Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 2212/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. i Prokuratora Rejonowego w O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. S. kwotę 10 (słownie: dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z 2000r.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960, z późn. zm.), która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], znak [...] w sprawie wymeldowania M. S. z pobytu stałego w O. przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż M. S. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o wymeldowanie byłej żony M. S. z pobytu stałego, bowiem M. S. nie zamieszkuje w tym lokalu od lipca 2002r.

Organ odwoławczy podjął swoje rozstrzygnięcie w oparciu o ustalenia organu pierwszej instancji, który w postępowaniu wyjaśniającym ustalił, iż M. S. zamieszkuje bez zameldowania w Ośrodku Readaptacji Społecznej [...] przy ul. [...] w O.

Następnie stwierdził, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, które nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ l instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny w dacie rozpatrywania odwołania.

W ocenie organu odwoławczego w tej sprawie, materialnoprawną podstawą wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jest przepis art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, który określa, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Z kolei Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01 orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, o którym mowa w zdaniu pierwszym art. 15 ust. 2, jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej co oznacza, że wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego nie jest uzależnione od utraty uprawnień do przebywania w lokalu, w którym jest zameldowana, lecz wystarczy, że osoba taka bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

Korzystając z dowodu jakim jest dokumentacja ewidencji ludności ustalono, iż M. S. nie zameldowała się nigdzie, na pobyt czasowy, po opuszczeniu miejsca pobytu stałego. Analiza, zaś zebranego w sprawie, materiału dowodowego potwierdza, iż M. S. bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, przebywając w Ośrodku Readaptacji Społecznej [...] w O. od dnia 4 marca 2003r. Z pisma Ośrodka Interwencji Kryzysowej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w O. z dnia 9 września 2003r. wynika, że M. S. będzie w Ośrodku [...] przebywać do 31 grudnia 2003r. i może ponownie starać się o pobyt "...jeśli sytuacja socjalno-bytowa rodziny nie ulegnie zmianie." Zdaniem organu pozostaje więc tylko ocenić, czy wyprowadzenie jest równoznaczne z przewidzianym w ustawie opuszczeniem bez wymeldowania miejsca stałego pobytu.

Następnie przywołuje protokóły z zeznań stron i świadków, pisma: Komisariatu l Policji w O. z dnia 20 czerwca 2003r. oraz Ośrodka Interwencji Kryzysowej w MOPR w O. z dnia 9 września 2003r. oraz dokumenty dołączone przez skarżącą, a w szczególności protokół z dnia 16 listopada 2001 r. z posiedzenia Sądu Okręgowego w sprawie o separację, wskazujące, że nastąpiło opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez M. S. Stwierdza, że skarżąca opuszczenie lokalu uzasadnia zachowaniem byłego męża M. S., który utrudnia jej dalsze wspólne zamieszkiwanie.

Dalej podnosi, że ustawa o ewidencji ludności w art. 1 normuje sprawy ewidencji ludności związane z rejestracją danych o miejscu pobytu osób fizycznych. M. S. - najemca lokalu, występując do organu gminy z wnioskiem o wymeldowanie byłej żony, wypełnił jedynie obowiązek określony w art. 29 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Ustalone w sprawie fakty w pełni odpowiadają normie prawnej przepisu art. 15 ust. 2 ustawy (zdanie pierwsze). W ocenie organu M. S., bez wymeldowania się opuściła lokal, skoncentrowała swoje sprawy życiowe i bytowe w innym miejscu. Utrzymywanie zameldowania niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym byłoby nieprawidłowością i naruszało normę określoną w art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy.

Organ administracji publicznej właściwy w sprawach meldunkowych nie jest zobowiązany do badania wszystkich okoliczności dotyczących przyczyn opuszczenia lokalu i ewentualnego rozstrzygania sporów pomiędzy najemcą lokalu, a osobą opuszczającą lokal. Organ ma obowiązek dbania o zgodność ewidencji ludności ze stanem faktycznym.

Ewidencja ludności ma służyć zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu faktycznego zamieszkania i pobytu osób a nie stanu prawnego tego pobytu. Nie kontroluje ona legalności zamieszkania.

Zmiana stanu prawnego jaki zaistniał po 19 czerwca 2002r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., spowodowała, że celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, tj. zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności ze stanem rzeczywistym. Rejestracja ewidencji ludności ma odzwierciedlać miejsce pobytu obywateli a nie fikcję. Zamiar dochodzenia swoich praw majątkowych przez M. S. nie ma związku przyczynowo-skutkowego ze sprawami zameldowania czy wymeldowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. zarzuca, iż organ II instancji błędnie ocenił zaistniałą sytuację, "gdyż nie kontroluje ona legalności zamieszkania, ale udziela obcym mi osobą meldunku bez mojej zgody i wiedzy, gdzie ja jestem najemcą tego lokalu". Podnosi, że w jej tragicznej sytuacji życiowej zostało dziecku i jej udzielone tymczasowe schronienie w ORS [...], a zameldowanie powinna zgłosić instytucja społeczna, a nie ona. Wyjaśnia, że nie miała ani nie ma zamiaru samodzielnie opuszczać mieszkania. Cały dorobek jej życia, w tym rzeczy osobiste, zostały w mieszkaniu, a M. S. powymieniał zamki do mieszkania i jej do niego nie wpuszcza, a jego obecna żona utrudnia ich zabranie. Prokuratura Rejonowa wszczęła w tej sprawie dochodzenie. Wielokrotnie uciekała przed agresją i przemocą męża, a później byłego małżonka, szukając schronienia. Wielokrotnie zdarzało się, że nocowała na klatce schodowej. Tymczasem organ II Instancji zarzuca jej, że nie zameldowała się nigdzie po opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Przytułek, zdaniem skarżącej, nie nadaje się do zamieszkania. Uczyniono z niej osobą bezdomną przez co jest osoba dyskryminowaną, poszukując pracy, aby zapewnić lepszy byt synowi. Podnosi, iż w Sądzie Okręgowym w O. pod sygn. akt. [...] od marca 2002r toczy się sprawa o eksmisję byłego męża. Wymeldowanie, w jej ocenie, ma wpływ na wynik końcowy procesu, który ma zapaść 9 grudnia 2003r.

Prokurator Rejonowy w O. w skardze na omówioną decyzję, działając na podstawie art. 35 ust. 2 i art. 37 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zaskarżył ją w całości, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając obrazę art. 15 ust 2 ustawy z dn. 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) poprzez uznanie, że przesłanką samoistną wystarczającą do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby jest fakt opuszczenia przez nią dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, bez konieczności stwierdzenia utraty przez nią uprawnień do przebywania w lokalu, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że zaistniały przesłanki pozwalające na wydanie decyzji o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w O. podczas gdy uczestniczka postępowania nie utraciła uprawnień do zamieszkiwania w tym lokalu, albowiem nadal jest jego najemcą, pomimo, że gdy opuściła ten lokal fizycznie nowe miejsce jej pobytu było znane, a na dzień wydawania decyzji nie wykazano co najmniej 6 miesięcznego okresu przebywania przez nią poza miejscem stałego zameldowania w sposób nieprzerwany, trwały i dobrowolny.

Pominięcie przyczyn, które spowodowały, że loka! ten opuściła wraz z dzieckiem, niezbadanie przyczyn, dla których nie nastąpiło zameldowanie M. S. na pobyt czasowy w Ośrodku Readaptacji Społecznej [...] w O. gdzie decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. przyznano jej tymczasowe schronienie od dnia 19 lutego 2003r., a nadto naruszenie uprawnień M. S. wynikających z art. 52 ust. l Konstytucji RP, w myśl których każdemu zapewnia się wolność poruszania po terytorium RP oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu, i w konsekwencji poprzez pozbawienie jej stałego zameldowania pogorszenie w sposób znaczący możliwości załatwiania istotnych dla niej życiowo spraw.

W uzasadnieniu Prokurator wywiódł, że cytowany w uzasadnieniach obu decyzji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r dotyczy wprost niezgodności art. 9 ust. 2 obowiązującej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust l i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zaś istota niezgodności tego przepisu polegała na fakcie, iż do zameldowania się na pobyt stały nie wystarczał sam fakt przebywania w danym miejscu w sensie fizycznym oraz wola, zamiar stałego pobytu, ale koniecznym było udokumentowanie istnienia stosunku prawnego uprawniającego do przebywania w danym miejscu, co spowodowało utożsamianie zameldowania w lokalu z uprawnieniami do niego. Przepis ten powodował, że szereg osób nie mogło usankcjonować istniejącego stanu faktycznego, co ograniczało te osoby w realizacji szeregu ich uprawnień życiowych (realizacja prawa do pracy, do założenia konta bankowego, uprawnień do otrzymania mieszkania komunalnego itp.). Wywodzenie na tej podstawie wniosków dotyczących zakresu stosowania art. 15 ust.2 cyt. ustawy, iż do wymeldowania z urzędu wystarczy jedynie fakt opuszczenia bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego - bez względu jak wygląda kwestia utraty bądź nie uprawnień do danego lokalu powoduje, iż bezkarnie mogłyby być naruszane właśnie te dobra, ze względu na które przepis art.9 ust.2 cyt. ustawy zastał uznany za niekonstytucyjny. Wprawdzie, jak to podniósł TK, ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie jest formą kontroli nad legalnością pobytu i zamieszkania - to wydawanie takich decyzji administracyjnych - jak zaskarżone jest nie tylko rejestracją, ale też wkroczeniem w sferę wolności w zakresie poruszania się oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Kwestionuje zaprezentowaną interpretację organu w zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 2 ustawy, wskazując na nie konsekwencję organu, bowiem wraz z M. S. nie został wymeldowany z urzędu małoletni D. S., który cały czas przebywa ze swoją matką. Nie godzi się z manipulacjami M. S. odnośnie zameldowania w przedmiotowym lokalu i wymeldowania dzieci E. Ś. Argumenty te w ocenie Prokuratora są istotne z uwagi na przypisywanie M. S. celów i zachowań mających obalić jej - poparte toczącymi się postępowaniami cywilnymi i karnymi - oświadczenia, z których wynika, że przedmiotowego lokalu nie opuściła dobrowolnie, a została do tego zmuszona, by móc zapewnić sobie i dziecku w miarę normalne warunki egzystencji - do czasu rozstrzygnięcia toczącej się sprawy o eksmisję byłego męża. Jak wynika z orzecznictwa NSA, aby spełniona została przesłanka opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca stałego pobytu musi być ono dobrowolne i wynikać z własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. O ile organ rozpoznający sprawę miał wątpliwości co do charakteru i przyczyn opuszczenia przez M. S. spornego lokalu winien posiłkować się aktami i orzeczeniami spraw toczących się przed organami prokuratury i sądu (Wyroki NSA w W-wie z dn. 23.04.2001r- V S.A. 3169/00, 22.08.2000-Y S.A. 108/00, 03.04.2000- V S.A. 1784/99 ), a także ustalić zasady i tryb obowiązujący w kwestii meldowania osób korzystających z tymczasowego schronienia w ORS [...] w O.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zajętego stanowiska wyjaśnił, że dokonując szczegółowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić trzeba, iż poza sporem pozostaje, że najbardziej miarodajny jest dowód z dokumentu jakim jest włączony do akt sprawy przez M. S. protokół sporządzony dnia 16 listopada 2001r. w Sądzie Okręgowym w O. I Wydział Cywilny - podczas rozprawy rozwodowej małżonków S.. Z treści spisanego w tym protokole zeznania M. S. wynika, że "Definitywnie pożycie fizyczne ustało rok temu. Odrębne gospodarstwo prowadzimy również od roku. Od czerwca tego roku zamieszkujemy oddzielnie". To zeznanie koreluje ściśle z zeznaniami złożonymi przez M. S. dnia 9 czerwca 2003r., podczas prowadzonego postępowania przez organ pierwszej instancji oraz podczas zeznań składanych na rozprawie administracyjnej dnia 18 sierpnia 2003r.

Korzystając z dowodu jakim jest dokumentacja ewidencji ludności ustalono ponadto, iż pani M. S. nigdzie nie zameldowała się po opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W tej sytuacji nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej, że opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego ma charakter czasowy. Przeczy temu fakt, że nigdzie nie zameldowała się na pobyt czasowy. Przepis art. 10 cytowanej ustawy nakłada na osobę, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, obowiązek zameldowania się na pobyt czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby.

Przepis art. 15 ust. l ustawy nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego ponad 2 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Nie wypełnienie tego obowiązku upoważnia organ administracji do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu, o ile spełnione zostaną przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy. Zmiana stanu prawnego jaki zaistniał po 19 czerwca 2002r.w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., powoduje zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności tj. zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności ze stanem rzeczywistym. Utrzymywanie fikcji zameldowania stanowi duże utrudnienie wszystkim organom administracji publicznej, sądom, prokuraturze i innym organom państwowym i komunalnym ubiegających się o udostępnienie danych osobowych ze zbiorów meldunkowych.

Ewidencja ludności nie rozstrzyga również istotnych spraw życiowych i bytowych osób zarejestrowanych pod wskazanym adresem. Rejestracja osoby jest jedynie poświadczeniem, że osoba mieszka pod wskazanym adresem a nie, że ma taki zamiar.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz!1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa.

Skargi są zasadne.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm. – zwaną dalej ustawą) jest materialnoprawną podstawą wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

Oba te akty opierały się na przepisie art. 15 ust.2 ustawy. Przepis ten przewiduje dwie podstawy wymeldowania osoby z pobytu stałego.

Podzielić należy ocenę organów administracyjnych o niespełnieniu przesłanek drugiej hipotezy zawartej w tym przepisie. Okoliczności tworzące tę hipotezę to: opuszczenie przez osobę, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu stałego i nieprzebywanie w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy oraz niemożność ustalenia nowego miejsca jej pobytu. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Miejsce nowego pobytu M. S. jest znane.

Słusznie organ zauważa, że wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz.960 ze zm.) jest niezgodny z art. 52 ust.1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem składu orzekającego, konsekwencją orzeczenia niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust.2 ustawy jest także niekonstytucyjność wymogu utraty uprawnień do przebywania w lokalu, który to wymóg zawarty był w pierwszej hipotezie art. 15 ust.2 tejże ustawy. Stanowisko to jest efektem wykładni literalnej przepisu art. 15 ust.2. Nie może obowiązywać odwołanie się do przesłanki określonej w innym przepisie ustawy, gdy przepis ten przestał obowiązywać. Wskazać trzeba, w ramach wykładni autentycznej, iż zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w uzasadnieniu w/w wyroku TK, ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Wreszcie Trybunał, ograniczony co prawda przedmiotem kontroli konstytucyjnej w rozpatrywanej sprawie, wprost wskazał na związek, m.in. przepisów art. 9 ust.2 oraz art. 15 ust.2 ustawy (pkt 1, drugi akapit rozważań uzasadnienia wyroku TK z dnia 27 maja 2002 r.). Wobec tego stanowisko Prokuratora Rejonowego w O. eksponujące fakt nieutracenia przez skarżącą uprawnień do przebywania w lokalu, gdyż nadal jest jego najemcą, obecnie nie ma znaczenia prawnego. W rozstrzyganej sprawie nie ma także znaczenia okoliczność podnoszona przez Prokuratora dotycząca niezbadania przyczyn, niezameldowania na pobyt czasowy M. S. w ORS [...].

Jednak odnotować należy, że organ I i II instancji nie poczynił wyczerpujących ustaleń w zakresie drugiej przesłanki wynikającej z powołanego przepisu. Organy administracji publicznej skupiły się i przeprowadziły szerokie postępowanie dowodowe zmierzające do wykazania, iż skarżąca bezspornie opuściła miejsce stałego pobytu. Tymczasem M. S. nie kwestionowała tego faktu, jednocześnie konsekwentnie podnosiła, że do opuszczenia lokalu doszło na skutek bezprawnych działań byłego męża. W swoich wyjaśnieniach i odwołaniu powoływała się na liczne interwencje policji oraz sprawy karne i cywilne prowadzone przeciwko M. S. wykazując, iż do opuszczenia lokalu została zmuszona. Poinformowała organ o wniesieniu powództwa o eksmisję byłego męża z mieszkania. W tym stanie faktycznym organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego pod tym kątem uznając, że skarżąca nie opuściła dobrowolnie lokalu, jednak, w jego ocenie, nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do mieszkania. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji sformułował stanowisko, iż nie jest on zobowiązany do badania wszystkich okoliczności dotyczących przyczyn opuszczenia lokalu i ewentualnego rozstrzygania sporów pomiędzy najemcami lokalu.

W tym miejscu powiedzieć trzeba, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, i nie utracił on aktualności po zapadłym wyroku TK, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Utrata uprawnienia do przebywania w lokalu może nastąpić poprzez odpowiednie zachowanie, które jednak w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę określonej osoby. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności "opuszczenia" przez skarżącą przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to wynikało z jej autonomicznej woli. Skarżąca, składając zeznania w dniu 18 sierpnia 2003 r. wskazała, że do opuszczenia spornego lokalu została zmuszona agresywnym zachowaniem byłego męża. Pozostawiła tam swoje umeblowanie, rzeczy osobistego użytku dziecka i swoje oraz zatrzymała klucze, jednak nie może wejść do mieszkania, gdyż został wymieniony zamek w drzwiach. Podała, że nie posiada innego mieszkania, chciałaby tam powrócić, lecz powrót uniemożliwia jej agresywne zachowanie byłego męża. Zeznania te częściowo zostały potwierdzone przez R. W., który oświadczył, że M. S. została zmuszona do opuszczenia mieszkania, pozostawiając w nim swoje rzeczy. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego powoływała się na okoliczności wskazujące, że podjęła środki prawne umożliwiające jej powrót do mieszkania (interwencje policji, pozew o eksmisję). Zdaniem Sądu jeżeli skarżąca została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu.

Wyżej wymienione dowody oraz okoliczności i związane z tym twierdzenia skarżącej pominięte zostały w toku postępowania wyjaśniającego, jak też pominięte zostały w uzasadnieniu decyzji organów. Organ nie przeprowadził postępowania i nie zgromadził materiału dowodowego w tym przedmiocie, co powinien uczynić po myśli art.7, 77 i 80 K.p.a.

Okoliczności powyższe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione, a także z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem, czy rzeczywiście spełniona została ustawowa przesłanka wymeldowania jej z miejsca stałego pobytu, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się.

W dalszym postępowaniu organ I instancji, uzupełniając materiał dowodowy w sprawie, skupi się, biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w orzeczeniu, na obowiązującej przesłance pierwszej hipotezy art. 15 ust.2 ustawy. Warto jeszcze dodać, że organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien wziąć pod uwagę, iż art. 15 ust. 2 został zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 887) zmieniającej ustawę o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dniem 1 maja 2004 r.

Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200, a orzeczenie w przedmiocie niewykonania decyzji, przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.