Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 753/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: § 12
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W razie dopuszczenia się samowoli budowlanej w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ nie jest wystarczające wykazanie, że obiekt został usytuowany z naruszeniem par. 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm./, ale konieczne jest także wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.

TEZY

W razie dopuszczenia się samowoli budowlanej w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ nie jest wystarczające wykazanie, że obiekt został usytuowany z naruszeniem par. 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm./, ale konieczne jest także wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. P., K. P. i M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących H. P., K. P. i M. M. solidarnie kwotę 265 zł /słownie: dwieście sześćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 753/03

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...] marca 2003 r., [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał H. P., K. P., M. M. i M. P. rozbiórkę części budynku mieszkalnego o wymiarach 3,35 x 8,61 m stanowiącą rozbudowę budynku mieszkalnego, wybudowanego na działce nr 1939 przy ul. P. w J. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji wskazał art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229/ w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 106, poz. 1126 z 2000 r./. Podstawą faktyczną orzeczenia rozbiórki dobudowanej części budynku było stwierdzenie przez organ naruszenia przepisów odnoszących się do sytuowania budynków i naruszenie wynikających z norm technicznych odległości między istniejącymi budynkami.

Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie złożyli H. P., K. P. i M. M. Odwołanie od tej decyzji złożyli także K. i Z. K.

H. P., K. P. i M. M. wniosły o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie pozwolenia na użytkowanie dobudowanej części budynku mieszkalnego. K. i Z. K. domagali się określenia w decyzji terminu do wykonania nakazanej rozbiórki.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując odwołania utrzymał decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzja wydana w I instancji nie narusza prawa, a przez to brak jest podstaw do jej uchylenia. Samowolnie wykonana dobudowa nie spełnia warunków określonych przepisami rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, poz. 62/ określających zasady sytuowania budynków i z tego względu nie można w stosunku do niej podjąć postępowań, które miałyby na celu zalegalizowanie istniejącego stanu. Co do zarzutu odnoszącego się do braku wyznaczenia terminu rozbiórki części obiektu objętego postępowaniem, organ odwoławczy wskazał, że przepisy prawa budowlanego nie dają podstaw do zamieszczania w decyzji nakazującej rozbiórkę terminu jej wykonania, zatem organ nie może o taki element uzupełniać decyzji.

Na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r., [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Rzeszowie złożyli H. P., K. P., M. M.

Skarżące zarzuciły decyzji niezgodność ze stanem faktycznym i prawnym. Z tego powodu wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżące wskazały, że podstawą wydania skarżonej decyzji były błędnie ustalone odległości od budynku na działce sąsiedniej, gdyż powinno być 7,6 m, a nie 7,57 m oraz niewłaściwe ustalenie odległości od granicy działki i przyjęcie odległości 2,57 m, choć powinno być 2,64 m.

Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi przywołując argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi, gdyż skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana do dnia 1 stycznia 2004 r. Sąd administracyjny rozpoznając skargę stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ dalej: prawo o p.s.a., nie jest związany zarzutami skargi, wskazaną w niej podstawą prawną, ani sformułowanymi w skardze wnioskami. Sąd rozpoznaje sprawę w granicach danej sprawy.

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd stwierdza, że decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r., [...] i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane zostały z naruszeniem prawa i z tego powodu nie mogą być utrzymane w obrocie prawnym. Naruszenie prawa będące podstawą uchylenia decyzji polega na tym, że organy orzekające rozstrzygnęły sprawę bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych, które dawałyby podstawę do zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm./.

Sąd za trafne uznaje stanowisko organów, że sprawa rozstrzygana przed nimi dotyczyła rozbudowy wykonanej w 1982 r. przez p. P. budynku mieszkalnego, dla której inwestorzy nie posiadali pozwolenia na budowę. Zaistnienie takiej okoliczności nakazywało zastosować art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. ze względu na treść art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm./. Przyznanie tej okoliczności nie oznacza jednak, by Sąd aprobował przyjęty przez organy pogląd w sprawie, który legł u podstaw orzekania.

Poprawne zastosowanie art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. wymaga stwierdzenia dwóch sytuacji, wskazanych w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zatem tylko zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 tej ustawy daje podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.

W sprawie będącej przedmiotem orzekania rozbiórka dobudowanej części budynku mieszkalnego mogłaby mieć miejsce, ale tylko w przypadku, gdy organy jednoznacznie wykazałyby, że wybudowana niezgodnie z prawem część budynku mieszkalnego powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo sprowadza niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych. W praktyce dla rozpoznawanej przez Sąd sprawy istotne znaczenie ma przesłanka sprowadzenia przez wzniesiony obiekt budowlany niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, przy czym niebezpieczeństwo to powinno odnosić się do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi.

Wykazanie takiej okoliczności jest obowiązkiem organu i konieczną przesłanką do orzekania z powołaniem się na art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nie wykazanie zagrożenia dla ludzi lub mienia jakie niesie objęty postępowaniem obiekt nie pozwala na rozstrzyganie, gdyż wydana w takich warunkach decyzja jest wadliwa, po prostu jest przedwczesna, bo wydana bez wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy.

Sąd stoi na stanowisku, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków obowiązujących w dniu dopuszczenia się samowoli przez inwestora jest niewystarczające, aby przyjąć pogląd, że automatycznie to naruszenie skutkuje niebezpieczeństwem dla ludzi lub mienia.

Naruszenie przepisów prawa jest niewątpliwie działaniem wielce nagannym, ale w swej istocie nie musi ono prowadzić do sprowadzenia niebezpieczeństwa, które jest warunkiem orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego.

W tym więc sensie Sąd nie podziela poglądów orzecznictwa, które wiążą nakaz rozbiórki budynku lub jego części ze stwierdzeniem przekroczenia norm określających usytuowanie budynków. Takie legalistyczne podejście do treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane jest niemożliwe, ze względu choćby na ogólną zasadę obowiązującą w prawie budowlanym z 1974 r., która dla nielegalnych działań budowlanych tylko w ostateczności przewidywała rozbiórkę budynku lub jego części. Zatem przez pryzmat takiej reguły należy interpretować treść art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy.

Rozwijając swoje stanowisko Sąd zwraca uwagę na to, że obowiązujące w dniu samowolnej rozbudowy budynku przez P. P. warunki techniczne w § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska /Dz. U. Nr 17, poz. 62/ określały zasady sytuowania budynków.

Naruszenie tych zasad nie może być utożsamiane z "niebezpieczeństwem", które powinno pociągać za sobą rozbiórkę samowolnie zrealizowanej części budynku mieszkalnego. Natomiast może ono wskazywać na konieczność ustalenia, czy takie naruszenie nie pociąga za sobą niebezpieczeństwa, bo nie są spełnione warunki ochrony przeciwpożarowej, zdrowotnej itp. Zatem pomimo stwierdzenia przez organ, że inwestorzy w 1982 r. naruszyli normy dotyczące usytuowania budynków, brak jest podstaw do wysuwania tylko z tego faktu skutków jakie niesie dyspozycja art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Znamienne jest to, że przepis ten nie nakazuje orzekania rozbiórek z samego faktu niezgodnego z prawem wybudowania obiektu budowlanego, chyba, że jest to wybudowanie obiektu w terenie, który nie jest przeznaczony w planie miejscowym pod zabudowę.

Wnioskując a contrario, należy stwierdzić, że samo naruszenie przepisów budowlanych, bez naruszenia przepisów o planowaniu przestrzennym nie pociąga możliwości orzekania o rozbiórce dopóty, dopóki nie zostanie wykazane, że naruszenie tych przepisów sprowadza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia.

Reasumując Sąd stwierdza, że wykazanie w toczącym się postępowaniu naruszenia przez skarżących przepisów prawa budowlanego i dopuszczenie się pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm./ samowoli budowlanej polegającej na zrealizowaniu obiektu budowlanego w sposób sprzeczny z warunkami technicznymi określającymi usytuowanie budynków, zwłaszcza § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska /Dz. U. Nr 17, poz. 62/ nie daje podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, przez przyjęcie, że tak zrealizowany /samowolnie/ obiekt podlega przymusowej rozbiórce, jeżeli nie zostanie w postępowaniu wykazane, że naruszenie przepisów technicznych wiąże się ze spowodowaniem niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnym pogorszeniem warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.

W prowadzonym ponownie postępowaniu organy będą zobowiązane do wykazania, że dokonana dobudowa budynku przez P. P., sprzeczna z prawem, jest niebezpieczna dla ludzi lub mienia. Dopiero ustalenia poczynione w tym względzie, a zwłaszcza, co do ochrony przeciwpożarowej mogą być podstawą do poprawnego orzekania.

Z tych powodów Sąd orzekł jak na wstępie mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit c) prawa o p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 prawa o p.s.a.