Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 145/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 2 i 8  ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1436/10 w sprawie ze skargi M. S. i J. S. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1436/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. S. i M. S. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r., nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Targu orzekł o braku podstaw do stwierdzenia pośmiertnie choroby zawodowej u Z. S. pod postacią nowotworu złośliwego wywołanego działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%, wymienionej w poz. 17.9 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., nr 105, poz. 869), zwanego dalej rozporządzeniem. Była to już kolejna - czwarta - decyzja organu l instancji wydana w trwającym od 2003 r. postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej Z. S., która zmarła 27 stycznia 2003 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania J. i M. S. (następców prawnych Z. S.), Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalono, iż Z. S. zatrudniona była od 10 września 1971 r. do 27 stycznia 2003 r. w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w R. na stanowiskach: od 1 września 1971 r. jako pielęgniarka odcinkowa; od 1 marca 1973 r. jako pielęgniarka odcinkowa Bloku Operacyjnego; od 1. kwietnia 1980 r. jako pielęgniarka Oddziału Ginekologiczno - Położniczego; od 1 lipca 1980 r. jako pielęgniarka odcinkowa Bloku Operacyjnego; od 1 lipca 1986 r. jako pielęgniarka instrumentariuszka i od 1 lipca 1995 r. do 27 stycznia 2003 r. jako pielęgniarka oddziałowa Bloku Operacyjnego. Na tych stanowiskach pracy wykonywała czynności związane ze sterylizacją gazową, instrumentowanie w czasie zabiegu, odkażanie i dezynfekcję narzędzi i pomieszczeń oraz przygotowywanie i wysyłanie pobranych wycinków w czasie zbiegów do badań histopatologicznych. W czasie pracy zawodowej była narażona na czynniki o działaniu rakotwórczym - promieniowanie jonizujące oraz tlenek etylenu. Okres narażenia na promieniowanie jonizujące wynosił ok. 17 lat, okres narażenia na tlenek etylenu wynosił ok. 19 lat. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie, wskazując m. in. na dotychczas wydane decyzje oraz orzeczenia lekarskie, w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania etiologii zawodowej, stwierdzonej choroby nowotworowej przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych. Powołał orzeczenia Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2003 r., nr [...]; z dnia 1 marca 2005 r., nr [...]; z dnia 24 maja 2005 r., nr [...] oraz orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 20 kwietnia 2004 r., nr [...]; z dnia 5 lipca 2005 r. oraz uzupełniającą opinię orzeczniczą tego Instytutu z dnia 12 sierpnia 2004 r., nr [...]. Dalej organ odwoławczy podał, że na skutek skargi J. i M. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 147/06, uchylił decyzję organu I instancji z dnia 22 lipca 2005 r. oraz decyzję odwoławczą z dnia 10 listopada 2005 r., stwierdzając, że orzeczenia lekarskie nie zawierają pełnego przekonującego i jednoznacznego uzasadnienia. Ponadto dowód z zeznań świadków został przeprowadzony z naruszeniem przepisów K.p.a., bowiem nie zapewniono udziału w przesłuchaniu wszystkim stronom. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ l instancji uzupełnił ocenę narażenia zawodowego o przesłuchanie świadków oraz o orzeczenie lekarskie Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], w którym wskazano, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej można domniemywać o związku przyczynowo - skutkowym pomiędzy nowotworem wątroby a warunkami pracy zawodowej w przypadku udokumentowanego narażenia zawodowego na następujące czynniki rakotwórcze: arsen i związki arsenu oraz chlorek winylu. Analiza wywiadu środowiskowego wykazała jednak brak narażenia zawodowego na takie czynniki. W dniu 22 kwietnia 2008 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu wydał orzeczenie lekarskie - pośmiertne o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - poz. 16.6 i 17.7. W uzasadnieniu tego orzeczenia, a także w uzupełniającym piśmie z dnia 3 października 2008 r., znak: [...], podtrzymując ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim wydanym przez MOMP w Krakowie, Instytut podał, iż w żadnym z okresów wykonywania pracy zawodowej Z. S. nie była narażona na czynniki, które zgodnie z wiedzą medyczną uznawane są za czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym w odniesieniu do wątroby. Za czynniki indukujące pierwotne ognisko nowotworowe, w tym narządzie, w tym także w zakresie wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, nie są uważane promieniowanie jonizujące, promieniowanie elektromagnetyczne, tlenek etylenu, środki anestetyczne oraz środki odkażające i środki czystości. Brak jest dowodów epidemiologicznych na znamiennie częstsze niż w populacji ogólnej występowanie raka wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych w populacji osób obciążonych przebyciem takiego narażenia zawodowego. W związku z koniecznością weryfikacji poprzednich orzeczeń na podstawie obowiązującego od dnia 3 lipca 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., wydane zostały kolejne orzeczenia lekarskie. I tak, MOMP w Krakowie pismem z dnia 1 października 2009 r., znak: [...], uwzględniając kryteria diagnostyczno - orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, podtrzymał stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim nr [...]. Zmiany w wykazie chorób zawodowych dotyczące określenia patologii nowotworów złośliwych, powstałych w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór wątroby, nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia nr [...]. Nowotwór wątroby, który w poprzednim wykazie chorób zawodowych ujęty był w pkt. 17/7 ("inne nowotwory"), w aktualnie obowiązującym wykazie wymieniony jest w pkt. 17/6 ("nowotwór wątroby"). Brak podstaw do rozpoznania tego schorzenia jako zawodowego, mimo narażenia Z. S. na promieniowanie jonizujące, wynikał z faktu, że promieniowanie jonizujące nie wywołuje nowotworu o lokalizacji choroby rozpoznanej u pacjentki, czyli nowotworu wątroby. Również Instytut w Sosnowcu w dniu 2 czerwca 2010 r. wydał orzeczenie lekarskie podtrzymujące swoje wcześniejsze stanowisko.

Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia 29 października 2010 r. wnieśli J. i M. S., podnosząc, że w postępowaniu administracyjnym potwierdzono występowanie u pracodawcy czynników o udowodnionym działaniu rakotwórczym: tlenek etylenu oraz promieniowanie jonizujące, a także formaldehyd, promieniowanie elektromagnetyczne, substancje toksyczne: halotan, jak również środki czystości i odkażające. Zarzucili brak pełnego i jednoznacznego uzasadnienia orzeczeń lekarskich, dlaczego pomimo rozpoznania schorzenia nowotworowego nie zakwalifikowano go jako schorzenia zawodowego. Natomiast nie zidentyfikowano do tej pory czynników etiologicznych odpowiedzialnych za rozwój tej grupy nowotworów, które wywołują rzadko spotykany typ nowotworu, jaki stwierdzono u Z. S. Odnosząc się do orzeczeń lekarskich z dnia 22 kwietnia 2008 r. oraz z dnia 2 czerwca 2010 r. stwierdzili, że są one lakoniczne i nieprzekonywujące, nie zawierają żadnego uzasadnienia popartego dowodami naukowymi odnośnie przyczyny schorzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., oddalił skargę. W pierwszej kolejności Sąd, odwołując się do treści art. 153 P.p.s.a. stwierdził, że organy w ponownie prowadzonym postępowaniu w całości uwzględniły ocenę wyrażoną we wcześniejszym wyroku z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 147//06, gdyż uzupełniono ocenę narażenia zawodowego przez przesłuchanie świadków zgodnie z wymogami K.p.a. i ustalono, na jakie czynniki była narażona Z. S. Dokonano również analizy zebranych w postępowaniu orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania etiologii zawodowej stwierdzonej choroby nowotworowej przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych, uwzględniając brak udokumentowanego narażenia zawodowego na czynniki uznane za rakotwórcze dla tego rodzaju schorzenia. Dalej Sąd, w sposób szczegółowy odnosząc się do wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu stwierdził, że są one spójne i w sposób jednoznaczny uzasadnione. Mając na uwadze przepis art. 235¹ Kodeksu pracy oraz przepisy § 8 ust. 1 oraz § 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia, Sąd wskazał, że choroba zawodowa może być stwierdzona, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: schorzenie zostanie rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza zatrudnionego we właściwej jednostce orzeczniczej, w zakładzie pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy. Organy prawidłowo oceniły orzeczenia lekarskie jako jednoznaczne, spójne i wyczerpujące. Nie każde stwierdzone u pacjenta schorzenie jest chorobą zawodową. Przepisy wymagają dodatkowo, by było ono spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. W myśl § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym - substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii l na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 222 § 3 Kodeksu pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji. Czynnikiem zakwalifikowanym do kategorii l na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.) jest promieniowanie jonizujące. Aktualna wiedza medyczna dotycząca ryzyka zdrowotnego przy narażeniu na promieniowanie jonizujące wskazuje, że lokalizacja narządowa nowotworów będących skutkiem takiego promieniowania, nie odpowiada lokalizacji choroby nowotworowej stwierdzonej u Z. S., co z kolei nie pozwala na uznanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy jej chorobą a warunkami pracy zawodowej. Sąd podkreślił, że jednostki orzecznicze dokonały również oceny pozostałych czynników występujących w środowisku pracy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie przez organy odmiennych rozstrzygnięć, albowiem organ administracji, nie posiada specjalistycznej wiedzy, która niezbędna jest do rozpoznania chorób zawodowych, a wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki diagnostyczno - orzecznicze, wydające w tym zakresie stosowne, przewidziane prawem orzeczenia lekarskie. Wydane w sprawie orzeczenia - mające charakter opinii biegłych - wymykają się zatem ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli J. S. i M. S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Alternatywnie wnieśli o uchylenie kwestionowanego wyroku i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym:

- art. 235¹ Kodeksu pracy przez przyjęcie, że śmierć Z. S. dnia 27 stycznia 2003 r. nie nastąpiła w związku ze sposobem wykonywania pracy,

- § 2 i § 8 ust. 2 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że na chorobę i śmierć Z. S. nie miały wpływu warunki wykonywanej pracy oraz niewłaściwą interpretację zapisu pkt 17.6 i 9 załącznika do rozporządzenia, tj. pominięcie indywidualnej oceny ryzyka oraz upływu okresu latencji nowotworu;

- art. 7, art. 75, art. 77 i art. 84 K.p.a. poprzez przyjęcie, że organy administracji obu instancji prowadziły dowodowe postępowanie administracyjne z zachowaniem wymogu przestrzegania praw podmiotowych osób uprawnionych, z wyczerpaniem wszelkich możliwości dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego choroby zawodowej, a także na skutek nie wykonania zaleceń zawartych w wyroku o sygn. akt III SA/Kr 147/06, w szczególności nie zasięgnięcie opinii wiarygodnych ekspertów lekarskich w dziedzinie onkologii w zakresie charakterystyki, powstania oraz przebiegu nowotworów wątroby i woreczka żółciowego.

W ramach podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący zarzucili naruszenie, art. 134 § 1 P.p.s.a. przez fakt uznania decyzji z dnia 29 października 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 13 lipca 2010 r., jako odpowiadających przepisom prawa, pomimo, że wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 147/06, zobowiązał organy do przeprowadzenia wyczerpującego i rzetelnego postępowania dowodowego, czego organy nie wykonały.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący kasacyjnie zakwestionowali prawidłowość i rzetelność wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, w tym Instytutu Medycyny Pracy oraz Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie. Stwierdzili, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania bowiem wydał wyrok na podstawie opinii, które nie spełniają wymogu dowodów wyczerpujących i wydanych w oparciu o wiedzę specjalistyczną. Zarzucili, że Sąd zastosował wyłącznie wykładnię gramatyczną rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., nie zauważając, że rozporządzenie to pozostawia spory margines interpretacyjny "do oceny indywidualnej" etiologii i latencji nowotworu. Pominięcie przez Sąd innych możliwości interpretacyjnych np. wykładni funkcjonalnej, czy też systemowej, doprowadziło do wydania wyroku opartego na niepełnych przesłankach merytorycznych. Poza tym instytucje opiniujące w sprawie, pomimo rzadkości choroby i jej przebiegu, nie wystąpiły o wydanie ekspertyzy przez specjalistę z zakresu onkologii. Skarżący stwierdzili również, że Sąd dokonał błędnej oceny w zakresie nie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. W tym zakresie dowodzili, że skoro u Z. S. nie stwierdzono uzależnienia genetycznego, jak również działania czynników zawinionych przez pracownika (alkohol, nikotyna), jest wysoce prawdopodobne, że to czynniki środowiska pracy były przyczyną nowotworu. Nie zgodzili się z poglądem Sądu, że wydane w sprawie orzeczenia mają charakter opinii biegłych i wymykają się ocenie merytorycznej. Sąd dysponuje bowiem środkami procesowymi umożliwiającymi dokonanie oceny choroby zawodowej, z czego nie skorzystał, pozostawiając kwestie niewyjaśnione, zwłaszcza w zakresie etiologii, latencji nowotworu, jak również jego pierwotnego lub wtórnego charakteru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego. Wobec tego w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty odnoszące się do uchybień procesowych, tym bardziej, że zarzut naruszenia prawa materialnego przybrał formę niezastosowania wskazanych przepisów rozporządzenia w stanie faktycznym sprawy, innym aniżeli przyjęty przez Sąd I instancji.

Przede wszystkim zwrócić w tej mierze uwagę należało, że autor skargi kasacyjnej zdaje się nie dostrzegać specyfiki postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie ustalenia choroby zawodowej. Postępowanie to jest w dużej mierze sformalizowane, zwłaszcza w zakresie wyboru środków dowodowych służących bezpośrednio ustaleniu związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem pracowniczym.

Zgodnie z przepisem art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 K.p.). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Wykaz chorób zawodowych oraz sposób postępowania w sprawie stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej określa obecnie przywoływane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego przepisy stanowiły podstawę wydania spornej decyzji. Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 3 lipca 2009 r. Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, będące podstawą decyzji organu I instancji, utraciło moc z uwagi na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 jego niezgodności z Konstytucją.

Postępowanie w sprawie choroby zawodowej składa się z kilku etapów: w pierwszej kolejności podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu i okręgowemu inspektorowi pracy. Inspektor sanitarny po otrzymaniu zawiadomienia wszczyna postępowanie i kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie dotyczące choroby zawodowej jest wydawane przez lekarza posiadającego odpowiednie kwalifikacje zatrudnionego w określonych w przepisach jednostkach orzeczniczych, m. in. w poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (§ 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego właściwy organ, tj. w I instancji właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, a w II - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wydaje na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia. Nie oznacza to, że w prawach wymagających medycznej wiedzy specjalistycznej jednostki orzecznicze nie mogą korzystać z konsultacji w innych jednostkach medycznych, taką wiedzę posiadających, ale w każdym wypadku tylko właściwe jednostki orzecznicze uprawnione są do wydawania orzeczeń, stanowiących podstawę decyzji organu upoważnionego do stwierdzenia choroby zawodowej.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 i powołane w nim orzecznictwo - zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, prawidłowo uznał, że orzeczenia lekarskie upoważnionych placówek medycznych, stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, wykluczyły rozpoznanie zawodowej etiologii choroby zawodowej w postaci choroby nowotworowej o określonej lokalizacji. Z materiału aktowego wynika, że placówki medyczne wydające orzeczenia, dysponowały informacjami o leczeniu Z. S. oraz wynikami badań środowiska pracy. Nie ulega zatem wątpliwości, że oba orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnione specjalistyczne jednostki diagnostyczne na podstawie przeprowadzonych badań oddziaływających czynników chorobotwórczych w środowisku pracy oraz analizy dokumentacji medycznej. Nie znajduje tym samym uzasadnienia zarzut skargi kasacyjnej, że lekarze nie wzięli pod uwagę całokształtu materiału sprawy. Twierdzenie, że zasób wiedzy jednostek orzeczniczych nie pozwalał na wydanie prawidłowej opinii, bez dodatkowej konsultacji z innymi bardziej kompetentnymi jednostkami medycznymi czy też autorytetami w dziedzinie onkologii, należało uznać w tych okolicznościach za bezpodstawny, gdyż potrzeba takiej konsultacji wynikać musiałaby z treści orzeczeń medycznych lub ich uzasadnień. Samo przeświadczenie skarżących o wyższej wiedzy innych lekarzy onkologów nie może stanowić podstawy do czynienia usprawiedliwionego zarzutu kasacyjnego pod adresem Sądu I instancji, który drobiazgowo analizując zarówno przebieg procedury orzeczniczej jak i treść wielokrotnie ponawianych orzeczeń medycznych i ich uzasadnień, nie dostrzegł potrzeby dalszego poszerzania materiału dowodowego.

W myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przytoczonym przepisie nałożono więc na wnoszącego skargę obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie nie doszło jednak do naruszenia przepisów postępowania, a zatem ustalony stan faktyczny, który był podstawą wydania zaskarżonego wyroku należało uznać za prawidłowy. W takim stanie rzeczy ustaleniami tymi związany był też Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrujący skargę kasacyjną.

Skoro zaś – jak już wyżej wspomniano – konstrukcja naruszenia przepisów prawa materialnego opierała się na zarzucie błędnego ustaleniu stanu faktycznego sprawy i niewłaściwego zastosowania przepisów art. 2351 K.p. i § 2 oraz 8 ust. 2 rozporządzenia, to w razie braku usprawiedliwionych podstaw zarzutu procesowego, tak postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być uznany za skutecznie uzasadniony. Na marginesie należało przy tym zauważyć, że przywołany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a., rozumianego jako przepisu obligującego sąd administracyjny do rozstrzygania w granicach sprawy, bez ograniczenia tego rozstrzygnięcia granicami skargi, nie został w żaden sposób uzasadniony. Twierdzenie, że Sąd I instancji nie zastosował się do wytycznych wynikających z poprzedniego wyroku kasacyjnego, jaki zapadł w sprawie winno opierać się na zarzucie naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a., a takiego zarzutu w skardze kasacyjnej nie sformułowano. Nie wskazano też w jakim zakresie wytyczne wynikające z tego wyroku nie zostały wykonane, skoro w toku postępowania wielokrotnie ponawiano i uzupełniano orzeczenia właściwych jednostek, a nadto organy administracyjne uzupełniały postępowanie w kierunku uzyskania pełnych uzasadnień tych orzeczeń. Błędny jest przy tym pogląd wyrażony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jakoby niemożność uzyskania uchwytnego związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, na które zmarła pracownica, a warunkami środowiska pracy, w którym występowały czynniki chorobotwórcze, nakazywała organom administracyjnym orzekanie na zasadzie domniemania takiego związku. W tym zakresie czym innym jest domniemanie zawodowej etiologii choroby będącej normalnym następstwem warunków pracy, dopuszczalne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a czym innym wyraźne wykluczenie takiego związku przez uprawnione jednostki orzecznicze, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W takim wypadku wszelkie domniemania są niedopuszczalne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i nie dopatrując się podstaw do stwierdzenia z urzędu nieważności wyroku I instancji, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.