Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 402/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par.16, par. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 218 poz 1438
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania  środków finansowych na naukę na finansowanie działalności statutowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu, zwanej dalej jako ARiMR, z dnia 23 czerwca 2016 r., nr [...], na mocy której organ uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia 21 kwietnia 2016 r., nr [...], ustalającą P. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 141.503,30 zł przyznanych na mocy decyzji z dnia 20 marca 2006 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu 20 grudnia 2005 r. P. K. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku załączono m.in. zaświadczenie wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...], z treści którego wynikało, iż P. K. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 1 lipca 1977 r. do dnia 31 grudnia 1988 r., jako rolnik i od dnia 1 stycznia 1992 r. do nadal z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, jako rolnik (małżonek).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie decyzją z dnia 20 marca 2006 r., przyznał P. K. rentę strukturalną od lutego 2006 r. do stycznia 2016 r. w wysokości 1.462,71 zł. Decyzja została doręczona w dniu 24 marca 2006 r. i była w kolejnych latach zmieniana w związku z waloryzacjami kwoty najniższej emerytury.

Pismem z dnia 27 maja 2015 r., Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwana dalej jako KRUS, Placówka Terenowa w [...] poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie, iż P. K. zweryfikowano okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, ponieważ przedłożył w dniu 22 kwietnia 2015 r. formularz potwierdzający przebieg ubezpieczenia na terenie [...]. Do pisma załączono zaświadczenie KRUS, z tego samego dnia, z którego treści wynika, iż P. K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach od 1 stycznia 1992 r. do 30 kwietnia 2004 r. oraz od 14 grudnia 2004 r. do 6 marca 2005 r. jako rolnik (małżonek) i od 1 kwietnia 2006 r. do nadal, z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym, jako rolnik.

W związku z zaistniałymi okolicznościami postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie przyznania P. K. renty strukturalnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie decyzją z dnia 30 września 2015 r., działając w oparciu o treść art. 151 § 2 K.p.a. oraz § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 114, poz. 1191, z późn. zm.), zwanego dalej jako rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 r., orzekł, że decyzja z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie przyznania P. K. renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazano, iż z zaświadczenia KRUS z dnia 27 maja 2015 r. wynika, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, tj. w dniu 20 grudnia 2005 r. strona nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zatem nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r.

W wyniku rozpoznania odwołania złożonego przez P. K. na powyższą decyzję, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 25 listopada 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. P. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Op 326/16, odrzucił skargę P. K.

Zawiadomieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych P. K. z tytułu renty strukturalnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r., nr [...], ustalił P. K. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 222.043,56 złotych. W uzasadnieniu podał, że strona na dzień złożenia wniosku nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, w związku z czym nie został spełniony warunek zawarty w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. Organ dokonał też analizy przesłanek zawartych w ust. 4 i 5 art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 wskazując, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o pomyłce (błędzie) Agencji, która byłaby przyczyną dokonania płatności na rzecz rolnika (art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014).

Od powyższej decyzji P. K. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż organ pierwszej instancji nie zastosował przepisu uchylającego obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w sytuacji wystąpienia błędu organu przyznającego płatność, a niemożliwego do wykrycia przez rolnika. W przekonaniu odwołującego, nie ma po jego stronie mowy o jakimkolwiek niedbalstwie czy braku należytej staranności, bowiem zanim podjął zatrudnienie na terenie [...] i w jego trakcie, kilkakrotnie odwiedzał KRUS, gdzie przedstawiał dokumenty świadczące o jego zatrudnieniu za granicą. Zdaniem odwołującego, organ po raz kolejny popełnił błąd, wydając w sprawie decyzję potwierdzającą okresy ubezpieczenia społeczne rolników. Niestety w obu przypadkach stan jego wiedzy prawnej w tym zakresie nie pozwalał na wykrycie błędu organu.

W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 czerwca 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, z późn. zm.), zwanej dalej jako ustawa o Agencji, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji oraz ustalił P. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 141.503,30 zł przyznanych na mocy decyzji z dnia 20 marca 2006 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż podziela rozważania zawarte w decyzji organu pierwszej instancji w zakresie terminów oraz wysokości wypłat poszczególnych kwot renty strukturalnej. Nie podzielił jednak rozważań organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia łącznej wysokości nienależnie pobranych płatności. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie zaistniał obowiązek zwrotu płatności za lata 2006-2009. W tym zakresie wyjaśnił, że ogólna (generalna) zasada, zawarta w art. 29 ustawy o Agencji, ustalania w drodze decyzji administracyjnej kwot nienależnie pobranych płatności, ograniczona została w postaci przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu, o których mowa w przepisach unijnych. Dla płatności zrealizowanych w okresie od kwietnia 2006 r. do grudnia 2009 r. zastosowanie w tym zakresie mają przepisy rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Z kolei, dla płatności realizowanych w roku 2010 i od stycznia 2011 do grudnia 2014 r. stosuje się przepisy odpowiednio - art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 oraz - dla obu okresów wypłacania pomocy - art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. Natomiast dla płatności zrealizowanych w roku 2015 należy stosować art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Dalej organ odwoławczy wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia przesłanek zawartych w ust. 4 i 5 art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, zwalniających stronę z obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranej płatności, gdyż w sprawie nie można mówić o pomyłce Agencji, która byłaby przyczyną dokonania płatności na rzecz rolnika. Odnosząc się do pierwszej przesłanki organ odwoławczy zgodził się z organem pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej nie wynika z pomyłki organów ARiMR, a jest konsekwencją wyjścia na jaw - już po wydaniu decyzji przyznającej płatność - nowych okoliczności faktycznych (fakt niepodlegania w dniu złożenia wniosku ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników), które w diametralny sposób wpływały na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Odnosząc się z kolei do przesłanki zwalniającej z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków pomocowych, tj. przesłanki przedawnienia, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, organ odwoławczy argumentował, że stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie nie zasługuje na aprobatę. Przedmiotowy przepis ma bowiem zastosowanie tylko i wyłącznie do płatności wypłaconych w terminie do końca 2009 r. Dla środków zrealizowanych w kolejnych latach, z uwagi na brak wyraźnego przepisu w tym zakresie - zarówno w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1120/2009, jak i rozporządzeniu Komisji (WE) nr 65/2011 - zastosowanie mają regulacje art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. W artykule tym wskazano m.in., iż w przypadku programów wieloletnich - a za taki niewątpliwie należy uznać Plan Rozwoju Obszaru Wiejskich na lata 2007-2013, w ramach którego wypłacana jest pomoc z tytułu rent strukturalnych - okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Stąd, zdaniem organu odwoławczego, doszło do przerwania okresu przedawnienia w dniu 30 września 2015 r. Analiza przesłanki przedawnienia, a co za tym idzie ocena działania strony pod kątem wystąpienia dobrej wiary dotyczyć może tylko i wyłącznie płatności zrealizowanych w okresie od kwietnia 2006 r. do 31 grudnia 2009 r., a więc środków wypłaconych w trakcie obowiązywania regulacji rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, co do których upłynął już czteroletni okres pomiędzy wypłatą płatności a zawiadomieniem o jej nienależnym charakterze (wszczęcie postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności). Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, od kwietnia 2006 r. do 31 grudnia 2009 r. na rzecz P. K. zrealizowano nienależne płatności w łącznej wysokości 76.149,11 zł. Zdaniem organu odwoławczego, w stosunku do pozostałej kwoty nienależnie pobranych płatności - wypłaconej w okresie od stycznia 2010 r. do września 2015 r. - w sumie 141.503,30 zł, rozważania na temat dobrej wiary są zupełnie niezasadne, gdyż brak jest przepisów nakładających na organ obowiązek badania wystąpienia dobrej wiary. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że kwota odpowiadająca sumie powyższych wartości stanowi łączną kwotę wypłaconej stronie renty strukturalnej i odpowiada sumie kwot zawartych w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W konsekwencji organ odwoławczy wskazał, iż w sposób odmienny niż organ pierwszej instancji ocenił działania P. K., które doprowadziły do powstania konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności i stwierdził, iż posiadają one znamiona dobrej wiary. W ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również wyjaśnienia P. K. zawarte w piśmie odwoławczym, nie dają podstaw do przyjęcia, że nie działał on w dobrej wierze, zasadna jest bowiem teza, iż strona składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawała w dobrej wierze. Za takim podejściem do omawianej problematyki przemawiają okoliczności związane z uzyskaniem przez producenta zaświadczenia Placówki Terenowej KRUS w [...] z dnia 19 grudnia 2005 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nie bez znaczenia dla organu odwoławczego pozostawał również stopień skomplikowania regulacji prawnych związanych z unikaniem podwójnego ubezpieczenia społecznego w przypadku rolników podejmujących zatrudnienie poza granicami kraju. W konsekwencji kwota nienależnie pobranych płatności ustalona została na kwotę 141.503,30 zł, stanowiąc sumę płatności, jakie strona otrzymała z tytułu wypłacanej renty strukturalnej w okresie od stycznia 2010 r. do końca okresu jej pobierania, tj. do września 2015 r.

W skardze P. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części pkt 2 i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji w zaskarżonej części. Decyzji zarzucił naruszenie: art. 151 § 2 K.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w sytuacji gdy decyzja o przyznaniu renty strukturalnej skarżącemu nie została uchylona i funkcjonuje nadal w obrocie prawnym można wydać decyzję ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej; art. 86 i art. 87 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, w związku z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez nieuzasadnione przyjęcie jakoby przepisy rozporządzenia Komisji miały zastosowanie tylko do płatności realizowanych do dnia 31 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu skarżący przedstawił przebieg postępowania. Następnie podał, że po pierwsze, w sprawie powinno dojść do ustalenia, czy doszło do nienależnego pobrania środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i funduszy krajowych, ponieważ przede wszystkim należy stwierdzić, iż wypłata renty strukturalnej na rzecz skarżącego nastąpiła bez podstawy prawnej, z powodu uchylenia decyzji przyznającej prawo do wypłaty takich środków. Wskazał, że w dniu 30 września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w Oleśnie wydał decyzję o stwierdzeniu wydania decyzji w sprawie o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Stąd decyzja z dnia 20 czerwca 2006 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej nie została w żaden sposób wyeliminowana z obrotu prawnego i nadal w nim funkcjonuje. W ocenie skarżącego, podjęta na podstawie art. 151 § 2 K.p.a. decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa nie eliminuje z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny. W tym stanie rzeczy, w sytuacji, gdy z obrotu prawnego nie została wyeliminowana decyzja z dnia 20 marca 2006 r. organ nie ma podstaw do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Po drugie, według skarżącego, stanowisko organu, że przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 mają zastosowanie jedynie do płatności realizowanych do grudnia 2009 r., a w przypadku płatności realizowanych po tym okresie inne przepisy, czyli wymienione w zaskarżonej decyzji, jest nietrafne. Z treści art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wynika bowiem jednoznacznie, iż wprawdzie rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r., jednak rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Skarżący korzystał z pomocy od roku 2006, a więc w okresie rozpoczynającym się przed dniem 1 stycznia 2010 r., dlatego przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 powinny mieć zastosowanie do niego niezależnie od tego, w którym roku realizowane były płatności. W tej kwestii powoływał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zawarte w wyroku z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Go 805/14, w którym wskazane zostało, że zgodnie z art. 87 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 niniejsze rozporządzenie stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2010 r. Dlatego rozporządzenie nr 796/2004 znajdzie zastosowanie w sytuacji, w której przyznana pierwotnie decyzją z 2006 r. renta strukturalna jest świadczeniem rozpoczynającym się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że w przypadku płatności renty strukturalnej (wypłacanej co miesiąc) okres premiowy wyniósł jeden miesiąc, zatem nie ma podstaw do stosowania rozporządzenia nr 796/2004 do płatności zrealizowanych po roku 2009 r.

Postanowieniem z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 402/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjnej zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie, jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać jej uchylenie.

Na wstępie przypomnieć wypada, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 23 czerwca 2016 r., nr [...], którą uchylono w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia 21 kwietnia 2016 r., nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności i ustalono skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 141.503,30zł.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotne jest zatem ustalenie, czy skarżący spełnił warunki zwolnienia ze zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej. Fakt, że P. K. pobrał w okresie od kwietnia 2006 r. do grudnia 2009 r. płatności z tytułu renty strukturalnej na łączną sumę 76.149,11 zł, a w stosunku do spornego okresu od stycznia 2010 r. do września 2015 r. w kwocie 141.503,30 zł, jest bezsporny.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512) - zwanej dalej ustawą o Agencji oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 114, poz. 1191, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 30 kwietnia 2004 r.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o Agencji obowiązek ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników;

2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu;

4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha;

5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej;

6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Przyjdzie odnotować, że dla płatności zrealizowanych do grudnia 2009 r. zastosowanie mają przepisy rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

Stosownie do przepisów: art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (mającego zastosowanie dla płatności w ramach kampanii w latach 2005-2009), art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (mającego zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2010 r.) oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (mającego zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2010-2013), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o naliczone odsetki. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma jednak zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, zasadę tę stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma natomiast zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Jeżeli jednak beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia).

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jak słusznie podnosił organ odwoławczy, ma zastosowanie tylko do płatności wypłaconych w terminie do końca 2009 r., gdyż dla środków zrealizowanych w kolejnych latach z uwagi na brak wyraźnego przepisu zarówno w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1120/2009 (rok 2010), jak i rozporządzeniu Komisji (WE) nr 65/2011 (lata 2011 - 2014) oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 (rok 2015) zastosowanie mają regulacje art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95, w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1. W przypadku programów wieloletnich, okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. Ponadto z treści ww. przepisu wynika, iż przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Odnosząc się do zarzutu skargi od razu wskazać należy, że z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika, iż rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2010 roku, jednakże należy je stosować do okresów premiowych rozpoczynających się przed wskazanym wyżej dniem. Z uwagi na specyfikę płatności w zakresie rent strukturalnych (dokonywanie comiesięcznych wypłat na podstawie jednej decyzji administracyjnej) uznać należy, iż w przypadku owej płatności okres premiowy wynosi jeden miesiąc, w związku z czym nie ma podstaw do rozszerzania stosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 na płatności zrealizowane po roku 2009.

W związku z powyższym, należało zgodzić się z organem odwoławczym, że skoro decyzją z dnia 30 września 2015 r. stwierdzone zostało, że wydanie decyzji w sprawie renty strukturalnej nastąpiło z naruszeniem prawa, to przyjąć trzeba, iż na podstawie ww. przepisu w niniejszej sprawie doszło w dniu 30 września 2015 r. do przerwania okresu przedawnienia. Tym samym przesłanka przedawnienia, a także ocena działań skarżącego pod kątem wystąpienia dobrej wiary dotyczyć może tylko płatności zrealizowanych w okresie od kwietnia 2006 r. do 31 grudnia 2009 r.

W tym miejscu wyjaśnić trzeba, iż pojęcie "dobrej wiary", do którego odwołuje się art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, a które nie zostało w tym akcie zdefiniowane, stanowi tzw. klauzulę generalną w prawie, której istota wyraża się w możliwość uwzględnienia w ocenie sprawy różnych okoliczności faktycznych właściwych jedynie dla tej sprawy. To, czy w określonej sytuacji występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara zatem występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, dostępny na stronie internetowej CBOSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze, za takim podejściem przemawiają okoliczności związane z uzyskaniem przez producenta zaświadczenia Placówki Terenowej KRUS w [...] z dnia 19 grudnia 2005 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Takie postępowanie skarżącego świadczy również o tym, że jego celem było uniknięcie sytuacji, w której otrzymywać będzie dwa świadczenia mające tożsamy cel. Przeświadczenie skarżącego w tym zakresie było jednak błędne, ponieważ obowiązujące przepisy łączą nabycie prawa do renty strukturalnej z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto słusznie zauważył organ odwoławczy, że przywołane okoliczności przedmiotowej sprawy, uprawniają do przyjęcia, iż popełniony przez P. K. błąd jest usprawiedliwiony poziomem skomplikowania przepisów nakazujących unikanie podwójnego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wykonujących pracę poza granicami kraju.

Wobec powyższego, należało zgodzić się z organem odwoławczym, że błędne przeświadczenie skarżącego, iż renta strukturalna jemu się należy, jest usprawiedliwione, a działaniom P. K. zmierzającym do otrzymania tej płatności nie można przypisać złej wiary.

Zdaniem Sądu, pobrane zatem przez P. K. płatności w okresie od kwietnia 2006 r. do 31 grudnia 2009 r. w kwocie 76.149,11 zł, z uwagi na upływ czteroletniego terminu od dnia ich realizacji do dnia wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oraz z powodu przyznania działaniu skarżącego charakteru dobrej wiary, nie są płatnościami nienależnymi w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.

Jednocześnie stwierdzić należy, iż w zakresie płatności przyznanych skarżącemu z tytułu pobierania renty strukturalnej w okresie od stycznia 2010 r. do września 2015 r., przyznane świadczenie stanowi kwotę nienależnie pobraną podlegającą zwrotowi, w wysokości 141.503,30 zł. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95, w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1. W przypadku programów wieloletnich, okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (tj. termin przedstawienia Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej - Dz. Urz. UE L 209 z 11.8.2005, str. 1 ze zm.). Skoro zatem decyzją z dnia 30 września 2015 r. stwierdzone zostało, że wydanie decyzji w sprawie renty strukturalnej nastąpiło z naruszeniem prawa to należało przyjąć, iż na podstawie ww. przepisu w kontrolowanej sprawie doszło do przerwania okresu przedawnienia w dniu 30 września 2015 r. Stąd trzeba uznać, iż analiza przesłanki przedawnienia, a co za tym idzie ocena działania strony pod kątem wystąpienia dobrej wiary, nie może dotyczyć płatności zrealizowanych w okresie od kwietnia 2006 r. do grudnia 2009 r.

Równocześnie warto wyjaśnić, iż wbrew twierdzeniom skargi wszczęcie postępowania w kwestii nienależnie pobranych płatności nie wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji o przyznaniu płatności. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1251/13, w którym trafnie wskazano, że: "w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, przy czym prowadzone w tym przedmiocie postępowanie jest postępowaniem niezależnym i nie musi być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności (...)".

Reasumując przyjdzie odnotować, że w kontrolowanej sprawie nie stwierdzono, aby przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło spełnienie przesłanek odstąpienia od obowiązku zwrotu należności, o których mowa w cyt. wyżej przepisach art. 73 ust. 4, art. 80 ust. 3 i art. 5 ust. 3 rozporządzeń Komisji (WE). Nie doszło także do przedawnienia tej należności. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego, mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.