Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 49/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 255, art. 252 par. 1 i  2, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E.G. na bezczynność Dyrektora Gimnazjum w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska


UZASADNIENIE

Skarżąca E. G., reprezentowana przez r. pr. B. M., wraz ze skargą na bezczynność organu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich córek i nie stać jej na uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania rodziny. Z oświadczenia skarżącej wynika, że pracuje na część etatu z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Otrzymuje [...] zł miesięcznie tytułem alimentów na córki. Koszty utrzymania domu wynoszą średnio [...] zł. Córki skarżącej chorują i z tego tytułu skarżąca ponosi koszty leków w wysokości [...] zł miesięcznie. Nadto spłaca pożyczkę w wysokości [...] zł w ratach po [...] zł miesięcznie przez okres najbliższych 6 lat. Po odliczeniu tych wydatków pozostałe [...] zł wystarcza na zakup wyżywienia oraz najpotrzebniejszych rzeczy. W tych okolicznościach nie jest w stanie poczynić oszczędności i nie posiada sumy pieniężnej pozwalającej na uiszczenie kosztów sądowych. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, czy wartościowych ruchomości. Skarżąca podała, że łączny dochód jej rodziny wynosi [...] zł, natomiast w skład miesięcznych zobowiązań wchodzą obsługa kredytu na kwotę [...]zł, pożyczki [...] zł., koszty utrzymania mieszkania oraz leków.

Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej skarżąca została wezwana w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Przesyłka zawierająca wezwanie została przesłana na adres pełnomocnika i odebrana przez osobę uprawnioną do odbioru przesyłek w dniu [...] marca 2017r. (k. 22 akt sąd.). Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

Wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skarżąca została zobowiązana przede wszystkim do podania wszystkich swoich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (rodziców, partnera, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (decyzje, umowy, deklaracje podatkowe PIT). Skarżąca została przy tym zobowiązana do podania, czy prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym. Ustalenie bowiem wszystkich aktualnych i rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżąca i wszyscy członkowie jej rodziny oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącej w zakresie przyznania prawa pomocy.

We wniosku o prawo pomocy skarżąca zadeklarowała dochody rodziny w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie, a konieczne stałe koszty utrzymania na łączną kwotę [...]zł (rata kredytu [...] zł., utrzymanie domu [...] zł, leki [...] zł, [...] zł na żywność i inne potrzebne rzeczy), do tego doliczyć należy jeszcze koszty obsługi drugiego kredytu w wysokości [...] zł. Wyjaśnienia wymagało zatem z jakich źródeł skarżąca pokrywa różnicę między dochodami, a uiszczanymi kosztami utrzymania rodziny. Wyjaśnienie okoliczności związanych z uzyskiwanymi dochodami i stałymi kosztami utrzymania rodziny jest niezbędne do oceny możliwości płatniczych skarżącej w zakresie kosztów sądowych niniejszego postępowania.

Nadto wezwano skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje.

Zobowiązano też skarżącą do podania szczegółowych informacji o posiadanych nieruchomościach w zakresie dochodów jakie przynoszą i kosztów ich utrzymania oraz do wyszczególnienia, jakie samochody posiada ona i jej rodzina, które ze swej istoty stanowią wartościowy majątek ruchomy. Dysponowanie bowiem majątkiem nieruchomym i wartościowym majątkiem ruchomym stwarza możliwość pozyskania z niego dodatkowych środków finansowych poprzez jego sprzedaż lub wynajęcie i wpływa na kondycję finansową strony ubiegającej się o prawo pomocy finansowane z środków publicznych. Nadto zobowiązano skarżącą do podania, czy korzysta ze wsparcia finansowego lub rzeczowego w ramach świadczeń pomocy społecznej.

Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącej i rodziny oraz ich udokumentowanie, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi skarżąca i jego rodzina rzeczywiście dysponuje. Tym bardziej, że zadeklarowane koszty utrzymania przewyższają osiągane dochody.

Skarżąca, prawidłowo wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, nie udzieliła żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji finansowej, nie złożyła żadnych oświadczeń wiedzy w tym zakresie, ani nie przedłożyła żadnej dokumentacji źródłowej.

Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a).

Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.

Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.

Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niepełne i niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 P.p.s.a. została wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składają osoby fizyczne, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawczyni. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem wyczerpującej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bowiem zadeklarowane koszty utrzymania rodziny przewyższały podane dochody, a skarżąca nie wyjaśniła z jakich innych źródeł dochodu koszty te pokrywa. Z drugiej strony uwiarygodnienia wymagała wysokość ponoszonych koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Prawo pomocy przysługuje bowiem, gdy po uiszczeniu tylko niezbędnych i koniecznych wydatków bieżącego utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki, które strona mogłaby przeznaczyć na poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia wymagało zatem jakimi środkami finansowymi skarżąca realne rozporządza i w konsekwencji, czy jest w stanie ponieść koszty sądowe niniejszego postępowania.

Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, że sytuacja finansowa nie pozwala skarżącej na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sprecyzowania i potwierdzenia wymagało zatem, ustalenie wszystkich i rzeczywistych dochodów skarżącej i rodziny oraz kosztów ich utrzymania. Możliwości finansowe skarżącej w zakresie poniesienia kosztów sądowych oceniane są bowiem przez pryzmat dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków rodziny z którymi prowadzi ono wspólne gospodarstwo domowe.

Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej i jej rodziny. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i materialnej skarżącej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić.

Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.

/-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska