Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2303/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 3 ust.1, § 8, § 6 ust.1, § 7 ust.2 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art.10 §1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.21 ust.1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Anna Wesołowska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu wspierania grup producentów rolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi B. Sp. z o.o. w K. (dalej także: Grupa, Spółka lub Skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezesa ARiMR) nr ... z ... marca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR nr ... z ... listopada 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych.

Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Grupa producentów rolnych B. Sp. z o.o. w K. powstała ze względu na produkcję roślin w plonie głównym, całych lub rozdrobnionych, uprawianych z przeznaczeniem na cele energetyczne lub do wykorzystania technicznego. Taki przedmiot działalności Grupy został wpisany do rejestru grup producentów rolnych województwa ś. prowadzonego przez Marszałka Województwa Ś.. Decyzją z ... kwietnia 2013 r przyznano Spółce pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od ... stycznia 2013 r. do ...stycznia 2018 r. Powołując się na to rozstrzygnięcie, ... lutego 2014 r. Spółka złożyła wniosek o płatność za okres od 14 stycznia 2013 r. do 13 stycznia 2014 r., tj. w pierwszym roku korzystania z pomocy, wykazując jako roczny przychód netto kwotę 1.018.181,37 zł. W trakcie kontroli administracyjnej wniosku, Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieprawidłowości wymagające złożenia wyjaśnień dotyczących:

- podania we wniosku prawidłowych łącznych prognozowanych przychodów netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy producentów, ze względu, na które grupa została utworzona,

- niezgodności pomiędzy wnioskiem a Ewidencją Producentów,

- braku konkretnego rodzaju i nazw produktu w załącznikach nr 1, 2 i 3 do wniosku. Ponadto wezwano Spółkę do wyjaśnienia mechanizmu produkcji i sprzedaży oraz sposobu technicznego wykorzystania produktów zgodnie z Planem Działania Grupy.

W odpowiedzi na wezwanie do złożenia stosownych wyjaśnień, Spółka... kwietnia 2014 r. złożyła pisemne wyjaśnienia.

Pomiędzy ... maja 2014 r. u członka Grupy – D. P.- przeprowadzona została kontrola na miejscu prowadzonej działalności. Podczas kontroli ustalono, że we wniosku o płatności do gruntów rolnych na 2013 r. D. P. zgłosił 79,29 ha, z czego 17,70 ha przeznaczono na paszę, w zakresie 40,89 ha w plonie głównym wskazano sad (winorośl i jabłonie), zaś odnośnie 20,70 ha trawy z motylkowatymi i łąki (ze zbiorami przeznaczonymi na sprzedaż). Stwierdzono, że producent sprzedaje biomasę z 20,70 ha, co daje średnio 725 balotów (siana) z jednego pokosu. Poddano również wizualnej kontroli działki ewidencyjne nr ..., ..., ...o ogólnej powierzchni 2,33 ha i w dniu kontroli stwierdzono, że występuje na nich łąka.

W trakcie dalszego postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o płatność, Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził kolejne nieprawidłowości skutkujące wystosowaniem do Spółki następnego wezwania do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na nie, Grupa złożyła w Ś. Oddziale Regionalnym ARiMR korektę wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wraz z załącznikami i wyjaśnieniami.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynikało, że faktury dokumentujące sprzedaż produktów wyprodukowanych w gospodarstwach członków Grupy, wskazywały na sprzedaż przez Grupę produktów przetworzonych, do których nie jest kierowana pomoc finansowa w ramach działania PROW 2007-2013. Dotyczyło to faktur wyszczególnionych w załączniku 2 do wniosku o płatność. Pismem z ... września 2014 r. Grupa została wezwana przez Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR do wskazania i potwierdzenia szczegółowo roślin z plonu głównego na załączonych do wniosku o płatność fakturach. Zdaniem Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR Spółka nie przedstawiła dokumentów pozwalających na stwierdzenie, czy osiągnięty przez Grupę przychód netto ze sprzedaży kwalifikuje się do uzyskania pomocy, tj. czy sprzedaż dotyczyła produktów lub grupy produktów ze względu, na które grupa została utworzona.

Z tej przyczyny Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr ... z ... listopada 2014 r. odmówił przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych

W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia Grupa zarzuciła organowi I instancji, że rygorystycznie dokonał oceny złożonych przez Spółkę dokumentów. Ponadto wskazano, że w kierowanych do ARiMR wyjaśnieniach w sposób wyczerpujący przedstawiono, że pod ogólnym pojęciem biomasy rolnej kryje się siano i sianokiszonka, i tylko brak dokładnego przypisania siana i sianokiszonki do poszczególnych faktur doprowadził do zdyskwalifikowania w całości przychodu grupy. Stoi to w sprzeczności z prezentowanymi przez Grupę stanowiskami sądów administracyjnych.

Decyzja Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR została utrzymana w mocy obecnie kontrolowaną decyzją Prezesa ARiMR z ... marca 2015 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes ARiMR przedstawił regulacje prawa krajowego i unijnego mające zastosowanie w sprawach przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Prezes ARiMR podkreślił, że faktury wyszczególnione w załączniku 2 do wniosku o płatność, dokumentujące sprzedaż produktów wyprodukowanych w gospodarstwach członków Grupy, wskazują na sprzedaż przez Grupę produktów przetworzonych, do których nie jest kierowana pomoc finansowa w ramach działania PROW 2007-2013. W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o płatność B. Sp. z o.o. – mimo stosownych wezwań w tym zakresie - nie przedstawiła dokumentów pozwalających na stwierdzenie, czy osiągnięty przez Grupę przychód netto ze sprzedaży kwalifikuje się do uzyskania pomocy, tj. czy sprzedaż dotyczyła produktów lub grupy produktów ze względu, na które grupa została utworzona. Prezes ARiMR podkreślił, że na podstawie rejestru grup producentów rolnych województwa śląskiego prowadzonego przez Marszałka Województwa Ś. stwierdził, że Grupa została utworzona ze względu na produkcję roślin w plonie głównym całych lub rozdrobnionych, uprawianych z przeznaczeniem na cele energetyczne lub do wykorzystania technicznego. Tymczasem z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, iż Grupa sprzedawała produkty wytworzone niezgodnie z celem powstania grupy, tzn. rośliny wstępnie przetworzone, tj. siano i sianokiszonkę, co do których płatność nie może zostać przyznana. Wskazany na fakturach sprzedaży Kod PKWiU ... odnosi się przy tym do ewidencji odpadów, a tym samym nie dotyczy produktów rolnych w kategorii produktów lub grupy produktów, dla których grupa została utworzona.

Wskazano nadto, że produkty dla których grupa została utworzona muszą pochodzić z plonu głównego. Kryterium takiego nie spełnia zatem "mieszanka traw zielonych z koniczyną w plonie głównym" uzyskiwana z międzyrzędzi sadu o powierzchni 40,89 ha należącego do D. P., skoro uprawa w plonie głównym tego sadu to winorośl i jabłonie.

Prezes ARiMR podkreślił, że z art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 nie wynika, aby grupy producentów rolnych mogły być tworzone w celu przetwarzania zakupionego od swoich członków produktu. Tymczasem sianokiszonka powstaje w wyniku wstępnego procesu fermentacji (przeprowadzonego przez właściwe bakterie kwaszące), w którym cukry proste zostają rozłożone na kwas mlekowy. Proces kiszenia trawy wymaga zbioru roślin w odpowiednim okresie oraz właściwych warunków przechowywania, które sprowadzają się do umieszczenia odpowiednio rozdrobnionej i ugniecionej trawy w silosie albo w innym miejscu umożliwiającym usunięcie powietrza z masy roślinnej i stworzenia warunków beztlenowych, które mają umożliwić właściwy rozwój bakterii kwasu mlekowego. Proces powstawania sianokiszonki potwierdza tezę, że jest ona produktem przetworzonym, a tym samym nie objętym wnioskowaną pomocą.

Prezes ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek zaś ciężar udowodnienia faktu -spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tymczasem Spółka nie przedstawiła dowodów, mających świadczyć o tym, że nie ponosi winy za powstałe nieprawidłowości, zatem sankcje skutkujące odmową przyznania pomocy musiały zostać zastosowane.

W wywiedzionej do WSA w Warszawie skardze na wskazane rozstrzygnięcie Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Grupa sformułowała zarzuty naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, t.j.:

- art. 8 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli;

- art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Spółka uznała, że Prezes ARiMR i Dyrektor Ś. Regionalnego Oddziału ARiMR nie pouczyli jej, co do sposobu i trybu wyjaśnienia, co kryje się w fakturach pod pojęciem biomasy. Jako załącznik do skargi przesłała noty korygujące opis faktur jako nowy dowód w sprawie, który zdaniem Skarżącej dokładnie wyjaśnia z czego została wykonana biomasa. Zdaniem Spółki przedmiotowe noty korygujące w zakresie opisu faktur powinny być ponownie rozpoznane przez ARiMR;

- art. 10 § 1 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W skardze podkreślono, że w dniu 6 października 2014 roku Grupa złożyła korektę wniosku o płatności. W związku z tym, iż pojawiły się nowe dowody w sprawie podmiot prowadzący postępowanie powinien wyznaczyć Grupie nowy termin do zapoznania się z zebranymi dowodami i wyznaczyć siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień czego nie uczynił. Zaniechanie takiego działania ma zdaniem Grupy istotny wpływ na wynik sprawy i zawsze musi skutkować uchyleniem decyzji do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem Spółki Prezes ARiMR oraz Dyrektor Ś. Regionalnego Oddziału ARiMR niewłaściwie zastosowali przepisy prawa i jego wykładnię, a zbyt rygorystyczne podejście do grupy producentów rolnych w pierwszym roku jej działalności jest niezgodne z duchem solidaryzmu i wsparcia wszelkich form produkcji rolnej oraz jest działaniem idącym w kierunku upadłości wszelkich formy produkcji rolnej w ramach grup producentów rolnych.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i oceniając w powyższym kontekście treść rozstrzygnięć administracyjnych uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowią przepisy krajowe: ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw (Dz. U Nr 88, poz. 983 ze zm. – dalej: ustawa o grupach producentów rolnych), ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grup producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 81 poz. 550 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 20 kwietnia 2007 r.), a także przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. L 277 z 21.10.2005 r., str. 1; dalej rozporządzenie nr 1698/2005) oraz rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.201, str. 8; dalej: rozporządzenie nr 65/2011).

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach krajowych i wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w tych przepisach przesłanki do odmowy wypłaty (zmniejszenia) pomocy.

Przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia nr 65/2011.

Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z § 3 ust. 1rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych, zwanej dalej "grupą":

1) prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983, z późn. zm.), zwanego dalej "rejestrem";

2) która została utworzona ze względu na produkty lub grupę produktów, określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424), z wyłączeniem owoców i warzyw oraz owoców i warzyw przeznaczonych dla przetwórstwa;

3) jeżeli został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Ustalenie wysokości udzielanej pomocy w danym roku uregulowane zostało w § 8 rozporządzenie z 20 kwietnia 2007 r., zgodnie, z którym:

1. Wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.

2. Sposób obliczania oraz wysokość maksymalnych dopuszczalnych kwot udzielanej pomocy są określone w art. 25 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005. str. 1. z późn. zm.).

3. Pomoc jest wypłacana w złotych, a jej przeliczenie następuje zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52).

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc wypłacana w formie rocznych płatności obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Stosownie z kolei do § 7 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia, do wniosku dołącza się wykazy faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy.

Istotne dla rozstrzygania jest to, że Grupa producentów rolnych B. Sp. z o.o. w K. powstała ze względu na produkcję roślin w plonie głównym, całych lub rozdrobnionych, uprawianych z przeznaczeniem na cele energetyczne lub do wykorzystania technicznego (pkt 25 załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424) Taki przedmiot działalności Grupy został wpisany do rejestru grup producentów rolnych województwa śląskiego prowadzonego przez Marszałka Województwa Ś..

Zasadnie Prezes ARiMR uznał, że dokumentami pozwalającymi na wyliczenie wysokości pomocy, o którą ubiegała się Spółka mogą być jedynie dowody potwierdzające sprzedaż produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych wyłącznie w gospodarstwach jej członków. Dlatego też grupa producentów rolnych, dokumentując dokonaną w okresie referencyjnym sprzedaż, winna przedstawić faktury sprzedaży dla produktów, dla których została utworzona, tj. roślin w plonie głównym całych lub rozdrobnionych z przeznaczeniem na cele energetyczne lub do wykorzystania technicznego. Przedstawione przez Spółkę i dołączone do wniosku o płatność faktury wskazują natomiast, że przedmiotem sprzedaży, była "biomasa rolna" określona na fakturach kodem PKWiU .... Kod ten jak słusznie wskazuje Prezes ARiMR odnosi się do ewidencji odpadów, a tym samym nie dotyczy produktów rolnych w kategorii produktów lub grupy produktów, dla których grupa została utworzona. Z wyjaśnień Spółki wynika, że przedmiotem sprzedaży były siano i sianokiszonka. Tymczasem ten ostatni produkt powstaje w wyniku wstępnego procesu fermentacji (przeprowadzonego przez właściwe bakterie kwaszące), w którym cukry proste zostają rozłożone na kwas mlekowy. Proces kiszenia trawy wymaga zbioru roślin w odpowiednim okresie oraz właściwych warunków przechowywania, które sprowadzają się do umieszczenia odpowiednio rozdrobnionej i ugniecionej trawy w silosie albo w innym miejscu umożliwiającym usunięcie powietrza z masy roślinnej i stworzenia warunków beztlenowych, które mają umożliwić właściwy rozwój bakterii kwasu mlekowego. Proces powstawania sianokiszonki świadczy o tym, że jest ona produktem przetworzonym, a tym samym nie objętym wnioskowaną pomocą. Nie jest też rośliną w plonie głównym. Także siano nie jest rośliną w plonie głównym. Uzyskanie z pokosu siana wymaga wykonania czynności zmierzających do uzyskania produktu finalnego (odpowiednie suszenia, wentylowania itd.).

Nadto skoro produkty dla których grupa została utworzona muszą pochodzić z plonu głównego wymaganego kryterium nie może spełnia także "mieszanka traw zielonych z koniczyną w plonie głównym" uzyskiwana z międzyrzędzi sadu o powierzchni 40,89 ha należącego do D. P.. Dzieje się tak dlatego, że uprawą w plonie głównym tego sadu są odpowiednio: winorośl i jabłonie.

Zasadnie zatem Prezes ARiMR uznał, że przedstawione przez Spółkę faktury nie potwierdzają sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona.

Zgodnie z § 8 ust. 3 rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. kurs Euro właściwy do wyliczenia kwoty pomocy w sprawie wynosi 1 Euro – 4,1543 zł.

Na podstawie art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz załącznika II do tego rozporządzenia, zostały określone procentowo kwoty pomocy należnej dla grupy producentów zgodnie, z którymi:

- przez odpowiednio pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i piąty rok dla produkcji wprowadzonej do obrotu do wartości 1.000.000 Euro, wynosi – 5 %, 5 %, 4 %, 3 % oraz 2 %

- przez odpowiednio pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i piąty rok dla produkcji skierowanej na rynek przekraczającej 1.000.000 Euro,. wynosi -2,5 %, 2,5 %, 2,0%, 1,5% oraz 1,5 %.

Ponadto pomoc w odniesieniu do każdego z pierwszych pięciu lat nie może przekraczać odpowiednio kwoty:

- 100.000 Euro przez pierwszy rok,

- 100.000 Euro przez drugi rok,

- 80.000 Euro przez trzeci rok,

- 60.000 Euro przez czwarty rok,

- 50 000 Euro przez piąty rok.

Z kolei art. 30 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 stanowi, że płatności oblicza się na podstawie tego, co uznano za kwalifikowalne podczas kontroli administracyjnych. Państwo członkowskie sprawdza wniosek o płatność otrzymany od beneficjenta i określa kwoty, które kwalifikują się do wsparcia. Państwo członkowskie określa:

a) kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi wyłącznie w oparciu o wniosek

b) kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o płatność.

Jeżeli kwota określona zgodnie z lit. a. przekracza kwotę określoną zgodnie z lit. b. o więcej niż 3 %, do kwoty określonej zgodnie z lit. b należy zastosować zmniejszenie. Kwota zmniejszenia stanowi różnicę między tymi dwiema kwotami. Zmniejszenie nie ma jednak zastosowania, jeżeli beneficjent może udowodnić, że nie ponosi winy za włączenie niekwalifikującej się kwoty.

Wysokość pomocy finansowej została wyliczona w następujący sposób:

1) deklarowana wartość przychodów netto - 1.018.181,37 zł;

2) kwota odrzuconych przychodów netto na podstawie załączonego wykazu faktur wynosi 1.018.181,37 zł:

3) kwota pomocy - 0,00 zł.

Tym samym prawidłowo odmówiono Spółce wnioskowanej pomocy.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze kwestii naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że nie mają one uzasadnionych podstaw. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 21 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Stosownie zaś do art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Jak wynika z przedstawionych regulacji, zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do tego przepisu k.p.a., na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do przyznania pomocy.

Z kolei w myśl art. 21 ust. 3 ustawy, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do przyznania pomocy.

W toku przeprowadzonego postępowania Spółka złożyła faktury potwierdzające sprzedaż opisanych w nich produktów. W zakresie ich opisu przedstawiła na wezwanie organu I instancji konkretne wyjaśnienia i wyraziła swoje stanowisko w tym zakresie. Co jednak istotne, kontrolowane postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem Grupy z ... lutego 2014 r. W tej sytuacji zupełnie niezrozumiałe jest, dlaczego Spółka nie przedstawiła w nim dołączonych dopiero do skargi, a wystawionych przecież przez Grupę pomiędzy ...stycznia 2013 r. a ...stycznia 2014 r., not korygujących do faktur dołączonych do wniosku. Noty korygujące modyfikujące treść wystawionych pierwotnie faktur stanowią przecież ich integralną część. Przedstawione działanie Spółki było sprzeczne z wynikającym z art. 21 ust. 3 ustawy obowiązkiem przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Pamiętać też należy, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Obecnie zgłaszane w skardze żądanie oceny not korygujących przez organy ARiMR w ponownie prowadzonym postępowaniu nie może być zatem skuteczne. Dzieje się tak tym bardziej, że w imieniu Grupy złożono oświadczenie, że dane złożone we wniosku o płatność oraz w załączonych dokumentach są zgodne ze stanem rzeczywistym i zobowiązano się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie w zakresie danych objętych wnioskiem (pkt V wniosku).

Sąd nie stwierdza też by w kontrolowanej sprawie złamano wynikający z art. 8 k.p.a. nakaz prowadzenia postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W toku postępowania organy stosowały obowiązujące je przepisy, informowały Skarżącą o skutkach jej działań i zaniechań.

Organy nie uchybiły także wynikającemu z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy obowiązkowi udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Kierowane do Spółki wezwania do złożenia wyjaśnień (z ...kwietnia 2014 r., ...września 2014 r.) zawierały informacje o powodach tych żądań i skutkach braku wyjaśnienia wątpliwości. Art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy nie nakłada przy tym na organy obowiązku czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek Tym samym także zarzut formułowany jako naruszenia art. 9 k.p.a. jawi się jako niezasadny.

Wbrew twierdzeniom skargi Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR przed wydaniem decyzji z ... listopada 2014 r. zgodnie z nakazem art. 10 § 1 k.p.a. informował Grupę o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ostatni raz uczynił to pismem z ... października 2014 r. (odebranym przez Spółkę 2 dni później), a więc po złożeniu ...października korekty wniosku o płatności. Umożliwił też Spółce czynny udział w postępowaniu.

Prezes ARiMR przed wydaniem swojej decyzji z ... marca 2015 r. nie poinformował po raz kolejny Grupy o treści art. 10 § 1 k.p.a. Uchybienie to nie miało jednak w realiach sprawy wpływu na wynik postępowania. Pamiętać należy, że w sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Spółka okoliczności takich nie wykazała. Korekty faktur dołączone do skargi zobowiązana była złożyć z własnej inicjatywy na wcześniejszych etapach postępowania. Treść korekt także nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie.

W aktach sprawy brak dowodów świadczących o tym, że Spółka nie ponosi winy za powstałe nieprawidłowości. W szczególność dowodów takich nie przedstawił Skarżąca.

Sąd nie stwierdza wreszcie, by w realiach sprawy doszło do zbyt rygorystycznego potraktowania grupy producentów rolnych wbrew duchowi solidaryzmu. Pomoc, o którą ubiegała się Grupa pochodzi ze środków publicznych. Jej udzielenie zależne jest od spełnienia określonych wymogów prawnych, którym Spółka nie podołała. Wydatkowanie w tej sytuacji środków publicznych byłoby działaniem sprzecznym z prawem.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.