Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1046/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 71 ust. 1 i 3, art. 83 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: ref. - staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania lokalu I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2002 r., nr [...]; II. uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2001 r., nr [...] w części nakazującej W. C. wystąpienie z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie do Starostwa Powiatowego w terminie do dnia 31 grudnia 2001 r.; III. określa, że decyzje objęte punktem I i II wyroku nie podlegają wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku; IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego F. R. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 1046/02

U Z A S A D N I E N I E

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...], po rozpoznaniu odwołania F. R. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] o udzieleniu W. C. pozwolenia na użytkowanie mieszkania usytuowanego w części parteru oraz na II kondygnacji budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. 1169/1, położonej w R., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W podstawie prawnej powołał przepis art. 138 § l pkt l k.p.a.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że Starosta decyzją z dnia [...] marca 2002 r. udzielił W. C. pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń gospodarczych samowolnie zaadaptowanych na mieszkanie części budynku gospodarczego. Część mieszkalna obejmuje całe piętro budynku i część parteru, wiatrołap i schody do piwnicy.

Od decyzji tej odwołał się F. R., właściciel działki nr 1171 sąsiadującej z działką inwestora. Zarzuty odwołania dotyczą w/g organu odwoławczego innej decyzji i innego postępowania administracyjnego, tj. zmiany sposobu użytkowania części parteru na warsztat.

Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania.

W oparciu o materiał zebrany w sprawie ustalone zostało, że W. C. uzyskał w dniu 30 listopada 1998 r. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego pozwolenie na użytkowanie budynku gospodarczego wykonanego samowolnie.

Decyzją z dnia [...] lutego 1999 r. Wojewoda utrzymał w mocy w/w decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 stycznia 2001 r. SA/Rz 406/99 oddalił skargę F. R.

W związku z tym decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczego stała się prawomocna.

W roku 2001 inwestor uzyskał od Starosty decyzję na zmianę sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na warsztat rzemieślniczy i regeneracji części zamiennych do silników i sprzętu rolniczego, którą utrzymał w mocy Wojewoda.

Decyzja Wojewody została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego (akta I i II instancji oraz skargę organ przekazał w dniu 3 stycznia 2002 r.).

Sprawa urządzenia mieszkania w części budynku gospodarczego była rozpatrywana przez organ I instancji dwukrotnie.

Pierwszy raz organ decyzją z dnia [...] października 2001 r. udzielił inwestorowi w oparciu o art. 71 ust. l Prawa budowlanego z 1994 r. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania na mieszkanie, którą Wojewoda uchylił i umorzył postępowanie administracyjne organu I instancji, ponieważ uznał, że nastąpiła samowola i sprawa pozostaje w kompetencji organów nadzoru budowlanego w oparciu o art. 71 ust. 3 w/w prawa.

Powtórnie organ rozpatrywał sprawę gdy inwestor złożył w organie wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń samowolnie zaadaptowanych na mieszkanie i przedłożył dokumenty wskazane przez PINB w decyzji z dnia [...] października 2001 r. Wówczas Starosta w dniu [...] marca 2002 r. udzielił zaskarżoną decyzją zezwolenia w w/w sprawie.

Biorąc pod uwagę przedstawiony powyżej stan faktyczny sprawy zostało stwierdzone, że poruszone w odwołaniu zarzuty w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na warsztat nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania a przedmiot tej sprawy aktualnie będzie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec złożonej skargi F. R.

Natomiast zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń gospodarczych samowolnie zaadaptowanych na mieszkanie w części budynku gospodarczego.

Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że istniejący budynek gospodarczy wykonany samowolnie został zalegalizowany w 2001 r. w oparciu o prawo budowlane z 1974 r., warunki techniczne z 1980 r. Wydane pozwolenie na użytkowanie wywiera taki skutek, że popełnioną samowolę uważa się za niebyłą, a obiekt traktowany jest jak budynek wzniesiony legalnie.

Badana obecnie sprawa podlega przepisom aktualnie obowiązującym, czyli przepisom prawa budowlanego i odpowiednim warunkom technicznym z 1994 r.

Zgodnie z art. 71 ust. 3 w/w Prawa budowlanego, dotyczącego zmiany sposobu użytkowania obiektu bez pozwolenia sprawa była rozpatrywana przez organ nadzoru budowlanego. Organ ten decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...].

Nakazał inwestorowi przedłożyć odpowiednie dokumenty (zagospodarowanie działki, orzeczenie techniczne o możliwości użytkowania pomieszczeń gospodarczych jako mieszkalne, protokoły badań i sprawdzeń) i wniosek o pozwolenie na użytkowanie do Starostwa Powiatowego.

W. C. spełnił w/w obowiązek i przedłożył wymagane dokumenty, które potwierdzają przydatność części budynku gospodarczego na cele mieszkalne.

Reasumując organ odwoławczy uznał, że w/w decyzja nie narusza prawa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący F. R. nie sprecyzował kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji, podniósł konieczność zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego I piętra na mieszkalne usytuowanego na działce nr ewid. 1169/1 położonej w R.

Powołał się również na wyroki NSA z dnia 22.10.1997 r. sygn. akt SA/Rz 992/96 oraz z dnia 11.01.2001 r. sygn. akt SA/Rz 406/99.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W replice na zarzuty złożone w skardze organ wyjaśnił, że sprawa dotycząca zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na warsztat rzemieślniczy zawisła przed Sądem do sprawy SA/Rz 2592/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga jest uzasadniona z przyczyn odmiennych niż zostało w niej podniesione.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271/.

Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia /art. 135 ustawy/.

Nie może być ona jednak przeprowadzona dowolnie lecz musi przebiegać w określonej kolejności /T. Woś – Postępowanie sądowo–administracyjne Wydawnictwo Prawnicze PWN Warszawa 1996 r., str. 235/

Punktem wyjścia dla takiej kontroli jest kontrola orzeczenia z punktu widzenia wad powodujących nieważność orzeczenia. Ustalenie bowiem takich wad czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędna ale i niedopuszczalną.

Stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty z dnia [...] marca 2002 roku dotknięta jest wadą nieważności bowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

Po myśli art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia /vide: wyrok NSA z dnia 7.10.1982 r. sygn. II SA 1119/82, ONSA, nr 2, poz. 95/.

Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących i naruszenie ich powoduje prawny instrument wynikający z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. do eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanej z naruszeniem tej zasady.

Zasada przestrzegania przez organ administracji właściwości z urzędu /art. 19 k.p.a/ wynika obowiązek skrupulatnego badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania.

Niekwestionowany w niniejszej sprawie jest fakt samowolnej zmiany w sposobie użytkowania obiektu budowlanego, oznacza to, że właściwym organem do rozpoznania wniosku inwestora o wydanie pozwolenia stosownie do art. 71 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego zwanego dalej ustawą /Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm./ jest organ nadzoru budowlanego /art. 83 ust. 1 i 3 ustawy/. W pierwszej Instancji powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, organem II instancji wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego.

Skoro Wojewoda oraz Starosta nie był uprawniony do wydania decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego zrealizowanego samowolnie to wydając decyzje w tej materii, naruszono przepisy o właściwości /art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a./ co uzasadnia stwierdzenie przez Sąd nieważności w/w decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/.

Dodatkowo stwierdzone uchybienie w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].10.2001 r. nr [...] błędne pouczenie co do organu właściwego do złożenia wniosku w tej materii, Sąd uchylił w tej części decyzję w oparciu o art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w/w ustawy.

Zwrot kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 97 § 2 Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271/.

Określenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, znajduje wsparcie w art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.