Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 226/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00,- zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Po 226/20

Uzasadnienie

W dniu [...] sierpnia 2018 r skarżąca J. C. złożyła do Burmistrza Miasta i Gminy M. G. podanie o rozłożenie na raty jej zaległości podatkowych. We wniosku wyjaśniła, że jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą i prowadzi firmę pod nazwą "Serwis... A" z s. w [...]. Przedsiębiorstwo zajmuje się świadczeniem usług serwisowych i naprawczych. W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. wskazała kwotę główną zaległości w łącznej wysokości [...] zł oraz odsetek w wysokości [...] zł. Zaproponowała też ratę w maksymalnej wysokości [...] zł miesięcznie.

Burmistrz Miasta i Gminy M. G. w dniu [...] listopada 2018 r. wydał decyzję, którą postanowił odmówić rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2019r uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymagań wynikających z art. 210 § 4 O.p. Brak precyzyjnego określenia przez organ podatkowy I instancji wysokości zaległości podatkowych, jak również jakiego okresu ta zaległość dotyczy uniemożliwiała, w ocenie organu, pozostawienie takiego rozstrzygnięcia w obrocie prawnym.

Ponownie rozpatrując sprawę Burmistrz Miasta i Gminy M. G. wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych w złożonym wniosku poprzez doprecyzowanie z jakiego tytułu i za jaki okres mają być rozłożone na raty zaległości podatkowe oraz o przedłożenie brakujących dokumentów: zaświadczenia o uzyskanej pomocy de minimis z ZUS-u oraz Urzędu Skarbowego i oświadczenia o wielkości otrzymanej pomocy de minimis w latach 2017-2019, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. J. C. uzupełniła wniosek przedkładając żądane zaświadczenia i oświadczenia.

W dniu [...] maja 2019r Burmistrz Miasta i Gminy M. G. wydał postanowienie, którym pozostawił podanie bez rozpatrzenia. Organ I instancji wskazał, że mimo przewidzianego prawem upływu terminu J. C. nie usunęła braków wniosku. Wnioskodawczyni posiada na terenie gminy dwie nieruchomości: prywatną oraz drugą, na której prowadzona jest działalność gospodarcza. Wniosek o rozłożenie na raty nie wskazuje których zaległości podatkowych dotyczy. W ocenie organu nie należy do jego kompetencji ustalanie z urzędu jakich należności i za jaki okres dotyczy wniosek o rozłożenie zaległości podatkowych.

Na to postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że postępowanie, które się toczy nie jest postępowaniem nowym ale w związku z uchyleniem poprzedniej decyzji Burmistrza jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte wniesieniem w dniu [...] sierpnia 2018r. podania o rozłożenie na raty jej zaległości podatkowych Ponadto wskazała, że w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. , w toku trwania postępowania pierwszoinstancyjnego - wskazała zaległości podatkowe, o których rozłożenie na raty wnioskowała. Wskazała też możliwą dla niej do udźwignięcia kwotę miesięcznych rat.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów skarżącej i postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019r utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie Burmistrza Miasta i Gminy M. G.. W uzasadnieniu organ podniósł, że przyznanie ulgi w spłacie należności podatkowych nie jest obligatoryjne i w każdym przypadku opiera się na uznaniu administracyjnym co oznacza, że organy podatkowe na podstawie analizy całości materiału dowodowego oceniają, czy w konkretnym przypadku można stosować ulgę. W terminie kiedy J. C. składała swój wniosek, jej łączne zadłużenie w podatku od nieruchomości było wyższe niż kwota, o której rozłożenie na raty wnioskowała. Wobec tego organ podatkowy nie mógł ustalić, których należności oraz za jaki okres ma dotyczyć wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Łączne zaległości podatkowe wyniosły [...] zł oraz odsetki w kwocie [...]zł ( na dzień [...].11.2018r. ). Natomiast we wniosku o rozłożenie na raty wnioskodawczyni wskazała kwotę należności głównej w wysokości [...] zł i odsetki w kwocie [...]zł. Pomimo wezwania do usunięcia braków i uzupełnienia wniosku poprzez doprecyzowanie, których zaległości podatkowych wniosek dotyczy i za jaki okres, wniosek ten nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie. Stąd też pozostawienie tego wniosku bez rozpatrzenia w świetle art. 169 § l i 4 O.p. w ocenie organu II instancji było w pełni uzasadnione. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał się na wyroki sądów administracyjnych w Gliwicach z dnia 3 września 2019r i w Olsztynie z dnia 21 sierpnia 2019r.

W skardze do Sądu skarżąca zaskarżyła postanowienie SKO wnosząc o jego uchylenie oraz o zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie zasad postępowania zwartych w art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 O.p., a to w związku z błędnym zastosowaniem w sprawie przepisu art. 169 § 4 O.p. w zw. z art. 67a i 67b O.p. W ten sposób, w ocenie skarżącej naruszono również zasady zawarte w art. 2 i 7 Konstytucji.

W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu. Podniosła ponadto, że informację o kwocie zadłużenia na dzień złożenia pisma (6 listopada 2018 r.) uzyskała bezpośrednio w Urzędzie Miasta i Gminy M. G. i taką kwotę wskazała we wniosku - [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Organ wiedział o tym zanim wydał decyzję. W dniu [...] listopada 2018 r. skarżąca uzyskała informację o jeszcze innej łącznej kwocie zaległości związanej z zaległością w podatku od nieruchomości, wynoszącej łącznie [...] zł. Jeszcze inną kwotę wskazał Burmistrz Miasta i Gminy w stanowisku z dnia [...] czerwca 2019 r. przesłanym do SKO w P. ( zadłużenie w podatku od nieruchomości [...] zł i odsetki [...] zł. Razem [...] zł. ) Jednakże organ nie zawiadomił strony o tym, że obliczona przez niego kwota zaległości na dzień [...] listopada 2018 r. jest inna, niż przez nią wskazana w piśmie datowanym na [...] listopada 2018 r. W ocenie skarżącej jeśli podaniem o raty mogłaby być objęta kwota wyższa, to skoro podtrzymywała wniosek i wnosiła tylko o raty co niższej kwoty zaległości - to taki wniosek winien być rozpoznany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ podatkowy zasadnie pozostawił podanie skarżącej o rozłożenie zaległości podatkowych na raty bez rozpatrzenia.

W myśl art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia organ wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie (art. 169 § 4 O.p.). Zgodnie z art. 168 § 2 O.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W świetle powyższych regulacji z brakami formalnymi mamy do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Podkreślenia wymaga, że do braków formalnych, które kreują obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy w celu ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie wnioskowi właściwego biegu (por. L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2020, Komentarz do art. 169). Omawianej regulacji prawnej nie można zatem stosować automatycznie do każdej zwłoki czy bierności strony w zakresie dopełnienia czynności istotnych dla postępowania, lecz w każdym przypadku należy badać, czy brak formalny niweczy możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy. Skutek w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia nie może zatem dotyczyć wniosku spełniającego wymogi, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę. Z tych względów wzywanie strony do wskazania dokładnej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami w sprawie z wniosku o rozłożenie tej zaległości na raty nie może odbywać się przy zastosowaniu "sankcji" określonej w analizowanym przepisie, albowiem regulacja ta dotyczy braków podania, nie zaś braków lub uzupełnienia materiału dowodowego w prowadzonym przez organ postępowaniu. Taka zaś sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Zwłaszcza, że skarżąca już na etapie postępowania zainicjowanego jej wnioskiem w 2018r wskazała wysokość zaległości podatkowej w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Skarżąca domagała się rozłożenia na raty zaległości w takiej kwocie, gdyż według jej wiedzy, uzyskanej jak twierdziła od organu, właśnie tyle wynosiła jej zaległość podatkowa wraz z odsetkami. Jeśli według organu I instancji ta zaległość była inna to organ powinien o tym poinformować skarżącą. Wskazując jednocześnie jakiego okresu dotyczy ta zaległość. Wobec rozbieżności organ powinien kwestię tę wyjaśnić przy udziale wnioskodawczyni. Wynika to zresztą z uzasadnienia decyzji SKO w P. z dnia [...] lutego 2019r uchylającej decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. G., w której to SKO wskazało, że "brak precyzyjnego określenia przez organ podatkowy I instancji wysokości zaległości podatkowych, jak również jakiego okresu ta zaległość dotyczy uniemożliwiała, w ocenie organu, pozostawienie takiego rozstrzygnięcia w obrocie prawnym". Precyzyjne wskazanie wysokości zaległości podatkowych jest częścią merytorycznego, a nie formalnego rozpoznania sprawy.

Stosownie do art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Ze sformułowanej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej wynika, iż obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie budzi wątpliwości kwestia, że - zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. - do organu podatkowego należy wyjaśnienie wszystkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji powinien więc dokonać konkretnych ustaleń, z jakiego tytułu, w jakiej wysokości i za jaki okres wnioskodawczyni posiada zaległości podatkowe. W tym celu powinien wezwać ją i w oparciu o dane znajdujące się w swoim posiadaniu ustalić razem z wnioskodawczynią te okoliczności z rozbiciem na konkretną nieruchomość, lata i kwoty zaległości. Oddzielnie za każdy rok wraz z odsetkami. Zaniechanie dokonania takich ustaleń prowadzi wprost do ewidentnego naruszenia zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) i zasady podejmowania przez organy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy (art. 122 O.p.)

Przypomnieć jeszcze raz należy, że braki podania, uzupełniane na podstawie art. 169 § 1 O.p., dotyczą wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Nie dotyczą natomiast wszystkich okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przepis ten nie może być wykładany szeroko i zamykać stronie możliwości rozpatrzenia jej sprawy w sposób merytoryczny z uwagi na stawiane jej wymagania w zakresie wykazania okoliczności przytoczonych w podaniu, kwalifikowanych wadliwie jako warunki formalne. Drogi tej nie może zamykać zatem niepodanie precyzyjnej kwoty zaległości podatkowej. Skoro kwota ta była sporna okoliczność ta powinna być wyjaśniona w toku postępowania.

Zupełnie nietrafione było powoływanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 3 września 2019r w sprawie I SA/Gl 341/19 (LEX 2721842) i w Olsztynie z dnia 21 sierpnia 2019r. w sprawie I SA/Ol 56/19 ( LEX 2715047). Wyroki te wręcz potwierdzają wadliwość stanowiska organu odwoławczego zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Dotyczą bowiem sytuacji w której nieuzupełnienie braku formalnego w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony lub wykazania uprawnienia do reprezentowania strony w ocenie tych Sądów winno skutkować pozostawieniem zażalenia bez rozpatrzenia stosownie do art. 169 § 4 O.p., a nie niedopuszczalnością zażalenia w trybie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela ten pogląd. Brak pełnomocnictwa lub brak wykazania umocowania do działania w imieniu strony stanowią niewątpliwie braki formalne w rozumieniu art. 168 § 2 O.p. Nieusunięcie takich braków nie pozwala na nadanie sprawie biegu. Natomiast nieprecyzyjne wskazanie kwoty zaległości podatkowej we wniosku o rozłożenie tej zaległości na raty jest okolicznością, która winna być wyjaśniona przez organ w toku postępowania, a nie brakiem formalnym.

Reasumując Sąd uznał, że zarzut skargi w zakresie naruszenia przepisów art. 169 § 1 O.p. oraz art. 233 § 1 pk1 O.p. okazał się zasady zaś wskazane naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji względni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i rozpozna merytorycznie wniosek skarżącej o rozłożenie zaległości podatkowej na raty .

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł należne na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).