Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1023/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art.152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 127, art. 217 par 2, art.233 par 1, art.264, art.265, art.267 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 6 ust 3
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 399
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1023/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2012r., sprawy ze skargi M. S. – C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 1 czerwca 2009r. Nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I postanowienia nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 r. nr [...], [...], [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. ustalił M.S. na kwotę 1.000,00 zł wysokość kosztów postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy przeniesienia własności nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę nr [...] o powierzchni 2.513 m², położonej w M. gmina S., zawartej aktem notarialnym Rep. [...] z dnia 19 września 2007r. pomiędzy H.R., W. W., S. M., K. R., S. R. i L. R. jako zbywcami a M. S. jako nabywcą.

Wartość opisanej nieruchomości została ustalona przez biegłych rzeczoznawców majątkowych na kwotę 84.800,00 zł, natomiast w umowie sprzedaży nieruchomości zawartej wskazanym aktem notarialnym Rep.[...] strony określiły wartość nieruchomości na kwotę 50.000,00 zł. Stosownie do treści art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005r. Nr 41, poz. 399 ze zm.), jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. W myśl art. 6 ust. 4 ustawy, jeżeli podatnik, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona, z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez podatnika koszty opinii ponosi podatnik.

W zażaleniu na to postanowienie M.S. wniosła o jego uchylenie zarzucając mu naruszenie przepisów art. 121, oraz art. 217 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W uzasadnieniu podniesiono, że określona w postanowieniu kwota podana została przez organ podatkowy bez szczegółowego określenia sposobu jej wyliczenia. W sentencji postanowienia nie zamieszczono żadnej wzmianki informującej o podstawie wyliczeń dokonanego operatu szacunkowego, nie podano również żadnej podstawy uzasadniającej żądanie sumy w przedstawionej wysokości. Doręczone pismo nie spełnia również wymogów określonych w art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej przewidzianych dla formy postanowienia. Nie zawiera przewidzianego w niniejszym przepisie wyczerpującego uzasadnienia faktycznego, co stanowi istotne naruszenie ze względu na fakt przysługującego środka odwoławczego. Zdaniem strony wydanie postanowienia wraz z samą decyzją było przedwczesne.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2009r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów wskazano, że organ pierwszej instancji wyraźnie powołał się w sentencji postanowienia na przepisy art. 269 Ordynacji podatkowej i art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wyjaśniając tym samym z czego wynikała konieczność poniesienia przez podatniczkę kosztów opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę. W ocenie organu drugiej instancji, nieuzasadniony jest również zarzut dotyczący przedwczesnego wydania postanowienia w stosunku do decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Przepis art. 269 Ordynacji podatkowej nie określa terminu wydania postanowienia. Skoro ustawodawca nie przewidział żadnego ograniczenia czasowego, to co za tym idzie, uważa się za uzasadnione wydanie postanowienia ustalającego wysokość kosztów postępowania (opinii biegłego) w dacie wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze M.S. wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzucając mu pominięcie argumentów zawartych w zażaleniu, co skutkowało naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych zawartej w art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem skarżącej nie odniesiono się w ogóle do zarzutu, że kwota ustalona przez organ pierwszej instancji jest niemożliwa do zweryfikowania. W sentencji postanowienia nie zamieszczono bowiem żadnej wzmianki informującej o sposobie wyliczenia ustalonej kwoty kosztów, nie podano również żadnej podstawy uzasadniającej żądanie sumy w przedstawionej wysokości. Niewyjaśnienie stronie zobowiązanej do uregulowania opłaty sposobu jej obliczenia i składników, jakie się na tę kwotę składają powoduje, że rozstrzygnięcie to nosi cechy dowolności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Na zgodny wniosek stron Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 15 października 2009r., sygn. akt I SA/Kr 1192/09 zawiesił postępowanie sądowe. Na wniosek skarżącej z dnia 30 maja 2012r. postanowieniem z dnia 6 lipca 2012r. postępowanie sądowe zostało podjęte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu dotyczy zasadności obciążenia skarżącej kosztami opinii biegłego rzeczoznawcy w ustalonej wysokości w związku z uznaniem przez organ podatkowy, że wartość nieruchomości wskazana w umowie sprzedaży była znacznie zaniżona.

Zgodnie z art. 264 Ordynacji podatkowej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa albo określona jednostka samorządu terytorialnego, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Art. 265 § 1 Ordynacji podatkowej określa, co należy zaliczyć do kosztów postępowania, wymieniając m.in. wynagrodzenie przysługujące biegłym (pkt 3). Wyliczenie zawarte w art. 265 § 1 Ordynacji podatkowej nie jest wyliczeniem pełnym i zamkniętym. Przemawia za tym treść art. 265 § 2 tej ustawy, zgodnie z którym organ może zaliczyć do kosztów postępowania także inne wydatki. Warunkiem ich zaliczenia jest jednak bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy. O tym, jakie wydatki i czy mają bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy, decyduje organ podatkowy. Bez znaczenia jest natomiast fakt, z czyjej inicjatywy koszty powstały - na wniosek czy z urzędu.

Od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa przepisy przewidują wyjątki. W myśl art. 267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Za taki odrębny przepis należy bez wątpienia uznać regulację art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 9 września 2000r. o podatku od czynności cywilnoprawnych ( Dz. U. z 2005r. Nr 41, poz. 399 ze zm. powoływanej dalej jako "u.p.c.c."). Stanowi on, że jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej wstępnej oceny. Stosownie do art. 6 ust. 4 u.p.c.c. jeżeli podatnik, pomimo wezwania, o którym wyżej była mowa, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawczy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez podatnika, koszty opinii ponosi podatnik.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że wartość nieruchomości objętej aktem notarialnym Rep. [...] (niezabudowana działka nr [...] o powierzchni 2.513 m², położona w M. gmina S.) ustalona przez biegłego na kwotę 84.800,00 zł i przyjęta przez organ podatkowy pierwszej instancji do określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych różniła się o więcej niż 33% od wartości podanej w umowie (50.000,00 zł.). Zatem istniała prawna podstawa do obciążenia skarżącej kosztami opinii biegłego, co znalazło odzwierciedlenie w treści wydanych rozstrzygnięć poprzez przytoczenie stosownych przepisów (art. 269 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust. 3 i 4 u.p.c.c.).

W zaskarżonym postanowieniu ustalono koszty postępowania na kwotę 1.000,00 zł, ograniczając się w uzasadnieniu do wskazania wyżej wymienionych przepisów jako podstawy prawnej obciążenia skarżącej kosztami opinii. Wydane rozstrzygnięcia organu pierwszej jak i drugiej instancji nie zawierają żadnej informacji, co do sposobu jej wyliczenia, składników jakie się na tę kwotę składają. Tymczasem obowiązkiem organu podatkowego ustalającego koszty postępowania, które zobowiązana jest ponieść strona, jest nie tylko podanie podstawy prawnej uzasadniającej obciążenie strony ustaloną kwotą kosztów, ale także wykazanie i uzasadnienie sposobu wyliczenia tych kosztów. Skarżąca obowiązana do zapłaty określonej kwoty tytułem kosztów postępowania ma prawo wiedzieć z czego ustalona kwota wynika, dlaczego musi ponieś koszty konkretnie w wysokości 1.000,00 zł, a nie w innej wysokości. Na organach podatkowych ciążyła wynikająca z art. 121 Ordynacji podatkowej powinność udzielenia stronie postępowania wszelkich informacji pozostających w związku z prowadzonym postępowaniem.

W tym kontekście stwierdzić należy, że postanowienia organów podatkowych obu instancji zastały sporządzone z naruszeniem art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Stosownie bowiem do powołanego przepisu uzasadnienie stanowiące integralną część postanowienia, powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem także art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 Ordynacji podatkowej. Ten ostatni przepis wprowadza zasadę dwuinstancyjności postępowania. Konsekwencją tej zasady jest postępowanie odwoławcze polegające na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Organ odwoławczy mógł wydać postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wyłącznie w przypadku, gdy stwierdził, że postanowienie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego. Skoro postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji było dotknięte naruszeniem przepisów postępowania, utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia stanowi naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu należy stwierdzić, że w zażaleniu skarżąca podnosiła zarzut, co do braku uzasadnienia sposobu wyliczenia kosztów postępowania, jednakże organ drugiej instancji w swoim rozstrzygnięciu nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych uchybień, utrzymując orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy.

Jak słusznie zarzucono w skardze brak takiego uzasadnienia, spowodował, że skarżąca nie miała możliwości zweryfikowania ustalonej kwoty kosztów. Brak wyczerpującego uzasadnienia związany z wykazanym wyżej wyjaśnieniem stanu faktycznego uniemożliwił również Sądowi w pełnym zakresie kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w/w ustawy.