Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3041/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski /spr./ Sędzia WSA del. Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant: asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt II SA/Go 542/12 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu produktów pochodzenia zwierzęcego i zwierząt oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt II SA/Go 542/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę D. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu produktów pochodzenia zwierzęcego i zwierząt.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2012 r.) Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] (dalej Powiatowy Lekarz bądź organ I instancji) zakazał D. B. (dalej skarżący), prowadzącemu Gospodarstwo [...] wprowadzania do obrotu: produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym jaj pozyskanych z tego gospodarstwa drobiarskiego w okresie od 6 kwietnia 2012 r. i zwierząt (kur niosek) znajdujących się w tym gospodarstwie w okresie od 5 kwietnia 2012 r.; na podstawie art. 108 kpa powyższym zakazom nadał rygor natychmiastowej wykonalności; określił, że zakazy te obowiązują do czasu ich wycofania.

Dnia 5 kwietnia 2012 r. w ramach monitoringu inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w [...] (dalej inspektorzy PIW) pobrali próby pasz znajdujących się w Gospodarstwie [...] z karmidła w kurniku nr 1. Dnia 16 kwietnia 2012 r. otrzymano wynik dodatni, stwierdzający że w pobranej paszy znajduje się substancja niedozwolona, tj. elementy charakterystyczne dla zwierząt lądowych (kości). W tym dniu przeprowadzono kontrolę magazynu paszowego przy wytwórni pasz własnych na terenie gospodarstwa, w toku której stwierdzono 35 big-bagów i 116 worków (ok. 25 ton) zawierających mączkę mięsno-kostną (ustalenia organoleptyczne). Produkt ten znajdował się w nieoznakowanych opakowaniach, nie miał dokumentów handlowych i atestów. Kontrole przeprowadzono przy udziale Policji. Pobrano do badań mieszankę paszową pełnoporcjową z karmideł w kurnikach 1, 2 i 3 oraz 38 prób mączki mięsno-kostnej celem potwierdzenia ustaleń organoleptycznych. Zabezpieczono i zaplombowano magazyn, w którym znajdowała się mączka. Postanowieniem z [...] 2012 r. wydano nakaz oczyszczenia linii paszowej, zabezpieczenia mieszanki paszowej oraz wydano zakaz produkcji pasz w wytwórni własnej. Wyniki badań wykazały obecność elementów charakterystycznych dla zwierząt lądowych (kości) w kurnikach nr 1, 2 i 3. Dnia 23 kwietnia 2012 r. w gospodarstwie przeprowadzono kontrolę, podczas której stwierdzono 1.009.451 sztuk jaj i 182.100 sztuk kur niosek.

W decyzji z [...] 2012 r. powołano art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego [Dz. U. z 2006 r. nr 17, poz. 127 ze zm., dalej uppz bądź ustawa o produktach pochodzenia zwierzęcego], art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (dalej rozporządzenie (WE) nr 999/2001) i art. 54 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (dalej rozporządzenie (WE) nr 882/2004). W ocenie organu I instancji produkty te stwarzają potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego bowiem kury nioski, z których uzyskano produkty, były karmione paszą zawierającą substancje niedozwolone. Ze względu na to zagrożenie decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 kpa.

Odwołanie od decyzji z [...] 2012 r. wniósł skarżący zarzucając: wydanie zakazów określonych decyzją w sposób bezterminowy, bez jakiegokolwiek określenia przesłanek do ich cofnięcia, a tym samym zupełną dowolność w ocenie podjęcia decyzji co do cofnięcia nałożonych zakazów; art. 10 § 2 kpa przez uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, w sytuacji gdy obowiązek taki został bezwzględnie nałożony na organ prowadzący postępowanie w trybie administracyjnym; art. 8 kpa przez podejmowanie decyzji w oparciu o przypuszczalne zagrożenie, bez ustalenia jego realności w toku postępowania dowodowego w sytuacji, gdy zakaz wprowadzenia do obrotu zatrzymanych produktów, o krótkim terminie przydatności do spożycia, może narazić wnioskodawcę na wielomilionowe, nieuzasadnione straty, wynikające z nieuzasadnionego zakazu wprowadzenia do obrotu produktów; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zatrzymane i zabezpieczone u wnioskodawcy produkty od dnia 6 kwietnia 2012 r. stwarzają potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, bowiem kury nioski, z których uzyskano produkty były karmione paszą zawierającą substancje niedozwolone, w sytuacji gdy organ prowadzący postępowanie nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia wyżej wymienionego zagrożenia, w szczególności nie przeprowadził badań zatrzymanych produktów w celu ustalenia, czy ich wprowadzenie do obrotu stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2012 r.) [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej Wojewódzki Lekarz bądź organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję z [...] 2012 r.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że analiza art. 9 ust. 1 uppz prowadzi do wniosku, że skoro dopuszczalne jest wprowadzanie do obrotu jedynie produktów pochodzących od zwierząt karmionych paszami spełniającymi wymagania, niedopuszczalne jest wprowadzanie do obrotu produktów pozyskanych ze zwierząt lub od zwierząt, które karmione były paszą nie spełniającą wymogów. Ustawodawca wprowadzając tę zasadę nie uzależnia jej funkcjonowania od potrzeby wykazania, że produkty uzyskane od zwierząt karmionych paszami niespełniającymi wymogów, są faktycznie zanieczyszczone czy też nie, a zatem czy zawierają substancje niedozwolone czy też nie. Racjonalnie działający ustawodawca w przypadku gdyby miał zamiar uzależnić obowiązujący zakaz od spełnianie dodatkowych przesłanek (potwierdzenia co do zawartości substancji niedozwolonych) uczyniłby to przedmiotem regulacji ustawowej bądź też przedmiotem regulacji rozporządzenia wykonawczego do ustawy.

W analizowanym przypadku nie ma to miejsca i co za tym idzie, sam fakt stwierdzenia karmienia zwierząt paszami niespełniającymi wymogów dyskwalifikuje produkty z nich lub od nich pozyskiwane jako możliwe do wprowadzania do obrotu. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest to, że nie istnieją żadne przepisy powszechnie obowiązującego prawa, które zawierają normy ilościowe czy też jakościowe którymi mógłby się kierować organ przy ustaleniu, że dany produkt jest zanieczyszczony czy też nie. Organ nie ma kompetencji, a nawet możliwości wchodzenia w kwestie oceny czy produkt jest zanieczyszczony czy też nie, bowiem postępowanie w sprawie ogranicza się zgodnie z wolą ustawodawcy do stwierdzenia czy pasza, którą karmione było zwierzę, spełnia wymogi określone dla pasz czy też nie. W przypadku uzyskania odpowiedzi negatywnej (wynik dodatni stwierdzający obecność substancji niedozwolonych) organ obowiązany jest do niezwłocznego podjęcia stosownych kroków mających na celu zablokowanie możliwości wprowadzania produktów pochodzących ze zwierząt karmionych niedozwoloną paszą, jak i samych zwierząt, zgodnie z zasadą, że za zwierzęciem idzie produkt, który może ono dać. W tym stanie rzeczy trudno było uznać za uzasadnione zarzuty, że organ nie przeprowadził postępowania mającego na celu ustalenia czy produkty zawierają substancje niedozwolone czy też nie.

Zarzut naruszenia art. 8 kpa przez wydanie decyzji w oparciu o przypuszczalne zagrożenie stanowi wyraz błędnej interpretacji czy też braku interpretacji art. 9 ust. 1 uppz. Zakazując wprowadzania do obrotu zwierząt czy też produktów nie bada się bowiem nic ponad to, czy zwierzę było karmione paszą spełniającą wymogi czy też nie. Przeprowadzenie postępowania w tym zakresie wystarcza do wydania decyzji.

W uzasadnieniu rozporządzenia Komisji (WE) 1292/2005 (pkt 2 preambuły) zmieniającego załącznik IV rozporządzenia (WE) 999/2001, wskazano na potencjalność zagrożenia spowodowaną spożyciem przez zwierzęta hodowlane paszy zawierającej białka pochodzenia zwierzęcego, co jednoznacznie wskazuje na niepomierzalność substancji niedozwolonych, a zatem brak jest kompetencji organu do zbadania czy produkty lub zwierzęta zawierają zabronione substancje.

W zakresie dowolności w ocenie podjęcia decyzji co do cofnięcia nakazów organ odwoławczy stwierdził, że decyzję tę podejmuje się na podstawie zebranych w toku sprawy dowodów, a nie w sposób dowolny. Decyzję w sprawie nałożenia zakazów wydano po przeprowadzeniu postępowania dowodowego dającego wystarczającą podstawę do jej wydania.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 § 2 kpa organ II instancji nie dopatrzył się jego naruszenia. Jest to wyjątek od zasady wysłuchania stron. Skarżący dnia 25 kwietnia 2012 r. zapoznał się z aktami sprawy, czego dowodem jest złożony przez niego podpis pod informacją o zakończeniu postępowania w sprawie, oznaczony datą 25 kwietnia 2012 r. wraz z dopiskiem "zapoznałem się i nie wnoszę uwag". Po zapoznaniu się z aktami sprawy skarżący odebrał decyzję, zatem nie można twierdzić, że nie miał możliwości obrony swych praw. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy organ miał uprawnienie do zastosowania wyjątku od zasady wynikającej z art. 10 § 1 kpa.

Zdaniem Wojewódzkiego Lekarza bezpodstawne okazały się twierdzenia skarżącego, że nie wiedział on, że nabywa niedozwoloną mieszankę. Dla sprawy bowiem nie ma znaczenia czy substancja niedozwolona została wprowadzona do paszy celowo czy też przez przypadek (organ nie bada tutaj kwestii winy, co pozostaje w zakresie kompetencji organów ścigania). Znaczenie ma jedynie fakt, że substancja ta stała się składową paszy co potwierdzają przeprowadzone badania i że została podana zwierzętom (kury nioski). Już ta okoliczność stanowi wystarczającą podstawę dla wydania decyzji o treści jak decyzja zaskarżona.

Znaczenia dla sprawy nie mają próby na czystość pobrane po dacie wydania decyzji - próby z [...] 2012 r., ponieważ zostały one przeprowadzone na wyraźną prośbę uczestnika i miały one na celu potwierdzenie czy linia została oczyszczona, czy też nie, co nie zmienia faktu, że do daty oczyszczenia linii, kury były karmione paszą niespełniającą wymogów. Fakt ten skutkuje bezwzględnym zakazem wprowadzania do obrotu produktów pozyskanych od tych zwierząt.

Od decyzji z [...] 2012 r. D. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie: art. 7 i 77 § 1 kpa przez pochopne przyjęcie, że zabezpieczone produkty należące do D. B. stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, bowiem kury nioski, z których uzyskano produkty, miały być rzekomo karmione paszą zawierającą niedozwolone substancje, a następnie wprowadzane do obrotu; art. 8 kpa przez dowolne podejmowanie decyzji w oparciu o przypuszczalne zagrożenie, bez ustalenia jego realności i przez narażenie skarżącego na wielomilionowe straty, które będą konsekwencją zastosowania nieuzasadnionego zakazu wprowadzania produktów D. B. do obrotu; art. 7, 10 i 77 § 1 kpa przez niewłaściwe pobranie próbek środków żywienia zwierząt; wydanie zakazów określonych decyzją w sposób bezterminowy i nieadekwatny do zarzucanych skarżącemu czynów, bez jakiegokolwiek określenia przesłanek do ich cofnięcia.

W obszernym uzasadnieniu zarzutów skarżący m.in. zakwestionował to, że karmienie zwierząt paszą pochodzenia zwierzęcego niesie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego; zarzucił że organy nie wykazały istnienia takiego ryzyka; zakwestionował fakt, że mączka mięsno-kostna była w jego gospodarstwie podawana zwierzętom jako pasza; wyraził wątpliwość odnośnie prawidłowości pobrania próbek z karmideł i czy stwierdzona w nich substancja mieści się w definicji "przetworzonego białka zwierzęcego", a także zarzucił niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Decyzją z [...] 2012 r. nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] cofnął zakazy nałożone własną decyzją z [...] 2012 r. nr [...]. Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że dnia [...] 2012 r. organ ten nakazał ubój zwierząt i utylizację jaj, których dotyczyła decyzja z [...] 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) oddalił skargę wskazując, że zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu wydania z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że istota niniejszej sprawy sprowadzała się do zbadania czy Wojewódzki Lekarz nie naruszył obowiązujących przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, utrzymując w mocy w ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy orzeczony przez Powiatowego Lekarza wobec D. B. zakaz wprowadzania do obrotu produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym jaj i zwierząt (kur niosek) znajdujących się w gospodarstwie skarżącego w okresie od 5 kwietnia 2012 r.

Podstawę kompetencyjną dla powiatowego lekarza weterynarii stanowi art. 15 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t.j. Dz. U. 2010, nr 112, poz.744, dalej uIW) i § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii [Dz. U. z 2007 r., nr 2, poz. 20, dalej rozporządzenie z 2006 r.], w myśl którego powiatowy lekarz weterynarii w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia WE nr 882/2004 wydaje decyzje administracyjne dotyczące zastosowania środków, o których mowa w art. 54 ust. 2 lit. a-d oraz f i g rozporządzenia WE nr 882/2004, przy czym w myśl § 4 rozporządzenia z 2006 r. decyzje w tym zakresie wydaje się z urzędu. Z kolei w myśl art. 15 ust. 2 pkt 1 uIW, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia, w stosunku do powiatowego lekarza weterynarii - jest wojewódzki lekarz weterynarii.

Podstawę materialnoprawną decyzji z [...] 2012 r. stanowił art. 54 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE L. z 2004 r. nr 165, str. 1), w myśl którego w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Wśród środków zaradczych jakie podejmuje właściwy organ w przypadku wykrycia niezgodności przewiduje się m.in. ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt (art. 54 ust. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 882/2004).

Zgodnie z art. 9 ust. 1 uppz, produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które:

1) spełniają wymagania weterynaryjne określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;

2) były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach.

Zastosowanie w sprawie znajdują również art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (Dz. U.UE L z 2001 r. nr 147, str. 1), w myśl których zabrania się karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego (art. 7 ust. 1), przy czym zakaz ten rozszerza się na zwierzęta inne niż przeżuwacze oraz ogranicza się, w zakresie karmienia tych zwierząt produktami pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z załącznikiem IV pkt I a) rozporządzenia (art. 7 ust. 2), tj. na zwierzęta hodowlane, z wyjątkiem karmienia mięsożernych zwierząt futerkowych wymienionymi tam składnikami.

Stosownie do treści załącznika I pkt 1a) iii) do niniejszego rozporządzenia w związku z pkt 42 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi "przetworzone białko zwierzęce" oznacza białko zwierzęce otrzymane całkowicie z surowca kategorii 3, poddane obróbce zgodnie z rozdziałem II załącznika VII w celu uczynienia go zdatnym do bezpośredniego użycia jako surowiec paszowy lub jakiegokolwiek innego wykorzystania w pokarmach zwierzęcych, włączając karmę dla zwierząt domowych, bądź do wykorzystania w nawozach organicznych lub dodatkach do wzbogacania gleb; jednakże nie obejmuje ono produktów z krwi, mleka, przetworów mlecznych, siary, żelatyny, hydrolizatów białkowych ani fosforanu dwuwapniowego, jaj i produktów z jaj, fosforanu trójwapniowego i kolagenu.

Pojęcie surowca kategorii 3, o którym wyżej mowa, zostało zdefiniowane w art. 6 rozporządzenia nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. Surowiec ten obejmuje m.in. produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego odpowiadające opisowi zawartemu w tym artykule lub dowolny surowiec zawierający wymienione tam produkty, m.in. części zwierząt po uboju, nadające się do spożycia przez ludzi zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym, ale nie przeznaczone do spożycia przez ludzi ze względów handlowych, części zwierząt po uboju, odrzucone jako nie nadające się do spożycia przez ludzi, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego otrzymane podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, obejmujące odtłuszczone kości i skwarki itp.

Z przytoczonych przepisów prawa unijnego wynika wprost zakaz karmienia zwierząt hodowlanych niebędących mięsożernymi zwierzętami futerkowymi (w tym przypadku kur) białkami pochodzenia zwierzęcego, w tym mączką mięsno-kostną. Obecność tego rodzaju składników w paszy podawanej zwierzętom hodowlanym oznacza, że pasza ta nie odpowiada wymaganiom określonym we wskazanych wyżej przepisach. W konsekwencji zwierzęta nią karmione nie spełniają wymogu z art. 9 ust. 1 pkt 2 uppz i w myśl tego przepisu nie mogą być wprowadzane na rynek.

Sąd I instancji uznał, że Powiatowy Lekarz prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy stwierdzając, że kury w gospodarstwie skarżącego karmione były paszą z zawartością niedozwolonego białka zwierzęcego. Ustaleń tych dokonano w oparciu o protokoły kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w miesiącu kwietniu 2012 r. i wyniki badań laboratoryjnych pobranych próbek pasz. Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak było podstaw do uznania wyników tych badań za niewiarygodne i niemiarodajne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji brak podstaw do uznania, by organy orzekające w sprawie naruszyły zasady postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym wynikające z art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, w tym zasadę swobodnej oceny dowodów. W szczególności skarżący nie może czynić organowi zarzutu, że w trakcie jednej z kontroli w dniu 18 kwietnia 2012 r. w gospodarstwie nie było osoby upoważnionej do występowania w imieniu strony, lecz siostra skarżącego, która nie posiadała takiego upoważnienia.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje przy tym, czy obecność niedozwolonego białka w paszy miała charakter ciągły czy incydentalny, bowiem w myśl przywołanych przepisów zakazane jest stosowanie nawet najmniejszych ilości mączek mięsno-kostnych w paszach. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje okoliczność dotycząca pochodzenia białka znalezionego w paszy, istotne jest tylko to czy paszami skażonymi niedozwolonymi składnikami były karmione zwierzęta hodowlane. Odpowiedzialność skarżącego w zakresie stosowania pasz wolnych od białka pochodzenia zwierzęcego ma charakter obiektywny i niezależny od winy. Organ nie jest obowiązany do ustalenia za pomocą badań weterynaryjnych jaki wpływ miało spożycie paszy skażonej na stan zdrowia zwierząt. Ustawodawca nie uzależnił przy tym orzeczonego w niniejszej sprawie zakazu od oceny stanu zdrowia zwierząt. Organy nie muszą wykazywać związku między potencjalnym zagrożeniem zdrowia i życia ludzkiego a obecnością w karmie zwierząt hodowlanych niedozwolonych składników, gdyż środki prawne przysługujące organom, przewidziane w rozporządzeniach unijnych i ustawie o produktach pochodzenia zwierzęcego znajdują odzwierciedlenie w aktualnej wiedzy naukowej, co wyraźnie podkreślono w preambułach rozporządzeń unijnych znajdujących zastosowanie w sprawie.

Sąd I instancji uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w skardze argument, że badania kału zwierząt i jajek na obecność i identyfikację pałeczek Salmonelli oraz pod kątem bakteriologicznym i mykologicznym (tj. na obecność grzybów) dały wynik negatywny co oznacza, że zwierzęta i jaja są całkowicie zdrowe i że były karmione dozwolonymi paszami. Wskazane wyżej akty prawa europejskiego mają na celu eliminację zagrożenia zupełnie innego rodzaju - pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (TSE), w tym gąbczastej encefalopatii bydła (BSE), które są schorzeniami układu nerwowego zwierząt, w pewnych okolicznościach mogą przenosić się z jednego gatunku zwierząt hodowlanych na inny gatunek, jeżeli zwierzęta są karmione paszami pochodzenia zwierzęcego, a u ludzi mogą wywoływać chorobę Creutzfelda-Jakoba (preambuła rozporządzenia (WE) nr 999/2001).

Na uwzględnienie nie zasługiwały twierdzenia, że mączka znajdująca się w gospodarstwie skarżącego mogła zostać przeznaczona na nawóz w uprawie roślin, albo że skarżący dopiero po zakupie mączki mięsno-kostnej miał zamiar zbadać, czy jest to substancja dozwolona przy karmieniu zwierząt, skoro obecność tej mączki została stwierdzona w karmidłach znajdujących się w kurnikach.

Podnoszone przez skarżącego w toku postępowania twierdzenia, że śladowe ilości mączki mięsno-kostnej inspektorzy dokonujący kontroli mogli przenieść do kurników sami na swych ubraniach i rękawiczkach, stanowią niczym nie potwierdzone spekulacje, które stoją w rażącej sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy w sytuacji, gdy w magazynie paszowym na fermie skarżącego w dniu 16 kwietnia 2012 r. inspektorzy przeprowadzający kontrolę znaleźli sto kilkadziesiąt worków zawierających mączkę mięsno-kostną niewiadomego pochodzenia, łącznie 25 ton. W konsekwencji argument ten należy uznać za oczywiście bezzasadny.

Brak podstaw do uwzględnienia zarzutu nieokreślenia przez organy orzekające w sprawie ilości znalezionego białka zwierzęcego, typu zwierzęcia, od którego ono pochodzi i określenia, czy było to białko przetworzone czy też nie. Z przytoczonych wyżej przepisów prawa europejskiego wynika bowiem wyraźnie, że za przetworzone białko zwierzęce uznaje się białko zwierzęce otrzymane całkowicie z surowca kategorii 3 opisanej w art. 6 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. (dalej rozporządzenie (WE) nr 1774/2002), poddane obróbce zgodnie z rozdziałem II załącznika VII w celu uczynienia go zdatnym do bezpośredniego użycia jako surowiec paszowy lub jakiegokolwiek innego wykorzystania w pokarmach zwierzęcych, w tym m.in. części zwierząt po uboju, odtłuszczone kości zwierząt, skwarki itp. Stwierdzone w toku kontroli w karmidłach rozdrobnione kości zwierząt lądowych mieściły się w przytoczonej definicji "przetworzonego białka zwierzęcego".

Z uwagi na opisane wyżej, podkreślane w aktach prawa europejskiego zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego, organy orzekające w sprawie miały podstawę do zastosowania w sprawie art. 10 § 2 kpa (odstąpienie od umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do całości materiału dowodowego przed wydaniem decyzji). W toku postępowania skarżący miał możliwość przedstawiania swego stanowiska w sprawie np. zgłaszając je do protokołów przeprowadzanych kontroli. Na informacji organu o zakończeniu postępowania w sprawie [skarżący] złożył oznaczone datą 25 kwietnia 2012 r. pisemne oświadczenie, że zapoznał się z aktami sprawy i nie wnosi uwag. Brak podstaw do uwzględnienia podnoszonych przez skarżącego zarzutów pozbawienia go możliwości brania udziału w sprawie.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygniecie wywiódł D. B. reprezentowany przez adwokata G. S., zarzucając naruszenie:

I. prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:

1. załącznika nr I do rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. (Dz. U. L. 54 z 26.02.2009) ustanawiającego metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz, a polegające na naruszeniu regulacji dotyczących przygotowania próbek końcowych oraz wymaganych parametrów ilościowych, w efekcie czego próbki przekazane do badania nie były reprezentatywne;

2. art. 6 rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. (Dz. U. 273 z 10.10.2002 r.) przez przyjęcie, że wykryte w gospodarstwie skarżącego "śladowe ilości elementów charakterystycznych dla zwierząt lądowych (kości)" można zaliczyć do wskazanych w tymże punkcie przetworzonych białek zwierzęcych i dowolne uznanie, że hodowlane zwierzęta skarżącego były tymi składnikami karmione;

3. art. 9 ust. 1 pkt 2 uppz przez uznanie, że zwierzęta hodowlane z gospodarstwa skarżącego nie spełniają warunków umożliwiających wprowadzenie na rynek w myśl regulacji tej ustawy, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do przeciwnych wniosków;

II. przepisów postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt 2 ppsa przez niezastosowanie, w sytuacji gdy wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia nastąpiło z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 7, 8, 9 i 10 kpa;

2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej pusa), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6, 7, 8 i 77 kpa przez wadliwą kontrolę zgodności z prawem decyzji z [...] 2012 r. i oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami, które umożliwiły [zapewne winno być "uniemożliwiły"] prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;

3. art. 1 § 1 i 2 pusa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 4 ppsa przez wadliwą kontrolę zgodności z prawem decyzji [...] 2012 r., polegającą na przyjęciu ustalenia organu administracji, że zwierzęta hodowane przez skarżącego były karmione paszą zawierającą przetworzone białko zwierzęce, mimo braku powołania jakichkolwiek argumentów merytorycznych potwierdzających powyższe stwierdzenie i dowodów w tym zakresie, i przeciwnego stanowiska skarżącego.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1, dalej uchwała I OPS 10/09).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 10 kpa okazał się być nieusprawiedliwiony. Zarzut naruszenia wskazanej jako norma dopełnienia, art. 6 kpa (cz. III.2 uzasadnienia uchwały I OPS 10/09), wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 ppsa, w ogóle przez autora skargi kasacyjnej nie został uzasadniony. Zaskarżony wyrok nie narusza zasady praworządności (art. 6 kpa). W istocie organy administracji publicznej działały w kontrolowanym postępowaniu na podstawie przepisów prawa – zarówno polskiego, jak i europejskiego, a Sąd I instancji trafnie owo działanie na podstawie właściwych norm aprobował. Wyrok I instancji nie narusza art. 7 i 9 kpa. Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012 s. 349 nb 2). W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że o tym, jakie okoliczności – jako istotne (art. 227, 316 § 1 kpc) – wymagają wyjaśnienia, decydują przepisy prawa materialnego, które winny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie (uzasadnienie wyroku SN z 30.8.1990 r., IV CR 236/90, OSNC 1991, nr 10-12, p. 125, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 227 uw. 6; przykładowo - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4.4.2012 r., II OSK 2097/10). Wojewódzki Sąd trafnie uznał, że organy obu instancji wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśniając stan faktyczny sprawy, w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczonych prawidłowo dekodowanymi normami materialnoprawnymi. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, w jakim zakresie organy obu instancji nie udzieliły stronie należytych i wyczerpujących informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, będących przedmiotem postępowania, bądź nie udzieliły stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). W Gospodarstwie [...], inspektorzy PIW przeprowadzili kontrole: dnia 5 kwietnia 2012 r. w ramach monitoringu; dnia 16 kwietnia 2012 r. - w wyniku otrzymania wyniku dodatniego próbek pobranych dnia 5 kwietnia 2012 r., potwierdzającą obecność w paszy podanej kurom elementów charakterystycznych zwierząt lądowych – kości (w której osobiście uczestniczył D. B.; osobiste podpisy skarżącego pod protokołami z 16 kwietnia 2012 r. pobrania próbek pasz; Lp: 4.1, 4.2, 4.3, 4.4 w aktach administracyjnych); 18 kwietnia 2012 r. w której uczestniczyła siostra skarżącego W. W. (Lp: 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 w aktach administracyjnych); 19 kwietnia 2012 r. w związku z włamaniem do magazynu paszowego (w której osobiście uczestniczył D. B., Lp 9); 23 kwietnia 2012 r., (podczas której stwierdzono 1009.451 sztuk jaj i 182.100 sztuk kur niosek; w której uczestniczył D. B.; Lp 11 akt administracyjnych). Sąd I instancji trafnie ocenił, że czynności kontrolne zostały przeprowadzone prawidłowo i w żaden sposób nie ograniczyły uprawnień strony – w tym zakresie wynikającym z prawidłowej realizacji ciążącego na organach obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 kpa). D. B. prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach (w ramach Gospodarstwa [...] i w ramach Gospodarstwa [...] (kurniki nr 1 i 2) i odchowalni (kurnik 3) dzierżawionej od Gospodarstwa [...] - będącej przedmiotem postępowania w sprawie II OSK 3038/12), zatem jako profesjonalista w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, winien był w ramach podziału obowiązków w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wyznaczyć osobę, która podczas jego nieobecności, reprezentuje skarżącego wobec osób trzecich, w tym organów kontroli. Za taką koniecznością przemawiało w szczególności to, że w przypadku jednoczesnej kontroli w dwu dużych Gospodarstwach [...] (w [...] i w [...]), skarżący nie mógłby być obecny w trakcie obu kontroli jednocześnie.

Skoro skarżący nie wyznaczył osoby, która podczas jego nieobecności, reprezentować miała skarżącego wobec organów kontroli, inspektorzy PIW prawidłowo uznali Wiesławę Wysoczańską – siostrę właściciela farmy, jako osobę bliską skarżącemu, jako upoważnioną do udziału w kontroli. Przemawiało za tym także to, że Wiesława Wysoczańska opatrzyła protokoły z 18 kwietnia 2012 r. tą samą pieczątką "Gospodarstwa [...] D. B.", którą posługiwał się sam skarżący (Lp: 7.2, 7.3, 7.4, 11 w aktach administracyjnych). Twierdzenia skarżącego o tym, że Wiesława Wysoczańska "została de facto do tego [udziału w kontroli dnia 18 kwietnia 2012 r.] zmuszona, gdy bowiem nie chciała wyrazić zgody zagrożono jej wezwaniem policji" (s. 6 skargi kasacyjnej), jest gołosłownym zarzutem, czynionym jedynie na użytek postępowania. Inspektorzy PWI dla skuteczności realizacji rozporządzenia (WE) nr 882/2004 mieli możliwość przybrania sobie asysty w osobach funkcjonariuszy policji i pouczenie o takiej możliwości było prawidłową realizacja obowiązku z art. 9 kpa, nie zaś "zmuszaniem". Tylko od wolnej woli W. W. zależało czy weźmie udział w czynnościach inspektorów PIW i w ramach wolnej woli w tych czynnościach uczestniczyła. Udział w tych czynnościach, z których prawidłowo sporządzono protokoły, nie wymagał wiadomości specjalnych i nie przekraczał wymogów, jakie spełnia każdy dorosły, posiadający pełną zdolność do czynności prawnej, człowiek. W. W. nie zgłosiła do protokołów jakichkolwiek zastrzeżeń dotyczących przebiegu czynności (Lp 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 w aktach administracyjnych).

Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami (art. 91 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz.U. nr 78 poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471, z 2009 r. nr 114 poz. 946). Organy administracji publicznej są obowiązane do przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym (wyrok WSA w Warszawie z 4.11.2009 r., III SA/Wa 832/09).

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, organ nie był obowiązany do poinformowania skarżącego z siedmiodniowym wyprzedzeniem o terminie przeprowadzenia zaplanowanej czynności pobrania próbek paszy. Skarżący kasacyjnie nie wskazuje jakiegokolwiek przepisu, zawierającego taki wymóg. Normodawca europejski w trosce o zasadę efektywności prawa wspólnotowego wskazał, że w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności (art. 54 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004). Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki: [..] h) wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe (art. 54 ust. 2 lit. h).

W kontrolowanym postępowaniu Powiatowy Inspektor podjął prawidłowe działania – skoro właściwy organ wykrył niezgodności (dnia 16 kwietnia 2012 r. uzyskał pozytywne wyniki badań próbek pobranych dnia 5 kwietnia 2012 r.), niezwłocznie – dnia 16 kwietnia 2012 r. - przeprowadził kontrolę w Gospodarstwie [...]. Zawiadomienie co najmniej 7 dni przed terminem kontroli skutkować mogło jej całkowitą nieskutecznością – zawiadomiony kontroli może bowiem przed dojściem do skutku kontroli usunąć z linii żywieniowych skażoną paszę i znaczne ilości niedozwolonych procesie żywienia substancji – w tym mączkę mięsno-kostną. Że takie niebezpieczeństwo było realne wskazuje to, że dnia 19 kwietnia 2012 r. z magazynu paszowego przy wytwórni pasz własnych w Gospodarstwie Drobiarskim skarżącego usunięto ok. 25 ton mączki mięsno-kostnej, złożonej tam w nieoznakowanych opakowaniach, w 35 big-bagach i 116 workach. Ową mączkę mięsno-kostną usunięto, mimo prawidłowego zabezpieczenia jej przez inspektorów PIW, z udziałem funkcjonariuszy policji, w magazynie paszowym urzędowymi plombami, zabezpieczającymi drzwi do magazynu i dwie bramy wjazdowe (protokół z 19 kwietnia 2012 r. - Lp 9 akt administracyjnych; art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 244 § 1 kpc). Zgodnie z doświadczeniem życiowym, wywiezienie tak znacznej ilość mączki mięsno-kostnej (ok. 25 ton) wymagało wykorzystania co najmniej dwu dużych samochodów ciężarowych. Zdarzenie to winno w przyszłości stanowić "element poprzednich danych podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności", w rozumieniu art. 54 ust. 1 in fine rozporządzenia (WE) nr 882/2004.

Zastosowane środki w postaci kontroli bez uprzedzenia były adekwatne do najwyższych dóbr chronionych prawem – życia i zdrowia ludzi, realnie zagrożonych chorobami TSE. Organy administracji mogły ze względna niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego, odstąpić od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 2 kpa) – zarzut istotnego naruszenia art. 10 § 1 kpa okazał się nieusprawiedliwiony.

Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 pusa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6, 7, 8 i 77 kpa. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy obu instancji nie dopuściły się naruszeń norm dekodowanych ze wskazanych przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnia odrębnie tego zarzutu, zatem dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy powołać się w tym miejscu na wcześniejsze uwagi dotyczące art. 6, 7, 8 kpa wskazanych w zarzucie II.1. Art. 77 kpa składa się z 4 paragrafów, o zróżnicowanej treści normatywnej. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślać się, naruszenia którego z tych paragrafów autor skargi kasacyjnej się dopatruje.

Wskazany jako norma odniesienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, ma na uwadze naruszenia prawa o mniejszym natężeniu, niż przywołane w zarzucie II.1, odwołujące się do wad kwalifikowanych z art. 156 kpa bądź innych przepisów (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2011 s. 531-532, nb 23). W szczególności organy obu instancji trafnie uznały, że poszczególne kontrole zostały przeprowadzone prawidłowo. Za każdym razem czynności przeprowadzało dwoje doświadczonych i odpowiednio przeszkolonych inspektorów PIW. Z każdej z tych kontroli sporządzono protokoły, przedstawiające przebieg czynności podejmowanych w toku każdej z kontroli. Podstawą ustaleń były właściwe dla tego typu materii badania organoleptyczne, jak również wyniki badań wyspecjalizowanego laboratorium Zakładu Higieny Weterynaryjnej w [...]. Próbki do badań laboratoryjnych zostały pobrane zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) 152/2009. Nawet nieprecyzyjny zapis "około 500 g", nie pozwala na przyjęcie, że pobrana próbka nie odpowiada wymogom Załącznika I do rozporządzenia (WE) 152/2009. Laboratorium w żadnym z badań prowadzonych metodami akredytowanymi nie podniosło, że dostarczone próbki pobrano bądź dostarczono nieprawidłowo, a zwłaszcza że masa pobranej substancji nie odpowiadała wymogom punktu 2 tiret 3, 4, 5, 7 i 8; punktu 6, 6.1; punktu 7 dla pasz stałych Załącznika I do rozporządzenia (WE) 152/2009. W sprawozdaniach z badań wskazano jednoznacznie "wielkość próbki badanej 500 g" (Lp: 8.1,8.2, 8.3, 10.1, 16.22,16.1,16.2, 16.3, 16.4, 16.5, 16.6, 16.7, 16.8, 16.9, 16.10, 16.11, 16.12, 16.13, 16.14, 16.15, 16.,16, 16.17, 16.18, 16.19, 16.20, 16.21 w aktach administracyjnych). Skarżący błędnie przyjmuje, że wyłącznie protokół stanowi podstawę ustaleń co do prawidłowości pobrania próbek. Akceptowanie przez Sąd I instancji, że próbki pobrano prawidłowo, wynika z tego, że próbki pobrali wyspecjalizowani inspektorzy PIW, kierujący się przepisami rozporządzenia (WE) 152/2009; w obecności skarżącego (protokoły z dnia 16 kwietnia 2012 r.) bądź siostry skarżącego W. W., posługującej się pieczątką Gospodarstwa [...] D. B. (protokoły z 18 kwietnia 2012 r.); wyspecjalizowane laboratorium, posługujące się metodami akredytowanymi, w żadnym przypadku nie zakwestionowało prawidłowości pobranych i dostarczonych próbek. W oparciu o te fakty uprawniony był wniosek, że każda z pobranych i dostarczonych do badań laboratoryjnych odpowiadała wymogom rozporządzenia (WE) 152/2009 (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 231 kpc). Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, że którakolwiek z pobranych próbek nie odpowiadała wymogom Załącznika I do rozporządzenia (WE) 152/2009.

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 pusa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 4 ppsa. Ustawodawca wskazał, że fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony (art. 106 § 4 ppsa). Jedynym faktem, który skarżący kasacyjnie przywołuje, jest to, że "tego typu mączki są powszechnie używane jako nawóz użyźniający glebę" (s. 7 skargi kasacyjnej). Jednakże nie sposób z powszechności używania mączek mięsno-kostnych jako nawozów dokonać ustalenia, że skarżący kasacyjnie kupił przedmiotową mączkę mięsno-kostną w celu użycia jej jako nawóz. Przeczy temu fakt zakupu mączki mięsno-kostnej w nieoznakowanych opakowaniach, bez dokumentów handlowych i atestów, a nade wszystko składowanie ok. 25 ton tejże mączki mięsno-kostnej w magazynie paszowym przy wytwórni pasz własnych (niewadliwe ustalenia organów obu instancji, trafnie aprobowane przez Sąd I instancji; art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 231 kpc). Zgodnie z doświadczeniem życiowym, nikt nie wywozi z zaplombowanego urzędowo magazynu paszowego, po wytrąceniu okna na wysokości 3 m, usuwając plomby na bramach wjazdowych Gospodarstwa Drobiarskiego nie mniej niż dwoma ciężarówkami, ok. 25 ton pospolitego nawozu.

Nietrafny okazał się zarzut naruszenia załącznika nr I do rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 152/2009. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 446-447, uw. 3-5). Mimo że autor skargi kasacyjnej kwalifikuje ów zarzut w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa), to w istocie powołane przez skarżącego przepisy mają charakter czysto procesowy, regulując nie prawa i obowiązki stron stosunku materialnoprawnego, a jedynie techniczne kwestie wiązane z dowodzeniem i to w wąskim zakresie – pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz. W istocie Sąd I instancji prawidłowo zastosował wskazane przez skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu przepisy Załącznika nr 1 rozporządzenia (WE) 152/2009. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy wskazać wcześniej podniesione argumenty przy analizowaniu zarzutów z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa), przemawiające za prawidłowym uznaniem, że inspektorzy PIW należycie pobrali próbki, z których prawidłowo przygotowano próbki końcowe, o wymaganych parametrach, a próbki przekazane do badań były reprezentatywne.

Zaskarżony wyrok nie narusza art. 6 rozporządzenia (WE) 1774/2002. Trafnie Sąd I instancji uznał, że "śladowe ilości elementów charakterystycznych dla zwierząt lądowych (kości)", stanowią surowiec kategorii 3 w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. e rozporządzenia (WE) 1774/2002, w którym normodawca wprost wymienia produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego otrzymane podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, obejmujące odtłuszczone kości. Zarzut "dowolnego uznania, iż zwierzęta hodowlane skarżącego były tymi składnikami karmione", jest w istocie zarzutem błędnych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, który to zarzut nie może być skutecznie podniesiony w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011 s.305, 362).

Niezasadnie skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 2 uppz. Ustawodawca wskazał, że produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które: [...] 2) były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach (art. 9 ust. 1 pkt 2 uppz). Trafnie Wojewódzki Sąd uznał, że art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) 999/2001, zabrania karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego (art. 7 ust. 1), przy czym zakaz ten rozszerza się na zwierzęta inne niż przeżuwacze oraz ogranicza się, w zakresie karmienia tych zwierząt produktami pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z załącznikiem IV pkt I a) rozporządzenia (art. 7 ust. 2), tj. na zwierzęta hodowlane, z wyjątkiem karmienia mięsożernych zwierząt futerkowych wymienionymi tam składnikami.

Stosownie do treści załącznika I pkt 1a) iii) do rozporządzenia (WE) 999/2001 w związku z pkt 42 załącznika I do rozporządzenia (WE) Nr 1774/2002 przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi "przetworzone białko zwierzęce" oznacza białko zwierzęce otrzymane całkowicie z surowca kategorii 3, poddane obróbce zgodnie z rozdziałem II załącznika VII w celu uczynienia go zdatnym do bezpośredniego użycia jako surowiec paszowy lub jakiegokolwiek innego wykorzystania w pokarmach zwierzęcych, włączając karmę dla zwierząt domowych, bądź do wykorzystania w nawozach organicznych lub dodatkach do wzbogacania gleb; jednakże nie obejmuje ono produktów z krwi, mleka, przetworów mlecznych, siary, żelatyny, hydrolizatów białkowych ani fosforanu dwuwapniowego, jaj i produktów z jaj, fosforanu trójwapniowego i kolagenu.

Prowadzi to do wniosku, że zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, okazały się niezasadne.

Wobec powyższego, na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.