Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 559/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 1, art. 235 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 1 i ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr NS-HP.2332.2.43.2021 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) zaskarżoną decyzją z 29 kwietnia 2022 r., nr NS-HP.2332.2.43.2021, po rozpatrzeniu odwołania L Spółka z o.o. z/s w T. (dalej: strona, skarżąca, Spółka) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej: organ I instancji, PPIS) z 22 października 2021 r., nr [...], o stwierdzeniu u M.M. (dalej: pracownicy) choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, dalej: K.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367, dalej: rozporządzenie).

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i argumentację prawną.

Decyzją z 22 października 2021 r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u pracownicy Spółki, chorobę zawodową obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Podstawą do wydania decyzji było orzeczenie lekarskie z 9 września 2021 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawione przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnię Chorób Zawodowych w K. oraz karta oceny narażenia zawodowego pracownicy zatrudnionej u strony na stanowiskach szwaczki, krawcowej i ponownie szwaczki od 1998 r. w warunkach, które uznane zostały za przyczynę powstałej choroby zawodowej.

W odwołaniu od decyzji PPIS w T., Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

art 77 § 1 k.p.a. i art. 7 K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownicy oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem ustalenia przyczyn powstania u ww. stwierdzonej choroby, a także ustalenia czy była ona związana z wykonywaną pracą;

art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się zaniechaniem kontroli orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:

opiera się na nieaktualnym, na dzień sporządzania opinii lekarskiej, badaniu EMG, którego wyniki nie uwzględniają przeprowadzonej w dniu 22.11.2019 r. operacji nadgarstka lewego;

zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem;

art. 10 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieustalenie następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy, gdzie była zatrudniona pracownica oraz niepowiadomienie byłych pracodawców - osób fizycznych - o toczącym się postępowaniu, uniemożliwiając im tym samym czynny udział w postępowaniu;

§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych (...) poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nie ustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie;

§ 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełnym materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji PPIS w T. i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, względnie o wydanie decyzji na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego o podane wyżej kwestie, bądź uchylenie decyzji I instancji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto strona wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie czy występowały inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie schorzenia stwierdzanego u pracownicy oraz zażądanie uzupełnienia orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia o wymagane przez art. 84 K.p.a. uzasadnienie i wydanie na tej podstawie decyzji, która odpowiada prawu.

Zaskarżoną decyzją, organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 235¹ K.p.

Organ II instancji stwierdził, że przeprowadzone przez PPIS w T. postępowanie wyjaśniające wykazało, że pracownica pracowała w narażeniu na powstanie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka w latach: 1993-1994 w S H.S.(zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki, 1996 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym "A" [...] L.K. na stanowisku szwaczki oraz w latach 1998 - nadal w L Sp. z o.o. w T. na stanowisku pracownika fizycznego ogólnego - szwaczki, krawcowej.

Pracownica była badana na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w MOMP PChZ w K., co potwierdza orzeczenie lekarskie z dnia 9 września 2021 r., nr [...].

w ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, badanie neurologiczne, badania laboratoryjne, badanie radiologiczne kręgosłupa szyjnego

porównawcze nadgarstków, badanie EKG, zapoznano się z dostarczoną dokumentacją leczenia oraz dokonano analizy narażenia zawodowego pod kątem narażenia na ruchy

monotypowe nadgarstków. Badaniem EMG z dnia 13.07.2018 r. rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka średniego stopnia, operowany po stronie łewej w dniu 22.11.2019 r. Zgodnie z wiedzą medyczną kanał nadgarstka ograniczony jest przez dłoniowe powierzchnie kości nadgarstka i przez niepodatny na rozciąganie troczek zginaczy. Przez kanał nadgarstka przechodzą między innymi ścięgna mięśni palców, ścięgna zginaczy nadgarstka oraz nerw pośrodkowy. Ta topografia anatomiczna kanału nadgarstka czyni tę przestrzeń ciasną, co wpływa na zwiększone ryzyko ucisku szczególnie wrażliwego na niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Ciśnienie w kanale nadgarstka pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców. Seryjne (monotypowe, powtarzalne) ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia pracy palcami, używanie siły nacisku na narzędzia przez zginacze palców powoduje podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka. Wiedzie to do powstania ciasnoty w kanale i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, wiodące do powstania zespołu cieśni kanału nadgarstka.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz ocenę narażenia zawodowego wskazująca na wykonywanie w trakcie czynności zawodowych na stanowisku pracownika fizycznego ogólnego - szwaczki i krawcowej, seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych, lekarze MOMP rozpoznali u pracownicy chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni nadgarstka.

W kontekście sformułowanego zarzutu dotyczącego nieustalenia następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy, w tym. firmy S H.S. i niepowiadomienie byłych pracodawców - osób fizycznych o toczącym się postępowaniu, mając na uwadze ustalenia poczynione w trakcie prowadzonego postępowania, wskazać należy, iż kluczowa dla wyniku niniejszej sprawy, jest treść orzeczenia lekarskiego, z którego wynika, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez pracownicę podczas zatrudnienia w zakładzie skarżącej Spółki pozwala przyjąć, iż była ona narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków, nadto wskazano, że objawy chorobowe ze strony nadgarstków pojawiły się u ww. podczas zatrudnienia w tym zakładzie.

W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie pracownicy materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpoznana u niej choroba tj. zespół cieśni w obrębie nadgarstka jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwała przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Analizując materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez pracownicę, a rozpoznaną u niej chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych, które to domniemanie można obalić jedynie dowodem przeciwnym. W rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu diagnostyki różnicowej, nie udokumentowano decydującego wpływu jakiegokolwiek czynnika pozazawodowego na powstanie choroby. A zatem, zdaniem organu II instancji, zostały spełnione przesłanki pozwalające wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Organ wskazał także, że zgodnie ze stanowiskiem dr n. med. E. W., byłego Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy, orzecznictwo lekarskie w zakresie chorób zawodowych dopuszcza rozpatrywanie etiologii zawodowej choroby, której objawy zostały obiektywnie udokumentowane w przeszłości pomimo tego, że aktualnie już nie występują. Dotyczy to m. in. zespołu cieśni nadgarstka.

Organ nie dokonał uzupełninia materiału dowodowego w zakresie wnioskowanym przez stronę, bowiem uznał, iż orzeczenie lekarskie MOMP jest kompletne i wewnętrznie niesprzeczne, co więcej wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Brak jest podstaw w ocenie organu do uznania, że budzi ono istotne wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik, a w szczególności;

1) art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownicy oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem ustalenia przyczyn powstania stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy były one związane wyłącznie z wykonywaną pracą,

2) art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Poradni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:

- opiera się na nieaktualnym, na dzień sporządzenia opinii lekarskiej, badaniu EMG, którego wyniki nie uwzględniają przeprowadzonej w dniu 22 listopada 2019 r. operacji nadgarstka lewego,

- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u pracownicy zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem,

3) art. 10 K.p.a. w zwiazku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieustalenie następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy,

4) § 2 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nie ustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie,

5) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 239 – dalej: P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając w zakreślonych wyżej ramach zaskarżoną decyzję wskazać trzeba, że jest ona zgodna z prawem.

Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ prawidłowo stwierdził chorobę zawodową u pracownicy Spółki w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powyższego wynika, że dla stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione dwie przesłanki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, którego to rozpoznania dokonuje lekarz orzecznik właściwej medycznej jednostki orzeczniczej oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (patrz wyroki NSA: z dnia 5 lutego 2020 r., II OSK 1111/19, z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1408/18, z dnia 22 lutego 2022 r. II OSK 567/19). Zatem wbrew stanowisku skarżącej Spółki nie ma konieczności w sprawach chorób zawodowych udowadniać, iż w danym przypadku to warunki pracy spowodowały taką chorobę. Nadto wyjaśnić należy również, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, gdyż nie taka jest jej rola. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała (§ 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia RM). Chodzi o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnienie w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u jego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach narażenia zawodowego stanowi odrębną kwestię, zaś spory na jej tle należą do właściwości sądu cywilnego. Nie można Sądowi pierwszej instancji zatem skutecznie zarzucić dokonania błędnej wykładni art. 235¹ K.p.

Dalej należy zauważyć, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 235² Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 ust. 1 powyższego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego wyżej orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń dotyczących stwierdzonego u strony schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Jest bowiem niesporne, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do tego rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA: z 3 marca 2015 r., II OSK 1872/13 i z dnia 28 stycznia 2015 r., II OSK 1567/13).

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia RM, rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. II OSK 3615/19). Zatem organ inspekcji sanitarnej, co do zasady, nie powinien wypowiadać się na temat diagnozy, wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość lekarza, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają. Jednak związanie organu orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Jeżeli zatem taki dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia) o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie uprawnieni lekarze Poradni Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. orzeczeniem z dnia 9 września 2021 r. nr [...] rozpoznali u pracownicy chorobę zawodową –przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy- zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jak wynika z akt sprawy orzecznicy Działu Orzeczniczo-Konsultacyjnego tego Ośrodka Medycyny Pracy wskazali, że pracownica w wywiadzie zgłosiła występowanie od ok. 7 lat drętwienia rąk, wypadanie przedmiotów z rąk, osłabienie siły w rękach. Obustronny zespół cieśni nadgarstka rozpoznano badaniem EMG 13 lipca 2018 r. Zespół cieśni nadgarstka po stronie lewej operowano 22 listopada 2019 r.

Lekarze orzecznicy poinformowali, iż zgodnie z wiedzą medyczną kanał nadgarstka ograniczony jest przez dłoniowe powierzchnie kości nadgarstka i przez niepodatny na rozciąganie troczek zginaczy. Przez kanał nadgarstka przechodzą między innymi ścięgna mięśni palców, ścięgna zginaczy nadgarstka oraz nerw pośrodkowy. Ta topografia anatomiczna kanału nadgarstka czyni tę przestrzeń ciasną, co wpływa na zwiększone ryzyko ucisku szczególnie wrażliwego na niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Ciśnienie w kanale nadgarstka pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców. Seryjne ( monotypowe, powtarzalne) ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia pracy palcami, używanie siły nacisku na narzędzia przez zginacze palców powodują podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka. Prowadzi to do wystąpienia ciasnoty w kanale i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, powodujące powstanie zespołu cieśni kanału nadgarstka. Biorąc pod uwagę, że pracownica w trakcie czynności zawodowych na stanowiskach szwaczka, krawcowa, ponownie szwaczka wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych, lekarze orzecznicy z MOMP uznali z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałym schorzeniem, a warunkami pracy i rozpoznali chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W tych warunkach w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe oraz o ww. orzeczenie lekarskie z dnia 9 września 2021 r. nr [...] r. organ pierwszej instancji stwierdził u strony przedmiotową chorobę zawodową.

W ocenie sądu i wbrew zarzutom skargi, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej z 9 września 2021 r. szczegółowo odnosi się do miejsca zatrudnienia i rodzaju pracy wykonywanej przez pracownicę, karty oceny narażenia zawodowego, danych z wywiadu i dokumentacji medycznej, w tym wyników aktualnych badań laboratoryjnych.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, prawem pracownika lub byłego pracownika jest w razie nie zgadzania się z treścią orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia wystąpienie o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie. Uprawnienie to nie przysługuje pracodawcy.

Niewątpliwie lekarze orzecznicy w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w MOM nie wykonali ponownego badania przewodnictwa w zakresie nerwów pośrodkowych przebiegających przez kanał nadgarstka (EMG) z uwagi na dostępność dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie schorzenia w 2018 r. (badanie EMG wykonane przed zabiegiem operacyjnym) i przebyty w 2019 r. zabieg chirurgiczny, który w różnym stopniu może wpływać na wynik późniejszych badań przewodnictwa nerwów pośrodkowych (EMG). W przypadku zespołu cieśni nadgarstka przeprowadzenie zabiegu operacyjnego nie zawsze skutkuje całkowitym wyleczeniem i ustąpieniem objawów choroby, jednak rolą jednostki orzeczniczej nie jest ustalanie skuteczności przeprowadzonego leczenia operacyjnego. Lekarze z MOMP podkreślili, że obowiązujące przepisy w zakresie orzecznictwa chorób zawodowych nie nakładają również na jednostkę orzeczniczą obowiązku wskazywania czynników pozazawodowych, a jedynie wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpatrywanym schorzeniem, a narażeniem zawodowym. W trakcie postępowania diagnostyczno- orzeczniczego wykonano badanie ogólnolekarskie, konsultację neurologiczną oraz diagnostykę pod kątem schorzeń najczęściej dających objawy zespołu cieśni nadgarstka (RTG stawów nadgarstkowych, ocenę dostarczonego RTG kręgosłupa szyjnego, badania laboratoryjne ukierunkowane na choroby tarczycy, cukrzycę, schorzenia hematologiczne, schorzenia reumatologiczne, zaburzenia gospodarki kwasu moczowego). Wyniki przeprowadzonych badań w ramach diagnostyki różnicowej nie wskazywały na istnienie u pracownicy czynników pozazawodowych zespołu cieśni nadgarstka. Tym samym biorąc pod uwagę wieloletnie narażenie zawodowe (sposób wykonywania pracy obciążający stawy nadgarstkowe) uznano z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy.

W ocenie Sądu, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie zostało poddane prawidłowej ocenie organów, które nie dopuściły się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Decyzje organów uwzględniają pełny materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym. Organy słusznie uznały, że pracownica była zatrudniona w warunkach narażenia zawodowego na chorobę zawodową. Poza sporem jest, że w czasie zatrudnienia w Spółce szyła elementy poszycia samochodowego ze skóry lub tkaniny. Wykonywał przy tym czynności powtarzalne przy których zginała nadgarstki Tym samym przesłanka niezbędna dla stwierdzenia choroby zawodowej tj. sposób wykonywania pracy, który z wysokim prawdopodobieństwem spowodował chorobę zawodową została spełniona.

Wbrew stanowisku strony organ, przy braku jakichkolwiek przesłanej, nie miał obowiązku poszukiwania ewentualnych pozazawodowych przyczyn wystąpienia schorzenia.

Raz jeszcze należy zaznaczyć, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Zaś skarżąca, oprócz sformułowania zarzutów nie przedstawiła żadnych konkretnych faktów lub okoliczności, oprócz daty badania EMG, podważających kompletność i spójność orzeczenia lekarskiego.

W kontrolowanej sprawie organ oceniał pracę związaną z narażeniem zawodowym oraz dysponował orzeczeniem lekarskim, które poddał prawidłowej ocenie. Wbrew postawionym zarzutom nie przekroczono granic swobodnej oceny dowodów. W orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej I stopnia, uwzględniającej także wykonany zabieg dekompresji kanału nadgarstka lewego, jednoznacznie stwierdzono podstawy do rozpoznania u pracownicy co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy na stanowisku szwaczki. Praca ta polegała na wykonywaniu wielokrotnie powtarzanych w krótkich odstępach czasu czynności obciążających w sposób nadmierny stawy nadgarstkowe o charakterze monotypii.

Materiał dowodowy został zebrany w zakresie wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy, a organy dokonały pełnej i wnikliwej analizy zebranych dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera konieczne elementy przewidziane w art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności wyjaśnia podstawę prawną i zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne. Zaś dokonana przez ograny inspekcji sanitarnej ocena zgromadzonych środków dowodowych nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów.

Wbrew postawionym przez skarżącą zarzutom, domniemanie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym a wystąpieniem choroby zawodowej nie zostało skutecznie podważone, orzeczenie lekarskie odnosi się do wykonanego zabiegu operacyjnego oraz aktualnych badań. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest nieodnalezienie poprzednich pracodawców – osób fizycznych lub ich następców prawnych. Bowiem okres zatrudnienia pracownicy u skarżącej od 1998 r., fakt ujawnienia się pierwszych objawów ok. 2011 r. (siedem lat przez badaniem EMG), po co najmniej 13 latach pracy ( przy wcześniejszym pięcioletnim okresie zatrudnianie) u skarżącej na stanowisku szwaczki pozwalają na wniosek, że to właśnie praca u skarżącej, jej czasokres i powtarzalne czynności były tymi czynnikami w środowisku pracy, które spowodowała wystąpienie u pracownicy choroby zawodowej.

Wątpliwości zgłaszane wobec orzeczenia z 9 września 2021 r. przez skarżącą Spółkę należy w okolicznościach tej sprawy uznać wyłącznie za polemikę z nim. W ocenie Sądu, brak jest podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację przedmiotowego orzeczenia lekarskiego, odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne. Zatem wbrew wywodom skargi w sprawie nie doszło także do naruszenia § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia RM, w sposób opisany w petitum skargi.

Fakt remisji choroby w związku z przebytym zabiegiem operacyjnym nie uniemożliwia jej stwierdzenia, wręcz przeciwnie, potwierdza jej wystąpienie.

Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.

Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił jako niezasadną.