Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 603/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 64e
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędziowie sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Urszula Wiśniewska ( spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi S.O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 603/20

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2020 r. uzupełnionym w dniu [...] marca 2020 r. S. O. (Skarżący) zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, w ramach pomocy de minimis. Skarżący we wniosku podał, że w związku z regulowaniem posiadanego zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zgodnie z zawartym z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych układem ratalnym, bieżącym regulowaniem składek ZUS, ponoszonymi kosztami prowadzonej działalności oraz wydatkami związanymi z leczeniem, nie posiada dostatecznych środków finansowych na zapłatę przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Skarżący oświadczył również, iż od początku prowadzonej działalności gospodarczej, tj. od [...] lipca 2018 r. do chwili złożenia wniosku nie osiągnął dochodów z tego tytułu. Zaznaczył, że pełna dokumentacja znajduje się w Zakładzie Ubezpieczeń Oddział w T. Inspektorat we [...]. Ponadto w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości (sporządzonego w dniu [...] marca 2020r.) Skarżący wskazał, iż powstałe w latach 2007-2011 zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie związane było z błędnie uzyskanymi informacjami od pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący podkreślił, iż w dniu [...] lipca 2018 r. rozpoczął prowadzenie nowej działalności gospodarczej – przewóz osób busem. Jednakże z winy urzędników nie uzyskał licencji do wykonywania zawodu, co uniemożliwiło prowadzenie tej działalności i osiągnięcie z tego tytułu jakiegokolwiek dochodu, a w konsekwencji skutkowało kumulacją zadłużenia wobec ZUS. Wnioskodawca zaznaczył, że obecnie prowadzona działalność gospodarcza w przedmiocie świadczenia usług przewozu osób busem została błędnie zakwalifikowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako kontynuacja działalności prowadzonej w latach 2007-2011. Ponadto Skarżący wskazał, iż obecna sytuacja spowodowana koronawirusem całkowicie pozbawiła go możliwości osiągnięcia dochodu z tytułu świadczonych usług TAXI oraz usług muzycznych.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. postanowieniem z dnia [...] lipca 2020r. działając na podstawie art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej jako: "u.p.e.a.")) odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Inspektorat we [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny uznał, że powołane przez Skarżącego we wniosku argumenty oraz zgromadzone dokumenty nie stanowią podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T..

W uzasadnieniu organ podał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] lipca 2020 r. odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w sentencji postanowienia. W toku postępowania zażaleniowego ustalono, że organ egzekucyjny w sentencji błędnie wskazał numer tytułu wykonawczego [...] zamiast [...]. Ponadto organ odwoławczy wskazał daty wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych, załączonych do akt sprawy. Mając na uwadze, że odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały Skarżącemu doręczone w dniach [...] października 2013 r., [...] marca 2019 r., [...] maja 2019 r., [...] czerwca 2019 r. i [...] lutego 2017 r., organ odwoławczy uznał, że wskazane nieprawidłowości pozostają bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Nie jest to też uchybienie powodujące uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Organ przywołał art. 64e § 1 i § 3 u.p.e.a. i podał, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego. Wskazał, że omawiana instytucja jest w istocie określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych. Podjęcie decyzji o umorzeniu kosztów egzekucyjnych wymaga bowiem stwierdzenia wystąpienia szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od ich poboru.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że do ulg zaliczanych do pomocy de minimis mają zastosowanie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 708) oraz przepisy wspólnotowe, tj. rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352/1 z 24.12.2013).

Dyrektor podał, że jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z dnia [...] marca 2020 r. Skarżący jest żonaty i pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej (akt notarialny Repertorium A Nr [...] z dnia [...].08.2007r.). Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jak oświadczył, aktualnym źródłem utrzymania jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza, z tytułu której za 2019r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł., nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, jak i nie korzysta z innych form pomocy. Wydatki związane z utrzymaniem określił w sposób następujący: z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych) w wysokości [...] zł, opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda, węgiel, itp.) – [...] zł, koszty związane z leczeniem (np. wykup leków, badania, wizyty lekarskie) – [...] zł. Wnioskodawca podał również, że budżet domowy obciążony jest spłatą zobowiązań pieniężnych wobec banku za okres 2018/2019 (limit kredytowy w koncie) na kwotę [...]zł. Nie posiada nieruchomości, gospodarstwa rolnego, praw majątkowych, maszyn, urządzeń, środków transportu oraz wierzytelności. Jako jedyne składniki mienia ruchomego wykazał sprzęt komputerowy o wartości [...] zł. W Centralnej Ewidencji Pojazdów figuruje jako właściciel samochodu marki [...], rok produkcji 2005. Ponadto Skarżący w maju 2017r. przebył operację wszczepienia bypassów. Z załączonego do ww. oświadczenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2017 r. wynika, że do dnia [...] lipca 2020 r. posiadał stopień niepełnosprawności lekki. Od [...] września 1994r. do [...] marca 2013r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą pod nazwą USŁUGI MUZYCZNE [...] S. O. w zakresie działalności związanej z wystawianiem przedstawień artystycznych (PKD 90.01.Z). Wykreślenie wpisu z rejestru nastąpiło z dniem [...] września 2013 r. Następnie w dniu [...] lipca 2018 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą Przewóz Osób Busem S. O. (PKD 49.39.Z - działalność taksówek osobowych). Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2018 r. Skarżący poniósł stratę w wysokości [...] zł, a za 2019 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Osiągnął dochód z działalności za styczeń 2020 r. w kwocie [...]zł, a za luty 2020 r. w kwocie [...]zł. Ponadto w dniach [...] maja 2020 r., [...] czerwca 2020 r. i [...] lipca 2020 r. wypłacono mu świadczenie postojowe w wysokości [...] zł.

Dalej organ podał, że w formularzu informacji przedstawionych przy ubieganiu o pomoc "de minimis" z dnia [...] marca 2020r. Skarżący wskazał na rosnące straty, malejące obroty, zmniejszenie przepływu środków finansowych, zwiększającą się sumę zadłużenia, rosnące kwoty odsetek od posiadanych zobowiązań. Wyjaśnił także, iż pomimo otrzymanej z Powiatowego Urzędu Pracy we [...] dotacji w kwocie [...]zł, z uwagi na nieuzyskanie wymaganej licencji przez okres 1 roku nie mógł wykonywać zgłoszonej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób. Podkreślił, że brak możliwości świadczenia usług skutkowało tym, iż nie był w stanie regulować należnych składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nadmienił również, iż poprzednia działalność gospodarcza prowadzona w latach 2007-2011 została zlikwidowana ze względu na brak zleceń na świadczone usługi.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji należności pieniężnych określonych w art. 64e § 2 pkt 1u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, iż w stanie faktycznym sprawy nie zostały one spełnione. W ocenie organu nie stwierdzono przesłanek pozwalających stwierdzić, całkowitą nieściągalność. W ramach prowadzonego dotychczas postępowania egzekucyjnego na poczet należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonano zajęcia rachunku bankowego. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych wyegzekwowano kwotę [...]zł. Nie ma zdaniem organu podstaw do uznania, że w razie wpływu na konto jakichkolwiek środków będą one w przedmiotowej sprawie nieściągalne.

Za istotną uznano okoliczność, iż uwzględniając sytuację materialną Skarżącego uniemożliwiającą uregulowanie kosztów egzekucyjnych w jednorazowej wysokości, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w dniu [...] czerwca 2019r. wydał postanowienie Nr [...] o rozłożeniu na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych w ogólnej kwocie [...]zł (według stanu na dzień [...] czerwca 2019 r.). Zgodnie z ww. postanowieniem organ egzekucyjny zapłatę kosztów egzekucyjnych rozłożył na 48 rat płatnych po [...] zł pierwszych 5 rat, raty od 6 do 47 płatne po [...] zł, a wysokość ostatniej 48 raty została ustalona na kwotę [...]zł. Termin spłaty ostatniej raty ustalono do dnia [...] czerwca 2023r. Natomiast w dniu [...] czerwca 2019 r. Skarżący zawarł umowę z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat we [...] o rozłożeniu na raty zapłaty należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2007 r. do maja 2019 r., ubezpieczenia zdrowotne za okres od lipca 2007r. do maja 2019 r. oraz fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za okres od lutego 2009 r. do marca 2011 r. w ogólnej kwocie [...]zł. Zgodnie z harmonogramem spłaty rat wysokość rat od 1 do 11 wynosi [...] zł, a ostatnia 12 rata – [...] zł. Termin spłaty ostatniej raty określono do dnia [...] czerwca 2020 r. Następnie został zawarty Aneks Nr [...] do umowy z dnia [...] czerwca 2020 r. o rozłożeniu na raty zapłaty należności z tytułu składek zmieniający warunki spłaty tych należności. Zgodnie z harmonogramem spłaty rat, wysokość 1 i 2 raty ustalono na kwotę [...]zł, a ostatniej 3 raty na kwotę [...]zł. Termin spłaty ostatniej raty wyznaczono do dnia [...] września 2020 r. Organ podał, że Skarżący reguluje zaległe zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokościach i terminach zgodnie z zawartymi ww. układami ratalnymi.

W ocenie organu nie została zatem spełniona przesłanka nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również brak możliwości poniesienia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu egzekucyjnego, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia ważny interes publiczny. Podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu kosztów egzekucyjnych wymaga stwierdzenia wystąpienia szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od ich poboru w ogóle.

Na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie organ ustalił, że przedmiotowe koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...]zł powstały w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym z majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych, ponieważ w czasie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług muzycznych od stycznia 2007r. do marca 2011r. oraz w zakresie przewozu osób za lipiec, listopad 2018 r. i luty 2019 r. Skarżący nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Nie regulując w terminie płatności należnych składek na ubezpieczenie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przyczynił się do powstania zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co ostatecznie doprowadziło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego, konsekwencje działań podejmowanych w ramach działalności gospodarczej (tj. nieregulowanie należnych składek ZUS skutkujące dochodzeniem ich w trybie egzekucji administracyjnej czego skutkiem było naliczenie kosztów egzekucyjnych) nie stanowią przesłanki przemawiającej za udzieleniem wnioskowanej ulgi w spłacie, tym bardziej, że z materiału dowodowego nie wynika, iż przedmiotowe należności powstały na skutek zaistnienia szczególnych okoliczności. W ocenie organu odwoławczego o istnieniu ważnego interesu publicznego nie może świadczyć przywołana argumentacja, że Skarżący reguluje zaległe należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z zawartymi układami ratalnymi oraz że wysokość bieżących składek ZUS jak i koszty prowadzonej działalności gospodarczej przewyższają osiągane przez Skarżącego dochody.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał także, że konieczność ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną działalnością nie może skutkować automatycznym umarzaniem kosztów egzekucyjnych. Każdy przedsiębiorca ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej i bierze na siebie obciążenia z tym związane i nie może tego ryzyka przerzucać na Skarb Państwa żądając umorzenia należności. W interesie publicznym jest niewątpliwie, aby wszyscy zobowiązani w sposób terminowy i sumienny wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód budżetu Państwa, który zapewnia funkcjonowanie istotnych instytucji społecznych.

W świetle przytoczonych faktów organ odwoławczy uznał, iż w przedmiotowym stanie rzeczy nie zachodzi również przesłanka fakultatywnego umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy wyłącznie ich ściągnięcie spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne – art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. Końcowo wskazał, że aktualnie koszty egzekucyjne dotyczące przedmiotowego postępowania wynoszą [...] zł.

W skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucił Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej, iż bezpodstawnie odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł, opierając się na nieprawdziwych danych otrzymanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz powielaniu nieprawdziwych faktów. Skarżący uważa, że zaskarżone postanowienie zawiera kłamliwe treści o zaleganiu w składkach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za lata 2018 i 2019. W opinii Skarżącego, stanowi to naruszenie art. 271 Kodeksu karnego. Skarżący podkreśla, że od lipca 2018r. wszystkie zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są regulowane na bieżąco. Tym samym powołane w zaskarżonym postanowieniu tytuły wykonawcze: nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., są niezgodne z prawem. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu drugiej instancji, że nawet stwierdzenie, iż w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami prawa przesłanek warunkujących udzielenie ulgi, nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Zaznaczył przy tym, że nie wskazano jakie okoliczności stanowiłyby podstawę do podjęcia pozytywnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia.. Zdaniem Skarżącego niezasadnie powołano się na złożone oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym. Skarżący poinformował, że od [...] lipca 2018 r. prowadzi pełną księgowość oraz, że samochód marki [...] rok produkcji 2005 został zakupiony ze środków finansowych otrzymanych w 2018 r. z Powiatowego Urzędu Pracy we [...]. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że w przedstawionym stanie faktycznym brak jest przesłanek pozwalających stwierdzić całkowitą nieściągalność w szczególności mając na uwadze obecną sytuację jaka panuje w kraju wywołana zakażeniami wirusem. Skarżący podkreślił, że branża muzyczna i przewozy osób najbardziej ucierpiały i nadal mają największe ograniczenia, a są to branże, które bezpośrednio dotyczą prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach ustawy prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ZUS w T. z dnia [...] lipca 2020r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, a spór dotyczy rozstrzygnięcia, czy organy w granicach uznania administracyjnego zasadnie odmówiły udzielenia wnioskowanej ulgi. Przedmiotu kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie nie stanowi zatem wysokość oraz przesłanki powstania zobowiązania z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W myśl art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

- stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

- ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki

egzekucyjne.

Jak stanowi art. 64e § 3 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Z powołanych powyżej regulacji wynika, że przepisy stanowiące podstawę do umorzenia kosztów egzekucyjnych są oparte na zasadzie uznania administracyjnego, stąd umorzenie kosztów egzekucyjnych nie ma charakteru obligatoryjnego. Oznacza to tym samym, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należy do organu egzekucyjnego, który dokonuje oceny zasadności zgłoszonego wniosku w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych w oparciu o przesłanki stwarzające możliwość umorzenia tych kosztów - zawarte w cytowanym art. 64e u.p.e.a.

Umorzenie może zatem nastąpić, jeśli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Ponadto umorzenie może nastąpić, gdy przemawia za tym ważny interes publiczny oraz gdy ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Przyznanie natomiast organowi uprawnienia do wydania rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym daje również uprawnienie do odmownego rozpatrzenia wniosku nie tylko wtedy, gdy nie wystąpią przesłanki wskazane w danym przepisie, ale i wtedy, gdy przesłanki takie wystąpią, lecz organ - właśnie w ramach przyznanego mu uprawnienia - z uzasadnionych wskazanych przyczyn nie zgodzi się na udzielenie stronie swoistej ulgi w spłacaniu obciążających ją należności. Dlatego też dokonywana przez organ drugiej instancji kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że organ odwoławczy nie może nakazać organowi pierwszej instancji podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem kompetencja organu pierwszej instancji.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć te koszty. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Sądowa kontrola obejmuje zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, iż zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Sąd nie ocenia natomiast wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez Skarżącego przyczyny, dla których domagał się on umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia. W uzasadnieniu swojego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odniósł się wprost do stwierdzeń Skarżącego zamieszczonych w zażaleniu. Zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie narusza prawa, mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego. Organy oparły się o zgromadzone w sprawie dokumenty dostarczone przez samą stronę i oceniły w sposób nie przekraczający zasady swobodnej oceny dowodów sytuację finansową i możliwości płatnicze Skarżącego.

Obowiązkiem strony skarżącej jak i każdego przedsiębiorcy, podatnika, płatnika składek ubezpieczeniowych było terminowe regulowanie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych. Brak wiedzy w tym zakresie, czy możliwości płatniczych, nie stanowi przesłanki do udzielenia ulgi. W sytuacji niewykonania obowiązku Skarżący musiał liczyć się z koniecznością egzekucji, z którą nieodłącznie wiąże się naliczanie kosztów. Instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia, a więc przesłanki zawarte w art. 64e u.p.e.a. nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

W przepisie art. 64e u.p.e.a. jedną z przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych jest wykazanie, iż strona nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Chodzi jednak tylko o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Nie można więc czynić zarzutu organom, że nie uwzględniły obecnej sytuacji w kraju związanej z "zakażaniami wirusem", a odmawiając zastosowania ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych naruszyły prawo. W kontekście wysokości należnych kosztów egzekucyjnych, nie można mówić o drastycznym, znacznym pogorszeniu sytuacji finansowej Skarżącego tym bardziej, że jak szczegółowo opisano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Strona systematycznie spłaca zaległość jak i koszty egzekucyjne w systemie ratalnym.

Kolejną przesłanką jest ważny interes publiczny. Dobrem, które mieści się w tym pojęciu jest bez wątpienia zaufanie obywatela do organów państwa. Podobny pogląd wyrażany jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 04 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05 WSA w Warszawie stwierdził, iż pojęcie "interesu publicznego" o jakim mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Jednak interes publiczny musi być tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

W zaskarżonym postanowieniu rozpatrzona została treść pojęcia "ważny interes publiczny" zarówno w kontekście sytuacji Skarżącego, jak również w kontekście wpływu uzyskanych kosztów egzekucyjnych na wzrost skuteczności egzekucji administracyjnej, co niewątpliwie leży w interesie publicznym, w tym również wierzyciela. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie miały prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Koszty te mają bowiem charakter długu odrębnego od dochodzonych w trybie przymusu należności, powstają one w związku z podjęciem czynności egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne nalicza organ egzekucyjny w wysokości określonej przepisami i pobiera je w trybie egzekucji administracyjnej. Obowiązek ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również wtedy, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności.

W niniejszej sprawie brak podstaw do uznania, że zachodzi przesłanka wskazana w § 2 pkt 3 art. 64e. Wszczęte postępowanie egzekucyjne wprawdzie nie doprowadziło jeszcze do wyegzekwowania świadczeń, jednakże postępowanie jest w toku, gdyż obecnie prowadzona jest egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego. Zważywszy na okoliczność, że koszty egzekucyjne zaspokajane są z kwoty uzyskanej z egzekucji w pierwszej kolejności, nie ma podstaw do uznania, że w razie wpływu na konto jakichkolwiek środków będą one w przedmiotowej sprawie nieściągalne.

W niniejszej sprawie oceniony został cały zebrany materiał dowodowy. Akta sprawy potwierdzają, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił i ocenił sytuację osobistą oraz majątkowo-finansową Skarżącego.

W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. ZUS podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ten był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto ocenić, na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyraz powyższemu organ powinien dać w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zasadnie uznał, że ZUS, stwierdzając brak podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku po stępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie. Kierując się zaś regułami uznania administracyjnego wynikającego z art. 64e u.p.e.a. prawidłowo uznał, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem Skarżącemu kosztów egzekucyjnych. W skardze Skarżący skoncentrował zarzuty na twierdzeniach o błędnych ustaleniach organów, nie uzasadniając swojego stanowiska w sposób mogący skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym.

Z tych względów Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.