Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1975/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, 185 § 1, 207 §2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 935/18 w sprawie ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za szczególne korzystanie z wód 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 marca 2019 r., sygn. II SA/Lu 935/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji), na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] października 2018 r., nr [...], w przedmiocie opłaty za szczególne korzystanie z wód, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Dyrektora Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. kwotę 3 232 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie, organ), na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 i 2180), w formie informacji rocznej, ustalił Spółce wysokość opłaty stałej wynoszącej 47 146,00 zł za usługi wodne, znak sprawy: [...], w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r.

Spółka złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za pobór wód, ustaloną w powołanej wyżej informacji rocznej.

Dyrektor Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie w decyzji z [...] października 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 2, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: p.w., ustawa) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) określił Spółce za okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 47 146,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]".

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przez Spółkę. W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w niej bezpośrednio. Według Sądu I instancji, przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, stwierdzenie to odnosi się jedynie do kwestii określenia przez organ wysokości wymierzonej opłaty stałej za pobór wód, czy też ściślej rzecz ujmując, ustalenia, w jakim zakresie woda pobierana z ujęcia wody "[...]" z systemu odwodnienia kopalni kredy [...] sp. z o.o. Zakład [...] C. w C. pobierana jest dla celów odwodnienia kopalni kredy oraz zaopatrzenia w wodę miasta C. i okolicznych miejscowości, a w jakim wyłącznie dla potrzeb odwodnienia kopalni kredy.

Zdaniem Sądu I instancji, odmiennie należy ocenić stanowisko organu w części dotyczącej stwierdzenia braku podstaw do zwolnienia skarżącego z opłaty za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]" w takim zakresie, w jakim woda pobierana jest tak dla potrzeb odwodnienia kopalni kredy, jak i dla potrzeb zaopatrzenia w wodę miasta C. i okolicznych miejscowości (zaopatrzenia w wodę ludności). Wbrew odmiennym twierdzeniom i zarzutom skargi, stanowisko takie należy bowiem uznać za prawidłowe.

Sąd I instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie ustalenie wysokości opłaty może być utrudnione o tyle, że art. 271 ust. 2 p.w. odwołuje się w tej kwestii do maksymalnej ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, zaś w samym pozwoleniu wodnoprawnym wartość tę określono łącznie dla wody pobieranej dla potrzeb odwodnienia kopalni kredy i zaopatrzenia ludności w wodę.

Zdaniem Sądu I instancji, powyższe nie uniemożliwia określenia wysokości opłaty, przy czym jednym ze sposobów ustalenia jej wysokości może być wymierzenie opłaty w wysokości odwrotnie proporcjonalnej do tego, w jakim zakresie woda pobierana wyłącznie dla celów odwadniania kopalni pozostaje do całości wody pobieranej z ujęcia, tj. do wody pobieranej z ujęcia zarówno dla celów odwadniania kopalni, jak i dla celów zaopatrzenia ludności w wodę. Tak wymierzona opłata byłaby proporcjonalna do ilości wody pobieranej z ujęcia także na cele zaopatrzenia ludności w wodę. Ustalenia tych wartości można zaś dokonać na podstawie rejestrów ilości wody tłoczonej do sieci miejskiej oraz wody odpompowanej na cele odwodnienia kopalni kredy.

Według Sądu I instancji, w sprawie organ nie ustalił i nie rozpatrzył tych okoliczności. Organ nie zebrał zatem całego materiału dowodowego i nie ocenił należycie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji podsumował, że w decyzji określającej wysokość opłaty stałej organ nie wskazał wprost terminów płatności rat, w jakich powinna zostać uiszczona opłata.

W skardze kasacyjnej Spółka (dalej: skarżąca kasacyjnie) zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono :

I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1) art. 268 ust. 2 p.w. przez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]" nie podlega zwolnieniu z opłaty stałej, z tego powodu, że z przedmiotowego ujęcia wody realizowane są dwa równorzędne cele poboru wody, co nie mieści się w dyspozycji normy prawnej z art. 268 ust. 2, w sytuacji gdy zdaniem skarżącej, spełnione zostały wszystkie przesłanki uprawniające do takiego zwolnienia, o czym niżej w uzasadnieniu skargi;

2) art. 268 ust. 2 p.w. przez błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie nie przysługuje skarżącej zwolnienie z art. 268 ust. 2 z powodu niespełnienia przesłanki wyłączności celu "górniczego" poboru wody i jednocześnie uznanie, że zwolnieniu z art. 268 ust. 2 podlega ta część poboru wody z ujęcia [...], która przeznaczona jest wyłącznie do odwodnienia kopalni;

3) art. 268 ust. 1 pkt 1 p.w. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy stan faktyczny niniejszej sprawy nie odpowiadał hipotezie normy prawnej zawartej w tym przepisie ze względu na spełnienie wszystkich przesłanek uprawniających do zastosowania zwolnienia z art. 268 ust. 2;

4) art. 35 ust. 3 w zw. z art. 8 p.w. przez niewłaściwe zastosowanie i błędne zakwalifikowanie usługi zaopatrzenia w wodę miasta C. i okolicznych miejscowości z wody pochodzącej z odwodnienia kopalni jako usługi wodnej podlegającej przepisom ustawy Prawo wodne, w sytuacji gdy do usługi dystrybucji wody (zaopatrzenia w wodę) pochodzącej z odwodnienia kopalni zastosowanie mają wyłącznie przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków na mocy art. 8 p.w.

II. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

w szczególności art. 7a, art. 81 a, art. 8, art. 9, art. 10, art.11, w związku z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego, o czym szerzej w uzasadnieniu zarzutu;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez bezzasadne tolerowanie przez Sąd I instancji naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego w szczególności art. 271 ust. 1, 2 i 6, art. 268 ust. 1, art. 273 ust. 6 p.w.;

5) art. 200 p.p.s.a. przez wadliwe zasądzenie zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, przez nieuprawione ich zmniejszenie bez wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie i jej wyjaśnienia.

Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o:

1.uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

2. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego, od organu na rzecz skarżącej, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje samego (korzystnego dla niej) rozstrzygnięcia, lecz zawartą w jego motywach ocenę prawną wiążącą dla organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, ewentualnie Sąd w związku z ponownym zaskarżeniem nowej decyzji. Według skarżącej kasacyjnie, przedmiotem zaskarżenia jest w istocie rzeczy uzasadnienie wyroku, a nie jego sentencja.

Według skarżącej kasacyjnie, z uzasadnieniem Sądu I instancji trudno się zgodzić, ponieważ zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku stanowisko Sądu I instancji, odmawiające stronie zwolnienia z opłaty, znacząco różni się od stanowiska organu w tym zakresie. Z obydwoma końcowymi stanowiskami nie zgadza się skarżąca kasacyjnie. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, można zgodzić się z Sądem I instancji, że w przypadku braku przesłanek do zastosowania zwolnienia z art. 268 ust. 2, materialnoprawną podstawę wymierzenia opłaty stanowi art. 268 ust. 1 pkt 1, ale z pewnością nie jest to już wtedy również ust. 2 tego artykułu, na co błędnie wskazuje Sąd I instancji. Mając na uwadze ust. 2 art. 268 należy stwierdzić, że podstawę wymierzenia opłaty może stanowić ustęp 2 tylko w sytuacji, gdy ujęcie wody nie należy do systemów odwadniania zakładów górniczych.

W niniejszej sprawie nie ma sporu co do faktu, że ujęcie wody podziemnej "[...]" należy do systemu odwadnia kopalni kredy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 268 ust. 2 p.w. Skarżąca kasacyjnie uważa, że trudno też wyczerpująco polemizować ze stanowiskiem Sądu I w tym zakresie, gdyż nie do końca zrozumiała jest dla strony dwutorowość poglądu Sądu I instancji co do możliwości, lub jego braku, zastosowania zwolnienia z art. 268 ust. 2 w niniejszym stanie faktycznym sprawy.

Według skarżącej kasacyjnie, błędne jest stanowisko Sądu I instancji, uznające za prawidłową zasadniczą konstatację organu, dotyczącą stwierdzenia braku podstaw do zwolnienia skarżącej z opłat za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]" w takim zakresie, w jakim woda pobierana jest dla potrzeb odwodnienia kopalni kredy oraz potrzeb zaopatrzenia w wodę miasta C. i okolicznych miejscowości. Sąd nie dostrzega, że przesłanki odmowy zwolnienia, którymi kierował się organ, nie są tożsame z tymi, które uznał Sąd I instancji.

Skarżąca kasacyjnie uważa, że według wykładni dokonanej przez Sąd I instancji z przepisu art. 268 ust. 2 p.w. wywieść należy wniosek, że z obowiązku ponoszenia opłat za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych z ujęć wód należących do systemów odwadniania zakładu górniczego zwolniony jest jedynie pobór wód do celów wydobywania węgla oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania. Sąd konstatuje, że "pobór wód w jakimkolwiek innym celu niż pobór wód do celów górnictwa i wydobywania, w tym wydobywania węgła kamiennego i węgla brunatnego, nie jest objęty hipotezą art. 268 ust. 2 p.w., co oznacza, że podlega on opłacie, o której mowa w art. 268 ust. 1 pkt 1 prawa wodnego".

Skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z tak dokonaną wykładnią, ponieważ z brzmienia przepisu art. 268 ust. 2 p.w. nie wynika nakaz takiego sposobu rozumienia tego przepisu. Skarżąca nie zgadza się z tak dokonaną przez Sąd I instancji wykładnią art. 268 ust. 2 p.w., ani z poczynionymi przez Sąd I instancji ustaleniami, niemającymi oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Według skarżącej kasacyjnie, ustalenia te są też niezgodne ze stanem faktycznym sprawy. Po pierwsze, zdaniem skarżącej kasacyjnie, z ujęcia wody "[...]" dokonywany jest pobór wody w celu odwodnienia kopalni kredy, następnie woda pochodząca z tego odwodnienia wykorzystywana jest (dystrybuowana jest) do zaopatrzenia mieszkańców w wodę. Sąd I instancji nie polemizował z tym stanowiskiem skarżącej, nie wyjaśnił dlaczego nie podziela go, a w zamian za to dokonał błędnego ustalenia, że "cele te realizowane są jednocześnie" – niewiadomo też, w oparciu o co dokonał takiego ustalenia. Skarżąca nigdzie nie doszukała się twierdzenia, że cel odwodnienia kopalni i cel zaopatrzenia ludności w wodę są realizowane jednocześnie.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, nie wiadomo, co oznacza twierdzenie Sądu I instancji, że woda z ujęcia pobierana jest w większości dla realizacji obu tych celów. Z ilości wody pochodzącej z odwodnienia kopalni pobiera się wodę w celu zaopatrzenia ludności w wodę, a resztę, która zostanie, zlewa się do kanału ściekowego. Jeżeli celem poboru wody byłoby zaopatrzenie w wodę okolicznych miejscowości, to woda byłaby pobierana w takiej ilości, w jakiej byłoby to niezbędne dla tego celu. Faktycznie tej wody pobiera się o wiele więcej, a jej nadmiar, który pozostaje po wykorzystaniu do celu zaopatrzenia w wodę, zrzuca się do rzeki.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji w swoich rozważaniach błędnie sugeruje się sformułowaniem użytym w decyzji z [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego, a nie ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez stronę i zaprezentowanymi w skardze.

Według skarżącej kasacyjnie, nie można więc arbitralnie uznać, że z ujęcia wody "[...]" realizowane są dwa równorzędne, niezależne cele poboru wody, które mogą funkcjonować jeden bez drugiego, ponieważ Spółka nie będzie w stanie zaopatrywać ludzi w wodę, jeżeli nie będzie odpompowywać wody z kopalni kredy.

Skarżąca kasacyjnie kwestionuje dwojakie podejście Sądu I instancji dotyczące kwestii zwolnienia z opłaty stałej na podstawie art. 268 p.w. na płaszczyźnie przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy. Z jednej strony Sąd I instancji twierdzi, że skoro co do zasady woda podziemna z ujęcia wody "[...]" pobierana jest dla potrzeb odwodnienia kopalni kredy oraz dla potrzeb zaopatrzenia ludności w wodę, to wykracza to poza zakres zwolnienia opisanego w art. 268 ust. 2 p.w. Z drugiej strony, Sąd I instancji, pomimo uznania realizacji z ujęcia dwóch celów poboru wody, dopuszcza zastosowanie zwolnienia wyłącznie w zakresie poboru wody w celu odwodnienia kopalni. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, kwestie te nie zostały wystarczająco wyjaśnione w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia dotknięte są błędem wykazującym znamiona naruszenia art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Następstwem tego uchybienia było naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Według skarżącej kasacyjnie, wnioski, do których doszedł Sąd I instancji w wyniku przeprowadzonej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, "przełożyły się" na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania.

Zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, skarżąca kasacyjnie dokonuje poboru wód podziemnych do celów pozostałego górnictwa i wydobywania, tj. w celu odwodnienia kopalni kredy [...] sp. z o.o. z ujęcia poboru wody "[...]", które należy do systemów odwadniania zakładów górniczych. Oznacza to, że powinna korzystać ze zwolnienia z opłaty stałej z tego tytułu.

Skarżąca kasacyjnie uważa, że dokonuje poboru wód podziemnych w celu odwodnienia kopalni, a nie w celu zaopatrzenia kogokolwiek w wodę. Usługa wodna wykonywana z ujęcia wody "[...]", polega na poborze wody podziemnej, a nie na dystrybucji tej wody, do czego przepisy nowej ustawy p.w. nie mają zastosowania na mocy wyłączenia przewidzianego w art. 8 p.w.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, wątpliwości interpretacyjne w zakresie wykładni art. 268 ust. 2 p.w. wyraził również Sąd I instancji. Z punktu widzenia prawidłowej legislacji, Sąd I instancji podkreślił niewłaściwe sformalizowanie obowiązku uiszczania opłaty za usługę wodną zarówno w art. 268 ust. 1 pkt 1 p.w., jak również w art. 268 ust. 2, przy czym w odniesieniu do poboru wód do celów pozostałego górnictwa i wydobywania, obowiązek ten ograniczono jedynie do poboru wód z ujęć, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, przy tak znaczących wątpliwościach interpretacyjnych art. 268 ust. 2 p.w. zarówno po stronie organów administracyjnych, jak i Sądu I instancji, niezrozumiały jest brak zastosowania w niniejszej sprawie art. 7a k.p.a., który nakazuje rozstrzygać na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów skargi w tym zakresie, tj. naruszenia przez organ art. 7a i 81a k.p.a, jak również podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Według skarżącej kasacyjnie, zaskarżona decyzja narusza również art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia zaskarżonej informacji rocznej oraz decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podnosi, że w informacji rocznej wydanej na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 1 p.w. ustalił skarżącej opłatę roczną w wysokości 47 146,00 zł.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, zaskarżona decyzja jest również wadliwa z tego powodu, że organ nie potrafił prawidłowo zakwalifikować usługi wodnej wykonywanej przez skarżącą z ujęcia wody "[...]". Narusza to art. 271 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 268 ust. 2, art. 35 ust. 3 i art. 8 p.w. Z jednej strony organ w sentencjach zaskarżonych aktów określa opłatę stałą za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]", z drugiej strony w piśmie z [...] sierpnia 2018 r. i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnia, że opłata została naliczona z tytułu usługi wodnej polegającej na zaopatrzeniu miasta C. i okolicznych miejscowości w wodę pochodzącą z odwodnienia kopalni, co stanowi całkiem inną usługę wykonywana przez Spółkę po dokonaniu poboru wód podziemnych w ww. ujęcia wody.

Przez wskazane wyżej pomieszanie pojęć usług wodnych i podstaw prawnych nałożenia na Spółkę opłaty, skarżąca jest zdezorientowana, z jakiego tytułu ma uiszczać przedmiotową opłatę. Według skarżącej kasacyjnie, przy tak wykreowanym przez organ stanie faktycznym i prawnym trudno również konkretnie i wyczerpująco polemizować ze stanowiskiem organu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo złożono oświadczenie o niewniesieniu o przeprowadzenie rozprawy.

W piśmie procesowym z [...]stycznia 2020 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (data wpływu do NSA: [...] stycznia 2020 r.) skarżąca kasacyjnie poparła skargę kasacyjną oraz zawarte w niej wszystkie zarzuty i wnioski. Na poparcie stanowiska skarżącej kasacyjnie, że z przedmiotowego ujęcia wody "[...]" realizowany jest jeden cel poboru wody, tj. odwodnienie kopalni, przedłożono kopię dokumentu pt. Dodatek nr 1 do dokumentacji hydrogeologicznej zasobów eksploatacyjnych ujęć wód podziemnych z utworów górnokredowych "[...]" MPGK w C. sp. z o.o. i [...] S.A. w C., sporządzony w lutym 2013 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest zasadna, choć nie wszystkie przedstawione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna jest zasadna w zakresie przedstawionego w niej zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Istota zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. została wyrażona we wstępnych rozważaniach uzasadnienia skargi kasacyjnej na str. 3. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że przedmiotem zaskarżenia jest w istocie rzeczy uzasadnienie wyroku, a nie jego sentencja.

Przedmiotem ocenianego przez Sąd I instancji postępowania administracyjnego była zasadnicza kontrowersja prawna dotycząca określenia Spółce opłaty stałej w wysokości 47 146,00 zł za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]". Przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego był obowiązek ponoszenia przez Spółkę opłaty stałej za pobór wód podziemnych z ujęcia wody "[...]" określony w decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w B. PGW Wody Polskie z [...] października 2018 r., nr [...]. W tym zakresie Sąd I instancji nie sporządził i nie przedstawił jednoznacznego stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika w szczególności, z jakich innych przyczyn, niż wskazane w skardze Spółki, podlegała ona uwzględnieniu. Sąd I instancji na str. 11 uzasadnienia wyroku wskazał, że decyzja podlegała uchyleniu z uwagi na niewłaściwe określenie przez organ wysokości wymierzonej opłaty stałej za pobór wód. Według Sądu I instancji organ nie ustalił, w jakim zakresie woda pobierana z woda pobierana z ujęcia wody "[...]" z systemu odwodnienia kopalni kredy [...] sp. z o.o. Zakład [...] C. w C. pobierana jest dla celów odwodnienia kopalni kredy oraz zaopatrzenia w wodę miasta C. i okolicznych miejscowości, a w jakim wyłącznie dla potrzeb odwodnienia kopalni kredy. Oznacza to, że Sąd I instancji zakwestionował sposób określenia przez organ wysokości wymierzonej opłaty stałej za pobór wód. W rozważaniach Sądu I instancji brak jest jednoznacznie wyrażonego stanowiska w zasadniczej kwestii dotyczącej tego, czy co do zasady Spółka ma obowiązek ponoszenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych. Jest to zagadnienie, które powinno być ocenione przez Sąd I instancji w pierwszej kolejności, a ocena w tym zakresie powinna być jednoznacznie wyrażona w uzasadnieniu wyroku.

Na str. 11 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji stwierdził, że woda pobierana dla celów górnictwa i wydobycia, w przeciwieństwie do wody pobieranej także dla celów zaopatrzenia w wodę ludności, objęta jest hipotezą art. 268 ust. 2 p.w. i korzysta z ustanowionego tam zwolnienia. Jednocześnie Sąd I instancji na str. 11 uzasadnienia wyroku stwierdza, że w przedmiotowej sprawie ustalenie wysokości opłaty może być utrudnione o tyle, że art. 271 ust. 2 p.w. odwołuje się w tej kwestii do maksymalnej ilości wody podziemnej. Na str. 12 uzasadnienia Sąd I instancji stwierdza, że powyższe nie uniemożliwia określenia wysokości opłaty, przy czym jednym ze sposób ustalenia jej wysokości może być wymierzenie opłaty w wysokości odwrotnie proporcjonalnej do tego, w jakim zakresie woda pobierana wyłącznie dla celów odwadniania kopalni pozostaje do całości wody pobieranej z ujęcia, tj. do wody pobieranej z ujęcia zarówno dla celów odwadniania kopalni, jak i dla celów zaopatrzenia ludności w wodę. Sąd I instancji nie wskazał ani podstawy prawnej, ani źródła wiedzy specjalistycznej, na podstawie których przedstawił wyżej opisany sposób ustalenia wysokości opłaty za pobór wody.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest w tym zakresie niepełne, niejednoznaczne, nie odnosi się dostatecznie konkretnie do stanu faktycznego sprawy. Przywołane luki, zaniechania, wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku naruszają poważnie i niewątpliwie art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie mogły zostać naprawione w postępowaniu kasacyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może sporządzić za Sąd I instancji prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, czyniąc przez to ex post bezprzedmiotowym trafny i uzasadniony zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto, zastąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sądu I instancji w ocenie prawnej merytorycznego przedmiotu sprawy stanowiłoby faktyczne odebranie obu stronom postępowania jednej instancji zgodnego z prawem – dwuinstancyjnego –postępowania sądowego. Wobec powyższego, merytoryczne rozpoznanie pozostałych, poza podnoszącym naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., zarzutów kasacyjnych byłoby przedwczesne.

Z tych powodów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.