Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3881/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 10 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 października 2001 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 maja 2000 r. Nr [...] oraz zasądza na rzecz T. S. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 15 maja 2000 r., na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił T. S. dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, przyznanych wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej.

Organ administracji ustalił, że T. S., w oparciu o orzeczenie dawnego ZBOWiDu z dnia 5 marca 1984 r . uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, iż w okresie od 18 czerwca do 30 września 1948 r. brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej.

Podstawą przyznania tych uprawnień było zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w T., nr [...] potwierdzające, że T. S., jako żołnierz LWP, w podanym wyżej okresie brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej.

Organ administracji wskazał, że art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Stosownie do tego przepisu uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wyraził ponadto pogląd, iż nie jest zobowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust 2, art. 2 i 4 cyt wyżej ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. S. zarzucił, że w okresie pełnienia służby w LWP w III Brygadzie KBW brał udział w walkach z bandami UPA, co powinno prowadzić do pozostawienia mu dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich.

Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych, w dniu 19 października 2001r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano dodatkowo, że okoliczności wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają znaczenia, gdyż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ma obowiązku dokonywania innych ustaleń, w szczególności czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy . Ponadto wskazał, że ta interpretacja znalazła potwierdzenia w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano również, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka T. S., pełniąc służbę w LWP nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust 2 pkt 6 ustawy. Ustalenia tego dokonano na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach byłego ZBOWiD-u, z których wynika, że skarżący w okresie służby wojskowej w III Brygadzie KBW ukończył kurs sanitarny i pełnił funkcję sanitariusza w izbie chorych, a od 21 października 1948 r. został przeniesiony do służby w batalionie wartowniczym przy Dowództwie Okręgu Wojskowego Nr [...] w L., gdzie przebywał do 6 lipca 1950 r.

T. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodził, że w okresie pełnienia służby wojskowej w III Brygadzie KBW w L. brał udział w akcjach zbrojnych z bandami UPA. Odnosząc się do ustalenia organu administracji, że brał udział w kursie sanitarnym wyjaśnił, że kurs ten prowadzony był w godzinach południowych i był bardzo krótki.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną w części dotyczącej zarzutów niewyjaśnienia wszystkich okoliczności taktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zagadnienie dotyczące pozbawienia skarżącego dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, które przyznane zostały mu bezspornie wyłącznie z tego tytułu, że jako żołnierz LWP brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. W toku postępowania administracyjnego, a w szczególności we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, T. S. zarzucił, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu z innych tytułów, a konkretnie z tytułu udziału w walkach z bandami UPA.

Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wskazanie, przez skarżącego, że przysługiwały mu uprawnienia kombatanckie z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r.. Nr 142, poz. 950 ze zm.) nie dawałoby podstaw do pozbawienia go dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich (art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy). Za działalność kombatancką uznaje się bowiem również uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu (art. 1 ust 2 pkt 6 ustawy).

Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. (por. uchwała NSA z dnia 4 marca 2002r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132).

W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa obowiązkiem organu administracyjnego było wyjaśnienie tej okoliczności, czy skarżący faktycznie w okresie pełnienia służby wojskowej w III Brygadzie KBW brał udział w walkach z UPA, tj. czy przysługiwałyby mu uprawnienia kombatanckie z tytułu wymienionego w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie ma obowiązku badać, czy skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innych tytułów.

Zarzut skarżącego w tym zakresie był bowiem wyłącznie konsekwencją wszczęcia dopiero w 2000r. postępowania weryfikacyjnego, a zatem w tym postępowaniu mógł on wskazać, że uprawnienia kombatanckie przysługiwały mu również z innego tytułu, co pozwalało skarżącemu na zachowanie dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich.

W dalszym postępowaniu w tej sprawie obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. będzie ustalenie czy skarżący faktycznie brał udział w walkach z bandami UPA.

Dla ustalenia tej okoliczności niezbędne jest zwrócenia się do Centralnego Archiwum Wojskowego celem uzyskania informacji, czy III Brygada KBW, w okresie pełnienia w niej służby przez skarżącego, brała udział w walkach z bandami UPA.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż z art. 26 ustawy o kombatantach wynika, że utrata tych uprawnień następuje dopiero wskutek uprawomocnienia się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi, (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2000 r.; sygn. akt SA/Rz 2073/99, oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r. sygn. akt V SA 1095/00, Baza Orzeczeń LEX nr 56605). Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)