Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 338/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-10-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zmianę postanowienia Sądu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 10 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego na skutek wniosku skarżącej z dnia 10 lutego 2011 r. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 338/10, o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia oddalić wniosek. .


UZASADNIENIE

S. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 stycznia 2010 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego.

Postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. Sąd I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, a na skutek złożonego przez S. H. zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 9 grudnia 2010 r. zażalenie to oddalił (sygn. akt I OZ 929/10).

W dniu 10 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę S. H., a skarżąca pismem z dnia 10 lutego 2011 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w celu dopełnienia obowiązku z przepisu art. 175 P.p.s.a., a także o doręczenie odpisu zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem. Doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem dokonano skarżącej w dniu 11 marca 2011 r., a pismem z dnia 15 marca 2011 r. Sąd zobowiązał S. H. do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu.

Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej osobiście w dniu 18 marca 2011 r., o czym świadczy adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej (k. 136 akt sądowych). S. H. doręczyła wypełniony formularz wniosku za pośrednictwem poczty, w dniu 24 marca 2011 r. (data stempla pocztowego). Zwróciła się w nim o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, a uzasadniając swoje żądanie stwierdziła, że jest bez dochodów i korzysta z pomocy społecznej. Podała także, że bez uszczerbku dla siebie i dzieci nie jest w stanie opłacić adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Dodała, że "czepianie się" przez Sąd bogactwa męża, która to okoliczność wyniknęła ze spraw toczących się w Wydziale I tut. Sądu, spowodowało "temat notorycznych odmów" przyznania prawa pomocy. W jej ocenie, dobrze się stało, gdyż nie ma pieniędzy na dojazdy do obrońców z urzędu, którzy nie są w stanie przeglądać akt sprawy. Podniosła, że jej mąż od 1991 r. gospodaruje odrębnie, w myśl art. 6 pkt 14 ustawy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i dochodach S. H. podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z szesnastoletnią córką D. i dwudziestojednoletnim synem D. Źródłem dochodów miesięcznych rodziny są: alimenty w wysokości 30 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 91 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 232,24 zł (łączna wysokość dochodu: 354,24 zł). Skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m²; nie wykazała natomiast innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy przez przedłożenie: deklaracji podatkowej za 2010 r. członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wraz z potwierdzeniem ich złożenia we właściwym urzędzie skarbowym, a także wyciągów z rachunków bankowych członków gospodarstwa domowego skarżącej za miesiące luty, marzec i kwiecień 2011 r., w przypadku posiadania takich rachunków. Zobowiązano także skarżącą do oświadczenia: czy wnioskodawczyni i P. H. posiadają rozdzielność majątkową, orzeczoną separację, bądź rozwód, a także czy w/w jest zameldowany pod tym samym adresem, co wnioskodawczyni oświadczyła m. in. w sprawie II SA/Op 340/10, a ponadto: czy wnioskodawczyni uzyskuje dodatkową pomoc od osób trzecich i instytucji, wraz z podaniem rodzaju uzyskiwanej pomocy, a w przypadku pomocy finansowej - jej wysokość, a także udokumentowanie powyższego przez np. przedłożenie odpisu umowy pożyczki. Zażądano przesłania dowodu potwierdzającego odbycie przez P. H. leczenia [...] z uwzględnieniem kosztów tego leczenia. O przekazaniu części sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości w K. w wysokości 60.000 zł na leczenie męża, wnioskodawczyni oświadczyła bowiem m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 334/10. Zażądano także przesłania dowodu otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej z zabudowaniami o powierzchni 17,26 ha w K., dokonanej w 2009 r. przez P. H. za cenę 360.000 zł, na podstawie aktu notarialnego Repertorium A numer [...], podpisanego w dniu 1 lipca 2008 r. O przekazaniu pieniędzy rodzeństwu skarżąca oświadczyła w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 333/10, II SA/Op 337/10, II SA/Op 403/10, II SA/Op 405/10. Sąd wezwał także skarżącą do wyjaśnienia, dlaczego nie wykazała w formularzu wniosku nieruchomości rolnej wykazywanej m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 528/10, II SA/Op 686/10, a w przypadku sprzedaży tej nieruchomości, zażądał wskazania uzyskanej z tego tytułu kwoty i przedłożenia odpisu dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Skarżąca miała również wyjaśnić, czy posiada zaległości z tytułu opłat za czynsz i media lokalowe wraz z przedłożeniem dowodu potwierdzającego ewentualne zadłużenie, a także przedłożyć specyfikację ponoszonych wydatków na utrzymanie miesięczne siebie i członków rodziny.

Do wezwania Sądu skarżąca odniosła się w piśmie z dnia 2 maja 2011 r., jednakże nie dołączyła do akt sprawy żadnych dokumentów. Podała natomiast, że nie wykazuje żadnego dochodu z tytułu działalności rolniczej z uwagi na jej zaprzestanie, a nieruchomość ta jest nieubezpieczona i zniszczona w 96%. Nie ma znaczenia dla sprawy to, czym posiłkuje się Wydział I tut. Sądu w sprawie sytuacji materialnej jej męża, bowiem "występuje przedawnienie w myśl uzasadnienia wyroku NSA". Skarżąca oświadczyła, że uzupełnia swój budżet domowy ze środków uzyskanych ze sprzedaży surowców wtórnych, by opłacić podstawowe media; żadnych umów pożyczek nie przedłoży, gdyż nie ma funduszy na sporządzanie licznych odpisów i zbieranie oświadczeń od znajomych. Członkowie jej gospodarstwa domowego nie pracują, więc nie posiadają lokat bankowych. Z powodu braku dochodów nie przedłoży także deklaracji podatkowej. Dalej S. H. podała, że od dwóch tygodni jej syn podjął pracę za 5 zł za godzinę. Odnosząc się do kwestii swojego męża P. H. podała, że gospodaruje on odrębnie od 1991 r., w myśl art. 6 pkt 14 ustawy. Nie jest jej potrzebny rozwód, skoro istnieje więź emocjonalna. Mąż skarżącej od niedawna został zameldowany pod adresem skarżącej, bowiem jako obywatel Polski musi posiadać miejsce zameldowania. Pieniądze pochodzące ze sprzedaży nieruchomości w K. zostały rozporządzone zgodnie z wolą rodziców męża, a skarżąca ich nie otrzymała. P. H. nigdy nie skorzystał z zasiłku z pomocy społecznej, jedynie z jego świadczenia rentowego rodzina posiada uprawnienia do zasiłku rodzinnego w wysokości 91 zł, zaś alimenty wynoszą 30 zł zgodnie z orzeczeniem Sądu z dnia [...].

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 338/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy uznając, że nie wykazała ona, aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla siebie i rodziny.

Na skutek wniesienia przez S. H. zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 519/11, uchylił jednak powyższe postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania stwierdzając, że kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy winien być rozpoznany i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku, zgodnie z art. 165 P.p.s.a. Wskazując przy tym, na szczególny charakter instytucji prawa pomocy, jako mającej na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego, zaznaczył, że przepisy obowiązującego prawa należy tak interpretować, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej. Przyjmując na podstawie akt sprawy, że sytuacja życiowa i materialna skarżącej nie zmieniła się Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że w związku z oddaleniem skargi skarżąca, chcąc skutecznie wnieść skargę kasacyjną, zmuszona jest skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego, jako konieczne przy ponownym rozpoznaniu sprawy wskazał rozważenie, czy w zmienionych okolicznościach faktycznych – to jest w sytuacji, w której strona zamierza wnieść skargę kasacyjną, a ze względu na istniejący przymus adwokacki nie może zrobić tego sama - zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do postanowień takich bez wątpienia należą postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Skoro zatem w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 18 października 2010 r. Sąd orzekł już w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy, kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie, z dnia 10 lutego 2011 r., należało uznać za wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 października 2010 r.

Stosownie do złożonego wniosku wskazać przyjdzie, że uchylenie lub zmiana postanowienia, na podstawie art. 165 P.p.s.a., dopuszczalne są jedynie wskutek zmiany okoliczności sprawy, przez którą to zmianę należy rozumieć, wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Zmiana okoliczności sprawy winna być bowiem oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Powinna ona zatem wpływać w istotny sposób na sytuację materialną strony i jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 390/11, z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OZ 1027/10, z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/GL 1013/09 opublikowane na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Za zwolnieniem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych muszą bowiem przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie tych kosztów.

Przyjąć zatem należy, że przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku będzie możliwe, jeżeli zmieniła się sytuacja majątkowa lub rodzinna strony i w nowym stanie faktycznym spełnione będą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może bowiem polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt I FZ 289/10 oraz z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt II OZ 838/10 opublikowane na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Odnośnie spełnienia w nowym stanie faktycznym przesłanek przyznania prawa pomocy wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, wnioskowanym w niniejszej sprawie przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona winna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08, opublikowane na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy też przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09, Lex 552404).

W świetle przedstawionych powyżej uwag, dokonując oceny okoliczności faktycznych, w kontekście przesłanek określonych w art. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, na podstawie obydwu wniosków skarżącej o przyznanie prawa pomocy, zdaniem Sądu uznać należało, że z ponownego wniosku nie wynika, aby od dnia wydania postanowienia o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy, jej sytuacja osobista uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. W ponownym wniosku skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. W szczególności zaś, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nie przedłożyła dowodów oraz nie udzieliła wyjaśnień pozwalających dokonać oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

Z ponownego wniosku oraz wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z dnia 2 maja 2011 r. wynika, że nadal jest ona osobą bezrobotną, przy czym nie wskazuje ona na to, aby np. stan jej zdrowia pogorszył się, co mogłoby mieć wpływ na zwiększenie obciążeń finansowych. Co do swej sytuacji materialnej strona podniosła, że utrzymuje się z alimentów, zasiłku rodzinnego i dodatku mieszkaniowego, wynoszących łącznie 353,24 zł, podczas gdy w poprzednim wniosku wskazywała na dochody w kwocie 599,19 zł. W stosunku do stanu rodziny określonego w formularzu wniosku z dnia 24 sierpnia 2010 r., obecnie strona pominęła jednak jedno dziecko (P.). Wskazała przy tym, że nadal nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni, tak jak uprzednio wskazuje, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m², które jest jej własnością. Obecnie nie wykazała jednak w formularzu nieruchomości rolnej w R., co do której wcześniej podawała, że oddana została w 10 – letnią dzierżawę. Wobec tego jednak, że wezwana do wyjaśnienia tej kwestii oświadczyła, iż zaprzestała działalności rolniczej i nie uzyskuje z niej dochodu, Sąd przyjął, że jest ona nadal jej własnością, którą wydzierżawia.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu uznać należy, że w obydwu wnioskach taki sam pozostaje zakres żądania, jak również argumentacja skarżącej. Z aktualnego wniosku nie wynikają przy tym żadne nowe okoliczności nieznane Sądowi w momencie rozstrzygania wniosku poprzedniego. Skarżąca nie wykazała także, aby jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Za zmianę okoliczności w tym zakresie nie można bowiem uznać mniejszej kwoty wykazanego dochodu. Różnica w wysokości świadczeń, wynosząca 245,95 zł, nie jest na tyle istotna, aby mogła przesądzać o odmiennej ocenie sytuacji materialnej skarżącej na podstawie przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, w szczególności wobec zmniejszenia się liczby członków rodziny (niepozostawania już we wspólnym gospodarstwie domowym jednego z pełnoletnich synów). Ponadto dostrzec trzeba, że poprzednia odmowa przyznania pełnomocnika z urzędu związana była z faktem uchylania się skarżącej od wykazania dokumentami i wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej rodziny, zwłaszcza w kontekście zbycia przez jej męża – P. H. gospodarstwa rolnego za niebagatelną kwotę 360000 zł. Skarżąca w dalszym ciągu nie złożyła zarówno dokumentów, jak i jednoznacznych wyjaśnień w tej kwestii, a tym samym nie wykazała swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz sytuacji majątkowej osób jej bliskich. W odniesieniu do wykonania obowiązku wykazania niemożności poniesienia kosztów postępowania, okoliczności faktyczne nie uległy zatem żadnej zmianie. W okolicznościach niniejszej sprawy za niewystarczające należało uznać oświadczenie skarżącej, że nie prowadzi wraz z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, skoro jest on nadal zameldowany pod wspólnym adresem wraz ze skarżącą i jako dorosły domownik odbiera kierowaną do niej korespondencję, a skarżąca w piśmie z dnia 2 maja 2011 r. wskazuje na istniejącą między nimi więź emocjonalną. Wprawdzie skarżąca twierdzi, że za 2010 r. nie rozliczała podatku dochodowego wspólnie z mężem, tak jak miało to miejsce w latach 2008 i 2009, tłumaczy to jednak brakiem dochodów w roku podatkowym 2010. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca nadal nie przedstawiła dowodów na okoliczność rozdysponowania pomiędzy rodzeństwem jej męża kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. W dalszym ciągu nie przedkłada także dokumentów potwierdzających przeznaczenia 1/6 części z tej kwoty, jaka przypadła w udziale jej mężowi, na koszty jego leczenia. Ustalenia w tym zakresie są natomiast niezbędne dla oceny sytuacji materialnej skarżącej, gdyż należy wyjaśnić, jakimi środkami dysponuje mąż skarżącej i czy posiada on środki na zapewnienie wsparcia finansowego rodzinie, zwłaszcza, że uzyskana ze sprzedaży kwota 360000 zł jest kwotą pokaźną, jak na warunki materialne przeciętnej polskiej rodziny i nawet fakt, że została uzyskana przed dwoma laty, nie zmienia okoliczności, że może stanowić źródło utrzymania na następne lata. Skarżąca nadal nie rozwiewa również wątpliwości, w jaki sposób, przy wskazanym niskim dochodzie, wynoszącym zaledwie 353,24 zł, jest w stanie utrzymać rodzinę. Wprawdzie podnosi, że korzysta z pomocy osób trzecich, jednakże nadal nie przedstawia dokumentów potwierdzających korzystanie z takiej pomocy np. w postaci kredytów, pożyczek, czy darowizn.

Uwzględniając jednak okoliczność, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wniesienie środka zaskarżenia, w postaci skargi kasacyjnej, wymaga skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, w celu umożliwienia skarżącej realizacji prawa do weryfikacji orzeczenia sądowego przez sąd wyższej instancji, wezwano skarżącą do wyjaśnienia jej aktualnej sytuacji materialnej i przedłożenia w tym zakresie dokumentów pozwalających na dokonanie oceny w zakresie zaistnienia przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie skorzystała jednak z możliwości wyjaśnienia swojego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego oraz źródła dochodów, co pozwoliłoby na dokonanie przez Sąd oceny jej możliwości płatniczych. Przyznanie prawa pomocy, w tym również przyznania adwokata, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ustawodawca uzależnił natomiast od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w on stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niedopełnienie tego obowiązku wyłącza zatem pozytywne rozpoznanie wniosku o prawo pomocy.

Zgodzić należy się z oceną Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażoną na gruncie niniejszej sprawy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Niemniej jednak dostrzec też trzeba, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Uregulowanie z art. 246 § 1 P.p.s.a. wprost natomiast przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 398/10, opublikowane na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Uwzględniając zatem, że skarżąca tak jak przy poprzednim wniosku, pomimo wezwania, nie przedłożyła stosownych dokumentów i wyjaśnień, w ocenie Sądu uznać należało, że brak jest uzasadnionych podstaw do zmiany postanowienie z dnia 18 października 2010 r. Nie zaszła bowiem zmiana okoliczności sprawy, o jakiej mowa w art. 165 P.p.s.a. Skarżąca nie powołała żadnych nowych argumentów oraz nie przedłożyła dokumentów, które wskazywałyby na zaistnienie nowych okoliczności, wpływających w sposób istotny na ocenę jej sytuacji majątkowej i przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy. Sama natomiast okoliczność, że w celu wniesienia skargi kasacyjnej skarżąca musi skorzystać z pomocy fachowego pełnomocnika, w świetle art. 165 P.p.s.a. w związku z 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, nie może stanowić wystarczającej przesłanki do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Przyznania stronie fachowego pełnomocnika uzależnione bowiem jest od trudnej sytuacji materialnej.

Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, że od chwili wydania poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie uległa pogorszeniu sytuacja materialna skarżącej. To na stronie ciąży jednak obowiązek wskazania takich zmienionych okoliczności. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem skarżąca takiego rodzaju okoliczności nie wskazała zarówno w pierwszym, jak i ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Reasumując, w sprawie nie wystąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż skarżąca nie wykazała, że w obecnej sytuacji materialnej i rodzinnej nie może ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Z tych względów brak było podstaw do zmiany postanowienia z dnia 18 października 2010 r. w trybie art. 165 P.p.s.a., stąd orzeczono, jak w sentencji.