Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 478/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 § 1-3 , art. 11 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi I. w K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

W dniu 31 marca 2014 r. K. D. złożyła wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w K.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał K. D. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w K.

Pismem z dnia 29 października 2014 r. w ustawowym terminie, Izba Notarialna w K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 29 października 2014 r., data nadania w placówce pocztowej, Izba Notarialna w K. uzupełniła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy,

Pismem z dnia 5 listopada 2014 r. strony zostały zawiadomione o zamknięciu postępowania administracyjnego o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie powołania K. D. na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w K.

Izba Notarialna w K., w zakreślonym w trybie art. 10 § 1 k.p.a. terminie, nie wypowiedziała się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Stanowisko w sprawie, w piśmie z dnia 19 listopada 2014 r. zajęła K. D., wnosząc o utrzymanie w mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2014 r. o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w K.. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że głównym argumentem Izby Notarialnej w K., co do braku dawania przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu jest fakt wyznaczenia siedziby kancelarii w budynku, w którym mieści się już inna kancelaria. W tym kontekście wnioskodawczyni wskazała, że w dniu 17 kwietnia 2014 r. złożyła stosowny do treści § 30 Kodeksu Etyki Zawodowej Notariusza wniosek, jednak nie został on rozpatrzony pomimo dwóch odbytych przez Radę Izby Notarialnej w K. posiedzeń. W związku z powyższym w dniu 26 czerwca 2014 r. został on cofnięty, wobec wydania przez Radę uchwały nr [...] negatywnie opiniującej wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii w K. Nadto K. D. zwróciła uwagę na okoliczność, że Rada, przywołując § 30 cytowanego Kodeksu Etyki, pominęła jego pełną treść. Wskazała na jego wykładnię, dokonaną przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Z jej uzasadnienia wynika, m.in. że otwarcie kancelarii w budynku, w którym istnieje już inna kancelaria notarialna nie narusza zasad antykonkurencyjnych. Z kolei Regulamin wewnętrznego urzędowania kancelarii notarialnej, przyjęty uchwałą Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] listopada 1991 r., wprowadził bardzo klarowne zasady oznaczania kancelarii. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której mogłoby dojść do pomylenia kancelarii notarialnych znajdujących się w tym samym budynku. Niezależnie od powyższej argumentacji wnioskodawczyni zaznaczyła, że dyskusyjna jest kwestia czy do jej osoby można stosować zasady etyki zawodowej wobec brzmienia § 5 Kodeksu Etyki Zawodowej Notariusza.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 10 § 1, art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 § 1 i 3, po rozpatrzeniu wniosku Izby Notarialnej w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2014 r. o powołaniu K. D. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w K.

Minister stwierdził, że K. D. spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Organ podkreślił, że w ramach badania przesłanki przewidzianej w art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie dokonał oceny osoby kandydatki pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem Ministra wiedza i doświadczenie zawodowe wnioskodawczyni, która ukończyła wyższe studia prawnicze, odbyła aplikację notarialną i uzyskała pozytywny wynik egzaminu notarialnego, zostały sprawdzone w sposób przewidziany prawem. Organ zauważył, że pozytywną opinię kandydatka przedstawiła również od ostatniego pracodawcy - "D." Sp. z o.o. z siedzibą w K. Wprawdzie zatrudnienie to nie było związane z praktycznym wykonywaniem zawodu notariusza, jednakże K. D., zatrudniona ria stanowisku dyrektora przez okres ponad roku, dała się poznać jako osoba o dużej wiedzy, potrafiąca trafnie rozwiązywać skomplikowane problemy. Były pracodawca ocenił ją jako osobę odpowiedzialną, uczciwą, rzetelną i skrupulatną, właściwą na stanowisko wymagające odpowiedzialności, inicjatywy i komunikacyjności. Ponadto wnioskodawczyni w czerwcu 2013 r. wszczęła przewód doktorski na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego pod patronatem opiekuna naukowego dra hab. Z. T., a tytuł rozprawy doktorskiej brzmi: "[...]".

W tej sytuacji w ocenie organu nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenia Izby, że wnioskodawczyni nie nabyła wystarczającego doświadczenia dla zapewnienia, przy dokonywaniu czynności notarialnych, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz interesów stron tych czynności. Izba nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności podważające przekonanie co do wiarygodności wnioskodawczyni bądź wywoływałyby jakiekolwiek wątpliwości w tym obszarze.

W ocenie Ministra ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazanego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2014 r., nie wynikało również, by dotychczasowe postępowanie kandydatki budziło wątpliwości co do jej rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Wydając decyzję, Minister Sprawiedliwości uznał, że nienaganny przebieg aplikacji notarialnej, pozytywny wynik egzaminu zawodowego, pozytywna ocena wykonywania obowiązków aplikanta notarialnego, dotychczasowa niekaralność wnioskodawczyni, w tym niekaralność dyscyplinarna oraz jej cechy osobowościowe, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie.

Minister za nietrafne uznał stanowisko Izby Notarialnej w K., również w części, w jakiej eksponuje fakt nieuzyskania przez K. D. zgody Rady na otwarcie kancelarii w budynku, w którym mieści się już inna kancelaria, podkreślając że przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym pragmatyki zawodowo-ustrojowej jaką jest ustawa - Prawo o notariacie, nie przewidują ujemnej przesłanki powołania na stanowisko notariusza w postaci braku uzyskania zgody kandydata na otwarcie kancelarii w określonej lokalizacji, dotyczy to również budynku mieszczącego już inną kancelarię notarialną. Uchwały samorządu zawodowego (a do nich należy także Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza) nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Organy samorządu zawodowego nie są upoważnione do stanowienia przepisów powszechnie obowiązujących, bowiem nie przewidują tego przepisy Konstytucji RP, zaś przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji może stanowić samoistne upoważnienie do podejmowania przez organy samorządu zawodowego jedynie uchwał zawierających normy wewnątrzorganizacyjne, wiążące organy samorządu zawodowego i jego członków .

Zdaniem Ministra również podniesiony przez Izbę Notarialną w Krakowie zarzut niespełniania przez wnioskodawczynię przesłanki nieskazitelności charakteru nie został skutecznie sformułowany. Minister zauważył, że Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza (uchwała Krajowej Rady Notarialnej nr 19/97 z dnia 12 grudnia 1997 r. ze zm.) w § 1 przewiduje jako adresata jego norm notariusza, zaś w § 5 stanowi, że przepisy niniejszego Kodeksu stosuje się odpowiednio do emerytowanych notariuszy, asesorów notarialnych i aplikantów notarialnych. Minister podkreślił, że wnioskodawczyni w chwili składania wniosku o powołanie na stanowisko notariusza nie należała do żadnej z wyżej wymienionych grup zawodowych. Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że warunkiem ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej notariusza jest złożenie ślubowania przewidzianego w § 3 Kodeksu i potwierdzenie zapoznania się z treścią tego aktu wewnątrzkorporacyjnego. Dopiero wtedy może być mowa o odpowiedzialności dyscyplinarnej w zakresie przestrzegania postanowień zawartych w uchwałach organów samorządu, o czym stanowi § 43 Kodeksu. Oznacza to brak podstaw normatywnych nie tylko dla twierdzenia o naruszaniu zasad etyki zawodowej przez K.D., ale również do formułowania przez Izbę Notarialną w K. wniosków co do braku posiadania przez nią przymiotu nieskazitelności charakteru oraz niedawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Zdaniem Ministra nie można także czynić wnioskodawczyni zarzutu co do braku nieskazitelności charakteru wobec samej okoliczności cofnięcia złożonego przez nią wniosku w trybie § 30 Kodeksu Etyki Zawodowej Notariusza. Minister zauważył, że K. D., pomimo formalnego niepodlegania przepisom aktu wewnątrzkorporacyjnego, starała się jako osoba aspirująca do zawodu notariusza uczynić zadość jego procedurom, jednak Rada Izby Notarialnej w K. nie rozpoznała jej wniosku, pomimo jednoczesnego podjęcia uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie powołania jej na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. W tym kontekście należy podkreślić, że Rada nie wskazała żadnych przyczyn, które uniemożliwiałby jej zajęcie stanowiska co do tego wniosku K. D.

Niezależnie od powyższego organ zauważył, że ustawa – Prawo o notariacie pozostawia notariuszom swobodę wyboru lokalu, w którym świadczone będą usługi notarialne. Tym samym Minister Sprawiedliwości nie ingeruje w wybór konkretnego budynku, w którym notariusz otworzy kancelarię.

Za chybiony zdaniem organu pozostaje również zarzut Izby Notarialnej w K. dotyczący naruszenia art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez błędne przyjęcie, że wnioskodawczyni odbyła aplikację notarialną w rozumieniu art. 72 § 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania decyzji. W tym kontekście wskazać należy, że zgodnie z art. 11 pkt 4 cytowanej ustawy notariuszem może być powołany ten, kto odbył aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie wskazuje jednak okresu aplikacji notarialnej, której odbycie uprawnia do powołania na stanowisko notariusza. Okres aplikacji notarialnej wynika bowiem z art. 72 § 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym od dnia 23 sierpnia 2013 r. , aplikacja notarialna trwa 3 lata i 6 miesięcy. Zauważyć jednak należy, że wnioskodawczym odbyła aplikację notarialną w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r., a zatem w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, który wynikał z art. 72 § 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 sierpnia 2013 r. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów do aplikantów notarialnych, którzy rozpoczęli aplikację przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 23 sierpnia 2013 r.), stosuje się przepis art. 72 § 1 ustawy zmienianej w art. 6, w brzmieniu dotychczasowym. Prawidłowe jest zatem stanowisko, że wnioskodawczyni spełnia przesłankę, o której mowa w art. 11 pkt 4 ustawy, tj. odbyła aplikację notarialną w wymaganym wymiarze, w tym przypadku 2 lat i 6 miesięcy. Zauważyć należy, że także Rada Izby Notarialnej w K., w uchwale nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r., nie miała wątpliwości, iż wnioskodawczyni odbyła aplikację notarialną w rozumieniu cytowanego przepisu. Do egzaminu notarialnego wnioskodawczyni przystąpiła w dniach 5 - 6 listopada 2013 r., a zatem już po wejściu w życie zmian ustawy - Prawo o notariacie, wynikających z ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, które zniosły obowiązek pracy w charakterze asesora notarialnego.

Skoro zatem K. D. spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, a jej dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nie mógł odmówić powołania jej na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w K., zwłaszcza gdy, jak w niniejszej sprawie, nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie.

Pismem z dnia 13 stycznia 2015 r. Izba Notarialna w K. reprezentowana przez: pełnomocnika r. pr. M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie, skargę na powyższą decyzję. Decyzji zarzucono:

1.Naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

- art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,

- art. 107 § 1 k.p.a., poprzez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie; art. 107 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z pominięciem wskazania jako strony postępowania Izby Notarialnej w K.;

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188) poprzez brak wykazania przyczyn, dla których Minister Sprawiedliwości uznał, że w K. istnieje zapotrzebowanie na lokalizację nowej kancelarii notarialnej.

2. Przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, a mianowicie: .

- art. 10 § ustawy Prawo o notariacie poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu w przedmiocie powołania na notariusza dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego wynikających z dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza,

- art. 11 pkt. 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w zakresie posiadania przymiotu nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza,

Wobec powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2014 r.

W uzasadnieniu Izba rozwinęła powyższe zarzuty, podnosząc że organ rozpatrując sprawę zainicjowaną wnioskiem K. D. dokonał niewłaściwej wykładni art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, a w konsekwencji pozbawił normatywnej treści przesłankę dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Wskazania wymaga, iż art. art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie stanowi, że notariuszem może być powołany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza". Należy zatem stwierdzić, iż powyższy przepis wyznacza dwie odrębne przesłanki oceny notariuszy jakimi są nieskazitelność charakteru oraz dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, których to przesłanek nie można ze sobą utożsamiać.

Zdaniem Izby w przedmiotowej decyzji Minister Sprawiedliwości ograniczył się jedynie do powierzchownej oceny kompetencji K. D. Organ nie odniósł się natomiast dostatecznie do podniesionych przez Izbę Notarialną w K. wątpliwości co do przestrzegania przez Panią K. D. obowiązujących zasad etyki zawodowej.

Izba podniosła, że przez zmianę przepisów doprowadzono do sytuacji, w której o powołanie na notariusza ubiegać się mogą osoby nie posiadające odpowiedniego doświadczenie zawodowego i to bez względu na to, czy oceny tej dokonuje się poprzez normę prawną dawnej ustawy (która wymagała aplikacji 2 lata i 6 miesięcy i co najmniej 2-letniej asesury), czy też ustawy w brzmieniu nadanym jej Ustawą o zmianie ustaw, która wymaga odbycia aplikacji w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy. W opinii Skarżącej, wprowadzając wydłużoną aplikację po likwidacji asesury ustawodawca dał jednoznaczny wyraz temu, że aplikację w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy przy braku asesury uznaje za niewystarczające przygotowanie do samodzielnego wykonywania zawodu. Poza samym wydłużeniem czasu trwania aplikacji ustawodawca wprowadził nadto dodatkowe postanowienia regulujące odbywanie aplikacji, które w jego ocenie mają zagwarantować lepsze przygotowanie praktyczne aplikanta stanowiąc w art. 72 § 11 (w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 13 czerwca 2013 roku) szczegółowo, jak ma wyglądać szkolenie aplikanta w zakresie nabywania umiejętności przygotowywania aktów notarialnych i dokonywania innych czynności notarialnych, czego nie przewidywała ustawa dawna.

Zdaniem Izby Notarialnej w K. należy uznać, iż odbycie przez wnioskodawczynię aplikacji notarialnej w okresie 2 lat i 6 miesięcy przy pominięciu wymogu obycia asesury notarialnej nie gwarantuje prawidłowego przygotowania do zawodu i zdobycia niezbędnego doświadczenia. W związku z powyższym zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie dawania przez K. D. rękojmi prawidłowego Wykonywania zawodu zaufania publicznego, jak jest notariusz, które to wątpliwości zostały całkowicie pominięte przez Ministra Sprawiedliwości.

W uzupełnieniu skargi Rada Izby Notarialnej w K. zarzuciła dodatkowo naruszenie art. 10 ww. ustawy – Prawo o notariacie, poprzez brak wskazania kryteriów uznania administracyjnego, pozwalających na wybór rozstrzygnięcia w sprawie, a przez to skorzystanie z tego uznania w niewłaściwy sposób – niezgodny z ustawowym celem, a także przyjęcie, że zainteresowana spełnia przesłanki formalne powołania jej na stanowisko notariusza (art. 11 ww. ustawy – Prawo o notariacie w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów – Dz. U. z 2013 r., poz. 829). Rada podniosła również, że decyzja Ministra Sprawiedliwości nie uwzględnia interesu społecznego, którego ona jest reprezentantem, co w konsekwencji świadczy o naruszeniu art. 7 k.p.a., a ponadto organ oparł rozstrzygnięcie na przepisach intertemporalnych niezgodnych z Konstytucją RP. W związku z powyższym, Rada wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, celem zbadania zgodności z Konstytucją dopuszczalności regulacji intertemporalnej, polegającej na zastosowaniu zasady dalszego działania prawa dawnego w zakresie zachowania uprawnień do odbycia aplikacji notarialnej w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy dla osób, które rozpoczęły jej odbywanie przed wejściem w życie ww. ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, z jednoczesnym pominięciem w przepisach intertemporalnych ściśle łączącego się z tym uprawnieniem obowiązku odbycia asesury jako kończącej przygotowanie do wykonywania zawodu notariusza i wyeliminowanie jej tym samym dla osób, które rozpoczęły aplikację przed wejściem w życie ww. ustawy deregulacyjnej, jako przesłanki powołania na stanowisko notariusza, czyli poddania przygotowania do zawodu bezpośrednio działaniom nowego prawa – nabycie kwalifikacji praktycznych wyłącznie poprzez odbycie aplikacji, przy równoczesnym nałożeniu na odbywających aplikację, według nowej regulacji (czyli rozpoczynających ją po wejściu w życie ustawy deregulacyjnej), odbywania jej w wymiarze dłuższym o jeden rok, przy zwiększonym wymiarze godzin (ilość godzin uległa prawie dwukrotnemu zwiększeniu z 1152 w czasie dawnej aplikacji, do 2112 według nowej aplikacji) i obostrzeniach w zakresie jej przebiegu (wymogi określone przez ustawodawcę co do ilości projektów aktów notarialnych i innych czynności przygotowywanych w trakcie aplikacji).

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w podjętych w sprawie decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu nie naruszają prawa. W opinii Sądu, poczynione przez organy ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez nie ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Nie doszło do naruszenia praw skarżącego jako strony.

Uzasadniając wydane w sprawie decyzje Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał dlaczego podjął decyzję o powołaniu K. D. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w K. Minister Sprawiedliwości szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym do uchwały Rady Izby Notarialnej w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

Zgodnie z brzmieniem art. 10 § 1-3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.), notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej (§ 2). Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek (§ 3).

W świetle powołanego przepisu, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak i wyznaczanie siedzib kancelarii powoływanych przez niego notariuszy. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ww. ustawy – Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza.

W sytuacji, więc spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko. Odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. O ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego Państwa prawnego ma charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 ww. ustawy – Prawo o notariacie takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo ich nie spełnia.

W rozpoznawanej sprawie Rada Izby Notarialnej w K., opiniując negatywnie wniosek K. D. co do osoby, podniosła, iż zainteresowana nie dokonywała samodzielnie czynności notarialnych w zastępstwie notariusza, wobec czego brakuje jej praktycznych umiejętności niezbędnych do prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Jednocześnie Rada podnosi także, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, nie posiada przymiotu nieskazitelnego charakteru i nie spełnia wymogu odbycia aplikacji notarialnej w Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z akt sprawy K. D. spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza, określone w art. 11 ww. ustawy – Prawo o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Spełnia przesłankę wieku, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie figuruje w rejestrze skazanych.

K. D. ukończyła wyższe studia prawnicze, ukończyła aplikację notarialną uzyskując z egzaminu końcowego ocenę pozytywną. Organ zauważył, że wnioskodawczyni w czerwcu 2013 r. wszczęła przewód doktorski na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego pod patronatem opiekuna naukowego dra hab. Z. T., a tytuł rozprawy doktorskiej brzmi: "[...]".

Odnosząc się do pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o których stanowi art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie, należy zauważyć, że nie są one zdefiniowane w tej ustawie. Kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępująca zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie normami etycznymi, moralnymi, i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Natomiast ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, niż na podstawie prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także w oparciu o dotychczasowy sposób jego postępowania. Ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy, a zatem ani Minister Sprawiedliwości, ani Rada nie mogą dokonywać oceny merytorycznej pod kątem zdolności intelektualnych i zdobytej wiedzy oraz doświadczenia kandydatów na notariuszy, a tym bardziej nie mogą ich bezzasadnie podważać.

W powyższym kontekście za niezrozumiałe należy więc uznać stanowisko Rady Izby Notarialnej w K., która w skardze stwierdza, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru zainteresowanej i dawania przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, choć Rada nie wskazała jednocześnie ani żadnej okoliczności faktycznej, ani też żadnego dowodu, który podważałby dotychczasowe ustalenia Ministra Sprawiedliwości. Notariusz A. Z., pod patronatem którego zainteresowana pozostawała podczas aplikacji notarialnej, ocenił przebieg aplikacji bardzo pozytywnie, podnosząc, że K. D. w toku zatrudnienia na stanowisku aplikanta notarialnego, zapoznała się z funkcjonowaniem kancelarii notarialnej ze szczególnym uwzględnieniem problematyki biurowości i specyfiki zawodu notariusza. Przygotowywała projekty aktów notarialnych oraz projekty innych dokumentów i pism dotyczących czynności notarialnych. W ocenie opiniującego, wnioskodawczyni reprezentuje wysoki poziom wiedzy prawniczej, którą pogłębiała również w czasie pracy w kancelarii. Dokonywana przez nią wykładnia i argumentacja prawnicza przyjmowanych rozwiązań wskazywała na właściwe zrozumienie dziedzin prawa, w których porusza się notariusz, w szczególności prawa cywilnego, handlowego czy podatkowego. Z opinii wynika nadto, że K. D. dała się poznać jako osoba cechującą się wysoką kulturą osobistą, odpowiedzialna, uczciwa, rzetelna i lubiana przez pozostałych współpracowników. W konkluzji notariusz A. Z. ocenił aplikantkę bardzo dobrze, nie miał żadnych zastrzeżeń ani co do kompetencji wnioskodawczyni, ani jej osobowości.

W takiej sytuacji trudno zatem przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Jak już zostało zaznaczone, zgodnie z art. 10 § 3 ww. ustawy – Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Mając na uwadze powyższe rozważania, Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w pełni zasadnie uznał, że po stronie K. D. nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy – Prawo o notariacie.

Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut Rady Izby Notarialnej w K. co do naruszenia art. 11 pkt 4 ww. ustawy – Prawo o notariacie. Zgodnie z tym przepisem, notariuszem może być powołany ten, kto odbył aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie wskazuje okresu aplikacji notarialnej, której odbycie uprawnia do powołania na stanowisko notariusza. Okres aplikacji notarialnej wynika bowiem z art. 72 § 1 powyższej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym od dnia 23 sierpnia 2013 r., aplikacja notarialna trwa 3 lata i 6 miesięcy.

Zauważyć jednak należy, że zainteresowana odbyła aplikację notarialną w okresie od dnia 1 grudnia 2008 r. do dnia końca czerwca 2011 r., a zatem w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, który wynikał z art. 72 § 1 przedmiotowej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 sierpnia 2013 r. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r., poz. 829), do aplikantów notarialnych, którzy rozpoczęli aplikację przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 23 sierpnia 2013 r., stosuje się przepis art. 72 § 1 ustawy zmienianej w art. 6, w brzmieniu dotychczasowym. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że zainteresowana spełnia przesłankę, o której mowa w art. 11 pkt 4 ww. ustawy – Prawo o notariacie, bowiem odbyła aplikację notarialną w wymaganym wymiarze, w tym przypadku 2 lat i 6 miesięcy. Gdyby intencją ustawodawcy było "dostosowanie" odbytej wcześniej aplikacji notarialnej do wymogu odbycia jej wedle obowiązujących dzisiaj zasad, to z pewnością uczyniłby to w treści ustawy. Przyjmując za prawidłowy pogląd Rady Izby Notarialnej w K., doszłoby w istocie do naruszenia zasady nieretroakcji, zważywszy że osoba, która pod rządami starych przepisów ukończyła aplikację, według twierdzeń Rady, uchodziłaby za osobę, która takiej aplikacji nie ukończyła w ogóle. Tymczasem z zasady nieretroakcji wynika, że prawo nie działa wstecz, wobec tego nie można obowiązkiem odbycia aplikacji notarialnej wedle nowych uregulowań obciążać osoby, która aplikację notarialną odbyła na podstawie poprzednio obowiązującego stanu prawnego. Przesłanka odbycia aplikacji notarialnej spełniona jest zarówno wtedy, gdy kandydat na notariusza ukończył ją w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, jak i w sytuacji, gdy odbędzie ją wymiarze 3 lat i 6 miesięcy. Kandydat na stanowisko notariusza nie może ponosić ujemnych konsekwencji wynikających ze zmiany stanu prawnego. Skoro wówczas odbywana aplikacja notarialna trwała 2 lata i 6 miesięcy, to ukończenie jej stanowi podstawę do przyjęcia, że kandydat na stanowisko notariusza spełnia przesłankę, o której mowa w art. 11 pkt 4 ww. ustawy – Prawo o notariacie. Gdyby prawodawca chciał wyłączyć z grona uprawnionych do powołania na stanowisko notariusza tych kandydatów, którzy ukończyli krótszą aplikację notarialną, to art. 11 pkt 4 przedmiotowej ustawy miałby zupełnie inne brzmienie. Tymczasem jego literalna wykładnia nie pozostawia wątpliwości, że osobą, która odbyła aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej, jest także i ten kandydat, który ukończył aplikację w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy.

W postanowieniu z dnia 13 czerwca 2011 r. o sygn. akt SK 26/09 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że rozstrzygając o konkretnej kwestii intertemporalnej, ustawodawca ma dużą swobodę w zakresie wyboru rozwiązania. Ustawodawca może skorzystać z jednej z trzech zasad prawa międzyczasowego: zasady wstecznego działania prawa (retroaktywność), zasady bezpośredniego działania prawa nowego (retrospektywność) lub zasady dalszego działania prawa dawnego. Swoboda ustawodawcy jest jednak, jak podkreśla Trybunał, ograniczona obowiązkiem zachowania pewnych reguł kierunkowych, mających zakotwiczenie w konstytucyjnej zasadzie zaufania, genetycznie związanej z ideą Państwa prawnego. Jedną z tych reguł jest zasada poszanowania praw niewadliwie nabytych, zakazująca arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce, zarówno publicznych, jak i prywatnych. W tym kontekście Trybunał wskazał, że zasada dalszego działania ustawy dawnej w sposób najpełniejszy realizuje postulat ochrony interesów w toku.

Zdaniem Sądu, dlatego też za uzasadnione uznać należy zachowanie uprawnień osób, które rozpoczęły odbywanie aplikacji notarialnej przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r., do odbycia aplikacji w dotychczasowym wymiarze. Jednocześnie, w pozostałym zakresie, w jakim nie ma innych regulacji intertemporalnych, do sytuacji tych osób stosować należy nowe przepisy. Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej traktuje się bowiem jako przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw temu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne.

Nie można również zaakceptować twierdzenia Rady Izby Notarialnej w K., zgodnie z którym ustawodawca nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia w przepisach przejściowych o uprawnieniach powstałych w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów, bez jednoczesnego rozstrzygnięcia o wynikających z tych przepisów obowiązkach. Jak zostało zaznaczone wyżej, zakres swobody ustawodawcy w tym zakresie jest znaczny, a ograniczeniem tej swobody pozostają konstytucyjne zasady zaufania obywatela do Państwa, a nie zasady techniki prawodawczej, które wyznaczają jedynie warunki formalne tworzenia przepisów, a nie ich merytoryczną treść. Niezależnie więc od tego, zauważyć należy, że zainteresowana ani w czasie trwania aplikacji notarialnej, ani też po jej zakończeniu, nie miała obowiązku pracy w charakterze asesora notarialnego. Do egzaminu notarialnego zainteresowana przystąpiła w dniach 5-6 listopada 2013 r., a zatem już po wejściu w życie zmian w ww. ustawie – Prawo o notariacie, wynikających z ww. ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, które to zmiany zniosły obowiązek pracy w charakterze asesora notarialnego.

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut nierównego traktowania kandydatów na stanowisko notariusza w zakresie wymogu dotyczącego odbycia aplikacji notarialnej w związku z wejściem w życie zmian dotyczących okresu odbywania aplikacji notarialnej i jej organizacji, wynikających z ww. ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów. Z uzasadnienia postanowienia z dnia 30 lipca 2014 r. o sygn. akt Tw 7/14, mocą którego Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi Krajowej Rady Notarialnej w zakresie zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisów ww. ustawy deregulacyjnej, wynika, że kwestionowanie odmiennego traktowania, na podstawie przepisów przejściowych, poszczególnych grup aplikantów notarialnych zostało uznane za oczywiście bezzasadne. Przy wprowadzaniu zmian w zasadach odbywania aplikacji i zdawania egzaminu zawodowego, jak podkreślił Trybunał, ustawodawca nie mógł zastosować jednolitych, nowych zasad w stosunku do aplikantów, którzy w chwili wejścia ustawy nowelizującej w życie byli w trakcie odbywania aplikacji. W takiej sytuacji niezbędne jest bowiem ustanowienie przepisów przejściowych, zawierających unormowania umożliwiające ich adresatom dokończenie przedsięwzięć podjętych w oparciu o wcześniejsze regulacje. Odmienne traktowanie aplikantów notarialnych, w zależności od tego, czy rozpoczęli aplikację przed nowelizacją, czy po niej (tj. po wprowadzeniu nowych zasad odbywania aplikacji i zdawania egzaminu notarialnego), wynika z konieczności ochrony interesów w toku. Trybunał w istocie uznał, że wnioskodawca kwestionował nie tyle treść przepisów przejściowych, co samo wprowadzenie zmian.

Analogicznie zatem należy się odnieść do twierdzeń Rady Izby Notarialnej w K., której stanowisko w powyższej kwestii jest wyrazem kontestowania zmian wprowadzonych w życie na podstawie ww. ustawy deregulacyjnej. Jednocześnie przedstawiona argumentacja potwierdza trafność stanowiska, zgodnie z którym zainteresowana odbyła aplikację notarialną w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, zgodnie z art. 72 § 1 ww. ustawy – Prawo o notariacie, w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 sierpnia 2013 r., i spełniła tym samym przesłankę, o której mowa w art. 11 pkt 4 przedmiotowej ustawy. Za nieuzasadniony należy więc uznać wniosek strony skarżącej o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w zakresie zbadania zgodności z Konstytucją RP regulacji intertemporalnej, polegającej na zastosowaniu zasady dalszego działania prawa dawnego w zakresie zachowania uprawnień do odbycia aplikacji notarialnej wymiarze 2 lat i 6 miesięcy dla osób, które rozpoczęły jej odbywanie przed dniem wejścia w życie ustawy deregulacyjnej, z jednoczesnym pominięciem w przepisach intertemporalnych ściśle łączącego się z tym uprawnieniem obowiązku odbycia asesury, jako kończącej przygotowanie do wykonywania zawodu notariusza.

Natomiast, odnosząc się do kwestii wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej w K., zauważyć należy, że Rada Izby Notarialnej w K., negatywnie opiniując wniosek w tym względzie, nie przedstawiła żadnych przekonujących argumentów, które przemawiałyby przeciwko takiemu rozstrzygnięciu Ministra Sprawiedliwości.

Jak wskazał organ według stanu na dzień 31 października 2014 r. w K. działało 28.750 podmiotów gospodarczych (zarejestrowanych w bazie REGON). Wśród tych podmiotów zarejestrowano 3043 spółki handlowe. Zauważalny jest przy tym istotny wzrost, w stosunku do danych na dzień 31 października 2013 r., liczby podmiotów gospodarczych (o 55 podmiotów), w tym spółek handlowych (o 213 spółki). Przyjąć należy, iż wzrost liczby podmiotów gospodarczych skutkuje zwiększeniem intensywności obrotu gospodarczego i obrotu prawnego, co w konsekwencji prowadzi do większego zapotrzebowania na usługi notarialne. Wyznaczenie w K. kolejnej siedziby kancelarii notarialnej zmniejszy więc liczbę osób przypadających na jednego notariusza, a tym samym zapewni zwiększoną dostępność do usług notarialnych, zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym. Tworzenie nowych kancelarii zapewniających w drodze konkurencji lepszą obsługę mieszkańców, a przez to również nieprzerwany dostęp do usług notarialnych, kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego, leży więc w interesie społecznym, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości jest zaś zabezpieczenie obywatelom swobodnego dostępu do czynności notarialnych i umożliwienie mieszkańcom wyboru kancelarii notarialnej.

Za wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w K. przemawia zatem zarówno słuszny interes wnioskodawczyni, jak również interes społeczny.

W wyroku z dnia 25 czerwca 2013 r. o sygn. akt II GSK 491/12 (publ. LEX nr 1354013) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy – Prawo o notariacie. Natomiast plan siedzib kancelarii notarialnych, którego ustalenie jest czynnością Ministra Sprawiedliwości z zakresu nadzoru nad notariatem, stosownie do § 11 pkt 4 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188), nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii. Przepisy ww. ustawy – Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, a zatem przypisanie planowi charakteru obligatoryjnego elementu procedury podejmowania decyzji w tych sprawach oznaczałoby wyjście poza kryteria ustawowe określone w art. 11-13 tej ustawy.

Z przepisów ww. ustawy – Prawo o notariacie w żadnym razie nie wynika, aby podstawą do utworzenia w danej miejscowości kolejnej kancelarii notarialnej był wzrost ilości aktów notarialnych sporządzanych w dotychczas funkcjonujących kancelariach. Liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych, nie mogą jednak stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby, zgodnie z wnioskiem kandydata, który spełnia warunki ustawowe do powołania go na stanowisko notariusza. Przyjmując odmienne stanowisko za prawidłowe, zostałaby naruszona zasada ochrony słusznego interesu strony, wyrażona w art. 7 k.p.a.

Istotne także jest, że ww. ustawa – Prawo o notariacie nie przewiduje, aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji, czy też uchronienie już istniejących placówek przed konkurencją ze strony innych kancelarii.

Wyznaczenie siedziby Kancelarii Notarialnej w K. nie stoi w sprzeczności z zapewnieniem usług notarialnych w innych miejscowościach i rejonach, gdzie zapotrzebowanie na te usługi jest największe, bowiem – ze względu na ilość kandydatów zainteresowanych wykonywaniem zawodu notariusza – istnieje możliwość pełnego, systematycznego zaspokojenia potrzeb w tym zakresie. Należy również mieć na uwadze zagwarantowaną konstytucyjnie (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) wolność wyboru wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, która, przewidując wyjątki, wskazuje, że muszą one być określane w drodze ustawy. Tym bardziej ograniczenia takie nie mogą wynikać z aktów wykonawczych. Wszelkie ograniczenia wolności wykonywania zawodu muszą ponadto spełniać wymogi zasady proporcjonalności, określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, która wyznacza ogólne granice ingerencji organów władzy publicznej w sferę praw konstytucyjnych. Ograniczenia te dopuszczalne są tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczeniem zasady wolności wyboru miejsca pracy nie może zatem być okoliczność, iż w A. istnieje już Kancelaria Notarialna, i że potrzeby na usługi notarialne zostały już w ten sposób zaspokojone. Zagwarantowana konstytucyjnie wolność wyboru wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy dotyczy również K. D.

Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.