Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 650/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1997-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
article: art. 45 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Przy wykładni art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, jaką reprezentuje Sąd, dającej podatnikowi prawo do żądania określenia zobowiązania w podatku dochodowym w innej wysokości niż ta, jaką zadeklarował w swym zeznaniu rocznym, nie można wykluczyć celowego zawyżania przez podatników deklarowanych podatków /i uiszczania ich/ tylko po to, aby następnie domagać się zwrotu nadpłat wraz z odsetkami wyższymi od oprocentowania lokat bankowych.

TEZY

Przy wykładni art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, jaką reprezentuje Sąd, dającej podatnikowi prawo do żądania określenia zobowiązania w podatku dochodowym w innej wysokości niż ta, jaką zadeklarował w swym zeznaniu rocznym, nie można wykluczyć celowego zawyżania przez podatników deklarowanych podatków /i uiszczania ich/ tylko po to, aby następnie domagać się zwrotu nadpłat wraz z odsetkami wyższymi od oprocentowania lokat bankowych.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Punktem wyjścia dla takiej oceny jest pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 1996 r. SA/Gd 1830/95 /ONSA 1997 Nr 2 poz. 92/, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w całej rozciągłości podziela.

Pogląd ten został co prawda wyrażony na tle art. 45 ust. 6 zdanie pierwsze ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./. Należy go jednak przenieść również na grunt ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, skoro cytowany przepis ma identyczną treść co zdanie ostanie z art. 27 ust. 1 tej ustawy.

Stąd zdaniu ostatniemu z art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. także należy przypisać przymiot normy szczególnej w stosunku do art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i tym samym wykluczyć z warunków do jej stosowania ograniczenia jakie wynikają z drugiego z cytowanych przepisów.

W motywach wyroku, na jaki powołuje się Sąd w składzie obecnie orzekającym, przytoczone zostały szczegółowe przesłanki, które uzasadniają danie podatnikowi prawa do żądania określenia zobowiązania w podatku dochodowym w innej wysokości niż ta, jaką zadeklarował w swym zeznaniu rocznym.

Pierwszą z nich jest konstytucyjna zasada państwa prawnego, która nie zezwala na zróżnicowanie sytuacji prawnej obywateli i organów państwowej administracji podatkowej.

W motywach tego wyroku krytyce poddano przeciwny pogląd z innego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i tak samo krytycznie należy ocenić wyrok, na jaki Izba powołuje się w odpowiedzi na skargę /z dnia 19 października 1995 r. SA/Gd 822/95/.

Dodać tylko można, że w tej konkretnej sprawie istnieje stan, który kwestię reguł praworządności stawia w szczególnym świetle. Skarżąca Spółka bowiem swą lojalność w stosunku do Państwa, w zakresie obowiązków podatkowych posunęła najdalej jak tylko można, skoro nie godząc się z niekorzystnymi dla niej wyjaśnieniami Izby, sporny podatek wraz z odsetkami uiściła już w formie zaliczek.

Innym, nietypowym zagadnieniem, związanym właśnie z zaliczkami na podatek dochodowy jest to, że wniosek Spółki został złożony w dacie, kiedy nie istniał należny podatek za 1994 r. w rozumieniu art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zagadnienie to stało się bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia w sprawie na skutek upływu czasu. Bezspornym bowiem jest, że już organ I instancji orzekał nie tylko po dniu złożenia przez Spółkę zeznania wstępnego, ale i po dacie złożenia zeznania ostatecznego.

W tej sytuacji pierwotny wniosek przerodził się we wniosek o określenie należnego podatku w kwocie niższej niż zeznanej przez podatnika, a w ślad za tym i o zwrot nadpłaty.

Na tym etapie postępowania konieczne jest też zajęcie przez Sąd stanowiska co do zasadności takich żądań, w sytuacji kiedy w datach składania obu zeznań podatnik w deklarowanym podatku uwzględniał, w jego ocenie - kwotę nienależną.

Wiąże się to ze skutkami w zakresie oprocentowania nadpłaty /art. 29 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.

Przy takiej wykładni art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jaką reprezentuje Sąd, nie można wykluczyć celowego zawyżania przez podatników deklarowanych podatków /i uiszczania ich/ tylko po to, aby następnie domagać się zwrotu nadpłat wraz z odsetkami wyższymi od oprocentowania lokat bankowych.

Z takim, małoprawdopodobnym zdarzeniem, nie mamy do czynienia w sprawie. Wyjaśniają to bezsporne okoliczności, wcześniej już omówione.

Wykazanie podstaw do wydania decyzji w przedmiocie określenia wysokości spornego podatku, skutkuje przypisanie obu zapadłym decyzjom nie tylko naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ale także i naruszenie art. 105 par. 1 Kpa.

Skoro organy obu instancji orzekając o umorzeniu postępowania uchyliły się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, Sąd administracyjny nie jest władny do postawienia wiążących wskazań dotyczących podstaw opodatkowania, jakimi należy się kierować przy jej ponownym rozpoznaniu. W przeciwnym razie wyszedłby poza przedmiot kontrolowanej decyzji i zastępowałyby organ podatkowy.

Na marginesie już, bez skutków z art. 30 ustawy o NSA zwrócić należy uwagę, iż art. 44 ustawy o planowaniu przestrzennym do końca swego obowiązywania spotykał się z krytyką, również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W tej konkretnej sprawie rzecz jest jeszcze bardziej złożona, z zebranych bowiem jej materiałów zdaje się wynikać, że zawarcie umowy przez skarżącą z Gminą Miasta nastąpiło co najmniej w toku realizacji inwestycji, a zatem umowa ta nie warunkowała wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

Omawia to zresztą pismo Ministerstwa Finansów z dnia 3 marca 1995 r. Nr PO. 4/MS-722-180/95.

Z przytoczonych względów, zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji wyroku.