Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1473/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 6, art. 8, art. 14, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ust. 6, ust. 7 i ust. 8
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska, Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Nędzarek, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 96/12 w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 1 grudnia 2011 r. nr S.K.O. 5325/2011 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2. odstępuje od zasądzenia od L. P.na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 96/12, w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr S.K.O. [...]

w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchylił zaskarżoną decyzję.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta Łodzi przyznał L. P.: 1) zasiłek rodzinny na dziecko M. P. w wysokości 91,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r.; 2) zasiłek rodzinny na dziecko M. P. w wysokości 91,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r.; 3) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na dziecko M. P. w wysokości 150,00 zł w miesiącu wrześniu 2010 r.; 4) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na dziecko M. P. w wysokości 150,00 zł w miesiącu wrześniu 2010 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta Łodzi zmienił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. w części dotyczącej okresu przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Organ orzekł tym samym o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko M. P. w wysokości 91,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 r. do 28 lutego 2010 r. oraz o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko M. P. w tej samej wysokości i na ten sam okres. Organ odmówił natomiast w decyzji przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko M. P. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko M. P. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011. Organ stwierdził, że w związku ze złożonym przez L. P. oświadczeniem z dnia 7 września 2011 r., z którego wynika, że dziecko D. P. od 16 lutego 2010 r. nie mieszka z rodziną i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, organ dokonał ponownej weryfikacji dochodów i ograniczył okres przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci. Organ stwierdził ponadto, że brak uprawnień do zasiłku rodzinnego pociąga za sobą brak prawa do dodatków do wspomnianego zasiłku. Prezydent Miasta Łodzi poinformował również, że w sprawie wszczęte zostanie postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta Łodzi, na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 6, art. 8, art. 14, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) orzekł o: 1). uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne: zasiłek rodzinny na dziecko M. P. w wysokości 91,00 zł miesięcznie za okres od 1 marca 2010 r. do 31 października 2010 r. zasiłek rodzinny na dziecko M. P. w wysokości 91,00 zł miesięcznie za okres od 1 marca 2010 r. do 31 października 2010 r. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 przyznane na okres od 1 września 2010 r. do 30 września 2010 r. na dzieci M. P. i M. P.; 2) zwrocie nienależnie pobranego świadczenia: zasiłku rodzinnego na dzieci M. P. i M. P. za okres od 1 marca 2010 r. do 31 października 2010 r. w wysokości 1456,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji w wysokości 238,16 zł i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na dzieci M. P. i M. P. za okres od 1 września 2010 r. do 30 września 2010 r. w wysokości 300,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji w wysokości 40,92 zł.

Organ wyliczył kwotę nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 1756,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji w kwocie 279,08 zł, na łączną kwotę 2035,08 zł. Prezydent Miasta Łodzi wskazał, że wnioskodawca został pouczony we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz w decyzji przyznającej świadczenie o przypadkach, w których nie przysługuje zasiłek rodzinny, jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. W uzasadnieniu wyjaśnił, że na skutek złożonego w dniu 7 września 2011 r. oświadczenia, z którego wynikało, że trzecie dziecko – syn D. P. nie zamieszkuje z rodziną od 16 lutego 2010 r., świadczenia nie przysługiwały wnioskodawcy od 1 marca 2010 r., a w związku z powyższym pobrane świadczenia należało uznać za nienależne.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł L. P., zwracając się z prośbą o ponowne rozpatrzenie jego sprawy z uwagi na błędne wpisanie daty wyprowadzki syna, która w istocie nastąpiła 16 lutego 2011 r., a nie jak wskazał w oświadczeniu 16 lutego 2010 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr S.K.O. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania o zwrot nienależnych świadczeń rodzinnych ustaleniu powinna podlegać wyłącznie wysokość pobranych świadczeń podlegających zwrotowi oraz zasady zwrotu, skoro rozstrzygnięcie w zakresie okresu przyznania świadczeń na dzieci M. P. i M. P., skracające go do dnia 28 lutego 2010 r. oraz odmawiające prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na dzieci nie zostało zaskarżone i stało się ostateczne. Organ II instancji stwierdził, że zatajenie przez stronę informacji o zmianie liczby członków rodziny, przy jednoczesnym prawidłowym pouczeniu przez organ przyznający świadczenie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczeń, spowodowało wypłatę przez organ świadczeń, do których strona nie miała uprawnień. Kolegium zaznaczyło, że decyzja zmieniająca nie została zaskarżona i wobec tego podejmowana przez odwołującego się kwestia błędnie sformułowanego oświadczenia nie mogła być przedmiotem rozważań przez organy administracji na obecnym etapie postępowania.

L. P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej "p.p.s.a." i wskazał, że nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju uchybień, które obligowały Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie była ocena, czy organ prawidłowo zakwalifikował żądanie strony zawarte w piśmie z dnia 27 października 2011 r. nazwanym "Odwołanie" i potraktowanym przez organ II instancji jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] października 2011 r., nr [...] rozstrzygającej o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wraz z dodatkami oraz o ich zwrocie. Jak wynika ze wskazanego pisma skarżący de facto zakwestionował w nim treść swego oświadczenia złożonego w dniu 7 września 2011 r., w którym wskazał, że jego syn D. P. nie zamieszkuje z rodziną od dnia 16 lutego 2010 r. Oświadczenie to stało się podstawą zmiany decyzji przyznającej skarżącemu świadczenia rodzinne wraz z dodatkami, a w konsekwencji wydania decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i nakazania ich zwrotu. Sąd zauważył, że przepisy prawa dotyczące przedmiotowego świadczenia nie regulują kwestii oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania, należy więc z tego powodu posiłkować się w tym zakresie przepisami Kodeksu cywilnego, w tym art. 61 k.c. Odwołanie oświadczenia woli jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Jak wynika z akt sprawy skarżący zakwestionował swoje oświadczenie woli już po tym, jak dotarło ono do adresata i adresat podjął w oparciu o to oświadczenie rozstrzygnięcie w sprawie. Z tego też powodu jedyną możliwością skutecznego odwrócenia skutków prawnych złożonego oświadczenia było wykazanie, że był on w błędzie składając to oświadczenie. Właśnie na taki błąd powołuje się skarżący, bowiem wyjaśnia w "Odwołaniu", że wszystkie jego zeznania o dochodach dotyczyły 2010 r. i to spowodowało błędne wpisanie przez niego daty 16 lutego 2010 r. zamiast 16 lutego 2011 r., dlatego też wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji z treści pisma z dnia 27 października 2011 r. zatytułowanego "Odwołanie" nie wynika jednoznacznie, jak uznał organ II instancji, iż wolą skarżącego było zakwestionowanie decyzji z dnia [...] października 2011 r., sugeruje ona raczej chęć zakwestionowania decyzji opartej na oświadczeniu złożonym przez skarżącego w dniu 7 września 2011 r., czyli decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r., zmieniającej decyzję przyznającą świadczenia rodzinne wraz z dodatkami.

Stwierdzając, że dla prawidłowego ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, Sąd uznał, że powzięcie przez organ wiadomości o tym, że skarżący podał omyłkowo datę wyprowadzki syna, powinno skłonić ten organ do wyjaśnienia sytuacji. Pismo skarżącego mogło mieć wpływ na funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji zmieniającej, stanowiącej podstawę decyzji uznającej świadczenie za nienależnie pobrane.

Mając na uwadze treść art. 9 k.p.a., Sąd podkreślił, że to na organie administracji ciąży obowiązek jednoznacznego ustalenia treści wniosku, tak aby strona nie poniosła szkody wobec nieznajomości przepisów prawa. Materiał zgromadzony w aktach sprawy, w szczególności treść pisma z dnia 27 października 2011 r., zatytułowanego "Odwołanie" wskazuje na wolę strony dokonania weryfikacji decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2011 r. zmieniającej decyzję przyznającą świadczenia rodzinne wraz z dodatkami, co z racji uostatecznienia się decyzji może nastąpić ewentualnie w jednym z trybów nadzwyczajnych, o ile zostaną spełnione przesłanki ustawowe.

Sąd wskazał, że organ nie zobowiązał odwołującego się do sprecyzowania pisma nazwanego odwołaniem i nie poinformował o prawnych możliwościach wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Aby uczynić zadość powyższemu, należało jednoznacznie ustalić wolę strony w oparciu o wskazane przez nią okoliczności i ewentualne dodatkowe wyjaśnienia i rozstrzygnąć, czy wolą jej było wzruszenie decyzji z dnia [...] października 2011 r. nr [...], czy też wzruszenie decyzji z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w trybie nadzwyczajnym i tym samym rozstrzygnąć, który z trybów nadzwyczajnych odnosi się do sytuacji skarżącego, stosując właściwe przepisy prawa, co organ będzie zobligowany uczynić ponownie rozpoznając sprawę, mając na uwadze wskazania zawarte w motywach wyroku. Ustalenie daty wyprowadzenia się D. P. z mieszkania skarżącego jest bowiem okolicznością istotną dla określenia czasu, za który świadczenie było nienależnie pobrane, a w konsekwencji jego wysokości.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. Zaskarżonemu wyrokowi w całości zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze względy słuszności, a nie zgodność z prawem przy pominięciu ostatecznej decyzji administracyjnej, którą i organ administracji i sąd administracyjny jest związany wobec brzmienia art. 16 k.p.a.;

b) art. 84 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie ma najmniejszych podstaw do wywodzenia, że norma ta w tym postępowaniu w przypadku oświadczenia woli strony skarżącej może mieć zastosowanie;

c) art. 61 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie ma miejsca skuteczne cofnięcie oświadczenia woli złożonego organowi administracji;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie miało miejsca naruszenie norm prawa postępowania i brak wykazania, że ewentualne naruszenia miały wpływ na wynik postępowania;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że norma ta została naruszona w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji zaskarżonej, bowiem nie zachodzi w żaden sposób konieczność uzupełniania materiału dowodowego, czy też jego oceny, gdyż w obrocie prawnym jest ostateczna decyzja zmieniająca uprzednio wydaną decyzję o ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego, zaś kwota nienależnie pobranego świadczenia nie jest sporna; postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów administracji, przyznano świadczenie po spełnieniu przesłanek ustawowych, pouczono o przesłankach przyznania świadczenia, jak i o przesłankach uzasadniających pozbawienie prawa, wydano odrębne decyzje o przyznaniu, zmianie i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia; strona skarżąca była prawidłowo pouczana przez organ administracji o jej prawach i obowiązkach, w tym również o przesłankach uzasadniających pozbawienie prawa do zasiłku rodzinnego, a organ administracji może pouczać wyłącznie w toku postępowania i w formie przewidzianej prawem i nie może oceniać, czy strona zrozumiała pouczenia, czy też nie, zwłaszcza, gdy strona ma pełną zdolność do czynności prawnych, a nadto strona była pouczona o możliwości złożenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranej kwoty;

c) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i dowolnej, będącej kompilacją różnych poglądów, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, brak jasnych, pełnych i wyczerpujących wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania;

d) art. 135 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem norma ta w tym przypadku nie ma zastosowania;

e) art. 57 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 1, pkt 3 i pkt 6 p.p.s.a. przez rozpoznanie skargi, która nie spełnia wymogów formalnych i zawierała żądanie uzasadniające wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia;

f) art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., bowiem wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia nie podlega ocenie sądu administracyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej umotywowano poszczególne zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zarzuciło, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), chociaż nie wszystkie zarzuty podniesione w oparciu o wskazaną podstawę są uzasadnione.

Przede wszystkim należy zgodzić się ze skarżącym, że z naruszeniem - we wskazany wyżej sposób - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję.

Istotne znaczenie – w toku dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oceny decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] miała okoliczność, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r., o podanym wcześniej numerze, zmieniająca decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie przyznania L. P. zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci M. P. i M. P., wobec tego, że nie została zaskarżona, stała się ostateczna. Decyzja ta, jako będąca decyzja ostateczną, zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. może być uchylona lub zmieniona tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tylko w takich przypadkach może również nastąpić stwierdzenie nieważności decyzji oraz wznowienie postępowania. Zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych powoduje związanie ostateczną decyzją zarówno organów administracji, jak i sądu administracyjnego. Z tego względu, jak słusznie zarzucono w skardze kasacyjnej, pozostawianie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r., zmieniającej wcześniejszą decyzję tego organu w sprawie zasiłku rodzinnego nie pozwalało Sądowi pierwszej instancji w toku rozpatrywania skargi wniesionej przez L. P. na decyzję wydaną w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na pominięcie podniesionej okoliczności.

Za dowolne, wykraczające poza zakres rozpoznawanej sprawy należało uznać wywody Sądu pierwszej instancji odnoszące się do wniesionego przez L. P. pismem z dnia 27 października 2011 r. odwołania i w konsekwencji stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wydało decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. z naruszeniem art. 9 k.p.a., które powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jako całkowicie nieuprawnione ocenić trzeba twierdzenie Sądu, że organ odwoławczy uchybił w rozpoznawanej sprawie obowiązkom w zakresie udzielania informacji faktycznej i prawnej w sprawie, jakie wynikają z zasady zawartej w art. 9 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi prawidłowo rozpoznało pismo L. P. z dnia 27 października 2011 r. jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] października 2011 r., przyjmując jednocześnie związanie ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] września 2011 r. Treść tego pisma, wniesionego w terminie zaskarżenia decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] października 2011 r., w którym skarżący wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie upoważniała do przyjętych w zaskarżonym wyroku wniosków. Sugestia Sądu, że być może w istocie L. P. chciałby na obecnym etapie sprawy podważyć ostateczną decyzję z dnia [...] września 2011 r., od której, mimo pouczenia, nie wniósł odwołania i w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji w celu wyjaśnienia tej kwestii, nie mogły zostać zaakceptowane. Działania Sądu wykraczały bowiem poza ramy obowiązujących przepisów. Należało także zgodzić się ze skarżącym, że w rozpoznawanej sprawie nie mogły być zastosowane przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące błędu oświadczenia woli. Słusznie więc zakwestionowano także uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie przedstawienia stanu sprawy i jej oceny, a także wskazań co do dalszego postępowania, zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a.

Sąd niewłaściwie powołał w motywach art. 135 p.p.s.a., gdyż przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia.

Nieuzasadnione natomiast są zarzuty dotyczące naruszenia art. 57 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 1, 3 i 6 p.p.s.a. oraz art. 183 § 2 pkt 1 tej ustawy. W sprawie nie występowały przesłanki do odrzucenia skargi.

Brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia by twierdzić, jak to uczyniono w skardze kasacyjnej, że skarga L. P. została nieprawidłowo rozpoznana przez Sąd, chociaż stanowiła wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

Fakt, że L. P., w sporządzonej osobiście skardze adresowanej do Sądu wnosił o umorzenie zasiłku rodzinnego za rok 2010 nie mógł stanowić dostatecznego powodu odrzucenia tej skargi i pozbawienia strony prawa do kontroli zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skierowanie – za pośrednictwem organu - pisma adresowanego do Sądu, w terminie przewidzianym w przepisach na wniesienie skargi, świadczy o woli zaskarżenia decyzji. Skarga wniesiona przez stronę, która przy jej sporządzaniu nie korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika mogła zawierać nie całkiem poprawne sformułowania. W zaistniałej w sprawie sytuacji zarzut, że Sąd rozpoznał w istocie wniosek adresowany do organu administracyjnego o umorzenie należności jest nieuzasadniony. Nie wystąpiła więc w sprawie przesłanka nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze powyższą wykładnię prawa, oceni pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję.

Z uwagi na sytuację L. P. uznano, że wystąpił w sprawie szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. i odstąpiono od żądania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.