Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1991/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 647
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
article: art. 2 i art. 64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak /spr./ Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. L. i T. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1718/13 w sprawie ze skargi A. L. i T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1718/13 oddalił skargę A. L. i T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Uchwałą z dnia 18 czerwca 2009 r. Nr XXXIX/431/09 (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 5 sierpnia 2009 r. Nr 138, poz. 2750) Rada Miasta w Piekarach Śląskich dokonała zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Piekary Śląskie w obszarze pierwszym zatwierdzonego uchwałą tego organu z dnia 31 maja 2006 r. Nr LIII/517/06 dla terenów położonych w rejonie ul. Stalowej w dzielnicy Dąbrówka Wielka w Piekarach Śląskich.

Po wejściu w życie powyższej zmiany tj. po dniu 5 września 2009 r., umową sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2010 r. (akt notarialny Rep [...]) A. L. i T. L. zbyli, znajdującą się na terenie objętym wskazanym planem, działkę nr [...].

W świetle powyższych okoliczności, Prezydent Miasta P.[...] w dniu 15 października 2012 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Na potrzeby postępowania rzeczoznawca majątkowy sporządziła operat szacunkowy z dnia [...] listopada 2012 r., zaś w dniu [...] lutego 2013 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną. Następnie Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) w związku z uchwałą Rady Miasta w P. z dnia 18 czerwca 2009 r., ustalił A. L. i T. L. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości 66.054,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w § 37 uchwały z dnia 18 czerwca 2009 r., ustalona została 30 % stawka procentowa opłaty planistycznej. Podał, że okoliczność zbycia działki nr [...] po wejściu w życie tej uchwały, a przed upływem 5 lat od dnia, w którym zmiana planu miejscowego stała się obowiązująca, nie jest kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie. Wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym do dnia 4 września 2009 r. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miasta w Piekarach Śląskich z dnia 31 maja 2006 r. Nr LIII/517/06 – Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 12 lipca 2006 r. Nr 79, poz. 2272) działka nr [...] znajdowała się na terenach przeznaczonych pod zieleń nieurządzoną oraz przemysł (fragment zachodni działki). Stosownie zaś do ustaleń aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miasta w Piekarach Śląskich z dnia 18 czerwca 2009 r. Nr XXXIX/431/09) teren, na którym znajduje się działka nr [...] oznaczony jest symbolem:

- G 1 P – tereny przemysłu, składów i magazynów (fragment objęty 30% stawką renty planistycznej);

- G 8ZN – tereny zieleni nieurządzonej (fragment nieobjęty stawką procentowa renty planistycznej).

Organ pierwszej instancji wskazał, że dokonana przez powołanego rzeczoznawcę majątkowego w dniu 6 listopada 2012 r. wycena nieruchomości jest zgodna z art. 150 ust. 1 i art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) i art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W operacie szacunkowym zastosowano dopuszczalną na lokalnym rynku nieruchomości metodę porównania parami. W wyniku kalkulacji szczegółowej wartość rynkową prawa własności przedmiotowej nieruchomości określono po zaokrągleniu:

- przed zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na 115.550,00 zł (14,59 zł/1 m²),

- po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na 335.730,00 zł (42,39 zł/1 m²),

- powstała różnica: 220,180,00 zł (27,80 zł/1 m²),

- 30 % renta planistyczna wynosi: 66.054,00 zł (220.180,00 zł x 30 %).

Według organu uchwalenie w 2009 r. zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Piekary Śląskie wpłynęło na wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości, z uwagi na zmianę przeznaczenia terenu, na którym położona jest działka nr [...]. Przeznaczenie części tej działki (o powierzchni 7920 m² ) zostało bowiem zmienione z terenu przeznaczonego pod zieleń nieurządzoną (G 46Z) na teren przeznaczony pod przemysł, składy i magazyny (G1P).

Rozpoznając odwołanie A. L. i T. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 5 i 6 oraz art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz podkreślił, że obniżenie i wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przed jej uchwaleniem (art. 37 ust. 1 zdanie drugie w/w ustawy). Według Kolegium, w rozpatrywanej sprawie nie ma zatem znaczenia, jakie było przeznaczenie działki nr [...] przed wejściem w życie planu z 2006 r. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt P 58/08, a także art. 87 ust. 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem dotyczą one sytuacji, w której teren przed wejściem w życie obecnego planu miejscowego nie był objęty przepisami jakiegokolwiek planu miejscowego. Stwierdzono także, że sporządzony operat szacunkowy spełnia wymogi wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Uwzględniono w nim, że jedynie część działki nr [...] zmieniła swoje przeznaczenie po wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2009 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywiedli A. L. i T. L., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, względnie zmianę decyzji z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] i umorzenie postępowania w tej sprawie. Skarżący podnieśli zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zmiana zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dokonana w 2009 r. nie wpłynęła na zmianę wartości posiadanej przez skarżących nieruchomości, bowiem wcześniej w wyniku uchwalenia planu z 2006 r. doszło do obniżenia wartości przedmiotowej nieruchomości, a obecna zmiana planu spowodowała powrót do stanu z przed uchwalenia planu w 2006 r. i tym samym przywraca przeznaczenie terenu zgodnie z tym, jakie było w momencie zakupu przez nich przedmiotowej nieruchomości. Zatem w chwili zakupu nieruchomości ([...] września 1998 r.) jej przeznaczenie określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwała z dnia 31 maja 2006 r.) było tożsame z tym w chwili jej sprzedaży. Nie doszło, więc do ziszczenia się przesłanki określonej w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.

W motywach wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji, przywołując treść przepisów art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.), stwierdził, że zmiana obowiązującego do dnia 4 września 2009 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obszarze pierwszym Miasta Piekary Śląskie z dnia 31 maja 2006 r. Nr LIII/517/06 dokonana uchwałą Rady Miasta w Piekarach Śląskich z dnia 18 czerwca 2009 r. Nr XXXIX/431/09 zmieniła przeznaczenie części terenu nieruchomości skarżących o nr [...] z terenów przeznaczonych pod tereny zieleni nieurządzonej oraz tereny przemysłu (fragment zachodni działki) na tereny przemysłu, składów i magazynów ( fragment objęty stawką procentową renty planistycznej) oraz tereny zieleni nieurządzonej (fragment nie objęty rentą planistyczną). Fakt ten, w związku ze zbyciem nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan stał się obowiązujący, zasadnie stał się podstawą do naliczenia renty planistycznej. Podnoszone zaś przez stronę zmniejszenie wartości należącej do nich nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego w 2006 r., mogło stanowić podstawę do dochodzenia odszkodowania przy sprzedaży nieruchomości, natomiast nie ma wpływu na kwestię ustalenia renty planistycznej.

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżących, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, bowiem odnosi się on do sytuacji, w której przed wejściem w życie obecnego planu miejscowego, zbywana nieruchomość nie była objęta przepisami jakiegokolwiek innego planu miejscowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli A. L. i T. L., zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) art. 2 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, albowiem Sąd wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w wydanym wyroku w sposób stronniczy chroni interesy fiskalne Gminy Piekary Śląskie, nie zważając na prawa podmiotowe i procesowe skarżących wynikające z prawa dysponowania, a więc także zbycia należącej do nich nieruchomości, mianowicie Sąd pominął fakt, iż wskutek uchwalenia przez Radę Miasta Piekary Śląskie w roku 2009 zmiany Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Piekary Śląskie, uchwalonego uprzednio w roku 2006, nastąpiło jedynie przywrócenie przeznaczenia, jakie działka nr [...] miała przed uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego z roku 2006, to jest przemysłowego, istniejącego w chwili zakupu działki;

2) art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez stwierdzenie, że przepisy te nakazują porównywać wartość nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego bezpośrednio przed zmianą tego planu, a tym samym usankcjonowanie uchybień organu odwoławczego oraz organu I Instancji w ich stosowaniu polegających na:

- oparciu wzrostu wartości nieruchomości zbytej przez skarżących jedynie na porównaniu przeznaczenia działki ustalonego w nowo uchwalonej zmianie planu zagospodarowania przestrzennego oraz pierwotnej wersji tego planu, bez wzięcia pod uwagę przeznaczenia tej działki przed uchwaleniem pierwotnej wersji tegoż planu, ustalonego zapisami jeszcze wcześniejszego planu zagospodarowania przestrzennego, który następnie utracił moc jeszcze przed uchwaleniem pierwotnej wersji obecnego planu zagospodarowania przestrzennego;

- zaniechaniu zbadania przy ocenie wzrostu wartości zbytego prawa własności nieruchomości, w stosunku do której zmiana planu zagospodarowania przestrzennego z roku 2009 przywróciła przeznaczenie, jakie nieruchomość ta posiadała przed uchwaleniem tegoż planu w pierwotnym kształcie w roku 2006, czy w porównaniu z przeznaczeniem tej nieruchomości przed uchwaleniem pierwotnej wersji planu zagospodarowania przestrzennego z roku 2006, ukształtowanym zapisami jeszcze wcześniejszego planu zagospodarowania przestrzennego, który następnie utracił moc jeszcze przed uchwaleniem pierwotnej wersji obecnego planu zagospodarowania przestrzennego, a przeznaczeniem owej nieruchomości według zapisów obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w brzmieniu uchwalonym w roku 2009, w ogóle nastąpił wzrost wartości tej nieruchomości w związku z uchwaleniem w roku 2009 zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli tak, to w jakim zakresie.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych - wynagrodzenie za czynności radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji, tj. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarżący kasacyjnie podnoszą zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). W przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię ważne jest, aby autor skargi kasacyjnej wykazał po pierwsze, na czym polegał błędny charakter wykładni dokonanej przez sąd pierwszej instancji, w szczególności czy dotyczył on przebiegu procesu wykładni (kolejności odwołania się do jej reguł) czy sposobu wykorzystania poszczególnych dyrektyw i argumentów wykładni czy też samego rezultatu wykładni (treści zrekonstruowanej normy) oraz po drugie, jak w ocenie autora skargi kasacyjnej, w kontekście wykazanych uchybień, powinna wyglądać wykładnia prawidłowa. Natomiast w przypadku związania naruszenia prawa materialnego z niewłaściwym zastosowaniem przepisu istotne jest wykazanie, czy idzie o niezastosowanie czy o nieprawidłowe zastosowanie, a także, w przypadku wskazania na nieprawidłowe zastosowanie, czy wiąże się ono z niewłaściwą sądową kontrolą podstawy orzekania przez organ czy też z zaakceptowaniem w toku kontroli sądowej błędnej kwalifikacji faktów lub ustalenia jej konsekwencji przez organ administracji (błąd subsumcji) lub z błędem sądu, co do kwalifikacji kontrolowanej decyzji administracji z punktu widzenia treści zrekonstruowanej normy prawnej. Towarzyszyć temu powinna argumentacja wskazująca na sposób, w jaki przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy lub, w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, wyjaśnienie, dlaczego wskazany w skardze kasacyjnej przepis powinien być zastosowany.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom i twierdzeniem skargi, Sąd pierwszej instancji, w realiach sprawy, dokonał prawidłowej wykładni norm art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) – dalej jako: "u.p.z.p." oraz dokonał ich prawidłowej subsumcji. Trafnie bowiem odwołał się do obowiązujących reguł wykładni, właściwie wykorzystał poszczególne jej dyrektywy, jak również dokonał prawidłowej kwalifikacji faktów i właściwie ustalił ich konsekwencje prawne.

W planach miejscowych zagospodarowania przestrzennego określa się przeznaczenie poszczególnych terenów, a także zasady ich zagospodarowania. Plany ustalają status prawny poszczególnych działek, przesądzają o treści własności gruntowej poprzez określenie sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości objętej planem. Z przeznaczenia gruntu na określony cel wynika dopuszczalny sposób jego użytkowania, co czyni go mniej lub bardziej atrakcyjnym, co z kolei wpływa na wartość nieruchomości, realizowaną podczas jej sprzedaży.

Zgodnie z art. 36 ust. 4 u.p.z.p., jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Przy czym zgodnie z dyspozycją art. 37 ust 1 u.p.z.p., wysokość odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 3, oraz wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży. Przesłankami uzasadniającymi ustalenie opłaty planistycznej jest wzrost wartości nieruchomości spowodowany uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zbycie tej nieruchomości przez właściciela lub użytkownika wieczystego w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące (art. 37 ust 4).

Niewątpliwie brzmienie normy art. 36 ust. 4 u.p.z.p., wskazuje, że ustawodawca oparł konstrukcję prawną opłaty planistycznej na dwóch zasadniczych elementach: obligatoryjności pobrania jednorazowej opłaty oraz określenia zasad ustalenia wysokości opłaty planistycznej. Zasady ustalania opłat planistycznych, to po pierwsze, wzrost wartość nieruchomości, po drugie, wysokość opłat ma zostać ustalona w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości - po trzecie wskazano konkretne rozwiązania prawne w oparciu, o które dokonywana jest wycena nieruchomości. Określenia wartości nieruchomości dokonują rzeczoznawcy majątkowi (art. 150 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Do nich także należy wybór właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania (art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Ocena rzeczoznawcy przyjmuje postać operatu szacunkowego, który jest materiałem dowodowym w sprawie administracyjnej. Wskazane elementy konstrukcji opłaty planistycznej, określone są w przepisach o charakterze bezwzględnie obowiązującym (ius cogens).

W ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że organ dokonał prawidłowej subsumcji norm art. 36 ust. 4 i 37 ust. 1 u.p.z.p. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd właściwie zastosował podstawę materialnoprawną decyzji, mając na względzie konieczność zachowania równowagi miedzy potrzebami publicznymi a prawami majątkowymi skarżących. Z akt sprawy wynika, że do dnia 4 września 2009 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Miasta Piekary Śląskie zatwierdzony uchwałą Rady Miasta w Piekarach Śląskich Nr LIII/517/06 z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obszarze pierwszym (Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia 12 lipca 2006 r., Nr 79, poz. 2272), zgodnie z którym działka skarżących znajdowała się na terenach przeznaczonych pod tereny zieleni nieurządzonej oraz tereny przemysłu. Uchwałą z dnia 18 czerwca 2009 r. Nr XXXIX/431/09 (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 5 sierpnia 2009 r. Nr 138, poz. 2750) został uchwalonych nowy plan miejscowy i zgodnie z nim nieruchomość skarżących została przeznaczona pod tereny przemysłu, składów i magazynów (fragment objęty stawką procentową renty planistycznej) oraz tereny zieleni nieurządzonej (fragment nie objęty rentą planistyczną). Ten fakt, w związku ze zbyciem nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan stał się obowiązujący, stanowił podstawę do naliczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Skarżący argumentują, że przy ocenie konkretnego stanu faktycznego w świetle przepisów art. 36 ust. 4 oraz art. 37 ust. 1 u.p.z.p. powinny być brane pod uwagę nie tylko postanowienia nowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i planu uchylonego z chwilą wejścia w życie nowego planu, ale także postanowienia planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących wcześniej.

Mając na uwadze treść normatywną art. 37 ust.1 zawierającego definicję pojęcia wzrostu wartości nieruchomości, zgodnie z którą jest to różnica między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu lub faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości, konstatacja skarżących pozbawiona jest doniosłości prawnej. Nie ma bowiem wątpliwości, co do tego, że nastąpiła w części nieruchomości zmiana przeznaczenia terenu, która zgodnie z wyceną biegłego spowodowała zmianę jej wartości. A zatem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia organu w przedmiotowej sprawie jest fakt, że nieruchomość skarżących miała jeszcze inne przeznaczenie zanim został uchwalony miejscowy plan w 2006 r., bowiem w kręgu zainteresowania organu pozostają ustalenia planu z 2006 r. oraz zmieniającego go planu z 2009 r.

Wbrew zarzutom i argumentom skargi należy też zgodzić ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. P 58/08 (OTK ZU 9/2/A/2010), w którym Trybunał stwierdził, że art. 37 ust. 1 u.p.z.p. w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi się do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Sentencja wyroku P 58/08 wskazuje, że Trybunał uznał za niekonstytucyjną normę art. 37 ust. 1 u.p.z.p., ale tylko w zakresie, w jakim umożliwiała nałożenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w sytuacji, gdy jej przeznaczenie w uprzednio obowiązującym planie, który utracił ważność z dniem 31 grudnia 2003 r., było tożsame z obowiązującym w obecnym planie. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyjaśnił, że wzrost wartości nieruchomości powinien być rozpatrywany, jako skutek uchwalenia nowego planu miejscowego bezpośrednio po poprzednim, a nie, jako efekt utraty ciągłości planowania i stworzenia sytuacji okresowego braku jakiegokolwiek planu z jego "opłatowymi" konsekwencjami.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy uznać za bezpodstawne zarzuty skargi naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów art. 2 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez to, że Sąd wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej w sposób stronniczy chroni interesy fiskalne Gminy Piekary Śląskie, nie zważając na prawa podmiotowe i procesowe skarżących wynikające z prawa dysponowania, a więc także zbycia należącej do nich nieruchomości.

Sprawiedliwość społeczna stanowi miarę za pomocą, której oceniamy rozdzielcze aspekty fundamentalnej struktury społeczeństwa. Wszelkie sporne wartości - wolność i możliwości, dochód i bogactwo oraz podstawy szacunku dla samego siebie - mają być równo rozdzielone, chyba że nierówna dystrybucja jakiejkolwiek (czy też wszystkich) spośród tych wartości jest korzystna dla każdego (zob. J. Rawls, Teoria sprawiedliwości, PWN 1994 s. 89). Zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasadę sprawiedliwości społecznej. Konstytucyjna formuła sprawiedliwości jest bardzo obszerna i obejmuje zarówno sprawiedliwość wyrównawczą, jak i dystrybutywną. Zasada sprawiedliwości społecznej jest pojmowana przede wszystkim jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli (zob. wyrok TK z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. K 8/98, OTK ZU nr 3/2000, poz. 87). Zasadniczo jednak sprawiedliwość społeczna jest związana z zasadą równości. Obie zasady w znacznym stopniu nakładają się na siebie. Zasada sprawiedliwości społecznej nakazuje w szczególności, aby równo traktować podmioty prawa charakteryzujące się daną istotną cechą. Sprawiedliwość jest przeciwieństwem arbitralności, wymaga bowiem, aby zróżnicowanie poszczególnych podmiotów pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w ich sytuacji. Wprowadzanie zróżnicowania podmiotów prawa może okazać się dopuszczalne na gruncie zasady równości wówczas, gdy służy realizacji sprawiedliwości społecznej. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że zróżnicowanie niesprawiedliwe jest zakazane (zob. wyrok z 28 marca 2007 r., sygn. K 40/04, OTK ZU nr 3/A/2007, poz. 33). Zasada sprawiedliwości wyraża konieczność sprawiedliwego łączenia interesu ogółu (dobra wspólnego) i interesów jednostki. Ze względu na związek z konstytucyjną zasadą równości można wskazać na analogiczne relacje z art. 64 ust. 2 Konstytucji, a więc zasada sprawiedliwości społecznej stanowi wzmocnienie równej ochrony praw majątkowych.

W rozpatrywanej sprawie, mając na względzie zasadę równości wobec prawa w zakresie obciążenia obowiązkiem "opłatowym", za wspólną cechę istotną należy uznać potencjalną korzyść, jaką przynosi ustabilizowanie sytuacji właścicieli i użytkowników wieczystych w związku z uchwaleniem planu miejscowego. Z tego faktu wynika też konieczność, w wypadku sprzedaży nieruchomości, poniesienia kosztów na rzecz gminy, która plan uchwaliła. Prawo gminy do pobrania opłaty wiąże się z odniesieniem rzeczywistej korzyści wynikającej z uchwalenia planu. W tym kontekście celem urzeczywistniającym paradygmat sprawiedliwości społecznej w demokratycznym państwie prawnym jest powiązanie uchwalenia planu miejscowego ze wzrostem wartości nieruchomości i, w założeniu również, ceny jej zbycia. Uzasadnione jest zatem osiągnięcie korzyści zarówno przez sprzedającego, jak i przez gminę, która się przyczyniła do wzrostu wartości nieruchomości. Należy przyjąć, że tylko pogorszenie położenia prawnego właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, determinowane przyczynami całkowicie od nich niezależnymi należy uznać, w świetle przedstawionych argumentów, za nierówne i w konsekwencji niezgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, biorąc pod uwagę, przewidzianą w ustawie możliwość partycypacji właścicieli i użytkowników wieczystych w procedurze uchwalenia planu miejscowego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.