Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1737/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 21 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uchylenia składki na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 września 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "SKO"), działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej jako "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. J. (dalej jako "Skarżąca") od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta (dalej jako "organ I instancji") z dnia 23 czerwca 2017 r. zmieniającej decyzję organu I instancji z dnia 1 października 2015 r. w pkt 3 i uchylającej składkę na ubezpieczenie zdrowotne z dniem 1 czerwca 2017 r., uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie organu I instancji w powyższym zakresie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Organ I instancji wydał decyzję w dniu 1 października 2015 r., mocą której przyznał Skarżącej świadczenie: w pkt 1 zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 1 września 2015 r. do 30 września 2015 r. w kwocie 369,47 zł, od dnia 1 października 2015 r. bezterminowo w kwocie 432,32 zł. W pkt 2 organ określił, że wypłata realizowana będzie w kasie ośrodka zgodnie z harmonogramem wypłat- gotówką. Wypłata świadczenia za wrzesień 2015 - w dniu 7 września 2015 r. W pkt 3 organ objął Skarżącą ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia.

W dniu 24 maja 2017 r. organ I instancji wystosował wniosek o udostępnienie danych osobowych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (dalej "ZUS") z prośbą o przesłanie informacji o przyznanym świadczeniu emerytalnych dla Skarżącej. W odpowiedzi ZUS wskazał, że Skarżąca ma przyznane świadczenie: emerytura od 17 czerwca 2015 r. do chwili obecnej. Jednostką świadczenia jest Oddział ZUS w S. i świadczenie jest przekazywane na adres świadczeniobiorcy. W piśmie tym wykazano także wysokość wypłaconego świadczenia w okresie od października 2015 r. do maja 2017 r.

Konsekwencją powyższego było wydanie przez organ I instancji decyzji z dnia 23 czerwca 2017 r., mocą której orzeczono: zmienić decyzję z dnia 1 października 2015 r. w pkt 3 i uchylić składkę na ubezpieczenie zdrowotne z dniem 1 czerwca 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skoro Skarżąca nabyła uprawnienie do emerytury ZUS od dnia 17 czerwca 2017 r., nie było podstaw do przyznania składek na ubezpieczenie zdrowotne od 1 września 2015 r.

W odwołaniu Skarżąca wskazała, że nie jest w posiadaniu wskazanego pisma ZUS-u, a zatem nie zna jego treści, skoro emeryturę w wysokości 7,54 zł otrzymuje przekazem pocztowym. Stwierdziła, że z informacji koordynatora Ośrodka uzyskała informację, że składka zdrowotna jest pokrywana z innego źródła i ma wątpliwości, czy była przekazywana. Oczekuje zwrotu nienależnych kwot z odsetkami z tej racji, że prawo obowiązuje dwie strony stosownie do art. 109 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzją z dnia 21 września 2017 r. SKO uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia 23 czerwca 2017 r. i umorzyło postępowanie organu I instancji w powyższym zakresie.

SKO wskazało, że zleciło organowi I instancji uzupełnienie postępowania dowodowego w sprawie i zobowiązało do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przede wszystkim ustalenia i skompletowania dokumentacji dotyczącej przyznania Skarżącej prawa do emerytury tj. nadesłania decyzji przyznającej stronie prawa do emerytury. W tym celu SKO zobowiązało organ l instancji do wystąpienia do ZUS z prośbą o nadesłanie decyzji przyznającej Skarżącej prawa do emerytury. Nadto ustalenia od kiedy organ I instancji miał wiedzę o nabyciu przez Skarżącą prawa do emerytury, tj. czy w dniu wydania decyzji dnia 1 października 2015 r. (z wniosku strony z dnia 16 września 2015 r.) przyznającej Skarżącej prawo do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 1 września 2015 r. i objęcia ją ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego w okresie jego pobierania, organ wiedział o przyznaniu Skarżącej prawa do emerytury.

W odpowiedzi organ I instancji przekazał pismo ZUS z odpisem decyzji przyznającej emeryturę dla Skarżącej od dnia 1 listopada 2015 r. Informację o nabyciu prawa do emerytury przez Skarżącą organ I instancji uzyskał w maju 2017 r. na wniosek o udostępnieniu danych osobowych i otrzymaniu pisma ZUS. Ponadto organ wyjaśnił, że podejmując decyzję o przyznaniu zasiłku stałego dla Skarżącej, posiadał jedynie decyzję ZUS o odmowie prawa do emerytury (decyzja odmowna z dnia 3 września 2015 r.), którą zainteresowana przedłożyła w dniu 29 września 2015 r.

SKO stwierdziło, że z załączonych akt sprawy uzyskanych w trakcie uzupełniającego postępowania dowodowego bezspornie wynika, że ZUS decyzją odmowną z dnia 3 września 2015 r. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 czerwca 2015 r. Skarżącej odmawia prawa do emerytury z przyczyn podanych w uzasadnieniu. Do wniosku nie zostały załączone dokumenty mające wpływ na prawo do emerytury (ksero legitymacji ubezpieczeniowej nie może stanowić środka dowodowego w sprawie), brak jest podstaw do wszczęcia postępowania.

Z kolei w piśmie z dnia 5 września 2017 r. ZUS informuje, że Skarżąca zgłoszona przez ZUS Oddział w S. podlega ubezpieczeniu z tytułu: decyzja o przyznaniu emerytury z dnia 22 października 2015 r. od dnia 1 listopada 2015 r. podstawę opodatkowania stanowi miesięcznie kwota 7 zł. Zaliczka na podatek odprowadzana do urzędu skarbowego wynosi 0 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi łącznie 0 zł, w tym odliczana od podatku wynosi 0 zł, odliczana z kwoty świadczenia wynosi 0 zł. Wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 7,49 zł.

W pierwszej kolejności SKO stwierdziło, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję naruszył obowiązujące przepisy procesowe.

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji przytoczył art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 98, art. 102 ust. 2 i art. 106 ust. 3a-3b, ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm. – dalej jako "u.p.s.") oraz art. 104, art. 108 i art. 163 K.p.a. Natomiast w uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie powołał żadnej podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym naruszono przepis art. 107 § 3 K.p.a., który obliguje do wyczerpującego uzasadnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji.

SKO stwierdziło, że weryfikacja decyzji ostatecznej w ramach świadczeń z pomocy społecznej może nastąpić w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s., którego treść przytoczył. Przepis ten określa przesłanki uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania zmierzającego do dokonania weryfikacji decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Ustawodawca ustanowił w nim zarówno katalog przesłanek obligatoryjnych, jak i fakultatywnych, których wystąpienie stanowi, bądź też odpowiednio może stanowić podstawę weryfikacji decyzji.

Z treści uzasadnienia decyzji organu nie wynika, które przesłanki zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej były poddane analizie przez organ, a tym samym nie jest możliwe wskazanie podstawy prawnej, w oparciu o którą prowadzone było przedmiotowe postępowanie. Powyższe uchybienie ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości prowadzonego postępowania, albowiem w tym stanie faktycznym nie można stwierdzić, czy organ przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, wyjaśniający wszystkie istotne okoliczności sprawy. Tym samym organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem SKO nie wystąpiła żadna przesłanka wynikająca z art. 106 ust. 5 u.p.s. do zmiany i uchylenia w części decyzji z dnia 23 czerwca 2017 r., a tym bardziej z powołanego przez organ I instancji art. 106 ust. 3a-3b u.p.s. Takie działanie organu I instancji było nieprawidłowe i niedopuszczalne.

Natomiast przechodząc do meritum sprawy tj. składek na ubezpieczenie zdrowotne to wyjaśnienia wymaga, iż zagadnienie to uregulowane jest w sposób wyczerpujący w przepisach ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych tj. z dnia 19 października 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 – dalej jako "u.ś.o.z."), której treść art. 66 ust. 1 pkt 26 SKO przytoczyło, wskazując, że oznacza obowiązek opłacania składki z mocy ustawy, gdy dana osoba nie ma innej podstawy do objęcia jej ubezpieczeniem zdrowotnym. Okres ubezpieczenia ww. osób obejmuje okres od dnia przyznania zasiłku do dnia utraty prawa do zasiłku (art. 73 pkt 9 u.ś.o.z.). Kolejno organ przywołał treść art. 67 ust. 1 u.ś.o.z. Zgodnie z art. 75 ust. 10 tej ustawy za osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 26, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego ośrodek pomocy społecznej, kierując zgłoszenie do ZUS. W przypadku osoby otrzymującej zasiłek stały stosownie do art. 79 ust. 1 tej ustawy składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki, z zastrzeżeniem art. 82 i 242. Natomiast stosownie do art. 81 ust. 8 pkt 7 ww. ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 26, jest kwota odpowiadająca wysokości przyznanego zasiłku stałego z pomocy społecznej. Według art. 86 ust. 1 pkt. 8 tej ustawy płatnikiem składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 26, i opłacającym jest ośrodek pomocy społecznej. Z kolei art. 87 ust. 1i 4 tej ustawy stanowi, że osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 80 ust. 2. art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.

SKO wskazało, że z powyższego wynika, że osoba uprawniona i pobierająca zasiłek stały podlega z mocy ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Obowiązkiem ustawowym organu pomocy społecznej jest dokonanie powyższych czynności, to jest zgłosić daną osobę do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacać składkę. Składki nie opłaca się, gdy w przypadku pobierania zasiłku stałego dana osoba podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu i innej podstawy.

Z akt sprawy, tj. decyzji z dnia 22 października 2015 r. o przyznaniu emerytury Skarżącej od dnia 1 listopada 2015 r., wynika, że podstawę opodatkowania stanowi miesięcznie kwota 7 zł. Zaliczka na podatek odprowadzana do urzędu skarbowego wynosi 0 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi łącznie 0 zł, w tym odliczana od podatku wynosi 0 zł, odliczana z kwoty świadczenia wynosi 0 zł.

Czynności dotyczące opłacania składki należą do czynności materialno-technicznych. Kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w omawianym zakresie nie jest uregulowana przepisami u.p.s. Innymi słowy w wypadku ustalenia przez organ podstawy podlegania danej osoby ubezpieczeniu zdrowotnemu, obowiązkiem organu jest opłacanie składek. Do powyższego przekonuje fakt, że w sytuacji, w której w ww. ustawie wymagane jest podjęcie decyzji administracyjnej, ustawodawca wyraźnie to sformułował.

Mianowicie stosownie do art. 54 ust. 1 cyt. ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.

SKO wskazało, że przedmiotem organu I instancji nie było zastosowanie ww. przepisów prawnych. Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji orzekł w odniesieniu do osoby mającej prawo do zasiłku stałego dokonując jednak wadliwie zmiany decyzji z dnia 1 października 2015 r. w pkt 3 poprzez uchylenie składki na ubezpieczenie zdrowotne z dniem 1 czerwca 2017 r.

Z tego względu naprawiając błąd organu I instancji popełniony w tym zakresie, SKO uznając wydanie zaskarżonej decyzji za bezprzedmiotowe wydało decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i orzekło jak w sentencji.

Przy czym SKO wskazało, że organ I instancji winien rozważyć, czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wynikające z art. 145 § 1 pkt 5 tzn. czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Na gruncie ustaleń faktycznych organu niewątpliwym jest, że strona uzyskała prawo do emerytury od dnia 1 listopada 2015 r. Informację tę o nabyciu prawa do emerytury Skarżącej organ I instancji uzyskał w maju 2017 r. na wniosek o udostępnieniu danych osobowych i otrzymaniu pisma ZUS. W dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie z dnia 1 października 2015 r. organ I instancji posiadał jedynie decyzję ZUS o odmowie prawa do emerytury (decyzja odmowna z dnia 3 września 2015 r.), którą zainteresowana przedłożyła w dniu 29 września 2015 r.

Okoliczności sprawy sprawiają, że właściwym trybem do wzruszenia decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie będzie wznowienie postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wskazała, że organ I instancji nic w sprawie nie zrobił, zlekceważył decyzję SKO z dnia 21 września 2017 r. Skarżąca podniosła, że nie doszło do wywiadu środowiskowego, w ramach którego mogłaby wyjaśnić sporne kwestie. Do skargi załączono pismo ZUS z dnia 13 listopada 2017 r., z którego wynika, że Skarżąca nabyła prawo do wypłaty emerytury od 17 czerwca 2015 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego i od tej daty podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Skarżąca wskazała, że opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne przez MOPR przy zasiłku stałym ma sens do czasu wypłaty emerytury przez ZUS za okres od 17 czerwca do 31 października 2015 r. Skarżąca wskazała, że decyzja z dnia 1 października 2015 r. przyznająca zasiłek stały od 1 września 2015 r. była badana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, organy zaś zlekceważyły wyrok tego Sądu. Skarżąca kwestionuje prawidłowość wypłaconego zasiłku stałego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości uchylenia decyzji organu I instancji (zmieniającej decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku stałego poprzez uchylenie składki na ubezpieczenie zdrowotne) oraz umorzenia przez organ odwoławczy postępowania organu I instancji w powyższym zakresie.

Na podstawie regulacji zawartej w art. 163 k.p.a., organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 K.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym jest art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeśli wystąpiły przesłanki z art. 11, art. 12, art. 107 ust. 5 u.p.s., przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Postępowanie w sprawie wzruszenia decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. jest postępowaniem nowym w stosunku do tego, w którym wydano decyzję podlegającą wzruszeniu, a decyzja wydana w tym trybie - jako konstytutywna - kształtować może na nowo sytuację prawną strony. Każda z przesłanek wymienionych w art. 106 ust. 5 u.p.s. stanowi samodzielną, odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, a zakresy tych podstaw są rozłączne. Z analizowanego przepisu wynika również, że każda zmiana sytuacji materialnej czy osobistej może powodować zmianę lub uchylenie decyzji, z tym że chodzi tu o zmiany, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie. Natomiast stwierdzenie przez organ administracyjny wystąpienia przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 u.p.s., wiąże się z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem, co do zasady, na przyszłość (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 617/17 – wszystkie przywołane orzeczenia: publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie natomiast do treści art. 106 ust. 3a i 3b u.p.s. zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego lub w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne, nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego lub tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Zważając na treść przywołanych przepisów, Sąd stwierdza, iż prawidłowo organ odwoławczy uznał, że żadna z przesłanek w nich wymienionych w niniejszej sprawie nie wystąpiła. W związku z tym przywołanie ich w sentencji decyzji organu I instancji jako podstawy prawnej było bezzasadne i nieprawidłowe. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie przywołał żadnej podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, co jak słusznie zauważyło SKO doprowadziło do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. obligującego organy do wyczerpującego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji, ze wskazaniem faktów, dowodów, przyczyn i przepisów prawa. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika bowiem, które przesłanki zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej były poddane analizie organu, co skutkuje niemożnością określenia podstawy prawnej, w oparciu o którą prowadzone było postępowanie pierwszoinstancyjne. Takie uchybienia uniemożliwiły organowi odwoławczemu skuteczną kontrolę prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego i weryfikację ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. SKO zasadnie uznało, że takie naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniało uchylenie decyzji organu I instancji.

W powyższym zakresie Sąd potwierdza prawidłowość stanowiska zajętego przez organ odwoławczy.

Odnosząc się natomiast do kwestii składek na ubezpieczenie zdrowotne, Sąd wskazuje, że zagadnienie to zostało uregulowane w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 – dalej "u.ś.o.z."). Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in. osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (art. 66 ust. 1 pkt 26 u.ś.o.z.). Oznacza to obowiązek opłacania składki z mocy ustawy w takiej sytuacji. Osoby te są objęte ubezpieczeniem od dnia przyznania zasiłku do dnia utraty prawa do zasiłku (art. 73 pkt 9 u.ś.o.z.). Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu takiej osoby do ubezpieczenia zdrowotnego przez ośrodek pomocy społecznej (kierujący zgłoszenie do ZUS) oraz po opłaceniu składki (art. 67 ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 10 u.ś.o.z.). Składka na ubezpieczenie zdrowotne dla osoby otrzymującej zasiłek stały wynosi 9% podstawy wymiaru składki, stanowiącej kwotę przyznanego zasiłku stałego (art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 8 pkt 7 u.ś.o.z.). Płatnikiem składki na ubezpieczenie zdrowotne ww. osób i opłacającym jest ośrodek pomocy społecznej (art. 86 ust. 1 pkt 8 u.ś.o.z.).

A zatem osoba pobierająca zasiłek stały podlega z mocy prawa obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Natomiast organ pomocy społecznej jest zobowiązany zgłosić taką osobę do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacać składkę. Czynności dotyczące opłacania składki należą do czynności materialno-technicznych. Natomiast jeśli osoba pobierająca zasiłek stały podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu i innej podstawy, wówczas składki nie opłaca się.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że Skarżącej – na mocy decyzji z dnia 22 października 2015 r. – przyznano emeryturę od dnia 1 listopada 2015 r., ze wskazaniem wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zasadnym wobec powyższego jest uznanie, że Skarżąca, pomimo pobierania zasiłku stałego z pomocy społecznej, od wskazanego terminu podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 16 u.ś.o.z. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę.

W związku z tym słusznie zauważył organ odwoławczy, że kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w omawianym zakresie nie jest uregulowana przepisami u.p.s., natomiast podmiotem uprawnionym do wydawania decyzji w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z.).

W ocenie Sądu, zasadnie zatem uznało SKO, że nie było przedmiotem organu I instancji zastosowanie ww. przepisów prawnych. Wadliwe było bowiem uchylenie przez organ I instancji składki na ubezpieczenie zdrowotnej z dniem 1 czerwca 2017 r. Konieczne więc było wobec bezprzedmiotowości decyzji organu I instancji, uchylenie jej w całości i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego w tym zakresie, co też uczynił organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie potwierdza prawidłowość tegoż rozstrzygnięcia.

Umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kierował się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się zatem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. To brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter. Istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że nastąpiło takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjne (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 748/17).

W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania przejawiała się w braku uprawnienia podmiotu orzekającego do stosowania przepisów prawa wskazanych jako podstawa wydanej decyzji.

Do powyższych okoliczności, stanowiących podstawę podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w postaci naruszenia przepisów prawa proceduralnego oraz materialnego, Skarżąca we wniesionej skardze nie odniosła się w żaden sposób. Co więcej, podnoszone przez nią argumenty w istocie nie dotyczą zagadnień merytorycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji SKO. Podnosząc, iż organ I instancji nie zastosował się do orzeczenia SKO, w istocie Skarżąca przyznała słuszność stanowiska organu odwoławczego, wymagając jego posłuchu od organu niższej instancji. W toku niniejszego postępowania przedmiotem rozpoznania nie była prawidłowość i wysokość przyznanego zasiłku stałego, kwestie te mogły podlegać rozpoznaniu wyłącznie w toku kontroli instancyjnej wszczętej odwołaniem od decyzji przyznającej Skarżącej zasiłek stały i określającej jego wysokość. Jak zauważa sama Skarżąca, kwestie te podlegały kontroli tut. Sądu w toku postępowania o sygn. akt III SA/Gd 123/16, zakończonego wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r.

Pozostałe podnoszone w skardze kwestie, jako nieodnoszące się merytorycznie do zaskarżonej decyzji SKO i przeprowadzonego przez ten organ postępowania odwoławczego, nie mogły stanowić podstawy do skutecznego zakwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia je kończącego – decyzji SKO z dnia 21 września 2017 r.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.