Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 449/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Tak przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykluczają możliwości stwierdzenia nieważności części decyzji administracyjnej. Jednakże taka sytuacja może występować wówczas gdy w jednej decyzji organ rozstrzyga o, kilku sprawach, które mogły być przedmiotem dwóch lub więcej decyzji lub gdy stwierdzenie nieważności dotyczy tylko niektórych stron uczestniczących w postępowaniu, a nie ma zastosowania do pozostałych.

TEZY

Tak przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykluczają możliwości stwierdzenia nieważności części decyzji administracyjnej. Jednakże taka sytuacja może występować wówczas gdy w jednej decyzji organ rozstrzyga o, kilku sprawach, które mogły być przedmiotem dwóch lub więcej decyzji lub gdy stwierdzenie nieważności dotyczy tylko niektórych stron uczestniczących w postępowaniu, a nie ma zastosowania do pozostałych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2001 r. sprawy ze skargi (...) Spółki Węglowej S.A. w J.-Z. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 15 lutego 1999 r. (...) w przedmiocie opłat za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 29.10.1996 r.


UZASADNIENIE

Wojewoda K. ustalił opłaty dla Kopalni Węgla Kamiennego "Z." następującymi decyzjami z dnia: 5.06.1991 r. (...), 12.09.1991 r. (...), 10.12.1991 r. (...) i 10.03.1992 r. (...) za wprowadzenie zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego za I, II, III i IV kwartał 1991 r. Opłaty te ustalono ze 100 procentową zwyżką stosownie do par. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 25. 06. 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska.

Wnioskami z dnia 15.12.1995 r. (...) Spółka Węglowa, Spółka Akcyjna w J.-Z. wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższych czterech decyzji z uwagi na treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 r. stwierdzającego niezgodność par. 12 rozporządzenia z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzją z dnia 29 października 1996 r., na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność wymienionych na wstępie czterech decyzji w części dotyczącej ustalenia opłat za stuprocentową zwyżkę. Uznał, że w pozostałej części opłaty zostały ustalone prawidłowo i podał wysokość każdej z opłat objętych poszczególnymi decyzjami. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek (...) Spółki Węglowej S.A., Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzją z dnia 15.02.1999 r. (...) utrzymał w mocy własną decyzję z 29.10.1996 r. W obu decyzjach organ administracyjny podniósł, że wobec zapadłego orzeczenia w Trybunale Konstytucyjnym, uznającego par. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. /Dz.U. nr 42 poz. 245/ za niezgodny z ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska, należało stwierdzić nieważność tej części decyzji która dotyczyła 100 procentowej zwyżki ustalonej opłaty. Sama zaś podstawowa część opłaty została wyliczona na podstawie informacji złożonej przez stronę. Dlatego brak było podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji w pozostałej części.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Spółka Węglowa S.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w tych sprawach w oparciu o przepis art. 86f ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Skarżąca jednostka podniosła, że organ odwoławczy orzekający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, wbrew nakazom, nie rozstrzygnął sprawy co do jego meritum.

Wobec tego, że w decyzjach organu I instancji nie określono jaką część stanowi opłata podstawowa, a jaką jej zniżka, nie można wyodrębnić części decyzji bez stwierdzenia nieważności całych decyzji. Ponadto decyzje Wojewody K. wydane zostały bez podstawy prawnej, a wpływ terminu z art. 86f ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. wskazuje na konieczność umorzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Ponadto podał, iż brak jest przesłanek do uznania upływu terminu z art. 86f cytowanej wyżej ustawy. Decyzje Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa stwierdzające nieważność części decyzji, nie ustalały nowych opłat, lecz powtórzyły kwoty opłat, które zostały ustalone w decyzjach Wojewody K.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przede wszystkim należy podnieść, iż Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 6 października 1992 r. orzekł, iż przepis par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 42 poz. 245/ jest niezgodny z przepisami art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196/ oraz art. 41 i art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie więc do art. 31 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470/ ostateczna decyzja administracyjna wydana z zastosowaniem przepisu prawnego, który jako sprzeczny z Konstytucji lub aktem ustawodawczym został zmieniony lub uchylony, uznaje się za nieważny w trybie i na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.

Tak przepisy Kpa, jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykluczają możliwości stwierdzenia nieważności części decyzji administracyjnej. Jednakże taka sytuacja może występować wówczas gdy w jednej decyzji organ rozstrzyga o, kilku sprawach, które mogły być przedmiotem dwóch lub więcej decyzji lub gdy stwierdzenie nieważności dotyczy tylko niektórych stron uczestniczących w postępowaniu, a nie ma zastosowania do pozostałych.

Stwierdzenie nieważności części decyzji może dotyczyć tylko takich elementów rozstrzygnięcia dotkniętych wadą, którym można przypisać cechę decyzji częściowej. Taka sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie.

Wojewoda K. decyzjami z 5.06.1991 r., 12.09.1991 r., 10.12.1991 r. i 10.03.1992 r. wymierzył opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska za poszczególne kwartały 1991 r., w każdej decyzji ustalając te opłaty w jednej kwocie z zastosowaniem 100 procentowej zwyżki. Decyzje powyższe nie zawierają osobnego rozstrzygnięcia o wysokości kwoty podstawowej ustalonej opłaty i osobnego rozstrzygnięcia o zastosowaniu 100 procentowej zwyżki z par. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r.

Brak odrębnego rozstrzygnięcia o 100 procentowej zwyżce, uniemożliwia stwierdzenie nieważności jedynie części decyzji dotyczącej tej zwyżki.

Skoro zatem sformułowania decyzji uniemożliwiają stwierdzenie nieważności jedynie jej wadliwej części, organ administracyjny, stosownie do cytowanej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, winien stwierdzić nieważność całości decyzji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje wydane w toku postępowania o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 55 cyt. wyż. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.