Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 314/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie : WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./ Protokolant ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi Kompanii Węglowej S.A. KWK "A" w B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości, 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. orzekł, że u M. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawa prawna podany został art. art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) oraz §1, §7 i §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwą jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie narażenia zawodowego na czynnik patogenny wywołujący rozpoznane schorzenie. M. P. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Orzeczenia lekarskie tych placówek negują u M.P. występowanie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, ponieważ stopień uszkodzenia słuchu obustronnie nie osiąga takiego nasilenia, aby z lekarskiego punku widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że M. P. będąc zatrudniony w latach 1989-1990 w KWK "B" w M. oraz w latach 1990-1999 w KWK "C" w W. na stanowisku [...] pracował w warunkach zagrożenia hałasem stwarzającym ryzyko uszkodzenia słuchu. Z uwagi jednak na to, że kompetentne placówki służby zdrowia I i II szczebla diagnostycznego nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej brak było podstaw do jej stwierdzenia.

Powyższa decyzja, zawierająca pouczenie o terminie i trybie jej zaskarżenia, została doręczona M. P. [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy.

Jak wynika z akt sądowych Sądu Rejonowego w P. o sygn. [...] M.P. wniósł do tego Sądu pismo datowane [...] r. zatytułowane "odwołanie", w którym wskazał, że odwołuje się od decyzji Instytutu Medycyny Pracy w S. wydanej w dniu [...] r. Podniósł, że w S. był aż 4 razy, a każde badanie wykazywało inne parametry i opinia lekarzy go nie satysfakcjonuje. Wskazał iż 10 lat pracy w kopalni w ciągłym hałasie spowodowała, że jego słuch uległ pogorszeniu i nawet teraz kiedy nosi aparat jego słuch pogarsza się. Końcowo wniósł o przeprowadzenie badań przez niezależnych lekarzy.

Nadto w piśmie z dnia [...] r. stanowiącym odpowiedz na wezwanie Sądu do sprecyzowania żądania podtrzymał swoje stanowisko. Stwierdził, że "oskarża Instytut Medycyny Pracy w S., ponieważ czuje się pokrzywdzony stanowiskiem lekarzy".

Na skutek przeprowadzonego przez Sąd Rejonowy w P. Wydział IV Pracy postępowania wyjaśniającego oraz oświadczenia M.P. złożonego na posiedzeniu tegoż Sądu w dniu [...] r., z którego wynika, że odwołanie z dnia [...] r. jest w istocie odwołaniem od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] r., postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt. [...] Sąd ten uznał się za niewłaściwy do prowadzenia sprawy i przekaz sprawę według właściwości w/wym. organowi sanitarnemu.

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i stwierdził u M.P. chorobę zawodową słuchu wymieniona w poz. 15 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu organ w całości podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej M. P. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał, że ten pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Dalej organ stwierdził, że M.P. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] rozpoznała u badanego obustronny niedosłuch typu odbiorczego (UP-29dB, UL-28dB), następnie był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie w orzeczeniu z dnia [...] r. również rozpoznano przesunięcie progu słuchu dla UP-19dB,UL-19dB. Obie te placówki z uwagi na wielkość niedosłuchu nie rozpoznały u badanego choroby zawodowej. Organ odwołując się do wykładni prawa zawartej w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż brak jest podstaw by z pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu z uwagi na wielkość niedosłuchu uwzględnił odwołanie M.P. Uznał bowiem, że wobec udokumentowanego faktu pracy odwołującego się w narażeniu na ponadnormatywny hałas oraz faktu, że lekarze orzecznicy rozpoznali u w/wym. odbiorze uszkodzenie słuchu związane z warunkami pracy, którego jedynie z uwagi na wielkość niedosłuchu nie uznali za chorobę zawodową, zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł zakład pracy Kompania Węglowa S.A. KWK "A" w B. zarzucając, iż rozstrzygnięcie to jest niezgodne z § 1.1 rozporządzenia RM z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych z uwagi na fakt, że M.P. przyjmując się do pracy w KWK "C" w 1990 r. miał stwierdzony ubytek słuchu o czym świadczą wyniki badań audiogramu. Podniesiono nadto, że w toku zatrudnienia słuch u pracownika nie uległ pogorszeniu o czy również świadczą wyniki badań. Zatem w ocenie skarżącej podwyższenie progu słuchu nie zostało spowodowane czynnikiem szkodliwym dla zdrowia występującym w środowisku pracy w okresie zatrudnienia w KWK "C" – obecnie KWK "A". W tym stanie rzeczy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 tej ustawy wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy, Sąd kontroli dokonuje również z urzędu nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych zaskarżony akt jest niezgodny z prawem.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione przez skarżącą, a które Sąd, jak wyżej wskazano, nie będąc związany granicami skargi wziął pod rozwagę z urzędu.

Przede wszystkim wskazać przyjdzie, że warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póżn. zm., zwanego w skrócie k.p.a.) odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.). Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna, co oznacza że można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych.

Jak wynika z akt administracyjnych decyzja organu I instancji została doręczona M. P. w dniu [...] r. W decyzji zostało zawarte pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania.

Tymczasem M.P. wniósł do Sądu Rejonowego Sądu Pracy w P. pismo datowane [...] r., które następnie Sąd ten, postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt. sygn. akt. [...] przekazał organowi sanitarnemu, jako właściwemu w sprawie.

Zatem w niniejszej sprawie kwestią zasadniczą było ustalenie, czy M.P. zachował termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Na wstępie przyjdzie zauważyć, że w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Sądu Rejonowego w P. M.P. wskazał, iż odwołanie dotyczy decyzji Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r., gdyż opinia lekarzy go nie satysfakcjonuje. W orzeczeniu tym lekarze stwierdzili brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu. Następne w piśmie z dnia [...] r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie tego Sądu do sprecyzowania żądania, podtrzymał swoje stanowisko. Dopiero [...] r., zmienił żądanie poprzez złożenie oświadczenia, iż pismo z dnia [...] r. jest w istocie odwołaniem od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] r. Zatem przyjdzie stwierdzić, że w terminie do wniesienia odwołania od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] r. doręczonej w dniu [...] r. odwołanie M.P. nie dotyczyło tej decyzji, a orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w S. Tego zaś organ odwoławczy nie rozważył. Należy podkreślić, że również na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 3 sierpnia 2005 r. M.P. stwierdził, że do Sądu Pracy wniósł odwołanie od orzeczenia lekarskiego, gdyż "lekarze w Instytucie powiedzieli mu, że może się odwołać do Sądu".

Zakładając jednak, że pismo z dnia [...] r. było od momentu jego wniesienia do Sądu Rejonowego w P. odwołaniem od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., to należało rozważyć, czy termin do wniesienia odwołania jest zachowany, wobec faktu, że przed jego upływem odwołanie wniesiono do sądu powszechnego nie zaś do organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

Zagadnienie skutków prawnych wniesienia pisma do organu niewłaściwego reguluje art. 65 w § 1 w § 2 k.p.a. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia pisma do Sądu przewidywał, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie (w § 1). Natomiast stosownie do regulacji § 2 art. 65 podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

Z brzmienia powołanych wyżej przepisów wynika, że wniesienie podania do organu administracji publicznej, który jest niewłaściwy, przed upływem terminu do jego wniesienia, uważa się za wniesione z zachowaniem tego terminu. Należy zaznaczyć, że w myśl art. 63 § 1 k.p.a. podaniem, o którym mowa w art. 65 § 1 k.p.a. jest także odwołanie. Zatem wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji do innego organu przed upływem terminu do jego wniesienia uważa się za wniesione z zachowaniem tego terminu.

Przyjęta w cytowanej wyżej regulacji prawnej ochrona strony przed ujemnymi skutkami wniesienia odwołania dotyczy jednak tylko postępowania administracyjnego, bowiem odnosi się do postępowania przed organami administracji publicznej. Tymczasem w rozpoznawanym przypadku pismo strony zostało wniesione do sądu powszechnego. Przekazanie przez ten sąd sprawy organowi sanitarnemu nie uzasadniało przyjęcia, na gruncie przepisów procedury administracyjnej, że termin do wniesienia odwołania został zachowany. Należało wobec tego ustalić, czy w procedurze mającej zastosowanie w postępowaniu przed sądem powszechnym sądem pracy zawarta jest regulacja, która by dawała podstawę do uznania, że termin wymagany do złożenia we właściwym organie środka odwoławczego (odwołania) jest zachowany w razie złożenia takiego środka w tym sądzie.

Przepisem regulującym kwestie przekazania sprawy przez sąd pracy innemu organowi, a więc m.in. organowi administracji w przypadku niedopuszczalności drogi sądowej oraz skutków takiego przekazania jest art. 464 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.).

Przepis ten stanowi, że odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd przekaże mu sprawę (§ 1). Wniesienie do sądu pozwu, przekazanego następnie stosownie do paragrafu poprzedzającego, wywołuje skutki, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa (§ 2). Przyjdzie stwierdzić, że ani przepisy prawa materialnego ani przepisy postępowania cywilnego z wytoczeniem powództwa (wniesieniem pozwu) nie wiążą skutku w postaci zachowania terminu procesowego, czy też przerwy biegu takiego terminu. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej. Takim terminem jest więc termin do wniesienia odwołania, gdyż czynność ta jest czynnością procesową w postępowaniu administracyjnym. Powyższe oznacza, że wniesienie odwołania do sądu przed upływem terminu do jego wniesienia, przekazanego następnie organowi administracyjnemu, nie wywołuje skutku w postaci zachowania terminu do jego wniesienia. Termin ten byłby zachowany tylko w przypadku, gdyby sąd ten przekazał odwołanie organowi w ustawowym terminie do jego wniesienia określonym w art. 129 § 2 k.p.a., zaś taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że w terminie do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, która została doręczona M.P. w dniu [...] r. odwołanie to nie zostało skutecznie wniesione, bowiem przed jego upływem odwołanie nie zostało złożone (przez co przyjmuje się również nadanie w placówce pocztowej) w organie administracji, który wydał decyzję bądź w organie odwoławczym bez zachowania trybu pośredniego o jakim mowa w art. 129 § 1 k.p.a. W tej sytuacji obowiązkiem organu wynikającym z art. 134 k.p.a., było stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Zatem wydanie decyzji, na skutek rozpoznania odwołania, przez organ odwoławczy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, to natomiast stanowi przesłankę nieważności rozstrzygnięcia wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stan wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa ma miejsce, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji lub treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, taka zaś sytuacja, w ocenie Sądu, zaistniała.

Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z art. 152 powołanej wyżej ustawy, do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Jednocześnie na podstawie art. 200 i 205 § 2 ostatnio powołanej ustawy orzeczono o kosztach postępowania sądowego.