Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2426/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] R. sp. z o.o. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie opłaty skarbowej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 13 lutego 2002 r. Przedsiębiorstwo [...] "R." Sp. z o.o. otrzymało 100 decyzji Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2002 r., numery od [...] do [...], wydanych w postępowaniu odwoławczym w sprawie opłaty skarbowej od 100 umów pożyczki, zawartych przez Przedsiębiorstwo [...] "R." Sp. z o.o. z Przedsiębiorstwem [...] "U." z siedzibą w M.. Decyzjami tymi organ podatkowy drugiej instancji utrzymał w mocy 100 decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] września 2001 r., numery od do[...], konkretyzujących zobowiązania w opłacie skarbowej z tytułu powyższych umów.

Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2004 r. działający w imieniu Spółki z o.o. "R." adw. M. S. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w K. o stwierdzenie nieważności wszystkich ww. decyzji tej Izby, zarzucając im, że zostały wydane bez podstawy prawnej, względnie z rażącym naruszeniem art. 3 ust. l pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 4, poz. 23 z późn. zm.). Przedmiotowy wniosek wraz z aktami spraw przekazany został Ministrowi Finansów - do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową, rzeczową oraz instancyjną. Z uwagi na złożenie wniosku po upływie terminu, o którym mowa w art. 249 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005 r., Dz. U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) dalej powoływanej jako: ord. pod. - w brzmieniu obowiązującym przed l stycznia 2003 r., Minister Finansów nie znalazł podstaw do jego rozpatrzenia i decyzją z dnia [...] marca 2005 r., znak:[...] , odmówił wszczęcia postępowania nadzwyczajnego.

W złożonym odwołaniu pełnomocnik Spółki "R." zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 247 § l pkt 2 w zw. z art. 249 § l pkt l ord. pod. oraz art. 247 § 2 i 3 ord. pod., mające wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem strony podany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 24 § l ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), zwanej dalej "Nowelą", jest sprzeczny z Konstytucją RP, a w szczególności z "zasadą państwa prawnego, zasadą proporcjonalności, równości wobec prawa, nieretroakcji oraz racjonalności działań ustawodawcy". Strona wnosząc o uwzględnienie odwołania nie zakwestionowała faktu uchybienia terminowi określonemu we wskazanym wyżej przepisie. Uznała jednak, że sprawę z jej wniosku o stwierdzenie nieważności 100 wspomnianych decyzji ostatecznych, względnie o rozstrzygnięcie, iż zostały wydane bez podstawy prawnej, należy postrzegać w kontekście prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 września 2004 r., sygn. akt I SA/Kr 514/02 w którym Sąd, po rozpoznaniu sprawy o analogicznym stanie prawnym do stanu istniejącego w 100 sprawach objętych przedmiotowym wnioskiem, uchylił decyzje organów podatkowych obydwu instancji.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr[...], na podstawie art. 233 § l pkt l ord. pod. Minister Finansów po rozpatrzeniu odwołania od własnej decyzji z dnia [...] marca 2005 r., znak: [...]- utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wysunięte po upływie terminu z art. 249 § 1 ord. pod. (w jego pierwotnym brzmieniu) jest nieuprawnione i wobec tego nie podlega rozpatrzeniu pod kątem przesłanek z art. 247 § l ord. pod. Wyjaśnił, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 249 § l ord.pod. ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że odmienne rozstrzygnięcie sprawy, choćby nawet przemawiały za nim względy społeczne, gospodarcze lub inne uzasadnione powody, jest prawnie niedopuszczalne. Podkreślił również, że powołany przez Spółkę wyrok WSA w Krakowie zawiera rozstrzygnięcie ad meritum, wiążąc Sąd, strony oraz organy podatkowe wyłącznie w sprawie, w której zapadł (art. 170 i 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Orzeczenie to nie może zatem rzutować na wynik przedmiotowej sprawy, tym bardziej, że wydana w niej decyzja dotyczy wyłącznie kwestii formalnej, a mianowicie zagadnienia dopuszczalności wzruszenia decyzji ostatecznych na drodze administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik spółki podniósł zarzut wydania kwestionowanej decyzji w oparciu o przepis art. 24 § l Noweli, zdaniem strony - sprzeczny z Konstytucją, a szczególnie z wyrażoną w ustawie zasadniczej zasadą państwa prawnego, zasadą proporcjonalności środków do celu, zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa oraz z zasadą legalnego racjonalnego działania ustawodawcy. Stosowanie powyższego przepisu strona skarżąca uznała za wyraz retroakcyjnego działania prawa. W przekonaniu autora skargi norma art. 24 § l cyt. ustawy nie odpowiada standardom państwa prawnego, ponieważ nie uwzględnia interesów i praw podatników i "rażąco narusza proporcje pomiędzy rygoryzmem regulacji prawnopodatkowej oraz uprawnieniami podatników, szczególnie w sferze proceduralnej", a także narusza "usprawiedliwione oczekiwanie osób, które chciały skorzystać z instytucji stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej w sytuacji, gdy dotychczasowy termin do stwierdzenia tej nieważności był bardzo krótki".

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności art. 24 § l przywołanej ustawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wskazał, że w myśl art. 24 § l Noweli żądanie stwierdzenia nieważności w odniesieniu do decyzji, która stała się ostateczna przed dniem l stycznia 2003 r. (data wejścia w życie Noweli), podlega rozpatrzeniu w trybie, na zasadach oraz w terminach określonych w przepisach ord. pod. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Decyzje Izby Skarbowej, których wzruszenia w trybie nadzoru domagał się pełnomocnik strony, stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji w lutym 2002 r. Oznacza to, że we wszystkich 100 sprawach do decyzji tych ma zastosowanie art. 249 § l ord. pod. w jego pierwotnym brzmieniu. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wysunięte z uchybieniem rocznego terminu jest nieuprawnione. Zdaniem organu podatkowego zaskarżona decyzja - niezależnie od poglądów autora skargi w kwestii zgodności art. 24 § l Noweli z zasadami konstytucyjnymi, czyni zadość wszystkim mającym zastosowanie w konkretnym przypadku bezwzględnie obowiązującym normom formalnego prawa podatkowego.

W związku z powyższym Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 31 października 2005 r., stanowiącym załącznik do protokołu z rozprawy, pełnomocnik "R." Sp. z o.o. ponownie podniósł argumenty przywołane m.in. w odwołaniu od decyzji z dnia [...] marca 2005 r. Argumentował, iż przepis art. 24 § 1 Noweli godzi w konstytucyjne zasady: równości wobec prawa, proporcjonalności i demokratycznego państwa prawnego. Naruszenia zasady równości pełnomocnik skarżącego dopatrywał się w naruszeniu nakazu jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Podkreślił, iż wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Zasada ta stanowi fundament demokratycznego społeczeństwa i ustroju wolnorynkowego, a odstępstwo od niej jest konstytucyjnie dopuszczalne, jeżeli ustawodawca łącznie spełni następujące warunki: 1) kryterium przyjęte za podstawę różnicowania pozostaje w racjonalnym związku z celem i treścią danej regulacji; 2) waga interesu, któremu różnicowanie ma służyć, pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi interesu, który zostaje naruszony w wyniku przyjętego różnicowania; 3) kryterium różnicowania pozostaje w związku z innymi normami, zasadami i wartościami konstytucyjnymi, które uzasadniają przyjęte przez ustawodawcę różnicowanie podmiotów podobnych.

Pełnomocnik skarżącej Spółki - powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 września 1996 r., sygn. K. 10/96 - zauważył ponadto, że w orzecznictwie Trybunału wykształcił się pogląd, iż dopuszczalne są odstępstwa od nakazu jednakowego traktowania podmiotów podobnych, jeżeli znajduje to uzasadnienie w przekonywujących i racjonalnych argumentach.

Podniósł, że zmiana Ordynacji podatkowej dokonana w ten sposób, iż utrzymano w mocy restrykcyjny, krótki termin do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z powodu jej bezprawności w oparciu o wskazaną wyżej regułę prawa międzyczasowego - prowadzi do naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz równości wobec prawa, a w konsekwencji pozbawia skarżącego prawa do uzyskania odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (art. 32 ust. l i 2 w zw. z art. 77 ust. l Konstytucji). Stwierdził, że nie istnieją żadne racjonalne argumenty uzasadniające istnienie dwóch różnych terminów do dochodzenia roszczeń określonych w Ordynacji podatkowej - terminu wynikającego z zakwestionowanego przepisu oraz tego, który wskazuje Ordynacja w brzmieniu po nowelizacji z 2002 r.

Strona skarżąca powołała się ponadto na obowiązek szanowania zasady demokratycznego państwa prawnego (tj. jej proceduralnych aspektów), a w szczególności szanowania zasad przyzwoitej legislacji - wyrażających się m.in. w obowiązku ustawodawcy do ustanawiania "odpowiedniej" vacatio legis (orzeczenia z: 24 maja 1994 r., K. 1/94, OTK w 1994 r., cz. I, s. 78-79, 18 października 1994 r., K. 2/94, OTK w 1994 r., cz. II, s. 49-51) oraz w obowiązku należytego formułowania przepisów przejściowych, a także na zasadę odpowiedzialności Skarbu Państwa - na podstawie art. 77 Konstytucji - za szkodę wyrządzoną taką działalnością legislacyjną organu (wyrok SN z 30 czerwca 2004 r. sygn. IV CK 491/03)

Zauważyła, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasada proporcjonalności wiąże ustawodawcę nie tylko wtedy, gdy ustanawia on ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności lub praw, ale i wtedy, gdy nakłada obowiązki na obywateli lub na inne podmioty znajdujące się pod jego władzą. Ustawodawca postępuje w zgodzie z zasadą proporcjonalności, gdy spośród możliwych środków działania wybiera możliwie najmniej uciążliwe dla podmiotów, wobec których mają być one zastosowane, lub dolegliwe w stopniu nie większym niż to jest niezbędne wobec założonego i usprawiedliwionego konstytucyjnie celu. Ponadto dowodziła, iż Trybunał Konstytucyjny wskazał na "konieczność "uwzględnienia przy ograniczaniu praw jednostki zasady wymagającej odpowiedniego wyważenia wagi interesu publicznego, któremu służy ograniczenie danego prawa i wagi interesów naruszonych przez takie ograniczenie" (wyrok z 26 kwietnia 1999 r., K. 33/98, OTK ZU nr 4/1999, póz. 71).

Skarżąca Spółka stwierdziła ponadto, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrzymuje się konsekwentnie jednolita linia rozumienia znaczenia zakazu retroaktywnego działania ustanowionej normy (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 listopada 1988 r. sygn. K 1/88, OTK w 1988 r., poz. 6, s. 81).

Zdaniem pełnomocnika skarżącego przedsiębiorstwa zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa na tle kwestionowanej regulacji intertemporalnej wyraża się tym, że gdyby przyjąć, iż wobec firmy P. z jakichkolwiek powodów (odwołanie, skarga do WSA) - decyzje Izby Skarbowej o wymiarze opłat skarbowych nie stały się ostateczne przed 1 stycznia 2003 r. - to mogłaby ona korzystać z nowej regulacji prawnej, i miałaby do nich zastosowanie zasada działania nowej ustawy. P. mogłoby żądać stwierdzenia ich nieważności, korzystając z przedłużonego terminu do wystąpienia z takim wnioskiem. Natomiast wobec faktu, że decyzje te w stosunku do P [...] "R." stały się ostateczne przed 1 stycznia 2003 - skarżąca Spółka z tego dobrodziejstwa nie mogłaby skorzystać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c u.p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd w oparciu o powyższe kryterium pozwala stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Finansów nie narusza prawa.

Instytucja stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji organów podatkowych unormowana została w art. 247-252 ord. pod.

Sąd zważył, iż z dniem 1 stycznia 2003 r., mocą Noweli wrześniowej o której mowa powyżej, uległ zmianie art. 249 § 1 ord. pod. określający termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a także na wszczęcie postępowania w tym przedmiocie z urzędu. Termin ten został przedłużony do 5 lat.

Stosownie do art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz.1387) żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Powyższe sformułowanie przepisu nakazywało określenie momentu, w którym decyzje Izby Skarbowej w K., wskazane przez skarżącą Spółkę jako wydane z rażącym naruszeniem prawa, stały się ostateczne (art. 128 ord. pod.).

Moment, w którym ostateczne decyzje Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2002 r. weszły do obrotu prawnego określić należy w oparciu o art. 212 ord. pod. stanowiący, że organ podatkowy, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia. Jak wynika zaś ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji Izby Skarbowej - przedmiotowe decyzje Izby Skarbowej doręczono stronie w dniu 13 lutego 2002 r., a zatem stały się ostateczne przed dniem 1 stycznia 2003 r. (należy podkreślić, że okoliczności faktyczne ustalone przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie nie są przez stronę skarżącą kwestionowane).

Skoro w sprawie niniejszej zastosowanie miały przepisy Ordynacji podatkowej. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie noweli wrześniowej, tj. przed dniem 1 stycznia 2003 r., to w konsekwencji uznać należało, że Minister Finansów prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w K..

Sąd zważył, że w przedmiotowej sprawie ostateczne w toku instancji decyzje Izby Skarbowej w K. zostały skutecznie doręczone stronie w dniu 13 lutego 2002 r., natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności tych decyzji został wniesiony pismem z dnia 10 grudnia 2004 r. W związku z tym, w myśl powołanego wyżej przepisu, do rozpatrzenia tego wniosku znajdowały zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., w tym także przepis, na który powołał się w zaskarżonej decyzji Minister Finansów, t.j. art. 249 § 1, zgodnie z którym organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia.

W świetle okoliczności sprawy bezsporne jest, że Spółka z o.o. "R." wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych Izby Skarbowej w K. z uchybieniem terminu do skutecznego dokonania tej czynności procesowej. Okoliczność ta w pełni uzasadnia decyzję Ministra Finansów odmawiającą wszczęcia postępowania nadzwyczajnego z wniosku Spółki.

Skutek upływu terminu określonego w art. 249 § 1 ord. pod. jest jednoznaczny, a sprowadza się on do niemożności prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten z uwagi na swój materialny charakter nie podlega przywróceniu, a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (zob.: S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., s. 643). W świetle powyższego należy zgodzić się z Ministrem Finansów, iż omawiany przepis nie ma charakteru uznaniowego, tak więc ustalenie, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony został po upływie określonego tym przepisem terminu nie pozostawia organowi podatkowemu wyboru - obowiązany jest on odmówić wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 2093/00 niepubl.).

Odnosząc się do podnoszonego przez stronę zarzutu niekonstytucyjności art. 24 § 1 Noweli w zakresie w jakim przewiduje ograniczenie roczne do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, to zauważyć należy, że Sąd jest związany konstytucją i ustawami. Zgodnie zaś z utrwaloną już linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - wyrażoną w orzeczeniach Trybunału nad ustawami w sprawach oznaczonych sygnaturami P 12/98, P 8/99, P 8/00, U 4/97, Sk 19/99, a zwłaszcza w wyroku Pełnego Składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r. P 4/99 - w żadnym przypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. To podstawowe stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego oznacza przede wszystkim, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa, jako że tryb tej kontroli został jednoznacznie ukształtowany przez samą ustawę zasadniczą. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane w art. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca (por. wyrok SN z dnia 30 października 2002r., sygn. akt V CKN 1456/00, LEX nr 57237 i wyrok SN z 23.08.1994 r., I PRN 53/94, OSNPiUS 1994, nr 11, poz. 179).

Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż trudno zaakceptować stanowisko skarżącego, że art. 24 § 1 Noweli jest niezgodny z Konstytucją. Zdaniem Sądu, ustawodawca miał pełne prawo - w zgodzie z ustawą zasadniczą - postanowić, by dotychczas obowiązujący roczny termin do wniesienia żądania stwierdzenia nieważności decyzji miał zastosowanie nadal (po przedłużeniu tego terminu) do decyzji, które stały się prawomocne przed dokonaną zmianą.

Ustawodawca ma bowiem prawo kreować określone rozwiązania prawne i wprowadzać warunki ich funkcjonowania. Ma również prawo, wraz z upływem czasu, dokonywać zmian w tym zakresie i to nie tylko na "korzyść" obywateli, ale także znoszących określone "przywileje", a także różnicować obywateli zależnie od cech mających znaczenia prawne, oczywiście z poszanowaniem zasad wynikających z Konstytucji. Zdaniem Sądu, stosowanie wobec jednych decyzji ostatecznych rocznego terminu, a wobec innych terminu 5-letniego, samo przez się nie stanowi naruszenia zasady równości obywateli w postępowaniu przed organami państwa. W szczególności należy mieć na względzie, że w stosunku do wszystkich decyzji ostatecznych sprzed dnia 1 stycznia 2003 r. zastosowanie znajduje ten sam roczny termin. Co więcej termin ten odnosi się nie tylko do żądań składanych przez strony, ale także do działania organu z urzędu. Podkreślić też należy, że ograniczenie z niego wynikające sprawia, iż możliwość usunięcia decyzji obarczonej istotną wadą materialnoprawną obejmuje tak decyzje niekorzystne dla stron, jak i decyzje dla nich korzystne. Z punktu widzenia tych ostatnich, utrzymanie rozwiązań dotychczasowych wydaje się jak najbardziej pożądane, a ingerencja organu - słusznie ograniczona czasowo rocznym terminem. Nie można zatem postrzegać i oceniać przyjętych rozwiązań wyłącznie jednostronnie. Przy takim uproszczeniu każdą zmianę przepisów należałoby uznać za łamiącą zasadę równości, gdyż zmienia to, co było wcześniej.

Autor skargi zarzucił ponadto organom naruszenie zasady lex retro non agit w związku z zastosowaniem w sprawie art. 24 § 1 Noweli. Nie wydaje się jednak, by i ten zarzut był uzasadniony. Należy przypomnieć, iż zadaniem ustawodawcy wprowadzającego zmianę przepisów jest również określenie, które z przepisów tj. sprzed czy po nowelizacji, mają zastosowanie do zdarzeń i rozstrzygnięć podjętych pod rządami "starych" przepisów. Ten obowiązek ustawodawca wykonał w kwestionowanym przez stronę art. 24 § 1 Noweli wrześniowej. Tego rodzaju postanowienia przepisów przejściowych nie naruszają zasady niedziałania prawa wstecz. Wprost przeciwnie w tym przypadku to zastosowanie "nowego prawa" nie odnosi się do decyzji zapadłych w starym stanie prawnym. W przedmiotowej sprawie należy wykluczyć naruszenie powyższej zasady także z tego względu, że zasada lex retro non agit dotyczy sytuacji, w której istnieje obowiązek zastosowania nowego, nieznanego i na ogół niekorzystnego prawa, a strona nie mogła się do tego odpowiednio przygotować. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca Spółka nie miała obowiązku zastosowania się do nowych przepisów, lecz do przepisów jej znanych - sprzed nowelizacji, tak więc jej sytuacja w żadnej mierze nie uległa pogorszeniu.

Sąd nie znalazł również powodów do uwzględnienia wniosku strony w przedmiocie skorzystania z instytucji określonej art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 24 Noweli z Konstytucją. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności konkretnego przepisu danej ustawy z Konstytucją tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności tego przepisu. Instytucja pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, regulowana m.in. przez przepisy art. 3 i art. 32 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, ma bowiem na celu nie usunięcie wątpliwości co do stanu prawnego, lecz usunięcie z systemu prawnego przepisu niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową, czy ustawą. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest sformułować w pytaniu "zarzut" niezgodności określonego aktu normatywnego z Konstytucją, umową czy ustawą. To zaś oznacza, że sąd nie może stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. W przeciwnym razie należałoby stanąć na stanowisku, że w danej sprawie sąd de facto uchyla się od dokonania autonomicznej (samodzielnej) wykładni i zastosowania prawa ad casum. Oznaczałoby to równocześnie także i to, że sąd zwraca się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić umotywowany zarzut niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ale po to, aby uzyskać od Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sądowego, co oczywiście nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (vide: A. Wasilewski: Przedstawianie pytań prawnych Trybunałowi Konstytucyjnemu przez sądy, PiP 1999, z. 8, str. 25-39; A. Mączyński: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, PiP 2000, z. 5, str. 3-14; A. Wasilewski: Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sądowy 2000, nr 5, str. 3-11).

Skoro zatem Sąd nie doszedł do przekonania, że przepis art. 24 Noweli narusza Konstytucję nie był zobowiązany do uwzględnienia tego wniosku.

Zupełnie bezpodstawny jest zarzut skargi (zawarty w uzupełniającym ją piśmie z dnia 31 października 2005 r.) dotyczący nie uwzględnienia przez Ministra Finansów stanowiska Sądu zajętego w orzeczeniu wydanym w innej sprawie. Zarzut ten mógłby stanowić skuteczny powód uchylenia decyzji Ministra Finansów, gdyby wyrok sądu administracyjnego w Krakowie na który powołuje się strona wydany był w sprawie objętej skargą. Z art. 153 u.p.p.s.a. wynika, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie (podkreśl. Sądu) ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jeżeli jednak wyrok ten wydany był w innej sprawie to nieuwzględnienie przez organ stanowiska tam zawartego, nie stanowi samoistnej podstawy do uchylenia przez Sąd wydanej decyzji.

Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została przez Ministra Finansów z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania wobec czego, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.