Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1089/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi M. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] zł [...] 20/100), w tym [...] zł [...] złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia J. z upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na spłatę zadłużenia czynszowego w wysokości 25.693,15 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż 4 lutego 2011 r. K. K. zwrócił się z wnioskiem o udzielenie pomocy na spłatę zadłużenia czynszowego, które na dzień 31 grudnia 2010 r. wynosiło 25.963,15 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca mieszka z byłą żoną i dorosłymi synami P. i B. oraz małoletnimi dziećmi M. (16 lat) i P. (13 lat). Od wielu lat prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego dochód na dzień 11 lutego 2011 r. stanowiła renta inwalidzka w wys. 616,72 zł miesięcznie, z której potrącana jest kwota 263,57 zł, tytułem świadczeń alimentacyjnych. Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawca ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy do 30 września 2011 r., a także trwale orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, w związku z czym otrzymuje co miesiąc zasiłek stały w wysokości 123,85 zł. Tym samym dochód wnioskodawcy stanowi kwota 477 zł. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (dalej: ups) prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom, jeżeli ich dochód nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego 477 zł. Dochód wnioskodawcy kwalifikuje go zatem do uzyskania pomocy w formie świadczeń z pomocy społecznej.

Z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że jest on głównym najemcą zajmowanego wraz z rodziną lokalu. Powyższe wynika też z wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] 2007 r. sygn. akt [...]. Na skutek powstałych zadłużeń czynszowych K. K. stracił w dniu 28 lutego 2009 r. tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Organ podkreślił, że za spłatę czynszu i innych należnych opłat zgodnie z art. 6881 § 1 Kodeksu cywilnego odpowiadają z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie. W związku z tym zarówno K. K., jak i jego była żona i 2 pełnoletnich synów zobowiązani są do regulowania opłat za mieszkanie z uwagi na wspólne zamieszkiwanie. Organ ustalił, że wysokość opłat wynosi 226 zł, jednakże od 2008 r. opłaty te nie są uiszczane, co przyczynia się do wzrostu zadłużenia czynszowego. Zważywszy zaś, że wnioskodawca i osoby z nim zamieszkujące nie posiadają tytułu prawnego do lokalu nie mogą uzyskać dodatku mieszkaniowego.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że zadłużenie czynszowe powstało w czasie pobytu wnioskodawcy w zakładzie karnym. W okresie tym K. K. miał zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe, a więc otrzymywane świadczenie rentowe mógł przeznaczać na opłacenie czynszu. Była żona wnioskodawcy oraz jego pełnoletni synowi również w tym okresie nie opłacali czynszu. Organ zaznaczył, że skarżący nie czyni żadnych starań mających na celu wyjście z trudnej sytuacji życiowej, o czym świadczy brak jakichkolwiek wpłat. Prezentuje postawę bierną, przerzucając całość utrzymania swojej osoby na ośrodek pomocy społecznej. W ocenie organu, mając na względzie treść przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ups, spłata zadłużenia nie doprowadzi do życiowego usamodzielnienia wnioskodawcy, gdyż z jednej strony byłaby wyrazem akceptacji biernej jego postawy, bowiem nie wykorzystuje on żadnych możliwości poprawy sytuacji w tej sferze, a również pozostawałoby sprzeczne z celami i zasadami pomocy społecznej wynikającymi z powyższych przepisów. Z drugiej zaś strony wobec braku bieżących wpłat, zadłużenie ulega zwiększeniu, więc jego spłata w jakiejś części za dany okres również nie rozwiąże problemu czynszowego.

Kierownik MOPR Filia J. dodał, że wnioskodawca objęty jest wieloletnią, regularną pomocą w formie zasiłków celowych na opłacenie rachunków za energię, gaz, leki i zabiegi medyczne w całości. W lutym i marcu 2011 r. otrzymał pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 350 zł na miesiąc z uwagi na fakt, iż zobowiązał się do uregulowania należności za gaz, energię i zakup leków z własnych środków. Ponadto organ zaznaczył, że zasiłki celowe są świadczeniami fakultatywnymi, a ich przyznanie zależy od uznania administracyjnego organu, który rozdzielając środki na świadczenia pomocy społecznej winien kierować się tym, czy dana osoba ubiegająca się o świadczenie jest w stanie egzystować bez udzielenia jej pomocy. Organ ocenił, że mając na względzie własne dochody wnioskodawcy oraz udzielone mu wsparcie w formie świadczeń ma on zapewnione niezbędne potrzeby bytowe pozwalające mu na egzystencję w warunkach godnych człowieka.

K. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wskazał, że jest trwale niezdolny do pracy. Zajmowane przez niego i jego rodzinę mieszkanie należy do jego majątku osobistego. Zaznaczył, że po rozwodzie jego była żona celowo zadłużała to mieszkanie, nie dostarczała do P. Centrum Świadczeń wymaganych dokumentów, które były potrzebne do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Wskazał, że o fakcie zadłużenia informował organ. Informował też o tym, że jego była żona nie złożyła wymaganych do uzyskania dodatku mieszkaniowego dokumentów. Zaznaczył, że znalazł się w trudnej sytuacji życiowej i żyje w skrajnym ubóstwie bez swojej winy. Podkreślił, że w zakładzie karnym przebywał odbywając karę za przestępstwo, którego nie popełnił. Jego zdaniem nie miał w tym czasie obowiązku płacenia czynszu za mieszkanie. Obowiązek ten spoczywał na jego byłej żonie i pełnoletnich synach. Odwołujący zakwestionował ustalenia organu I instancji co do okresu za jaki jego była żona nie regulowała czynszu za mieszkanie. Wskazał, iż już od kwietnia 2007 r. nie płaciła ona za czynsz.

K. K. podał też, że z własnych środków nie jest w stanie uregulować zadłużenia czynszowego. Nie zgodził się też z twierdzeniem, że nie podejmuje działań mających na celu wyjście z trudnej sytuacji życiowej. Wskazał, iż od 2007 r. składa bezskutecznie wnioski w sprawie jego mieszkania oraz zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez jego byłą żonę oraz pracowników MOPR-u w P.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej osoba ubiegająca się o pomoc winna w pierwszej kolejności zapewnić sobie byt w oparciu o własne możliwości i zasoby. Wnioskodawca jako główny najemca mieszkania przy ul. K. w P. był zobowiązany do ponoszenia opłat za zajmowany lokal mieszkalny. Podczas pobytu w zakładzie karnym nie uiszczał on należnych opłat, nawet w części jemu przypadającej. Jako główny najemca lokalu to on odpowiadał za to, by jego była żona i syn również uczestniczyli w ponoszeniu kosztów utrzymania lokalu, mimo, że nie mieli tytułu prawnego, ale przebywali w nim, przyczyniając się do powiększenia zadłużenia. Zdaniem organu odwoławczego trafnie uznał organ I instancji, że spłata zadłużenia nie doprowadzi do życiowego usamodzielnienia wnioskodawcy, lecz byłaby wyrazem akceptacji biernej jego postawy w przeszłości o obecnie. Kolegium stwierdziło, że organ pomocy społecznej wspomaga K. K. innymi formami pomocy, chociażby przyznając mu zasiłki na żywność, na opłacenie rachunków za energię elektryczną, za gaz, za leki i środki medyczne.

K. K. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.. W jej uzasadnieniu podniósł zarzuty tożsame z powołanymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r. referendarza sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ustanowił dla K. K. adwokata z urzędu.

W piśmie z 14 maja 2012 r. reprezentujący skarżącego adwokat M. S. zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1 k.p.c.) poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w toku zbierania materiału dowodowego całokształtu związanego z wypłacaniem rodzinie skarżącego dodatku mieszkaniowego do marca 2007 r. włącznie oraz faktu ubiegania się przez skarżącego o przyznanie tego dodatku, podczas, gdy okoliczności te, jako istotne dla sprawy winny zostać również rozważone i ujęte przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego zarzucił również Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnym zastosowaniu art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 ups poprzez uznanie, że wskazany przez skarżącego cel, na jaki zasiłek miał zostać przyznany nie jest niezbędną potrzebą bytową, bowiem udzielenie zasiłku nie doprowadzi do usamodzielnienia się skarżącego, podczas gdy należało uznać, iż przesłanki udzielenia zasiłki celowego w kwocie przez skarżącego wnioskowanej znajduje swoje pełne oparcie w okolicznościach sprawy i wypełnia przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ups. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 2400 zł (2.953 zł brutto), które to koszty nie zostały opłacone nawet w części. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez MOPR o przyznanie dodatku mieszkaniowego dla skarżącego oraz B. K. dotyczących lat 2006-2012 oraz załączonych do pisma dokumentów na okoliczność otrzymywania przez skarżącego lub osoby z nim zamieszkujące do marca 2007 r. dodatku mieszkaniowego, jego wysokości, okoliczności związanych z wypłacaniem tego dodatku oraz związanych z zaprzestaniem jego wypłacania, jak i dotyczących odmowy jego ponownego przyznania.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego organy pominęły istotny w sprawie element, jakim jest kwestia ubiegania się przez skarżącego o dodatek mieszkaniowy. Dodatek ten przysługiwał i był wypłacany do marca 2007 r. byłej żonie skarżącego, zamieszkałej wspólnie z nim. Zaznaczył, że wypłata ww dodatku nie była kontynuowana, zapewne na skutek zaniedbań B. K., która nadto złożyła fałszywe oświadczenie co do uzyskania zaświadczenia o odbywaniu przez K. K. kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym we Wronkach. Skarżący o fakcie zaprzestania wypłacania dodatku mieszkaniowego dowiedział się dopiero po opuszczeniu zakładu karnego w październiku 2007 r. i od razu zwrócił się o ponowną wypłatę tego świadczenia. Nie mógł go jednak otrzymać ze względu na nieprzedłożenie wymaganych dokumentów będących w posiadaniu jego byłej żony.

Nadto pełnomocnik skarżącego wskazał, że K. K. uzyskuje tak niskie dochody, iż nie wystarczają one na pokrycie niezbędnych potrzeb bytowych. Ponadto rozmaite schorzenia powodują, że nie jest on w stanie samodzielnie egzystować i nie jest to jego winą. Skarżący spełnia przy tym kryterium dochodowe, co upoważnia organ do przyznania mu żądanej pomocy, która ma charakter niezbędnej potrzeby bytowej.

Pełnomocnik skarżącego nie podzielił też stanowiska organów o biernej postawie skarżącego. Wskazał, iż sytuacja zdrowotna jego klienta nie pozwala na podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy, nawet dorywczej i nie jest on w stanie zwiększyć swoich przychodów, w szczególności w sytuacji, gdy nie ma możliwości podjęcia pełnej i skutecznej terapii leczniczej. Nie może bowiem zawsze wykupić niezbędnych leków. Skarżący, na miarę swoich możliwości, współdziała z organami w rozwiązywania swojej trudnej sytuacji życiowej. Niestety w działaniach tych w sporym stopniu ogranicza go jego stan zdrowia. Ponadto nie można skarżącego winić za to, że nie może wyegzekwować od współlokatorów tj. byłej żony i dwóch dorosłych synów, by współuczestniczyli w kosztach utrzymania mieszkania. Skarżący nie ma zaś możliwości zamieszkania w innym miejscu, a nie chce pozostać osobą bezdomną. Zdaniem pełnomocnika skarżącego odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na spłatę zadłużenia czynszowego stanowi karę za to, że nie jest on w stanie przymusić byłej żony oraz dorosłych synów do partycypowania w kosztach utrzymania mieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, czyli Sąd ocenia legalność zaskarżonych decyzji czyli zgodność z prawem orzeczeń wydanych przez organy administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.

Ustawa o pomocy społecznej reguluje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym m.in. do zasiłków celowych czy zasiłków celowych zwrotnych. Zasadniczą przesłanką kwalifikującą wnioskującą osobę do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 tej ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 1 – 15. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie same pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby czy możliwości. Analiza powyższego zapisu ustawowego musi prowadzić do wniosku, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim z własnych dostępnych jej środków pokrywać wydatki związane z własnym utrzymaniem. Dopiero brak jakichkolwiek środków czy też możliwości na pokrycie takich wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ pomocy społecznej uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe oraz sytuację istniejącą na terenie objętym jego zakresem działania, może przyznać tylko ograniczoną pomoc. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może (ale nie musi) przyznać zasiłek celowy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, dotyczących tak osoby wnioskującej o pomoc jak i całego środowiska objętego jego działaniem. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego jest podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje zarówno ocenę warunków uzasadniających przyznanie tego świadczenia, jak również kwestie jego wysokości. Organ przyznający zasiłek celowy nie jest zatem zobowiązany do spełnienia wszelkich żądań strony, lecz ma obowiązek realistycznie ocenić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej, w tym wypadku spłaty zadłużenia czynszowego, którego sfinansowania żąda skarżący, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne oraz czy nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych środków finansowych (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2010 r., I OSK 1547/09, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy podejmowaniu decyzji organ zobowiązany jest mieć na uwadze bowiem także inne okoliczności, całokształt sytuacji wnioskującego, a przede wszystkim to czy w obrębie jego działania nie znajdują się inne osoby pozostające w dużo trudniejszej sytuacji materialnej i życiowej. Udzielenie pomocy bez wszechstronnej analizy potrzeb i posiadanych środków może doprowadzić do sytuacji, w której z powodu braku funduszy niemożliwa będzie pomoc dla osób bardziej jej potrzebujących.

W niniejszej sprawie organy administracyjne dokonały oceny sytuacji materialnej skarżącego. Ustalenia te doprowadziły do potwierdzenia trudnej jego sytuacji (ze względu na stan zdrowia, niezdolność do pracy i w konsekwencji niskie dochody), którego aktualne dochody nie przekraczają ustawowego kryterium warunkującego przyznanie pomocy z pomocy społecznej. Doprowadziły także do stwierdzenia, że skarżący nie wykorzystuje i nie wykorzystywał w przeszłości własnych możliwości dla zaspokojenia własnych potrzeb.

W tym zakresie skład orzekający nie podziela w pełni stanowiska organów, uznając, że nie wszystkie okoliczności podnoszone i podkreślane przez organy zostały w pełni i jednoznacznie ustalone i wyjaśnione, ale mając na uwadze charakter wnioskowanego świadczenia oraz cel na jaki pomoc miałby być przeznaczona, uznać należy, że rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Stosownie do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opał, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkania a także kosztów pogrzebu. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 4 tej ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach tej pomocy. Z brzmienia zacytowanej regulacji wynika, że nie każda zgłoszona potrzeba musi mieścić się w celach pomocy społecznej, a organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do przyznawania pomocy każdej osobie spełniającej ustawowe przesłanki warunkujące ich nabycie. Ocena czy zgłoszona przez wnioskodawcę potrzeba uzasadnia przyznanie zasiłku z przeznaczeniem na jej zaspokojenie powinna być dokonywana z uwzględnieniem całokształtu jego sytuacji, możliwości finansowych gminy a także celu pomocy społecznej jakim jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych uprawnionego.

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym konieczność pokrycia zaległości w opłatach czynszowych, nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej, o której owa w art. 39 w związku z art. 3 ust. 1 ups. Przyznanie zasiłku celowego na uregulowanie zaległości czynszowych sprowadzałoby się bowiem w istocie do udzielenia pomocy wierzycielowi strony skarżącej, uprawnionemu do pobierania należności z tytułu najmu a więc podmiotowi, do którego na pewno nie jest adresowana ustawa o pomocy społecznej (m.in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 1998 r. Sygn. akt I SA 1174/97, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lutego 2012 r., I SA/Wa 1771/11, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trzeba także w tym miejscu podkreślić, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 ups zadaniem pomocy społecznej jest m.in. podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc w postaci przyznania środków na pokrycie zaległości w opłacie należnego czynszu, przyznana stronie będącej zobowiązaną do systematycznego jego opłacania, miałaby jedynie charakter doraźny i w żaden sposób udzielenie takiej pomocy nie prowadziłoby do uzyskania przez stronę skarżącą większego zakresu samodzielności materialnej czy życiowej. Rolę taką pełnił przyznawany do marca 2007 r. byłej żonie skarżącego (będącej jego współlokatorką) dodatek mieszkaniowy. W tym miejscu należy stwierdzić, iż nie można w pełni podzielić stanowiska organu I instancji jakoby skarżący pozostawał bierny i nie podejmował żadnych działań zmierzających do rozwiązania problemu zniwelowania zadłużenia czynszowego. Z akt sprawy wynika wyraźnie, że skarżący podejmował szereg działań mających na celu uzyskanie dodatku mieszkaniowego, który przyczyniłby się do obniżenia czynszu. Jak wynika z korespondencji z MOPR-em w P. Filia J. z okresu od 20 grudnia 2007 r. do 22 maja 2009 r. skarżący zabiegał o to, by MOPR wpłynął na postawę B. K., która uchylała się od przedłożenia dokumentacji wymaganej w sprawie dodatku mieszkaniowego i tym samym uniemożliwiała uzyskanie tego dodatku. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że działania te miały miejsce w dość odległej przeszłości – ok. 2 lata przed złożeniem wniosku o spłatę zadłużenia czynszowego. Ponadto, rację ma organ I instancji, że skarżący jako główny najemca lokalu mieszkalnego powinien był uiszczać czynsz w czasie pobytu w zakładzie karnym, kiedy otrzymywał świadczenia rentowe i był na utrzymaniu Państwa. Również po odbyciu kary pozbawienia wolności i powrocie do mieszkania K. K. nie starał się choćby w najmniejszym zakresie regulować czynsz i tym samym przynajmniej w niewielkim zakresie nie doprowadzać do zwiększenia zadłużenia. W tym sensie można uznać, że skarżący pozostawał całkowicie bierny.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że organy orzekające nie uwzględniły trudnej sytuacji zdrowotnej strony, a tym samym błędnie określiły realne jego możliwości. Trzeba dostrzec, iż w decyzji organu I instancji wyraźnie stwierdza się, że wnioskodawca ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy do 30 września 2011 r., a także trwale orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i w związku z tym otrzymuje zasiłek stały w wysokości 123,85 zł miesięcznie. W tej sytuacji, jak wskazał organ I instancji, K. K. został objęty wieloletnią, regularną pomocą w formie zasiłków celowych na opłacenie rachunków za energię, gaz, leki i zabiegi medyczne. Ponadto w lutym i marcu 2011 r. przyznano mu pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 350 zł miesięcznie, pod warunkiem, że skarżący zobowiąże się do uregulowania należności za gaz, energię i zakup leków z własnych środków. Nie można zatem uznać, że organy orzekające nie uwzględniły zasobów i możliwości skarżącego. Przeciwnie, zgodnie z zasadą pomocniczości wyrażoną w art. 2 ust. 1 ups, organy uwzględniły sytuację zdrowotną i majątkową skarżącego obejmując go wskazaną pomocą. Zgodnie również z tą zasadą trafnie uznały, że rolą pomocy społecznej nie jest niesienie pomocy w takim zakresie, by doprowadzić do całkowitego zaspokojenie potrzeb osób i rodzin. Pomoc ta nie powinna wręcz, zgodnie z zasadą pomocniczości, służyć zastępowaniu, wyręczaniu osób, czy rodzin w wypełnianiu ich ról społecznych, czy rodzinnych.

Reasumując, stwierdzić należy, iż prawidłowo organy orzekające przyjęły, że skoro skarżący objęty jest w szerokim zakresie pomocą w formie zasiłków celowych na żywność i pokrycie niezbędnych wydatków na bieżące potrzeby oraz w formie zasiłku stałego, to niedopuszczalne jest przyznanie mu dodatkowo zasiłku celowego na spłatę zadłużenia czynszowego w wysokości 25693,15 zł - przekraczającej przeszło 73 razy wysokość miesięcznej kwoty zasiłku celowego na żywność (350 zł), który otrzymał skarżący w lutym i marcu 2011 r.

W związku z powyższym za chybiony uznać należy zarzut naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Mając na względzie nieskomplikowany charakter niniejszej sprawy oraz fakt, iż nakład pracy pełnomocnika skarżącego adwokata M. S. sprowadził się do sporządzenia pisma procesowego z dnia 14 maja 2012 r. i udziału na rozprawie (obecność pełnomocnika substytucyjnego – aplikanta adwokackiego J. G.), Sąd przyznał mu – na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1-3, § 3 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 zł, w tym 55, 20 zł tytułem podatku od towarów i usług.