Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2424/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 42, art. 44
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz D. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2016 r. nr [...] (dalej "postanowienie"), po rozpoznaniu wniosku D. C., (dalej zwanego "skarżącym"), o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza G. nr [...] r. znak: [...] z [...] listopada 2012 r. ustalającej dla niego jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wysokości 163.400 zł (dalej "decyzja"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], (dalej "SKO"), odmówiło przywrócenia terminu.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący:

Decyzją Burmistrz Miasta G. ustalił skarżącemu opłatę planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w K. o pow. 1, 76 ha. w wysokości 163 400 zł.

Powołana decyzja, podobnie jak zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi materiałem dowodowym oraz informacja o ustalonej opłacie planistycznej, została doręczona stronie na adres w W. przy [...]. Po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie".

D. C. w dniu [...] lutego 2013 r. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniósł, że dowiedział się o prowadzeniu i zakończeniu postępowania w dniu 28 stycznia 2013 r., kiedy przeglądał w siedzibie organu akta administracyjne sprawy. Stwierdził, że należy przyjąć, iż jest to dzień, w którym zaskarżona decyzja została mu doręczona. Wywiódł, że pisma w postępowaniu były wysyłane na adres przy [...], gdzie nie mieszka od 2010 r. Wskazał, że od września 2010 r. mieszka przy ul. [...], gdzie wynajmuje mieszkanie oraz miejsce garażowe, natomiast pod adresem [...] prowadzi działalność gospodarczą. Zauważył, że korespondencję pod tym adresem odbierał jego brat (T. C.), który tej korespondencji nie przekazał.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

D. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie organu odwoławczego z dnia 5 czerwca 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1836/13 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 134 w zw. z art. 59 § 2 K.p.a. Stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powinno było najpierw wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, a następnie, po wydaniu w tym przedmiocie postanowienia ostatecznego przez organ właściwy w sprawie, stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania będzie konieczne wyjaśnienie kwestii miejsca zamieszkania skarżącego. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zauważył, że organ odwoławczy, odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących miejsca zamieszkania, oparł się na akcie notarialnym z dnia 30 lipca 2012 r. W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że organ nie wyjaśnił należycie prawdziwości twierdzeń skarżącego, że nie mieszka pod adresem przy Al. [...], że jest to miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast adres ul. [...], to miejsce, gdzie skarżący wynajmuje lokal mieszkalny. Sąd stwierdził dalej, że trudno przyjąć, aby notariusz podał nieprawdziwą informację w akcie notarialnym, bądź aby nie rozróżniał adresu zamieszkania od adresu prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd zauważył jednak, że adres zamieszkania skarżącego mógł ulec zmianie pomiędzy sporządzeniem aktu notarialnego, a wszczęciem postępowania i doręczeniem pism w przedmiotowej sprawie. Organ powinien był więc ustalić, pod jakim adresem mieszkał skarżący podczas dokonywania mu doręczeń. Sąd nadmienił, że przesądzającego znaczenia nie ma kwestia wynajmowania lokalu mieszkalnego, ponieważ z zasady swobody umów wynika, że każdy może wynajmować tyle lokali mieszkalnych, ile chce. Jednakże z uwagi na kwestionowanie przesłanki "mieszkania", potrzebnej dla ustalenia prawidłowości doręczeń, brak przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie stanowił naruszenie art. 7 K.p.a. Sąd skonstatował, że organ powinien szczegółowo zbadać okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i ocenić, czy skarżącemu zgodnie z art. 10 K.p.a. zapewniono możliwość udziału w postępowaniu, a także, czy skarżący był zgodnie z art. 9 K.p.a. prawidłowo informowany o sprawie w związku z wątpliwościami, co do adresu zamieszkania, a dalej idąc, ewentualnym wadliwym doręczeniem korespondencji. Sąd wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę, organ powinien rozstrzygnąć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, badając kwestię faktycznego adresu mieszkania skarżącego, pod który organ pierwszej instancji powinien kierować pisma w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], ponownie rozpatrując wniosek D. C. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza G. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], zwróciło się do skarżącego o wyjaśnienie, kiedy dowiedział się o treści decyzji, skąd dowiedział się o toczącym się postępowaniu, oraz dlaczego w akcie notarialnym z dnia 30 lipca 2012 r i podaniu z dnia 17 lipca 2012 r o wypis z rejestru gruntów podał adres zamieszkania przy Al. [...]. Organ pouczył, że brak odpowiedzi na pismo będzie skutkować oceną przez organ dotychczas zebranych dowodów. Pismo, wysłane na adres wskazany we wniosku o przywrócenie terminu, po dwukrotnym awizowaniu, zostało zwrócone z adnotacją o niepodjęciu go w terminie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy uznał, że D. C. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Stwierdził, że w aktach znajduje się akt notarialny z dnia 30 lipca 2012 r., w którym D. C., jako adres zamieszkania, podał Al. [...]. Adres taki widnieje także na decyzji Burmistrza G. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie wymiaru podatki rolnego za 2012 r., podaniu z dnia 17 lipca 2012 r. o wydanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wypisach z rejestru gruntów z dnia 12 września 2012 r. i z dnia 11 lutego 2013 r., w ofercie nabycia nieruchomości z dnia 6 czerwca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie do złożenia wyjaśnień w kwestii miejsca zamieszkania. Stwierdziło, że skoro adres przy Al. [...] jest adresem miejsca pracy, to wezwanie i decyzja zostały, zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a., doręczone prawidłowo.

D. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 lipca 2016 r. znak: [...]. Zarzucił naruszenie: 1) art. 42 § 1 w zw. z art. 44 § 1 K.p.a. 2) art. 42 § 1 K.p.a.; 3) art. 9 i 10 K.p.a.; 4) art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 110 K.p.a. oraz 5) art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 i 2 w zw. z art. 42 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty jak w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2375/16 oddalił skargę D. C. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy, a następnie go ocenił, a także zastosował się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który nakazał wyjaśnienie miejsca zamieszkania skarżącego. Sąd podkreślił, że w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zakwestionował prawdziwości oświadczenia skarżącego zawartego w akcie notarialnym na temat miejsca zamieszkania osoby biorącej udział w czynności notarialnej, jak i braku podstaw do uznania na podstawie umowy najmu, że skarżący mieszka w wynajmowanym mieszkaniu, gdyż można wynajmować mieszkanie, ale w nim nie mieszkać. Sąd wywiódł, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uzależniony jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony, co oznacza, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że z dużą dozą prawdopodobieństwa, przyczyna na podstawie której doszło do uchybienia terminu, była niezależna od strony, nie do przezwyciężenia, nawet przy pomocy innych osób. Sąd ustalił, że skarżący, jako taką przyczynę, wskazał wadliwość doręczenia decyzji na adres niebędący jego miejscem zamieszkania, tj. przy Al. [...]. Przywoławszy treść art. 42 § 1 K.p.a. oraz art. 44 § 1, § 2 i § 4 K.p.a., Sąd wskazał, że doręczenie przesyłki w miejscu pracy powinno nastąpić do rąk adresata, jednakże skutecznym doręczeniem może być doręczenie przesyłki osobie do takiego odbioru upoważnionej. Czyni to nieuprawnionym twierdzenia skargi o braku możliwości doręczenia przesyłki w miejscu pracy innej niż adresat osobie. Sąd stwierdził następnie, że rozważania, co do możliwości odbioru przesyłki skierowanej na adres miejsca pracy czynione w skardze, nie mają jednak znaczenia, skoro miejsce to było jednocześnie miejscem zamieszkania skarżącego, a przepis art. 44 § 1 K.p.a. nie wyklucza doręczenia zastępczego w biurze (czyli miejscu pracy). Dalej Sąd wywiódł, że decyzja, której dotyczy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania została wydana 21 listopada 2012 r. Wcześniej skarżący, w piśmie z dnia 27 sierpnia 2012 r., został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu. Zawiadomienie to, skierowane na adres przy [...], odebrał osobiście, co – jak stwierdził Sąd - potwierdza dołączone do decyzji a znajdujące się w aktach sprawy, potwierdzenie odbioru. Stosownie do pouczenia zawartego w tym zawiadomieniu strona miała obowiązek informowania organu o zmianie miejsca swojego pobytu i skutkach wynikających z tego zaniedbania. Skarżący nie zawiadomił organu o zmianie miejsca zamieszkania, nie odpowiedział też na ostatnią korespondencję od organu, wzywającą m.in. do wypowiedzenia się na temat wątpliwości, co do adresu zamieszkania podanego w akcie notarialnym i wypisie z rejestru gruntów, z jednoczesnym pouczeniem, że brak odpowiedzi na to wezwanie będzie skutkować ustaleniem stanu faktycznego na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Sąd skonstatował, że twierdzenia skarżącego, iż nie odbierał korespondencji pod adresem przy Al. [...], są nieprawdziwe. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo ustaliło, że miejscem zamieszkania skarżącego jest lokal przy ulicy Al. [...] w W. Sąd stwierdził, że wynika to z:

– aktu notarialnego z dnia 30 lipca 2012 r.;

– dokumentów znajdujących się w aktach, a wytworzonych po dacie sporządzenia aktu notarialnego - pisma burmistrza G. z 4 stycznia 2013 r. odebranego przez skarżącego pod tym adresem;

– a contrario z umowy najmu, ponieważ umowa ta została sporządzona 23 września 2010 r., a skarżący odbierał korespondencję pod adresem Al. [...] jeszcze w 2012 i 2013 r., co czyni niewiarygodnymi twierdzenia, że zamieszkiwał w wynajmowanym mieszkaniu przy ulicy [...] w dacie wydawania decyzji, a nie w lokalu przy Al. [...];

– wypisu z rejestru gruntów, podania o wydanie wypisu z wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 17 lipca 2012 r.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawione przez skarżącego dowody, że był odbiorcą telewizji w lokalu przy [...], nie stanowią dowodu na zamieszkiwanie w tym lokalu, ale na zawarcie, jako najemca, umowy świadczenia usług. Sąd zaznaczył, że skoro skarżący odebrał zawiadomienie o toczącym się postępowaniu z dnia 27 sierpnia 2012 r. pod adresem przy Al. [...] i nie powiadomił, zgodnie z pouczeniem organu, o innym miejscu pobytu, świadczy to o tym, że to ten adres był adresem miejsca zamieszkania. Sąd uznał, że nie ma logicznego uzasadnienia w twierdzeniu, że skoro strona mieszka w innym miejscu niż wskazane w piśmie, jest jednocześnie pouczana o konieczności informowania o zmianie miejsca, tego nie czyni, choć wie, że toczy się postępowanie administracyjne z jej udziałem. Zdaniem Sądu, gdyby więc twierdzenia o innym miejscu zamieszkania były prawdziwe, to skarżący powinien natychmiast poinformować organ o innym adresie zamieszkania. Skoro tego nie uczynił, świadczy to o tym, że w dacie wydawania decyzji tym adresem był ten przy Al. [...]. Uwzględniając powyższe, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu uchybień skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wywiódł dalej, że przyjęcie, iż skarżący zamieszkiwał pod adresem przy Al. [...], uprawniało do dokonania doręczenia zastępczego, nawet, gdy adres ten jest, co wynika z informacji z Centralnej Ewidencji Podmiotów Gospodarczych, adresem prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd skonstatował, że dokonanie doręczenia na ten adres nie było wynikiem błędnych ustaleń organu. Zauważył, że istotnie skarżący podał w jednym z pism numer telefonu komórkowego, ale organ w sytuacji, w której sam skarżący nie zadbał o wskazanie innego adresu, nie miał żadnych racjonalnych przypuszczeń że skarżący mieszka gdzie indziej. Tylko w takiej zaś sytuacji uzasadnione byłoby przypuszczenie, że adres, jaki ustalił organ, nie jest adresem faktycznego miejsca zamieszkania strony.

Sąd stwierdził, że wywody dotyczące niemożliwości doręczenia zastępczego, wobec nieustalenia miejsca zamieszkania, nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Organ prawidłowo ustalił miejsce zamieszkania, a poza tym doręczenie zastępcze jest możliwe także w miejscu pracy. Wskazał, że polemika z treścią aktu notarialnego nie może odnieść zamierzonego skutku z uwagi na związanie wykładnią Sądu poprzednio rozpoznającego sprawę i przesądzenie o prawdziwości danych zawartych w akcie notarialnym. Konsekwencją prawidłowo ustalonego miejsca zamieszkania jest brak podstaw do uznania naruszenia przez organ art. 10 K.p.a., ponieważ korespondencja była kierowana na znany organowi i niezaprzeczony w żadnym momencie adres skarżącego.

Sąd skonkludował, że decyzja Burmistrza G. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] została awizowana 27 listopada 2015 r., a następnie powtórnie awizowana 4 grudnia 2015 r. 14 dniowy termin, o jakim mowa w art. 44 § 1 K.p.a., upłynął 11 grudnia 2015 r. Organ dokonał zatem prawidłowych ustaleń w tym zakresie. Decyzja została skutecznie doręczona, co czyni niezasadnym zarzuty naruszenia art. 42 - 44 K.p.a.

D. C. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2375/16.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2283/17, uchylił zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nietrafnie przyjął, iż miejscem zamieszkania D. C. był lokal przy Al. [...] w W. Zasadniczą część argumentacji mającej przemawiać za tym stanowiskiem Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł na ustaleniu, że skarżący osobiście odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 27 sierpnia 2012 r., w którym zawarto pouczenie o obowiązku informowania organu administracji o zmianie miejsca pobytu i skutkach zaniedbania tego obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że "[...] nie ma logicznego wytłumaczenia w twierdzeniu, że skoro strona mieszka w innym miejscu niż wskazane w piśmie, jest jednocześnie pouczona o konieczności informowania o zmianie miejsca, tego nie czyni, choć wie, że toczy się pozstępowanie administracyjne z jej udziałem [...]". Sąd stwierdził również, że "[...] gdyby (...) twierdzenia o innym miejscu zamieszkania były prawdziwe skarżący powinien natychmiast poinformować organ o innym adresie zamieszkania. Skoro tego nie uczynił, świadczy to o tym, że w dacie wydawania decyzji tym adresem był ten przy Alei [...] [...]". Ponadto Sąd wskazał, że podstawę przyjęcia, iż adres przy Al. [...] był adresem zamieszkania skarżącego stanowiły dokumenty wytworzone po sporządzeniu aktu notarialnego z dnia 30 lipca 2012 r. Wywiódł, że chociaż umowa najmu, którą przedstawił D. C. na dowód niezamieszkiwania pod wskazanym adresem, została zawarta 23 września 2010 r., to skarżący odbierał korespondencję pod tym adresem jeszcze w 2012 r. i w 2013 r. Sąd podniósł także, że skarżący odebrał pod tym adresem pismo Burmistrza Miasta G. z dnia 4 stycznia 2013 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane wyżej ustalenia Sądu pierwszej instancji nie znajdują oparcia w aktach sprawy. D. C. nie odebrał osobiście zawiadomienia z dnia 27 sierpnia 2012 r. o wszczęciu postępowania. Zawiadomienie to, wysłane po raz pierwszy w dniu 30 sierpnia 2012 r., po dwukrotnym awizowaniu, zostało zwrócone do nadawcy. Obiór ponownie wysłanej (w dniu 24 września 2012 r.) przesyłki pocztowej pokwitował (w dniu 3 października 2012 r.) T. C. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł natomiast m.in., że wymieniony jest jego bratem, z którym pozostaje w sporze. Także zawiadomienie z dnia 19 października 2012 r. o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz o możliwości zapoznania się z tym materiałem podjął T. C. Decyzja Burmistrza G. z dnia [...] listopada 2012 r., po dwukrotnym awizowaniu, została natomiast zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Również pismo Burmistrza Miasta G. z dnia [...] stycznia 2013 r. zostało odebrane nie przez D. C., lecz przez T. C. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Burmistrza Miasta G. z dnia [...] lutego 2012 r. wynika zaś, że jej odbiór pokwitowała H. C. W aktach sprawy nie ma także żadnego innego dokumentu, który potwierdzałby, że w latach 2012 i 2013 skarżący podjął osobiście jakąkolwiek korespondencję skierowaną do niego na adres przy Al. [...].

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja Sądu pierwszej instancji, która została oparta na założeniu, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania i obowiązku zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń, była nieuprawniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie założył, że zgodnie z art. 41 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – stan prawny na dzień wydania postanowienia zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji; dalej powoływana jako "K.p.a."), D. C. miał obowiązek natychmiast poinformować organ administracji o tym, że jego adres zamieszkania jest inny niż ten, pod którym odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania. NSA podkreślił, że wymaganie od strony zawiadomienia o zamianie adresu zamieszkania lub adresu do doręczeń wymaga właściwego zawiadomienia o tym obowiązku i skutkach jego zaniedbania, stąd pismo (którym zwykle jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania) z pouczeniem w tej sprawie powinno zostać stronie faktycznie doręczone. Do takiego doręczenia nie doszło natomiast – wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji – ani w przypadku zawiadomienia z dnia 27 sierpnia 2012 r. o wszczęciu postępowania, ani w przypadku innych pism skierowanych do D. C. w postępowaniu zakończonym decyzją Burmistrza G. z dnia [...] listopada 2012 r. Co za tym idzie, w sprawie nie miał zastosowania art. 41 § 1 i § 2 K.p.a. Dlatego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 41 § 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny.

Dalej Sąd ten stwierdził, że jakkolwiek autor skargi kasacyjnej, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 K.p.a., nie wskazał jednostki redakcyjnej drugiego z wymienionych przepisów, to uzasadnienie skargi kasacyjnej nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że jego intencją było wywiedzenie naruszenia art. 58 § 1 K.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uwzględniwszy powyższe, należy podkreślić zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, że obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest dokonanie kontroli działalności organu administracji publicznej, która w przedmiotowej sprawie przybrała prawną formę postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd administracyjny nie jest natomiast, z wyjątkiem przewidzianym w art. 106 § 3 P.p.s.a., uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń faktycznych. Sąd, orzekając zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. "na podstawie akt sprawy", bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie dokonuje natomiast ustaleń za organ administracji.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przede wszystkim zweryfikowanie, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], stosując się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1836/13, właściwie ustaliło adres zamieszkania D. C., a także czy zbadało szczegółowo okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu i oceniło, czy skarżącemu, zgodnie z art. 10 K.p.a., zapewniono możliwość udziału w postępowaniu, a także czy był on, zgodnie z art. 9 K.p.a., prawidłowo informowany o sprawie w związku z wątpliwościami, co do adresu zamieszkania, a dalej idąc, ewentualnym wadliwym doręczeniem korespondencji. Takich ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednak zabrakło, ponieważ Sąd pierwszej instancji - w nieuprawniony sposób, dokonując za organ administracji własnych i nieprawidłowych ustaleń faktycznych - wyprowadził konsekwencje prawne z okoliczności, która nie miała oparcia w aktach sprawy, a także nie stanowiła elementu stanu faktycznego przyjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonym postanowieniu.

W tych okolicznościach stwierdzenie, że organ administracji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 K.p.a. było co najmniej przedwczesne, oparte na niepełnej ocenie zaskarżonego postanowienia, z pominięciem całości argumentacji przedstawionej w jego uzasadnieniu. Dlatego także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a. należało uznać za oparty na usprawiedliwionej podstawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokona kontroli zaskarżonego postanowienia, z pominięciem błędnie ustalonych w zaskarżonym wyroku okoliczności faktycznych dotyczących osobistego odbioru przez skarżącego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a także innych pism w 2012 r. i w 2013 r. Biorąc pod uwagę czynności podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] po wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1836/13 (w szczególności treść wezwania z dnia 13 maja 2016 r.) oraz analizując argumentację przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd zweryfikuje, czy organ administracji – zgodnie z wiążącymi w sprawie wskazaniami co do dalszego postępowania - ustalił, jaki był adres zamieszkania skarżącego. Sąd przedstawi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentację uzasadniającą wniosek, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] był, bądź nie był, wystarczający do przyjęcia, że adres przy Al. [...] był adresem zamieszkania D. C. Jeżeli Sąd stwierdzi, że akta sprawy dawały wystarczającą podstawę do przyjęcia, że adres przy Al. [...] był adresem zamieszkania skarżącego, to oceni także, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1836/13, czy organ administracji należycie wyjaśnił i rozważył okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, w tym wzmiankowane w tym wniosku relacje między skarżącym a osobą, która odbierała korespondencję kierowaną na adres przy Al. [...]. Jeżeli natomiast Sąd stwierdzi, że akta sprawy nie dawały wystarczającej podstawy do przyjęcia, że adres przy Al. [...] był adresem zamieszkania skarżącego, lecz był to tylko adres miejsca pracy D. C., to dokona oceny, czy zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wzmianka o skuteczności doręczenia pod adresem miejsca pracy jest wystarczająca do stwierdzenia, iż skarżący nie dochował należytej staranności w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania.

Wobec tego, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji przedwcześnie - z odwołaniem się do wadliwych ustaleń faktycznych, a bez należytego odniesienia się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - stwierdził, że adres przy Al. [...] był adresem zamieszkania D. C., odnoszenie się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących niedopuszczalności doręczenia w miejscu pracy, jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym stanie sprawy przedwczesne. Niemniej, Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, winien wziąć pod uwagę, że: 1) doręczenie zastępcze w trybie art. 43 K.p.a. może nastąpić tylko z miejscu zamieszkania, tylko do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi; 2) w miejscu pracy doręczenie pisma innej osobie niż adresat jest skuteczne wobec adresata tylko wtedy, gdy osoba ta została upoważniona przez adresata do odbioru kierowanej do niego korespondencji; 3) doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. (przez awizo) dopuszczalne jest także w miejscu pracy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018, poz. 2107 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art.3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 t.j. z pózn.zm, dalej "k.p.a") lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było postanowienie SKO w Warszawie z 12 lipca 2016 r., odmawiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza G. z [...] listopada 2012 r. ustalającej dla niego jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wysokości 163.400 zł.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można także oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie ze wskazaniami Sądu drugiej instancji w pierwszym rzędzie rolą niniejszego Sądu miała być weryfikacja, czy organ administracji – zgodnie z wiążącymi w sprawie wskazaniami co do dalszego postępowania - ustalił, jaki był adres zamieszkania skarżącego. Należało przy tym wziąć pod uwagę czynności podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] po wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1836/13 (w szczególności treść wezwania z dnia 13 maja 2016 r.) oraz przeanalizować argumentację przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zadaniem Sądu pierwszej instancji jest przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacji uzasadniającą wniosek, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] był, bądź nie był, wystarczający do przyjęcia, że adres przy Al. [...] był adresem zamieszkania D. C.

Należy przypomnieć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], ponownie rozpatrując wniosek D. C. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza G. z dnia [...] listopada 2012 r. zwróciło się do skarżącego o wyjaśnienie, kiedy dowiedział się o treści decyzji, skąd dowiedział się o toczącym się postępowaniu, oraz dlaczego w akcie notarialnym z dnia 30 lipca 2012 r i podaniu z dnia 17 lipca 2012 r o wypis z rejestru gruntów podał adres zamieszkania przy Al. [...]. Organ pouczył, że brak odpowiedzi na pismo będzie skutkować oceną przez organ dotychczas zebranych dowodów. Pismo, wysłane na adres wskazany we wniosku o przywrócenie terminu, po dwukrotnym awizowaniu, zostało zwrócone z adnotacją o niepodjęciu go w terminie.

Należy także dodać, że w aktach sprawy nie ma także żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że w latach 2012 i 2013 skarżący podjął osobiście jakąkolwiek korespondencję skierowaną do niego na adres przy Al. [...]. Skarżący nie odebrał osobiście zawiadomienia z dnia 27 sierpnia 2012 r. o wszczęciu postępowania. Zawiadomienie to, wysłane po raz pierwszy w dniu 30 sierpnia 2012 r., po dwukrotnym awizowaniu, zostało zwrócone do nadawcy. Obiór ponownie wysłanej (w dniu 24 września 2012 r.) przesyłki pocztowej pokwitował (w dniu 3 października 2012 r.) T. C. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł natomiast m.in., że wymieniony jest jego bratem, z którym pozostaje w sporze. Także zawiadomienie z dnia 19 października 2012 r. o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz o możliwości zapoznania się z tym materiałem podjął T. C.. Decyzja Burmistrza G. z dnia [...] listopada 2012 r., po dwukrotnym awizowaniu, została natomiast zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Również pismo Burmistrza Miasta G. z dnia 4 stycznia 2013 r. zostało odebrane nie przez D. C., lecz przez T. C. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Burmistrza Miasta G. z dnia [...] lutego 2012 r. wynika zaś, że jej odbiór pokwitowała H. C.

SKO uznało, że Skarżący mieszkał w chwili doręczenia przy Al. [...] w W. Oparł się przy tym na następujących okolicznościach i dokumentach:

w akcie notarialny z dnia 30 lipca 2012 r., skarżący podał Al. [...] jako miejsce zamieszkania, podobnie jak w podaniu z 17 lipca 2012 r. o wydanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w ofercie nabycia nieruchomości z dnia 6 czerwca 2011 r. Adres taki widnieje nadto na decyzji Burmistrza G. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie wymiaru podatki rolnego za 2012 r., wypisach z rejestru gruntów z dnia 12 września 2012 r. i z dnia 11 lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało także, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie do złożenia wyjaśnień w kwestii miejsca zamieszkania. Stwierdziło, że skoro adres przy Al. [...] jest adresem miejsca pracy, to wezwanie i decyzja zostały, zgodnie z art. 42 § 1 K.p.a., doręczone prawidłowo.

Takie stanowisko organu administracji nie może zostać zaakceptowane. Organ po pierwsze nie ustalił, czy Al. [...] to adres zamieszkania czy też adres pracy, a sposób i skutki doręczenia do obu tych miejsc są odmienne, co zostało już szczegółowo opisane w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po drugie, z faktu, że w lipcu 2012r. skarżący podał w innych postępowaniach, że mieszka pod wskazanym adresem nie wynika, że mieszkał tam pod koniec sierpnia czy też we wrześniu 2012r. Sam fakt zamieszkiwania wcześniej pod wskazanym adresem wskazuje tylko na pewne prawdopodobieństwo, że rzeczywiście nadal tam mieszkał, jednak tego nie przesądza. Dane znajdujące się na decyzji Burmistrza G. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie wymiaru podatki rolnego za 2012 r. i wypisach z rejestru gruntów również nie świadczą jednoznacznie, że Skarżący mieszkał pod wspomnianym adresem. Z tego względu organ musi jednoznacznie ustalić, czy adres Al. [...] to adres jego zamieszkania czy też nie. Jeśli organ dojdzie do wniosku, że nie był to jego adres zamieszkania, ale inny (np. prowadzenia działalności gospodarczej albo też miejsca pracy) winien sprawdzić – kierując się wskazówkami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – czy doręczenie jest skuteczne. Prawdą jest, że organ administracyjny podjął jedną próbę ustalenia przy pomocy pisemnych wyjaśnień Skarżącego, czy przedmiotowy adres jest miejscem zamieszkania, a Skarżący na to wezwanie nie zareagował. Z uwagi na okoliczności sprawy (duża dolegliwość kary, wątpliwości co do adresu) należy uznać, że taka jednorazowa próba była niewystarczająca. W realiach niniejszej sprawy konieczne będzie bardziej drobiazgowe postępowanie wyjaśniające celem jednoznacznego ustalenia czy skarżący tam mieszkał, a przypadku gdy nie mieszkał, czy pracował albo też prowadził działalność gospodarczą.

Skarżący wskazał, że od września 2010 r. mieszkał przy ul. [...], gdzie wynajmuje mieszkanie oraz miejsce garażowe, natomiast pod adresem Aleja [...] prowadził działalność gospodarczą. Oświadczenie to jest sprzeczne z oświadczeniami złożonymi w akcie notarialnym czy opisanymi wyżej podaniami w innych postępowaniach. Nie można jednak na podstawie zgromadzonego dotychczas przez organ administracyjny materiału dowodowego jednoznacznie wysnuć wniosku, że Skarżący tam nie mieszkał, a jedynie podał te miejsca jako adres miejsca zamieszkania

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w z wz. z art. 126 ppsa. należało uchylić zaskarżone postanowienie

Przy ponownym badaniu sprawy organ administracyjny winien ponownie wezwać Skarżącego do wyjaśnienia, gdzie mieszkał, gdzie prowadził działalność gospodarczą i ewentualnie jaki był adres jego miejsca pracy w okresie, w którym przesyłka była mu doręczana to jest w okresie od sierpnia do września 2012r. Organ winien również przesłuchać na tę okoliczność Skarżącego, a także przeprowadzić dowód z zeznań świadków brata skarżącego T. C. i matkę H. C., przy czym ich także na okoliczności podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu (konfliktu ze skarżącym, a także nieprzekazania mu przesyłki dla skarżącego, a jeśli tak, to z jakich przyczyn). Organ winien również przeprowadzić dowód z zeznań A. W., która wynajęła skarżącemu mieszkanie na ul. [...] w W. na okoliczność, czy skarżący tam rzeczywiście mieszkał i w jakim okresie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 210 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265, ze zm.), przy czym na zasądzone koszty postępowania składa się kwota 100 zł, uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego przez radcę prawnego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, na które składa się jego wynagrodzenie w wysokości 480 zł .