Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 675/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.122, art. 191
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art 78 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 134 §1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 300 poz 191 art. 16 ust.1, art.22 ust. 5, art 29 ust.2 art. 33 ust. 1,3,5,6
law: Umowa zawarta pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kwoty długu celnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Skarżący J.R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] określającą kwotę wynikającą z długu celnego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 778,00 zł a dotyczącą objętego procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu używanego samochodu osobowego marki [...].

Z akt wynika następujący stan sprawy. W dniu [...] września 2011 r., na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu został zgłoszony używany samochód osobowy marki [...] o pojemności silnika 1896 cm³, rok produkcji 2004. Do zgłoszenia celnego została załączona m.in. faktura z dnia [...] września 2011 r., w której cenę pojazdu określono na kwotę 2.000,00 CHF. Powyższa faktura zawierała również świadectwo pochodzenia w postaci deklaracji eksportera i na jej podstawie zadeklarowano preferencyjną stawkę celną 0%. Zgłaszający załączył ponadto do zgłoszenia celnego deklarację wartości celnej, oświadczenie o kosztach transportu, dokument pojazdu oraz opinię techniczną nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Następnie na podstawie art. 78 ust.1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny - Dz. U. WE L 302 z 19 października 1992 r. ze zm. – dalej WKC) organ celny po zwolnieniu towaru z urzędu dokonał kontroli zgłoszenia celnego. Zgodnie z postanowieniami art. 33 Protokołu nr 3 do Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej (Dz. U. UE L nr 45 z 15 lutego 2006 r.) – zwanego Protokół nr 3, organ celny przekazał do weryfikacji szwajcarskim służbom celnym załączoną do zgłoszenia celnego fakturę z dnia [...] września 2011r. Pismem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Federalna Administracja Celna Generalny Dyrektoriat Ceł Sekcja ds. Pochodzenia oraz Tekstyliów, poinformowała, że nie udało się przeprowadzić weryfikacji oświadczenia dot. pochodzenia na fakturze z dnia [...] września 2011 r. wystawionej przez AV, ponieważ podmiot ten zakończył swoją działalność. W powyższym piśmie szwajcarski organ celny stwierdził nadto, że z tego względu przedmiotowy pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny.

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego dotyczące pojazdu objętego zgłoszeniem celnym nr [...]. W jego wyniku została wydana w dniu [...] lipca 2014 r. decyzja nr [...] określająca kwotę wynikającą z długu celnego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, w wysokości 778,00 zł. W jej uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Celnego podkreślił, że w myśl art. 16 Protokołu nr 3 produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z preferencji po przedstawieniu świadectwa przewozowego EUR 1 lub deklaracji sporządzonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym opisującym dane produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Wskazał również, że zgodnie z art. 33 ust. 1 wymienionego wyżej Protokołu weryfikacje dowodów pochodzenia są przeprowadzane wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy władze celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów bądź statusu pochodzenia danych produktów. Weryfikację przeprowadzają organy celne kraju wywozu i w tym celu mają prawo żądać od eksportera przedstawienia wszelkich dowodów, które uznają za stosowne, co wynika z art. 33 ust.3 Protokołu nr 3. Przytoczony został również art. 33 ust.6 tego Protokołu określający, że w przypadkach, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości, gdy brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji lub gdy odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić autentyczność danych dokumentów lub rzeczywiste pochodzenie produktów, wnioskujące organy celne odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo celne organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Takim też dowodem jest pismo organu celnego Szwajcarii z dnia [...] marca 2014 r. stwierdzające, że pojazd wymieniony w fakturze z dnia [...] września 2011 r. należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny. W konkluzji Naczelnik Urzędu Celnego przyjął, że powołane postanowienia Protokołu nr 3 oraz pozyskane w sprawie dowody pozwalają stwierdzić brak podstaw do uznania preferencyjnego pochodzenia towaru. W ocenie organu otrzymany wynik weryfikacji jest miarodajny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, jak w wydanej decyzji. Dodał, że uzyskanie przez stronę nowych dowodów w sprawie, zmieniających dotychczasowy wynik weryfikacji i przekazanie ich organowi celnemu może posłużyć do ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie. Zaznaczył przy tym, że organy celne nie mają uprawnień do kwestionowania wyników weryfikacji uzyskanych oficjalną drogą. Taki wynik weryfikacji nie może być przedmiotem oceny oraz dodatkowej weryfikacji i ma charakter wiążący dla organów celnych. Brak potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru skutkuje zmianą stawki celnej z preferencyjnej 0% na stawkę podstawową 10%. Wobec zmiany stawki celnej konieczne stało się ponowne określenie wysokości należnego cła, które zostało wyliczone na kwotę 778,00 zł, od wartości celnej sprowadzonego pojazdu wynoszącej 7.777,00 zł. Odnośnie zastrzeżeń strony, zgłoszonych w trakcie postępowania a dotyczących zasadności wymierzenia odsetek od zaległości, organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z przepisami organ celny pobiera odsetki w przypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. W związku zaś z domaganiem się przez stronę umorzenia postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wskazujące na bezprzedmiotowość tego postępowania, zatem wniosek strony należało uznać za bezzasadny. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący żądał jej zmiany wobec niedorzeczności rozstrzygnięcia organu celnego, podjętego jego zdaniem na podstawie błędnych decyzji współpracy z organami szwajcarskimi. Skarżący zarzucił, że organy ze Szwajcarii nie wykonały podstawowej czynności zleconej przez polskie organy celne. Z uzyskanej informacji wynika jednoznacznie, że podmiot będący wystawcą faktury (nazywany przez stronę "pośrednikiem") zakończył swoją działalność, organ ze Szwajcarii nie zadał sobie trudu ustalenia treści dokumentu pochodzenia pojazdu, natomiast polski organ celny podjął postępowanie celem "wyłudzenia" odsetek z trzech lat, tj. kwot nienależnych. Według skarżącego bez sprawdzenia szwajcarskiego podmiotu, dokument służb celnych ze Szwajcarii nie przedstawia żadnej wartości dowodowej. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] października nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zasadniczo podzielił zapatrywanie i argumentację organu pierwszej instancji. Wskazał, analogicznie jak Naczelnik Urzędu Celnego, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu i dokonują jedynie oceny. Akcentował również, że jeżeli służby celne kraju eksportu nie udzielą odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o sprawdzenie albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące odmawiają, o ile nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Potwierdza to, że organy celne kraju importu nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju importu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach pojęcia "wyjątkowe okoliczności" nie należy lokować zjawisk związanych z sytuacją eksportera. Pojęcie to należy odnosić raczej do przeszkód w uzyskaniu zadowalającego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia, wynikających ze zjawisk o charakterze nadzwyczajnym, jak np. wojna czy stan wyjątkowy w kraju eksportu, zaprzestanie działalności służb celnych w tym kraju wywołane długotrwałym strajkiem, itd. Dyrektor Izby Celnej stwierdził ponadto, że importera obciąża zawsze ryzyko związane z sytuacją eksportera, tj. także w zakresie obowiązku przedstawienia przez niego dokumentów i danych niezbędnych dla uzyskania pozytywnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia. Weryfikacja dowodów pochodzenia jest procedurą, z której przeprowadzeniem w określonym czasie musi się liczyć importer przy podejmowaniu decyzji sprowadzania towaru. Wskazał przy tym, że strona nie przedstawiła żadnego innego dokumentu, w świetle którego sporny pojazd mógłby być zaliczony jako "produkt pochodzący" ze Szwajcarii w rozumieniu Protokołu nr 3. Fakt zarejestrowania pojazdu w Szwajcarii oraz wyprodukowania na terenie Unii Europejskiej nie jest tożsamy z wykazaniem jego "pochodzenia" z tego kraju (lub ze Wspólnoty) w rozumieniu ww. Protokołu. Organ odwoławczy podkreślił również, że zgodnie z art. 22 ust. 5 Protokołu nr 3 sporządzający deklarację na fakturze jest zobowiązany do przedłożenia dokumentów potwierdzających status pochodzenia danych produktów oraz spełnienie pozostałych wymogów, ustanowionych ww. Protokołem a z kolei z art. 29 ust.2 wynika, że eksporter sporządzający deklarację na fakturze przechowuje kopię tej deklaracji oraz określone dokumenty przez okres co najmniej 3 lat. W związku z powyższym organ drugiej instancji wskazał, że deklaracja na fakturze była sporządzona przez eksportera [...] września 2011r., szwajcarskie władze celne przesłały wynik weryfikacji pismem z dnia [...] marca 2014 r., tak więc eksporter sporządzający deklarację na fakturze miał prawny obowiązek przechowywania dokumentów uzasadniających sporządzenie tej deklaracji, potwierdzającej unijne pochodzenie towaru. Niedopełnienie tego obowiązku przez eksportera skutkuje zaś odmową udzielenia importerowi preferencji celnych. Podsumowując Dyrektor Izby Celnej przypomniał, że Protokół nr 3 jest umową międzynarodową, zatem wyniki weryfikacji sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, mają moc dowodową właściwą dokumentom urzędowym, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przyjął, że pismo z dnia [...] marca 2014r., sporządzone przez administrację celną Szwajcarii jest takim dokumentem urzędowym a uzyskana tą drogą informacja jest wystarczająca do uznania, że organ celny miał prawo mieć uzasadnione wątpliwości co do pochodzenia towaru, potwierdzonego na umowie. Ocenił, że w tym stanie rzeczy nie było konieczne podejmowanie przez organ celny dalszego działania zmierzającego do ustalenia, czy dany dowód pochodzenia jest prawdziwy i czy pochodzi z wiarygodnego źródła, bowiem uzyskane informacje są wystarczające dla ustalenia stanu faktycznego. Według Dyrektora Izby Celnej, biorąc pod uwagę pismo ze Szwajcarii z dnia [...] marca 2014 r. organ celny pierwszej instancji zasadnie odmówił zastosowania w odniesieniu do spornego pojazdu stawki celnej 0% i zastosował stawkę celną konwencyjną 10%. Uznał za bezsporne, że weryfikacja dowodu pochodzenia przeprowadzona przez szwajcarskie władze celne nie potwierdziła preferencyjnego pochodzenia towaru. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że z dowodu rejestracyjnego wynika, że pojazd został wyprodukowany na terenie Niemiec a więc w Unii Europejskiej i na mocy WKC towar taki nie podlega opłacie celnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie neguje powyższego faktu, jednakże określenie pochodzenia towaru na podstawie posiadanego dowodu rejestracyjnego nie jest tożsame z autentycznością przedłożonej do odprawy celnej deklaracji sporządzonej przez eksportera na fakturze z dnia [...] września 2011 r. Sporny towar korzystał z preferencji celnych, a zatem jego pochodzenie powinno być udokumentowane preferencyjnym dowodem pochodzenia. W skardze na powyższą decyzję skarżący J.R. kwestionował w całości nałożenie cła według stawki 10% oraz odsetek za trzy lata wstecz. Wskazał, że działania organów celnych odbiera jako karę nałożoną tylko dlatego, że urząd celny w Szwajcarii nie ustalił pośrednika prowadzącego działalność, bo ten nie odbiera telefonu a prawdopodobnie nie żyje. Powołał się również na przeprowadzoną w momencie sprowadzenia pojazdu do Polski, trwającą wiele godzin, pełną odprawę z weryfikacją dokumentów, z udziałem rzeczoznawcy, dodatkowym sprawdzaniem m.in. kosztów. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, uznając zawarte w niej zarzuty za niezasadne. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ramy kontroli sądowoadministracyjnej wyznacza m.in. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., który przewiduje uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji stwierdzenia przez sąd, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z tej ustawy. Zaznaczyć przy tym trzeba, że zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone w powyższym zakresie badanie legalności zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, że nie odpowiada ona prawu, zatem powinna być wyeliminowana z obrotu. Zasadniczą kwestią, która miała decydujące znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jest weryfikacja dowodu pochodzenia, czyli tzw. świadectwa pochodzenia towaru, z którym związane są uprawnienia do preferencji celnych. Skarżący sprowadził ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki [...] i dokonując zgłoszenia celnego w dniu [...] września 2011 r. skorzystał z preferencji celnej w postaci obniżonej stawki celnej 0%. Stawka o charakterze preferencji może być zastosowana jedynie po spełnieniu określonych warunków formalnych, wynikających w tym przypadku z postanowień Protokołu nr 3 do Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej (Dz. U. UE L nr 45 z 15 lutego 2006 r.) – zwanego Protokół nr 3. Zgodnie z art. 16 ust.1 tego Protokołu produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień Umowy po przedstawieniu jednego z dowodów pochodzenia, którymi w szczególności są świadectwo przewozowe EUR.1 bądź deklaracja sporządzona przez eksportera na fakturze. Skarżący przy zgłoszeniu celnym zadeklarował obniżoną stawkę celną 0% na podstawie deklaracji, zamieszczonej na fakturze z dnia [...] września 2011 r. wystawionej przez AV. Przedstawiony dowód pochodzenia został następnie, w ramach uprawnień organów celnych wynikających z art. 78 ust. 1 i 2 WKC, poddany weryfikacji w trybie przewidzianym postanowieniami Protokołu nr 3. Zgodnie z art. 33 ust.1 tego Protokołu następcze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadzane są wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełniania innych wymogów tego Protokołu. Weryfikację przeprowadzają organy celne kraju wywozu. W tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną (art. 33 ust.3 Protokołu nr 3). Natomiast art. 33 ust.5 cyt. Protokołu przewiduje, że organy celne wnioskujące o przeprowadzenie weryfikacji są informowane o jej wynikach najszybciej jak to możliwe. Wyżej wymieniony przepis określa również, że wyniki te jasno mają wskazywać, czy dokumenty są autentyczne oraz czy dane produkty można uznać za pochodzące m.in. ze Szwajcarii oraz czy spełniają one pozostałe wymogi Protokołu. W świetle powyższego uzasadnione było stanowisko organów celnych podkreślających, że nie są uprawnione, by kwestionować uzyskane oficjalną drogą wyniki weryfikacji, ani tym bardziej domagać się od władz weryfikujących, czyli władz celnych kraju eksportu, udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju. Zgodne z ukształtowanym orzecznictwem, w tym z przytoczonymi w zaskarżonej decyzji wyrokami w sprawach o sygn. akt I SA/Łd 777/97 oraz I GSK 2823/05, jest też twierdzenie, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie i dodatkowej weryfikacji organów celnych kraju przywozu i jest dla nich wiążący a jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, zgodnie z art. 194 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie oznacza to jednak, że wynik weryfikacji nie podlega w ogóle ocenie organu, który o tę weryfikację wystąpił. W rozpoznawanej sprawie informacja o wynikach weryfikacji szwajcarskich służb celnych może wzbudzać zasadnicze wątpliwości co do jej jasności w rozumieniu cyt. art. 33 ust. 5 Protokołu nr 3. Przypisać jej nawet należy wewnętrzną sprzeczność. Zwrócić bowiem trzeba uwagę, że w treści pisma z dnia [...] marca 2014 r. (zgodnie z tłumaczeniem – k. 18 akt administracyjnych) po pierwsze znalazła się informacja, że szwajcarskim organom celnym "nie udało się przeprowadzić weryfikacji oświadczenia dot. pochodzenia na fakturze z dnia [...] września 2011 r. wystawionej przez AV" z powodu zakończenia przez tę firmę działalności. W końcowym zaś zdaniu tego pisma znalazło się kategoryczne stwierdzenie, że "Z tego względu pojazd należy traktować jako nieokreślonego pochodzenia i uznać dowód pochodzenia za nieważny".

Według Sądu nie jest to jednoznaczna informacja o wyniku weryfikacji, wręcz można mieć uzasadnione wątpliwości, czy w piśmie szwajcarskiej administracji celnej z dnia [...] marca 2014 r. został zawarty wynik weryfikacji. Wobec powyższego tylko na tej podstawie nie było możliwe przyjęcie, że sprowadzony przez skarżącego samochód nie może być uznany za "produkt pochodzący" w związku z wymogiem posiadania dowodu pochodzenia. Omawiane pismo z dnia [...] marca 2014 r. zdaniem Sądu nie ma waloru informacji o wynikach weryfikacji jasno wskazujących, czy zostały spełnione bądź nie wymogi Protokołu nr 3 odnośnie dowodu pochodzenia produktu. W tym miejscu trzeba też wskazać, że w świetle informacji o zaprzestaniu działalności przez firmę AV niezrozumiała i pozbawiona racji jest argumentacja organów celnych dotycząca, wynikającego z art. 29 ust.2 Protokołu nr 3, obowiązku przechowywania, przez okres co najmniej trzech lat, dokumentów uzasadniających sporządzenie deklaracji na fakturze. Tym bardziej bezpodstawny był wywiedziony z tego wniosek, że niedopełnienie tego obowiązku przez eksportera skutkuje odmową udzielenia importerowi preferencji celnych (s. 5 zaskarżonej decyzji). Wręcz nielogiczne jest, co słusznie zarzuca skarżący, że zaprzestanie działalności przez przedsiębiorcę ze Szwajcarii, może być traktowane równoznacznie z nieprzedłożeniem przez niego, na żądanie organów celnych kraju wywozu, dokumentów potwierdzających status pochodzenia danych produktów oraz spełnienia pozostałych wymogów Protokołu nr 3 (art. 22 ust.5 Protokołu). W świetle powyższego za pozbawione podstaw i zbyt daleko idące trzeba uznać również stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że importera obciąża zawsze ryzyko związane z sytuacją eksportera, tj. także w zakresie obowiązku przedstawienia przez niego dokumentów i danych niezbędnych dla uzyskania pozytywnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia oraz że weryfikacja dowodów pochodzenia jest procedurą, z której przeprowadzeniem w określonym czasie musi się liczyć importer przy podejmowaniu decyzji sprowadzania towaru. Zwrócić należy przy tym uwagę, że organy celne uznając informację szwajcarskich organów celnych o wynikach weryfikacji za wystarczającą do odmowy zastosowania preferencyjnej stawki celnej 0% powołały się również na art. 33 ust.6 Protokołu nr 3. Wskazując, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu i dokonują jedynie oceny, podniesiono równocześnie, że zgodnie z treścią wyżej wymienionego przepisu, jeżeli służby celne kraju eksportu nie udzielą odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o sprawdzenie albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące odmawiają, o ile nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Według organu potwierdza to, że organy celne kraju importu nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju importu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji. W powyższym zakresie podkreślić jednak należy, że art. 33 ust.6 Protokołu nr 3 nie mógł znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Jak już była mowa, w art. 33 ust.1 Protokołu zostały przewidziane dwa rodzaje weryfikacji dowodów pochodzenia, tzn. weryfikacja wyrywkowa albo w sytuacji, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów Protokołu. Z wystąpienia polskiego organu celnego o weryfikację wynika bezspornie (k. 11v), że weryfikacja zawierającej deklarację pochodzenia faktury z dnia [...] września 2011 r. jest weryfikacją wyrywkową a u jej podstaw nie legły żadne konkretne wątpliwości co do dowodu pochodzenia. Organ nie mógł zatem powołać się na postanowienie art. 33 ust.6 Protokołu nr 3, w którym przewidziano, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, odmowę wszelkich preferencji przez wnioskujący organ celny, gdy odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić autentyczność danych dokumentów lub rzeczywiste pochodzenie produktów. Weryfikacja deklaracji na fakturze przedstawionej przez skarżącego przy zgłoszeniu celnym nie dotyczyła bowiem przypadku, co do którego istnieją uzasadnione wątpliwości, miała charakter wyrywkowy. Niejednoznaczna treść informacji związanych z weryfikacją, zawartych w piśmie z dnia [...] marca 2014 r., nie mogła więc w żadnym razie stanowić podstawy do odmowy preferencji. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została podjęta z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa, tj. art. 33 ust.5 w zw. z ust.6 Protokołu nr 3. Równocześnie oznacza to naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim zaś art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) przez zbyt dowolną ocenę, a w zasadzie bezkrytyczne przyjęcie informacji o wyniku weryfikacji, jako podstawy odmowy preferencji w postaci obniżonej stawki celnej 0%. Przypomnieć trzeba, że art. 191 Ordynacji podatkowej formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nią organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, jednak owa swoboda nie oznacza całkowitej dowolności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, a ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istotne okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dowód w postaci dokumentu urzędowego, jakkolwiek ma zwiększoną moc dowodową, może również zostać podważony w prowadzonym postępowaniu. Zwrócić przy tym należy uwagę, że związanie treścią takiego dokumentu, na które wielokrotnie i przede wszystkim powoływały się organy celne, jest czym innym niż jego ocena dokonywana na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Jeżeli w wyniku takiej oceny możliwe jest wykazanie sprzeczności logicznych, dowolności bądź nienależytego uargumentowania konkluzji, to taki dokument nie powinien mieć zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd stwierdza również, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 122 Ordynacji podatkowej, organy celne nie podjęły wszelkich możliwych działań w celu należytego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu. W szczególności nie można podzielić zapatrywania organu, że nie było możliwe ponowne wystąpienie do szwajcarskich organów celnych o dodatkowe informacje dla rozwiania wątpliwości powstałych na tle niejednoznaczności wyniku weryfikacji i wewnętrznej sprzeczności stanowiska organu weryfikującego, o czym była mowa wyżej. Skarżący wprawdzie nie do końca ma rację wskazując, że z uwagi na upływ prawie trzech lat od zgłoszenia celnego weryfikacja nie była możliwa, niemniej nie można odmówić słuszności a przede wszystkim logiki jego wywodom, że tak w istocie szwajcarskie organy celne nie przeprowadziły weryfikacji, bo przecież nie miały kontaktu z wystawcą faktury z dnia [...] września 2011 r. ani też wglądu w jego dokumentację. Prowadząc ponownie postępowanie organ będzie kierował się wyrażoną powyżej oceną prawną i wskazaniami co do zakresu gromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny, dokonywanej przy zachowaniu zasady nieprzekraczania granic swobody tej oceny, która nie może oznaczać całkowitej dowolności, pozbawionej logiki i spójności. Wzgląd należy mieć również na regułę nietłumaczenia na niekorzyść strony niedających się usunąć wątpliwości w wyjaśnianiu sprawy.

Mając na względzie powyższe Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji , stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Skarżący, mimo stosownego pouczenia, nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów, zatem Sąd nie orzekł w tym zakresie.