Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 850/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 77 § 1, 80, 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w całości decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].

Zaskarżone decyzje zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu [...] października 2013 r., nr [...] organ przyznał E. G. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną W. W. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Następnie orzeczeniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] organ zmienił kwotę świadczenia z funduszu alimentacyjnego - w związku z podwyższeniem alimentów z kwoty [...] zł na [...] zł - przez okres świadczeniowy, tj. od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r.

Wskazaną uprzednio decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Wójt Gminy L. postanowił orzec o obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych na osobę uprawnioną W. W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. w wysokości [...] zł, w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji, które podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami naliczanymi do dnia spłaty.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Wójt stwierdził, że po okresie świadczeniowym 2013/2014, stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń. Natomiast w ust. 1 tego art. ustawodawca wskazał, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Przy czym odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.

Podniósł ponadto, że kwota należności z tytułu wypłaconych świadczeń wynosi z funduszu alimentacyjnego wyniosła [...] zł, zaś odsetki na dzień [...] grudnia 2014 r. stanowią kwotę [...] zł.

Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył W. W., wnosząc o anulowanie długu alimentacyjnego, jako że jest osobą niepełnosprawną, bez dochodów, przebywającą w zakładzie karnym. Przy czym po wyjściu z tego zakładu jego sytuacja nie ulegnie zmianie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w całości decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] grudnia 2014 r.

Uzasadniło, że z art. 27 ust. 1 i 2 wynika ustawowy obowiązek zwrotu świadczeń przez dłużnika alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz wydania przez organ administracji stosownej decyzji o zwrocie świadczeń, w sytuacji gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Decyzja stwierdzająca obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń jest decyzją związaną, a organ ma jedynie obowiązek ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy dokonano wypłaty świadczenia. Jeżeli organ ustali spełnienie tych przesłanek obowiązany jest do wydania decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 60/12, opubl. LEX nr 1217371.

W niniejszej sprawie wysokość zobowiązania alimentacyjnego została ustalona wyrokiem Sądu Rejonowego w M. M. z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. Wójt Gminy L. przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego decyzją z dnia [...] października 2013 r., zmienionej następnie decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. i na tej podstawie zostały wypłacone osobie uprawnionej świadczenia na kwotę [...] zł. Przy czym od odwołującego nie wpłynęły na poczet wypłaconych świadczeń żadne wpłaty, które mogłyby pomniejszyć wysokość należności.

Kolegium podniosło, że kwota do zwrotu została prawidłowo ustalona, a organ I instancji wydając prawidłową decyzję, wywiązał się z ustawowego obowiązku.

Dodało, że podniesione w odwołaniu okoliczności mogą stanowić podstawę do oceny w odrębnym postepowaniu, zainicjowanym przez dłużnika alimentacyjnego po zakończeniu przedmiotowego postępowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. W. Podniósł, że jest osobą odbywającą karę pozbawienia wolności. Wymaga się od niego zwrotu pieniędzy, jednocześnie ubezwłasnowolniając go i uniemożliwiając mu podjęcie pracy. Działanie takie pozbawione jest logiki. Wskazał ponadto, że obawia się, iż następnym krokiem gminy będzie skierowanie sprawy do komornika i Sądu, a on jako osoba uznana za uchylającego się dłużnika zostanie skazany.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę należy uznać za niezasadną gdyż kontrolowane decyzje nie naruszają przepisów obowiązującego prawa.

Zakwestionowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L., którą organ ten zobowiązał w trybie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), dalej jako: "p.o.u.a." dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami, przyznanych na rzecz osoby uprawnionej – W. W.

Na wstępie podnieść należy, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jest świadczeniem wypłacanym przez Państwo zamiast alimentów, w sytuacji gdy osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Jest to świadczenie zwrotne, które co do zasady obciąża dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 ww. artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń.

Postępowanie to zmierza w swojej istocie jedynie do ustalenia czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone. W przypadku potwierdzenia powyższych okoliczności organ administracji ma obowiązek wydać decyzję, nakazującą dłużnikowi alimentacyjnemu zwrot wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń wraz ustawowymi odsetkami. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Poza sporem pozostaje bowiem fakt , że decyzją z dnia [...] października 2013 r. Wójt Gminy L. przyznał W. W., jako osobie uprawnionej , świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie od dnia 1.10.2013r. do dnia 30.09.2014r, która to decyzja została zmieniona decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. w zakresie kwoty ustalonej na [...] zł. miesięcznie.

Świadczenia te zostały uprawnionej wypłacone. Suma ich wyniosła [...] zł. wraz z odsetkami [...] zł.

Uznać zatem należy, że wydając decyzję zobowiązującą skarżącego do zwrotu należności organ nie tylko podjął prawidłową decyzję, ale nie miał podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Powołany bowiem powyżej przepis art. 27 p.o.u.a. nie pozostawia żadnej swobody czy też dowolności lub uznaniowości.

Powoływana w treści skargi trudna sytuacja skarżącego i brak możliwości podjęcia odpłatnej pracy w zakładzie karnym, pozostają bez związku z przedmiotem niniejszego postępowania. Istota świadczeń z funduszu alimentacyjnego polega bowiem na przejęciu obowiązku, wynikającego z wyroku sądowego, a ciążącego na dłużniku alimentacyjnym, przez Państwo. W zastępstwie skarżącego i ciążących na nim na nim alimentów, organ właściwy wypłacał osobie uprawnionej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Natomiast kontrolowane obecnie decyzje stanowią rozliczenie wypłaconych świadczeń w zamian za alimenty.

Jednocześnie podnoszone zarówno w skardze jak i w odwołaniu okoliczności dotyczące sytuacji osobistej, zdrowotnej i materialnej W. W. związanej przede wszystkim z jego pobytem w zakładzie karnym i brakiem faktycznego dostępu do odpłatnego zatrudnienia , zgodnie z sugestią organu II instancji mogą być przedmiotem odrębnego postępowania jeżeli skarżący podejmie decyzję o jego zainicjowaniu. Z art. 30 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy wynika bowiem , że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną.

Powyższe oznacza , że dokonywanie ustaleń i ocen we wskazanym zakresie byłoby w sprawie niniejszej przedwczesne.

Konkludując stwierdzić należy, że organy obu instancji rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego i w sytuacji poczynienia pozytywnych ustaleń zaistnienia przesłanek wynikających z art. 27 ust. 2 p.o.u.a. nakazały dłużnikowi zwrot wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ administracji przepisów art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organy bowiem w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowody wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy, a swoje stanowisko uzasadniły, w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.