Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 902/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania I. G. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu [...] stycznia 2006 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek I.G. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F.G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w m. [...], pow. [...], woj. [...].

W toku postępowania zebrano m.in. następujące dokumenty, na podstawie których ustalono stan faktyczny niniejszej sprawy:

1) uwierzytelnioną kserokopię dowodu osobistego S. G.,

2) uwierzytelnioną kserokopię dowodu osobistego T. G.,

3) uwierzytelnioną kserokopię dowodu osobistego I.G.,

4) oświadczenie I. G. z dnia [...] stycznia 2009 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty,

5) oświadczenie S. G. z dnia [...] grudnia 2008 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty,

6) oświadczenie T. G. z dnia [...] grudnia 2008 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty,

7) zaświadczenie Urzędu Gminy i Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., zgodnie z którym F. G., S. G., I. G. oraz T. G. w dniu 22 maja 1959 r. przybyli do [...] z miejscowości [...], pow. [...].

8) uwierzytelnioną kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 1973 r., sygn. akt [...] Ns [...], zgodnie z którym spadek po F.G., zm. w dniu [...] października 1974 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli: żona S. G., córka I. G. oraz syn T.G. w 1/3 części każdy z nich,

9) zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia [...] lutego 1994 r. Nr [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym, zgodnie z którym w dokumentach archiwum istnieją dane, świadczące o tym, że F.G. posiadał do 1951r. dom mieszkalny, stodołę, chlew i [...] ha ziemi, znajdujące się we wsi [...], pow. [...], woj. [...],

10) pismo Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], zgodnie z którym w zasobach archiwum brak jest dokumentów potwierdzających, że F. G. był przedwojennym właścicielem nieruchomości położonej w m. [...], pow. [...],

11) pismo Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...] października 2007 r., zgodnie z którym w zasobach archiwum nie odnaleziono dokumentacji dotyczącej F.G.,

12) kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej seria K Nr [...] wydanej na nazwisko F. G.,

13) karta repatriacyjna nr [...] wydana na nazwisko S. G.,

14) karta Zdrowia Repatrianta nr [...] wydana na nazwisko F. G.,

15) oświadczenie S.G. z dnia [...] lipca 2008 r., złożone na okoliczność ustalenia powierzchni oraz rodzaju nieruchomości pozostawionej przez F.G. poza obecnymi granicami RP,

16) oświadczenia świadków: B.B. z dnia [...] września 2018 r. i J.M. z dnia [...] sierpnia 2018 r. złożone na okoliczność pozostawienia nieruchomości przez F. G. poza obecnymi granicami RP,

17) zaświadczenie [...] Wiejskiego Komitetu Wykonawczego z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym i załącznikami. Z ww. zaświadczenia wynika, że F.G. posiadał:

- zgodnie z księgą domową za w lata 1946-1948 gospodarstwo nr [...], tj. drewniany dom mieszkalny, komórkę, chlew, wzniesione do 1918 r. oraz działkę [...] ha ziemi i 3 jabłonie,

- zgodnie z księgą domową za lata 1949-1951 gospodarstwo nr [...], tj. drewniany dom mieszkalny, komórkę, chlew, wzniesione do 1918 r. oraz działkę [...] ha ziemi i 3 jabłonie,

- zgodnie z księgą domową za 1952-1954 gospodarstwo nr [...], tj. drewniany dom mieszkalny, komórkę, chlew, wzniesione do 1918 r. oraz działkę ziemi - [...] ha w 1955r., [...] ha w 1956 r., [...] ha w 1957 r. i 2 jabłonie,

- zgodnie z księgą domową za lata 1958-1960 gospodarstwo nr [...], tj. drewniany dom mieszkalny, komórkę, chlew, wzniesione do 1918 r. oraz działkę ziemi - [...] ha w 1958r., [...] ha w 1959 r.,

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia S. G., I. G. i T. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w m. [...], pow. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że strony nie przedłożyły dowodów potwierdzających, że F. G. był przedwojennym właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. I. G. złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...]. W odwołaniu skarżąca zarzuciła organowi I instancji w szczególności:

- bezzasadną odmowę przyznania mocy dowodowej zeznaniom B. B. i J.M.,

- błędną ocenę dowodów, a przede wszystkim zaświadczenia Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia [...] lutego 1994 r. oraz zaświadczenia [...] Wiejskiego Komitetu Wykonawczego z dnia [...] marca 2018 r.

W dniu [...] marca 2019 r. I. G. przedłożyła do akt sprawy swoje oświadczenie z dnia [...] marca 2019 r., złożone na okoliczność pozostawienia przez F.G. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w m. [...], pow. [...], woj. [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania I. G. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym majątki na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy zmuszeni byli je pozostawić, ale wyłącznie tym, którzy spełniali łącznie warunki określone w art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2097; dalej: ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.). Prawo do rekompensaty na podstawie przepisów tej ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Niespełnienie choćby jednej z wymienionych w powyższym przepisie przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Podkreślono, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., odmówił potwierdzenia S. G., I. G. i T. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w m. [...], pow. [...], woj. [...] z uwagi na fakt, że w Strony nie przedłożyły dowodów pozwalających stwierdzić, że F. G. był przedwojennym właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

W toku prowadzonego postępowania, na okoliczność wykazania własności i stanu pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości przedłożono m.in. zaświadczenie [...] Wiejskiego Komitetu Wykonawczego z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...] oraz zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia [...] lutego 1994 r. Nr [...].

Wskazano, że prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, który w związku z wojną zmuszony był opuścić". Przedstawione powyżej dokumenty odnoszą się do okresu po zakończeniu II wojny światowej, zatem nie odzwierciedlają one stanu nieruchomości i praw do niej przysługujących w dacie, w której powstały zobowiązania państwa polskiego względem zabużan, określone w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Jednocześnie podkreślono, że zarówno [...] Wiejski Komitet Wykonawczy jak i Archiwum Państwowe Obwodu [...] nie są w rozumieniu art. 76 k.p.a. podmiotami, które mogłyby wystawić prawnie wiążący dokument urzędowy potwierdzający stan prawny nieruchomości. Wyżej wymienione zagraniczne podmioty nie posiadały żadnej podstawy prawnej (wynikającej z przepisów obowiązujących na obszarze RP, czy też zawartej w ustawodawstwie innych państw) do wystawiania dokumentów potwierdzających pozostawienie nieruchomości przez obywateli polskich opuszczających byłe terytorium RP.

Stwierdzono ponadto, że w aktach sprawy znajdują się również oświadczenia świadków: B. B. z dnia [...] września 2018 r. i J. M. z dnia [...] sierpnia 2018 r., zgodnie z którymi F.G. był właścicielem nieruchomości położonej w m. [...], pow. [...], w skład której wchodził: "dom rodzinny kryty gontem, stodoła drewniana kryta słomą, chlew drewniany kryty słomą, spichlerz drewniany kryty słomą, ziemia orna o pow. [...] ha, łąki i pastwiska o pow. [...] ha oraz ogród o pow. [...] ha". Odnosząc się do ww. oświadczeń Minister wskazał, że nie spełniają one wymogów określonych w art. 6 ust 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż nie zostały złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w placówce konsularnej kraju zamieszkania, bowiem notariusz potwierdził jedynie własnoręczność podpisów świadków. Zaznaczono również, że B. B. i J. M. w dacie 1 września 1939 r. miały odpowiednio - 8 i 12 lat. Zdaniem organu mało prawdopodobnym jest fakt, aby osoby tym wieku posiadały tak szczegółową wiedzę na temat nieruchomości położonej w m. [...], pow. [...] i zapamiętały ją przez ponad siedemdziesiąt lat.

Podkreślono, że w świetle przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. jedynymi dowodami wskazującymi na fakt pozostawienia nieruchomości, a tym samym wyłączną podstawą do realizacji prawa do rekompensaty, nie mogą być tylko oświadczenia świadków, nawet przy zachowaniu odpowiedniej ich formy. Niezbędne jest potwierdzenie tych okoliczności przez inne rodzaje środków dowodowych, jakimi są dokumenty urzędowe, sądowe lub archiwalne.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że oświadczenia B. B. z dnia [...] września 2018 r. i J. M. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego pozostawienie przez F. G. nieruchomości poza obecnymi granicami RP tj. w m. [...], pow. [...], woj. [...].

Wskazano, że w aktach sprawy znajdują się także oświadczenia S.G. z dnia [...] lipca 2018 r. oraz I. G. z dnia [...] marca 2019 r. Zdaniem Ministra dowód z przesłuchania strony jest jedynie środkiem dowodowym o charakterze posiłkowym i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji przez organ pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy. Oświadczenie strony nie jest w pełni obiektywnym środkiem dowodowym, nie może zastępować dowodów z dokumentów urzędowych, a przy ich braku, jego przeprowadzenie nie ma jakiegokolwiek znaczenia prawnego.

Podkreślono również, że Wojewoda [...] wielokrotnie informował Stronę postępowania o konieczności uzupełnienia braków wniosku. Co prawda I. G. z własnej inicjatywy występowała zarówno do archiwów polskich, jak i zagranicznych, celem odnalezienia dokumentów potwierdzających prawo własności nieruchomości położonej w m. [...], pow. [...] - jednak poszukiwania nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Ponadto organ wojewódzki mając na uwadze obowiązek wynikający z art. 7 i 77 k.p.a. podjął także z urzędu czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie materiału dowodowego i wystąpił do Konsulatu Generalnego RP w [...]. Jednak pomimo powyższych działań nie odnaleziono wymaganych w sprawie dowodów.

Minister wskazał, że w postępowaniu dot. mienia zabużańskiego główny ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania. Podkreślił również, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nakłada obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek uzależniających przyznanie tzw. rekompensaty zabużańskiej, w tym faktu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Strona ubiegająca się o prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie ma obowiązek - po pierwsze - wskazania konkretnych nieruchomości, a po drugie - przedstawienia dowodów, które świadczą o ich pozostawieniu wraz ze wskazaniem rodzaju i powierzchni.

W związku z powyższym stwierdzono, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. organ uprawniony jest do swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. Powyższa zasada uprawnia organ do ustalania prawdy obiektywnej według swej wiedzy, doświadczenia oraz przekonania o wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności w wartościowaniu dowodów i ich selekcji. Ocena ta powinna być oparta na wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego. Organ prowadzący postępowanie ma prawo dokonywać oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Ocena ta nie może być jednak dowolna, lecz musi zostać dokonana w perspektywie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy Zdaniem Ministra w ramach postępowania toczącego się przed organem I, jak i II instancji została dokonana ocena całokształtu materiału dowodowego w zakresie wyznaczonym przez art. 80 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. wniosła I. G. wnosząc o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje natomiast wszystkim lub niektórym spadkobiercom (art. 3 ust. 2 ustawy). Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie by ubiegający się o rekompensatę mogli zrealizować swoje prawo. Brak spełnienia jednej z nich powoduje wydanie przez organ decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 2 ustawy). Z uwagi na tak ukształtowane przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o przyznanie takiego prawa kluczowa jest kwestia, kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub jego spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które - zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy – jest niezbywalne. Spadkobierca obowiązany jest do udokumentowania wskazanych wyżej przesłanek dowodami, o których mowa w art. 6 ustawy z 8 lipca 2005 r. Zaznaczyć także należy, że koniecznym jest przy tym wskazanie, że postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10 i z 27 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK Sygn. akt I SA/Wa 660/19 900/12). To ona, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:

1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;

2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 ustawy). Wszystkie powołane wyżej dowody spadkobierca obowiązany jest złożyć wraz z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty lub na wezwanie organu (art. 6 ust. 1 i 6 tej ustawy).

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że brak jest dowodów na potwierdzenie faktu , że F. G. był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] powiat [...] wojewówdztwo nowogródzkie w dniu wybuchu II Wojny Światowej. Z zaświadczenia archiwalnego z [...] lutego 1994 r. Nr [...] wraz z jego tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego A. T. z [...] sierpnia 2018 r. wynika, że ww. posiadał w 1951 r. dom mieszkalny, komórkę, chlew i [...] hektarów gruntów we wsi [...]. Z tłumaczenia przywołanego powyżej zaświadczenia z [...] sierpnia 2018 r. sporządzonego przez tłumacza przysięgłego K. K. wynika, że F.G. był właścicielem wymienionej nieruchomości wraz z zabudowaniami. Przeprowadzona kwerenda w Państwowym Archiwum Obwodu [...] wykazała brak informacji na temat posiadania przez F. G. nieruchomości w okolicy [...] w 1939r..

Z zaświadczenia archiwalnego [...] Wiejskiego Komitetu Wykonawczego z [...] marca 2018 r. i jego załączników wynika, że posiadał on gospodarstwo opisane jako drewniany dom mieszkalny, komórka, chlew, działka ziemi [...] ha – w latach 1946-1952, a następnie od roku 1955 do 1958 r. zmniejszyła się zasadniczo posiadana przez niego powierzchnia gruntów.

Podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu uchwały z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt 11/13, że realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, musi uwzględniać zasady konstytucyjne: zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz zasadę równości wobec prawa i zasada równości w ochronie praw majątkowych (art. 32 i 64 ust. 2 Konstytucji). A mając na uwadze powyższe zasady konstytucyjne, art. 2 ustawy "zabużańskiej", stosownie do art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej należy interpretować stosując prokonstytucyjną wykładnię prawa przyjmując, że pod pojęciem "nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" należy rozumieć nieruchomości pozostawione, a nie w stosunku do których, repatriantowi przysługiwało w momencie ich pozostawiania prawo własności. W uchwale wskazano, że "dokonywanie wykładni przepisu prawa przez sąd nie może być traktowane jako postępowanie, które narusza równowagę władz, o której stanowi art. 10 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wykładnia prawa jest bowiem immanentną częścią procesu orzekania a jej zadaniem nie jest zastępowanie władzy ustawodawczej w uchwalaniu ustaw, a jedynie ustalenie właściwego znaczenia i zakresu określonej normy prawnej. Jednocześnie wskazać trzeba, że wykładnia ta nie musi ograniczać się wyłącznie do wykładni gramatycznej, ale może uwzględniać m. in. cel danej regulacji prawnej (wykładnia celowościowa) i jej funkcję (wykładnia funkcjonalna). W tych przypadkach, dokonujący wykładni sąd, musi zaś brać pod uwagę nie tylko dosłowną treść wykładanego przepisu, ale także: zasady moralne, zasady sprawiedliwości społecznej czy zasady słuszności." Reasumując prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, który w związku z wojną zmuszony był opuścić. Zatem niewykazanie przesłanki dotyczącej tytułu własności w stosunku do nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przy jednoznacznym sformułowaniu ustawowym o konieczności spełnienia wszystkich wymaganych przesłanek kumulatywnie w celu potwierdzenia prawa do rekompensaty powoduje, że jej odmowa musi zostać uznana za zgodna z prawem.

W niniejszej sprawie, wobec braku dowodu w postaci dokumentu na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, do której F. G. przysługiwał tytuł prawny znalazły sie jednobrzmiące oświadczenia dwóch świadków –B. B. z [...] września 2018 r. i J. M. z [...] sierpnia 2018 r. Oświadczenia te zostały złożone z podpisem notarialnie poświadczonym. Zatem oświadczenia te organy zobowiązane były oceniać zgodnie z przepisami ustawy zabużańskiej. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że przedłożone przez stronę oświadczenia świadków – B.B. i J. M. nie mogą zostać uznane za dowód w sprawie, gdyż nie spełniają wymogów ustawowych - nie zostały bowiem złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej kraju zamieszkania świadka. Okoliczności tej autorka skargi nie kwestionuje, wskazując jedynie, że będące świadkami opisywały wydarzenia, które miały miejsce kiedy miały odpowiednio 12 i 8 lat – czyli zdaniem skarżącej - pochodzące z okresu najbardziej utrwalonego i zapamiętanego fragmentu życia z lat dziecięcych i młodzieńczych. W ocenie Sądu oświadczenia świadków z podpisami notarialnie poświadczonymi co do zasady mogą stanowić dowód w sprawie, ale nie jako jedyny dowód na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 - rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Bowiem w sytuacji gdy brak jest dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków spełniające warunki określone normą art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej. Tymczasem przedłożonymi do akt sprawy oświadczeniami skarżąca starała się udowodnić, że jej poprzednik prawny pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz jej rodzaj i powierzchnię. A zatem prawidłowo organy uznały, a co zaaprobował Sąd, że okoliczność ta nie może zostać wykazana oświadczeniami świadków niespełniającymi ustawowych wymagań. Oświadczenia niespełniające ustawowych wymagań, jak już wyżej wskazano, mogą stanowić dowód w sprawie, gdyż ustawa zabużańska nie wyłącza zastosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, ale oświadczenia te, w sytuacji gdy mają na celu wykazanie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, mogą zostać potraktowane jedynie jako dowód uzupełniający. Nie mogą zaś one stanowić jedynego dowodu na tę okoliczność (abstrahując od oceny wiarygodności tych oświadczeń), gdyż w sytuacji gdy brak urzędowego odpisu mienia bądź orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodem na okoliczność pozostawienia mienia nieruchomego poza granicami oraz jego powierzchni i rodzaju, mogą być tylko oświadczenia świadków złożone w wymaganej prawem formie.

Jak zatem wynika z powyższego, w kwestii dotyczącej m. in. powierzchni pozostawionej poza granicami Państwa Polskiego nieruchomości, zeznania świadków (w dodatku spełniających szczególne wymagania) mogą stanowić dowód, ale dopiero, gdy brak jest wskazanych w art. 6 ust. 4 cyt. ustawy, dokumentów. Jeśli zaś takie dokumenty są, organ nie może ustalać wielkości powierzchni nieruchomości "zabużańskiej" w oparciu o dowód z przesłuchania świadków. Należy również zwrócić uwagę, że skoro ustawa z 2005 r. zawiera przepis szczególny, dotyczący sposobu dowodzenia pozostawionego mienia, to w tym zakresie tym bardziej nie jest możliwe ustalanie faktu pozostawienia mienia i jego rodzaju czy rozmiarów w oparciu o dowód z przesłuchania strony. Dodatkowo także podkreślić wypada, że tego rodzaju dowód - nawet po myśli art. 86 k.p.a. – jest dowodem tylko posiłkowym. Nie można zatem nawet skutecznie domagać się przeprowadzenia tego dowodu na okoliczność, dla której ustawa materialnoprawna zastrzega określone obostrzenia dowodowe. W tej sytuacji zasadne jest twierdzenie organu, że oświadczenie S. G. – strony postępowania nie miało i nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Raz jeszcze podkreślić należy, że jedynie kumulatywne spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek może spowodować uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty. W przedmiotowej sprawie i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego słusznie organy obu instancji odmówiły potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP wobec braku spełnienia ustawowych przesłanek.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji oddalając skargę.