Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2414/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 98
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi I. J. i A. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r. znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej organ), po rozpoznaniu odwołania J.J., I.J., K.J i A.J. (dalej skarżący)od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dn. [...].05.2018 r. znak [...] odmawiającej aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisu właściciela działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], położonych w [...] przy ulicy [...],

- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

Dnia 2 stycznia 2018 r. skarżący zwrócili się do Prezydenta [...] jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o wprowadzenie zmiany właściciela działek nr: [...], [...], [...] [...] i [...] z obrębu [...]. W ocenie wnioskodawców, którzy są ujawnieni w ewidencji gruntów i budynków jako współwłaściciele tych działek, przestali być właścicielami w związku z podziałem nieruchomości, a obecnym właścicielem tych działek jest Miasto [...]. Fakt ten w ich ocenie powinien zostać ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Po rozpoznaniu złożonego wniosku Prezydent [...] decyzją nr [...] z dn. [...].05.2018 r. odmówił wprowadzenia wnioskowanej zmiany tj. wykreślenia z pozycji właściciela wnioskodawców i wpisania w ich miejsce Miasta [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wprowadzenie wnioskowanych danych nie wynika wprost z przedłożonych dokumentów, zatem zmiana nie może być wprowadzona czynnością materialno-techniczną. Organ I instancji podniósł również, że decyzja o podziale nieruchomości nie stanowi podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji dotyczących praw do wydzielanych działek.

Od w/w decyzji odwołanie złożyli J.J., I.J., K.J. i A.J., podnosząc, że zapis w decyzji podziałowej Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. i przeznaczenie wskazanych działek pod projektowaną ulicę [...] oraz przepisy art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowią, że działki te stały się własnością Miasta [...], co powinno znaleźć odzwierciedlenie w odpowiednich zapisach w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Wskazali także, że Prezydent [...] pomimo ciążącego na nim obowiązku nie odłączył tych działek z ich ksiąg wieczystych, zatem domagają się od organów ewidencji gruntów i budynków wpisania Miasta [...] w ich miejsce jako właściciela tych działek w rejestrze ewidencji gruntów i budynków.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r. znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał ją w mocy.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że według obecnych zapisów w księgach wieczystych właścicielami poszczególnych nieruchomości są:

- nieruchomości uregulowanej w [...], w skład której wchodzą zgodnie z zapisami działu I m.in. działki nr [...] i nr [...] jest małżeństwo A. i K. J.,

- nieruchomości uregulowanej w [...], w skład której wchodzą m.in. działki nr [...] i nr [...] jest małżeństwo I.i J. J.,

- nieruchomości uregulowanej w [...], w skład której wchodzi m.in. działka nr [...] jest K.J. oraz małżeństwo I. i J. J..

Organ wskazał, że pisane wyżej działki powstały w wyniku podziału nieruchomości, zatwierdzonego decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dn. [...].04.2012 r. i przeznaczone pod projektowaną ulicę [...]. Kwestie aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wskazał również, że organ ewidencyjny ujawniając nowe dane w rejestrach ewidencji gruntów i budynków wpisuje dane wynikające wprost z dokumentów stanowiących podstawę dokonanych wpisów, nie mogąc dokonywać ani oceny, ani interpretacji zapisów w tych dokumentach, nie może też ujawniać danych, które nie wynikają wprost z treściwych dokumentów. W konsekwencji – w ocenie organu - organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów stanowiących podstawę wpisów w ewidencji. Nie może takiego prawa ani ustanowić, ani wyinterpretować tj. wywieść jego istnienie z przesłanek pośrednich.

Organ wskazał, że z decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nie wynika wprost zmiana właściciela. Można jedynie tej zmiany domniemywać po zestawieniu decyzji z przepisami art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże ocena czy przepisy ww. art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiące o przejściu działek wydzielonych w wyniku podziału pod drogi na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa ma zastosowanie w tym przypadku i odnosi się do ww. działek nr [...], [...], [...], [...],[...] nie leży w kompetencji organu ewidencyjnego. Rozstrzygnięcia z zakresu zasięgu prawa własności mają charakter cywilny a spory z tego zakresu mogą być rozstrzygane jedynie przez sądy cywilne. Objęte postępowaniem działki nadal uregulowane są na rzecz wnioskodawców w księgach wieczystych, a to księgom wieczystym a nie zapisom w ewidencji gruntów i budynków służy domniemanie prawdziwości.

Z takim stanowiskiem nie zgodzili J.J., I.J., K.J. i A.J. wywodząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r. znak [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i wnosząc o uchylenie zaskarżanych decyzji i o zobowiązanie organów administracji do zastosowania właściwych przepisów prawa oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że podstawowym, rażącym naruszeniem prawa w zaskarżonej decyzji jest przyjęcie, że moc prawa wynikająca z Art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zadziałać dopiero, gdy Prezydent [...] złoży wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy do działek gruntu wydzielonych pod gminną drogę publiczną na podstawie art. 98 ust. 2 tej ustawy, sąd wieczystoksięgowy ten wniosek przyjmie i dokona stosownego zapisu w księdze wieczystej. W ocenie skarżących jest to błędne założenie, gdyż moc prawa z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami działa niezależnie stanowiąc podstawę wystąpienia z wnioskiem - zgodnie z art. 98 ust. 2 tej ustawy - przez właściwy organ do dokonania wpisu nowego właściciela z mocy prawa. Zdaniem skarżących to właśnie art. 98 ust. 2 jednoznacznie wskazuje, że tylko i wyłącznie "właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy" i dopóki tego nie zrobi to sąd wieczystoksięgowy nie może dokonać zmiany w hipotece własności wydzielonej nieruchomości pod drogę publiczną gminną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, była aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, tj. wprowadzenie zmian w części podmiotowej operatu ewidencyjnego nieruchomości zlokalizowanych na terenie Dzielnicy [...] [...], oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nr [...] w obrębie [...], polegającej na wpisaniu jako właściciela działek [...] w miejsce dotychczas ujawnionych współwłaścicieli: J.J., I.J., K.J., A.J..

Zasady prowadzenia przez właściwe organy ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.), zwana dalej ustawą oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm. ), zwanego dalej rozporządzeniem.

Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje wskazane w art. 20 cytowanej ustawy m.in. dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowej i ogólnych danych technicznych. Zgodnie z art. 20 ust. 2 wyżej powołanej ustawy oraz zgodnie z treścią § 10 i § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków ewidencja obejmuje również dane dotyczące właścicieli nieruchomości, użytkowników wieczystych gruntów, jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych, organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych.

Jak wynika z treści § 12 omawianego rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów budynków i lokali ujawnia się na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,

2) prawomocnych orzeczeń sądowych,

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości (z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali),

4) ostatecznych decyzji administracyjnych

5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych (...).

W przedmiotowej sprawie podstawą wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o dokonanie zmian podmiotowych była treść art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) Zgodnie z powołanym przepisem:

1. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne (...) Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

2. Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.

Sąd podziela stanowisko organu, że z treści powołanego przepisu, nie wynika dla organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków obowiązek wykazania w rejestrze prawa własności działki wydzielonej pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Prawidłowo również – w ocenie Sądu – organ wskazał art. 96 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika, iż ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) podlega wyłącznie decyzja lub orzeczenie sądu zatwierdzające podział nieruchomości. W konsekwencji Sąd uznał za słuszny wniosek organu, że ostateczna decyzja administracyjna zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości podlega ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków wyłącznie w zakresie skutków, jakie wywołuje w przedmiocie oznaczenia nieruchomości.

Sąd podziela pogląd zaprezentowany m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. I OSK 1857/14, że w przypadku działek wydzielonych z przeznaczeniem pod drogi publiczne, ewentualne rozstrzygnięcie zarówno samego faktu przejścia tytułu prawnego, jak i określenie podmiotu publicznoprawnego, na którego rzecz następuje nabycie tytułu prawnego, rozstrzygane jest przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin, a w konsekwencji stanowić może podstawę do aktualizacji wpisów w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Prawidłowe są również wywody [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dotyczące organu składającego wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi. W kontrolowanej sprawie, co może być dla skarżących mylące, organem właściwym do złożenia takiego wniosku nie jest Prezydent [...] działający jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej prowadzący ewidencję gruntów i budynków (zgodnie z art. 6a ust. 1 pkt. 2 i art. 7d ustawy PGiK), ale Prezydent działający w imieniu miasta jako właściciela. Z tych przyczyn Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu wobec żądania skarżących żeby Prezydent [...] w postępowaniu ewidencyjnym spełnił obowiązek w rozumieniu przepisu art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ewidencja gruntów i budynków jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który to pełni funkcje informacyjno - techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadaje czy ujmuje praw. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów.

Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko organu, że obecne zapisy ewidencji gruntów i budynków w zakresie praw własności sporządzone są prawidłowo, bowiem stanowią odzwierciedlenie posiadanych dokumentów stwierdzających prawa do przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu, kontrola zaskarżonej decyzji nie ujawniła błędów w prowadzonej bazie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do poprawności ujawnienia praw własności do działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], położonych w [...] przy ulicy [...].

Organ należycie zebrał, omówił i ocenił materiał dowodowy w sprawie. Wywiódł z niego uprawniony w ocenie Sądu wniosek, że brak podstaw do aktualizacji wpisów w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wbrew twierdzeniem skargi organ nie naruszył wskazanych w niej przepisów, a dokonana ocena znajduje usprawiedliwienie w charakterze oraz treści uzyskanych od uprawnionych podmiotów informacji.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.