Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 778/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 955/17 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądza od A.B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 5010 zł (pięć tysięcy dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 955/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę A.B. i uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.), wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 96.000 zł z tytułu urządzania gier na 8 automatach znajdujących się poza kasynem gry, tj. w restauracji "[...]" w [...] przy ul. [...] i barze piwnym "[...]" w [...] przy ul. [...]. Losowy charakter gier potwierdziły wyniki przeprowadzonych w trakcie kontroli w dniu 16 września 2014 r. eksperymentów oraz opinia biegłego.

W wyniku odwołania skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji zastosował prawidłowe przepisy prawa materialnego w zaistniałym stanie faktycznym. Skarżący nie posiadał zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w formie kasyna gry i w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Wyniki eksperymentów wykazały, że gry na kontrolowanychych automatach mają charakter losowy, bowiem tok gry pozostaje poza sferą oddziaływania grającego. O komercyjnym charakterze gry na automatach świadczy konieczność uiszczenia określonej kwoty pieniężnej w zamian za możliwość jej przeprowadzenia oraz możliwość uzyskania wygranych w postaci punktów kredytowych. Również z badań automatów przeprowadzonych przez biegłego sądowego wynika, że przebieg gier ma charakter losowy. Gry prowadzone na badanych urządzeniach wyczerpują więc definicję gier na automatach określoną w ustawie o grach hazardowych. Zasadnym było uznanie skarżącego za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, bowiem wynajął on powierzchnię w swoich lokalach w zamian za czynsz, zapewnił dostęp mediów, włączał i wyłączał automaty, udostępnił numer telefonu do kontaktu z graczami, zajmował się obsługą automatów. W ustalonym stanie faktycznym należało więc zastosować art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a w konsekwencji wymierzyć karę pieniężną w wysokości 96.000 zł.

Skarżący wniósł do WSA w Olsztynie skargę na powyższą decyzję.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd I Instancji uwzględniając skargę na powyższą decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z innych przyczyn niż w niej wskazane. Organy administracji naruszyły bowiem przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, a naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2017 r. została wydana na podstawie art. 89 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. Z dniem 1 kwietnia 2017 r. przepis art. 89 ustawy o grach hazardowych został natomiast zmieniony przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 88). Ustawa ta zmieniła zasadniczo treść art. 89 ustawy o grach hazardowych. Zaskarżoną decyzję wydano już po nowelizacji art. 89 ustawy o grach hazardowych. Organ odwoławczy zastosował przepis art. 89 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., czyli w wersji już nieobowiązującej w dacie orzekania. W sytuacji gdy ustawa nowelizująca zasadniczo zmienia treść przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych i nie zawiera przepisów przejściowych, to powstaje wątpliwość, jakie przepisy winny mieć zastosowanie do oceny zachowania skarżącego, które miało miejsce przed 1 kwietnia 2017 r., zaś decyzja organu odwoławczego jest wydawana po tym dniu. Problem ten winien być zatem dokładnie omówiony w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. W przypadku bowiem, gdy ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. nie reguluje kwestii intertemporalnych dotyczących spraw, o których mowa w art. 89 ustawy o grach hazardowych, to lukę tę powinien wypełnić w drodze wykładni organ stosujący prawo, czyli w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie. W decyzji organu II instancji brak jest jednak rozważań w tym zakresie.

Zdaniem Sądu I instancji, obowiązkiem organu odwoławczego (organ I instancji wydał decyzję przed zmianą stanu prawnego w dniu [...] września 2016 r.) było dokonanie szczegółowej analizy przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych, w wersji obowiązującej od dnia 1 kwietnia 2017 r., a następnie wyjaśnienie, które przepisy mają zastosowanie w sprawie, to jest czy zachowanie skarżącego jest deliktem administracyjnym i zostało spenalizowane w nowym przepisie. Od dnia 1 kwietnia 2017 r. rozszerzono zakres podmiotów podlegających karze. Karze tej podlega bowiem między innymi urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia (art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych), jak również posiadacz samoistny i zależny lokalu po spełnieniu określonych przesłanek (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o grach hazardowych). Organ nie dokonał analizy tego przepisu, co stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji wskazał, że niezależnie od powyższej kwestii będącej podstawową przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji, kwestia zawarcia przez skarżącego umowy z X. powinna być przez organ przeanalizowana, jednak po przesłuchaniu X. i przedstawieniu jego wersji zdarzeń. Czynność ta będzie oczywiście możliwa tylko wówczas, jeżeli osoba wskazywana jako najemca rzeczywiście istnieje i możliwe jest ustalenie jej aktualnego adresu. Pomimo zabezpieczenia ośmiu automatów do gier pamiętać należy również o tym, że kontrolowane automaty zabezpieczone zostały w dwóch odrębnych lokalach i ustalenia stanu faktycznego, co do obsługi tych urządzeń nie są identyczne. Ze wskazanych przyczyn skarga została uwzględniona.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. - poprzez przyjęcie, że zastosowanie tego przepisu przez organ odwoławczy, bez zawarcia w tym zakresie szczegółowego uzasadnienia w decyzji i niedokonanie w uzasadnieniu decyzji analizy przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2017 r., doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. uchybienie niżej wskazanym przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:

a) art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. - poprzez dokonanie wadliwej kontroli działalności administracji, skutkującej uchyleniem decyzji organu odwoławczego, wyrażającej się w niezasadnym przyjęciu, iż zastosowanie tego przepisu przez organ odwoławczy, bez zawarcia w tym zakresie szczegółowego uzasadnienia w decyzji i niedokonanie w uzasadnieniu decyzji analizy przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2017 r., doprowadziło do naruszenia prawa materialnego,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), art. 141 § 4, art. 151 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji, zamiast oddalenia skargi, pomimo że:

- materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy umożliwiał zbadanie prawidłowości zastosowania prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a brak szczegółowego uzasadnienia odnoszącego się do kwestii temporalnych stosowania prawa materialnego nie miał wpływu na wynik sprawy,

- niewskazanie przez Sąd, w jaki sposób - tj. czy to poprzez błędną wykładnię, czy też poprzez niewłaściwe zastosowanie - naruszono prawo materialne i dlaczego to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do uchylenia decyzji organu II instancji, zamiast do oddalenia skargi,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji bez określenia, jakie konkretnie przepisy Ordynacji podatkowej zostały naruszone przez organ,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku bezprzedmiotowych i błędnych wskazań co do dalszego postępowania organu w związku ze wskazanymi w zaskarżonym wyroku naruszeniami przez organ prawa materialnego i prawa procesowego.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej organu, które oparte zostały na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że za zasadniczy powód uchylenia kontrolowanej decyzji należało uznać brak wyjaśnienia przez organ administracji (organ odwoławczy) przesłanek, którymi się kierował rozstrzygając w sprawie w dniu [...] października 2017 r. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., a według Sądu I instancji, zagadnienie odnoszące się do ustalenia prawa właściwego dla oceny penalizowanego zachowania strony należało uznać za konieczne, albowiem ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, poczynając od dnia 1 kwietnia 2017 r. po pierwsze, zasadniczo zmieniła treść art. 89, zaś po drugie, nie zawierała regulacji intertemporalnych dotyczących postępowań w sprawach kar pieniężnych. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika również, że Sąd I instancji zakwestionował zupełności przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych zwracając uwagę na potrzebę ponownego przeanalizowania umowy zawartej przez stronę z X., lecz po uprzednim jego przesłuchaniu, o ile byłoby to możliwe oraz zaakcentował – istotną jego zdaniem – okoliczność, że automaty do gier zabezpieczone zostały w dwóch różnych lokalach.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna zasadnie i trafnie podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku, a komplementarny charakter jej zarzutów uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.

Odnosząc się do pierwszej spośród spornych w sprawie kwestii, a mianowicie ustalenia reżimu prawa właściwego dla oceny penalizowanego zachowania strony, należy przede wszystkim stwierdzić, że nie sposób było kwalifikować braku odniesienia się do tej kwestii przez organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie dość, że jako naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., to również, jako naruszenia, o którym mowa w art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a mianowicie, jako innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju deficyt uzasadnienia kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji nie uzasadniał oceny, że wydana ona została z naruszeniem prawa, co więcej nie zwalniał Sądu I instancji z obowiązku przeprowadzenia jej rzeczywistej kontroli, której rezultat powinien zostać odzwierciedlony w uzasadnieniu czyniącym zadość wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., a które zobowiązują, między innymi, do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, a w sytuacji jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, do sformułowania w uzasadnieniu orzeczenia wskazań co do dalszego postępowania.

W rozpatrywanej sprawie tak się jednak – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie stało. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi bowiem do wniosku, że nie spełnia ono wskazanych wymogów, a ponadto do wniosku, że brak odniesienia się przez organ odwoławczy do zagadnienia prawa właściwego – wobec braku podstaw, aby w świetle normatywnej treści przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. tego rodzaju deficyt kwalifikować jako naruszenie prawa mające wpływ (istotny) na wynik sprawy – stanowiło jedynie pretekst do uchylenia zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym jej kontrolę nie rzeczywistą, lecz pozorną.

I to w sytuacji, gdy omawiana kwestia – która zdaniem Sądu I instancji wymagała wyjaśnienia i zajęcia w niej stanowiska przez organ administracji (organ odwoławczy) – jest już stosunkowo dobrze i gruntownie – jak słusznie i trafnie podnosi to skarżący kasacyjnie organ – rozpoznana, tak gdy chodzi o stanowisko doktryny prawa, jak i o stanowisko judykatury, w tym orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a ze stanowiskami tymi koresponduje nota bene sposób działania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w rozpoznawanej sprawie, który Sąd I instancji niezasadnie zakwestionował.

Mianowicie, w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 (ONSA i WSA 2006/3/71), odwołując się do orzecznictwa sądowego, składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnił, że jakkolwiek organ administracji publicznej, wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji, to jednak z uwzględnieniem koniecznych wyjątków, a zasada ta nie budzi wątpliwości w świetle konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego i praworządności (art. 2 i 7 Konstytucji RP) w sytuacji, kiedy pomiędzy datą nawiązania stosunku administracyjnoprawnego a datą wydania decyzji nie nastąpiły zmiany przepisów prawa. Natomiast jeżeli zdarzenie prawne (zdarzenie będące przedmiotem regulacji prawnej) miało miejsce pod rządami innych przepisów prawnych niż te, które obowiązują w dacie wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, w przypadku braku przepisów przejściowych powstają wymagające rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjne co do tego, jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć zastosowanie w sprawie. Podkreślając w tym kontekście znaczenie tego, czy w sprawie ma być wydana decyzja konstytutywna, czy deklaratoryjna, skład 7 sędziów NSA wyjaśnił, że w przypadku decyzji konstytutywnych, kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych, stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie), co następnie odniósł do decyzji administracyjnej wymierzającej karę pieniężną. W tym też kontekście podkreślił, że bez wątpienia stosunek administracyjnoprawny (materialny) pomiędzy stroną a organem administracji publicznej w takiej sprawie nawiązuje się (powstaje) z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego. Decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza niejako jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie określonego zakazu, wynikającego z przepisów prawa.

Afirmując przywołany pogląd prawny – a także uznając, że jakkolwiek wyrażony na gruncie ustawy o drogach publicznych i ustawy o transporcie drogowym, to jest on, co trzeba podkreślić, adekwatny w sprawie – należy w konsekwencji przyjąć, że w jego świetle stanem prawnym miarodajnym dla prawnej oceny danego zdarzenia podlegającego rozpatrzeniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jest stan prawny z daty jego zaistnienia, co jednak nie wyklucza w okolicznościach danej sprawy możliwości stosowania ustawy nowej, jeżeli jest ona względniejsza, co wynika z ogólnych zasad stosowania przepisów prawa represyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3074/15).

W konsekwencji przedstawionych argumentów należy więc stwierdzić, że Sąd I instancji nie miał żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby podważyć zgodność z prawem kontrolowanej decyzji w związku z potrzebą, wręcz obowiązkiem, ustalenia prawa właściwego w rozpatrywanej sprawie.

Stan prawny, który organ administracji – organ odwoławczy – zobowiązany był uwzględnić, i który uwzględnił, był stanem prawnym właściwym. Jeżeli bowiem, działanie (czyn, zdarzenie) polegające na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry zaistniało oraz zostało ujawnione pod rządami ustawy o grach hazardowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. – co nastąpiło w związku z kontrolą przeprowadzoną w dniu 16 września 2014 r., mającą jednocześnie tę konsekwencję, która wyrażała się w przerwaniu tego działania, czyniąc tym samym ustalony w jej toku stan rzeczy zamkniętym stanem faktycznym – to za oczywiste w świetle przywołanego poglądu prawnego należało uznać, że rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji w sprawie nałożenia kary pieniężnej oraz wydając rozstrzygnięcie w sprawie, organ odwoławczy powinien był stosować (i zastosował) przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu dotychczasowym, to jest w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia wymienionego działania (czynu, zdarzenia), niezależnie od tego, że w dacie orzekania, to jest w dniu [...] października 2017 r., poczynając od dnia 1 kwietnia 2017 r. przywołany przepis obowiązywał już w nowym brzmieniu nadanym ustawą z dnia z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw. Ponadto, co w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów należy podkreślić – a trafnie zwraca na to uwagę także skarżący kasacyjnie organ – gdy zestawić ze sobą normatywną treść sankcjonującego przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych w brzmieniu sprzed oraz po nowelizacji dokonanej przywołaną ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r., to za uzasadniony należy uznać wniosek, że wymieniony przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., jest również przepisem względniejszym.

W związku z powyższym, prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podejście Sądu I instancji odnośnie się do tej pierwszej spośród spornych w sprawie kwestii, nie mogło być uznane za prawidłowe (por. w tym względzie również wyroki NSA z dnia: 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1358/18; 11 września 2018 r., sygn. akt II GSK 367/18).

Również w odniesieniu do drugiego ze spornych w sprawie zagadnień – a mianowicie przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, których zupełność zakwestionował Sąd I instancji, zwracając w wytycznych co do dalszego postępowania uwagę na potrzebę ponownego przeanalizowania umowy zawartej przez stronę z X., lecz po uprzednim jego przesłuchaniu oraz na potrzebę uwzględnienia tej okoliczności, że automaty do gier zabezpieczone zostały w dwóch różnych lokalach – należy podzielić racje skarżącego kasacyjnie organu, że stanowisko Sądu I instancji nie może być uznane za uzasadnione i prawidłowe.

Przede wszystkim dlatego, że wbrew wymogom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd ten nie dość, że w ogóle nie wskazał, to również nie wyjaśnił, jakim wzorcom działania w zakresie odnoszącym się do reguł postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dowodowego w sprawie uchybił organ administracji, a także na czym miałoby polegać to uchybienie oraz jaki miało mieć ono wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co w konsekwencji nie może również pozostawać bez wpływu na krytyczną ocenę zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania w sprawie.

Zwłaszcza w sytuacji, gdy adresując do organu administracji obowiązek ponownego przeanalizowania umowy, Sąd ten nie wyjaśnił, w jakim zakresie i w odniesieniu do czego, ta ponowna analiza miałaby być przeprowadzona. Co więcej, nie zarzucił jednocześnie organowi administracji żadnych błędów odnośnie do wniosków formułowanych w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji odnośnie do już przeprowadzonej analizy wymienionej umowy, a przecież – co należy podkreślić – celem wytycznych co do dalszego postępowania, o których mowa w zdaniu drugim art. 141 § 1 p.p.s.a., jest eliminowanie na przyszłość błędów już popełnionych. W tym też kontekście należy postawić pytanie o (ponowną?) potrzebę uwzględniania okoliczności urządzania gier na automatach w dwóch różnych lokalach, skoro również w tym zakresie Sąd I instancji nie wykazał, aby działanie organu administracji było wadliwe. Nie jest więc wiadome – bo nie wynika to w ogóle z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – czemu miałaby służyć realizacja tak lakonicznie, niejasno i nieprecyzyjnie sformułowanych wytycznych, które nie wskazują również żadnego wyraźnego celu przeprowadzenia wskazanych w nich czynności procesowych. Identyczne w swej treści wnioski należy również sformułować w odniesieniu do wytycznych dotyczących potrzeby przesłuchania wskazanego przez Sąd I instancji świadka. Nie dość, że w tym względzie – co należy podkreślić – nie wyjaśniono kwestii przydatności tego dowodu oraz jego znaczenia w sprawie (a zagadnienie odnoszące się do własności automatów do gier nie jest kluczowe w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, ani też dla rekonstrukcji oraz rozumienia pojęcia "urządzającego gry" - por. np. wyroki NSA z dnia: 9 listopada 216 r., sygn. akt II GSK 2736/16; 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5233/16; 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4298/16; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 71/16), to stanowisko Sądu I instancji wydaje się być w tej kwestii tym bardziej wątpliwe, że sam – jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku (por. s. 15) – zdaje się nie wierzyć w skuteczność ich realizacji, co jednocześnie nie może nie rodzić pytania o potrzebę przeprowadzenia tego dowodu, a w tej mierze nie sposób jest ustrzec się i tej refleksji, że stanowisko to sformułowane zostało bez uwzględnienia materiału dowodowego zebranego sprawie.

Powyższe prowadzi do wniosku, że również w odniesieniu do omawianej kwestii, kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie miała charakteru kontroli rzeczywistej, albowiem zarzut o braku zupełności ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organ administracji w ogóle nie został przez Sąd I instancji wykazany w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zaskarżony wyrok podlegał więc uchyleniu.

Ponownie orzekając w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, Sąd I instancji będzie zobowiązany uwzględnić przedstawione argumenty i formułowane na ich podstawie oceny prawne oraz sporządzić uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku w sposób korespondujący z wymogami określonymi w art. 141 § 4 p.p.s.a.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.