Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 662/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. R. (skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Z-cy Burmistrza Gminy i Miasta L. Ś.. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad swoją żoną. W podstawie prawnej obu decyzji powołano w szczególności przepis art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawy.

W uzasadnieniu decyzji ostatecznej w szczególności stwierdzono:

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Zastępca Burmistrza Gminy i Miasta L. Ś. orzekł o odmowie przyznania W. R. (skarżący) specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad swoją żoną T. R..

Uzasadniając decyzję, organ I instancji nie zakwestionował sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad żoną, faktu legitymowania się przez żonę wnioskodawcy odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym jej niepełnosprawność, ani też spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Jednakże, w ocenie tego organu, na przeszkodzie w przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego stoi fakt, że, po pierwsze, skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bezpośrednio w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, po wtóre zaś, skarżący nie jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 - dalej również jako: "Kodeks rodzinny i opiekuńczy"), ciąży obowiązek alimentacyjny względem żony. W ocenie organu, pomiędzy małżonkami – w czasie trwania małżeństwa – nie istnieje obowiązek alimentacyjny.

W odwołaniu skarżący podniósł, że dotychczas dostawał "stare świadczenie", które z dniem 1 lipca br. zostało mu odebrane. Wyjaśnił, że od 5 marca 2007 r. do 30 sierpnia 2010 r. był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. W okresie tym nie składano mu żadnych ofert pracy, uczestniczył jedynie w szkoleniach, zaś pracy poszukiwał samodzielnie. Jednak ze względu na trudności na rynku pracy w gminie, nie znalazł pracy na terenie swojej gminy, a z powodu braku połączeń autobusowych - nie miał również szans znalezienia pracy w dalszej odległości. W tym czasie podejmował jedynie dorywcze pracę. Odwołujący podał, że w czerwcu 2009 r. sytuacja się zmieniła, bowiem od momentu, kiedy jego żona stała się niepełnosprawną - podejmowanie jakiejkolwiek pracy stało się niemożliwe. W dalszej części odwołania W.R. opisał sposób swojej opieki nad żoną oraz swoją sytuację finansową. Odwołujący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przyznanie mu wnioskowanego świadczenia (...).

Z wniosku oraz zebranych w sprawie dowodów wynika, że żona skarżącego urodzona [...]r. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 30 kwietnia 2010 r.

W okresie od 5 marca 2007 r. do 30 sierpnia 2010 r. wnioskodawca był zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. Ś.. Z pisemnego oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę w dniu 10 czerwca 2013 r. wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia wynika, że nie zrezygnował on z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną.

Z akt sprawy wynika ponadto, że w skład rodziny wnioskodawcy wchodzi on sam oraz jego żona. Rodzina w roku 2011 r. osiągnęła dochód na jednego członka rodziny nie przekraczający ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 623 zł.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów decyzji podjętej przez tutejsze Kolegium, należy wskazać w pierwszym rzędzie, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym rodzajem świadczenia opiekuńczego, przyznawanego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.

Wprowadzony został z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548 - dalej również jako: "ustawa nowelizująca"). Przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest prawo do tego świadczenia, określone zostały w art. 16 a ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dodatkowo, zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (tj. 623 zł). Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 4, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W myśl art. 16 a ust. 4 pkt 2 ustawy za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, gdy jest ona pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia.

- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Natomiast zgodnie z art. 16a ust. 8 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. (...).

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. doszło do przekonania, że skarżący nie spełnił wszystkich ustawowych przesłanek, którymi obwarowane jest prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem prawo to Stronie nie przysługuje. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie spełnił przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wprawdzie tutejsze Kolegium nie podziela opinii organu pierwszej instancji co do braku obowiązku alimentacyjnego wnioskodawcy względem małżonki, to jednak okoliczność ta nie wpływa na słuszność zaskarżonej decyzji, bowiem także w ocenie organu odwoławczego nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego bezpośrednio w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. (...).

W odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, art. 16 a ust. 1 ustawy stanowi, że przysługuje on osobie zobowiązanej do alimentacji, która w tym samym celu rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na podstawie art. 3 pkt 22 ustawy, przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. (...).

Zasadniczą okolicznością, od której uzależnione zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest fakt rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, która to rezygnacja pozostawać musi w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W opinii Kolegium, w przypadku odwołującego się sytuacja taka nie miała miejsca. Odwołujący się nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad swoją żoną.

Przede wszystkim sam wnioskodawca do wniosku o przyznanie świadczenia dołączył oświadczenie składane pod odpowiedzialnością karną, że nie zrezygnował z zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki nad żoną. Na tą okoliczność wskazuje również treść odwołania oraz treść pisma z dnia 13 czerwca 2013 r., załączonego do wniosku, z których wynika, że wnioskodawca nie pracował z powodu braku możliwości znalezienia pracy.

Zwrócić należy uwagę, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że żona skarżącego jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, jest z dnia 30 kwietnia 2010 r., zaś wnioskodawca co najmniej od 5 marca 2007 r. (tj. od dnia zarejestrowania się jako osoba bezrobotna] jest bez pracy. Wskazuje to, że do rezygnacji z zatrudnienia nie doszło z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad żoną.

Ponadto w okresie od 5 marca 2007 r. do 30 sierpnia 2010 r. wnioskodawca był zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w L.Ś., a więc status wnioskodawcy jako osoby bezrobotnej pokrywał się z orzeczeniem o niezdolności jego żony do samodzielnej egzystencji (w okresie od 30 kwietnia 2010 r. do 30 sierpnia 2010 r.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 674), osobą bezrobotną w rozumieniu ustawy jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Status skarżącego jako osoby bezrobotnej, wskazuje więc, że nie mógł on zrezygnować z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną. W przypadku skarżącego można mówić nie o "rezygnacji z zatrudnienia", lecz co najwyżej o jego "niepodejmowaniu" - rezygnacji z prób podjęcia zatrudnienia. A w obecnym stanie prawnym ustawodawca - jak to analizowano już wyżej - rozróżnił te dwie sytuacje.

Rezygnacja z zatrudnienia, o której mówi art. 16 a ust. 1 ustawy, musi być bowiem w świetle brzmienia tego przepisu powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Niezbędne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Opiekun dlatego właśnie otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy - jako swoistą rekompensatę - że ze względu na stan zdrowia członka rodziny jest zmuszony zrezygnować z jakiegokolwiek zatrudnienia. Taki właśnie zamysł ustawodawcy wynika z powiązania treści art. 16a ust. 1 z art. 3 pkt 22 ustawy (który mówi o różnych formach zatrudnienia, w tym również takich, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy, jak np. umowa zlecenia). Pomoc w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego przewidziana została zatem tylko w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest w tym celu całkowita rezygnacja z zatrudnienia, w tym nawet z takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie.

W świetle wszystkich powyższych okoliczności należało uznać, że odwołujący nie spełnił ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki na żoną, a zatem wnioskowane świadczenie nie mogło zostać przyznane. (...).

W skardze skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 7-9 i art. 15 kpa oraz art. 16 a ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że fakt rezygnacji z dotychczasowego nie pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tj. żoną, podczas gdy z oświadczeń składanych przez skarżącego oraz akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący zrezygnował z pracy w związku z opieką sprawowaną nad żoną. Wniósł o uchylenie obu decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że od 5 marca 2007 r. do 30 sierpnia 2010 r. wnioskodawca był zarejestrowany jako bezrobotny w PUP w L. Ś.. Jednakże z pisemnego oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę w dniu 13 czerwca 2013r. wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia wynika, że zrezygnował on z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną. Element pozostawania skarżącego osobą bezrobotną pozostaje elementem pobocznym i marginalnym. Podstawową przyczyną rezygnacji przez skarżącego z pracy zarobkowej jest fakt sprawowanie opieki i pieczy nad swoją żoną, która jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Potwierdzeniem tego faktu jest także materiał zgromadzony w aktach sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. gdzie wydano decyzję o przyznaniu skarżącemu od dnia 1 sierpnia 2010 r. świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 520,00 zł. miesięcznie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji żoną.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., że skarżący nie spełnił wszystkich ustawowych przesłanek, którymi obwarowane jest prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie skarżącego spełnił on przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Stanowisko SKO w J. G. zaprezentowane w skarżonej decyzji stoi w sprzeczności z decyzją SKO w J. G. z dnia [...] listopada 2010 r wydanej w sprawie o sygn. [...], gdzie ustalono właściwy stan faktyczny.

Skarżący spełnił więc drugą z kwestionowanych przez organ I instancji przesłanek, tj. rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącego pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. (...).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z tych samych powodów, jakie przedstawione zostały w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga nie jest zasadna.

1. Sąd administracyjny bowiem kontroluje jedynie legalność zaskarżonych decyzji administracyjnych, a orzeczenia kwestionowane przez skarżącego odpowiadają prawu (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji został powołany przepis art. 16 a ust. 1 ustawy, według którego specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

2. Jednym z warunków uzyskania tego rodzaju świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związana z potrzebą sprawowania stałej opieki nad osobą w znacznym stopniu niepełnosprawnością, przy czym istnieć powinna bliskość czasowa tych trzech zdarzeń: powstania konieczności opieki, rezygnacji w związku z tym z zatrudnienia (pracy zarobkowej) i podjęciem starań o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tymczasem skarżący tego warunku nie spełnia. Jak wynika z akt sprawy skarżący przestał pracować skutkiem rozwiązania stosunku pracy przed dniem 5 marca 2007 r. gdyż z tą datą został zarejestrowany jako bezrobotny. Żona skarżącego natomiast uzyskała orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji w dniu 30 kwietnia 2010 r. Nie doszło zatem, po stronie skarżącego do rezygnacji z zatrudnienia co sam przyznał w pisemnym oświadczeniu z dnia 10 czerwca 2013 r. – w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Okoliczność ta jest wystarczająca do podjęcia przez organy pomocy społecznej negatywnej decyzji w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wystarczy bowiem jeśli jedna z przesłanek przyznawania takiego zasiłku nie zostanie spełniona. Z tych powodów interpretacji art. 16 a ust. 1 i ust. 2 ustawy dokonanej przez organy orzekające nie można uznać za niezasadną.

3. Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne od 1 sierpnia 2010 r. na podstawie decyzji SKO w J. G. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]. Decyzja ta wygasła [...] lipca 2013 r. z mocy prawa (ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. poz. 1548).

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 Trybunał Konstytucyjny jednakże orzekł, iż art. 11 ust. 1 i 3 tej ustawy nowelizującej jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że w tej sprawie doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Trybunał podkreślił, że deklarowana przez ustawodawcę konieczność racjonalizowania systemu świadczeń opiekuńczych w celu wyeliminowania nadużyć, sama w sobie nie uzasadnia znoszenia praw słusznie nabytych. Przedsięwzięcie racjonalizujące nie może bowiem abstrahować od zastanych stosunków prawnych, zwłaszcza gdy mają charakter chronionych konstytucyjnie praw podmiotowych. Ponadto zdaniem Trybunału sposób ukształtowania okresu przejściowego powinien uwzględniać złożoność sytuacji życiowej osób niepełnosprawnych.

Zrealizowanie wyroku Trybunału, który zakwestionował art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej, będzie wymagało zmiany prawa. Sam bowiem wyrok Trybunału nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych świadczeń po 30 czerwca 2013 r. ani nie tworzy podstawy do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa. Wynika to z tego, że – zgodnie z wnioskiem RPO – wyrok Trybunału dotyczył norm prawa intertemporalnego, które zmaterializowały się już w dniu orzekania przez sąd konstytucyjny, a nie przepisów, które określały nowe przesłanki nabycia świadczeń (s. 25 uzasadnienia wyroku TK).

4. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Niezasadny jest bowiem zarzut naruszenia także art. 7-9, art. 15 kpa gdyż stan faktyczny sprawy został należycie ustalony przez organy pomocy społecznej – w sposób umożliwiający konkretyzację w nim cytowanego art. 16 a ust. 1 ustawy. Nie sposób również byłoby uwzględnić zarzut naruszenia art. 15 kpa skoro w postępowaniu w niniejszej sprawie orzekał organ I i II instancji wydając stosowne decyzje, od których skarżący wywodził przysługujące mu środki prawne.