Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1639/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku [...] o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Grzelak w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3229/21 w sprawie ze skargi [...] czynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie złożenia wniosku do Komisji Europejskiej w sprawie upoważnienia do ustanowienia zakazu wprowadzenia do obrotu odmiany konopi F. postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego.


UZASADNIENIE

Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej NSA zarządzeniem z dnia 6 października 2022 r. skierowała do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2022 r.,, sprawę o sygn. akt I GSK 1639/22.

Jako skład orzekający w sprawie został wyznaczona: s. NSA Małgorzata Grzelak jako sprawozdawca.

[...] - dalej: Skarżący kasacyjnie lub wnioskodawca – pismem z 15 listopada 2022 r., wniósł o wyłączenie ze składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I GSK 1639/22 sędziego NSA Małgorzatę Grzelak, która objęła urząd po zaprzysiężeniu przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 20 lutego 2019 r., zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa nr 529/2018 z 8 listopada 2018 r. Jako podstawę prawną wniosku pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wskazał art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: "Karta") i art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (dalej: "EKPCz")

Uzasadniając wniosek skarżący kasacyjnie stwierdził, że okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego są następujące. Po pierwsze związane z wadliwym trybem powołania sędziego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, powodującym, iż Sąd orzekający w obejmującym tego sędziego składzie nie spełnia wymogów "niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy ustawy" (art. 6 ust. i EKPCz). Po drugie z okolicznością, iż w kontekście złożonego przez skarżącego w skardze kasacyjnej wniosku o zadanie przez Sąd w sprawie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") pytań prejudycjalnych oraz w związku z faktem, iż TSUE, rozpoznając wniosek o udzielenie odpowiedzi, będzie dokonywał oceny jego dopuszczalności, która obejmuje również badanie, czy krajowy sąd pytający spełnia wymogi wynikające z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty i w związku z art. 6 ust. 1 EKPCz, wątpliwości dotyczące prawidłowości powołania sędziego do Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą mieć negatywny wpływ na gotowość tego Sądu do uwzględnienia wniosku o zadanie pytań prejudycjalnych.

Wnioskodawca podniósł, że powołanie sędzi Małgorzaty Grzelak na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego nie nastąpiło zgodnie z procedurą określoną w art. 179 Konstytucji, tj. na podstawie wniosku organu w tym przepisie wskazanego - Krajowej Rady Sądownictwa. Rekomendacja dotycząca powołania sędzi Małgorzaty Grzelak na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego została wprawdzie udzielona przez organ noszący nazwę "Krajowa Rada Sądownictwa", niemniej organ ten został ukształtowany na nowo na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3) i nie odpowiada konstytucyjnej charakterystyce Krajowej Rady Sądownictwa, jako organu stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Wobec braku prawidłowego wniosku o powołanie na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie została spełniona wstępna konstytucyjna obligatoryjna przesłanka powołania sędziego

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyrokach z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz v Polska, nr 43447/19, z dnia 8 listopada 2021 r. w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek v Polska, nr 49868/19 i 57511/19, oraz z dnia 3 lutego 2022 r. w sprawie Advance Pharma Sp. z 0.0. v Polska, nr 1469/20 stwierdził, że procedura powoływania sędziów była sprzeczna z prawem. Naruszenie wynikało z udziału w niej Krajowej Rady Sądownictwa jako organu pozbawionego niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Podobnie, uzasadnione wątpliwości, co do niezależności Krajowej Rady Sądownictwa i jej roli w procesie nominacyjnym wyraził orzeczniczo TSUE (zob. m.in. wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie C-791/19 Komisja przeciwko Polsce, pkt 104-105,108, oraz z dnia 6 października 2021 r. w sprawie C-487/19 W.Ż., pkt 150). Z powodu braku wymaganej niezależności Krajowej Rady Sądownictwa proces powoływania sędziów był z natury wadliwy (zob. Reczkowicz, pkt 265 i 280, Dolińska-Ficek i Ozimek, pkt 339 i 280, Advance-Pharma, pkt 349). Negatywna ocena niezależności Krajowej Rady Sądownictwa była z kolei spowodowana radykalną zmianą sposobu i okolicznościami wyboru piętnastu sędziowskich jej członków oraz dalszymi konsekwencjami poddania tego organu wpływowi władzy politycznej. Owo oczywiste naruszenie dotyczyło podstawowej reguły procedury powoływania sędziów - przekładało się bowiem na nadmierny wpływ władzy ustawodawczej i wykonawczej na powoływanie sędziów {Reczkowicz, pkt 276, Dolińska-Ficek i Ozimek, pkt 349, Advance-Pharma, pkt 345). Zmiany dokonane w Krajowej Rady Sądownictwa, w szczególności pozbawienie sądownictwa prawa wyboru sędziowskich jej członków i uzyskanie decydującego wpływu na jej obsadę przez władzę ustawodawczą i wykonawczą - praktycznie zlikwidowały gwarancje niezależności sądownictwa w procesie nominacji sędziów i umożliwiły władzy ustawodawczej i wykonawczej bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w powoływanie sędziów {Reczkowicz, pkt 274, Dolińska- Ficek i Ozimek, pkt 348, Advance-Pharma, pkt 344). Naruszenia te były tak poważne, że podważyły samą istotę prawa do "sądu ustanowionego ustawą" {Reczkowicz, pkt 277, Dolińska-Ficek i Ozimek, pkt 350, Advance-Pharma, pkt 346).

Reasumując, zdaniem skarżącego kasacyjnie, obecna Krajowa Rada Sądownictwa nie daje wystarczających gwarancji niezależności od organów władzy ustawodawczej i wykonawczej w procedurze powoływania sędziów.

W oświadczeniu z dnia 18 listopada 2022 r. sędzia NSA Małgorzata Grzelak stwierdziła, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Ponadto w sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 p.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.). Na mocy art. 193 p.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1022/18).

Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest założenie, że polski sąd administracyjny jest sądem unijnym z wszelkimi tego stwierdzenia konsekwencjami. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sąd (sędzia) krajowy, jako sąd unijny w znaczeniu funkcjonalnym, stosuje prawo unijne. Znaczenie funkcjonalne – jako tzw. primary European Judges (utrwalone orzecznictwo, w szczególności w wyrokach: z 5 lutego 1963, van Gend & Loos, 26/62, ECLI:EU:C:1963:1; z 15 lipca 1964, Costa/ENEL, 6/64, ECLI:EU:C:1964:66; z 4 grudnia 1974, van Duyn, 41-74, ECLI:EU:C:1974:133; z 29 listopada 1978, Pigs Marketing Board v. Raymond Redmond, 83/78, ECLI:EU:C:1978:214; z 15 października 1978, Heylens, 222/86, ECLI:EU:C:1987:442, z 8 września 2010, Winner Wetten, C-409/06, ECLI:EU:C:2010:503, § 53; z 8 marca 2011, Lesoochranárske zoskupenie VLK, C-240/09, ECLI:EU:C:2011:125; z 24 stycznia 2012, Maribel Dominguez, C-282/10, ECLI:EU:C:2012:33, por. również N. Fennelly, The National Judge as Judge of the European Union [w:] A. Rosas i in., (red.) The Court of Justice and the Construction of Europe: Analyses and Perspectives on Sixty Years of Case-law - La Cour de Justice et la Construction de l'Europe: Analyses et Perspectives de Soixante Ans de Jurisprudence, Haga 2013, s. 61-79; U. Jaremba, National Judges As EU Law Judges: The Polish Civil Law System, Leiden 2014, s. 309-345) – dotyczy, bowiem sądów państw członkowskich, utworzonych w zgodzie z prawem krajowym i działających na jego podstawie, a przyjęcie takiej funkcji umożliwia i jednocześnie nakazuje im zasada bezpośredniej stosowalności prawa unijnego. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego została rozwinięta w orzecznictwie TSUE. Rozciąga się na wszystkie przepisy prawa krajowego, niezależnie od ich rangi.

Przykładowo w sprawie Internationale Handelsgesellschaft (wyrok z 17 grudnia 1970 r., 11/70, ECLI:EU:C:1970:114) Trybunał Sprawiedliwości wskazał jednoznacznie na wymóg przyznania pierwszeństwa stosowaniu prawa wspólnotowego (dzisiaj unijnego), także w odniesieniu do norm konstytucyjnych. Orzeczenie zawiera również odniesienia na temat metod dokonywania wykładni: prowspólnotowej (prounijnej) wykładni prawa konstytucyjnego oraz prokonstytucyjnej wykładni prawa wspólnotowego (unijnego).

Z kolei w sprawie Factortame (wyrok z 19 czerwca 1990 r., C-213/89, ECLI:EU:C:1990:257) Trybunał podkreślił, że sąd krajowy rozstrzygający sprawę dotyczącą prawa wspólnotowego (unijnego), który uważa, że jedyną przeszkodą do udzielenia tymczasowej ochrony jest przepis prawa krajowego, musi pominąć ten przepis.

Odnośnie do zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego (unijnego) w orzeczeniu w sprawie Simmenthal (wyrok z 9 marca 1978 r., 106/77, ECLI:EU:C:1978:49) TSUE stwierdził, co następuje: "(...) zgodnie z zasadą prymatu prawa wspólnotowego stosunek między, z jednej strony, postanowieniami traktatów i bezpośrednio stosowanymi środkami instytucji Wspólnot, a z drugiej, prawem krajowym jest taki, że te postanowienia i środki, nie tylko z powodu swojego wejścia w życie uniemożliwiają stosowanie każdego przepisu prawa wewnętrznego z nimi sprzecznego, tak dalece jak stanowią integralną część i mają pierwszeństwo w porządku prawnym obowiązującym na terytorium każdego państwa członkowskiego – także powodują, że wejście w życie (valid adoption) nowego środka legislacyjnego jest niemożliwe w takim zakresie, w jakim byłby on sprzeczny z normami wspólnotowymi. Uznanie, że krajowe środki legislacyjne, przyjęte w dziedzinie, na którą rozciąga się kompetencja prawotwórcza Wspólnoty, lub też, które w inny sposób są niezgodne z postanowieniami prawa wspólnotowego, wywierają jakiekolwiek skutki prawne prowadziłoby do zanegowania efektywności zobowiązań zaciągniętych bezwarunkowo i nieodwracalnie (unconditionally and irrecovably) przez państwa członkowskie na podstawie Traktatu, i w ten sposób zagroziłoby samym podstawom Wspólnoty."

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wszystkie organy państw członkowskich są związane zasadą pierwszeństwa prawa unijnego; wymóg ten dotyczy sądów krajowych, organów administracyjnych, samorządu terytorialnego, co Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości akceptuje i akcentuje. Stan "wzmożonej kooperacji" przyjmuje szczególne formy w związku z podziałem kompetencji pomiędzy TSUE oraz sądy krajowe w ramach procesu stosowania prawa unijnego. Proces ten w przeważającej mierze warunkuje skuteczność prawa unijnego. Zasada pierwszeństwa jest, zatem ukierunkowana na zapewnienie efektywności prawa unijnego.

Jednocześnie znajdująca swoje uzasadnienie w treści art. 4 ust. 3 TUE (wcześniej art. 10 TWE) zasada efektywności jest postrzegana w orzecznictwie TSUE, jako jeden z filarów porządku prawa unijnego. Zasada ta uzasadniana jest głównie argumentami o charakterze funkcjonalnym, a wymóg zapewnienia efektywności prawu unijnemu wynika z tego, że jest to system prawny odrębny od prawa krajowego i międzynarodowego. I tak w szczególności zasada efektywności wymaga, aby przepisy prawa krajowego były konstruowane w taki sposób, by zapewnić skuteczną ochronę praw podmiotowych wynikających z prawa wspólnotowego (T. Trimidas, General principles of EC law, Oxford 1999, s. 276; Ch. Boch, EC law in the UK, London 2000, s. 95 – 96).

Należy zwrócić uwagę, że w orzeczeniu Factortame III (wyrok z 5 marca 1996 r., C-48/93 Królowa v. Sekretarz Stanu do spraw Transportu, ex parte Factortame Ltd., ECLI:EU:C: 1996:79 § 95) TSUE podkreślił, że realizacja zasady efektywności uzależniona jest od możliwości pociągnięcia państwa członkowskiego do odpowiedzialności za naruszenie prawa wspólnotowego w sytuacji, gdy prawa podmiotowe jednostki wynikające z prawa europejskiego zostały naruszone powodując szkodę. Zasada odpowiedzialności odszkodowawczej została wyinterpretowana przez Trybunał Sprawiedliwości z treści art. 10 TWE. Ponadto funkcjonowanie tej zasady opiera się na założeniu, że sądy państw członkowskich będą pełniły rolę swoistego strażnika prawa unijnego (wyrok z 10 kwietnia 1984 r., C-14/83 Von Colson i Kamann v. Land Nordhein-Westfalen ECLI:EU:C: 1984:153 § 28).

Z orzecznictwa TSUE wynika, że ciężar przestrzegania prawa unijnego ciąży na sądach krajowych. Innymi słowy, to sądy państw członkowskich mają obowiązek zapewnić efektywną ochronę praw jednostek wynikających z prawa unijnego, a więc zapewnić temu prawu maksymalną skuteczność (wyrok C-14/83 Von Colson ECLI:EU:C:1984:153). Waga zasady efektywności wynika z tego, że to ta zasada w sposób najdalej idący kształtuje uprawnienia przysługujące jednostkom i obowiązki nakładane na państwa członkowskie i ich organy. Zasada efektywności służy także sprecyzowaniu obowiązków sądów krajowych rozstrzygających sprawę z "cieniem europejskim", w szczególności obowiązek interpretowania prawa krajowego zgodnie z prawem unijnym. Obowiązek ten jest konsekwencją nadrzędności prawa unijnego, a za jego nieprzestrzeganie państwo członkowskie naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą.

W tym miejscu należy podkreślić, że ETPC w wyroku z dnia 3 lutego 2022 r. Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce (nr skargi 1469/20), wskazał, że w dwóch przypadkach doszło do oczywistego naruszenia prawa krajowego, które miało negatywny wpływ na podstawowe zasady proceduralne dotyczące powoływania sędziów do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Po pierwsze, powołanie nastąpiło na podstawie rekomendacji KRS ustanowionej na mocy ustawy zmieniającej z 2017 r., organu, który nie zapewnia już wystarczających gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Po drugie, polski ustawodawca interweniował w proces powołania, niwecząc skutki trwającej kontroli sądowej uchwały KRS nr 330/2018. Prezydent RP, pomimo że wykonanie tej uchwały – zgodnie z którą siedmiu sędziów zostało powołanych do Izby Cywilnej, w tym również ci, którzy rozpatrywali sprawę skarżącej spółki – zostało wstrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ważność tej uchwały nie została jeszcze zbadana przez ten sąd, wyznaczył ich do pełnienia urzędu sędziego z oczywistym naruszeniem praworządności (349).

ETPCz powstrzymał się od udzielania takich szczegółowych wskazówek i ograniczył swoje rozważania do ogólnych wytycznych. Wnioski Trybunału dotyczące niezgodności procedury powoływania sędziów z udziałem KRS z wymogami "niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą" na podstawie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności będą miały konsekwencje dla jego oceny podobnych skarg w innych toczących się lub przyszłych sprawach. Uchybienia tej procedury wskazane w niniejszej sprawie w odniesieniu do nowo powołanych sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego oraz w sprawie Reczkowicz w odniesieniu do Izby Dyscyplinarnej tego sądu, oraz w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek w odniesieniu do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych już negatywnie wpłynęły na istniejące nominacje i mogą systemowo wpływać na przyszłe nominacje sędziów, nie tylko do innych izb Sądu Najwyższego, ale również do sądów powszechnych, wojskowych i administracyjnych. Nieodłącznym elementem ustaleń Trybunału jest to, że naruszenie praw skarżącego miało swoje źródło w zmianach w polskim ustawodawstwie, które pozbawiły polskie sądownictwo prawa wyboru członków KRS i umożliwiły władzy wykonawczej i ustawodawczej bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w procedurę powoływania sędziów, tym samym systemowo naruszając legalność sądu złożonego z tak powołanych sędziów. W tej sytuacji, w interesie praworządności oraz zasad podziału władzy i niezależności sądownictwa, wymagane jest szybkie działanie naprawcze ze strony Państwa Polskiego.

W tym kontekście przed pozwanym państwem otwierają się różne opcje; nieuchronnym wnioskiem jest jednak, że dalsze funkcjonowanie KRS w kształcie nadanym jej ustawą zmieniającą z 2017 r. oraz jej zaangażowanie w procedurę nominacji sędziowskich utrwala dysfunkcję systemową stwierdzoną powyżej przez Trybunał i może w przyszłości skutkować potencjalnie wielokrotnym naruszeniem prawa do "niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą", prowadząc tym samym do dalszego pogłębienia kryzysu rządów prawa w Polsce. W odniesieniu do prawnych i praktycznych konsekwencji dla prawomocnych wyroków już wydanych przez składy sędziowskie powołane zgodnie z rekomendacją KRS oraz skutków takich wyroków w polskim porządku prawnym. Jedną z możliwości, którą pozwane Państwo powinno rozważyć, jest włączenie do niezbędnych środków naprawczych wniosków Sądu Najwyższego zawartych w jego uchwale z dnia 23 stycznia 2020 r. w odniesieniu do Sądu Najwyższego i innych sądów oraz wyroków wydanych przez odpowiednie składy sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu sięga do uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20). W tezie 1 ww. uchwały wskazano, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Natomiast w tezie 2 ww. uchwały wskazano, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W tym jednak przypadku przesłanką wyłączenia sędziego nie jest wyłącznie wadliwość procesu powoływania sędziego, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powyższe spostrzeżenie wskazuje na konieczność indywidualnego podejścia do orzeczeń wydawanych przez sędziów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem (zob. też zdanie odrębne Sędziego Krzysztofa Wojtyczka do wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r. Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).

Jednocześnie nie do zaakceptowania byłaby interpretacja, w myśl, której sędzia powołany na wniosek nowej KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie dotyczącej statusu sędziego sądu administracyjnego. W dotychczasowym orzecznictwie, które skład orzekający w pełni podziela, wskazuje się, że nie stanowi wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS. Nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego związku ze stronami postępowania (postanowienie NSA z 27 stycznia 2020 r., I OSK 1917/18).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podziela stwierdzenia, iż podstawą wyłączenia sędziego mogą być potencjalne wątpliwości strony w odniesieniu do statusu sędziego sprawozdawcy. Wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi mieć charakter realny, a nie potencjalny. Wątpliwość, co do tego, czy wymogi bezstronności spełnia sędzia powołany na wniosek KRS z naruszeniem Konstytucji RP, "wskutek niezapewnienia wybierania piętnastu członków Krajowej Rady Sądownictwa w wyborach powszechnych przez Naród oraz możliwości zgłaszania przez wyborców, a nie tylko przez polityczne podmioty organizacyjne, kandydatów na posłów i senatorów" można by odnieść do wszystkich sędziów sądów administracyjnych, a nie tylko do sędziów powołanych na wniosek nowej KRS.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek Skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Grzelak jest bezzasadny i podlega oddaleniu na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a.