Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2621/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5, 6, 7, 8
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Marek Wroczyński WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Warszawie K.K. sprawy ze skargi Z. S.A. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej Z. S.A. w likwidacji z siedzibą w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. Spółka Akcyjna w likwidacji o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem Z. Spółka Akcyjna o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r., nr [...] odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r. podnosząc, że Spółka Z. S.A., wskutek nacjonalizacji dokonanej na mocy orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r., utraciła wszelkie przysługujące jej prawa i roszczenia do przedmiotowej nieruchomości, w tym prawo do otrzymania gruntu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – zwanego dalej "dekretem". W konsekwencji Spółka występując w dniu [...] października 2003 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Prezydium Rady Narodowej W. nie posiadała interesu prawnego we wszczęciu przedmiotowego postępowania nadzorczego i nie miała przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. Spółka Akcyjna w likwidacji zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 28 kpa, poprzez przyjęcie, że Spółka nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r., art. 77 kpa w zw. z art. 7 kpa, w zw. z art. 7 dekretu poprzez uznanie, że roszczenia przysługujące Spółce na podstawie art. 5-8 dekretu jako byłemu właścicielowi przy ul. [...], przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r., art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7 dekretu poprzez zaniechanie dokonania oceny legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r., art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., sygn. I SA/Wa 1241/06.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. nie narusza prawa.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić czy wnioskodawca, tj. Spółka Akcyjna Z. posiadała legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do opisanego wyżej gruntu nieruchomości [...].

Z akt zgromadzonych w sprawie wynika, że zabudowana nieruchomość [...] ozn. hip. [...], położona przy ul. [...] (obecnie działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...]) stosownie do zaświadczenia wydanego przez Sąd Grodzki w W. w dniu [...] września 1948 r. oraz zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. X Wydział Ksiąg Wieczystych [...] z dnia [...] marca 2004 r. stanowiła własność Z.-Spółka Akcyjna. Następnie została ona objęta działaniem dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. przeszła na własność gminy W., a w dalszej kolejności na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

Organ zaznaczył, że przedmiotem działalności Spółki Z. S.A., będącej właścicielem wskazanej wyżej nieruchomości, zgodnie z odpisem z rejestru handlowego wydanego przez Sąd Rejonowy dla W. Sąd Gospodarczy (dział [...] pod nr [...]), według stanu z 1931 r., było prowadzenie [...] oraz pokrewnych zakładów przemysłowych z tym związanych, które pozostają w bezpośrednim lub pośrednim związku z przemysłem stanowiącym przedmiot spółki, jak również wszelkie czynności związane z produkcją i sprzedażą wyrobów przedsiębiorstwa spółki.

W wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej przedsiębiorstwo prowadzone pod firmą Z. S.A. wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem oraz z przysługującymi mu prawami (art. 6 ust. 1 ustawy) zostało przejęte w całości na własność Państwa, na mocy orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r., z dniem ogłoszenia ww. orzeczenia w Monitorze Polskim, tj. z dniem [...] grudnia 1948 r.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaznaczył, że w niniejszej sprawie dla ustalenia czy Spółka Akcyjna Z. posiada interes prawny w domaganiu się zbadania legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r., kluczowym było ustalenie, czy w skład nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., wchodziły roszczenia do przedmiotowej nieruchomości, która z kolei stanowiła część tego przedsiębiorstwa. Jak wynika bowiem z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] kwietnia 1949 r. w skład przejmowanego przedsiębiorstwa wchodziła nieruchomość położona przy ul. [...]. Zgodnie z tym protokołem posesja przy ul. [...] nr [...] przeznaczona była na [...] firmy [...]. W aktach sprawy znajduje się także protokół z ekspertyzy dokonanej w dniach od [...] do [...] stycznia 1948 r. ustalającej składniki majątkowe Spółki Akcyjnej [...] Z.. Dokument ten wskazuje, że zabudowania położone przy ul. [...] nr [...], tj. [...], stanowią całość gospodarczą związaną z prowadzeniem przedsiębiorstw przemysłowych. Wskazuje ponadto, że wszystkie opisane w nim nieruchomości (w tym nieruchomość położona przy ul. [...]), bez względu na ich odlegle położenie stanowią gospodarczą i produkcyjną jedność przedsiębiorstwa przemysłowego B., wchodzącego w skład przedmiotowego przedsiębiorstwa, które podlegało nacjonalizacji.

Oczywistym jest fakt, że nieruchomość ta, z dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przeszła na własność gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej na własność Skarbu Państwa. Jednakże uprawnienia związane z przedmiotową nieruchomością, przysługujące na podstawie art. 5-8 wspomnianego dekretu, z tytułu dotychczasowej własności gruntu pozostały nadal własnością Spółki. Taki stan rzeczy trwał do czasu dokonania wspomnianej nacjonalizacji przedsiębiorstwa, na mocy orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. Uprawnienia te, jako ściśle związane z nieruchomością, która przed dniem 21 listopada 1945 r. wchodziła w skład przedsiębiorstwa również przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Potwierdza to orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r., nr [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo- odbiorczego przedsiębiorstwa Z..

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że w powołanej decyzji stwierdzono, iż "składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo - odbiorczym, sporządzonym w dniach [...].04.1949 r., [...].I.1950 r., [...].II.1950 r., [...].II.1950 r., [...].II.1950 r., [...].III.1950 r., [...].V.1950 r. i [...].X.1950 r. przez Państwowy Monopol Spirytusowy oraz przez Centralny Zarząd Przemysłu Fermentacyjnego w W., wyznaczone zarządzeniem Ministrów Skarbu i Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1948 r. do objęcia przedsiębiorstwa Z. w W. - siedziba przy ul. [...], stanowiącego własność firmy Spółki Akcyjnej [...] w W., przychodzącego na własność Państwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3.I.1946 r. (Dz.U.R.P. Nr [...], poz. [...]) i orzeczenia Ministra Skarbu i Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1949 r., nr [...], ogłoszonego w Monitorze Polskim z dnia [...] grudnia 1948 r. nr [...] pod poz. [...] stanowią część składową tego przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa z wyłączeniem gruntów położonych na obszarze W., ale łącznie z uprawnieniami przysługującymi z tytułu dotychczasowej własności tych gruntów na podstawie art. 5-8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy".

Jak zostało to już wskazane, posesja przy ul. [...] została objęta protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...] kwietnia 1949 r. sporządzonym między A.S. i T.J. jako zdającymi, a J.S. wyznaczonym przez Centralny Zarząd Przemysłu Fermentacyjnego.

Organ uznał zatem, że podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut, iż przedmiotowa nieruchomość oraz związane z nią uprawnienia przysługiwały tylko Spółce i nie wchodziły w skład przedsiębiorstwa, nie znajduje uzasadnienia.

Dla potwierdzenia, że powyższy zarzut jest bezzasadny Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej odwołał się do definicji przedsiębiorstwa, o którym mowa w ustawie nacjonalizacyjnej. Organ zaznaczył, że w związku z tym, iż ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie zawierała definicji przedsiębiorcy, odwoływano się do obowiązującego wówczas Kodeksu handlowego z 1934 r., w którym mowa jest o prowadzeniu przedsiębiorstwa przez kupca oraz o zbyciu przedsiębiorstwa.

Unormowania dotyczące zbycia przedsiębiorstwa wskazują, że zbycie przedsiębiorstwa obejmuje wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości, a w szczególności: 1) firma, znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo, 2) księgi handlowe, 3) nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, nie wyłączając towarów, 4) patenty, wzory użytkowe i zdobnicze, 5) wierzytelności powstałe przy prowadzeniu przedsiębiorstwa, 6) prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali, zajmowanych przed przedsiębiorstwo (art. 40 § 1 Kodeksu handlowego)

Organ powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt I OPS 2/07 (ONSAiWSA z 2008 r. Nr 1, poz. 5), gdzie Sąd podkreślił, że z treści wskazanego powyżej artykułu kodeksu handlowego wynika, iż w skład przedsiębiorstwa wchodzą różne, stanowiące określoną, wymierną wartość składniki takie jak firma, znaki towarowe, nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, towary, ale także wierzytelności i prawa wynikające z umów (najmu i dzierżawy). Nie ulega wątpliwości, że na własność Państwa przechodzą, w myśl art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, te składniki, które wymienia się w art. 40 § 1 Kodeksu handlowego od pkt 1 do 5, a w tym nieruchomości i ruchomości należące do kupca (przedsiębiorcy). Jeśli zaś, jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny, na własność Skarbu Państwa przechodzą, zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, m.in. nieruchomości, to tym bardziej na własność Państwa przechodzą wszelkie roszczenia związane z tą nieruchomością.

Przedsiębiorstwo na gruncie prawnym, według przeważających w doktrynie poglądów, w znaczeniu przedmiotowo - funkcjonalnym było rozumiane jako zbiór rzeczy i praw, a nawet stanów faktycznych, złączonych nierozerwalnym węzłem specjalnej funkcji w obrocie gospodarczym. Nieruchomość położona przy ul. [...] w W. należała do takiego zbioru. Budynki i urządzenia usytuowane na niej, tj. zakłady [...] wskazują, że służyła ona do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia [...]. Nie ulega więc wątpliwości, że była ona wykorzystywana w celach związanych z prowadzonym przedsiębiorstwem. Skoro zaś nieruchomość ta wchodziła w skład przedsiębiorstwa, to w rezultacie wszelkie prawa związane z tą nieruchomością stanowiły część przedsiębiorstwa.

W konsekwencji, w wyniku przejęcia, na mocy orzeczenia Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r., przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Z. S.A. na własność Skarbu Państwa przeszły przysługujące Spółce jako dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości [...] prawa i roszczenia wynikające z dekretu.

Organ podkreślił, że wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym został złożony przez spółkę akcyjną Z. w dniu [...] października 1948 r., czyli przed nacjonalizacją przedsiębiorstwa. Decyzja Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1971 r. odmawiająca ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] skierowana i doręczona zaś została Z., czego dowodem jest m.in. pismo z dnia 17 stycznia 1972 r., nr [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy arkusza informacyjnego z dnia [...] grudnia 1968 r. dotyczącego użytkowania terenów przez jednostki państwowe wynika, że W. z siedzibą przy ul. [...] przejęły teren położony przy ul. [...] w W. w użytkowanie. Doręczenie decyzji z dnia [...] października 1971 r. W. jest konsekwencją faktu, że z chwilą nacjonalizacji przedsiębiorstwa na mocy orzeczenia Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r., Spółka Akcyjna Z. utraciła interes prawny w domaganiu się realizacji uprawnień wynikających z art. 5-8 dekretu, ponieważ uprawnienia te zostały przejęte przez Skarb Państwa, reprezentowanego przez użytkownika – W.

Spółka Akcyjna Z. z chwilą nacjonalizacji praw wynikających z art. 5-7 dekretu utraciła interes prawny w domaganiu się realizacji uprawnień dekretowych, a w dalszej konsekwencji interes prawny w domaganiu się zbadania legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r. Nie posiadając interesu prawnego Z. Spółka Akcyjna nie uzyskała też przymiotu strony. Tym samym – zdaniem organu Spółka ta, do czasu pozostawania w obrocie prawnym ww. orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu, nie jest podmiotem na wniosek której skutecznie można by wszcząć postępowanie badające legalność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy dotyczącego zaniechania oceny legalności decyzji odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], organ podkreślił, że niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Na poparcie stanowiska Minister przytoczył stosowne orzecznictwo oraz podkreślił, że stosownie do art. 105 kpa organ administracyjny wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny, w tym z powodu braku interesu prawnego podmiotu wnoszącego żądanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, który wyklucza prowadzenie tego postępowania.

Powyższe ustalenia w niniejszym postępowaniu wykluczają możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki odnosząc się zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt 1 SA/Wa 1241/06, podkreślił, że w niniejszej sprawie w dniu 22 lutego 2008 r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 189/07, którego wskazania i ocenę prawną organ powinien uwzględnić w pierwszej kolejności. W przypadku bowiem, gdy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę w trybie art. 184 ppsa, ale wyraża w uzasadnieniu wyroku inną ocenę prawną niż sąd pierwszej instancji, to ocena ta jest wiążąca dla organów (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 207/04, OSP 2005, z. 2, poz. 18).

Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 189/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1241/06 uchylającego postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r. zawieszające z urzędu postępowanie dotyczące wniosku Z. S.A. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r., do czasu rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów legalności orzeczenia Nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo Z. S.A.

Organ wskazał, że w orzeczeniu z dnia 22 sierpnia 2008 r. NSA podkreślił, iż Minister Budownictwa nie przedstawił wystarczających argumentów mających odnosić się do rzekomo występującego zagadnienia wstępnego w sprawie, tj. nie wykazał bezspornie czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, które uniemożliwiałyby stronie występowanie z roszczeniami o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] października 1971 r. Zdaniem Sądu nie zostały także wyjaśnione okoliczności dotyczące nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Sąd wskazał też, że nie można na tym etapie postępowania wykluczyć, iż stan faktyczny sprawy zostanie pogłębiony i wówczas sytuacja się odmieni. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nałożył na organ administracyjny, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa, obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Organ zastosował wskazania NSA, czego dowodem są powyższe rozważania organu oparte na przedstawionych dowodach.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaznaczył jednocześnie, że wprawdzie w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w przedmiotowej sprawie interes prawny spółki w stwierdzeniu nieważności decyzji nie może być kwestionowany, ale dopuścił także istnienie wyjątku od tej zasady, w sytuacji wykazania przez organ podstaw uznania, że nieruchomość była częścią znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. W niniejszej sprawie zachodzi wspomniany wyjątek, ponieważ uprawnienia dekretowe (art. 5-8 dekretu) przysługujące Spółce, a związane ściśle z posiadaniem interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej, przeszły na rzecz Skarbu Państwa na mocy w/w orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu, gdyż odwołują się one do nieruchomości, która była częścią przedsiębiorstwa.

Organ wskazał ponadto, że obecnie przed Ministrem Finansów toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. Zgodnie zaś z ogólnymi zasadami prawa dopóki nie zostanie stwierdzona nieważność ww. aktu w następstwie przeprowadzonego postępowania nadzwyczajnego, dopóty funkcjonuje ono w obrocie i wywołuje wszelkie skutki prawne z niego wynikające. Z tego też względu Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy wziął pod uwagę wspomniane orzeczenie Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu.

W świetle powyższego organ uznał, że w sprawie nie zaistniały nowe okoliczności stanowiące przesłankę do zmiany rozstrzygnięcia z dnia [...] listopada 2012 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka Z. S.A. w likwidacji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 105 § 1 kpa w związku z art. 28 kpa poprzez przyjęcie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r., podczas gdy: - była ona stroną postępowania o przyznanie prawa własności czasowej, zakończonego powyższą decyzją: - roszczenie o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w W. (nr. hip. [...]) nie przeszło na Skarb Państwa; - status strony w niniejszym postępowaniu potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1241/06 oraz Naczelny Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 189/07; 2) art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa i 6 kpa w zw. 107 § 3 kpa poprzez wybiórcze rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nieprawidłową jego interpretację, podjęcie ustaleń mających charakter dowolny polegające na: - pominięciu dowodów korzystnych dla skarżącego, tj. zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z października 1948 r., zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] marca 2004 r., [...], zgodnie z którymi właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w W. była Spółka Z. S.A. w W.; - stwierdzeniu, iż nieruchomość przy ul. [...] w W. służyła do prowadzenia działalności w zakresie [...], podczas gdy było to niemożliwe, gdyż były to oddzielne przedsiębiorstwa oraz ze względów prawnych; - stwierdzeniu, iż na rzecz Skarbu Państwa mogły przejść roszczenia o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości, podczas gdy nie były to roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej; - twierdzeniu, iż nieruchomość została objęta protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...] kwietnia 1949 r., podczas gdy jest ona jedynie w nim wymieniona; - pominięciu, iż z ekspertyzy [...] stycznia 1948 r. wynika, że nieruchomość przy ul. [...] została zniszczona, a więc nie mogła być na niej prowadzona działalność gospodarcza; - stwierdzeniu, iż doręczenie decyzji innemu podmiotowi, niż wymienionej w decyzji skarżącej, jest konsekwencją utraty przez nią interesu prawnego na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez podmiot, któremu decyzję doręczono, które to twierdzenie ma charakter dowolny, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nieruchomość była własnością skarżącej i nie wchodziła w skład żadnego z jej przedsiębiorstw; 3) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 dekretu poprzez zaniechanie oceny legalności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r., która to kwestia jest przedmiotem niniejszego postępowania; 4) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania wyrażonych w wyroku z dnia października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1241/06 oraz przyjęcie, iż organ nie jest nimi związany. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów podkreślając m.in., że stanowisko organu co do braku po stronie skarżącej przymiotu strony jest wadliwe. W ocenie skarżącej kluczowym argumentem za posiadaniem statusu strony jest to, że skarżąca uczestniczyła w postępowaniu o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w W., zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r. Status ten został ponadto potwierdzony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt. I SA/Wa 1241/06 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 189/07 wydanych w niniejszej sprawie. Na status ten – w ocenie skarżącej - nie wpływa na funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r., Nr [...]. Na poparcie stanowiska skarżącą przytoczyła stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko doktryny.

W ocenie skarżącej, organ wybiórczo potraktował ponadto zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz nieprawidłowo go zinterpretował. Nieruchomość przy ul. [...] w W. należała do skarżącej i nie wchodziła w skład żadnego z jej przedsiębiorstw, co potwierdza zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W. z października 1948 r., zgodnie z którym tytuł własności tej nieruchomości uregulowany jest jawnym wpisem w imię Spółki Akcyjnej Z. Spółka Akcyjna oraz zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych [...] z dnia [...] marca 2004 r., zgodnie z którym poprzednim właścicielem nieruchomości była spółka Z. S.A. w W.. Tezę, że nacjonalizacji podlegał wyłącznie majątek przedsiębiorstw oraz że orzeczenie nacjonalizujące przedsiębiorstwa Spółki nie dotyczy majątku Spółki, który ta posiadała poza majątkiem przedsiębiorstw, potwierdza również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 189/07.

Skarżąca podkreśliła, że na uzasadnienie poglądu przeciwnego organ przytoczył m.in. definicję przedsiębiorstwa. Niestety nie wskazał, w skład którego przedsiębiorstwa miała wchodzić nieruchomość przy ul. [...] i czy w ogóle to przedsiębiorstwo podlegało przejęciu. Zarówno bowiem na gruncie art. 40 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. z 1934 r., Nr 57, poz. 502) jak i obecnie obowiązującego art. 55 (1) k.c. pojęcie przedsiębiorstwa oznacza zorganizowany zespół składników przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, nie zaś podmiot prawa. Dana spółka może mieć więcej niż jedno przedsiębiorstwo, tak jak poprzednik prawny skarżącej, który prowadził [...]. Nieruchomość należąca do Spółki może nie stanowić majątku przedsiębiorstwa.

O tym, że były to odrębne przedsiębiorstwa świadczy inny zakres działalności, do której każde z nich było przeznaczone oraz względy natury prawnej. Organ nie zwrócił ponadto uwagi na fakt, że prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącą nie oznaczało automatycznie, iż cała jego działalność została znacjonalizowana. Ustawa nacjonalizacyjna wskazywała bowiem ściśle rodzaje przedsiębiorstw, które mogą być przejęte przez Skarb Państwa. Nie można tym samym automatycznie zakładać, iż nieruchomości, na których znajdują się jakieś stajnie związane były z bliżej nieokreślonym przedsiębiorstwem skarżącej podlegającym przejęciu.

Zdaniem skarżącej organ nieprawidłowo zinterpretował dowody, tj. protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] kwietnia 1949 r. oraz ekspertyzę sporządzoną w dniach [...] stycznia 1948 r. Odnośnie protokołu zdawczo - odbiorczego pominął istotny fakt, że protokół ten wymienia tylko nieruchomość przy ul. [...] w W., jako należącą do majątku skarżącego, lecz jej nie obejmuje. Odnośnie zaś ekspertyzy pominął wynikający z niej fakt, iż nieruchomość przy ul. [...] została w 60% zniszczona na skutek działań wojennych, a więc, nie mogła więc być na niej prowadzona żadna działalność gospodarcza w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej.

Skarżąca wskazała ponadto, że kwestia czy na nieruchomości przy ul. [...] prowadzona była działalność gospodarcza i czy wchodziła ona w skład przedsiębiorstwa i tak pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Na własność Skarbu Państwa nie mogło bowiem w ogóle przejść roszczenie o przyznanie prawa własności czasowej przysługujące skarżącej.

Skarżąca wskazała, że roszczenia o przyznanie prawa własności czasowej nie można uznać za wierzytelność powstałą przy prowadzeniu przedsiębiorstwa (jako wchodzącego w skład przedsiębiorstwa w myśl art. 40 k.h.), bowiem na własność W. z mocy dekretu [...] przeszły z mocy prawa wszystkie nieruchomości położone na terenie miasta, bez względu na to, czy prowadzono na nich działalność. Roszczenie to nie powstało w związku z działalnością gospodarczą, a na skutek wejścia w życie dekretu [...]. Realizacja roszczenia należała do właściciela nieruchomości lub jego następcy prawnego. Nacjonalizacja nie spowodowała jednak przejścia na rzecz Skarbu Państwa podmiotu prawa, ale tylko zespołu składników majątkowym zwanego przedsiębiorstwem, w skład którego wchodziły wierzytelności powstałe przy prowadzeniu przedsiębiorstwa. Roszczenia niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej pozostały przy skarżącej.

W ocenie skarżącej organ dokonał ponadto własnej interpretacji uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. I OPS 2/07, bowiem po przeanalizowaniu jej treści nie znaleziono powołanego przez organ stwierdzenia, że skoro na własność Skarbu Państwa przechodzą m.in. nieruchomości, to tym bardziej na własność Skarbu Państwa przechodzą wszystkie roszczenia związane z tą nieruchomością. Przejścia roszczeń nie spowodowało również orzeczenie MPRS. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt. V CSK 182/09 (LEX nr 688049) z samym orzeczeniem zatwierdzającym protokół zdawczo - odbiorczy nie można łączyć skutków przejścia lub przejęcia własności przedsiębiorstwa na rzecz Państwa. Skoro z takim orzeczeniem nie można łączyć skutków przejścia lub przejęcia własności przedsiębiorstwa na rzecz Państwa to tym bardziej nie można z nim łączyć skutku przejęcia składników majątkowych i roszczeń innych niż wskazane w ustawie nacjonalizacyjnej lub orzeczeniu nacjonalizujacym przedsiębiorstwa Spółki.

Za bezzasadne skarżąca uznała ponadto powoływane przez organ twierdzenia, że argumentem przemawiającym za utraceniem przez nią przymiotu strony jest fakt doręczenia orzeczenia z dnia [...] października 1971 r. W., co ma być konsekwencją tego, iż uprawnienia te zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez użytkownika W.. Skarżąca zaznaczyła, że na mocy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r., Nr 14, poz. 140) mienie związków samorządu terytorialnego stało się własnością Skarbu Państwa. Nie mogło dojść do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz właściciela.

Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ od początku trwania niniejszego postępowania nie podjął żadnych działań, mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy i stwierdzenie, czy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1971 r. dotknięte jest wadą nieważności, skupiając się na kwestii braku statusu strony.

Skarżąca podkreśliła, że sprawy nacjonalizacji przedsiębiorstw oraz roszczeń dekretowych nie są powiązane oraz że niedopuszczalna jest ocena przepisów dekretu przez pryzmat przepisów dotyczących nacjonalizacji przedsiębiorstw i orzeczeń administracyjnych wydawanych na tej podstawie. W ocenie skarżącej organ dokonał ponadto nadinterpretacji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 189/07, uznając, że wyraża on odmienną ocenę prawną od oceny przyjętej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2006 r., zwłaszcza, że powołanym wyrokiem NSA oddalił skargę kasacyjną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej istotne znaczenie miała ocena prawna zaprezentowana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 189/07, ponieważ Minister w skardze kasacyjnej sformułował zarzut braku po stronie Z. S.A. interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa do kwestionowania decyzji z dnia [...] października [...]. W wyroku tym NSA zwrócił uwagę na to, że decyzja o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego dotyczyła Z. S.A. Sąd ten wskazał, że w związku z tym interes prawny Spółki nie może być kwestionowany. NSA wskazał również na to, że w decyzji z dnia [...] października 1971 r. nie ma wzmianki o przejęciu przedsiębiorstwa Spółki oraz że ta okoliczność była powodem odmowy przyznania użytkowania wieczystego. NSA uznał, że strona zainteresowana ma prawo dociekać jakie rzeczywiście były powody odmowy przyznania prawa i – stosownie do okoliczności - domagać się wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny, jeżeli chodzi o kwestię nacjonalizacji roszczeń dekretowych, wskazał, że gdyby w sprawie zachodziły przesłanki z art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (roszczenia dekretowe Spółki zostały znacjonalizowane) wówczas sytuacja się zmienia, ale to trzeba bezspornie wykazać. Sąd zwrócił uwagę, że chodzi o majątek należący do nacjonalizowanego przedsiębiorstwa, a nie majątek właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa. NSA zwrócił uwagę na potrzebę pogłębienia stanu faktycznego sprawy w kierunku uzyskania większej ilości materiału obrazującego faktyczny przebieg nacjonalizacji oraz rozważyć znaczenie treści decyzji z dnia [...] października 1971 r. i jak tę treść powiązać z argumentacją przedstawioną w skardze kasacyjnej.

Zdaniem Sądu, z oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszej sprawie przez NSA wynika, że podmiot wymieniony w decyzji jako strona, której odmówiono przyznania prawa materialnego ma interes prawny w domaganiu się kwestionowania decyzji z dnia [...] października 1971 r., aby organ skontrolował rzeczywiste powody odmownego załatwienia wniosku Spółki. Taka ocena NSA jest zbieżna z istniejącym od dawna w orzecznictwie sądowym poglądem, że osoba do której skierowana została decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest stroną tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt I SA 2141/00, LEX nr 81754).

Z drugiej strony dla oceny ustalenia interesu prawnego Spółki w domaganiu się kwestionowania decyzji z dnia [...] października 1971 r. NSA uznał za istotne wyjaśnienie, czy roszczenia dekretowe odnoszące się do nieruchomości przy ul. [...] zostały znacjonalizowane i czy miały związek z prowadzonym przez Spółkę przedsiębiorstwem.

Z powyższego stanowiska NSA wynika, że obowiązkiem Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, ponownie rozpatrującego wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej z 1971 r., było odniesienie się do obu wskazanych wyżej zagadnień, jeżeli chodzi o ustalenie interesu prawnego Z. S.A. do domagania się weryfikacji decyzji w postępowaniu nieważnościowym.

Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] listopada 2012 r. wynika, że organ w ogóle nie wziął pod uwagę tego, że decyzja dekretowa z 1971 r. została skierowana do skarżącej Spółki. Nie chodzi tu o samo doręczenie decyzji jako czynność prawnoprocesową (decyzja nie była doręczona skarżącej), ale o skierowanie decyzji rozumiane jako orzeczenie w decyzji o odmowie przyznania skarżącej prawa materialnego do nieruchomości przy ul. [...], z przyczyn niezwiązanych z wcześniejszą nacjonalizacją przedsiębiorstw prywatnych Minister nie odniósł się do tego zagadnienia w aspekcie oceny statusu skarżącej Spółki jako strony postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji.

W ocenie Sądu, w zakresie dotyczącym nacjonalizacji roszczeń dekretowych skarżącej Spółki Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie wykazał w sposób dokładny i wszechstronny, czy wynikające z dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. roszczenie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] było związane z prowadzeniem konkretnego przedsiębiorstwa Spółki i w związku z tym przeszło na własność Państwa, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.

Ze zgromadzonego w aktach sprawy fragmentarycznego materiału dowodowego dotyczącego postępowania nacjonalizacyjnego wynika, że w toku nacjonalizacyjnego postępowania wyjaśniającego została w dniach [...] stycznia 1948 r. sporządzona ekspertyza, z której wynika, że składniki majątkowe Spółki Akcyjnej [...] obejmują nieruchomości i place w W., składniki majątkowe znajdujące się poza W. oraz przedsiębiorstwa przemysłowe: 1) B., 2) W., 3) Fabryka [...], 4) Fabryka [...]. Z tej ekspertyzy wynika, że Przedsiębiorstwa z pkt 1 i 2 położone były pomiędzy ul. [...], [...] i [...], w tym obejmowały podwórza przy ul. [...]. Z dalszej części tej ekspertyzy wynika, że budynki przy ul. [...] ([...]) stanowią całość gospodarczą związaną z prowadzeniem przedsiębiorstw przemysłowych (B.). Z kolei Fabryka [...] położona była przy ul. [...], natomiast bezpośrednio do niej przylegała Fabryka [...] położona przy ul. [...]. W orzeczeniu Nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. organy orzekły o tym, że w trybie art. 3 i 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. podlega przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwo Z. S.A. w W. wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami. Z załącznika do powyższego orzeczenia wynika, że przejęciu podlegały Z. S.A. w . ul. [...], [...] i [...], tj. B.. Z załącznika wynika też, że przejęciu na własność Państwa podlegają wszystkie nieruchomości gospodarczo związane z produkcją poszczególnych zakładów firmy. W dniu [...] kwietnia 1949 r. Spółka "[...]" jako właściciel uczestniczyła przy sporządzaniu protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa Z. S.A. w W. z siedzibą przy ul. [...]. W części wstępnej protokołu wskazano, że przejmowane przedsiębiorstwo jest [...] oraz że położone jest przy ul. [...], [...], [...]. Z protokołu wynika, że w skład Z. S.A. weszły wszystkie posesje, w tym posesja przy ul. [...]. W protokole wskazano, że posesja przy ul. [...] przeznaczona była na [...] "[...]" i jest wydzierżawiana osobom prywatnym. Wykaz posesji zawierał załącznik nr [...] do protokołu (brak w aktach sprawy). Z treści protokołu wynika, że jego przedmiotem są objęte jedynie składniki majątkowe przedsiębiorstwa przy ul. [...] i ul. [...] (brak załączników do protokołu w aktach sprawy). Orzeczeniem z dnia [...] maja 1954 r., nr [...] Minister Przemysłu Rolnego i Spożywczego zatwierdził protokoły zdawczo – odbiorcze, sporządzone w dniach: [...] kwietnia 1949 r., [...] stycznia 1950 r., [...] lutego 1950 r., [...] lutego 1950 r., [...] lutego 1950 r., [...] marca 1950 r., [...] maja 1950 r. i [...] października 1950 r. i ustalił, że składniki majątkowe objęte tymi protokołami stanowią część składową przedsiębiorstwa Z. S.A. w W.– siedziba przy ul. [...] i przechodzą na własność Państwa, z wyłączeniem gruntów na obszarze W., ale łącznie z uprawnieniami wynikającymi z art. 5-8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Z zaświadczenia z zamkniętej księgi hipotecznej z dnia [...] marca 2004 r. wynika, że Skarb Państwa nie nabył spornej nieruchomości przy ul. [...] w trybie nacjonalizacji przedsiębiorstw, ale na podstawie decyzji dekretowej Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1972 r., nr[...]. Z kolei z odpisu zupełnego Kw nr [...] wynika, że nabycie spornego gruntu (obecnie działka nr [...]) nastąpiło na podstawie art. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (wpisano do księgi wieczystej [...] lipca 1992 r.).

Zdaniem Sądu, z opisanych wyżej niepełnych materiałów postępowania nacjonalizacyjnego wynika, że majątek skarżącej Spółki przed nacjonalizacją obejmował, prócz nieruchomości, kilka przedsiębiorstw przemysłowych mających swe siedziby przy różnych ulicach W.. Potwierdza to ekspertyza z 1948 r. oraz protokół zdawczo – odbiorczy z 1949 r., który dotyczy dwóch przedsiębiorstw.

Z ekspertyzy wynika, że posesja przy ul. [...] wchodziła w skład przedsiębiorstw – B., co sugeruje, że to mienie nieruchome zostało objęte orzeczeniem nacjonalizacyjnym Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r., które wymienia m.in. te przedsiębiorstwa.

Jednakże z później sporządzonego protokołu zdawczo – odbiorczego z 1949 r. wynika, że posesja przy ul. [...] była mieniem Spółki [...] i była wykorzystywana na [...], a protokół nie obejmował tego mienia, ponieważ dotyczył składników majątkowych przedsiębiorstwa przy ul. [...] i [...].

Z samej treści orzeczenia z 1954 r. zatwierdzającego protokoły zdawczo – odbiorcze wynika, że akt ten zatwierdza protokoły zdawczo – odbiorcze obejmujące składniki majątkowe przedsiębiorstw Spółki przy ul. [...]. Mając na uwadze treść ekspertyzy z 1948 r. można wskazać, że przejmowane przez Państwo składniki majątkowe, w tym i roszczenia dekretowe, dotyczyły praw związanych z prowadzeniem Fabryki [...] (te przedsiębiorstwa mieściły się przy ul. [...]). Częściowo potwierdza to pierwszy z zatwierdzonych protokołów z 1949 r., znajdujący się w aktach sprawy, który dotyczy m.in. przedsiębiorstwa Spółki przy ul. [...]. Z samej treści orzeczenia z 1954 r. - bez analizy wszystkich protokołów zdawczo – odbiorczych wraz z załącznikami, które akt ten zatwierdza - nie można wywieść, że wspomniane orzeczenie swym zakresem przedmiotowym obejmuje roszczenia dekretowe pochodne od komunalizacji nieruchomości przy ul. [...]. Brak jest bowiem w aktach sprawy jakiegokolwiek protokołu zdawczo – odbiorczego (łącznie było ich osiem), z którego wynikałoby w sposób niewątpliwy przejęcie w ramach nacjonalizacji roszczeń dekretowych stanowiących ekwiwalent za komunalizację nieruchomości przy ul. [...].

Nie ma też dowodu na to w jaki sposób ostatecznie zakwalifikowano mienie nieruchome przy ul. [...], czy jako mienie skarżącej Spółki, czy jako mienie związane z prowadzeniem przez nią któregoś z przedsiębiorstw. Brak jest na obecnym etapie sprawy zatwierdzonego stosownym orzeczeniem końcowego protokołu zdawczo – odbiorczego, który wiązałby wykorzystywanie spornego gruntu z działalnością konkretnego przedsiębiorstwa.

Uszło uwadze organu, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu trybu ujawnienia w księgach hipotecznych, rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa i osób prawnych prawa publicznego przedsiębiorstw, nieruchomości i praw hipotekowanych (Dz. U. Nr 17, poz. 116), tytułem do ujawnienia w księgach hipotecznych (gruntowych) przejścia prawa własności przedsiębiorstw i nieruchomości do nich należących oraz praw hipotekowanych na własność Państwa jest odpis orzeczenia o przejściu tych praw, wydany przez ministra właściwego ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa. Tymczasem ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy odpisów z księgi wieczystej prowadzonej dla spornego gruntu wynika, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa formalnie nie nabył przedmiotowej nieruchomości jako związanej z przejmowanym przedsiębiorstwem, ale jako nieruchomość samej Spółki.

Zdaniem Sądu, opisany wyżej materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie był wystarczający do sformułowania przez Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej stanowiska o braku po stronie Z. S. A. w likwidacji interesu prawnego do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. Wobec tego Sąd uznał, że Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie zastosował się do oceny prawnej zaprezentowanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 189/07 i nie pogłębił w sposób wystarczający postępowania wyjaśniającego w kierunku wyjaśnienia faktycznego przebiegu nacjonalizacji mienia skarżącej Spółki. Brak w aktach sprawy zwłaszcza materiału dowodowego obrazującego końcowy etap postępowania nacjonalizacyjnego, którego efektem były sporządzone protokoły zdawczo – odbiorcze składników majątkowych przedsiębiorstw Spółki. Nie wiadomo zatem, czy któryś z wymienionych siedmiu końcowych protokołów zdawczo – odbiorczych (poza protokołem z dnia [...] kwietnia 1949 r. dotyczącym przedsiębiorstw przy ul. [...] i ul. [...]) wskazuje nieruchomość przy ul. [...] jako składnik majątkowy należący do konkretnego przedsiębiorstwa Spółki, a jeżeli tak to do którego. Jeżeli chodzi o roszczenia dekretowe pochodne od spornej nieruchomości, to również i w tym zakresie brak dowodu na to, którego konkretnie przedsiębiorstwa były one składnikiem majątkowym, w szczególności czy roszczenia dekretowe dotyczące spornej nieruchomości wchodzą w zakres przedmiotowy orzeczenia z 1954 r. W tej Sytuacji Sąd uznał, że Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozpoznając sprawę w obu instancjach naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1 (jako organ pierwszej instancji) oraz (jako organ odwoławczy) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 153 i art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Infrastruktury i Rozwoju podejmie czynności celem uzyskania jak najpełniejszego materiału dowodowego obrazującego faktyczny przebieg nacjonalizacji mienia Spółki [...]. Następnie organ nadzoru, badając interes prawny skarżącej Spółki, ustali i oceni, czy – a jeżeli tak - to składnikami majątkowymi którego z przedsiębiorstw skarżącej Spółki była nieruchomość przy ul. [...] i związane z jej komunalizacją roszczenia dekretowe oraz czy do tychże praw z art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. odnosi się osnowa orzeczenia z dnia [...] maja 1954 r., nr [...] i w związku z tym można uznać, że wspomniane roszczenia dekretowe zostały znacjonalizowane z dniem ogłoszenia orzeczenia Nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. Organ winien także rozważyć jakie znaczenie dla przyznania skarżącej Spółce statusu strony postępowania nadzorczego ma treść decyzji z dnia [...] października 1971 r. (orzeczenie o prawach materialnych Spółki). Jeżeli organ nadzoru uzna, że skarżąca Spółka ma przymiot strony w niniejszym postępowaniu nadzorczym wówczas oceni istnienie podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącej Spółce Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).