Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 345/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji H. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie wpisu na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], Minister Sprawiedliwości (dalej: "Minister"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 11d ust. 2-3 i ust. 5 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 294 i z 2020 r. poz. 875 i 1086, dalej: "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołania Fundacji H. z siedzibą w W. (dalej: "Fundacja") od decyzji Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z [...] września 2020 r., znak: [...] o odmowie wpisania ww. Fundacji na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wnioskiem z [...] września 2019 r. Fundacja wystąpiła do Wojewody o wpis na listę organizacji pozarządowych, uprawnionych do prowadzenia punktów na obszarze województwa [...] w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2019 r., znak: [...] odmówił wpisania Fundacji na taką listę punktów świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Wskutek odwołania Fundacji złożonego [...] grudnia 2019 r. Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] marca 2020 r., znak: [...], uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] września 2020 r., znak: [...], Wojewoda ponownie odmówił wpisu Fundacji na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Wskazał, że powiat [...], pismem z [...] stycznia 2019 r., znak: [...] rozwiązał umowę z Fundacją na realizację zadania publicznego pod nazwą prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej oraz punktu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego wraz z nieodpłatną mediacją oraz edukacją prawną. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy, w imieniu powiatu [...] złożyli wicestarosta i członek Zarządu powiatu [...]. Pismem z [...] stycznia 2019 r. Starosta [...] rozwiązał umowę na prowadzenie przez Fundację na terenie powiatu [...] punktów, w których będzie udzielana nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Pismem z [...] marca 2019 r., znak: [...] Starosta [...] rozwiązał umowę na prowadzenie przez Fundację punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej dla mieszkańców powiatu [...] w 2019 r. Pismem z [...] czerwca 2020 r., znak: [...], Starosta [...] poinformował, że nie rozwiązał umowy zawartej z Fundacją na prowadzenie na terenie powiatu [...] punktów udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w 2018 r.

Wojewoda ustalił, że [...] stycznia 2019 r. Starosta [...] rozwiązał umowę na prowadzenie przez Fundację na terenie powiatu [...] punktów, w których będzie udzielania nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie z powodu świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osoby nieposiadające wymaganych przepisami prawa uprawień, natomiast [...] marca 2019 r. umowę na prowadzenie przez Fundację punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukację prawną dla mieszkańców powiatu [...] w 2019 r. rozwiązał Starosta [...] oraz wezwał do zwrotu pierwszej transzy dotacji, w związku z brakiem realizacji świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Wojewoda wskazał ponadto, że w związku ze złożeniem oświadczenia o rozwiązaniu umowy z Fundacją na realizację zadania publicznego pod nazwą prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz punktu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego wraz z nieodpłatną mediacją oraz edukacją prawną przez wicestarostę i członka Zarządu powiatu [...], umowa nie została rozwiązana przez starostę i nie rodzi skutków określonych w art. 11d ust. 5 ustawy. Ponadto Starosta [...] nie rozwiązał z Fundacją umowy na prowadzenie na terenie powiatu [...] punktów udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w 2018 r.

Zdaniem Wojewody w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, Fundacja spełnia warunki określone w art. 11d ust. 2 ustawy, ale nie spełnia warunków określonych w ust. 5 tego przepisu. Mając na względzie, że do rozwiązania umowy z Fundacją na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego doszło przez Starostę [...] i Starostę [...], Wojewoda uznał, że w stosunku do Fundacji zachodzą negatywne przesłanki wskazane w art. 11d ust. 5 ustawy. Organ I instancji nie podzielił stanowiska strony, że powiat, który zleca na podstawie umowy wykonanie zadania polegającego na udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej, powinien być reprezentowany w sposób wskazany w art. 48 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym. W ocenie Wojewody przepisy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej stanowią lex specialis wobec ustawy o samorządzie powiatowym, w odniesieniu do kompetencji starosty.

Wojewoda wskazał, że w związku z rozwiązaniem [...] stycznia 2019 r. umowy z Fundacją przez Starostę [...] na prowadzenie przez Fundację na terenie powiatu [...] punktów, w których będzie udzielana nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie oraz wobec rozwiązania przez Starostę [...] 5 marca 2019 r. umowy na prowadzenie przez Fundację punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej dla mieszkańców powiatu [...] w 2019 r., zgodnie z art. 11d ust. 5 ustawy, Fundacja nie może ubiegać się o wpis na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów na obszarze województwa [...].

Fundacja złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i wydanie decyzji o wpisaniu Fundacji na listę Wojewody [...] organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Zakwestionowała ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji oraz podała, że wszechstronna ocena już tylko samej treści oświadczeń przesyłanych przez starostwa powiatowe oraz przepisów prawa wskazuje, że nie zachodzą stwierdzone przez Wojewodę przesłanki negatywne do wydania wnioskowanej przez Fundację decyzji, określone w art. 11d ust. 5 ustawy. Według treści pism starostw powiatowych wszystkie oświadczenia mające stanowić oświadczenie o wypowiedzeniu umowy Fundacji powołują się na przesłankę umowną. Wszelkie uprawnienia umowne zastrzeżone są dla powiatów, a więc reprezentowanych zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. W konsekwencji uprawnienie do ewentualnego rozwiązania umowy zastrzeżone dla powiatu wykonuje powiat reprezentowany zgodnie z ww. przepisem, a nie sam starosta. W ocenie Fundacji żadne oświadczenie mające stanowić oświadczenie o wypowiedzeniu umowy Fundacji nie powołuje się na przesłankę ustawową, tj. przepis art. 11 ust. 9 ustawy, wyjątkowo uprawniającej do rozwiązania umowy powiatu z Fundacją przez starostę działającego samodzielnie i w imieniu własnym. Fundacja wskazała, że wszystkie wzmiankowane w pismach starostw powiatowych oświadczenia mające stanowić rozwiązanie umowy, powołują się na przesłanki umowne, które mogłyby upoważniać należycie reprezentowany powiat do rozwiązania umowy. Z tego względu, w ocenie Fundacji, nie może zachodzić przesłanka negatywna przewidziana w art. 11d ust. 5 ustawy.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że decyzja Wojewody [...] jest w pełni zasadna i zasługuje na utrzymanie w mocy. Przy rozpatrywaniu odwołania Minister nie jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego, tj. uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Minister nie prowadzi list, o których mowa w art. 11d ustawy. Zgodnie z art. 11d ust. 1 oraz ust. 6 i 7 ustawy, tylko wojewodowie prowadzą takie listy i tylko oni mogą wydawać decyzje o wpisie lub odmowie wpisu danej organizacji pozarządowej na listę. Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy rozpoznanej i rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Działanie organu odwoławczego nie ogranicza się do kontroli prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji, lecz obejmuje rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie, w tym również zarzutów postawionych na etapie postępowania odwoławczego.

Organ przytoczył art. 11d ust. 2, 3 ustawy i wyjaśnił, że z art. 11d ust. 5 ustawy wynika, że jedną z przesłanek negatywnych skutkujących odmową wpisu na listę organizacji pozarządowych jest rozwiązanie przez starostę umowy z wnioskującą organizacją - w okresie dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku o wpis. Przepis ten stanowi, że rozwiązanie w tym okresie umowy z organizacją pozarządową przez jakiegokolwiek ze starostów jest bezwzględną przesłankę odmowy wpisu na listę. Ustawodawca nie wskazał w powyższym przepisie powodów takiego rozwiązania umowy, ani nie ograniczył w żaden sposób okoliczności stanowiących podstawę decyzji starosty. Może to być również nieprawidłowe wykonywanie umowy - naruszanie postanowień w niej zawartych. Przepis nie warunkuje skuteczności odmowy wpisu od liczby umów rozwiązanych przez starostów. Wystarczające jest, aby tylko jeden ze starostów rozwiązał umowę z wnioskującą organizacją pozarządową. Brak jest też wymogu badania przyczyn rozwiązania. Nie stawia się też ograniczeń terytorialnych, ani takich, które odnosiłyby się do przedmiotu umowy (nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie czy też nieodpłatna mediacja).

Zatem wystąpienie jakiegokolwiek przypadku rozwiązania przez starostę z organizacja pozarządowa umowy mającej za przedmiot realizacje zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, czy też nieodpłatnej mediacji, stanowi obligatoryjna przesłankę dla wszystkich wojewodów do wydania decyzji o odmowie wpisu na każda z prowadzonych list (listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, czy też nieodpłatnej mediacji). Ministrowi z urzędu znane są dowody wskazujące na rozwiązanie z Fundacją umów przez starostów: [...], [...], [...], [...] i [...]; na nieprawidłowości w wykonywaniu przez Fundację umów zawartych z powiatami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w [...]; informacje o odstąpieniu przez Fundację od umów zawartych z następującymi powiatami: [...] oraz [...]. Należy do nich także oświadczenie starosty [...] z [...] stycznia 2019 r. o rozwiązaniu umowy z Fundacją i dokumentacja potwierdzająca przesłanie ww. oświadczenia do Fundacji.

Minister zgodnie z art. 77 k.p.a., zawiadomił o powyższym Fundację, pouczył ją zgodnie z art. 79a k.p.a. oraz wyznaczył odpowiedni termin do zapoznania się ze zgromadzonym i uzupełnionym materiałem dowodowym oraz do odniesienia się w stosunku do niego, jak wymaga tego przepis art. 10 § k.p.a. Umowę z [...]grudnia 2018 r., zawartą pomiędzy Powiatem [...] a Fundacją, należy uznać za ważną. Fundacja H. po podpisaniu umowy z Powiatem [...] nie kwestionowała jej istnienia, skuteczności i przystąpiła do realizacji obowiązków umownych. Przedmiotowa umowa we wzajemnych relacjach między jej stronami, tj. Fundacją oraz Powiatem [...], uznawana była za zawartą i wzajemnie wiążącą.

Starosta [...] w piśmie z [...] stycznia 2019 r. złożył Fundacji oświadczenie o rozwiązaniu umowy z [...]grudnia 2018 r. (nr [...]) o powierzenie realizacji zadania publicznego w 2019 r. pt. "Prowadzenie na terenie powiatu [...] punktów, w których będzie udzielana nieodpłatna pomoc prawna lub świadczone nieodpłatne poradnictwa obywatelskiego" - ze skutkiem natychmiastowym. Na podstawie § 2 ust. 16 umowy z [...]grudnia 2018 r., łączącej Powiat [...] z Fundacją, ta ostatnia zobowiązała się do świadczenia w wyznaczonych punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osoby uprawnione przepisami ustawy i na zasadach określonych ww. akcie prawnym. Z oświadczenia woli złożonego przez starostę [...], odnoszącego się do rozwiązania umowy z Fundacją, wynika, że Fundacja tego obowiązku nie realizowała i nie skierowała do wykonania umowy osób uprawnionych do świadczenia poradnictwa obywatelskiego ani tych, których wskazała w ofercie jako mających świadczyć poradnictwo obywatelskie. Stosownie do treści § 14 ust. 2 umowy zawartej między Fundacją i Powiatem [...] "zleceniodawca, w przypadku nie zawarcia umów przez zleceniobiorcę, o których mowa wart. 10 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw, rozwiązuje umowę za dwutygodniowym wypowiedzeniem". Ten zapis w zakresie pkt 2 lit. 6 odnosi się do braku zawarcia przez organizację pozarządową umowy z doradcą spełniającym wymogi z art. 11 ust. 3a ustawy, który miał świadczyć w imieniu organizacji pozarządowej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. W myśl art. 11 ust. 9 pkt 1 w przypadku zaprzestania spełnienia warunku, o którym mowa m.in. wart. lid ust. 3 ustawy (tj. posiadania przez organizację pozarządową umowy zawartej z doradcą oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6) starosta rozwiązuje urnowe ze skutkiem natychmiastowym. Tożsamość postanowień umownych i uregulowań ustawowych nie pozbawia starostę możliwości rozwiązania umowy w trybie art. 11 ust. 9 ustawy (przy tożsamych przesłankach). Istotne jest to, że z umowy wynika wprost, że jej stroną, czyli zleceniodawcą, jest powiat, a nie starosta.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, starosta wchodzi w skład zarządu powiatu jako jego przewodniczący. Pozostaje to jednak bez wpływu na kompetencje przyznane przez ustawodawcę staroście na podstawie art. 11 ust. 9 w zw. z art. lid ust. 2 pkt 2 lub ust. 3 pkt 2 lub ust. 4 pkt 2 ustawy oraz art. 11d ust. 2 pkt 3 lub ust. 3 pkt 3, lub ust. 4 pkt 3 ustawy, uprawniające starostę do rozwiązania umowy z organizacją pozarządową w przypadku zaistnienia przesłanek wynikających z powyższych przepisów. Upoważnienie do rozwiązania umowy z organizacją pozarządową na realizację zadania publicznego ustawodawca przyznał staroście, nie zaś powiatowi jako jednostce samorządu terytorialnego. Starosta, obok zadań wykonywanych jako przewodniczący zarządu powiatu (art. 26 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym), posiada też kompetencje własne, które realizuje jako organ administracji publicznej (nie zaś jako przewodniczący ww. organu kolegialnego powiatu). Zgodnie z art. 11 ust. 9 ustawy, w przypadku zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. 11d ust. 2 pkt 2 lub ust. 3 pkt 2, lub ust. 4 pkt 2 - starosta nie zawiera umowy z organizacją pozarządową albo rozwiązuje ją ze skutkiem natychmiastowym; 2) ust. 2 pkt 3 lub ust. 3 pkt 3, lub ust. 4 pkt 3 - starosta nie zawiera umowy z organizacją pozarządową albo rozwiązuje ją za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

W myśl art. 11 ust. 9 ustawy, organem właściwym do rozwiązania umowy o realizację zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej jest starosta. Przepis ten stanowi lex specialis wobec art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, zgodnie z którym oświadczenie woli w sprawach majątkowych w imieniu powiatu (a nie starosty) składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd. W przeciwnym przypadku pierwsza z powołanych regulacji, tj. art. 11 ust. 9 ustawy, w zakresie wskazania organu upoważnionego do wykonania czynności w niej wymienionych - byłaby de facto zbędna. Art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym jest zamieszczony w rozdziale 5 "Mienie powiatu" (który wyznacza zakres jego stosowania), a nie w części ogólnej tej ustawy, czy jej rozdziale 3 "Władze powiatu". W związku z tym nie można tego przepisu stosować do przypadków określonych w art. 11 ust. 9 ustawy, mając na uwadze, że zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej, o których mowa w art. 11 ust. 7 zdanie drugie ustawy, są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej, które nie są związane z mieniem powiatu lecz są finansowane z budżetu państwa (art. 8 ust. 1 w związku z art. 19 ust. 1 ustawy). Bez znaczenia przy tym pozostaje podanie, jako podstawy złożenia oświadczenia, konkretnych postanowień umowy. Uprawnienie do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy ; rzez starosto wynika bowiem z ustawy, a nie wyłącznie z treści stosunku cywilnoprawnego pomiędzy powiatem a Fundacją. Fundacja nie realizowała zadania publicznego dotyczącego prowadzenia punktu świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Zaistniała zatem podstawa do rozwiązania z nią umowy przez starostę na podstawie art. 11 ust. 9 pkt 2 ustawy.

Minister podkreślił, że o braku skuteczności tego oświadczenia nie stanowi także błędne wskazanie przez starostę, że rozwiązuje zawartą umowę ze skutkiem natychmiastowym, a nie, jak wynika z art. 11 ust. 9 pkt 2 ustawy, za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Omyłka ta skutkuje jedynie tym, że skutek złożonego oświadczenia w postaci rozwiązania umowy następuje nie w chwili dojścia do Fundacji treści oświadczenia, a dopiero po dwóch tygodniach. Niemniej jednak zwarta z Fundacją umowa została skutecznie rozwiązana przez Starostę. Starosta [...] skorzystał z ustawowego uprawnienia wynikającego z art. 11 ust. 9 pkt. 2 ustawy i skutecznie rozwiązał urnowe z Fundacja - umowa została rozwiązana przez starosto, bez okresu wypowiedzenia i z przyczyn ustawowych. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy zostało doręczone Fundacji i doszło do jej wiadomości zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego, co Wojewoda prawidłowo ustalił i uzasadnił w zaskarżonej decyzji. W przypadku kwestionowania przez Fundacje skuteczności złożenia tego oświadczenia winna ona wystąpić do sądu powszechnego z powództwem, o którym mowa art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy obowiązującego prawa nie upoważniają bowiem wojewody do badania, w toku rozpatrywania wniosku o wpis na listę, zasadności rozwiązania przez starostę z organizacją pozarządową umowy na realizację zadania publicznego.

Już sama okoliczność rozwiązania umowy z Fundacją przez starostę [...] była wystarczająca do wydania decyzji odmownej. Fundacja powołała się także na oświadczenia o rozwiązaniu umów przesłane przez inne starostwa powiatowe, wskazując, że nie są one prawnie skuteczne. Również starosta [...], w piśmie z [...] marca 2019 r. złożył Fundacji oświadczenie o rozwiązaniu ze skutkiem natychmiastowym umowy pt.: "Realizacja zadania publicznego dotyczącego prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej dla mieszkańców Powiatu [...] w 2019 r.". Uzasadniając rozwiązanie umowy starosta wskazał na nienależyte wykonanie umowy przez Fundację. Świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w lokalu znajdującym się w budynku Urzędu Miasta w [...] nie było realizowane. Fundacja, pomimo wezwań powiatu, nie przedłożyła karty czasu pracy potwierdzającej realizację zadania. Z pisma Starostwa Powiatowego w [...] z [...] lutego 2019 r. wynika, że Fundacja złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy (pismo z dnia [...]stycznia 2019 r.), powołując się na trudności w obsadzeniu dyżurów w zakresie poradnictwa obywatelskiego na terenie powiatu. Zgodnie z § 13 ww. umowy, Fundacja mogła odstąpić od umowy w przypadku uprawdopodobnienia trudności w obsadzaniu dyżurów w zakresie poradnictwa obywatelskiego, nie później jednak niż do dnia przekazania dotacji. Pierwsza transza dotacji została przekazana na rachunek Fundacji w dniu [...] stycznia 2019 r., czyli jeszcze przed datą złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

W ocenie Ministra, z uwagi na rozwiązanie umowy przez starostę [...] zasadny jest wniosek, że również w tym przypadku spełniła się przesłanka negatywna, o której mowa w art. 11d ust. 5 ustawy. Brak było podstaw do uznania wadliwości oświadczenia starosty [...] o rozwiązaniu umowy z Fundacją. Fundacja nie daje bowiem gwarancji należytego wykonania zadań, a zatem nie spełnia przesłanek o których mowa w art. 11d ust. 2 pkt 3 oraz art. 11d ust. 3 pkt 3 ustawy. Organ zawierający z daną organizacją umowę na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego musi mieć pewność, że wykonawca zawrze umowę, będzie ją wykonywać rzetelnie, posługując się odpowiednio wykwalifikowanymi osobami, sporządzi wymaganą dokumentację oraz prawidłowo rozliczy się z pobranych środków (udzielonej na ten cel dotacji). W celu dokonania tej oceny należy uwzględnić złożone przez organizację dokumenty (opinie, rekomendacje, referencje), a także uwzględnić wszelkie dostępne informacje o świadczeniu na rzecz powiatów usług. Rezultatem takiej analizy powinno być jednoznaczne przekonanie organu, że dana organizacja będzie w stanie wywiązywać się ze wszystkich nałożonych ustawą obowiązków, że w wyniku realizacji tych działań usługa nieodpłatnej pomocy lub nieodpłatnego poradnictwa zostanie wykonana, tak jak do tego zobowiązał się jej wykonawca, że wykonanie to będzie prawidłowe i zgodne z przyjętymi standardami, a następnie zostanie ono starannie udokumentowane i rozliczone. Jednym z głównych celów ustawy jest nieprzerwane zapewnienie udzielania przez wykwalifikowane podmioty nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Organ odwoławczy stwierdził, że Fundacja przystąpiła do konkursu na świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego mając świadomość, że realizacja zadania za pomocą osób posiadających odpowiednie kwalifikacje może być utrudniona lub całkowicie niemożliwa. Nie dysponowała bowiem odpowiednią liczbą osób uprawnionych do prowadzenia poradnictwa obywatelskiego, czego wyrazem były inicjowane przez nią, po zawarciu szeregu umów ze starostami, odstąpienia od podpisanych umów bądź niepodpisywanie takich umów. Brak przewidzenia konieczności zapewnienia odpowiednio wykwalifikowanej kadry skutkowało koniecznością odstąpienia przez Fundację od umów w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w następujących powiatach: [...], [...]. W wyniku zaistniałej sytuacji powiat musiał podjąć odpowiednie czynności w celu zapewnienia obsługi tych punktów przez inne podmioty. Istotne jest to, że konieczność odstąpienia przez Fundację od zawartych umów nie było sytuacją jednostkową. Fundacja bez odpowiedniego oszacowania swoich możliwości należytego wykonania zadań w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, przystępowała do licznych konkursów. Było to działanie świadome i zależne od Fundacji. Taka praktyka skutkowała koniecznością zwrócenia się w odpowiednim trybie do innych podmiotów celem zapewnienia obsługi tych punktów, a do tego czasu w punktach nie było świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Zasadny jest więc wniosek, że Fundacja przystępując do konkursów mimo wiedzy, że nie posiada osób zdolnych do wykonywania zadania wprowadzała w błąd powiaty, w których ubiegała się o zawarcie umów.

Poza odstąpieniem przez Fundację od zawartych umów nastąpił szereg innych nieprawidłowości podczas ich wykonywania. Z informacji uzyskanej od starosty [...] wynika, że Fundacja próbowała odstąpić od zawartej umowy już po przekazaniu pierwszej transzy dotacji, co było sprzeczne z postanowieniami zawartej umowy. Ostatecznie Fundacja i powiat [...]zawarły porozumienie o rozwiązaniu umowy zawartej [...] grudnia 2018 r. Z kolei w powiecie [...] Fundacja wygrała konkurs na realizację zadania z zakresu prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Po uzyskaniu informacji o wyborze Fundacja początkowo była zainteresowana realizacją zadania, jednakże po wysłaniu umowy do podpisu Fundacja zaprzestała kontaktu ze Starostwem. Finalnie Fundacja nie zawarła umowy z powiatem i nie wskazała przyczyn jej niezawarcia. W powiecie [...] ujawniono przypadek świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osobę, która nie była doradcą i nie posiadała odpowiednich kwalifikacji, co było przyczyną zawarcia porozumienia o rozwiązaniu zawartej umowy. Zawarcie porozumienia o rozwiązaniu umowy z przyczyny braku możliwości zapewnienia stabilnej obsady punktu w części dotyczącej poradnictwa obywatelskiego nastąpiło także w powiecie [...]. Zastępca Dyrektora Biura Pomocy i Projektów Społecznych [...] poinformował, że Prezydent [...] zawarł z Fundacją umowę w przedmiocie prowadzenia trzech punktów nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Podczas wykonywania tej umowy stwierdzono nieprawidłowości w realizacji zadania w okresie od 2 stycznia 2019 r. do 19 marca 2019 r., polegające na: braku listy obecności za styczeń w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego; braku części podpisów na liście obecności za styczeń i luty w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego; pełnieniu części dyżurów w dwóch punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez prawników, którzy w tym czasie nie zdobyli jeszcze uprawnień w zakresie świadczenia poradnictwa obywatelskiego; czterech niezgłoszonych nieobecnościach na dyżurach w punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz jednym dwugodzinnym spóźnieniu na dyżur w punkcie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Z kolei w powiecie [...], z uwagi na brak osób uprawnionych do świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, umowa z Fundacją nie została podpisana. Natomiast powiat [...], z uwagi na niespełnienie przez Fundację wymogu określonego w art. 11d ust. 3 pkt 2 ustawy, nie zawarł z Fundacją umowy o realizację zadania z zakresu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Powyższe wskazuje, że nie były to sytuacje incydentalne, których wystąpienie miało charakter przypadkowy i niezależny od Fundacji. Powodami niepodpisania umowy lub odstąpienia od niej były bowiem braki odpowiednio wykwalifikowanej kadry uprawnionej do świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Zdarzały się też sytuacje skierowania do świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osób nie posiadających wymaganych kwalifikacji. Niepodpisanie umowy lub odstąpienie od niej miało miejsce w relatywnie dużej liczbie powiatów, które - pomimo gotowości do zawarcia umowy - nie mogły wywiązać się w terminie z nałożonego na nie ustawą zadania. Tego rodzaju postępowanie Fundacji uzasadnia wniosek, że istnieje wysokie ryzyko, że podobne działania mogłyby powtórzyć się w przyszłości, co utrudniłoby lub nawet zdezorganizowałoby funkcjonowanie sieci jednostek nieodpłatnego poradnictwa w danym powiecie.

Minister podniósł, że w 2019 r. wystąpiły sytuacje, w których starostowie rozwiązali z Fundacją umowy na prowadzenie punktów świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Wystąpienie już tylko jednej takiej sytuacji skutkuje - zgodnie z art. 11d ust. 7 w związku z art. 11d ust. 5 ustawy - obowiązkiem wydania przez odpowiedniego wojewodę decyzji o odmowie wpisu na listę. Fundacja nie daje także gwarancji należytego wykonywania zadań określonych w powołanej ustawie, co w świetle art. 11d ust. 2 pkt 3 oraz art. 11d ust. 3 pkt 2 ustawy, jest przesłanką odmowy wpisu na listę.

W konsekwencji Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak: [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się Fundacja H. z siedzibą w W., wnosząc pismem datowanym na dzień [...] stycznia 2021 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości.

Decyzji zarzuciła:

"1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 11d ust. 5 i ust. 7 oraz ust. 2 pkt. 3 i ust. 3 pkt. 3 i art. 11 ust. 9 ustawy z dnia z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (zwanej dalej "Ustawą") poprzez w szczególności:

a. błędne uznanie, że w przypadku Skarżącego zachodzi przeszkoda (przesłanka negatywna) do wydania decyzji o wpisaniu Skarżącego na listę Wojewody, o której mowa w przepisie art. 11d ust. 5 Ustawy,

b. błędne uznanie, że w przypadku Skarżącego nie zachodzi warunek (przesłanka pozytywna) do wydania decyzji o wpisaniu Skarżącego na listę Wojewody, o której mowa w przepisie art. 11d ust. 2 pkt. 3 i ust. 3 pkt. 3 Ustawy,

podczas gdy należyta i wszechstronna ocena materiału dowodowego, w tym wyjaśnień Skarżącego, prowadzi do stwierdzenia spełnienia przez Skarżącego warunków (przesłanek pozytywnych) oraz braku przeszkód (przesłanek negatywnych) do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem Skarżącego o wpis na listę Wojewody,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 §3 kpa polegające w szczególności na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności na podstawie twierdzeń Skarżącego, jak również nienależytej wykładni przepisów prawa oraz postanowień umownych, co doprowadziło do wydania decyzji dowolnej, obarczonej błędnymi i dowolnymi ustaleniami własnymi Organu, uniemożliwiło ponadto Skarżącemu należytą realizację uprawnień oraz wykonania obowiązków w toku postępowania, jak również skutkuje nienależytym uzasadnieniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody,

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 §1 i § 2 kpa w szczególności poprzez odstąpienie bez żadnej przyczyny przez Organ od treści wyznaczonej i podanej do publicznej wiadomości przez Organ własnej praktyki rozstrzygania spraw związanych z zasadami reprezentacji powiatu przy zawieraniu i rozwiązywaniu umów zawartych na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, zaniechanie przeprowadzenie przez Organ administracyjny postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i zaniechanie kierowania się przez Organ administracyjny zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania".

Biorąc powyższe zarzuty pod uwagę, Fundacja wniosła o "uchylenie zaskarżonej decyzji Organu w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesięcznym wskazując jej rozstrzygnięcie poprzez wpisanie Fundacji H. z siedzibą w W. na prowadzoną przez Wojewodę [...] listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, a ponadto o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania".

W uzasadnieniu skargi Fundacja podniosła m.in., że organ dokonał błędnych ustaleń niezgodnych z treścią powszechnie obowiązujących przepisów prawa, czy treścią samych umów, a dotyczących braku możliwości wykonywania samodzielnie przez starostę uprawnień umownych lub ustawowych zastrzeżonych dla powiatu, co wynika wprost z przepisu art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym; wyłącznie wyjątkowego charakteru uprawnień starosty do działania we własnym imieniu w zakresie ważnych umów zawartych przez powiat w enumeratywnie określonych przypadkach, co wynika wprost z przepisu art. 11 ust. 9 ustawy; braku możliwości rozwiązania ważnych umów skarżącego z powiatami ze skutkiem natychmiastowym przez starostę działającego w imieniu własnym.

Zdaniem skarżącej przywoływane przez organ w treści zaskarżonej decyzji przepisy w żaden sposób nie upoważniają starosty do samodzielnego (jednoosobowego) reprezentowania powiatu przy składaniu oświadczeń woli w imieniu powiatu w sprawach majątkowych, takich jak zawarcie czy co do zasady rozwiązanie umów na wykonanie zadań publicznych za przekazaną dotację. Samodzielnie działający starosta jako jeden tylko z członków zarządu powiatu nie jest uprawniony z mocy samego prawa do wykonywania zastrzeżonych wyłącznie dla powiatu (jako strony umowy) konkretnych umownych cywilnoprawnych uprawnień do rozwiązania umowy innych w swej treści i skutkach prawnych w stosunku do tych zastrzeżonych w Ustawie. Ewentualne jednoosobowe oświadczenia woli starosty w sprawach majątkowych powiatu jako jednostronne czynności prawne dokonane bez należytego umocowania należy uznać za nieważne z mocy prawa. To z kolei oznacza, że w przypadku skarżącej nie zachodzi przeszkoda, o której mowa w przepisie art. 11d ust. 5 ustawy, a już na pewno organ nie wykazał należycie, by mogła zachodzić.

Rozwiązanie umowy przez starostę, o którym mowa w art. 11 ust. 9 ustawy z 5 sierpnia 2015 r., o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, nie jest tożsame z rozwiązaniem umowy przez powiat reprezentowany przez dwóch członków zarządu (lub jednego członka zarządu i osoby upoważnionej przez zarząd) (nawet jeżeli jednym z nich jest starosta) na podstawie przesłanek umownych zastrzeżonych dla powiatu. Powyższa ustawa nie przewiduje w postępowaniu o wpis organizacji pozarządowej na listę wojewody przesłanki negatywnej w postaci rozwiązania umowy przez powiat (a nie starostę działającego wyłącznie na podstawie jego osobistych uprawnień wynikających z przepisu art. 11 ust. 9 ww. ustawy), a ponadto na podstawie innych przesłanek niż literalnie zastrzeżone osobiście dla starosty w ww. ustawie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga jest niezasadna. Wyjaśnić też należy, że WSA w Warszawie wydał już 19 wyroków oddalających skargi Fundacji w analogicznych stanach faktycznych i prawnych. Powoduje to konieczność zachowania jednolitości uzasadnień wydawanych w sprawach ze skarg Fundacji wyroków.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] grudnia 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2020 r., o odmowie wpisu skarżącej Fundacji na prowadzoną przez Wojewodę listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa [...] punktów w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, Minister wskazał dodatkowo, że poza wystąpieniem w sprawie jednej z przesłanek negatywnych, Fundacja nie spełniała przesłanki pozytywnej w postaci gwarancji należytego wykonania zadania.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy orzekające organy prawidłowo oceniły spełnienie przez skarżącą Fundację przewidzianych przez ustawę z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 294; dalej: "ustawa"), warunków do uzyskania takiego wpisu (tj. istnienia przesłanek pozytywnych i braku wystąpienia przesłanek negatywnych).

Podstawowym aktem prawnym odnoszącym się do omawianej problematyki jest ww. ustawa. Celem ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej było zapewnienie dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej osobom jej potrzebującymi, których co do zasady nie stać na odpłatna poradę profesjonalnego prawnika.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 11d ust. 1 - 5 oraz ust. 7 ustawy. Zgodnie z art. 11 d ust. 1- 5 ustawy wojewoda prowadzi listę organizacji pozarządowych, uprawnionych do prowadzenia punktów na obszarze województwa. O wpis na listę, o której mowa w ust. 1, w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, może ubiegać się organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki: posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego; posiada umowę zawartą z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą, o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6; daje gwarancję należytego wykonania zadania "w szczególności w zakresie zapewnienia poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem, profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, przestrzegania zasad etyki przy udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów); opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej.

O wpis na listę, o której mowa w ust. 1, w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, może ubiegać się organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki: posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się ze świadczeniem poradnictwa obywatelskiego, nabyte w okresie pięciu lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, lub co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem nieodpłatnego poradnictwa; posiada umowę zawartą z doradcą oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6; daje gwarancję należytego wykonania zadania (w szczególności w zakresie zapewnienia poufności w związku ze świadczeniem nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i jego dokumentowaniem, profesjonalnego i rzetelnego świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, przestrzegania zasad etyki przy świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów); opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości świadczonego nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

O wpis na listę, o której mowa w ust. 1, w zakresie prowadzenia nieodpłatnej mediacji, może ubiegać się organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki: posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z prowadzeniem mediacji; posiada umowy zawarte z co najmniej trzema mediatorami, o których mowa w art. 4a ust. 6; daje gwarancję należytego wykonania zadania (w szczególności w zakresie zapewnienia poufności w związku z prowadzeniem nieodpłatnej mediacji i jej dokumentowaniem, profesjonalnego i rzetelnego prowadzenia nieodpłatnej mediacji, przestrzegania zasad etyki przy prowadzeniu nieodpłatnej mediacji, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów); opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości prowadzonej nieodpłatnej mediacji.

O wpis na listę, o której mowa w ust. 1, nie może ubiegać się organizacja pozarządowa, która w okresie dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 6, nie rozliczyła się z dotacji przyznanej na wykonanie zadania publicznego lub wykorzystała dotację niezgodnie z celem jej przyznania, jak również ta organizacja pozarządowa, z którą starosta rozwiązał umowę. Termin dwóch lat biegnie od dnia rozliczenia się z dotacji i zwrotu nienależnych środków wraz z odsetkami albo rozwiązania umowy.

Zgodnie z art. 11d ust. 7 ustawy odmowa wpisu na listę, o której mowa w ust. 1, organizacji pozarządowej, która nie spełnia warunków określonych w ust. 2-5, następuje w drodze decyzji.

Wynika z powyższego, że ustawa określa przesłanki, jakie organizacja pozarządowa powinna spełnić, aby wojewoda mógł wpisać ją na listę uprawnionych do prowadzenia punktów w określonym zakresie na obszarze danego województwa. Art. 11 d ust. 2-3 ustawy zawiera przesłanki pozytywne, które powinna spełnić organizacja pozarządowa starająca się o wpis na listę. Art. 11 d ust. 5 ustawy zawiera przesłankę negatywną, której wystąpienie uniemożliwia wpisanie organizacji pozarządowej na prowadzoną przez wojewodę listę.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki negatywnej (rozwiązania przez Starostę umowy ze skarżącą), której wystąpienie zgodnie stwierdziły organy obu instancji należy zauważyć, że wynika ona wprost z oświadczeń o rozwiązaniu umowy z Fundacją złożonych przez starostów: [...], [...], [...], [...] i [...]; nieprawidłowości w wykonywaniu przez Fundację umów zawartych z powiatami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w [...]; informacje o odstąpieniu przez Fundację od umów zawartych z następującymi powiatami: [...] oraz [...]. Należy do nich także oświadczenie starosty [...] z [...] stycznia 2019 r. o rozwiązaniu umowy z fundacją i dokumentacja potwierdzająca przesłanie ww. oświadczenia do Fundacji. Fundacja jest więc organizacją pozarządową, co do której wystąpiły sytuacje, kiedy starosta rozwiązał umowę w okresie 2 lat poprzedzających złożenie wniosku (o którym mowa w art. 11d ust. 6 ustawy).

Art. 11d ust. 5 ustawy przewiduje bezwzględną negatywną przesłankę odmowy wpisu organizacji pozarządowej na odpowiednią listę. W art. 11d ust. 5 ustawy ustawodawca wskazał bowiem przeszkody dla dokonania wpisu na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz nieodpłatnej mediacji, określając przesłanki negatywne dla dokonania wpisu. Z art. 11d ust. 5 ustawy wynika, że jednym z powodów stanowiących podstawę do odmowy wpisu organizacji pozarządowej na listę podmiotów uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz nieodpłatnej mediacji jest rozwiązanie umowy z tą organizacją przez starostę w okresie 2 lat poprzedzających złożenie wniosku o wpis. Rozwiązanie w ciągu 2 lat z organizacją pozarządową przez jakiegokolwiek ze starostów umowy stanowi bezwarunkową przesłankę odmowy wpisu na listę organizacji. Przepis nie stawia przy tym ograniczeń w zakresie ilości rozwiązanych umów, powodów tego rozwiązania, wagi przyczyn, które ten skutek wywołały. Nie stawia też ograniczeń terytorialnych ani takich, które odnosiłyby się do przedmiotu umowy (nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie czy też nieodpłatna mediacja). Innymi słowy, wystąpienie jakiegokolwiek przypadku rozwiązania przez starostę umowy mającej za przedmiot realizację zadania publicznego w zakresie prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, czy też nieodpłatnej mediacji stanowi obligatoryjną przesłankę dla wojewody do wydania decyzji w przedmiocie odmowy wpisu na każdą z prowadzonych list (listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego czy też nieodpłatnej mediacji), o jaką ubiega się zainteresowana organizacja. Wojewodzie nie pozostawiono zatem uznania co do wpisu lub nie danej organizacji, jeśli w ciągu 2 lat poprzedzających złożenie wniosku zaszedł wobec niej jakikolwiek przypadek rozwiązania umowy przez starostę.

Zasadnie przyjął Minister Sprawiedliwości, że wobec Fundacji wystąpiły sytuacje rozwiązania umowy, gdyż w przypadku Starostwa Powiatowego w [...] oświadczeniem z [...] marca 2019 r. Starosta [...] rozwiązał umowę z [...] grudnia 2018 r. ze skutkiem natychmiastowym. Jako przyczynę rozwiązania umowy wskazano brak realizacji zadania publicznego dotyczącego prowadzenia punktu świadczenia poradnictwa obywatelskiego w lokalu znajdującym się w budynku Urzędu Miasta w [...]. Wskazano również, że, pomimo wezwania, nie została złożona przez Fundację karta czasu pracy potwierdzająca realizację zadania. W § 14 ust. 1 pkt 2 umowy z [...]grudnia 2018 r. postanowiono, że umowa może być rozwiązana przez Powiat ze skutkiem natychmiastowym w przypadku nieterminowego oraz nienależytego wykonywania umowy, w szczególności zmniejszenia zakresu rzeczowego realizowanego zadania publicznego.

Fundacja zdaje się kwestionować ustalenia faktyczne w zakresie rozwiązania umowy przez Starostę [...] argumentując, że mogła skutecznie złożyć oświadczenie woli o odstąpieniu od umowy na realizację zadania publicznego, bowiem przed złożeniem tego oświadczenia nie otrzymała kwoty całej dotacji. Te twierdzenia skarżącej nie są zasadne. Niemożność skorzystania przez Fundację z uprawnienia do złożenia przedmiotowego oświadczenia wynikała wprost z § 13 umowy łączącej Fundację z powiatem [...]. Fundacja mogła odstąpić od umowy w przypadku uprawdopodobnienia trudności w obsadzaniu dyżurów w zakresie poradnictwa obywatelskiego, nie później niż do dnia przekazania dotacji. Pierwsza transza dotacji została przekazana na rachunek Fundacji w dniu [...] stycznia 2019 r. czyli przed datą złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy (data z pisma obejmującego [...]stycznia 2019 r.). Przy uwzględnieniu okoliczności, że dotacja jest przekazywana w transzach miesięcznych, za zasadne należało uznać stanowisko Starostwa w [...] zaprezentowane w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r., że złożenie przez Fundację oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy po przekazaniu pierwszej transzy dotacji nie było skuteczne.

Umowę w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego rozwiązał ze skarżącą również Starosta [...] z uwagi na działanie niezgodne z § 3 ust. 3 umowy, czyli świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osobę niewskazaną w ofercie, a zarazem nieposiadającą kwalifikacji wymaganych ustawą. Argumentacja Fundacji dotycząca rozwiązania z nią umowy przez starostwo [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Oświadczenie woli w przedmiocie rozwiązania umowy z Fundacją w imieniu Starosty [...] złożył wicestarosta, jako osoba upoważniona podczas jego nieobecności. Skierowane następnie do Wojewody [...] pismo z [...]stycznia 2019 r. zawierało dodatkowe oświadczenie wiedzy jak i woli, w którym Starosta [...], potwierdzał wolę zachowania skuteczności złożonego przez wicestarostę oświadczenia. W treści tego pisma starosta nie kwestionuje faktu rozwiązania tej umowy, co więcej wskazuje powód rozwiązania umowy zawartej z Fundacją. Doszło zatem, co najmniej do potwierdzenia czynności prawnej przez właściwy organ.

Zasadnie przyjął więc Minister Sprawiedliwości, że zaistniały usprawiedliwione okoliczności rozwiązania umowy z Fundacją. Chybiony był zarzut skarżącej o nieważności złożonego oświadczenia przez Starostę. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 511 ze zm.; dalej: "ustawa o samorządzie powiatowym") oświadczenie woli w sprawach majątkowych w imieniu powiatu składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd. Zgodnie zaś z ust. 3 jeżeli czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań majątkowych, do jej skuteczności potrzebna jest kontrasygnata powiatu lub osoby przez niego upoważnionej.

Organem upoważnionym do reprezentowania powiatu jest zarząd. Oświadczenia woli w sprawach majątkowych powiatu powinny być składane przez dwóch członków zarządu lub przez członka zarządu i upoważnioną przez zarząd osobę. Ustawa wprowadza od tej zasady jednak wyjątek. Wskazuje ona bowiem, że w określonych sytuacjach oświadczenia woli w imieniu powiatu mogą i powinny, być składane przez Starostę. I tak, zgodnie z art. 11 ust. 9 ustawy w przypadku zaprzestania spełniania warunku, o którym mowa w art. lid: 1) ust. 2 pkt 2 lub ust. 3 pkt 2, lub ust. 4 pkt 2 - starosta nie zawiera umowy z organizacją pozarządową albo rozwiązuje ją ze skutkiem natychmiastowym; 2) ust. 2 pkt 3 lub ust. 3 pkt 3, lub ust. 4 pkt 3 - starosta nie zawiera umowy z organizacją pozarządową albo rozwiązuje ją za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Przepis ten stanowi lex specialis do regulacji zawartej w art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Wynika z niego, że rozwiązanie umowy z organizacją pozarządową z przyczyn, o których mowa w art. 11 ust. 9 ustawy powinno nastąpić przez Starostę, a nie w sposób określony w art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym.

W ocenie tut. Sądu, brak jest zatem podstaw do uznania wadliwości oświadczenia Starosty [...] o rozwiązaniu umowy z Fundacją. Bez znaczenia przy tym pozostaje podanie, jako podstawy złożenia oświadczenia, konkretnych postanowień umowy. Uprawnienie takie dla Starosty wynika bowiem z ustawy, a nie z treści stosunku cywilnoprawnego wynikłego z umowy pomiędzy Powiatem a Fundacją. Fundacja nie realizowała zadania publicznego dotyczącego prowadzenia punktu świadczenia poradnictwa obywatelskiego.

W przypadku kwestionowana przez Fundację skuteczności złożenia oświadczenia woli przez Starostę powinna ona wystąpić do sądu powszechnego ze stosownym powództwem. Wojewoda nie ma podstawy prawnej do badania, w toku rozpatrywania wniosku o wpis, zasadności rozwiązania przez starostę z organizacją pozarządową umowy na realizację zadania publicznego. Sam fakt rozwiązania umowy z Fundacją przez starostę stanowi negatywną przesłankę wpisu tej organizacji na listę, o której mowa w art. 11d ust. 1 ustawy.

Organom administracyjnym ani sądom administracyjnym nie przysługuje kognicja w zakresie ustalania ważności czynności cywilnoprawnych. Dopóki sąd powszechny działając w ramach swojej kognicji nie orzeknie inaczej, należy przyjąć, iż dana czynność prawna jest ważna. Nie ma podstaw, by czynić inne założenie (por. wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 138/15).

Z uwagi na rozwiązanie umowy przez Starostę [...] zasadny jest wniosek, że spełniła się przesłanka negatywna, o której mowa w art. 11d ust. 5 ustawy. Wskazać należy, że podobne konsekwencje ma rozwiązanie umowy z Fundacją przez Starostę [...] (Fundacja nie skierowała do realizacji umowy osób uprawnionych do świadczenia poradnictwa obywatelskiego);

Podsumowując przyjąć należy, że nie ulega żadnej wątpliwości, że ww. starostowie rozwiązali z Fundacją umowy na prowadzenie punktów świadczenia poradnictwa obywatelskiego, co – zgodnie z art. 11d ust. 5 w związku z art. 11d ust. 7 ustawy – zobowiązuje do wydania przez odpowiedniego wojewodę decyzji o odmowie wpisu na listę.

Odnosząc się natomiast do kwestii przesłanek pozytywnych, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że Fundacja spełniła część tych przesłanek określonych w art. 11d ust. 2 ustawy. Załączyła bowiem do wniosku określone dokumenty.

W ocenie tut. Sądu, zasadnie Minister uznał (czego nie dostrzegł Wojewoda), że Fundacja nie spełniała przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 11d ust. 2 pkt 3 ustawy (tj. gwarancji należytego wykonania zadania, w szczególności w zakresie zapewnienia: poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem, profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, przestrzegania zasad etyki przy udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów).

Wbrew zarzutom skargi, ocenę Ministra dotyczącą "gwarancji należytego wykonania zadań" przez Fundację należało uznać za prawidłową. Nie jest bowiem tak, jak zdaje się rozumieć skarżąca spełnienie warunku gwarancji, że wystarczające jest złożenie pisemnego zobowiązania do zapewnienia realizacji zadania w sposób, o którym mowa w art. 11d ust. 2 pkt 3 ustawy, bez możliwości oceny jak ta realizacja przebiega. Skarżąca błędnie utożsamia gwarancję należytego wykonania zobowiązania wyłącznie z pisemnym zobowiązaniem się do zapewnienia realizacji zadania. Nie sposób, zdaniem Sądu opierać się wyłącznie na gołosłownym zapewnieniu podmiotu zainteresowanego konkretnym rozstrzygnięciem wbrew dowodom wykazującym jego nieprawdziwość.

W ocenie Sądu zasadnie organ odwoławczy wskazał, że obowiązek złożenia przez daną organizację wymienionych w ustawie dokumentów służy zapewnieniu, że organizacja pozarządowa wykona zadanie publiczne w sposób niezakłócony i profesjonalny. Organ zawierający z daną organizacją umowę na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego musi mieć pewność, że wykonawca zawrze umowę, będzie ją wykonywać rzetelnie, posługując się odpowiednio wykwalifikowanymi osobami. Sporządzi wymaganą dokumentację oraz prawidłowo rozliczy się z pobranych środków (udzielonej na ten cel dotacji). W celu dokonania tej oceny należy uwzględnić złożone przez organizację dokumenty (opinie, rekomendacje, referencje) a także uwzględnić wszelkie dostępne informacje o świadczeniu na rzecz powiatów usług. Rezultatem takiej analizy być powinno jednoznaczne (graniczące z pewnością) przekonanie organu, że dana organizacja będzie w stanie wywiązywać się ze wszystkich nałożonych ustawą obowiązków; w wyniku realizacji tych działań usługa nieodpłatnej pomocy lub nieodpłatnego poradnictwa zostanie wykonana od początku do końca, tak jak do tego zobowiązał się jej wykonawca; wykonanie to będzie prawidłowe i zgodne z najwyższymi standardami; wykonanie obowiązki zostaną starannie udokumentowane i rozliczone.

Zasadniczym celem ustawy jest nieprzerwane zapewnienie udzielania przez wykwalifikowane podmioty nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. W art. 11 ust. 12 ustawy zawarto odnoszące się do tego celu postanowienia.

Fundacja przystąpiła do konkursu na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego mając świadomość, że realizacja zadania za pomocą osób posiadających odpowiednie kwalifikacje może być utrudniona lub całkowicie niemożliwa. Fundacja nie dysponowała odpowiednią ilością osób uprawnionych do prowadzenia poradnictwa obywatelskiego, czego wyrazem były inicjowane przez nią, po zawarciu szeregu umów ze starostami, odstąpienia od podpisanych umów bądź niepodpisywanie takich umów. Brak przewidzenia konieczności zapewnienia odpowiednio wykwalifikowanej kadry skutkowało koniecznością odstąpienia przez Fundację od umów o prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w opisanych w decyzji Wojewody kilkunastu powiatach. W kolejnych powiatach ze względu na brak realizacji usługi nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez doradców posiadających kwalifikacje wymagane przez ustawę doszło do rozwiązania umowy o prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez starostę. Taka sytuacja miała miejsce w powiecie [...]. Możliwość skorzystania przez Starostę [...] z uprawnienia do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy wynikała wprost z § 15 ust. 1 umowy łączącej Fundację z powiatem.

§ 15 ust. 1 umowy zawartej pomiędzy powiatem [...], a Fundacją przewidywał możliwość jej zmiany lub składania oświadczeń woli z nią związanych w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy, złożone przez Starostę [...], trafiło do Fundacji, która zapoznała się z jego treścią, nie kwestionowała go w jakikolwiek sposób, a także przyjęła je do realizacji, o czym świadczy fakt wycofania przez Fundację [...]stycznia 2019 r. z punktu nieodpłatnej pomocy prawnej radcy prawnego, który pełnił dyżur w jej imieniu oraz fakt braku jakichkolwiek postępowań wyjaśniających lub sądowych wytoczonych z inicjatywy Fundacji w powyższej kwestii. Starosta mógł więc odstąpić od umowy w przypadku uprawdopodobnienia trudności w obsadzaniu dyżurów w zakresie poradnictwa obywatelskiego. Podobna sytuacjach miała miejsce w Starostwie [...]. Podstawą rozwiązania tej umowy było świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez osobę niewskazaną w ofercie oraz nie posiadającą kwalifikacji wymaganych ustawą. Ponadto, w toku kontroli przeprowadzonej [...]stycznia 2019 r. stwierdzono brak obsadzenia punktów w [...] i [...]. Tym samym uznano, że umowa jest wykonywana nienależycie.

Przykładami, że skarżąca z własnej woli rezygnowała z realizacji umów zdając sobie sprawę z tego, że nie dysponuje kadrą pozwalającą na wykonanie zobowiązań są powiaty [...] oraz [...]. Dodatkowo w trzech powiatach tj. [...],[...]oraz [...]na podstawie aneksu do uprzednio zawartej umowy doszło do wykreślenia wszystkich zapisów dotyczących nieodpłatnego poradnictwa. W powiecie [...] nieodpłatne poradnictwo obywatelskie było świadczone przez osobę, która nie była doradcą i nie posiadała odpowiednich kwalifikacji, również w powiecie [...] nie było możliwości zapewnienia stabilnej obsady punku w części dotyczącej poradnictwa obywatelskiego. Doszło również do sytuacji, w których Fundacja nie przystąpiła do zawarcia umów na świadczenie usług pomimo wyłonienia jej w otwartych konkursach ofert, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1570 i 284) na prowadzenia punktu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, nie informując powiatu o przyczynach. Sytuacja taka miała miejsce w powiecie [...] i [...].

Sąd podziela wnioski organu, że w wyniku zaistniałej sytuacji powiaty musiały podjąć odpowiednie czynności w celu zapewnienia obsługi tych punktów przez inne podmioty. Istotne w niniejszej sprawie jest to, że odstąpienie przez Fundację od zawartych umów nie było sytuacją jednostkową. Fundacja, bez odpowiedniego oszacowania swoich możliwości należytego wykonania zadań w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, przystępowała do licznych konkursów. Było to działanie świadome i w pełni zależne od Fundacji. Taka praktyka skutkowała koniecznością zwrócenia się w odpowiednim trybie do innych podmiotów celem zapewnienia obsługi tych punktów, do tego czasu w punktach nie było świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie. Zasadny jest więc wniosek, że Fundacja przystępując do konkursów mimo wiedzy, że nie posiada osób zdolnych do wykonywania zadania wprowadzała w błąd powiaty, w których ubiegała się o zawarcie umów.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że poza odstąpieniem przez Fundację od zawartych umów nastąpił szereg innych nieprawidłowości podczas ich wykonywania w kilku innych powiatach (szczegółowo opisanych w decyzji organu I instancji). Fundacja obsadzała dyżury w punktach nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez prawników, którzy w tym czasie nie zdobyli jeszcze uprawnień w zakresie świadczenia poradnictwa obywatelskiego; nie zgłaszała nieobecności na dyżurach; nie była w stanie zapewnić stabilnego obsadzenia dyżurów nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, w związku z brakiem dopuszczenia współpracowników Fundacji do egzaminu na doradców obywatelskich, co skutkowało częściowym pełnieniem dyżurów przez radców prawnych i adwokatów nie posiadających zaświadczenia o ukończeniu kursu doradcy obywatelskiego; nie realizowała dyżurów w punktach zgodnie z harmonogramem działania punktu w Gminie [...] oraz w Gminie [...] w 2019 r, co polegało na niezrealizowaniu w miesiącach styczniu i lutym 2019 r. 48 godzin dyżurów w Gminie [...] oraz 66 godzin dyżurów w Gminie [...].

Zasadnie zatem Minister Sprawiedliwości przyjął, że działania i zaniechania Fundacji nie były incydentalne, których wystąpienie miało charakter przypadkowy i niezależny od Fundacji. Powodami niepodpisania umowy lub odstąpienia od niej był bowiem brak odpowiednio wykwalifikowanej kadry mogącej świadczyć poradnictwo obywatelskie. Taki powód wskazywała Fundacja inicjując odstąpienia od umów. W powiecie [...] Fundacja nie przystąpiła do zawarcia umowy na świadczenie usług, pomimo wyłonienia jej w otwartym konkursie. Zgodzić się należy z Ministrem, że ww. sytuacje nie były spowodowane przyczynami leżącymi po stronie powiatów, ale wynikały z niemającej potwierdzenia w faktach oceny przez skarżącą własnych możliwości kadrowych, formułowanej mimo braku odpowiedniej liczby wykwalifikowanych, spełniających wymagania ustawowe osób mogących wykonywać czynności doradztwa obywatelskiego. Fundacja bez odpowiedniego oszacowania swoich możliwości należytego wykonania zadań w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, przystępowała do licznych konkursów. Było to działanie świadome i zależne od Fundacji.

Sąd podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że na podstawie opisanych w decyzji sytuacji zasadny jest wniosek, że Fundacja nie dawała gwarancji należytego wykonania zadania z zakresu świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Działania Fundacji polegające na przystępowaniu do konkursów mimo braku odpowiednich osób, które mogłyby wykonywać poradnictwo obywatelskie, a także przypadki kierowania takich osób do wykonywania zadania świadczą o wprowadzeniu odpowiednich starostów w błąd i o świadomym ubieganiu się o to zadanie mimo braku zdolności do jego wykonania. Spowodowało to zaburzenia w organizacji u poszczególnych starostów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, w tym konieczność zwrócenia się w odpowiednim trybie do innych podmiotów celem zapewnienia obsługi tych punktów, w wyniku czego do tego czasu w punktach nie było świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.

Skarżąca podnosi, że od 2018 r. do złożenia wniosku o wpis na listę wojewody bez przerwy posiadała umowę z doradcą obywatelskim, umowę z adwokatem, radcą prawnym oraz z mediatorem i tym samym spełniała wymóg, o którym mowa w art. 11 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2 ustawy. Pomija jednak fakt, że po rozpoczęciu realizacji zadania okazywało się, że nie posiada ona wystarczającej liczby wykwalifikowanych doradców obywatelskich, którzy byliby uprawnieni do świadczenia w jej imieniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Okoliczność ta stanowiła podstawę do rozwiązania przez starostów umów w trybie określonym w art. 11 ust. 9 pkt 2 ustawy. Powtórzyć raz jeszcze należy, że weryfikacja tego typu oświadczeń nie może ograniczać się wyłącznie do wymogów formalnych, ale powinna uwzględniać całokształt okoliczności sprawy. Jak słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, nie można liczyć na to, że organizacja wygra 10 konkursów dysponując 2 doradcami, a następnie będzie z ich pomocą realizować zadania w 20 miejscach. Nie jest to w sposób oczywisty możliwe, pomimo spełnienia wymogu formalnego. Taki zaś model działania, jak wynika z akt sprawy, przyjęła Fundacja. Skarżąca w tych okolicznościach nie była w stanie wywiązywać się z podjętych zobowiązań.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dostarczyła więc podstaw do stwierdzenia, że wobec Fundacji wystąpiły również sytuacje wskazujące na brak gwarancji należytego wykonywania zadań określonych w powołanej ustawie, co w świetle art. 11 d ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi przesłankę skutkującą odmową wpisu na listę.

Stąd zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego należało uznać za niezasadne. Podobnie Sąd nie podzielił zarzutów wskazujących na naruszenie przepisów postępowania (tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu nie sposób dopatrzyć się uchybienia zasadzie praworządności sformułowanej w przepisach art. 6 i 7 k.p.a. Zarówno Wojewoda jak i Minister działali na podstawie przepisów prawa, dokonali właściwej subsumpcji przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego zgromadzono materiał dowodowy i umożliwiono stronie wypowiedzenie się w tym zakresie. Fundacja nie wskazała na żadne dodatkowe dowody, które nie zostały zgromadzone, a przyczyniłyby się do odmiennego rozstrzygnięcia. Organy wyczerpująco informowały stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. O możliwości wydania negatywnej decyzji Fundacja została przez Ministra odpowiednio uprzedzona w trybie art. 79a k.p.a.

W sprawie nie doszło do uchybienia zasadzie czynnego udziału stron w postępowaniu sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. Zarówno Wojewoda jak i Minister umożliwili Fundacji składanie wniosków dowodowych, zapoznanie się z pełnym materiałem dowodowym, jak również odniesienie się do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Z materiału dowodowego wynika zdaniem Sądu w sposób niewątpliwy, że wobec Fundacji zachodzi przesłanka negatywna i jednocześnie nie zachodzą przesłanki pozytywne określone w ustawie tj. nie daje ona gwarancji należytego wykonywania zadań wskazanych w ustawie.

Za nietrafny należało uznać także zarzut naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Treści zaprezentowane na stronie internetowej darmowapomocprawna.gov.pl stanowią bowiem jedynie niewiążące stanowisko, co do możliwości rozumienia i stosowania przedstawionych w nim przepisów prawnych.

Mając na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.