Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 211/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1997 nr 158 poz 1053
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant st.ref. Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi "B." S. j. I. K. i A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego 1.uchyla zaskarżoną decyzję i ją poprzedzającą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w nr [...] z dnia [...] grudnia 2003roku, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 8.507. 15 zł.(osiem tysięcy pięćset siedem złotych piętnaście groszy), 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], nr [...], w sprawie "B " sp. jawna I. K., A. M. z siedzibą w T. wydaną na podstawie art. 191, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 3 § 1 pkt 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 95, art. 98, art.99 § 1, art. 101 § 1 oraz § 2, art. 211, art. 262, art. 271 § 1, art. 270 § 1, art. 277 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., nr 75, poz.802 ze zm.), § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zniszczeniu, zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa oraz powrotnym wywozie (Dz. U. nr 92, poz. 1053 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu organ I instancji uznając, że doszło do usunięcia towaru znajdującego się w procedurze tranzytu spod dozoru celnego wskazał, że zgodnie z art. 98 kodeksu celnego, procedura tranzytu zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 101 § 2 cytowanej ustawy główny zobowiązany jako osoba uprawniona do korzystania z procedury tranzytu powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towary w nie naruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości oraz powinien przestrzegać przepisów procedury tranzytu.

W sprawie głównym zobowiązanym była firma "B" sp. jawna I. K., A. M. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, strona podnosiła iż dopełniła wszelkich obowiązków związanych z korzystaniem z procedury tranzytu, przedstawione zostały dokumenty wraz z towarem w urzędzie celnym przeznaczenia. Pojazd opuścił polski obszar celny i wjechał na terytorium Ukrainy, zaś treść informacji przekazanej przez ukraińską służbę celną nie wyklucza, iż w środku przewozowym znajdował się przedmiotowy towar.

Jednak zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione ustawowe przesłanki, które pozwalają uznać procedurę tranzytu za zakończoną. Jak wskazano w uzasadnieniu, funkcjonariusze celni Oddziału Celnego otrzymali tylko dokumenty dotyczące towaru od funkcjonariuszy Straży Granicznej, zaś towar nie został przedstawiony organowi celnemu. Ponadto w przedmiotowej sprawie uniemożliwiono funkcjonariuszowi celnemu dostęp do towaru, a kierowca środka przewozowego bez zgody organu celnego odjechał z granicznego urzędu celnego.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż przewożony towar znajdował się pod dozorem celnym od chwili wprowadzenia go na polski obszar celny. Art. 3 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, stanowi że pod pojęciem dozoru celnego należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ celny w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa. Konsekwencją usunięcia towaru spod dozoru celnego jest wszczęcie przez organ celny postępowania wyjaśniającego w sprawie uregulowania sytuacji towaru niekrajowego przez nadanie przeznaczenia dopuszczalnego dla tego towaru.

Na podstawie powyższego, organy obu instancji uznały iż w niniejszej sprawie, wobec braku fizycznego dostępu do towaru nastąpiło usuniecie przesyłki spod dozoru celnego. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie nie wynika, iż przedmiotowy towar opuścił polski obszar celny. W celu zweryfikowania powyższych okoliczności Naczelnik Urzędu Celnego wystąpił do Państwowej Służby Celnej Ukrainy. Pismem z dnia [...] marca 2003 r. Państwowa Służba Celna Ukrainy poinformowała, iż przedmiotowy towar nie został wprowadzony na terytorium Ukrainy. Artykuł 270 § 1 Kodeksu Celnego stanowi, że organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego. Dysponując powołanym dowodem organy celne stwierdziły, iż brak jest podstaw do uznania iż przedmiotowy towar opuścił terytorium RP.

Od powyższej decyzji Spółka "B" I. K. i A. M. sp. jawna wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego art. 98, 101 § 1 i 2 oraz art. 211 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeksu celny, poprzez przyjęcie iż strona skarżąca jako główny zobowiązany nie przedstawił w urzędzie celnym przeznaczenia towarów wraz z dokumentami, tym samym nie kończąc procedury tranzytu i doprowadzając do usunięcia towaru spod dozoru celnego. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu iż w sprawie nie miało miejsca wystąpienie przedmiotowej przesyłki za granicę RP.

Skarżąca nie kwestionując zebranego w sprawie materiału dowodowego (z wyjątkiem wartości dowodowej dokumentów zważenia towarów oraz informacji Państwowej Służby Celnej Ukrainy) stwierdza, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji jest wynikiem błędnej oceny stanu faktycznego w relacji do obowiązujących przepisów prawa materialnego. Zdaniem strony skarżącej dopełniła ona wszystkich ciążących na niej obowiązków wynikających z art. 98 ustawy Kodeks celny, zaś zaistniała sytuacja jest wynikiem błędów i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy zarówno Służby Celnej jak i Straży Granicznej, oraz efektem złej współpracy tych służb. Strona skarżąca poddaje w wątpliwość

stanowisko o usunięciu towaru spod dozoru celnego w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, jako że kierowca pojazdu, obywatel Ukrainy przekazał polskim funkcjonariuszom dokumenty przesyłki oraz paszport. Po upływie kilku godzin odebrał w/w dokumenty i opuścił terytorium RP, bez zastrzeżeń ze strony funkcjonariuszy, środkiem przewozowym, który jak wynika z materiałów sprawy miał zastać poddany kontroli celnej. W takiej sytuacji

trudno przypisać kierowcy świadomość że zgłoszenie celne, które złożył, nie zostało formalnie przyjęte przez administrację celną.

Zdaniem skarżącego niedopuszczalne jest przerzucanie odpowiedzialności za błędy popełnione przez funkcjonariuszy na stronę, narażając ją przy tym na znaczne straty finansowe.

Skarżąca podnosi iż okoliczność różnic w masie towaru pomiędzy stanem faktycznym a stanem wynikającym z dokumentów nie wydaje się istotnym dowodem w sprawie,

przesądzającym o naruszeniu tożsamości towaru.

Zdaniem skarżącej spółki teza organu odwoławczego iż środek transportu wjechał na

terytorium Ukrainy bez towaru jest nie do przyjęcia. Świadczy o tym przede wszystkim okoliczność iż pojazd znajdował się na przejściu granicznym wraz z towarem, gdzie nie możliwe było jego usunięcie. Nie można zgodzić się także ze stanowiskiem zawartym których przyjęto za udowodniony fakt, że przedmiotowy towar nie opuścił terytorium RP, w sytuacji kiedy w materiałach sprawy znajduje się notatka służbowa Kierownika Oddziału Celnego z której wynika motywach zaskarżonej decyzji, że towar mógł wjechać na terytorium Ukrainy z pominięciem tamtejszej ewidencji celnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji wbrew swojemu obowiązkowi nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, a istniejące w sprawie niejasności zinterpretowały na niekorzyść strony skarżącej.

Zgodnie z art. 98 kodeksu celnego procedura tranzytu zostaje zakończona, a obowiązki osoby uprawnionej do korzystania z procedury tranzytu spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury. Organ celny uznaj e procedurę tranzytu za zamkniętą, jeżeli jest w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia (urząd, w którym towary objęto procedurą tranzytu) i danych dostępnych w urzędzie celnym przeznaczenia, że procedura ta została w sposób prawidłowy zakończona.

Jak już wyżej wskazano, nie budzi wątpliwości, że pojazd objęty procedurą tranzytu wraz z wymaganymi dokumentami został przedstawiony organom celnym w urzędzie celnym

przeznaczenia - punkcie wywozu z polskiego obszaru celnego. Po wielu godzinach pobytu na terenie przejścia granicznego w dniu [...] stycznia 2003 r. pojazd w którym powinien się znajdować ładunek opuścił to przejście bez żadnych przeszkód ze strony organów celnych i Straży Granicznej. Nie można wywodzić z tego zdarzenia, iż kierowca który przekazał stosowne dokumenty a później bez sprzeciwu służb urzędujących na przejściu granicznym opuszcza teren, doprowadza do usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Rzeczą organów celnych jest dopilnować, aby strona poddana procedurze celnej miała świadomość, iż procedura tranzytu nie została zakończona, a towar nie został zwolniony.

Organy celne dysponują całą gamą środków uniemożliwiających samowolne wydalenie się spod kontroli, łącznie ze środkami przymusu (w tym możliwością przeprowadzenia rewizji celnej - art. 277 10 § 1 kodeksu celnego). Nie jest więc również zrozumiałe stanowisko służb

celnych, iż dostarczony towar nie został im okazany, gdyż kierowca nie dysponował kluczem do części bagażowej. Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 września 1999 r. w sprawie warunków wykonywania czynności kontroli celnej (Dz. U nr 80 poz. 909 z późn. zm.) kontrola stosowania procedury tranzytu polega w szczególności na:

1) kontroli autentyczności i prawidłowości oraz terminu ważności dokumentów, z których zastosowaniem odbywa się przemieszczanie towarów, i innych dokumentów wymaganych na podstawie przepisów prawa,

2) sprawdzaniu zamknięć celnych,

3) kontroli przestrzegania terminu określonego dla objęcia towaru procedurą tranzytu.

Zezwolenie kierowcy na opuszczenie przejścia granicznego po zapoznaniu się z dokumentami daje zatem podstawę do przypuszczeń, iż kontrola celna w ramach tranzytu została zakończona.

Zgodnie z § 14a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zniszczeniu, zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa oraz powrotnym wywozie (Dz. U. nr 92, poz. 1053 z późn. zm.) jeżeli towarom niekrajowym objętym procedurą tranzytu, która została zakończona w urzędzie celnym granicznym, nie zostało nadane inne przeznaczenie celne, § 13 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z § 13 ust. 3 cyt. rozporządzenia - organ celny wyraża zgodę na powrotny wywóz towarów w formie ustnej. Nadanie towarom przeznaczenia powrotnego wywozu należy odnotować we właściwej ewidencji prowadzonej przez organ celny.

Sąd nie podziela zatem oceny stanu faktycznego dokonanej przez organy celne, w zakresie w jakim wywodzą one, że doszło do samowolnego usunięcia towaru spod dozoru celnego, bez dokonania kontroli celnej, zważywszy na problemy z ustaleniem, kto wydał zgodę kierowcy na wyjazd z miejsca kontroli. Jest to jednak problem związany z prawidłowością działania służb celnych i prowadzenia dokumentacji, a nie prawidłowością działania strony postępowania. Brak dokonania czynności daje podstawę do uznania, że organy celne uznały szczegółową kontrolę za zbędną.

Organy celne nie dysponują również dowodami, z których wynika, iż nie doszło do wyprowadzenia towaru na terytorium Ukrainy, mimo że miały możliwość, jak i obowiązek

dokonania stosownych ustaleń. Organy celne podnoszą przy tym, że z zebranych materiałów dowodowych nie wynika jednoznacznie, iż przedmiotowy towar opuścił polski obszar celny, wskazując, iż nie potwierdzają tego faktu ukraińskie służby celne. Jak wynika z notatki służbowej kierownika Oddziału Celnego i granicznych (k. 28), organy te nie potrafią wypracować jednoznacznego stanowiska w tym zakresie, co czyni te ustalenia niewiarygodnymi. Nie budzi jednak wątpliwości, że pojazd wraz z przyczepą opuścił przejście graniczne, zaś z protokołu ważenia nr 363 z dnia 30 stycznia 2003 r. godz. 5.30. wynika, iż w przyczepie przy wjeździe na teren przejścia znajdował się towar o wadze netto 7.190 kg. Organ nie wskazał również iż doszło do wyładowania i usunięcia towaru na terenie przejścia granicznego, ani nawet tego, że doszło do naruszenia zabezpieczeń celnych nałożonych na przyczepę. Przyjęcie zatem istnienia długu celnego w przywozie w przedmiotowej sytuacji stanowi przejaw niedopuszczalnego procedowania organów celnych przy braku należytego ustalenia stanu faktycznego.

Podsumowując, organy obu instancji nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości przesłanek warunkujących możliwość uznania, że doszło do usunięcia towaru spod dozoru celnego, a mimo to określiły dług celny. Organy nie podjęły przy tym próby przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy pojazdu. Ustalenia organów mają charakter dowolny, sprzeczny z dyrektywami zawartymi w art. 121 § l i 122 Ordynacji podatkowej stosowanymi w zw. z art. 262 kodeksu celnego, dotyczącymi prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie strony i rzetelnie, z podjęciem wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Niejasny stan faktyczny nie może być podstawą wydania zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § l ust.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 187 § 1 i art.122 Ordynacji Podatkowej orzekł jak na wstępie.

Zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja jako uchylona w całości nie powinna być wykonywana.

O zwrocie kosztów Sąd orzekł zgodnie z treścią art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.