja Egzaminacyjna II stopnia w niniejszej sprawie dopuściła się uchybień w procesie oceny pracy Skarżącego, nie stwierdził naruszeń mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zaskarżona uchwała została podjęta z uwzględnieniem obowiązującego prawa po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.