Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 465/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 1, art. 33 pkt 1, art. 34 par. 1 i 4, art. 45 par. 1, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: par. 9 ust. 1 i ust. 1b
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski, Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.), Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r., sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym – zarzutu wskazującego na wykonanie części zobowiązań I) uchyla postanowienie w zaskarżonej części, II) określa, że postanowienie w uchylonej części nie podlega wykonaniu, III) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego 100 ( sto ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta z dnia "[...]" uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, i uznało za uzasadniony zarzut wskazujący na niewłaściwość organu egzekucyjnego oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego, a za nieuzasadniony zarzut wskazujący na wykonanie części zobowiązań.

Z akt administracyjnych wynika, że po wszczęciu egzekucji na podstawie wystawionych w dniu "[...]" przez Burmistrza Miasta Spółce A z siedzibą w W. tytułów wykonawczych nr: "[...]","[...]","[...]","[...]"obejmujących zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości, Spółka A złożyła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Spółka wskazała na niewłaściwość miejscową organu egzekucyjnego, niedopuszczalność wszczęcia egzekucji w przedmiotowej sprawie oraz niezgodność kwoty podanej w tytule wykonawczym nr: "[...]","[...]","[...]" ze stanem faktycznego zadłużenia Spółki wobec wierzyciela.

Burmistrz Miasta pismem z dnia 8 listopada 2007r. zawiadomił organ egzekucyjny o wygaśnięciu w całości zobowiązania wynikającego z tytułu: "[...]" i "[...]" w skutek zapłaty przez Spółkę podatku od nieruchomości oraz o częściowej spłacie zobowiązań wynikających z tytułu "[...]".

W związku ze zwróceniem się organu egzekucyjnego o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, Burmistrz Miasta postanowieniem z dnia "[...]" uznał zarzuty za nieuzasadnione. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 34 § 1 i 2 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

- błędną interpretację art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych poprzez przyjęcie, że dla Spółki właściwym miejscowo organem egzekucyjnym będzie Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego W.,

- błędną interpretację art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż uregulowanie zobowiązań przed wszczęciem egzekucji nie stanowi podstawy zarzutu;

- błędną interpretację art. 2 i 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż brak pouczenia w deklaracji, informującego że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, nie stanowi podstawy wniesienia zarzutu;

- naruszenie art. 6-8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niezawarcie w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia prawnego i faktycznego uznania Naczelnika "[...]" Urzędu Skarbowego W. za właściwego miejscowo do prowadzenia egzekucji dotyczącej Spółki.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]" uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta z dnia "[...]" uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, i uznało za uzasadniony zarzut wskazujący na niewłaściwość organu egzekucyjnego oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego, a za nieuzasadniony zarzut wskazujący na wykonanie części zobowiązań.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Spółka jest podatnikiem, o którym mowa w

art. 5 ust. 9b pkt 7 ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, a zatem jest tzw. "dużym podatnikiem". Przy ustalaniu właściwości organu egzekucyjnego dla tego rodzaju podmiotów stosuje się rozporządzenie Ministra Finansów z dnia

19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. W załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia został zawarty wykaz siedzib naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b powyższej ustawy oraz terytorialny zasięg ich działania, z którego wynika, że Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego w W. jest właściwy dla części gminy W., w tym dla W. Oznacza to, że tylko ten organ jest właściwy do prowadzenia egzekucji pieniężnej wobec Spółki.

Odnośnie zarzutu wskazującego na pominięcie w deklaracji podatkowej stosownego pouczenia, organ stwierdził, że brak stosownego pouczenia w deklaracji oznacza niespełnienie wymagań zawartych w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy z dnia

17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że pouczenie powinno się znaleźć na deklaracji podatkowej.

Natomiast za nieuzasadniony organ uznał zarzut odnośnie wykonania części zobowiązań. Fakt uregulowania w dniu 30 października 2007r. części zaległości, po sporządzeniu tytułów wykonawczych, nie daje podstaw do uznania, iż tytuły są wadliwe. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po bezskutecznym upływie terminu określonego w upomnieniu wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy. Oznacza to, że wierzyciel miał obowiązek wystawić tytuł wykonawczy na wysokość należności w chwili sporządzenia tytułu wykonawczego. Potwierdza to także brzmienie § 6 ust. 9 rozporządzenia, zgodnie z którym przed zastosowaniem środków egzekucyjnych we własnym zakresie bądź wysłaniem tytułu wykonawczego do naczelnika urzędu skarbowego lub organu egzekucyjnego, wierzyciel sprawdza, czy należność nie wpłynęła na jego rachunek bankowy lub za pośrednictwem Poczty Polskiej albo nie została wpłacona bezpośrednio gotówką do kasy. Późniejsza spłata części zobowiązań nie dyskwalifikuje tak wystawionego tytułu wykonawczego, a jedynie nakłada na wierzyciela obowiązek informowania organu egzekucyjnego o zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła skargę domagając się jego uchylenia w części dotyczącej nie uznania zarzutu z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu podniesiono, że w przedmiotowej sprawie egzekucja została wszczęta pomimo, że kwoty wykazane w tytułach wykonawczych nie odpowiadają rzeczywistym zobowiązaniom Spółki. Płatność za przedmiotowe tytuły wykonawcze została dokonana w październiku 2007r. (należności objęte tytułem wykonawczym nr "[...]" i "[...]" zostały uregulowane w całości, a częściowo w stosunku do tytułu wykonawczego nr "[...]"), a zatem jeszcze przed wszczęciem w dniu 31 stycznia 2008r. egzekucji. Fakt otrzymania płatności przed wszczęciem egzekucji potwierdził także wierzyciel w postanowieniu z dnia "[...]".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel nie musi aktualizować tytułu wykonawczego. Informowanie organu egzekucyjnego przez wierzyciela o zmianie wysokości zobowiązania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i po jego wszczęciu, zabezpiecza zobowiązanego przed nieuprawnioną egzekucją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów.

Stosownie do zasady wyrażonej w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zobowiązany może wnieść zarzuty z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Podstawą prawną zarzutu może być między innymi podnoszona przez stronę skarżącą kwestia wykonania obowiązku (art. 33

pkt 1 u.p.e.a.). Stosownie do treści art. 34 ust. 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jeżeli zatem wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego, że obowiązek istnieje, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela. Jednakże na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.), a następnie skarga do sądu administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie Burmistrz Miasta w dniu "[...]" wystawił stronie skarżącej cztery tytuły wykonawcze obejmujące zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości. Spółka, na skutek zapłaty podatku, wykonała obowiązki wynikające z dwóch tytułów wykonawczych w całości, a z trzeciego tytułu wykonawczego w części w dniu 30 października 2007r. Następnie Spółka złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując na niewłaściwość miejscową organu egzekucyjnego, niedopuszczalność wszczęcia egzekucji w przedmiotowej sprawie oraz niezgodność kwoty podanej w tytule wykonawczym nr: "[...]","[...]","[...]" ze stanem faktycznego zadłużenia Spółki wobec wierzyciela. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie organu I instancji uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, i uznało za uzasadniony zarzut wskazujący na niewłaściwość organu egzekucyjnego oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego, a za nieuzasadniony zarzut wskazujący na wykonanie części zobowiązań.

Należy zauważyć, że tytuły wykonawcze wierzyciel wystawił w dniu "[...]", a w dniu 30 października 2007r. Spółka poprzez zapłatę podatku wykonała obowiązki w całości wynikające z dwóch tytułów wykonawczych i w części wynikające z trzeciego tytułu. Wierzyciel, wyrażając stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów, potwierdził ten fakt.

W związku z tym Sąd nie podziela stanowiska SKO, że fakt uregulowania w dniu 30 X 2007 r. zobowiązań objętych tytułami wykonawczych, nie daje podstawy uwzględnienia zarzutu na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a, gdyż tytuły te zostały wystawione w sposób prawidłowy. Należy zgodzić się z poglądem, że tytuły wykonawcze nie były wadliwe. Zarzut w tym zakresie nie dotyczył bowiem wymogów formalnych tytułu wykonawczego. Związany był z okolicznościami faktycznymi i prawnymi, które zaistniały po wystawieniu tytułów wykonawczych. W przypadku wykonania obowiązku przez zobowiązanego po wystawieniu tytułu wykonawczego, to ma on prawo zgłosić zarzuty na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. W tym przypadku dłużnik wykorzystał uprawnienie przyznane mu przez przepisy art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Kwestia zasadności zarzutu ma wpływ na przebieg postępowania egzekucyjnego. W wypadku spełnienia tych wymogów ( zob. art. 34 § 4 w/w ustawy) organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (gdy zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 1 w/w ustawy) albo postanowienie o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W przypadku prowadzenia egzekucji na podstawie kilku tytułów wykonawczych możliwe jest umorzenie postępowania w odniesieniu do niektórych tytułów, co do których zarzuty okazały się zasadne. Dzieje się tak, gdy zobowiązany wykonał obowiązek po wystawieniu tytułu wykonawczego, a przed podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej. Jeżeli natomiast zobowiązany wykonał obowiązek po podjęciu czynności egzekucyjnej, to nie stanowi to podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili jego wszczęcia. W obu przypadkach zobowiązany może zmusić organ egzekucyjny i egzekutora do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, okazując dowód wykonania obowiązku ( art. 45 § 1 ustawy ).

W rozpoznawane sprawie odpisy tytułów egzekucyjnych zostały doręczone skarżącemu 30 styczna 2008r. Natomiast częściowe uregulowanie zobowiązania nastąpiło już 30 X 2007r. Nie uznaje się za czynność egzekucyjną doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (wyrok NSA OZ w Łodzi, 2190/01-POP 2004., nr 2,poz. 27).

Natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulują obowiązki wierzyciela po skierowaniu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydanymi na podstawie art. 6 § 2, art. 15 § 5, art. 26 § 2, art. 65, art. 67 § 1, art. 67c § 7 i 15, art. 109 § 1, art. 110r § 2 oraz art. 156 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz.U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) na wierzycielu spoczywa obowiązek niezwłocznego zawiadamiania organu egzekucyjnego o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub części, jak również o zmianie w stanie należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej odroczenia lub rozłożenia na raty . Zgodnie z § 9 ust. 1 powyższego rozporządzenia z zastrzeżeniem ust. 1b wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej: 1) zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę.

Jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w ten sposób, że wypełnia pierwszą stronę druku tytułu wykonawczego, a drugą stronę opatruje pieczęcią urzędową oraz podpisem i pieczątką upoważnionej osoby. Dwa egzemplarze tych stron, oznaczone wyrazem "aktualizacja", wierzyciel przesyła organowi prowadzącemu egzekucję ( z § 9 ust.1b cytowanego rozporządzenia).

Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności uchylonego postanowienia określono na podstawie art.152 p.p.s.a.( pkt II wyroku). O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 209 cyt. ustawy ( pkt III wyroku ).