Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 532/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2  ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA (del.) Teresa Cisyk (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarnego w G., decyzją z dnia

[...] r., nr [...] stwierdził u H. P. chorobę zawodową - [...] - [...], wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.). W uzasadnieniu organ podniósł, że H. P. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. i placówka ta wydała orzeczenie z dnia [...] r., nr [...], o rozpoznaniu u badanego choroby zawodowej. Organ wskazał na przebieg i warunki pracy H. P., zatrudnionego w Firmie A w K., w okresie od [...] r. do [...] r. Powiatowy Inspektor przywołał niezbędne warunki do stwierdzenia choroby zawodowej a wynikające z przywołanego wyżej rozporządzenia. Następnie stwierdził, że H. P. w czasie wykonywania [...] był okresowo narażony na [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pracodawca tj. Firma A w K. podnosząc, iż nie zgadza się z rozpoznaniem choroby zawodowej u H. P. uważając, że schorzenie nie jest związane z warunkami pracy. Pracodawca podniósł, iż stwierdzenia choroby zawodowej dokonano w [...] r., mimo przyjętego okresu narażenia zawodowego w latach [...], a zatem po upływie okresu [...] lat, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Odwołujący dodał, że zgromadzona dokumentacja wskazuje, iż narażenie nie miało charakteru ciągłego, a w ostatnim okresie zatrudnienia było ono sporadyczne. W ocenie pracodawcy, "nie pozwala to jednoznacznie stwierdzić, że narażenie to mogło być przyczyną do powstania schorzenia."

W wyniku rozpatrzenie odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Wojewódzki Inspektor zaakcentował, że H. P. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...]) i w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...]). Lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń, na podstawie przeprowadzonych badań diagnostycznych rozpoznali u H. P. chorobę zawodową wymieniona w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych (..). Organ wskazał także na uzasadnienie orzeczenia Instytutu z dnia [...] r., w którym stwierdzono, że [...]. Ponadto, organ wskazał na wykonaną przez Instytut [...], która wykazała [...] w trakcie wieloletniego wykonywania [...] i daje to podstawy do rozpoznania choroby zawodowej - [...] ([...] i [...]) - [...]. Organ podkreślił, że wobec faktu wieloletniej pracy w [...] oraz rozpoznania choroby zawodowej przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych, nie miał podstaw, by uwzględnić odwołanie pracodawcy. Organ zaakcentował, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że H. P. pracował w latach [...] w Firmie A w K. jako [...], gdzie w okresie od [...] r. do [...] r., podczas obsługi [...] był okresowo narażony na [...]. Wojewódzki Inspektor uznał, że w/w pracował w okresie zatrudnienia (lata [...]) w warunkach stwarzających ryzyko powstania [...]. Ponadto, odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982r. sygn. akt II SA 372/82, opubl. w ONSA 1982/1/33). Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy przywołanego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Firma A wniosła o uchylenie powyższej decyzji, gdyż w ocenie skarżącej, wydana ona została z naruszeniem § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U nr 132, poz. 115). Skarżąca oświadczyła, że nie przeczy, iż H. P. był jej pracownikiem w okresie od [...]r. do [...]r. Jednakże pracował on "ostatni raz w warunkach narażenia na [...] w dniu [...] r., zatem [...] lat i [...] miesięcy przed zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej; ostatni raz pracował w kontakcie z [...] w dniu [...] r., t.j. [...] lata i [...] miesięcy przed zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej; od [...] r. do [...] r. korzystał z [...], a więc w ogóle nie świadczył pracy; od [...]r. przebywa [...]." Skarżąca podkreśliła, że H. P. tylko sporadycznie pracował w warunkach narażenia na [...], jak i w kontakcie [...]. Cytując brzmienie przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia, skarżąca uznała, że podejrzenie choroby zawodowej u H. P. nie zostało zgłoszone w trakcie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym. Jak wynika z raportu narażenia na [...] H. P. zakończył pracę w narażeniu w dniu [...] r., a w kontakcie z [...] w dniu [...] r. Zgłoszenie zaś podejrzenia choroby zawodowej miało miejsce dopiero [...] r., a zatem po upływie [...] lat po zakończeniu pracy w narażeniu. W świetle wskazanego § 2 ust. 2 rozporządzenia, skarżąca stwierdził, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej musi nastąpić w czasie trwania narażenia zawodowego lub w ściśle określonym czasie po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia i na tę okoliczność przywołała wyrok z dnia 15 grudnia 2004r., sygn. akt III SA/Po 470/04.

W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, ze nie nastąpiło naruszenie § 2 ust. 2 rozporządzenia. W nawiązaniu do zarzutu skargi organ zaakcentował, że u H. P. występowanie objawów choroby [...] stwierdził już w [...] r. lekarz medycyny pracy z Przychodni A w K.

Postanowieniem z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/GI 939/07, tut. Sąd postanowił na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zawiesić postępowanie. Po podjęciu zawieszonego postępowania – postanowieniem z dnia 10 lipca 2008 r. – na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r., pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał żądanie skargi i jej zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.

Jednocześnie odnotować przyjdzie, iż stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, by naruszała ona prawo, w zakresie który pozwalałby na uwzględnienie skargi.

W rozpoznawanej sprawie organy inspekcji sanitarnej swoje decyzje wydały na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), który je upoważnia do rozstrzygania w formie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do wydania takiej decyzji. Stąd kwestią bezsporną pozostaje właściwość organów inspekcji sanitarnej orzekających w niniejszej sprawie oraz forma rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem trzeba, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. stwierdzającą u H. P. chorobę zawodową - [...] – ([...]), wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.).

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły zatem przepisy przywołanego wyżej rozporządzenia. Z uwagi na okoliczność, iż po zapadłym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego w dniu 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, rozporządzenie to nadal jest aktem obowiązującym, zatem w niniejszej sprawie należało dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.).

Przechodząc zatem na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, iż zgodnie z zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia definicją, za choroby zawodowe uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z kolei, w myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

W niniejszej sprawie, u H. P., orzeczeniem lekarskim z dnia [...]r., nr [...], wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. rozpoznano chorobę zawodową [...] – [...]), wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., również w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r., nr [...] rozpoznała u H. P. chorobę zawodową wymieniona w poz. [...]. Stąd bezsporne w sprawie jest, iż dwie jednostki medyczne, na podstawie dokumentacji, przeprowadzonych badań i ich wyników oraz konsultacji i wykonanych prób u badanego - uwzględniając narażenie zawodowe w środowisku wykonywanej pracy przez H. P.- rozpoznały chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych. Dlatego też, podzielić należy stanowisko organu, że warunek konieczny do stwierdzenia choroby zawodowej, przez uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia, w tym przypadku przez jednostkę orzeczniczą I i II stopnia został w niniejszej sprawie spełniony. Organy inspekcji sanitarnej są bowiem związane ustaleniami orzeczeń lekarskich w zakresie rozpoznania jednostki chorobowej i nie dysponują środkami prawnymi do wskazania, że rzeczywisty stan zdrowia badanego kształtuje się odmiennie od wyników przeprowadzonych badań, stanowiących podstawę wydania w/w orzeczeń lekarskich.

Zaskarżone decyzje poprzedziło także postępowanie wyjaśniające. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że H. P. w okresie od [...] r. do [...] r. był okresowo narażony na [...]. Faktu tego nie neguje również skarżąca, jednakże podnosi, iż H. P. "sporadycznie pracował w warunkach narażenia na [...]." W tym miejscu wypada jednak odnotować, że zgodnie ze stwierdzeniem organu o okresowym narażeniu na [...], orzeczenia lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej odnosiły się do [...] letniego okresu narażenia zawodowego. Organy inspekcji sanitarnej orzekające w niniejszej sprawie wykazały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż H. P. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej - [...]. Wobec faktu wieloletniej pracy w ekspozycji na [...] oraz rozpoznania choroby zawodowej (poz. [...] wykazu) przez lekarzy specjalistów jednostek orzeczniczych i uznania związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy, organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u H. P. Zauważyć ponadto trzeba, że konstrukcja przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia przemawia bowiem za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej istnieje także domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (zob. wyrok NSA z 9 września 2007 r., II OSK 1039/06 - LEX nr 315105)

Kolejny zarzut skargi dotyczył wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem § 2 ust. 2 rozporządzenia, bowiem zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej miało miejsce w dniu [...] r., a zatem po upływie [...] lat po zakończeniu pracy w narażeniu. Zdaniem skarżącej, H. P. ostatni raz pracował w kontakcie z [...] w dniu [...] r., t.j. [...] lata i [...] miesięcy przed zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej. Skarżąca wskazała ponadto, że od [...] r. do [...]r. H. P. korzystał z [...], a więc w ogóle nie świadczył pracy, a od [...]r. przebywa [...]. Skarżąca stwierdziła, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej musi nastąpić w czasie trwania narażenia zawodowego lub w ściśle określonym czasie po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia).

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego upływu okresu, w którym powinno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej należy, w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Z kolei, w sporządzonym w formie tabelarycznej wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, w kolumnie drugiej określono "okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego", a nie okres w jakim może nastąpić zgłoszenie lub rozpoznanie choroby zawodowej po zakończeniu pracy w narażeniu, tak jak stanowi § 2 pkt 2 rozporządzenia. Zaistniała więc w tym zakresie rozbieżność, którą potwierdza orzecznictwo (zob. wyrok NSA z 7 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1614/06 – LEX nr 344599; wyrok NSA z 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07 niepubl.), a z którym utożsamia się skład orzekający w niniejszej sprawie. Nawiązując do powyższych wyroków wskazać trzeba, że zgodnie z art. 237 § 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu pracy, Rada Ministrów została upoważniona do określenia wykazu chorób zawodowych oraz szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w tych sprawach. Delegacja wskazana w tym przepisie nie zawiera natomiast upoważnienia dla Rady Ministrów do określenia okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Ponadto do takiego okresu nie nawiązuje § 2 ust. 2 rozporządzenia. Analiza treści omawianego przepisu rozporządzenia, w zestawieniu z treścią przepisu art. 237 § 1 Kodeku pracy daje podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem, regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia, w zakresie w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Powyższy stan prawny daje zatem sądowi administracyjnemu podstawę do odmowy zastosowania w sprawie uregulowania zawartego w kolumnie drugiej tabeli wykazu chorób zawodowych. Jednakże z uwagi na zarzut skargi stwierdzić należy, iż przedmiotowe rozporządzenie nie wskazuje okresu, w jakim, po zakończeniu pracy w narażeniu, winno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji, do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. To zaś oznacza, że ocena czy strona zachowała termin do wystąpienia ze zgłoszeniem choroby czy nie, staje się bezprzedmiotowa (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 10 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/GI 64/08; z 29 lipca 2008 r. sygn. akt 330/08; z 30 września 2008r., sygn. akt 540/08; z 30 września 2008 r., sygn. akt IV SA/GI 527/08).

Ponadto odnotować trzeba w niniejszej sprawie, na co wskazywał organ, iż z dokumentacji medycznej Przychodni A w K., przekazanej jednostce orzeczniczej wynika, że u H. P. stwierdzono już w [...] r. występowanie objawów [...]. Organy inspekcji sanitarnej, z uwagi na fakt bezpośredniego narażenia na [...]w miejscu pracy oraz fakt rozpoznania, przez dwie jednostki orzecznicze, choroby zawodowej u H. P., po zgromadzeniu materiału dowodowego i przeprowadzeniu jego oceny, wydały decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej. Zaskarżone decyzje nie naruszają zatem regulacji, obowiązującego w dacie orzekania, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.).

Mając na uwadze powyższe rozważania i stosownie do przedstawionej oceny, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, nie narusza przywołanych przepisów prawa. Wobec powyższego na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.