Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 20/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 8, art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 16 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 68 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Dnia 13 sierpnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 oraz nałożenia sankcji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. przyznaje adwokatowi K. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] lokal nr [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi K. K. z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. działając o oparciu o treść o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , art. 16 ust. 1, 3 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 74 ze zm.) w związku z art. 34 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE z 28 stycznia 2011 r., Nr L 25, str. 8), art. 2 pkt 22, art. 50 ust. 3, art. 68 ust. l Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. (WE) z 30 kwietnia 2004 r., Nr L 141, str. 18-58, ze zm.) w związku z art. 86 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65), art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. Nr 64 póz. 427 ze zm.) § 2, § 3 ust. l, § 5 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. Nr 68 póz. 448, Dz.U. z 2008 r. Nr 110 póz. 704) w związku z § 15 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 ze zm:), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...]., nr [...] o odmowie przyznania S.T. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 4 kwietnia 2007r. S.T. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, w treści którego ubiegała się m.in. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW), do działek rolnych o łącznej powierzchni 5,82 ha. Do wniosku strona dołączyła materiał graficzny, na którym wskazała położenie zadeklarowanych do płatności działek rolnych.

Decyzją z dnia [...]., nr. [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatność ONW do powierzchni zgłoszonej w treści wniosku.

Postanowieniem z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. działając w trybie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że w dniu 21 października 2008 r. do BP ARiMR w S. wpłynęło oświadczenie S.T., w którym informuje, że w dniu 7 lipca 2000r. wydzierżawiła całe gospodarstwo rolne A.G..

W dniu 8 kwietnia 2012r. S.T. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR pismo, w treści którego wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR K.W., na okoliczność udzielenia jej w 2004 roku informacji o zakresie osób uprawnionych do ubiegania się o przyznanie płatności oraz wyłączenie od prowadzenia sprawy K.W. - Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S..

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. odmówił wyłączenia K.W.- Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. prowadzącego postępowanie dotyczące przyznania S.T. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007.

Decyzją z dnia [...]., nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. uchylił w całości decyzję z dnia [...]., nr [...] i odmówił stronie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i nałożył sankcję w wysokości 1536,48 zł.

Od powyższej decyzji S.T. wniosła odwołanie, w treści którego zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości działania i obrony swoich praw polegającym na braku wezwania do zapoznania się z całokształtem zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań bezpośrednio przed wydaniem decyzji;

2. art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, a szczególności brak wyjaśnienia okoliczności związanych z udzieleniem informacji dotyczących osób uprawnionych do składania wniosków o dopłaty, brak przesłuchania strony i A.G.;

3. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 i art. 78 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosku o przesłuchanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., w sytuacji, gdy strona zgłosiła wniosek o przesłuchanie.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu podkreślił, iż nową istotną dla sprawy okolicznością będącą podstawą do wznowienia postępowania z urzędu było stwierdzenie, że S.T. nie była w 2007 roku posiadaczem zgłoszonych we wniosku działek rolnych. Powyższa okoliczność znajduje w ocenie organu uzasadnienie zarówno w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, jak i w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa materialnego. Zgodnie bowiem z treścią § 2 Rozporządzenia ONW płatność jest przyznawana rolnikowi:

"1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa wart. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej " numerem identyfikacyjnym ".

W myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana na wniosek rolnika, natomiast wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się zgodnie z zapisem § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW i jest to iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych.

Prawo do płatności ONW przysługuje więc producentowi rolnemu do będących w jego posiadaniu działek rolnych położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, pod warunkiem, że prowadzi na nich działalność rolniczą tj. użytkuje rolniczo zadeklarowane grunty rolne. W niniejszej sprawie ustalono, że S.T. nie była użytkownikiem zgłoszonych do płatności gruntów rolnych. Powyższa okoliczność jest zdaniem organu bezsporna, potwierdziła ją sama skarżąca w złożonym w dniu 21 października 2008r. oświadczeniu. Oświadczyła że w dniu 7 lipca 2000r. zawarła z A.G. umowę dzierżawy nieruchomości rolnej o powierzchni 6,33 ha położonej we wsi P. gmina K.. Wskazała, że od momentu zawarcia umowy nie prowadziła gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej. Grunty rolne będące przedmiotem umowy dzierżawy użytkował A.G.. Oświadczyła, że "umówiła się z dzierżawcą, że będzie ubiegała się o płatności a on nie będzie płacił dzierżawy, umowa była realizowana byliśmy obydwoje zgodni." Powyższe okoliczności, zdaniem organu jednoznacznie wskazują, iż w roku 2007 S.T. nie była użytkownikiem zgłoszonych do płatności gruntów i gdyby okoliczność ta była znana organowi w dacie wydania decyzji, powierzchnia działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 156, 193, 286, 270 i 40 nie zostałaby uwzględniona w ramach powierzchni kwalifikującej się do płatności, gdyż nie zostały spełnione warunki przyznania płatności, o których mowa w § 2 rozporządzenia ONW.

Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77, art. 9 i art. 10 k.p.a organ odwoławczy wskazał, iż są bezzasadne. Uzasadniając swoje stanowisko organ w pierwszej kolejności podniósł, że zarówno art. 9 k.p.a., jak i mający zastosowanie w niniejszej sprawie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r., stanowią o stronie postępowania, którą zgodnie z art. 28 k.p.a, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wskazane regulacje prawne obligują organy do udzielania stronie informacji co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w toku prowadzonego postępowania. Nie sposób zatem zarzucić organowi I instancji, iż w toku postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 dopuścił się naruszenia art. 9 k.p.a., czy też mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy, z uwagi na udzielenie S.T. błędnej informacji na temat zasad przyznawania płatności podczas szkolenia przeprowadzonego w 2004 roku, bowiem okoliczność, na którą wskazuje strona, miała miejsce kilka lat przed wszczęciem niniejszego postępowania. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania strona nie wystąpiła z żądaniem udzielenia jej informacji na temat zasad przyznawania płatności, natomiast art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy znosi obowiązek organu udzielania stronie z urzędu informacji na temat okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony, a jej obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania pomocy, to strona decyduje o zakresie żądania wskazując w treści wniosku wszystkie informacje niezbędne dla ustalenia uprawnień do pomocy oraz potwierdza prawdziwość danych zamieszczonych we wniosku oświadczając jednocześnie, że znane są jej zasady przyznawania płatności. Strona nie może zatem przerzucać odpowiedzialności za zgłoszenie we wniosku gruntów, które nie były przez nią użytkowane rolniczo na pracownika organu.

W świetle przedstawionych okoliczności za chybiony organ uznał również zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ I instancji okoliczności udzielenia stronie błędnej informacji na temat zasad przyznawania płatności i kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o ich przyznanie oraz nieuwzględnianie zgłoszonego przez stronę żądania przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, bowiem okoliczność, na którą miałby zostać przesłuchany świadek, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 k.p.a. organ podkreślił, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, organ zapewnia stronie, na jej żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. W toku postępowania S.T. nie wystąpiła do organu z takim żądaniem, stąd również ten zarzut strony organ uznał za bezzasadny. Odnosząc się do wniosku o wyłączenie K.W., Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., prowadzącego postępowanie S.T. w zakresie przyznania płatności ONW na rok 2007, organ odwoławczy podkreślił, iż przedmiotowy wniosek został rozpatrzony przez Dyrektora [...] Oddziału ARiMR i organ odwoławczy w pełni podtrzymuje stanowisko zawarte w treści postanowienia nr [...] z dnia [...] roku.

Podsumowując organ stwierdził, że stan faktyczny sprawy obligował organ pierwszej instancji do zastosowania się do zapisów art. 16 ust. 3 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) Nr1975/2006 i brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia sankcji. Zastosowanie obniżek i wykluczeń, o których mowa we wskazanym przepisie wymaga bowiem od organu zbadania, czy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2006, tzn. zbadania, czy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. W opinii organu odwoławczego nie może być mowy o złożeniu przez wnioskodawczynię poprawnego wniosku pod względem faktycznym, bowiem S.T. we wniosku zgłosiła grunty, których nie użytkowała. Nie wykazała również, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. W tej sytuacji organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podtrzymując w całości zarzuty podniesione w odwołaniu, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z dnia 5 października 2011r. sygn. akt III SA/Łd 644/11. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że w sprawach sądowoadministracyjnych zjawiskiem wielce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko Sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym (por postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 221/08 LEX nr 479145 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s.302-303). Jednolitość orzecznictwa - dając stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego - służy respektowaniu zasady równości wobec prawa. Równe traktowanie stron znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej oznacza, że wobec nich musi zapaść takie samo rozstrzygniecie. Biorąc dodatkowo pod uwagę, że przeciwdziałanie rozbieżnościom w orzecznictwie ma szczególne znaczenie właśnie w sferze prawa publicznego, odwołanie się przez Sąd do rozstrzygnięcia NSA, jakie zapadnie w analogicznym stanie faktycznym i prawnym nie będzie stanowić uchybienia.

Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...]. w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2007 po wznowieniu postępowania. Tymczasem wyrokiem z dnia 5 października 2012r., sygn. akt III SA/Łd 644/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi S.T. ( a więc tego samego podmiotu co w niniejszej sprawie) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na uchybienia prowadzonego postępowania, w szczególności na nieprzesłuchanie w charakterze świadka Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., na okoliczność udzielonych przez niego skarżącej informacji w zakresie osób uprawnionych do składania wniosków o dotacje. Od powyższego wyroku, który zapadł w analogicznym stanie faktycznym i dotyczył problemu, który jest tożsamy z problemem (zarzutem), jaki wystąpił w niniejszej sprawie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł skargę kasacyjną, która została zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt II GSK 78/12.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, z uwagi na prejudycjalny charakter sprawy o sygn. akt III SA/Łd 644/11, względem przedmiotowego postępowania celowym jest zawieszenie postępowania. Rozstrzygnięcie bowiem jakie zapadnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym będzie miało wpływ na wynik postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Wzgląd zatem na jednolitość orzecznictwa sądowego oraz ekonomię procesową przemawia za tym, by do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 78/12, postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone.

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013r. w sprawie sygn. akt II GSK 78/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w np. art. 156 k.p.a. Jednocześnie, przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 wskazanej ustawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu określonym w powołanym wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Badając legalność zaskarżonej decyzji należało zacząć od zagadnienia prawidłowości zastosowanego trybu wznowienia postępowania. Wskazać należy na wstępie, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., stąd też zastosowanie instytucji wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.

Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.

W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydał w dniu [...]. decyzję Nr [...] o przyznaniu S.T. na rok 2007 płatności ONW w łącznej wysokości 1536,48 zł. W dniu 21 października 2008r. S.T. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w S. oświadczenie, z którego wynikało, iż w dniu 7 lipca 2000 roku wydzierżawiła na okres 10 lat całe swoje gospodarstwo rolne o pow. 6,33 ha A.G.. Powyższe stanowiło bezsprzecznie nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., istniejącą w dniu wydania decyzji przyznającej S.T. płatność na rok 2007 i nieznaną organowi wydającemu decyzję.

Powyższe oświadczenie S.T. oczywiście nie istniało w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...]. o przyznaniu płatności ONW na rok 2007. W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymienione są jednak dwie, niezależne od siebie przesłanki w ramach podstawy wznowienia. Zarówno nowe dowody jak i nowe okoliczności faktyczne muszą ujawnić się po wydaniu decyzji, lecz muszą istnieć w chwili wydania pierwotnej decyzji. Wystarczające jest ujawnienie się albo nowej okoliczności faktycznej, albo nowego dowodu, które spełniają, każde z nich z osobna, pozostałe przesłanki wznowienia. Każda okoliczność faktyczna może być dowodzona określonym dowodem. W piśmiennictwie i w orzecznictwie wyraża się pogląd, że "jeżeli więc nawet dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, lecz został sporządzony w terminie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność faktyczna mogła istnieć w dniu wydania decyzji i może uzasadniać wznowienie postępowania" (zob. np. B. Gruszczyński [w]: S. Babiarz, B. Deuter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 61 ).

W realiach rozpoznawanej sprawy nowa okoliczność faktyczna ujawniła się za pośrednictwem dowodu, który został sporządzony już po wydaniu decyzji ostatecznej. Wynika ona z oświadczenia strony, która podała, iż w dniu 7 lipca 2000 roku wydzierżawiła na okres 10 lat całe swoje gospodarstwo rolne o pow. 6,33 ha A.G.. Niespełnienie przez stronę wymogu posiadania na dzień składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, działek rolnych o powierzchni 5,82 - stanowi tego rodzaju okoliczność faktyczną, która ujawniła się już po wydaniu decyzji ostatecznej, istniała jednak w dacie jej wydania, lecz nie była znana organowi. Zważywszy na prawne przesłanki przyznania płatności stanowiła ona niewątpliwie okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z powyższych przyczyn zasadne było, w ocenie sądu, wznowienie postępowania, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wobec ujawnienia nowej okoliczności faktycznej, istniejącej w dniu wydania decyzji z dnia 4 stycznia 2008r. o przyznaniu S.T. płatności ONW na rok 2007.

Nie podważając więc prawidłowości ustaleń organów w zakresie podstaw wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności, Sąd uznał jednak, że w procesie ustalania stanu faktycznego doszło do naruszenie przepisów art. 7, art. 10 art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a, co w konsekwencji miało wpływ na zastosowanie wobec skarżącej sankcji przewidzianej w art. 16 ust. 3 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE z 23 grudnia 2006r. Nr L 368, str. 74 ze zm.) w związku z art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 30 kwietnia 2004 r., Nr L 141. str. 18-58. ze zm.) bez należytego wykazania, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki warunkujące zastosowanie powyższych sankcji.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] roku Kierownik BP ARiMR w S., w trybie art. 10 § 1 oraz 81 k.p.a. poinformował S.T. o zakończeniu postępowania przed organem I instancji i możliwości wypowiedzenia się lub uzupełnienia zebranego materiału dowodowego w sprawie do dnia 11 kwietnia 2012r.

S.T. pismem z dnia 8 kwietnia 2012r. zwróciła się do organu z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – Kierownika Biura Powiatowego w S. K.W. na okoliczność udzielonych stronie informacji w 2004r. w zakresie osób uprawnionych do składania wniosków o przyznanie dopłat unijnych. Zgłosiła również wniosek o wyłączenie Kierownika Biura Powiatowego w S. K.W. od rozpoznawania jej sprawy. Skarżąca konsekwentnie podnosiła w trakcie niniejszego postępowania, iż składała wniosek o dopłaty kierując się wyjaśnieniami kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.. Taką argumentację (jak wynika z treści uzasadnienia wyroku) przedstawiła również w postępowaniu zakończonym wyrokiem w sprawie sygn. akt III SA/Łd 644/11, dotyczącym dopłat na 2005 rok. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. postanowieniem z dnia [...]. odmówił wyłączenia K.W. Kierownika Biura Powiatowego w S. prowadzącego postepowanie w sprawie przyznania płatności ONW S.T. Wniosek o przesłuchanie K.W. w charakterze świadka pozostał nie rozpoznany. W aktach sprawy znajduje się natomiast pismo z dnia 12 kwietnia 2012r. zatytułowane "Stanowisko kierownika BP w S. w związku z pismem S.T., zam. P., gm. K., z dnia 08.04.2012." podpisane przez K.W.. W treści pisma K.W. wyjaśnia, że sytuacja na którą powołuje się S.T. miała miejsce 8 lat temu. Wobec powyższego wyjaśniający nie pamięta ani szkolenia ani jakiegokolwiek kontaktu z Panią S.T. i całkowicie zaprzecza jakoby udzielał informacji, że do płatności mają prawo zarówno właściciele jak i dzierżawca. Do pisma załączył kserokopie materiałów, którymi posługiwał się podczas szkoleń, a które potwierdzają stanowisko, że do dopłat uprawniony jest użytkownik (właściciel, dzierżawca oraz osoby użytkujące grunty z innych tytułów prawnych). Wskazał, że zarówno w instrukcji wypełniania wniosku jak i w broszurze informacyjnej "Dopłaty bezpośrednie dla rolników – jak je uzyskać", szczegółowo omówiono kto jest osobą uprawnioną do dopłat. Podkreślił, że S.T. podpisała we wniosku o dopłaty oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności obszarowych. W ocenie K.W. Kierownika BP tłumaczenie S.T., że postępowała zgodnie z informacjami uzyskanymi na szkoleniu jest tylko próbą tuszowania własnego zaniedbania.

Nie wiadomo w jakim trybie i właściwie komu zostało złożone powyższe pismo – stanowisko, bowiem nie jest ono do nikogo adresowane. Wobec powyższego dokument ten nie ma żadnego waloru dowodowego, a faktem pozostaje nierozpoznanie wniosku S.T. o przesłuchanie Kierownika BP K.W. w charakterze świadka.

Wobec powyższego, Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony przez Sąd w wyroku w sprawie III SA/Łd 644/11 w zakresie nieprzesłuchania w charakterze świadka K.W.. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził , że "Takie działanie organu z całą pewnością narusza art. 10 k.p.a. i prowadzi w rezultacie do pozbawienia strony możliwości działania i obrony swoich praw. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Mogą one odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Zatem poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział strony w całym ciągu czynności dokonywanych w toku postępowania. To nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., taki obowiązek spoczywa właśnie na organach administracji publicznej. Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska organu administracji wyrażonego w odpowiedzi na skargę, iż nieprzeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez stronę w odpowiedzi na pismo organu wystosowane w trybie art. 10 k.p.a., nie miało istotnych skutków dla wyników postępowania. Organ podniósł, iż gdyby nawet przyjąć, że dowód został przez organ przeprowadzony i w wyniku postępowania dowodowego ustalono by, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR użył takiego określenia, na jakie powołuje się skarżąca to i tak nie mogłoby to ustalenie zmienić treści rozstrzygnięcia decyzji. W ocenie Sądu, ustalenie przez organ, czy faktycznie S.T. wypełniła wniosek o dopłaty zgodnie z informacją uzyskaną od Kierownik Biura Powiatowego ARiMR będzie miał wpływ na ocenę, czy różnice między obszarem zadeklarowanym przez stronę we wniosku o dopłaty a stwierdzonym są wynikiem "nieścisłości popełnionych umyślnie" lub "nieprawidłowości popełnionych celowo", a zatem w konsekwencji na możliwość nałożenia na skarżącą sankcji przewidzianych w art. 53 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz w art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Regulacje powyższe nakładają bowiem na rolnika sankcje za nieprawidłowe wypełnienie deklaracji o dopłaty jedynie wtedy, gdy nieprawidłowości zostały popełnione umyślnie lub celowo. Nie można natomiast uznać, że działanie jest celowe lub umyślne w sytuacji, gdy strona działa zgodnie z pouczeniem udzielonym przez organ administracji i w przekonaniu o zgodności swojego postępowania z przepisami prawa. Z zasady ochrony zaufania obywateli do prawidłowości działań organów administracji i sądów wynika, że nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się do niego działania (w tym informacje) organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu".

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. od powyższego wyroku WSA w Łodzi stwierdził zaś, że "Przede wszystkim nie może budzić wątpliwości w świetle treści akt sprawy, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. Zawarta w tym przepisie zasada czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do procesu, która umożliwia jej obronę interesu prawnego w toku czynności organu administracji publicznej. Przewidziany w art. 10 § 1 k.p.a. czynny udział strony w każdym stadium postępowania zapewnia jej wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Tym samym strona ma zagwarantowany czynny udział m.in. przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów (art. 78 k.p.a.), a organ jest zobowiązany zapewnić stronie możliwość realizacji tych uprawnień. Wypływające z zasady zawartej w art. 10 § 1 k.p.a. prawo do wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oznacza, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest nie tylko pouczenie strony o tym uprawnieniu, ale także wstrzymanie się od wydania decyzji do czasu (określonego w wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia(...)Nie jest też trafny argument organu, że nieprzeprowadzenie w ustalonym stanie faktycznym wnioskowanego przez skarżącą dowodu nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, gdyż podnoszona przez nią okoliczność nie znalazła potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Wobec tego rodzaju argumentacji należy podnieść, że zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu. Organ administracji publicznej obowiązany jest dokonać oceny zgłoszonego przeprowadzenia dowodu. Przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesądza o tym norma prawa materialnego, które ma zastosowanie w sprawie.(...) Natomiast zupełnie inną kwestią jest, czy dana okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy została, czy też nie została w sposób dostateczny wykazana. Rozstrzygnięcie tej kwestii może nastąpić dopiero po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego. Skoro dotychczas przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym zakresie jest niepełne, to nie można twierdzić, że przeprowadzenie dowodu jest zbędne, bo twierdzenia strony nie znajdują potwierdzenia w tym niepełnym materiale dowodowym. Ocena dowodów zgodnie z regułami zawartymi w art. 80 k.p.a. może nastąpić dopiero po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego".

Zacytowanie tych obszernych fragmentów uzasadnień wyroków było konieczne z uwagi na fakt, iż Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II GSK 78/12 przyjmując prejudycjalny charakter tego rozstrzygnięcia dla rozpoznania przedmiotowej sprawy. Mając więc na uwadze fakt, iż w obydwu sprawach przyczyną wznowienia postepowania stało się złożenie przez skarżącą oświadczenia z dnia 21 października 2008r. informującego o wydzierżawieniu gospodarstwa rolnego od dnia 7 lipca 2000r. na okres 10 lat, a skargę S.T. w obydwu przypadkach uzasadniała zachowaniem zgodnym z informacją uzyskaną w zakresie osób uprawnionych do składania wniosków o przyznanie dopłat od Kierownika BP ARiMR w S. w 2004 roku i na tę okoliczność żądała przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka w osobie Kierownika BP w S. K.W., wzgląd na jednolitość orzecznictwa w sprawach tych samych podmiotów dotyczących analogicznych stanów faktycznych i prawnych uzasadnia podjęte przez Sąd rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Sąd podziela stanowisko prezentowane przez NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013r. w sprawie II GSK 78/12. Nie ulega wątpliwości, że wniosek dowodowy przesłuchania K.W. Kierownika BP w S. nie został przez organy w ogóle rozpoznany. Tymczasem przepisy k.p.a. stwarzają stronie postępowania możliwość składania wniosków dowodowych i co podkreślił NSA ich realizacja przez organ stanowi gwarancję przestrzegania zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Zgodnie z art. 78 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się , że jeżeli strona zgłasza dowód, to organ może nie uwzględnić wniosku, jeżeli żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony, ale gdy strona wskazuje na dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, to dowód taki powinien być dopuszczony. NSA w wyroku w sprawie II GSK 78/12 stwierdził ponadto, że w świetle art. 82 k.p.a. nie było przeszkód do przesłuchania w charakterze świadka K.W. Kierownika BP w S.. Zgodnie z tym przepisem świadkami nie mogą być:

1) osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;

2) osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy;

3) duchowni co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi.

W tym kontekście stwierdzenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., uzasadniające odmowę wyłączenie K.W. od prowadzenia sprawy S.T., faktem, że nie był on świadkiem w sprawie postępowania dotyczącego przyznania płatności ONW S.T. było absolutnie nieuzasadnione. Organ nie przeprowadził bowiem wnioskowanego przez stronę dowodu (ani nie odmówił jego przeprowadzenia), z naruszeniem przepisów art. 10, 75 i 78 k.p.a., a następnie w postanowieniu o odmowie wyłączenia K.W. od rozpoznawania sprawy argumentował, że nie było podstaw do jego wyłączenie m.in. z powodu faktu niewystępowania przez niego w charakterze świadka. Takie postepowanie organów nie licuje z zasadą praworządności i postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do władzy publicznej. Twierdzenie organu, że wniosek strony o przesłuchanie w charakterze świadka K.W. nie miał znaczenie dla rozpoznania istoty sprawy jest oczywiście nieuzasadnione i przedwczesne zważywszy na okoliczność nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącą dowodu, jak również braku odmowy jego przeprowadzenia stwierdzonej w odpowiedniej formie i właściwie uzasadnionej. W kwestii tej wypowiedział się NSA w powyższym wyroku stwierdzając, że "(...)zupełnie inną kwestią jest, czy dana okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy została, czy też nie została w sposób dostateczny wykazana. Rozstrzygnięcie tej kwestii może nastąpić dopiero po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego. Skoro dotychczas przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym zakresie jest niepełne, to nie można twierdzić, że przeprowadzenie dowodu jest zbędne, bo twierdzenia strony nie znajdują potwierdzenia w tym niepełnym materiale dowodowym. Ocena dowodów zgodnie z regułami zawartymi w art. 80 k.p.a. może nastąpić dopiero po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego". Powyższe w żaden sposób nie narusza postępowania regulowanego przepisami art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Mimo, iż przepis ten wprowadził szczególny sposób procedowania w sprawach dotyczących płatności to nie wyłączył ani zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z art. 10 k.p.a., ani możliwości składania przez beneficjentów tej płatności wniosków dowodowych w ramach aktywności strony do której należy udowodnienie określonych okoliczności. Twierdzenie organów, że strona nie wystąpiła z wnioskiem o zapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu w trybie art. 21 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy świadczy o niewłaściwej interpretacji tego przepisu przez organy prowadzące postępowanie. Jak bowiem wyjaśniono wyżej realizacja tego uprawnienia strony następuje również poprzez zgłaszanie wniosków dowodowych, w tym konkretnym przypadku przesłuchania w charakterze świadka K.W.. Obowiązkiem organów jest zaś załatwienie tego rodzaju wniosków w sposób merytoryczny pozytywnie względnie negatywnie, odpowiednio uzasadniając przyjęte stanowisko. W niniejszej sprawie organy nie sprostały temu obowiązkowi, dlatego słusznie podnosi skarżąca, że wydanie decyzji bez rozpoznania zgłoszonego wniosku w rzeczywistości pozbawiło ją możliwości działania. Tymczasem w istocie wyjaśnienie kwestii ewentualnych informacji odnośnie osób uprawnionych do występowania o dopłaty mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w kontekście regulujących tę kwestię przepisów prawa materialnego, uzależniających stosowanie określonych obniżek, wykluczeń i sankcji od celowego, umyślnego i zawinionego działania rolnika. Zgodnie bowiem z powołanym przez organy w podstawie prawnej decyzji art. 16 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 Podstawę obliczania pomocy w odniesieniu do działań związanych z obszarem określa się zgodnie z art. 50 ust. 1, 3 i 7 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Do celów niniejszego artykułu, obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tę samą stawkę pomocy, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw. W świetle powoływanego ust. 3 Jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 o więcej niż 30 %, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych działań. Jeżeli różnica wynosi więcej niż 50 %, beneficjenta dodatkowo wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Zaś zgodnie z ust. 5 Jeżeli różnica między zadeklarowanym obszarem a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, wówczas beneficjenta wyklucza się z pomocy, do której byłby on uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok EFRROW w zakresie danego działania związanego z obszarem. Kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 3 akapit drugi i ust. 5 podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach wszystkich działań wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono rozbieżność. Jeżeli ta kwota nie może zostać w pełni odliczona od tych płatności pomocowych, pozostające saldo zostaje anulowane (ust. 6).

Jak podkreślił organ odwoławczy w toku postępowania organy mają obowiązek stosowania się do art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 (organ pomyłkowo wskazał 796/2006), w świetle którego obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Organy jednoznacznie stwierdziły, że S.T. nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości, mimo, iż nie rozpoznały wniosku dowodowego skarżącej. Tymczasem skarżąca zażądała przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka właśnie na tę okoliczność, że nie jest winna popełnionych nieprawidłowości bowiem działała w zaufaniu do organów od których jak twierdziła uzyskała informację określonej treści, do której się stosowała.

Na tle ustalonego stanu prawnego, w okolicznościach przedmiotowej sprawy ustalenie zakresu informacji uzyskanych przez skarżącą od Kierownika BP w S. w kwestii osób uprawnionych do składania wniosków o dopłaty podczas szkolenia w 2004 roku miało więc znaczenie dla rozpoznania sprawy. Skarżąca konsekwentnie tłumaczyła, że jej zachowanie było wynikiem uzyskania informacji, że w tym konkretnym przypadku ( skarżąca była właścicielką gruntów, które oddała w dzierżawę) może występować o dopłaty. Skarżąca miała zaś z dzierżawcą umowę, że ona będzie występować o dopłaty, a dzierżawca nie będzie jej płacił należności z tytułu dzierżawy. Fakt, że skarżąca postępowała zgodnie z tym schematem spowodował, że w momencie gdy ujawniła fakt dzierżawy składając oświadczenie w dniu 21 października 2008r. informujące o powyższej okoliczności organ wznowił postepowanie w sprawach dotyczących dopłat za lata poprzedzające złożenie oświadczenia. Tymczasem mimo wniosku strony nie przeprowadzono postępowania celem wyjaśnienie powyższej okoliczności. Nie można bowiem uwzględnić złożonego przez Kierownika BP w S. pisma z dnia 12 kwietnia 2013r. jako dowodu w sprawie. Okoliczności, sposób i tryb załączenia tego pisma do akt sprawy nie spełnia bowiem przesłanek art. 79 k.p.a., regulującego postępowanie w sprawie przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka, ani żadnego innego trybu przedstawiania dowodów.

Warto w tym miejscu przywołać pogląd NSA, który w wyroku z dnia 3 lutego 2011r. w sprawie II GSK 41/10, uznał, że:

1. Udowodnienie przez stronę naruszenia przez organ obowiązku informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, nie musi sprowadzać się tylko do wykazania tego faktu poprzez przedstawienie pisemnej informacji organu. W tym zakresie mają zastosowanie ogólne zasady dowodzenia obowiązujące w danej procedurze administracyjnej.

2. Udowodnione naruszenie obowiązku informacyjnego strony jest wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji administracyjnej formalnie nawet odpowiadającej prawu materialnemu. Ma to miejsce w szczególności wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki.

3. Strona, zwracając się do organu o informację, przyjmuje udzieloną informację za zgodną z prawdą, kierując się zasadą zaufania obywateli do organów państwa. W tym kontekście zasada informowania stron przez organ skutkuje ograniczeniem zasady ignoranta iuris nocet.

W ocenie Sądu, nieprzeprowadzenie zatem przez organ wnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania świadka naruszało art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Identyczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w cytowanym wyżej wyroku z dnia 5 października 2011r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 644/11, a Naczelny Sąd Administracyjny podzielając to stanowisko i argumentację oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013r. w sprawie sygn. akt II GSK 78/12.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien przeprowadzić zgłoszony przez stronę w piśmie z dnia 8 kwietnia 2012r. wniosek dowodowy, a następnie podjąć rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wyników tego postępowania oraz mając na uwadze uwagi i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na mocy art. 152 wskazanej ustawy, Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 250 tej ustawy.

U.K.