Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 497/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]grudnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanego suplementu diety skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]grudnia 2012r. Główny Inspektor Sanitarny (dalej GIS), na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263, ostatnia zmiana Dz. U. z 201 2r. poz. 460), art. 104, art. 103 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tj. Dz. U. z 2010r. Nr 136, poz. 914. ostatnia zmiana Dz. U. z 2011 r. Nr 122 poz. 696) po rozpatrzeniu odwołania A.Sp z o.o. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej PWIS) z dnia [...]sierpnia 2012 r. nr [...] w w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 30.000 zł na A. Sp z o.o. za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie znakowania środków spożywczych z uwagi na wprowadzenie do obrotu nieprawidłowa oznakowanego suplementu diety pn.: "[...]".

W uzasadnieniu decyzji GIS wskazał, że podziela stanowisko PWIS w [...], iż oznakowanie suplementu diety [...] wprowadza konsumenta w błąd w ten sposób, że informuje, iż w jego składzie substancją wykazującą inny efekt fizjologiczny jest 500 mg [...], podczas gdy taką substancją w tym produkcie jest wyciąg z [...], w ilości 71,43 mg.

Zdaniem GIS, organ I instancji słusznie ustalił, że oznakowanie suplementu diety pn. "[...]" wprowadza konsumenta w błąd gdyż w tabeli wartości odżywczych podano zawartość [...]500 mg, podczas gdy w tej tabeli należało wskazać zawartość wyciągu z [...] (tj. 71, 43 ni"). Tym samym organ I instancji w sposób prawidłowy ocenił, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący swoim zachowaniem wypełni! przesłanki określone w art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy.

GIS przypomniał, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy, kto nic przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych (...) określonych m.in. w art. 46 ustawy, podlega karze pieniężnej. Z kolei art. 46 ust. , pkt 1 a stanowi, że oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd co do charakterystyki środka spożywczego, w tym m.in. jego składu.

GIS zauważył, że § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu i oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2007 r. Nr 196, poz. 1425), stanowi, że zawartość witamin i składników mineralnych oraz innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny obecnych w suplementach diety, deklaruje się w oznakowaniu w postaci liczbowej (...).

Zdaniem organu, jasno więc z tego przepisu wynika, że w przypadku, gdy w suplemencie diety pn. "[...]" substancją wykazująca inny efekt fizjologiczny jest wyciąg z [...], Skarżący zobowiązany jest podać w oznakowaniu tego suplementu właśnie zawartość tego wyciągu, a nic - jak to uczynił - zawartość suchego [...].

Należy więc stwierdzić, że A. podając w oznakowaniu suplementu diety pn. ,. [...] informację, iż w jego składzie substancją wykazującą inny elekt fizjologiczny jest 500 mg [...], wprowadził konsumenta w błąd, gdyż taką substancją w tym produkcie jest wyciąg z [...], w ilości 71, 43 mg.

GIS podniósł także, że w jego ocenie PWIS w [...]w prawidłowy sposób wskazał i wyjaśnił jakie okoliczności brał pod uwagę dokonując miarkowania wysokości kary i nałożył karę stosowną do stopnia szkodliwości czyny, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu na rynku spożywczym. Dodatkowo GIS wskazał, że kara w niższej wysokości nie spełni swojej funkcji prewencyjno-represyjno-wydiowawczej, zwłaszcza wobec faktu, że w swojej wcześniejszej działalności skarżący nie przestrzegał przepisów dotyczących prezentacji, reklamy i znakowania środków spożywczych.

W skardze skierowanej do Sądu Skarżąca spółka A. zwana dalej Skarżąca zarzuciła decyzji:

naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

art. 46 ust. 1 pkt la ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (dalej ubżż) poprzez zaakceptowanie błędnego stanowiska PWIS w [...]i przyjęcie, że oznakowanie produktu wprowadza konsumenta w błąd co do tego, że w składzie produktu substancją wykazującą inny efekt fizjologiczny jest 500 mg [...] podczas gdy taką substancją w tym produkcie jest wyciąg z [...] w ilości 71,43 mg - w sytuacji gdy zastosowane oznaczenie nie wprowadza w błąd, w uwagi na fakt że:

składnikiem produktu posiadającym efekt fizjologiczny jest [...] nie zaś wyciąg z niego, a oznakowanie produktu rzetelnie informuje konsumenta o faktycznej ilości składnika (500 mg) i jego postaci (wyciąg), co daje jasny komunikat o rzeczywistej ilości spożywanego składnika (500 mg czystej postaci składnika), podczas gdy podanie ilości wyciągu (71/3 mg) nie przekazuje konsumentowi wiedzy na temat tego ile rzeczywiście składnika spożywa;

§ 5 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz.U.2007.196.1425) - dalej rozporządzenie w sprawie oznakowania suplementów' diety - poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że obowiązek "deklarowania zawartości substancji wykazujących inny efekt fizjologiczny w oznakowaniu w postaci liczbowej" dotyczy wyciągu z [...], gdyż to wyciąg z [...] jest substancją wykazującą inny efekt fizjologiczny, w sytuacji gdy substancją wykazującą efekt fizjologiczny jest [...], zaś wyciąg jest tylko postacią, w jakiej składnik ten został w produkcie zastosowany;

§ 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U.2007.137.966) - dalej rozporządzenie w sprawie znakowania środków spożywczych - poprzez nieprawidłową interpretację tego przepisu i przyjęcie, że sformułowanie: "masa składników ustalona w chwili ich użycia do wytworzenia środka spożywczego" oznacza masę wyciągu ze składnika, podczas gdy faktycznie składnikiem produktu nie jest wyciąg, lecz sam [...], a posługiwanie się w oznakowaniu produktu danymi dotyczącymi ilości wyciągu może być dla konsumenta mylące;

art. 103 i 104 ubżż poprzez uznanie, że organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał miarkowania wysokości kary co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji wymierzającej karę nieadekwatną do rozmiarów naruszenia, zawinienia strony i skutków naruszenia, w szczególności zaś nieuwzględniającej faktu, że naruszenie ma charakter oceny, brak jest przepisu jasno określającego sposób znakowania produktów w zakresie ilości składników nie będących witaminami lub składnikami mineralnymi, zaś ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd j;st znikome;

2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, to jest:

art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakładającej karę za oznakowanie produktu [...] suplement diety, w sytuacji gdy w identycznym stanie faktycznym i prawnym GIS zaaprobował i nie wnosił uwag do takiego samego oznakowania produlctu [...] suplement diety oraz [...] środek specjalnego przeznaczenia żywieniowego,

art. 9, 10 § 1, 77 i 30 k.p.a poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuzasadnione przyjęcie, że składnikiem produktu wykazującym efekt fizjologiczny jest wyciąg z [...], a nie sam [...], w sytuacji gdy wyciąg to jedynie postać składnika, jaka została użyta do wytworzenia produktu, a składnikiem jako takim pozostaje [...], jako posiadający właściwości zapewniające efekt fizjologiczny.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga jest niezasadna i dlatego została oddalona.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wymierzającą skarżącej spółce karę pieniężną w związku z nieprzestrzeganiem przepisów w zakresie znakowania środków spożywczych z uwagi na wprowadzenie do obrotu nieprawidłowa oznakowanego suplementu diety pn.: "[...]".

Podstawę materialno- prawną decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] stanowił art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914, ze zm.), zgodnie z którym - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych , w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 27 ust. 4, art. 33 ust. 3 i 4 oraz art. 45-49 , podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający.

Wymagania w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji określone w art. 46 ww. ustawy stanowią, że oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego oraz przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zatem kwestia, czy istotnie oznakowanie produktu wprowadza konsumenta w błąd co do tego, że w składzie produktu substancją wykazującą inny efekt fizjologiczny jest 500 mg [...] podczas gdy taką substancją w tym produkcie jest wyciąg z korzenia żeń-szenia w ilości 71,43 mg.

Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca spółka wprowadziła konsumenta w błąd gdyż w tabeli wartości odżywczych podano zawartość korzenia z żeń - szenia 500 mg, podczas gdy w tej tabeli należało wskazać zawartość wyciągu z korzenia żeń - szenia (tj. 71, 43 mi"). Tym samym organy w sposób prawidłowy oceniły, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący swoim zachowaniem wypełnił przesłanki określone w art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego, Sąd nie godzi się z ich twierdzeniami, bowiem wyciąg z korzenia żeń szenia w ilości 71,43 mg nie jest tym samym co korzeń żeń - szenia w ilości 500 mg. Wielkość 71, 43mg stanowi przecież skoncentrowaną postać surowca roślinnego, jednakże Skarżący nie wskazał np. ekwiwalentnej zawartości związków aktywnych odpowiadających za właściwości żeń-szenia (brak standaryzacji na zawartość składników aktywnych).

Jedyną informacją dotyczącą ekstraktu - jaką przekazał Skarżący w loku postępowania prowadzonego przed Głównym Inspektorem Sanitarnym (w trakcie rozpatrywania powiadomienia Skarżącego o zamiarze wprowadzenia po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako suplementu diety produktu pn.: ,. [...]") - to stopień koncentracji, co w tym przypadku oznacza, że z siedmiu części surowca uzyskano jedną część wyciągu.

Z brzmienia art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia wynika, iż sformułowanie oznakowanie środka spożywczego "nie może" użyte w ww. przepisie oznacza chociażby potencjalne wprowadzenie konsumenta w błąd. Podkreślić, przy tym należy, że Główny Inspektor Sanitarny dwukrotnie - jeszcze na etapie prowadzonego przed Głównym Inspektorem Sanitarnym (w trakcie rozpatrywania powiadomienia Skarżącego o zamiarze wprowadzenia po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako suplementu diety produktu pn.: ,. [...]") zwracał uwagę Skarżącemu na niewłaściwe oznakowanie tego produktu, właśnie w zakresie będącym obecnie przedmiotem rozpatrywania.

Podkreslić przy tym nalezy, że konsument nie jest i nie musi być zorientowany o poziomie stopnia koncentacji wyciągu i innych danych dot. tego surowca roślinnego, które Skarżacy wcześniej przedstawiał Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu. Konsument powinien dostać jasną i przejrzystą, czyteną dla niego informację o składzie produktu spożywczego.

Orzeczona wobec skarżącej spółki kara pieniężna ma swoją podstawę w art. 103 w/w ustawy.

Zdaniem Sądu, organ przy ustaleniu wysokości nałożonej kary, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę z jednej strony fakt, iż reklama miała charakter jednorazowy, z drugiej zaś strony profesjonalny charakter prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej i związane z tym naruszenie zaufania konsumentów do profesjonalisty i wymierzona kara ma raczej charakter edukacyjny, a nie represyjny, przy zastosowaniu odpowiedniego stopnia jej odczuwalności.

Zgodnie z art. 103 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji określonych m.in. w art. 46 ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ..Monitor Polski".

Maksymalna kara wymierzona na podstawie cytowanego wyżej przepisu może osiągnąć wysokość ponad 100.000 zł, co oznacza, że wymierzona w rozpoznawanej sprawie kara w wysokości 30.000 zl stanowi niespełna 30 % maksymalnego ustawowego zagrożenia i bezsprzecznie oznacza, że organ 1 instancji zastosował zasadę miarkowania wysokości kary, a w okolicznościach przedstawionych wyżej należy uznać, że kara wymierzoa w niższej wysokości nie spełni zamierzonego skutku prcwencyjno-wychowawczcgo.

W ocenie Sądu organ I instancji w sposób prawidłowy wskazał i wyjaśnił jakie okoliczności wziął pod uwagę dokonując miarkowania wysokości kary. Organ uwzględnił bowiem wszystkie elementy wymienione w art. 104 ust. 2 ww. ustawy i nałożył karę stosowną do stopnia szkodliwości czynu, zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu na rynku spożywczym. Nic doszło przy tym do przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Pomimo wielokrotnych decyzji i kar pieniężnych nakładanych na Skarżącego, Skarżący po raz kolejny naruszył obc wiązujące przepisy prawa żywnościowego odnośnie znakowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych.

Mając na uwadze że organ I i II instancji w prawidłowy sposób zastosował przepisy prawa żywnościowego w tym dotyczące wysokości kary Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.