Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 44/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151 par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 216
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Magda Froncisz SWSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. i M. M. na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 9 marca 2021 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obr. [...]. ewid. P. m. K..

Organ I instancji wskazał, iż na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - P. z 13 sierpnia 1986 r. znak: [...], zatwierdzającej m.in. projekt podziału nieruchomości nr [...], Skarb Państwa nabył własność m.in. wydzielonej działki nr [...], obr. [...]. ewid. P., jako przeznaczonej pod budowę drogi publicznej - ul. [...]. Podstawę do wydania ww. decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), które przewidywały nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa z mocy prawa.

W ocenie organu I instancji ww. tryb nabycia nieruchomości nie pozwala zastosować w odniesieniu do niej instytucji zwrotu, uregulowanej w art. 136-142a i art. 216 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami ("u.g.n."), co czyniło bezprzedmiotowym postępowanie wszczęte w tym zakresie.

Odwołanie od tej decyzji Starosty [...] złożyli M. M. i J. J..

Wojewoda decyzją z dnia 21 października 2021 r., znak [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) – dalej jako "u.g.n." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.".

W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda wskazał, że istotą postępowania w przedmiotowej sprawie jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy nieruchomość będąca przedmiotem roszczenia o zwrot stanowi nieruchomość, do której zastosowanie znaleźć by mogły przepisy ujęte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Przepisy art. 216 ust. 1 i 2 ww. ustawy rozszerzają zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i aktów prawnych oraz na rzecz podmiotów określonych taksatywnie w tym przepisie.

Nabycie przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło w sposób pozwalający na zastosowanie w stosunku do niej przepisów art. 136 ust. 3 i następne u.g.n., bowiem została ona przejęta na rzecz Skarbu Państwa w związku z decyzją Naczelnika Dzielnicy K. - P. z 13 sierpnia 1986 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 1, 3 u.g.g., orzekającą o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości m.in. przeznaczonych pod ulicę [...], w tym działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P..

Zauważyć należy, że podczas gdy w art. 216 ust. 1 u.g.n. mowa jest o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy do nieruchomości "przejętych lub nabytych" na rzecz Skarbu Państwa we wskazanych w tym przepisie przypadkach, to zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości "nabytych" na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Taka konstrukcja omawianych przepisów stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do wybranych przypadków -nabycia właśnie - prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bądź gminy. Tak wyraźne rozróżnienie tych dwóch form przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tj. "przejęcia" i "nabycia", należy uznać za wyraz zamierzonego działania ustawodawcy.

W tym kontekście podkreślenia wymaga również fakt, iż nowelizując omawiane przepisy (co nastąpiło ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), dodano również pkt 3b w art. 4 u.g.n., zawierający ustawową definicję zbywania i nabywania nieruchomości, przez które należy rozumieć: "dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste".

Należy jednocześnie zauważyć, iż przejście prawa własności nieruchomości w trybie art. 12 ust. 5 u.g.g. następowało z mocy prawa, a więc nie można w tym przypadku mówić o nabyciu w rozumieniu przepisów u.g.n. (por. w tej kwestii m.in. wyrok NSA z 3 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 645/10, w którym Sąd ten stwierdził, iż we wskazanym w art. 4 ust. 3b u.g.n. "pojęciu nabycia nie mieści się nabycie prawa własności w trybie powołanego art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami... [odpowiednik art. 12 ust. 5 ww. ustawy] przede wszystkim dlatego, iż nabycie w tym trybie następuje z mocy samego prawa (ipso iure), a nie w konsekwencji czynności cywilnoprawnych.

W świetle powyższego należało podzielić konkluzję organu I instancji co do bezprzedmiotowości postępowania w omawianym zakresie, z uwagi na brak możliwości zastosowania regulacji art. 136 ust. 3 u.g.n. w stosunku do nieruchomości nabytych przez Skarb państwa z mocy prawa - na podstawie art. 12 ust. 5 u.g.g - co w przedmiotowej sprawie czyniło zbytecznym badanie materialnych przesłanek zwrotu nieruchomości.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. J. i M. M., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

A. art 138 w związku z art 15 KPA, poprzez odstąpienie przez organ II instancji od ponownego rozpatrzenia sprawy, brak wyjaśnienia oraz analizy stanu faktycznego sprawy, a także brak wyjaśnienia stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia;

B. art. 8 w zw. z art. 32 Konstytucji oraz art 7, 7a, 9, 77 § 1, 80 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak rozpatrzenia materiału dowodowego, w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego będącego przedmiotem postępowania administracyjnego, poprzez ustalenie, że działce ewidencyjnej oznaczonej nr [...] obr. [...] jedn. Ewid. P. m. K. nie przysługuje status "nieruchomości wywłaszczanej";

C. art 8 w zw. z art. 32 Konstytucji poprzez zmianę kierunku orzekania przez organ w tej samej sprawie i w tym samym stanie prawnym oraz faktycznym; '

D. art. 107 § 3 kpa poprzez brak ustosunkowania się przez organ II instancji do zarzutów podnoszonych przez skarżących w odwołaniu, a to:

- sporządzenie przez Organ II instancji treści uzasadnienia na podstawie "wzoru-kopiuj - wklej", bez analizy treści uzasadnienia odwołania, w której znajduje się argumentacja oraz uzasadnienie stawianych na początku odwołania zarzutów. Co więcej analiza uzasadnienia wskazuje, że Organ poza zapoznaniem się jedynie z zarzutami nie zapoznał się z treścią uzasadnienia odwołania;

Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

1) art. 136 ust. 3 i 4 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce ruchomościami w zw. z art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania do nieruchomości nabytych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczeniu, a termin nabycie w rozumieniu przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do wybranych przypadków, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do odmiennego wniosku i uniemożliwia objęcie nieruchomości nabytej na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego decyzją o zwrocie, tj. jako przedmiotu postępowania uregulowanego rozdziałem 6 działem III ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nadto skarżący na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnieśli o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z:

1. decyzji z dnia 21 października 2021 r. sygn.: [...] - na okoliczność treści decyzji wydanej w sprawie o zwrot działki [...], w której stronami są skarżący, wydawanie decyzji przez Organ w sprawach o zwrot wywłaszczanych nieruchomości, gdzie podstawą wywłaszczenia jest art. 12 ust. 5 u.g.g. tej samej treści bez analizy zalegających w aktach sprawy dokumentów, dowodów, a także podnoszonych w treści odwołania argumentów;

2. Decyzja Wojewody, sygn.: ..... 7724-1-147-08 — na okoliczność treści decyzji Wojewody wydanej w sprawie o zwrot działki [...], w której stronami są skarżący, wydawanie decyzji przez Organ w sprawach o zwrot wywłaszczanych nieruchomości, gdzie podstawą wywłaszczenia jest art. 12 ust. 5 u.g.g. o tej samej treści bez analizy zalegających w aktach sprawy dokumentów, dowodów, a także podnoszonych w treści odwołania argumentów.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumentację wynikającą z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

W odpowiedzi na to wezwanie jedynie Wojewoda wskazał adres na platformie ePUAP, co uniemożliwiło wyznaczenie rozprawy zdalnej. Dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest umorzenie postępowania w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na fakt, że objęta wnioskiem nieruchomość nie ma statusu "nieruchomości wywłaszczonej", do której stosuje się przepisy art. 136 i następne u.g.n.

Poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje, że na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - P. z 13 sierpnia 1986 r. znak: [...], zatwierdzającej m.in. projekt podziału nieruchomości nr [...], Skarb Państwa nabył własność m.in. wydzielonej działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , jako przeznaczonej pod budowę drogi publicznej - ul. [...]. Podstawę do wydania ww. decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99).

W dacie wywłaszczenia art. 12 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił:

"1. Podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

2. Niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podział nieruchomości może nastąpić w celu:

1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej dwoma lub więcej domami jednorodzinnymi bądź małymi domami mieszkalnymi albo domami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym, jeżeli podział ten ma polegać na wydzieleniu poszczególnym współwłaścicielom domów wraz z gruntem niezbędnym do prawidłowego korzystania z tych domów,

2) wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze,

3) wydzielenia gruntu nabytego w drodze zasiedzenia.

3. Podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału.

4. Przepis ust. 3 nie dotyczy podziału, o którym orzeka sąd. Jeżeli dopuszczalność podziału jest uzależniona od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust. 1), sąd zasięga w tej sprawie opinii terenowego organu administracji państwowej.

5. Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości."

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy nieruchomość przejęta na podstawie powołanego wyżej art. 12 ust. 5 u.g.g. stanowi nieruchomość wywłaszczoną, w odniesieniu do której zastosowanie znajdą przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bowiem tryb przejęcia przedmiotowej działki na rzecz podmiotu publicznoprawnego nie mieści się w zakresie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa jest trzecią skargą J. J. i M. M. na decyzje Wojewody w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. II SA/Kr 52/22 oraz w wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił ich skargi na decyzje umarzające postępowanie w przedmiocie zwrotu innych nieruchomości nabytych na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - P. nr [...] z dnia 13 sierpnia 1986 r., zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nr [...] z dnia 6 sierpnia 1986 r. i orzekającej o przejściu z mocy prawa na własność Skarbu Państwa działek wchodzących w skład projektowanej ul. [...]. Z uwagi na identyczny stan prawny tych spraw należy podzielić stanowisko zaprezentowane w tych sprawach.

W uzasadnieniach tych spraw wskazano, że zgodnie z art. 216 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do dwóch kategorii nieruchomości. Pierwsza kategoria, to nieruchomości "przejęte lub nabyte" na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 ust. 1 u.g.n. Druga kategoria to nieruchomości "nabyte" na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 ust. 2 u.g.n.

Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 3b u.g.n. ilekroć w ustawie jest mowa o zbywaniu albo nabywaniu nieruchomości - należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste.

W świetle powyższego istniały podstawy ku temu, by różnicować pojęcia "przejęcia" i "nabycia" nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Znajdujący zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 216 ust.2 u.g.n. mówi wyłącznie o nieruchomościach "nabytych" na rzez Skarbu Państwa.

Nabycie przedmiotowej nieruchomości w niniejszej sprawie nie nastąpiło w sposób pozwalający na zastosowanie w stosunku do niej przepisów art. 136 ust. 3 i następne u.g.n., bowiem została ona przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 12 ust. 1, 3 i 5 u.g.g., orzekającą o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości m.in. przeznaczonych pod ulicę [...]

Sąd orzekający w niniejszym składzie dostrzega, że w orzecznictwie reprezentowane były rozbieżne poglądy w kwestii interpretacji art. 216 ust. 2 u.g.n. Orzecznictwo przemawiające za szeroką interpretacją art. 216 ust. 2 u.g.n. przytoczone zostało przez Skarżących. W istocie taki kierunek zaprezentowano m.in. m.in. w orzeczeniach WSA w Krakowie z dnia 5 maja 2008 r. sygn. II SA/Kr 188/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2009 r. sygn. II SA/Kr 732/08; WSA w Rzeszowie z dnia 7 marca 2012 r. sygn. II SA/Rz 56/12, wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. II SA/Lu 1096/17; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. I OSK 226/12.

Jednakże w dacie wydania skarżonej decyzji, jak również w dacie wydania decyzji organu I instancji, wyraźnie w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowało się stanowisko odmienne, zgodnie z którym zmiana własności nieruchomości na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie mieści się zakresie zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowisko takie było już wielokrotnie przedstawiane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: sygn. akt I OSK 667/08, sygn. akt I OSK 645/10, sygn. akt I OSK 1909/12, sygn. akt I OSK 3393/15, sygn. akt I OSK 1528/16, sygn. akt I OSK 2135/17). Ostatnio stanowisko to znalazło wyraz w wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2021 r. sygn. I OSK 42/19, a także w licznych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Kr 7/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2021 r. , sygn. II SA/Kr 510/20, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. II SA/Kr 535/21, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2018 r. II SA/Wr 833/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2018, sygn. IV SA/Po 470/18).

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, zgodnie z którym art. 216 ust.2 pkt 3 u.g.n. należy interpretować w ten sposób, iż przepisy ujęte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajdują zastosowania do przypadków przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa na mocy art. 12 ust. 5 u.g.g.w.n. Przemawia za tym jednoznaczne brzmienie przepisu, które pozostaje niezmienne od jego wprowadzenia na mocy art. 1 pkt 141 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U.04.141.1492) zmieniającej u.g.n. z dniem 22 września 2004 r., jak również wykładnia historyczna tego przepisu.

Jak już wskazano, art. 216 u.g.n. posługuje się pojęciami "przejęcia" i "nabycia" nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. O ile w art. 216 ust. 1 mowa jest o nieruchomościach "przejętych lub nabytych" na rzecz Skarbu Państwa, o tyle w art. 216 ust. 2 u.g.n. mowa jest wyłącznie o nieruchomościach "nabytych". W wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2012 r. wskazano zasadnie, że "pojęcie "nabycie" nieruchomości, użyte w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być utożsamiane z wywłaszczeniem nieruchomości na podstawie aktu administracyjnego i z przejęciem nieruchomości z mocy prawa. O ile "nabycie" nieruchomości ma w rozważanym kontekście charakter cywilnoprawny, o tyle "wywłaszczenie" i "przejęcie" są sposobami uzyskania własności właściwymi dla prawa publicznego, w tym administracyjnego (por. Jerzy Ignatowicz (w:), J. Ignatowicz, K. Stefaniuk "Prawo rzeczowe", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 84). Zarówno zaś z odczytania przepisu art. 216 w kontekście historycznym, jak i z norm działu III, Tytułu I, Księgi drugiej ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. -Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) wynika, że nabycie własności nieruchomości, o którym mowa w art. 216, następuje poprzez przeniesienie własności w drodze umowy (nie wchodzą w grę inne sposoby cywilnoprawne, takie jak zasiedzenie, czy dziedziczenie)." W orzecznictwie oraz w doktrynie zwraca się przy tym uwagę, że przed nowelizacją z 28 listopada 2003 r., nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie umowy zawartej w trakcie procedury wywłaszczeniowej prowadzonej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu nieruchomości, w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. Tadeusz Woś "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 188 - 190; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 507/05). "

W przypadku, gdy nieruchomość wydzielona została w wyniku podziału na wniosek właściciela pod budowę ulic nie wydawano orzeczenia o przejściu prawa własności na rzecz gminy, przy czym przejście własności następowało z mocy prawa i w dacie, gdy decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. W sytuacji zatem wydzielenia gruntu pod budowę ulic na wniosek właściciela nie dochodziło do przymusowego odjęcia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Powyższe stanowisko uwzględnił i podzielił w swoich rozważaniach także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 września 2014 r. (SK 7/13, OTK-A 2014/8/93, Dz. U. z 2014 r. poz. 1354), który orzekł, że "Art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518, 659, 805 i 906) w zakresie, w jakim nie przewiduje roszczenia poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości nabytej w drodze podziału nieruchomości na jego wniosek przez jednostkę samorządu terytorialnego jeżeli nieruchomość ta stała się zbędna na cel publiczny, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

"Nabycie" nieruchomości, o którym mowa w art. 216 u.g.n., nie może być zatem utożsamiane z przejęciem nieruchomości z mocy prawa, co oznacza, że przepis ten nie odnosi się do tych nieruchomości, których własność Skarb Państwa lub gmina uzyskali wskutek wydanej decyzji, nie zaś poprzez dokonanie czynności prawnej.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi stwierdzić należy, że w świetle powyższej oceny prawnej zarzuty odnoszące się do konieczności stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami także do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie i w trybie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29 kwietnia 1985 r. uznać należy za niezasadne.

Nie mogą również odnieść skutku zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a to art. 8, art. 7, art. 7a, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Okoliczność, że dany przepis budził wątpliwości interpretacyjne, zaś organ w przeszłości prezentował odmienne stanowisko nie może rzutować na ocenę skarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy stanowisko wyrażone w uzasadnieniu obu decyzji odpowiada utrwalonej obecnie linii orzeczniczej ukształtowanej w oparciu o literalne i jednoznaczne brzmienie przepisu, a także znajdującej oparcie w świetle celów ustawodawcy leżących u podstaw nowelizacji z 2003 r. Okoliczność, że organ II instancji nie zawarł w uzasadnieniu motywów zmiany stanowiska, jakkolwiek byłoby to pożądane w świetle art. 8 k.p.a., nie stanowi jednak naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. albowiem ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie był także przez Skarżących kwestionowany w zakresie trybu i podstawy prawnej wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny w przedmiotowej sprawie, bez wpływu na jej rozstrzygnięcie pozostaje złączona do skargi decyzja Wojewody z dnia 21 października 2021 r. sygn. [...].

Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.