Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 739/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 6 ust. 1 akapit drugi, art. 14, art. 58 akapit pierwszy, art. 73 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art.17, art. 124 ust. 2.
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. Sp. z o. o. w "[...]" (dalej skarżąca, strona, Spółka, producent rolny, beneficjent) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Jak wynika z akt sprawy i wydanych w toku sprawy decyzji, w dniu 14 maja 2014r. producent rolny złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 26,80 ha.

W dniach 5 i 9 grudnia 2014r. w gospodarstwie rolnym Spółki zostały przeprowadzone przez "[...]" Biuro Kontroli na Miejscu oględziny, w wyniku których sporządzono protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG z następującymi wynikami: działka rolna:

B powierzchnia deklarowana 4,22 ha, pow. stwierdzona 4,07 ha,

H pow. deklarowana 1,05 ha, pow. stwierdzona 0,50 ha,

I pow. deklarowana 0,30 ha, pow. stwierdzona 0,10 ha,

J pow. deklarowana 3,70 ha, pow. stwierdzona 3,30 ha,

K pow. deklarowana 10,79 ha, pow. stwierdzona 9,27 ha,

L pow. deklarowana 5,45 ha, pow. stwierdzona 4,90 ha,

M pow. deklarowana 0,41 ha, pow. stwierdzona 0,30 ha,

O pow. deklarowana 0,83 ha, pow. stwierdzona 0,13 ha.

Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła łącznie 22,57 ha. Łączna powierzchnia zmniejszeń dokonana we wniosku o przyznanie płatności wyniosła 4,18 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia "[...]" nr "[...]"przyznał Spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 12.883,72 zł. Ponadto w decyzji przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 96,80 zł.

Kierownik Biura ARiMR wskazał, że podczas kontroli administracyjnej sprawy wykryto przy pomocy ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli), iż działka rolna "O" o powierzchni 0,88 ha, zadeklarowana na działce ewidencyjnej nr 52, została zadeklarowana nieprawidłowo, bez uwzględnienia jej ewentualnej spójności. Organ I instancji wskazał, iż stwierdzona nieprawidłowość miała charakter błędu oczywistego w związku z powyższym organ nie wzywał strony do złożenia wyjaśnień i dokonał technicznego podziału działki rolnej "O" na dwie części, z zachowaniem pierwotnie zadeklarowanej powierzchni na tej działce. W systemie ZSZiK wprowadzono działkę rolną "O" o powierzchni 0,83 ha oraz działkę "OO" o powierzchni 0,05 ha. Podziału dokonano w oparciu o dostępną w systemie ZSZiK ortofotomapę działki ewidencyjnej nr 52. Działki "OO" nie uwzględniono jako powierzchni kwalifikowanej do JPO, gdyż nie spełnia ona definicji działki rolnej dla potrzeb przepisów dotyczących płatności obszarowych. Organ powołał się w tym miejscu na art. 7 ust.1 pkt. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ I instancji wskazał, że podczas kontroli administracyjnej wykryto przy pomocy ZSZiK nieprawidłowości dotyczące różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a maksymalną powierzchnią uprawnioną do przyznania płatności na działkach ewidencyjnych nr 100 i 52, położonych w województwie "[...]", powiecie "[...]", gminie N., obręb M. oraz na działkach ewidencyjnych nr 44 i 45, położonych w województwie "[...]", powiecie "[...]", gminie "[...]", obręb "[...]". Organ wskazał, iż maksymalny obszar uprawniony do przyznania płatności wynosi:

- na działce nr 100 - 4,07 ha wobec zadeklarowanej powierzchni do płatności 4,22 ha,

- na działce nr 52 - 5,08 ha wobec zadeklarowanej powierzchni do płatności 6,33 ha,

- na działce nr 44 - 5,00 ha wobec zadeklarowanej powierzchni do płatności 6,37 ha,

- na działce nr 45 - 8,47 ha wobec zadeklarowanej powierzchni do płatności 9,88 ha.

Powierzchnia ta została ustalona po wcześniejszych oględzinach w dniach 5 i 9 grudnia 2014r. ww. działek ewidencyjnych. Oględziny przeprowadzono na wniosek Kierownika Biura Powiatowego w związku ze złożeniem przez stronę w dniu 16.10.2014r. operatów technicznych pomiaru użytków rolnych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wniosku, wykonanych w dniu 4.10.2014r.. Na podstawie wyników oględzin działek, o których poinformowano również stronę, wyznaczono nową powierzchnię PEG na działkach; mniejszą od deklarowanej we wniosku oraz mniejszą od wykazanej w operatach z dnia 4.10.2014r. Kierownik Biura Powiatowego wskazał, iż prowadząc postępowanie nie uwzględnił pomiarów wykazanych w operatach przedstawionych przez stronę, gdyż w trakcie ich wykonywania do powierzchni użytków rolnych wliczono również fragmenty działek ewidencyjnych nr 100, 52, 44 i 45, na których nie prowadzono działalności rolniczej, co stwierdzono podczas przeprowadzanych oględzin działek. Organ przedstawił zmniejszenia dla poszczególnych działek i podał, że ich łączna powierzchnia wyniosła 4,18 ha. Przedstawił obliczenia i wskazał, że kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła 12.883,72 zł; natomiast kwota zwrotu dyscypliny finansowej wyniosła 96,80 zł.

W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że wydana decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca. Prezes Zarządu Spółki od września 2014r. do dnia wydania decyzji kontaktował się z Biurem Powiatowym, ale nie uzyskał wiążących informacji. Po jednej z rozmów z pracownicą Biura Powiatowego zlecił uprawnionym geodetom wykonanie obmiaru technicznego gruntów rolnych uprawianych na działkach nr 44 i 45 w obrębie "[...]", gm. "[...]", powiat "[...]" oraz na działkach nr 100 i 52 w miejscowości M., gmina N., powiat "[...]". Z uzyskanych pomiarów wynika, że powierzchnia gruntów rolnych wynosi 25,9077 ha. W efekcie strona odnotowała dużą rozbieżność pomiędzy pomiarami jakie wykonali i przedstawili geodeci a pomiarami Agencji. Strona wskazała, że w art. 73 rozporządzenia Komisji UE nr 1122/2009 wskazano wyjątki od stosowania obniżek i wykluczeń, przy zainteresowaniu i informacji na temat obmiarów gruntów rolnych. Wniosła o odstąpienie od wymierzania sankcji Spółce, jak również niestosowania współczynnika korygującego.

Dyrektor ARiMR decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Biura ARiMR.

Wskazał, że warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2014 określone zostały w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.), dalej: "ustawa o płatnościach". Na podstawie omówionego stanu faktycznego przedstawił sposób wyliczenia jednolitej płatności obszarowej. Podał, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wyniosła 18,5202%, i kwota JPO została zmniejszona o kwotę przypadającą na podwójną stwierdzoną różnicę, na podstawie art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu - wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE nr L 316, z 2.12.2009r. str. 0065 - 0112).

Powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności została ustalona na podstawie art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16).

Początkowa kwota JPO wyniosła 20.558,34 zł i została na podstawie ww. przepisu pomniejszona o kwotę przypadającą na podwójną stwierdzoną różnicę, tj. o kwotę 7.614,87 zł. Ponadto początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, w związku z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014. Łączna kwota przyznanych beneficjentowi płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 12.943,47 zł, co przy kursie wymiany euro 4,1776 zł stanowi kwotę 3.098,30 euro. Organ podał, że należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę, w wysokości 1.098,30 euro zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,30221400%. Całkowita kwota pomniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wyniosła 14,30 euro, z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla jednolitej płatności obszarowej wyniosła 59,75 zł, co stanowi 14,30 euro.

Przepisy prawa obligują organ administracyjny do pomniejszenia płatności o współczynnik korygujący, a wobec braku uznaniowości w tej sferze, żądanie strony zawarte w odwołaniu o niestosowanie współczynnika korygującego nie może być uwzględnione.

Organ odwoławczy powołał się na art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z dnia 20 grudnia 2013r., L. 347 str. 549 ze zm.), i wskazał, że beneficjenci otrzymujący płatności bezpośrednie za rok 2014 w wysokości przekraczającej 2000 EUR, będą podlegać dyscyplinie finansowej oraz zwrotowi środków za 2014r. z tytułu dyscypliny finansowej. Przyjmując, że według szacunkowych danych posiadanych przez ARiMR wg stanu na dzień 22 grudnia 2014r. kwota pomniejszeń z tytułu dyscypliny finansowej będzie wynosić 93.934.792,19 zł, iloraz kwoty określonej dla Polski w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 1259/2014 oraz łącznej kwoty zmniejszenia za 2014r. z tytułu dyscypliny finansowej będzie równy wskaźnikowi ok. 1,62 (czyli 162%). Uwzględniając powyższe stronie została przyznana płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 96,80 zł.

Wobec kwestionowania w odwołaniu wyników przeprowadzonej kontroli w zakresie weryfikacji powierzchni PEG oraz dostarczeniem pomiarów wykonanych przez uprawnionego geodetę organ wyjaśnił, że uzyskał w dniu 15 lipca 2015r. od Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnienie, że analiza dokumentacji wykazała poprawność przeprowadzonej kontroli. Analiza śladów pomiarowych oraz dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas oględzin w terenie w dniach 5 i 9 grudnia 2014r. jednoznacznie potwierdziła fakt prawidłowego wyznaczenia powierzchni ewidencyjno - gospodarczej PEG dla działek nr 100, 52, 45 i 44 oraz słuszność wyłączenia z pomiarów terenów nieużytkowanych rolniczo tj. obszarów z zakrzaczeniami, zadrzewieniami oraz tych stanowiących las. Kierownik "[...]" Biura Kontroli na Miejscu wskazał, iż różnica pomiędzy pomiarami wykonanymi przez uprawnionych geodetów a tymi, które wykonali inspektorzy ARiMR na podstawie operatu technicznego dla działek ewidencyjnych nr 44 i 45 wynika z faktu, iż pomiary zrealizowane na zlecenie Spółki zostały poprowadzone zgodnie z przebiegiem granic ewidencyjnych, a w przypadku kompleksu 1 i 2 nawet poza nie wykraczają, a zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa celem aktualizacji PEG jest wyznaczenie aktualnego kwalifikowanego obszaru danej działki referencyjnej czyli obszaru wszystkich użytków rolnych w granicach danej działki wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolniczej. Ponadto w kompleksie 3, w części wschodniej i zachodniej nie uwzględniono trzech wyłączeń stanowiących zadrzewienia, których łączna powierzchnia to 0,08 ha. Ponadto Kierownik Biura Kontroli na Miejscu wskazał, iż w przypadku działki rolnej nr 100 stanowiącej kompleks 3 i 4 pomiar na mapie dołączonej przez beneficjenta wykracza w części północnej na sąsiednią działkę ewidencyjną, co najprawdopodobniej jest przyczyną 0,01 ha rozbieżności między pomiarami. Dla działki nr 52, w pomiarze kompleksu 2 nie uwzględniono zadrzewienia w północno - wschodniej jego części, a do kompleksu 1 zaliczono obszary, które na dzień kontroli tj. 5 i 9 grudnia 2014r. nie stanowiły terenów kwalifikujących się do płatności. W dalszej części pisma Kierownik Biura Kontroli na Miejscu wskazał, iż Prezes Zarządu Spółki został powiadomiony o planowanych oględzinach w dniu 25 listopada 2014r. Zgodnie z obowiązującymi przepisami powinien on zostać poinformowany w terminie 7 dni przed kontrolą. Kierownik Biura kontroli na Miejscu wskazał, iż skarżący o kontroli został poinformowany w terminie. Ponadto nieobecność beneficjenta podczas oględzin nie wstrzymuje czynności kontrolnych, gdyż stronie umożliwiono udział w oględzinach, odpowiednio wcześniej go o tym informując, a kontrola przeprowadzona pod nieobecność beneficjenta jest tak samo ważna, jak ta przeprowadzona w jego obecności. Analizując materiał zdjęciowy, na żadnej fotografii nie widać śladów pokrywy śnieżnej, która mogłaby utrudnić inspektorom ocenę terenu pod kątem jego użytkowania i wyłączenia z pomiarów obszarów niekwalifikujących się do płatności.

Organ II instancji uznał, że strona deklarując we wniosku określone działki rolne powinna we wniosku podać stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów, tj. zarówno odnośnie powierzchni, jak i rodzaju uprawy. Organ odwoławczy zaznaczył, że powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, a które są przedmiotem kontroli na miejscu, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności bezpośrednie to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Wobec powyższego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 należało podać rzeczywistą powierzchnię działki rolnej, która nie zawsze pokrywa się z powierzchnią użytku gruntowego, uwidocznioną w ewidencji gruntów i budynków, bowiem częstokroć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie odzwierciedlają stanu faktycznego użytków w gospodarstwie rolnym.

Organ powołał się na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, który w jego ocenie stanowi odstępstwo od zasady określonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne.

Prezes Zarządu Spółki został powiadomiony o planowanym przeprowadzeniu kontroli w dniu 25 listopada 2014r. przez Ł.R.. Przedmiotowa kontrola została przeprowadzona w dniach 5 i 9 grudnia 2014r., w związku powyższym reprezentant Spółki został powiadomiony w ustawowym terminie o kontroli, co było jednym z zarzutów odwołania.

Z kolei w zakresie kwestionowania wyników oględzin przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym, organ na tle art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 podkreślił, że dostępna w systemie ZSZiK ortofotomapa jest najlepszym ogólnie dostępnym źródłem dokonywania pomiarów powierzchni. W związku z tym, producent rolny nie powinien składać wniosku o płatność bez uprzedniego zweryfikowania go pod kątem zgodności ze stanem faktycznym powierzchni należących do niego działek. Strona powinna określić powierzchnię deklarowanych gruntów rolnych na podstawie faktycznie przeprowadzonych pomiarów w gospodarstwie po potwierdzeniu ich aktualności i zgodności ze stanem faktycznym.

Organu II instancji podał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń, w myśl art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Ponadto organ odwoławczy ocenił, że strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. W związku z tym, że stwierdzona różnica przekracza 3%, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, organ I instancji prawidłowo zmniejszył przyznaną kwotę jednolitej płatności obszarowej o kwotę przypadającą na podwójną stwierdzoną różnicę, tj. o kwotę 7614,87 zł. Ponadto Kierownik Biura ARiMR przyznał zwrot dyscypliny finansowej w kwocie 96,80 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez Prezesa Zarządu, wniosła o pomoc w uzyskaniu niezależnego pomiaru działek nr 100 i 52 w M. Gm. N. oraz działek o nr 44 i 45 na "[...]" gm. "[...]".

Autor skargi nie zgodził się w całości z decyzją organu odwoławczego, uznał ją za błędną, ponieważ opiera się na podstawowych błędnych pomiarach ww. gruntów. W deklaracji złożonej w dniu 14.05.2014r. podał, że wszystkich gruntów ornych i łąk było 26,80 ha. We wrześniu, podczas pobytu w ARiMR dowiedział się, że powierzchnie działek w M. i "[...]" są mniejsze niż zadeklarowane. Uzyskane informacje wskazywały na duże rozbieżności, dlatego zlecił geodetom dokonanie pomiaru działek. Według tych pomiarów suma powierzchni działek zmalała do 25,91 ha. W ocenie Prezesa Spółki tę wartość należało potraktować jako deklarację do dopłat do gruntów za 2014r. Skarżący nadmienił, że deklarację na ten rok opierał na wcześniejszych zgłoszeniach, które do tej pory były akceptowane przez ARiMR. Operaty techniczne pomiaru użytków rolnych działek nr 44 i 45 w miejscowości "[...]" gm. "[...]" oraz działek nr 100 i 52 w miejscowości M. gm. N. dostarczył niezwłocznie do ARiMR, około 10.10.2014r. Dalej podkreślił, że w wypisach z Rejestru Gruntów, jakie znajdują się w Urzędach Gmin "[...]" i "[...]" suma gruntów ornych i łąk wynosi łącznie 27,19 ha i od tych wielkości Spółka płaci podatek rolny. Nie jest dobrze zorientowany w przepisach, ale uważa, że pomiary dokonane przez pracowników Agencji w grudniu 2014r. na polach zaśnieżonych i zmrożonych nie może być dokładny i wiarygodny. Wskazał, że powiadomienie telefoniczne pracownika ARiMR, który dokonywał pomiaru ww. działek, odbyło się w przeddzień tej wizyty bez możliwości zorganizowania wspólnego spotkania na działce w M. czy "[...]", o którym pisze dzisiaj Dyrektor ARiMR. Podał, że pamięta dokładnie to wydarzenie ponieważ było duże zaśnieżenie terenu. Natomiast teraz Dyrektor ARiMR potraktował jego zachowanie jako niedbalstwo, co jest wysoce niestosowne i niedopuszczalne. Stwierdził, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na mocy art. 21 ust. 3 Kpa na ARiMR jako osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z żądaniem zawartym w skardze należy wskazać, że stosownie do art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014r poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta dokonywana jest według reguł określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r. poz.270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Wynika z nich, że sąd nie ma kompetencji do takiej ingerencji w działania właściwych organów jakiej żąda Spółka tj. "udzielenia pomocy" w uzyskaniu niezależnego pomiaru działek. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję na podstawie akt administracyjnych, tj. według stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania oraz obowiązującego stanu prawnego i uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego bądź reguł postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza akt nie dała podstaw do uwzględnienia skargi.

Wszelkie rodzaje pomocy finansowej dla rolników mają swoje źródło w przepisach prawa unijnego, zatem w zakresie wskazanym w tych przepisach, obowiązują regulacje ustanowione w aktach prawa krajowego. Organy Agencji płatniczej są obowiązane do stosowania i powoływania się w decyzjach zarówno na przepisy prawa unijnego jak i krajowego.

Zasady, warunki i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich regulują przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz.U. z 2012r. poz. 1164 ze zm.), które uzupełniają i uszczegółowiają regulacje zawarte w przepisach Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009r. z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) zwane dalej "rozporządzeniem nr 73/2009" oraz Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu .... (Dz.U. UE L 09.316.65 ze zm.) zwane dalej w skrócie "rozporządzeniem nr 1122/2009".

Według art.7 ust.1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.innymi wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, oraz przestrzegane są wymogi (wynikające z dyrektyw dotyczących ochrony środowiska i zobowiązań).

W art. 3 ust. 1 ustawa stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Należy wskazać, że w ust. 2 art. 3 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności, według art. 3 ust. 2 organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jednak nie z urzędu, a na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania, i tylko na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe, w połączeniu z treścią art. 3 ust. 3 ustawy, według którego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wskazuje, że to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej.

Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach bezpośrednich. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli. Uzupełniająco - kontroli dotyczą przepisy art. 30-35 ustawy.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

Odnosząc się do argumentacji skargi należy wskazać, że decyzje w sprawie przyznania jednolitych płatności obszarowych wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków, zarówno administracyjne jak i kontrole na miejscu. Jak zasadnie wskazał Dyrektor ARiMR, z art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 wynika zasada ustalania powierzchni gruntów kwalifikujących się do płatności na podstawie danych zawartych w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych. System ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą kartografii w skali 1: 10 000. Do tego Systemu odwołuje się ustawodawca unijny w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, wskazując, że dla każdej działki rolnej określa się maksymalny, kwalifikowany obszar, a art. 7 ust.1a ustawy stanowi , że jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust.1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 (...).

Organy Agencji mają także obowiązek weryfikacji poprawności zidentyfikowania działek rolnych w LPIS. Z treści art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 można wywieść wniosek, że kontrola danego rolnika stanowi okazję do weryfikacji, o której mowa w tym przepisie. Zatem istnieje nie tylko możliwość ale i obowiązek dokonania ponownego ustalenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej konkretnych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. Nie budzi wątpliwości, że na wielu działkach rolnych występują obszary, które wpływają na wielkość powierzchni kwalifikującej się do płatności, tak przy granicach działek jak i wewnątrz. Rozmiar tych obszarów może ulegać zmianie na przestrzeni lat np. na skutek ekspansji roślinności leśnej na granicy działki sąsiadującej z lasem, poszerzenia zbiornika wody czy skupiska drzew czy krzewów znajdującego się wewnątrz itp., a także np. na zaniechaniu uprawiania rolniczego.

Jak podaje skarżąca Spółka, i wynika to również z akt sprawy, wątpliwości co do prawidłowości zadeklarowanej powierzchni poszczególnych działek rolnych we wniosku o płatności za rok 2014r. pracownicy Biura Powiatowego ARiMR powzięli na skutek kontroli administracyjnej, podczas której porównano dane we wniosku z danymi w LIPIS Wobec przedstawienia przez Spółkę operatów technicznych z pomiarów użytków rolnych dokonanych w dniu 4.10.2014r. wykonanych na jej zlecenie i występujących rozbieżności między tymi pomiarami i pomiarami dokonanymi na podstawie danych z LIPIS, zostały dokonane pomiary na miejscu. Protokół z oględzin działek w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, zatwierdzony 15.01.2015r. wskazuje na powierzchnie działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr 100, 52 i 44, 45. Wykonane pomiary potwierdziły, że ogólna powierzchnia kwalifikująca się do płatności jest o 4,18 ha mniejsza od powierzchni zadeklarowanej.

Sąd nie ma podstaw do uwzględnienia ogólnie sformułowanego zarzutu o nieprawidłowości tych pomiarów. Nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji fotograficznej utrwalonej na płycie DVD twierdzenie, że pomiarów dokonano na gruntach zaśnieżonych, zatem nie mogą one być wiarygodne. Ze zdjęć wynika, że pola nie były zaśnieżone. Można było dokładnie ocenić sposób użytkowania poszczególnych działek oraz precyzyjnie pomierzyć granice użytkowania rolniczego przy lesie oraz obszary niekwalifikujące się wewnątrz działek, zadrzewione, zakrzaczone, rowy, drogi, części gruntu np. zajęte na wysypisko śmieci itp. Należy przy tym zauważyć, że również z dokumentacji graficznej tj. zdjęć satelitarnych tych działek wynika, że np. na działkach 44 i 45 występują znaczne obszary zalesione, podobnie na działce 52. Na tych działkach, po pomiarach stwierdzono największe różnice w stosunku do powierzchni deklarowanych, albowiem odpowiednio: 1,53 ha, 1,26 ha i 1,25 ha. Na działce nr 100 różnica 0,15 ha. Zdaniem Sądu, na skutek ekspansji roślinności granice użytkowania rolniczego mogły ulec zmianie w stosunku do roku 2008, z którego to roku pochodzą dane zawarte w ewidencji gruntów, na które skarżąca Spółka się powołuje.

Organ odwoławczy dokonał oceny operatów z pomiarów wykonanych na zlecenie Spółki i dokładnie wyjaśnił, z jakich powodów pomiary te nie mogły być przyjęte zostały za podstawę rozstrzygnięcia. Wskazał w szczególności na te, występujące na działkach obszary, które nie zostały w operatach geodezyjnych wyłączone, mimo, że nie mogą być kwalifikowane z uwagi na zakrzaczenia i zadrzewienia. Dokonanej ocenie dowodów nie można zarzucić dowolności.

Nie można przyznać racji skarżącej Spółce, że organy ARiMR powinny były przyjąć dane z operatów, wykonanych przez geodetów na jej zlecenie, jako deklarowane przez Spółkę. Należy zauważyć, że również te pomiary wskazały na inną powierzchnię od deklarowanej we wniosku, co dowodzi, że wniosek nie był prawidłowy. Organy w toku postępowania nie są uprawnione ani zobowiązane do korygowania z urzędu danych zawartych we wniosku, a właśnie na podstawie wyników kontroli i innych dowodów oceniają , czy zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania płatności, w tym czy zadeklarowano właściwe powierzchnie działek.

Zgodnie natomiast z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009, zmian dotyczących użytkowania lub systemu pomocy odnośnie do poszczególnych działek można dokonać na piśmie nie później niż do 31 maja roku, w którym wniosek jest składany. Według ust. 3 art. 14, jeżeli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeżeli kontrola ta ujawni nieprawidłowości, poprawki nie są dozwolone odnośnie do działek, których dotyczą nieprawidłowości. Okoliczność, że Spółka podjęła działania w zakresie dokonania pomiarów działek, po poinformowaniu jej o nieprawidłowościach co do deklarowanych powierzchni kwalifikujących się do płatności nie stanowi podstawy do odstąpienia od zmniejszenia tych płatności dokonanego na mocy art. 58 (akapit pierwszy) rozporządzenia nr 1122/2009 tj. pomniejszenia płatności o dwukrotność różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku a obszarem zatwierdzonym.

W sprawie nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 73 tego rozporządzenia. Przepis ten nie może być odczytywany w oderwaniu od innych regulacji. Wyraźnie bowiem wskazuje w ust.1, że nie stosuje się zmniejszenia bądź wykluczenia w przypadku wykazania przez rolnika, że dane we wniosku są prawidłowe, bądź, że z powodów niezależnych od niego (np. w przypadkach wystąpienia tzw. siły wyższej) takie nie są. Ust. 2 w sposób oczywisty nawiązuje do art. 14 tzn. że tylko zgłoszenie w odpowiednim czasie zmiany danych podanych we wniosku, skutkuje odstąpieniem od stosowania sankcji. Dodać przy tym należy, że ewentualne niestosowanie zmniejszeń czy wykluczeń nie skutkuje w żadnym wypadku przyznaniem płatności do powierzchni deklarowanej, a do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.