Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 2082/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie NSA Teresa Kobylecka (spr.) WSA Wojciech Mazur Protokolant A. Foks-Skopińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2004r. sprawy ze skargi "S." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie opłat za przesadzenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w pkt 2 dotyczącym pobrania opłaty za drzewo, które nie zachowało żywotności, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części dotyczącej pobrania opłaty za drzewo, które nie zachowało żywotności, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz "S." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. 2.500 zł (dwa tysiące pięćset złotych) tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 1997 r. Nr [...] Prezydent W. na wniosek S. Spółka z o.o. wyraził zgodę na przesadzenie określonych drzew i żywopłotu ustalając, jednocześnie w pkt 2 opłatę z tego tytułu, odraczając na dwa lata jej pobranie "licząc od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji". Decyzja zawiera pouczenie, iż opłata zostanie umorzona w przypadku zachowania żywotności przesadzonych drzew i krzewów, lub nie przyjęcia się ich na skutek siły wyższej lub klęski suszy.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] Burmistrz Gminy W. na podstawie art. 47 e ust. 2, art. 47 f ust. 7 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r. /Dz. U. z 2000 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm/ i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz. U. Nr 154, poz. 747/ w związku z powyższą decyzją Prezydenta W. z dnia [...] lutego 1997r. orzekł o umorzeniu opłaty za przesadzenie drzew i krzewów za wyjątkiem jednego drzewa, które nie zachowało żywotności, orzekając w pkt 2 decyzji o pobraniu opłaty za to drzewo /dąb czerwony/. W uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie w sprawie wszczęto z urzędu. W dniu [...] stycznia 2002 r. "przeprowadzono komisyjne postępowanie mające na celu rozliczenie" strony z wykonania decyzji zezwalającej na przesadzenie drzew i krzewów. Wobec stwierdzenia, że jedno przesadzone drzewo nie zachowało żywotności, "należało pobrać zawieszoną opłatę" w tej części na rzecz Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zgodnie z art. 47 f ust. 7 ww ustawy umarza się należność z tytułu ustalonej opłaty jeżeli przesadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność, natomiast pobiera się opłatę za drzewa, które obumarły.

S. Spółka z o.o. wniosła od powyższej decyzji odwołanie wskazując w jego treści, iż kwestionuje rozstrzygnięcie "w zakresie orzeczenia o pobraniu opłaty". Strona podniosła, iż błędnie ustalono stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia twierdząc zwłaszcza, że w okresie dwóch lat od przesadzenia przedmiotowe drzewo zachowało żywotność. Obumarło natomiast dopiero po upływie tego okresu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało /w całości/ w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, decyzji Kolegium podano, iż odwołanie zostało wniesione od decyzji organu gminy w sprawie umorzenia opłaty w odniesieniu do przesadzonych drzew i krzewów, które zachowały żywotność oraz ustalenia opłaty w pkt 2 za drzewo, które żywotności nie zachowało.

Organ odwoławczy zacytował treść przepisu art. 47 f ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym umarza się opłatę ustaloną za drzewa i krzewy, które po upływie dwóch łat od ich przesadzenia zachowały żywotność. Wychodząc z celu ustawy organ stwierdził, iż obowiązkiem każdego obywatela, organów administracji publicznej i innych podmiotów jest ochrona zasobów przyrody "w sposób maksymalny i powszechny". Usuwanie drzew i krzewów może następować wyłącznie za zezwoleniem i w przypadkach określonych w ustawie a za takie czynności ponosi się obligatoryjne opłaty /art. 47e i 47f/. Za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystywaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności oraz za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, a także zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów wymierza się obligatoryjnie administracyjną karę pieniężną /art. 47k/. Opłat za usunięcie drzew nie pobiera się tylko w przypadkach określonych w art. 47g.

Restrykcyjny charakter tych regulacji został złagodzony jedynie w przypadku, gdy "w zezwoleniu na wycięcie drzew przewidziano przesadzenie ich w inne miejsce". W takim przypadku organ odracza na okres dwóch lat termin uiszczenia opłaty. Umorzenie opłaty następuje w przypadku gdy przesadzone drzewa zachowały żywotność po upływie dwóch lat od dnia ich przesadzenia. "W istocie chodzi tu o zachowanie żywotności w ogóle a co za tym idzie o dołożenie należytej staranności aby przesadzone drzewa nie ucierpiały z powodu przesadzenia. Gdyby zapis art. 47f ust. 7 ustawy miał na celu ustanowienie sztywnego dwuletniego okresu, to wówczas użyto by sformułowania "w ciągu dwóch lat od dnia ich przesadzenia".

Organ odwoławczy ustosunkowując się do argumentów strony, iż przedmiotowe drzewo zachowało żywotność w okresie dwóch lat od jego przesadzenia, natomiast oględzin dokonano po upływie kolejnych dwóch lat od wskazanego w ustawie terminu, co należy uznać za spóźnione stwierdził, iż stanowisko strony nie jest zasadne, gdyż decydujące dla sprawy znaczenie ma stwierdzenie faktu, że drzewo nie zachowało żywotności. Oględziny przeprowadzone w dniu [...] stycznia 2002 r. z udziałem strony wykazały, że jedno z przesadzonych drzew /dąb czerwony/ nie zachował żywotności. Korona drzewa całkowicie uschła a pień zawiera wykwity grzybów.

W skardze na powyższą decyzję S. spółka z o.o. podniosła, iż wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o pobraniu opłaty za drzewo, które nie zachowało żywotności po jego przesadzeniu.

Strona skarżąca nie zgadza się z przedstawioną w zaskarżonej decyzji interpretacją ustawy o ochronie przyrody. W ocenie strony przesłanką obligatoryjnego umorzenia naliczonej opłaty jest "utrzymanie żywotności drzewa w terminie 2 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji." W tym okresie przedmiotowe drzewo zachowało żywotność. Inna interpretacja ustawy byłaby nieracjonalna. Dla rozstrzygnięcia sprawy jest miarodajna ocena żywotności drzew "dokonana do dnia [...] marca 1999 r. ", to jest daty określonej w decyzji. Komisja natomiast dokonała ustaleń dopiero w dniu [...] stycznia 2002 r. a więc dopiero po upływie dwóch lat od terminu wskazanego w decyzji. W skardze podkreśla się też, że organ orzekający nie nałożył na stronę obowiązku złożenia wniosku o dokonanie oględzin drzew, których organ powinien dokonać z urzędu.

W konkluzji skargi podnosi się, iż organ orzekający w pierwszej instancji nie ustalił, czy przesadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie dwóch lat od dnia ich przesadzenia albo nie zachowały żywotności na skutek siły wyższej lub klęski suszy stosownie do art. 47 f ust. 7 ww ustawy o ochronie przyrody i pomimo to wydał decyzję o pobraniu opłaty na podstawie stanu faktycznego przyjętego "zupełnie dowolnie". Z tej przyczyny strona uważa za wadliwą również decyzję organu drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, iż organ odwoławczy /Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W./ nie rozważył wnikliwie, czy strona skarżąca wnosząc odwołanie zakwestionowała decyzję organu pierwszej instancji w całości, czy też jedynie w części odnoszącej się do rozstrzygnięcia o opłacie za drzewo, które nie zachowało żywotności. Nie wyjaśniono zatem zakresu zaskarżenia. Jest to w sprawie szczególnie istotne, iż decyzja organu pierwszej instancji zawiera kilka rozstrzygnięć, a więc w pkt 1 o umorzeniu opłaty dotyczącej drzew, które zachowały żywotność, w pkt 2 o pobraniu opłaty za drzewo, które nie zachowało żywotności, zaś w pkt 3 zezwolenie na usunięcie drzewa, o którym mowa w pkt 2.

Już tylko powyższa wada decyzji organu odwoławczego, który bez dokonania koniecznych wyjaśnień co do tego, w jakim zakresie decyzja organu pierwszej instancji jest skarżona przez podmiot wnoszący odwołanie, w całości utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z treści skargi wynika ponadto, iż zastrzeżenia strony skarżącej sprowadzają się do w jej ocenie błędnej wykładni przepisu art. 47 f cyt. ustawy o ochronie przyrody dokonanej w zaskarżonej decyzji oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Pomimo niezbyt jasnych i precyzyjnych wywodów skargi można jednak wnosić, że według strony skarżącej, skoro ustawodawca przewidział, iż umarza się opłatę w sytuacji gdy drzewo zachowało żywotność po upływie dwóch lat od jego przesadzenia, to należało dokonać kontroli w chwili upływu dwóch lat od przesadzenia konkretnych drzew, natomiast kontrola dokonana po upływie czterech lat od przesadzenia jest już spóźniona, a tym samym niemiarodajna. Strona twierdzi przy tym, iż będący przedmiotem sprawy dąb czerwony zachował żywotność w okresie

dwóch lat od jego przesadzenia, a zatem spełniony został wymóg ustawowy do orzeczenia o umorzeniu opłaty, natomiast kontrola, na wynikach której opiera się zaskarżone orzeczenie, była dokonana dopiero po kolejnych dwóch latach, a więc po upływie łącznie czterech lat od przesadzenia drzewa, bez szczegółowego wyjaśnienia kiedy i z jakich przyczyn drzewo obumarło.

Rozpatrując niniejszą sprawę należało rozważyć, jakie przesłanki orzeczenia o opłacie w razie nie zachowania żywotności drzewa /krzewu/ po jego przesadzeniu wynikają z przepisu art. 47 ustawy o ochronie przyrody.

Otóż niewątpliwie pierwszą przesłanką zastosowania art. 47f ustawy o ochronie przyrody z 1991 roku jako materialnoprawnej podstawy decyzji dotyczącej opłaty z tytuł u nie zachowań i a żywotności przez przesadzone drzewo /krzew/ jest przesadzenie przez stronę drzewa /krzewu/ na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej wyrażającej zgodę na dokonanie tej czynności jak też zawierającej warunek odroczenia terminu pobrania opłaty /czyli odroczenia wykonania decyzji ustalającej opłatę/ na okres dwóch lat. Należy zauważyć, iż w decyzji z dnia [...] lutego 1997 r. Nr [...] ustalającej przedmiotową opłatę i odraczającej ją na dwa lata błędnie określono sposób obliczenia tego okresu, podając, iż jest on "liczony od daty uprawomocnienia się decyzji", podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami odroczenie pobrania opłaty następuje na okres dwóch lat od daty przesadzenia /a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji/. Ten tylko okres bowiem pozwala według ustawodawcy na sprawdzenie, czy przesadzenie nie przerwało procesów życiowych drzewa w takim stopniu, iż nie mogło ono zachować żywotności.

Kolejną przesłanką zastosowania powyższego przepisu jest stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy działaniem strony dokonującej przesadzenia drzewa /krzewu/ a nie zachowaniem żywotności drzewa /krzewu/ po upływie dwóch lat od jego przesądzenia.

Ustawodawca przyjął jednoznacznie okres dwóch lat od przesadzenia, jako ten, który powinien wystarczyć do oceny, iż pomimo przesadzenia drzewo /krzew/ zachowało żywotność. Z tego wynika, iż ocena zachowania żywotności drzewa w zasadzie nie może być dokonana przed upływem dwóch lat od jego przesadzenia. W toku dokonywania oceny zachowania żywotności drzewa zdaniem Sądu nie wyklucza się jednak przy tym możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność czy wyłącznie fakt przesadzenia drzewa miał wpływ na stan jego żywotności, czy też wystąpiły inne czynniki nie pozostające w związku przyczynowym z przesadzeniem lecz z innymi zachowaniami strony, lub nawet wiążące się z czynnikami zewnętrznymi. Oceny takiej nie powinno się także dokonywać po upływie okresu znacznie przekraczającego dwa lata od przesadzenia. W niniejszej sprawie kontroli dokonano po czterech latach od przesadzenia drzewa. Znaczny upływ czasu pomiędzy okresem wskazanym przez ustawodawcę, niezbędnym w jego ocenie do tego, aby z całą pewnością można było stwierdzić, że przesadzenie nie przerwało procesów życiowych drzewa i kontrolą stanu drzewa, mógł poważnie utrudnić stwierdzenie, czy stan drzewa jest wynikiem nie zachowania żywotności po przesadzeniu, czy też zupełnie innych czynników, w tym niezależnych do działania podmiotu, który dokonał przesadzenia na podstawie wymaganego zezwolenia.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że wszystkie podmioty mają obowiązek dbałości o stan środowiska naturalnego. Nie jest jednak do zaakceptowania jest sytuacja, gdy po upływie znacznego czasu od przesadzenia drzewa, poważnie przekraczającego okres wskazany przez ustawodawcę, bez wnikliwego wyjaśnienia czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy przesadzeniem drzewa i nie zachowaniem jego żywotności, obowiązkiem poniesienia przedmiotowej opłaty obciąża się stronę skarżącą.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt lc oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153, poz. 1270/, w związku z art. 9T § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 0 kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ww ustawy, z zastrzeżeniem § 2 art. 9T ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wyrok ma ten skutek, iż organ pierwszej instancji we wskazanym w nim zakresie musi przeprowadzić ponownie postępowanie z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku Sądu /art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.