Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 78/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Uzasadnienie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2, art. 106 § 3, art. 113 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Gabriela Jyż Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Bk 416/09 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz A. G. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 416/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę A. G. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w S. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], którą wstrzymano A. G. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku.

Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów administracji, które stwierdziły, że decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał skarżącemu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, wypłacaną przez 5 kolejnych lat z zastrzeżeniem dotyczącym otrzymania wypłaty w czwartym i piątym roku. Zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego skarżący zobowiązał się do: (1) zakupu zwierząt gospodarskich, (2) zakupu maszyn rolniczych i (3) zakupu gruntu rolnego lub jego dzierżawy. W dniu 2 kwietnia 2009 r. skarżący złożył oświadczenie o niezrealizowaniu jednego z trzech zadeklarowanych przedsięwzięć w planie rozwoju gospodarstwa w postaci zakupu lub wydzierżawienia gruntów rolnych. Zdaniem organów administracji, niezrealizowanie celu określonego w planie rozwoju gospodarstwa rolnego (zakup lub dzierżawa gruntu rolnego) oznaczało, że skarżący nie spełnił wszystkich warunków określonych w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.), co skutkowało wstrzymaniem wypłaty 4 i 5 raty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego na podstawie § 9 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów. Na zmianę tej oceny nie miały wpływu podnoszone przez stronę w toku postępowania administracyjnego okoliczności, że niezrealizowanie wspomnianego celu określonego w planie rozwoju gospodarstwa spowodowane było brakiem gruntu rolnego przeznaczonego na zakup lub dzierżawę w najbliższej okolicy, suszą, która wystąpiła w trakcie realizacji planu, a także długotrwałą niezdolnością do pracy, która została spowodowana trwającą pół roku ciężką chorobą.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z treści § 8 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wynika, że przesłankami warunkującymi dokonanie wypłaty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności jest zrealizowanie przez producenta rolnego przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie siedmiu dni od dnia, w którym upłynął termin sześciomiesięczny wraz z dokumentami potwierdzającymi ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Dopiero kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek warunkuje wypłatę płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności. W przypadku niedotrzymania tych warunków organ zgodnie z treścią treść § 9 ust. 1 i 2 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów orzeka o wstrzymaniu płatności w czwartym i piątym roku, chyba że realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności: 1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienie klęski żywiołowej; 3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego. Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L nr 153 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 30, ze zm.) skarżący był zobowiązany do zawiadomienia organu o przyczynach zaistnienia siły wyższej, wraz z odpowiednimi dokumentami, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym jest w stanie dokonać tej czynności.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że niezdolność skarżącego do pracy trwała od [...] stycznia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. (zaświadczenie z KRUS - k. [...] akt administracyjnych; zwolnienie lekarskie - k. [...] akt administracyjnych), a zatem zawiadomienie o zaistnieniu siły wyższej skarżący powinien dostarczyć organowi do [...] lipca 2007 r. Skarżący obowiązku tego nie spełnił. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że na realizację przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego skarżący miał termin do [...] czerwca 2008 r., a zatem po ustaniu niezdolności do pracy skarżący miał blisko rok na zrealizowanie przedsięwzięć wymaganych wnioskiem i planem rozwoju gospodarstwa.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu administracji, że przedstawiony przez skarżącego dokument w postaci protokołu oszacowania strat z powodu wystąpienia suszy nie może dowodzić wystąpienia klęski żywiołowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przez klęskę żywiołową – stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558, ze zm.) – rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wprawdzie fakt wystąpienia suszy na terenie gospodarstwa Skarżącego stanowi działanie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności (zdarzenia losowe), jednakże – stosownie do § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. – jedynie wystąpienie klęski żywiołowej uzasadniać mogłoby niezrealizowanie przedsięwzięcia określonego w planie rozwoju gospodarstwa rolnego.

W konkluzji Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro skarżący nie spełnił wszystkich warunków wymaganych w § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. do kontynuowania wypłaty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, to słusznie organ administracji wstrzymał płatność dla gospodarstwa niskotowarowego należącego do skarżącego w 4 i 5 roku płatności.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył A. G., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego:

1) błędną wykładnię i błędne niezastosowanie § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, pomimo że skarżący zrealizował 2 przedsięwzięcia, a instrukcja sporządzenia planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, którą skarżący otrzymał od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Biura Powiatowego w S. wraz z formalnym wnioskiem w opisie dotyczącym wypełnienia "Tabeli 9" (str. 4 instrukcji) w sposób jednoznaczny informowała, że pozytywna weryfikacja zrealizowania jednego przedsięwzięcia przed upływem trzeciego roku jest warunkiem wypłaty wsparcia w czwartym i piątym roku realizacji planu, a ponadto ostateczna decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. w ustępie 2 w sposób jednoznaczny stwierdzała, że warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia, a nie wszystkich zadeklarowanych,

2) błędną wykładnię i błędne niezastosowanie § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, skoro skarżący wykazał zaistnienie długotrwałej niezdolności do pracy i wystąpienie klęski suszy,

3) błędną wykładnię i błędne zastosowanie art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004 przez błędne przyjęcie, iż skarżący był zobowiązany do zawiadomienia organu w ciągu 10 dni od zaistnienia okoliczności uniemożliwiających wykonanie wszystkich przedsięwzięć, mimo iż w jakikolwiek sposób skarżący nie był pouczony o tym terminie i o obowiązku jego dotrzymania;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływana dalej jako: p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi, mimo że postępowanie organów administracji było dotknięte istotnymi, ciężkimi wadami polegającymi na błędnym pouczeniu w decyzji z [...] listopada 2005 r. i w instrukcji, iż warunkiem przyznania płatności w 4 i 5 roku jest zrealizowanie tylko jednego przedsięwzięcia, jak i na braku pouczenia o wspomnianym 10-dniowym terminie do zgłaszania okoliczności uniemożliwiających wykonanie przedsięwzięć, a więc organy publiczne naruszyły art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływana jako: k.p.a.), który ustanawia zasadę zgodnego z prawem informowania stron, a nie wprowadzania w błąd błędnymi instrukcjami i błędnymi sformułowaniami w decyzji,

2) art. 134 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie kontroli całości sprawy i nieprzedstawienie pełnego, rzeczywistego stanu sprawy, to jest niedokonanie błędnej decyzji organu I instancji to jest Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] listopada 2005 r. i błędnej instrukcji tego organu i niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego Sąd nie wziął pod uwagę tej błędnej decyzji i błędnej instrukcji, która została przecież złożona na rozprawie sądowej w dniu [...] listopada 2009 r., która wprowadziła w błąd skarżącego przy deklarowaniu liczby przedsięwzięć, a mianowicie w ten sposób, że gdyby pouczenie w instrukcji było prawidłowe, to skarżący zadeklarowałby tylko jedno przedsięwzięcie,

3) art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez niewykonanie przez Sąd kontroli organów administracji publicznej oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.; dalej powoływana jako: p.u.s.a.), bowiem Sąd pierwszej instancji nie skontrolował, chociaż miał taki obowiązek, prawidłowości stosowania kodeksu postępowania administracyjnego przez organy administracji publicznej i powinien był uchylić błędne decyzje organów administracji, bowiem z błędnych twierdzeń organów administracji wynikało, że skarżący był zobowiązany do wykonania tylko jednego przedsięwzięcia, więc skoro wykonał 2 przedsięwzięcia, to spełnił wymóg do przyznania płatności w 4 i 5 roku,

4) art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu ze złożonej na rozprawie sądowej instrukcji ARiMR i nie wyjaśnił, dlaczego ta instrukcja nie zawierała prawidłowego pouczenia o tym, że warunkiem przyznania płatności w 4 i 5 roku jest zrealizowanie nie jednego przedsięwzięcia, a wszystkich przedsięwzięć i nie ocenił wpływu tego istotnego błędnego pouczenia na wypełnianie wniosku o przyznanie płatności,

5) art. 113 § 1 p.p.s.a., bowiem mimo że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił i nie ocenił istotnego błędu w pouczeniu zawartym we wspomnianej instrukcji, to zamknął rozprawę, a więc zamknięcie rozprawy sądowej było nieprawidłowe, bo sprawa nie była wyjaśniona, tylko Sąd I instancji błędnie uznał, że ją wyjaśnił,

6) art. 134 § 1 p.p.s.a., bowiem z treści tego przepisu wynika, że Sąd nie jest związany podstawą skargi i jest zobowiązany do zbadania całości sprawy, a w szczególności prawidłowości wydanych decyzji przez organy administracji publicznej,

7) art. 133 § 1 oraz art. 135 § 1 p.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji, wydając wyrok na podstawie akt sprawy nie oparł się ani na złożonej instrukcji ARiMR, ani nie przeanalizował sformułowania zawartego w ustępie [...] decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] listopada 2005 r. o obowiązku wykonania jednego przedsięwzięcia skarżącego, ani nie wyjaśnił, dlaczego w instrukcji i tej decyzji nie pouczono o 10-dniowym terminie do zawiadomienia o wystąpieniu siły wyższej.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zapewne wykonałby wszystkie 3 przedsięwzięcia, jednakże zdarzenia losowe w postaci suszy (skutkującej brakiem zboża i koniecznością kupowania paszy dla zwierząt) i długotrwałej choroby (która zmusiła do korzystania z pracy najemnej) obniżyły środki finansowe skarżącego i nie był on zdolny do zakupu gruntu rolnego, szczególnie po wyższej cenie oferowanej poza miejscem zamieszkania.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna znalazła usprawiedliwione podstawy, mimo że szereg zarzutów nie było zasadnych.

A. G. podniósł zarzuty składające się na obie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 p.p.s.a., to jest naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się przede wszystkim do twierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie wyjaśnił i nie rozważył należycie czy wobec treści przedłożonej na rozprawie instrukcji sporządzenia planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, którą skarżący otrzymał od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Biura Powiatowego w S. wraz z opisem dotyczącym wypełnienia "Tabeli 9" oraz sformułowania decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, skarżący został należycie poinformowany o konieczności realizacji wszystkich przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa rolnego jako określonego w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich warunku uzyskania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty płatności. Tak rozumiane stanowisko strony nie jest pozbawione słuszności chociaż nie wszystkie zarzuty przedstawione na jego poparcie są zasadne.

A. G. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w B. w dniu [...] listopada 2009 r. przedłożył instrukcję sporządzenia planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i podniósł, że w ostatnim jej akapicie na czwartej stronie zawarto błędne pouczenie, iż warunkiem wypłaty wsparcia w czwartym i piątym realizacji planu jest realizacja jednego zadeklarowanego przedsięwzięcia. Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o przeprowadzeniu dowodu z przedłożonego dokumentu. Treść wydanego postanowienia wskazywała, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził dowód z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., wobec czego nie był zasadny zarzut naruszenia tego przepisu oparty na założeniu, że Sąd dowodu nie przeprowadził. Strona natomiast zasadnie zarzuca, że w uzasadnieniu wyroku brak jakichkolwiek odniesień do oceny przeprowadzonego dowodu.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. W przypadku, gdy Sąd prowadził postępowanie dowodowe w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. stan sprawy obejmuje również ustalenia dokonane na podstawie przeprowadzonego dowodu uzupełniającego z dokumentu. Brak oceny dowodu i wpływu dokonanych na jego podstawie ustaleń na rozstrzygnięcie uniemożliwia kontrolę instancyjną w zakresie, którego dotyczy dowód. W niniejszej sprawie oznacza to, że nie jest znane stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, czy z przedłożonej przez stronę instrukcji wynika, iż A. G. został błędnie pouczony co do tego ile deklarowanych przedsięwzięć powinno zostać zrealizowanych, aby możliwe było wypłacenie płatności w czwartym i piątym roku. Ocena prowadzonego przed wojewódzkim sądem administracyjnym dowodu wykracza poza granice postępowania kasacyjnego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest w tych warunkach zasadny.

Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak oceny na ile użycie w decyzji o przyznaniu płatności liczby pojedynczej przy określeniu przedsięwzięcia, którego realizacja była warunkiem wypłacenia płatności w czwartym i piątym roku, mogła wprowadzać producenta rolnego w błąd co do wymogów obowiązujących w tym zakresie. Podobnie, nie jest jasne, czy rozważono okoliczność pouczenia (względnie jego braku) w zakresie dziesięciodniowego terminu do zgłaszania okoliczności uniemożliwiających wykonanie przedsięwzięć. Zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. przedstawiony w powiązaniu z przepisami ustawy procesowej jest wobec tych okoliczności zasadny w tym sensie, że brak podstaw do przyjęcia, iż należycie rozważono, czy organy administracji publicznej działały w zgodzie z zasadą udzielania informacji i czy ewentualne uchybienia w tym zakresie miały wpływ na wynik sprawy. W tym też zakresie zasadny jest zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a.

Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała jako naruszone art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów ma charakter ustrojowy. Zarzut jego naruszenia może odpowiadać drugiej z wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych tylko wtedy, gdy równocześnie zostaną wskazane naruszone zdaniem strony przepisy postępowania, których wadliwa wykładnia lub zastosowanie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wymieniony przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną art. 3 § 2 p.p.s.a. zawiera katalog form działalności administracji publicznej, które podlegają kontroli sądów administracyjnych poprzez rozpoznawanie skarg. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia tego przepisu, skoro rozpoznano skargę na decyzję administracyjną, a więc akt wymieniony w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 113 § 1 p.p.s.a. "Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną". "Dostateczne wyjaśnienie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 113 § 1 p.p.s.a., dotyczy możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych związanych z tokiem sprawy sądowoadministracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej" (wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 943/09, LEX nr 597974). Zarzut naruszenia tak rozumianego art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy, mimo występującego zdaniem strony niewyjaśnienia sprawy (w zakresie okoliczności faktycznych dotyczących pouczenia strony w toku postępowania administracyjnego o jej prawach i obowiązkach), nie był zasadny. Dodać należy, że Sąd pierwszej instancji przed zamknięciem rozprawy przeprowadził wnioskowany dowód z instrukcji sporządzenia planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy". Ustawodawca w obrębie tego przepisu określa moment, w który dopuszczalne jest wydanie wyroku, a także moment decydujący dla oceny zaskarżonego aktu. Nakładając obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy, nakazuje uwzględnić stan faktyczny istniejący w chwili wydawania decyzji oraz wskazuje na to, że sąd nie może samodzielnie dokonywać ustaleń faktycznych. Sąd nie uchybia art. 133 § 1 p.p.s.a. nawet jeśli pominie niektóre zebrane w sprawie dowody (por. postanowienie NSA z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II GSK 844/09, LEX nr 573545).

Wymieniony jako naruszony art. 135 p.p.s.a. w ogóle nie miał w sprawie zastosowania, skoro przewidziana w tym przepisie możliwość wzruszenia aktów lub czynności wydanych lub podjętych w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, powstaje jedynie w przypadku uwzględnienia skargi (por. A. Kabat, Komentarz do art. 135 p.p.s.a. [ w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich i art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004 oparte są na założeniu, że dokonując wykładni i rozważając stosowanie tych przepisów Sąd pierwszej instancji powinien mieć na względzie niedostatki względnie błędy organu administracji publicznej w zakresie pouczania strony o wymogach wynikających z tych przepisów, to jest konieczności realizacji wszystkich deklarowanych przedsięwzięć jako warunku wypłaty płatności w czwartym i piątym roku oraz obowiązku zawiadomienia organu w ciągu 10 dni od zaistnienia okoliczności uniemożliwiających wykonanie wszystkich przedsięwzięć. Żaden z wymienionych jako naruszone przepisów nie odnosi się do udzielania informacji o ciążących na stronie obowiązkach. Zasada udzielania informacji wyartykułowana jest w art. 9 k.p.a. Ewentualność odstąpienia od wywodzenia skutków z niewykonania obowiązków określonych w przepisach prawa materialnego oceniać należy na podstawie wykładni i stosowania tego przepisu postępowania, nie zaś wyprowadzać z wykładni i stosowania prawa materialnego.

Wbrew zarzutowi naruszenia § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. dokonał prawidłowej wykładni pojęcia niemożności realizacji przedsięwzięcia i nie zastosował omawianego przepisu. Zgodnie z uregulowaniem zawartym § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia płatność może być wypłacona, jeżeli realizacja deklarowanych przedsięwzięć była niemożliwa ze względu na - między innymi - długotrwałą niezdolność do pracy, wystąpienie klęski żywiołowej.

Odnosząc się do długotrwałej niezdolności do pracy, Sąd pierwszej instancji, opierając się na niepodważonych ustaleniach faktycznych, doszedł do prawidłowo uzasadnionego wniosku, że chociaż taka okoliczność wystąpiła, to nie stanowiła przeszkody zakupu gruntu rolnego lub jego dzierżawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. trafnie występowanie przesłanki klęski żywiołowej połączył z występowaniem warunków określonych w ustawodawstwie krajowym, to jest przede wszystkim ogłoszeniem stanu klęski żywiołowej. Prawodawca wspólnotowy w art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 oddał Państwom Członkowskim swobodę w zakresie uznawania wymienionych kategorii siły wyższej, w tym klęski żywiołowej. Ustawodawca krajowy stan klęski żywiołowej uregulował w ustawie o stanie klęski żywiołowej i nie ma powodu, by przyjmować, że w akcie normatywnym o randze podustawowej użył pojęć odmiennych od wymienionych w tej ustawie.

Zaskarżony wyrok z wymienionych powodów podlegał uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.) i zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 380 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (100 zł), równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego, który sporządził skargę kasacyjną, brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i prowadził sprawę w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (180 zł).