Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 327/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 § 1, art. 33, art. 59
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Jan Bała Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt I SA/Lu 336/11 w sprawie ze skargi H. C.-P., T. C. –P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. uwzględnił skargę H C – P i T C- P na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylając zaskarżone postanowienie oraz stwierdzając nieważność postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...].

Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przekazała do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ł tytuły wykonawcze z dnia 8 marca 2010 r. nr [...] i [...] wystawione na małżonków H i T C – P, którymi objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Odpisy tytułów wykonawczych doręczono małżonkom H i T C -P.

W dniu 18 grudnia 2010 r., T C – P wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł pismo zatytułowane "Skarga", w którym wskazał na przedawnienie dochodzonych składek KRUS.

W dniu 24 grudnia 2010 r., organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o wyrażenie stanowiska w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. potwierdziła istnienie obowiązku objętego wymienionymi tytułami.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...].

Dyrektor Izby Skarbowej w L. , po rozpatrzeniu zażalenia strony, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe.

Organ odwoławczy podkreślił, iż wystąpił do wierzyciela o weryfikację stanowiska zawartego w piśmie z dnia 5 stycznia 2011 r., w zakresie przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. oraz, że pismem z dnia 7 marca 2011 r. wierzyciel ponownie potwierdził istnienie obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi.

Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, co oznacza, że bada czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie; nie jest natomiast uprawniony do badania "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym". W związku z powyższym stanowisko wierzyciela w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności jest dla organu egzekucyjnego wiążące, co wyklucza możliwość dokonania innej oceny zarzutu przedawnienia. W sytuacji, gdy wierzyciel potwierdził istnienie obowiązku objętego wymienionymi tytułami wykonawczymi, to Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na ich podstawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podając motywy podjętego rozstrzygnięcia przypomniał, że po wniesieniu przez skarżącego zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. , Dyrektor Izby Skarbowej w L. , pismem z dnia 24 stycznia 2011 r., zwrócił się do wierzyciela o "dokonanie ponownej oceny przedawnienia składek za okres od II kwartału 1998r. do I kwartału 2000r. z uwzględnieniem przepisów, które obowiązywały w okresie ich wymagalności".

W odpowiedzi na powyższe, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego postanowieniem z dnia [....] marca 2011 r. "odrzuciła" zarzuty T. C –P w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Sąd zwrócił uwagę, że należy odróżnić umorzenie postępowania z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej: u.p.e.a., od umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., którego przesłanką jest uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, o ile organ podatkowy zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska.

W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny – w ocenie Sądu – jest władny samodzielnie rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący w swoim wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołał się na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku z powodu przedawnienia.

W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że pojęcie "obowiązek" użyte w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć w znaczeniu wynikającym z treści art. 2 § 1 u.p.e.a. W przepisie tym ustawodawca wprawdzie nie zamieścił definicji tego pojęcia, jednakże wymienił obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, a wśród nich - należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.

Wobec powyższego, pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on obowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje.

W rozumieniu art. 29 § 2 u.p.e.a. obowiązek niepodlegający egzekucji administracyjnej to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję administracyjną z uwagi na jakikolwiek powód, dla którego jest ona niedopuszczalna. Istotne jest przy tym i to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. bada dopuszczalność egzekucji konkretnego i zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku.

W ocenie Sądu, rozpatrywanie pisma zobowiązanego z dnia 18 grudnia 2010 r., w którym jednoznacznie wskazał on na przedawnienie składek za rok 1998 i 1999 jako zarzutów z art. 33 u.p.e.a było wadliwe. Po pierwsze niedopuszczalne jest działanie sprzeczne z wolą zobowiązanego, po drugie czas, który upłynął pomiędzy terminem na wniesienie zarzutów a dniem, w którym wniesiono żądanie wskazywał, że jeśli były to zarzuty, to były spóźnione. Zarzuty na postępowanie egzekucyjne, o których mowa w art. 33 - 35 u.p.e.a. są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza w praktyce, że nie można się nim posłużyć w następnych jego stadiach. Wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego jest bezskuteczne.

W rozpoznawanej sprawie stosownie do przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. skarżący został pouczony w tytule wykonawczym o przysługującym mu prawie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni, ze wskazaniem, co może być podstawą ich wniesienia. Z tego prawa nie skorzystał, natomiast, podnosząc w piśmie z dnia 18 grudnia 2010r., że "zaległości uległy przedawnieniu", może w sposób mało komunikatywny, ale w istocie zażądał umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a.

Wniosek złożony w tym trybie nie przewiduje istnienia dla organu egzekucyjnego obowiązku uzyskania stanowiska wierzyciela. Obowiązek taki istnieje jedynie wówczas, gdy strona w przewidzianym przepisami terminie zgłosi zarzuty do postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 u.p.e.a. Tymczasem skarżący, już po upływie ustawowego terminu do zgłoszenia zarzutów, skierował do organu egzekucyjnego pismo, w którym domagał się umorzenia postępowania. W przypadku takim organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej przyczyny.

Wobec powyższego, skoro wierzyciel nie miał obowiązku ustosunkować się do żądania organu egzekucyjnego i wyrażać swojego stanowiska w kwestii podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia, a nadto nie mogło to być stanowisko wyrażone na podstawie art. 34 u.p.e.a., Sąd I instancji uznał, iż postanowienie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [....] marca 2011 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem tego przepisu.

Dyrektor Izby Skarbowej w L. zaskarżając wyrok "w części uchylającej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [....] marca 2011 r." domagał się "uchylenia zaskarżonego wyroku w całości" i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., polegające na uwzględnieniu skargi i uchyleniu zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie przez organy podatkowe przepisów: art. 33 u.p.e.a., podczas gdy do takiego naruszenia nie doszło, a tym samym nie miało wpływu na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 33 i art. 59 u.p.e.a. polegające na przyjęciu błędnego stanu faktycznego, iż organy egzekucyjne rozpoznawały pismo zobowiązanego z dnia 18 grudnia 2010 r. jako zarzuty z art. 33 u.p.e.a., podczas gdy podstawą rozstrzygnięcia był art. 59 tej ustawy;

- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a i art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 59 i art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że organ egzekucyjny może samodzielnie dokonać oceny przedawnienia egzekwowanego obowiązku, podczas gdy z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

W analizowanej skardze kasacyjnej sformułowano tylko zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć, zdaniem kasatora, wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny wszystkie uznał za niezasadne. Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. dotyczy warunków zarówno dopuszczalności wszczęcia egzekucji, jak i dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Do przesłanek pozytywnych dopuszczalności wszczęcia egzekucji, czyli okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł wszcząć egzekucję, w literaturze przedmiotu zalicza się: 1) istnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym podlegającego egzekucji administracyjnej, 2) tytuł wykonawczy, który jest wystawiony przez uprawniony organ, 3) konkretny organ egzekucyjny, który jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym, 4) osoba, która jest wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązana podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej, 5) tytuł wykonawczy musi spełniać wymagania art. 27 u.p.e.a., 6) osoba wskazana jako zobowiązany w tytule faktycznie jest tym zobowiązanym, 7) wierzyciel ma wskazać środek egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym, 8) nie może nastąpić przedawnienie się obowiązku (por. C. Kulesza: Komentarz do art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stan prawny 2010.12.01. LEX). W kontekście pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek koniczne jest rozróżnienie istnienia obowiązku od wymagalności i zasadności obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Prezentuje się w nim pogląd, że porównanie zakresu § 1 i § 2 art. 29 u.p.e.a. uprawnia do wniosku, że zawarte w § 2 sformułowanie: "obowiązek, którego dotyczy tytuł nie podlega egzekucji administracyjnej" należy rozumieć szeroko, nie ograniczając się do znaczenia, jakie wynika z art. 2 u.p.e.a. Oznacza to, że w rozumieniu art. 29 § 2 u.p.e.a. obowiązek nie podlegający egzekucji administracyjnej to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję administracyjną z uwagi na jakikolwiek powód, dla którego jest ona niedopuszczalna. Istotne jest przy tym i to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. bada dopuszczalność egzekucji konkretnego i zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku. Orzecznictwo sądowe dopuszcza w szczególności badanie, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje. W wyroku z dnia 28 maja 1999 r. (sygn. akt III SA 1321/98, LEX nr 46239) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z jednej strony, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli bada wniosek jedynie pod względem formalnym; z drugiej jednak strony, zgodnie z art. 33 pkt 1 czy art. 59 § 1 pkt 2 u. p.e.a., organ egzekucyjny jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Zatem, mimo że organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany chociażby do sprawdzenia, czy wierzytelność jeszcze istnieje (por. też wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt III SA 1525/99, LEX nr 47233). Jak akcentuje się w doktrynie istnienie w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisu przewidującego umarzanie egzekucji, w przypadku gdy okaże się, że obowiązek nie istnieje, obliguje do odmiennego rozumienia wymagalności i istnienia obowiązku. Tylko rozpatrując zarzut, organ egzekucyjny, jest związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela. Poza tym obszarem sam odpowiada za prowadzenie egzekucji w sytuacji nieistnienia obowiązku, bo z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że ma obowiązek umorzyć takie postępowanie z urzędu.(C. Kulesza: Komentarz....).

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W tym ostatnim przypadku zobowiązany poprzez wniesienie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), złożenie powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 2 § 3 u.p.e.a.) oraz skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) może wskazać na istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarówno art. 34 u.p.e.a. jak i art. 59 § 1 tejże ustawy zawierają podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast rację ma w niniejszej sprawie Sąd I instancji, iż należy odróżnić umorzenie postępowania z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. od umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., którego przesłanką jest uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, o ile organ podatkowy zwrócił się do wierzyciela o zajecie stanowiska. Zgodnie z treścią art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zatem umorzenie postępowania w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a. może nastąpić w następstwie rozpatrzenia zarzutów. Wskazać należy jednak, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. może nastąpić, o ile zarzuty zostały zgłoszone w terminie 7 dni. Natomiast jeżeli chodzi o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a., może to nastąpić w toku trwającego postępowania egzekucyjnego, w tym także z urzędu. Artykuł 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Słusznie wskazuje Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż na rozróżnienie pomiędzy umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, a umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. wskazuje także treść art. 59 § 3 ustawy, który stanowi, że w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i § 2 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny jest władny samodzielnie rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. W analizowanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący w swoim wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołał się na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku z powodu przedawnienia. Poza sporem jest także to, iż stosownie do treści przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. skarżący został pouczony w tytule wykonawczym o przysługującym mu prawie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni, ze wskazaniem, co może być podstawą ich wniesienia. Z tego prawa nie skorzystał, natomiast podnosząc w swoim piśmie z dnia 18 grudnia 2010 r., że "zaległości uległy przedawnieniu", w istocie żądał umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż: "Wniosek złożony w tym trybie nie przewiduje istnienia dla organu egzekucyjnego obowiązku uzyskania stanowiska wierzyciela. Obowiązek taki istnieje bowiem, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. jedynie wówczas, gdy strona w przewidzianym przepisami terminie zgłosi zarzuty do postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 u.p.e.a. Skarżący tymczasem, już po upływie terminu do zgłoszenia zarzutów, skierował do organu egzekucyjnego pismo, w którym domagał się umorzenia postępowania. W przypadku takim organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej przyczyny." (s. 11-12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Podobnie przyjął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzając, że: "postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym np. z uwagi na przedawnienie. Umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie stoi na przeszkodzie fakt, iż na podstawie art. 34 § 1 a u.p.e.a., wierzyciel wypowiedział się o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia zobowiązania. Nie ma również znaczenia to, że kwestia ta została już podniesiona przed sądem administracyjnym w związku z kontrolą decyzji podatkowej i sad ten nie uwzględnił tego zarzutu."

Reasumując, skoro w analizowanej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku ustosunkować się do żądania organu egzekucyjnego i wyrażać swego stanowiska w kwestii podniesionej przez skarżącego przesłanki przedawnienia, a nadto nie mogło to być stanowisko wyrażone na podstawie art. 34 u.p.e.a., Sąd I instancji podjął w tej sprawie prawidłowe rozstrzygnięcie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tzn. stwierdził nieważność postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [....] marca 2011 r. (znak: [....]), z uwagi na wydanie tego postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 34 u.p.e.a. oraz w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i w uzasadnieniu wskazał zasadnie, iż wniosek skarżącego o umorzenie postępowania zawarty w jego piśmie z dnia 18 grudnia 2010 r. winien zostać rozpoznany ponownie przez organ egzekucyjny po dokonaniu samodzielnej oceny wskazanej w nim kwestii przedawnienia należności za lata 1998-1999, bez uzyskiwania stanowiska wierzyciela w tym przedmiocie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.