Wyrok NSA, sygn. akt III SA 283/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Finanse publiczne
Transport
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
article: art. 19
journal: Dz.U. 1993 nr 72 poz. 344
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budżetowe.
article: art. 9
journal: Dz.U. 1993 nr 14 poz. 64
law: Ustawa budżetowa na rok 1993 z dnia 12 lutego 1993 r.
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1992 nr 55 poz. 269
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 lipca 1992 r. w sprawie ustalenia stawek dotacji przedmiotowych do pasażerskich przewozów autobusowych i kolejowych.
Teza: Jednym z warunków uzyskania dotacji dla usług transportowych pasażerskich jest świadczenie tych usług w międzymiastowej krajowej komunikacji autobusowej.

Przez "komunikację międzymiastową" dla potrzeb tej dotacji - i stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ - należy rozumieć komunikację między jednostkami podziału administracyjnego kraju mającymi status miasta.

TEZY

Jednym z warunków uzyskania dotacji dla usług transportowych pasażerskich jest świadczenie tych usług w międzymiastowej krajowej komunikacji autobusowej.

Przez "komunikację międzymiastową" dla potrzeb tej dotacji - i stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ - należy rozumieć komunikację między jednostkami podziału administracyjnego kraju mającymi status miasta.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20 maja 1993 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. w S. wystąpiło do Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej o przydzielenie dotacji przedmiotowej do pasażerskich przewozów autobusowych w komunikacji podmiejskiej wykonywanych przez nie w 1993 r., na 77.962 jednostki /km/ miesięcznie, w tym 66.138 jednostek /km/ dla autobusów przegubowych. Komunikacja podmiejska łączy poszczególne miejscowości różnych gmin z miastem wojewódzkim S. Przedsiębiorstwo spełnia warunki do uzyskania dotacji wymienione w par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 lipca 1992 r.

Na wniosku zamieszczone zostało potwierdzenie Wydziału Infrastruktury Technicznej Urzędu Wojewódzkiego w S., że Przedsiębiorstwo wykonuje przewozy na liniach podmiejskich przejętych w styczniu 1993 r. od PKS w S.

Wniosek został przez Ministerstwo Transportu przesłany do rozpoznania Prezydentowi S., ponieważ przedmiotem działalności Spółki jest prowadzenie transportu zbiorowego, a rozkład jazdy wskazuje wyraźnie na miejski charakter komunikacji /50 procent przebiegu na terenie miasta/. Skoro sprawy lokalnego transportu zbiorowego należą do zadań własnych gminy to - w ocenie Ministerstwa - zarówno tworzenie form organizacyjnych tego transportu jak też realizacja zadań, wynikających z procesu jego eksploatacji, są sprawami publicznymi o znaczeniu lokalnym i dlatego, biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny, nie jest możliwe uwzględnienie wniosku MPK w S. przez udzielenie mu dotacji ze środków budżetu centralnego. Przedsiębiorstwo ponowiło wniosek o dotację w piśmie z dnia 16 lipca 1993 r. wskazując, że w skali miesiąca autobusy MPK poza granicami miasta przejeżdżają 41.482 km, co stanowi 53,2 procent całego przebiegu eksploatowanych autobusów. Zadaniem wnioskodawcy przekazanie sprawy Prezydentowi S. nie było zasadne. Przedsiębiorstwa utworzone przez gminy nie zostały wyłączone spod działania przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 lipca 1992 r. Co więcej par. 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia stwierdza wyraźnie, iż dotację przedmiotową otrzymują przewoźnicy niezależnie od przynależności sektorowej. Ewentualne uzyskanie dotacji od gminy nie wyłącza możliwości otrzymania dotacji przedmiotowej na zasadach przewidzianych w powołanym rozporządzeniu. Pismem z dnia 18 sierpnia 1993 r., skierowanym do MPK, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Transportu i Gospodarki Morskiej wyjaśnił, że tylko w wypadku ustawowego nałożenia na gminę obowiązku wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, gmina może żądać zapewnienia środków finansowych na ten cel. Jednakże lokalny transport zbiorowy należy wyłącznie do zadań własnych, a ponadto na mocy art. 18 ust. 3a ustawy o cenach rada gminy ustala ceny urzędowe za usługi przewozowe lokalnego transportu zbiorowego. Dotacje przedmiotowe z budżetu centralnego stanowią zaś dopłaty do ustalanych przez Ministra Transportu taryf przewozowych, które nie obowiązują przedsiębiorstw świadczących usługi w komunikacji miejskiej. Z tych przyczyn wydanie decyzji o dotowaniu MPK Sp. z o.o. w S. nie jest możliwe.

Pismo to zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a Sąd uznając, że w istocie ma ono charakter decyzji administracyjnej decyzję uchylił.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Minister Transportu i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia 3 stycznia 1995 r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy budżetowej na 1993 r. i par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 maja 1993 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych. do pasażerskich przewozów autobusowych i kolejowych oraz art. 104 Kpa, odmówił MPK Sp. z o.o. w S. przydzielenia dotacji do przewozów realizowanych w 1993 r. przez to Przedsiębiorstwo.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji udzielanie dotacji odbywa się według określonej procedury, a mianowicie:

- określenia możliwości przyznania dotacji ze względu na ilość środków zapisanych na ten cel w ustawie budżetowej,

- rozpatrzenia zasadności wniosku o przyznanie dotacji z uwzględnieniem charakteru prowadzonej przez wnioskujący podmiot komunikacji /zwykła, międzymiastowa/,

- sprawdzenia czy podmiot wnioskujący o przyznanie dotacji spełnia warunki zawarte w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie ustalenia stawek dotacji.

Podejmując decyzję Minister Transportu wziął pod uwagę, że:

- na podstawie ustawy samorządowej rady gmin przejęły sprawy związane z utrzymaniem komunikacji lokalnej na terenie swojego działania,

- w świetle przedłożonych dowodów transport wykonywany przez MPK sp. z o.o. w S. jest transportem lokalnym,

- transport lokalny jest realizacją zadań własnych miasta, co potwierdza zasięg oraz układ komunikacyjny linii autobusowych, których centrum stanowi Miasto S.,

- ceny za usługi przewozowe ustala Miasto.

Z tych przyczyn nie było uzasadnienia do pozytywnego załatwienia wniosku Spółki o udzielenie dotacji do przewozów pasażerskich.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W ocenie autora skargi zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa. MPK sp. z o.o. w S. spełnia wszystkie przesłanki przewidziane w par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 maja 1993 r. w sprawie ustalania stawek dotacji przedmiotowych do pasażerskich przewozów autobusowych i kolejowych. W szczególności usługi przewozowe realizowane są zgodnie z publicznie ogłoszonym rozkładem jazdy, a ceny biletów nie przekraczają cen urzędowych ustalonych dla międzymiastowej komunikacji autobusowej.

Podobnie jak w odwołaniu Spółka wskazuje, że nie są wyłączone spod działania wymienionego rozporządzenia żadni przewoźnicy z uwagi na ich przynależność sektorową; wynika to zresztą wyraźnie z art. 19 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo budżetowe. To, że Gmina może Przedsiębiorstwu przyznać dotację nie wyłącza uprawnienia do dofinansowania na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Finansów.

Trasy autobusów MPK pokrywają się z trasami przejazdów autobusów PKS, które do swoich dojazdów dotacje z budżetu centralnego otrzymuje. Świadczy to o nierówności traktowania podmiotów. Biorąc pod uwagę wielkość przejazdów poza granicami S. /53,2 procent/ należy uznać, że Przedsiębiorstwo jest miejskie tylko z nazwy i trudno przyjąć, że świadczy usługi wyłącznie w zakresie transportu lokalnego, tym bardziej, że nie jest prawdą, że wszystkie linie autobusowe zaczynają i kończą się w S.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Art. 19 Prawa budżetowego stanowi, że z budżetu państwa mogą być udzielane dotacje przedmiotowe dla przedsiębiorstw i innych jednostek (...) świadczących określone rodzaje usług /ust. 1/, kwoty i zakres dotacji określa ustawa budżetowa /ust. 2/, a stawki dotacji na jednostkę usługi oraz szczegółowe zasady i tryb udzielania tych dotacji z uwzględnieniem równoprawności podmiotów gospodarczych, niezależnie od ich należności sektorowej, ustala, w drodze rozporządzenia, Minister Finansów /ust. 3/. Powyższe oznacza, że budżet państwa nie ma bezwzględnego obowiązku finansowania /dotowania/ wszelkiego publicznego transportu osób. W art. 9 ustawy budżetowej na 1993 r. przewidziane zostały dotacje przedmiotowe do wyrobów i usług. Jeśli chodzi o przejazdy pasażerskie to dotacjami objęte zostały wyłącznie przejazdy pasażerskie międzymiastowe i autobusowe i przejazdy pasażerskie kolejowe /poz. 5 i 6 zał. Nr 4 do ustawy budżetowej/.

Dyspozycję art. 19 Prawa budżetowego powtarza rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 lipca 1992 r. w sprawie ustalania stawek dotacji przedmiotowych do pasażerskich przewozów autobusowych i kolejowych. Stanowi ono bowiem, w par. 2 ust. 1, że dotacje przedmiotowe otrzymują przewoźnicy, niezależnie od ich przynależności sektorowej, świadczący usługi przewozowe w międzymiastowej krajowej komunikacji autobusowej, którzy spełnią określone warunki. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne sp. z o.o. w S. spełnia niektóre z warunków w rozporządzeniu, tyle tylko - że - jak to zasadnie, choć nie wprost, wywodzi Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w zaskarżonej decyzji - nie świadczy usług przewozu osób w komunikacji międzymiastowej.

Powołane przepisy nie zawierają specjalnej normatywnej definicji "miasta" dla potrzeb przydzielania dotacji. Komunikacja międzymiastowa zatem to komunikacja między jednostkami podziału administracyjnego kraju mającymi status miasta /vide art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz.U. 1990 r. nr 16 poz. 95 ze zm./. Fakt, co do którego strony są zgodne, że ponad 50 procent przewozów wykonywane jest przez Spółkę na terenach przyległych do S. gmin, nie czyni jej podmiotem uprawnionym do ubiegania się o dotację do wykonywanych przewozów na 1993 r. Sąd administracyjny związany jest przedmiotem zaskarżenia, nie może orzekać o zgodności z prawem wszelkich działań organu administracji, którego decyzja została przez uprawniony podmiot zaskarżona. Z tej przyczyny Sąd nie rozważał zasadności przyznania /ewentualnego/ dotacji do przewozów "lokalnych" PKS-owi w S.

Skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, to Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, obowiązany był skargę oddalić.