Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 552/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z [...] października 2021 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z [...] sierpnia 2021 r. Nr [...] oddalające skargę H. K. (dalej: "skarżący") na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zawiadomieniem z [...] lipca 2021 r. wierzytelności z rachunku bankowego w G. S.A. Podstawą prawną rozstrzygnięć był m.in. przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a.").

Z rozstrzygnięć organów i z akt sprawy administracyjnej wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadził do majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] maja 2019 r. nr [...] przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S. A. na nieopłacone należności pieniężne z tytułu opłaty abonamentowej rtv za lata 2014-2018 oraz z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] wystawionego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego na nieopłacone należności pieniężne z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego.

Zawiadomieniem z [...] lipca 2021 r. Nr [...] skierowanym do G. S. A. organ egzekucyjny zajął należne skarżącemu wierzytelności pieniężne z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W wyniku zastosowania środka egzekucyjnego G. S. A. przekazał na rachunek organu egzekucyjnego dochodzone kwoty, w związku z czym organ egzekucyjny zakończył prowadzoną egzekucję i uchylił zajęcie z [...] lipca 2021 r.

Pismem z [...] sierpnia 2021 r. zatytułowanym "Skarga" skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., skarżący wniósł "o zwrot zajętych pieniędzy z G. z mojego konta za lata 2014 - 2016 ponieważ ten dług został przedawniony". Zdaniem skarżącego, rachunek został zajęty nieprawidłowo.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego potraktował tę czynność jako skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w G. S. A., dokonaną ww. zawiadomieniem i postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. oddalił tę skargę.

Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] października 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał to postanowienie w mocy. Wskazał, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do zgodności postępowania organu egzekucyjnego z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Organ uznał więc, że w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną nie mogą być podnoszone kwestie związane z przedawnieniem dochodzonego zobowiązania. Nie dotyczą one bowiem prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego. Organ wskazał, że zarzut przedawnienia skarżący mógł formułować wnosząc zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Ustosunkowując się do zarzutu nieprawidłowego zajęcia rachunku bankowego organ uznał, że czynność ta została przeprowadzona zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 80 – 88 tej ustawy). Zajęcia wierzytelności dokonano przez przesłanie do G. S. A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego Bank nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1. po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2. nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3. po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji (art. 80 § 1 u.p.e.a.).

Organ przytoczył treść art. 80 § 3 u.p.e.a. i wskazał, że zawiadomienie zostało odebrane przez skarżącego [...] lipca 2021 r. Tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S. A. z tytułu zaległości w opłacie abonamentowej rtv za lata 2014 -2018 został skarżącemu doręczony w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego 20 czerwca 2019 r. Natomiast tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego został skarżącemu doręczony [...] września 2019 r.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wskazał, że w jego ocenie zobowiązanie z tytułu abonamentu radiowo telewizyjnego za lata 2014 - 2018 jest przedawnione. Do czasu zajęcia konta bankowego nie otrzymał z organu egzekucyjnego żadnych pism i tytułów wykonawczych. Odnośnie do należności pieniężnych z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego stwierdził, że "mandat zgoda zagubiony był".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Została ona rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał przepis art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej powołana jako: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa, w której. przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w G. SA przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego.

Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny dokonał skarżącemu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniem z [...] lipca 2021 r. i zawiadomienie to w dniu [...] lipca 2021 r. doręczył skarżącemu.

W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżący złożył do organu pismo nazwane "skargą", w którym zwrócił się o zwrot środków przekazanych przez Bank za lata 2014 – 2018, wskazując, że dług został przedawniony.

Skarżący kwestionuje zatem jedynie zasadność pobrania kwoty za abonament RTV w latach 2014 – 2018, akceptując pobranie kwoty wynikającej z nieopłaconego mandatu karnego. Jednocześnie nie kwestionuje on faktu nieopłacania abonamentu, a wskazuje na przedawnienie tejże należności.

Słusznie wskazuje organ, że zarzut przedawnienia mógł być przez skarżącego zgłaszany w zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. – w stanie prawnym obowiązującym w 2019 r.). Zarzuty takie wnosi się, zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Tymczasem tytuł wykonawczy doręczono skarżącemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego 24 czerwca 2019 r. natomiast tytuł wykonawczy wystawiony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego – 2 września 2019 r. Skarżący takich zarzutów nie składał.

Sąd zgadza się z organem co do tego, że brak było podstaw do uznania złożonego środka za wniosek o umorzenie postepowania egzekucyjnego. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały zawarte w art. 59 § 1 u.p.e.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego może być wydane z urzędu, na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego może być wniesione przez zobowiązanego w dowolnym czasie w toku postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2007 r., III SA/Wa 194/07, LEX nr 338435). Zobowiązany nie może natomiast domagać się umorzenia postępowania egzekucyjnego po jego zakończeniu. Skoro więc w sprawie, wobec wyegzekwowania należności, postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, wniosek o umorzenie postępowania musiałby zostać potraktowany odmownie.

W ocenie sądu, zasadnie organ uznał złożony przez skarżącego w dniu 6 sierpnia 2021 r. środek zaskarżenia za skargę na czynność egzekucyjną. Środek ten został złożony w 7-dniowym terminie przewidzianym na złożenie tego środka. Zgodnie zaś z treścią art. 54 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Skarżący tego terminu niewątpliwie dochował.

Stosownie do treści art. 54 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Sąd orzekający w sprawie akceptuje pogląd, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutów wskazane w art. 33 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok NSA z 6.12.2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364 a także P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wydanie IX, system el. LEX, art. 54).

Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Z kolei dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę. W ocenie sądu, żadna z tych sytuacji nie miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Organ zastosował dopuszczalny środek egzekucyjny – zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Sposób zastosowania tego środka został uregulowany w Rozdziale 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do treści art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

W sprawie nie budzi wątpliwości fakt przesłania takiego zawiadomienia o zajęciu do Banku. Zawiadomienie to zostało odebrane przez Bank [...] lipca 2021 r. Jednocześnie z przesłaniem tego zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 ustawy). Zawiadomienie takie zostało odebrane przez skarżącego [...] lipca 2021 r. Tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S. A. z tytułu zaległości w opłacie abonamentowej rtv za lata 2014 -2018 został skarżącemu doręczony 20 czerwca 2019 r. Natomiast tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego został skarżącemu doręczony [...] września 2019 r.

W związku z zajęciem wierzytelności Bank przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę pozwalającą na zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne zostało w ten sposób zakończone.

Niezależnie od powyższych rozważań należy zwrócić uwagę, że chociaż, jak wskazano, kwestia przedawnienia zobowiązania leży poza granicami skargi na czynność egzekucyjną, to z uwagi na zarzuty skargi należy wyjaśnić skarżącemu, że prawidłowe jest stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, co do tego, że przedawnienie należności nie nastąpiło. Otóż, zaległości z tytułu opłaty abonamentowej przedawniają się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. W orzecznictwie przyjmuje się, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu rtv) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy, a więc że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 1208/12, prawomocny). Należności z tytułu abonamentu za lata 2014 – 2016 przedawniają się więc odpowiednio z końcem 2019, 2020 i 2021 r. Skoro jednak bieg terminu przedawnienia został przerwany w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego tj. poprzez zajęcie wierzytelności w Banku Millennium zawiadomieniem z 4 czerwca 2019 r., sporne należności nie przedawniły się. Zgodnie bowiem z treścią art. 70 § 4 o.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Przyjmuje się, że powiadomienie podatnika o zastosowanym środku egzekucyjnym poprzez doręczenie mu (zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego) jednego z tych dokumentów skutkuje przerwą biegu terminu przedawnienia. Takie zawiadomienie miało miejsce w sprawie niniejszej.

Odnosząc się do twierdzenia o tym, że skarżącemu nie doręczono żadnych pism, należy zauważyć, że twierdzenia te nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Przede wszystkim zostało skarżącemu doręczone w czerwcu 2019 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wprawdzie doręczenie tego pisma nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. jednak, jak ustalił organ w toku postępowania, doręczenie to nastąpiło na prawidłowy adres skarżącego ([...], na marginesie należy zauważyć, że następnie nastąpiła zmiany nazwy tej ulicy – ul. [...]– co nie miało jednak żadnego znaczenia z punktu widzenia prawidłowości doręczeń). Jak wynika z pisma Komisariatu Policji IV w B. z [...] czerwca 2020 r., będącego odpowiedzią na zapytanie organu o miejsce zamieszkanie skarżącego, na miejscu pod adresem ul. [...] w K. (wcześniej, przed zmianą nazwy ulicy – ul. [...], K.) zastano żonę skarżącego, która oświadczyła, że wraz z mężem zamieszkuje tam od około 30 lat i tam odbierają wszelką korespondencję). Jak wynika więc z bezspornego stanu faktycznego, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego skarżącemu nastąpiło w trybie art. 44 § 1 k.p.a., a więc w trybie doręczenia zastępczego stwarzającego domniemanie doręczenia, warunkiem zastosowania którego jest, aby adresat rzeczywiście mieszkał pod wskazanym adresem, a nie jest mu możliwe doręczenie korespondencji w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a. (postanowienie SN z dnia 22.03.1995 r. sygn. II CRN 4/95, LEX nr 50590 postanowienie wydane na tle art. 139 k.p.c.).

Skarżącemu doręczono również w dniu [...] września 2019 r. (na adres [...]) zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (tym razem przesyłka została odebrana przez skarżącego osobiście). Podobnie skarżącemu doręczono skutecznie zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] lipca 2021 r. (pismo odebrane osobiście przez skarżącego [...] lipca 2021 r. ).

W tych okolicznościach, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł o oddaleniu skargi.