Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1611/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1  2  5 i par. 8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ sędzia del. WSA Marzenna Glabas Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/12 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 marca 2013 r. oddalił skargę T.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie choroby zawodowej.

W zaskarżonym wyroku Sąd I. instancji przedstawił następujący stan faktyczny:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u T.K. choroby zawodowej układu nerwowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi - alergicznego zapalenia spojówek, wymienionej pod pozycją 25 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

W wyniku rozpatrzenia odwołania T.K., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2008 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że odwołująca pracowała w warunkach eksponowania na środki dezynfekcyjne zawierające substancje drażniące i alergizujące, tym samym pracowała w warunkach ryzyka powstania alergicznego zapalenia spojówek, jednakże lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., a także Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wykluczyli u niej alergiczne zapalenie spojówek pochodzenia zawodowego. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł., na podstawie wykonanych badań alergologicznych i konsultacji okulistycznej, ujawniono natomiast cechy astygmatyzmu obu oczu oraz starczowzroczność, a przeprowadzona próba prowokacyjna ze środkami odkażającymi dała efekt negatywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi T.K. wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r. o sygn. akt IV SA/Gl 227/09 uchylił ww. decyzję. W treści uzasadnienia Sądu powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, w którym orzeczono, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w zakresie w jakim określa wytyczne dotyczące treści rozporządzenia oraz wymienione powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) są niezgodne z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu z dniem 3 lipca 2009 r. nastąpiła utrata mocy ww. przepisów, na podstawie których wydana została ostateczna decyzja administracyjna, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Nakazano również, aby organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Braki, jakich dopatrzył się Sąd w tym zakresie polegały na niedostrzeżeniu przez organy rozbieżności pomiędzy treścią orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] maja 2007 r., w którym uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania alergicznego zapalenia spojówek, jednak w następstwie przeprowadzonych badań stwierdzono zapalenie spojówek suche i zmiany zwyrodnieniowe siatkówki obu oczu w okresie początkowym, a orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] lipca 2008 r., w którym rozpoznano u T.K. cechy astygmatyzmu oraz starczowzroczności. Zdaniem Sądu między orzeczeniami obu placówek medycznych wystąpiła rozbieżność, która nie była przedmiotem analizy organów administracji, które nie wyjaśniły motywów, dla których jako druga instancja wypowiedziała się placówka medyczna z Ł..

W związku z wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor w [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. uchylił decyzję organu I. instancji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wydanie orzeczenia uzupełniającego z uwzględnieniem wytycznych zawartych w przywołanym wyroku, a także przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869, dalej: "rozporządzenie RM") oraz zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wyjaśnienie przyczyn skierowania T.K. na badania lekarskie do Instytutu Medycyny Pracy w Ł..

W wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] czerwca 2010 r., nie rozpoznano u T.K. choroby zawodowej w postaci alergicznego zapalenia spojówek. Wyjaśniono, że w wyniku przeprowadzonej diagnostyki została stwierdzona wrodzona wada wzroku - astygmatyzm krótkowzroczny obu oczu oraz starczowzroczność. Natomiast badanie testem Schrimera nie potwierdziło suchego zapalenia spojówek, jak również badanie dna oka nie wykazało zmian zwyrodnieniowych siatkówki. Powołano się na wykonane próby prowokacyjne środkami odkażającymi, w czasie których nie zaobserwowano klinicznych cech nieżytu spojówek oraz napływu eozynofilów w badaniu cytologicznym łez. Wywiedziono, iż ujemne wyniki badań alergologicznych były podstawą wydania po raz kolejny negatywnego orzeczenia w sprawie.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., pismem z dnia [...] lipca 2010 r. wyjaśnił, iż w przypadku jednostek orzeczniczych II stopnia nie ma żadnych ograniczeń co do właściwości. Nie popełniono zatem żadnych uchybień w prowadzonym postępowaniu orzeczniczym kierując T.K. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., jako do jednostki orzeczniczej II szczebla.

W konsekwencji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], w decyzji z dnia [...] października 2010 r., wskazał, że nie stwierdził u T.K. choroby zawodowej układu nerwowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi w postaci alergicznego zapalenia spojówek. Wyjaśniając rozbieżności zawarte w treści orzeczeń placówek medycznych podniósł, że różnice w wynikach badania dna oka oraz ostrości widzenia są niewątpliwie związane z upływem czasu pomiędzy tymi badaniami. Zakres tych badań nie pozostaje jednak w związku przyczynowo-skutkowym z pracą zawodową.

W związku z wniesionym przez stronę odwołaniem [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I. instancji.

T.K. wniosła od decyzji organu drugiej instancji skargę, która została uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 134/11, w którym uchylono ww. decyzję. Sąd uznał za prawidłowe przekazanie sprawy T.K. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., zgodne z trybem sporządzania i kontroli opinii lekarskich. Jednakże stwierdził, że mimo poszerzenia materiału medycznego zgodnie z wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. wymagane jest jej dalsze uzupełnienie, by wyjaśnić istotę sprawy. W ww. wyroku uznano za konieczne rozważenie przyczyn rozbieżności pomiędzy stanowiskiem placówki orzeczniczej I i II stopnia, co do rozpoznania u T.K. cech przewlekłego suchego nieżytu spojówek i dyskretnych zmian degeneracyjnych siatkówki. Zdaniem Sądu, wskazania powyższe nie zostały wykonane - organ administracji winien wyjaśnić opisaną rozbieżność, i w tym celu ustalić czy w czasie hospitalizacji T.K. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. była ona poddana testom Schirmera, jeśli tak, to z jakich przyczyn nie wykazane to zostało w jej karcie informacyjnej i jaki był wynik tych testów. W przypadku ujemnego wyniku tej próby organ winien ustalić powód rozbieżności w wynikach badań testem Schirmera pomiędzy Instytutem Medycyny Pracy w S. i Instytutem Medycyny Pracy w Ł.. Natomiast w przypadku braku przeprowadzenia testu Schrimera w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. organ winien ustalić na jakiej podstawie w orzeczeniu uzupełniającym powołano się na wyniki uzyskane w tych badaniach oraz rozważyć, czy dokumentacja złożona do akt sprawy przez T.K. była przedstawiona lekarzom obu placówek orzeczniczych i czy wydając swoje opinie brali ją pod uwagę.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy [...] Państwowy Wojewódzki Inspektora Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2010 r.

Podał, że w toku postępowania organ kierując się wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu z dnia 15 listopada 2011 r. zwrócił się do dyrektora Instytutu Medycyny Pracy w S. o skierowanie sprawy do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w celu uzyskania kolejnej opinii lekarskiej. W opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] marca 2012 r. wyjaśniono, że test Schirmera nie jest obligatoryjnie stosowany w diagnostyce zawodowego alergicznego zapalenia spojówek. Jest wyłącznie testem dodatkowym przeprowadzanym w przypadku zespołu suchego oka. Zespół suchego oka jest jednostką chorobową, która nie występuje w wykazie chorób zawodowych, dlatego też wyniki tego badania nie mają istotnego wpływu na rozpoznanie końcowe zawodowego alergicznego zapalenia spojówek. Lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnili, że w przypadkach diagnostyki chorób zawodowych wymienionych w wykazie chorób zawodowych, orzeczenie powinno opierać się na badaniach diagnostycznych jednoznacznie związanych z podejrzaną chorobą zawodową. Na podstawie zastosowanego standardu diagnostycznego zawodowego alergicznego zapalenia spojówek nie wykazano związku przyczynowego objawów ze strony oczu T.K. z warunkami środowiska pracy i z tego powodu podtrzymano stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [..] lipca 2008 r.

Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, że T.K. była badana w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (I i II stopnia), gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno - medycznych do rozpoznania choroby zawodowej układu wzrokowego.

T.K. nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia. Podkreśliła, że w służbie zdrowia przepracowała 32 lata na stanowisku położnej i przez cały okres pracy była narażona na działanie szkodliwych dla zdrowia środków dezynfekcyjnych. W jej ocenie, spowodowały one wystąpienie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, gardła i krtani oraz alergicznego zapalenia spojówek oczu. Zarzuciła, iż organ nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 15 listopada 2011 r., albowiem w toku uzupełniającego postępowania dowodowego nie wyjaśnił rozbieżności występujących w opiniach lekarskich (różnice w wynikach badania dna oka oraz ostrości widzenia) oraz nie odniósł się do ich treści.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w powołanym na wstępie zaskarżonym wyroku, oddalił powyższą skargę T.K..

W uzasadnieniu wskazał, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma fakt, iż orzeczenia jednostek diagnostycznych, a więc orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] maja 2007 r., jak i orzeczenie Instytutu Medycyny w Ł. z dnia [...] lipca 2008 r. oraz wydane w sprawie uzupełniające orzeczenia nie rozpoznały u T.K. choroby zawodowej. Brak natomiast przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenie u T.K. choroby zawodowej. Z tego powodu dla wyniku sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że T.K. wiele lat pracowała w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego. W ocenie Sądu I. instancji organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz ocenił zgromadzony materiał dowodowy.

W skardze kasacyjnej T.K. wniosła o uchylenie wyroku Sądu I. instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię niewlaściwe zastosowanie, a mianowicie naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezwiązanie się przez Sąd I. instancji w całości oceną prawną w tej sprawie wyrażoną w (a) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z dnia 20 listopada 2009 r., (b) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z dnia 15 listopada 2011 r.,

2) na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 3 ust. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd I. instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie uwzględnił skargi pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to art. 153 p.p.s.a. poprzez niezwiązanie się przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] w całości oceną prawną w tej sprawie wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z dnia 20 listopada 2009 r. oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2011 r.,

- art. 3 ust. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 ppsa w związku z § 6 ust. 1, ust. 2, i ust. 5 rozporządzenia RM, przejawiające się w tym, że Sąd I. instancji nie uwzględnił skargi pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania tj. § 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 rozporządzenia RM, poprzez wadliwe przyjęcie, iż wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Poradnia Chorób Zawodowych w S. orzeczenie lekarskie z dnia [...] maja 2007 r. wraz z pismem wyjaśniającym Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] lipca 2010 r. oraz wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczenia lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r. i z dnia [...] czerwca 2010 r. wraz z pismem wyjaśniającym z dnia [...] marca 2012 r. zostały wydane na podstawie rzetelnych i wyczerpujących kart ocen narażenia zawodowego z dnia [...] października 2006 r., nie wymagających ich uzupełnienia;

- art. 3 ust. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia RM, przejawiające się w tym, że Sąd I. instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie uwzględnił skargi pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów tj. § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia RM, poprzez wydanie decyzji w oparciu o wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Poradnia Chorób Zawodowych w S. orzeczenie lekarskie z dnia [...] maja 2007 r. wraz z pismem wyjaśniającym Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] lipca 2010 r. oraz wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczenia lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r. i z dnia [...] czerwca 2010 r. wraz z pismem wyjaśniającym z dnia [...] marca 2012 r. oraz uznanie, iż są one wystarczające do wydania decyzji i nie budzą żadnych wątpliwości w odniesieniu do diagnozowanej jednostki chorobowej;

- art. 3 ust. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd I. instancji nie uwzględnił skargi pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pomimo, iż zebrany przez organ administracyjny materiał dowodowy był niewystarczający i budzący wątpliwości, w związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami między wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny i Pracy w [...] Poradnia Chorób Zawodowych w S. orzeczeniem lekarskim z dnia [...] maja 2007 r. wraz z pismem wyjaśniającym Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] lipca 2010 r. oraz wydanymi przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniami z dnia [...] lipca 2008 r. i z dnia [...] czerwca 2010 r. wraz z pisemem wyjaśniającym z dnia [...] marca 2012 r.;

- art 6 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., przejawiające się w tym, iż Sąd I. instancji pomimo takiego obowiązku nie udzielił T.K. wskazówki o możliwości złożenia przez nią wniosku o przeprowadzenie dowodu z posiadanej dokumentacji medycznej, czy też dowodu z dodatkowej opinii lekarskiej, w związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami w wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Poradnia Chorób Zawodowych w S. orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2007 r. wraz z pismem wyjaśniającym Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] lipca 2010 r. oraz wydanymi przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniami lekarskimi,

- art. 113 § 1 i § 2 oraz art. 133 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., przejawiającego się tym, iż Sąd I. instancji zamknął rozprawę, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, pomimo tego, iż nie została przedstawioną Sądowi cała dokumentacja lekarska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Rozpatrując skargę kasacyjną w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu w zakresie naruszenia art. 3 ust. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. (obowiązującą w dniu wydania zaskarżonego wyroku) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, co oznacza, że w tym zakresie uzasadnienie orzeczenia posiada moc wiążącą.

Podnieść należy, że organ - kierując się wytycznymi zawartymi w wydanych w niniejszej sprawie prawomocnych wyrokach - podjął działania mające na celu wyjaśnienie przyczyn rozbieżności pomiędzy stanowiskiem placówki I i II stopnia co do rozpoznania u T.K. cech przewlekłego suchego nieżytu spojówek i dyskretnych zmian degeneracyjnych siatkówki. Zwrócił się bowiem do Instytutu Medycyny Pracy w S. o skierowanie sprawy do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w celu uzyskania kolejnej opinii lekarskiej. W opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] marca 2012 r. wyjaśniono, że test Schirmera nie jest obligatoryjnie stosowany w diagnostyce zawodowego alergicznego zapalenia spojówek - jest to test dodatkowy, przeprowadzany w przypadku zespołu suchego oka, czyli jednostki chorobowej przedniego odcinka oka, której objawy są bardzo podobne do objawów zawodowego alergicznego zapalenia spojówek. Zespół suchego oka jest jednostką chorobową, która nie występuje wykazie chorób zawodowych, dlatego też wyniki tego badania nie mają istotnego wpływu na rozpoznanie końcowe zawodowego alergicznego zapalenia spojówek. Zaznaczono, że w przypadku T.K. wyniki testu Schirmera przeprowadzonego przed próbą prowokacyjną w dniu [...] lipca 2008 r. wynosiły: OP-15 mm, OL-23 mm, a podejrzenie zespołu suchego oka występuje, jeżeli w teście występuje wyniki poniżej 15 mm. Ponadto wskazano, że podczas pobierania łez przed i w określonych punktach czasowych po prowokacji również u T.K. nie wystąpiły problemy z uzyskaniem odpowiedniej ilości materiału do badania. Lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnili, że w przypadkach diagnostyki chorób zawodowych wymienionych w wykazie chorób zawodowych, orzeczenie powinno opierać się na badaniach diagnostycznych jednoznacznie związanych z podejrzaną chorobą zawodową. Na podstawie zastosowanego standardu diagnostycznego zawodowego alergicznego zapalenia spojówek nie wykazano związku przyczynowego objawów ze strony oczu T.K. z warunkami środowiska pracy dlatego też stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2008 r. należy uznać za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd I. instancji prawidłowo wskazał, że organ dokonał wystarczających wyjaśnień w przedmiotowej sprawie a tym samym zgromadzony w niniejszej zgromadzony materiał dowody był wystarczający do wydania decyzji. Zarzut w zakresie niezastosowania się przez organ do wytycznych zawartych w prawomocnych wyrokach uznać zatem należy za bezpodstawny. W konsekwencji za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego.

Za bezzasadne należy uznać również zarzuty w zakresie naruszenia art. 3 ust. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 ppsa w związku z § 6 ust. 1, ust. 2, i ust. 5 rozporządzenia RM jak i art. 3 ust. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia RM.

Wskazać należy, że zgodnie z § 8 ust 1 rozporządzenia RM, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia RM, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Postępowanie przed medycznymi jednostkami orzeczniczymi jest dwuinstancyjne. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 1 rozporządzenia RM, pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W świetle też § 8 ust. 2 rozporządzenia RM, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zauważyć należy, iż zarówno państwowy inspektor sanitarny, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez ten organ decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z przepisami rozporządzenia RM rozpoznania choroby zawodowej dokonują lekarze zatrudnieni w wymienionych w tym rozporządzeniu jednostkach orzeczniczych (§ 5 ust. 1 i 2). Orzeczenia te mają charakter opinii biegłych. Tak samo należy traktować wszelkie wyjaśnienia jednostek orzeczniczych złożonych w związku z wcześniej wydanym orzeczeniem. Mimo, że właściwym do rozpoznania choroby zawodowej jest jednostka orzecznicza, nie pozbawia to organów państwowej inspekcji sanitarnej uprawnienia oceny wydanych przez taką jednostkę orzeczeń. Dokonując takiej oceny organy te mogą zwracać się do jednostek orzeczniczych m.in. o wyjaśnienie określonych kwestii. Odpowiedź udzielona przez jednostkę orzecznicza jest więc uzupełnieniem wcześniejszego orzeczenia, czyli opinii.

Tak właśnie postąpiono w rozpoznawanej sprawie. Z uwagi na wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2011 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w S., o skierowanie sprawy do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w celu uzyskania kolejnej opinii lekarskiej. W opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] marca 2012 r. podtrzymano stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2008 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Zwrócić należy uwagę, jak słusznie podniósł to Sąd I. instancji, że żadna z uprawnionych jednostek diagnostycznych nie rozpoznała u T.K. choroby zawodowej. Rozbieżności między orzeczeniami dotyczyły jedynie rozpoznania przez Instytut Medycyny Pracy w S. przewlekłego suchego nieżytu spojówek i dyskretnych zmian degeneracyjnych siatkówki. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił - jak już wyżej wskazano - że zespół suchego oka jest jednostką chorobową, która nie występuje w wykazie chorób zawodowych, dlatego też wyniki badania (test Schirmera) nie mają istotnego wpływu na rozpoznanie końcowe zawodowego alergicznego zapalenia spojówek.

Skoro zatem, jak już wskazano powyżej, orzeczenia lekarskie, jak i uzupełniające je opinie mają charakter opinii biegłych a organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do ich merytorycznej kontroli brak jest podstaw w niniejszej sprawie do uznania, że zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja zawiera uchybienia dające podstawę do jej uchylenia. Wydane w przedmiotowej sprawie orzecznia lekarskie i uzupełniające je opinie zawierają merytorycznie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i w sposób bezsporny wskazują, że z medycznego punktu widzenia brak jest podstaw do stwierdzenia u T.K. choroby zawodowej.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 6 p.p.s.a. w zw. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieudzielanie stronie działającej bez adwokata wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań odnośnie możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem podnieść należy, że obowiązek informowania stron wynikający z art. 6 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd ma obowiązek pouczenia strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego co do wszelkich możliwych zachowań i mogących wystąpić okoliczności. Obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej. (postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 981/09).

O najistotniejszych z punktu widzenia toczącego się postępowania kwestiach Sąd jest obowiązany pouczać strony działające bez adwokata lub radcy prawnego stosownie do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Są to wskazówki: co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (od wyroku, art. 140 § 1 i 3), środka zaskarżenia (od wyroku, art. 140 § 2), czy dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (od postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, art. 163 § 2). Sąd jest zobowiązany także do poinformowania o obowiązku zawiadamiania sądu o każdej zmianie zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby stron (art. 70 § 2), czy skutkach niezgłoszenia wniosku o przyznanie należnych kosztów (art. 210 § 1) (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 179/10).

Sąd nie ma natomiast obowiązku informowania strony o możliwości podjęcia wszelkich nawet czysto teoretycznych w realiach konkretnej sprawy czynności procesowych oraz pouczeń dotyczących prawidłowego dokonania danej czynności procesowej.

Końcowo odnosząc się do ostatniego z zarzutów wskazać należy, że okoliczność, iż w aktach sprawy brak było pełnej dokumentacji lekarskiej która stanowiła podstawę do wydania w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenia lekarskie i uzupełniające je opinie zawierają bowiem wszystkie elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, natomiast wydana w dniu [...] marca 2012 r. opinia rozwiała wcześniejsze wątpliwości Sądu. Ponadto zwrócić należy uwagę, że z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy medycznej organy jak i sądy nie mają uprawnień do własnej interpretacji wyników poszczególnych badań a tym samym podważenia wydanych na ich podstawie opinii specjalistów.

Z przedstawionych powyżej względów, wobec braku wskazania takich podstaw skargi kasacyjnej, które pozwalałyby na jej uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym przepisami art. 258 - 261 p.p.s.a.