Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1411/97
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1998-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: 1. Z przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie wynika, aby zobowiązanie podatkowe wygasło przez jego zapłatę dokonaną wyłącznie przez podatnika. Zapłaty może bowiem dokonać także osoba trzecia, o ile uczyni to dobrowolnie za podatnika, względnie czując się następcą prawnym, wskazując zobowiązanie, z tytułu którego następuje zapłata.

2. Z treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ wynika, że dotyczy on sytuacji, w której podatnik, a nie osoba trzecia nadpłaci lub uiści nienależny podatek.

TEZY

1. Z przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie wynika, aby zobowiązanie podatkowe wygasło przez jego zapłatę dokonaną wyłącznie przez podatnika. Zapłaty może bowiem dokonać także osoba trzecia, o ile uczyni to dobrowolnie za podatnika, względnie czując się następcą prawnym, wskazując zobowiązanie, z tytułu którego następuje zapłata.

2. Z treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ wynika, że dotyczy on sytuacji, w której podatnik, a nie osoba trzecia nadpłaci lub uiści nienależny podatek.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 lipca 1997 r. Izba Skarbowa w B. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w N. z dnia 25 kwietnia 1997 r. odmawiającą zwrotu wpłaconych kwot zobowiązań podatkowych przez Fundację K. w W. za zobowiązania podatkowe Kombinatu w W. - Gospodarstwa w Ś. oraz Państwowego Gospodarstwa w Ś.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Fundacja K. w W. pismem z dnia 24 lutego 1997 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego w N. z wnioskiem o zwrot bezprawnie ściągniętych w 1992 r. i latach następnych pieniędzy - jako zaległości podatkowych zlikwidowanego Kombinatu W. i Państwowego Gospodarstwa w Ś.

Fundacja uzasadniając swój wniosek podniosła, że podstawą prowadzenia przez Urząd Skarbowy egzekucji, było uznanie, iż Fundacja jest następcą prawnym zlikwidowanego Kombinatu w W. i PG w Ś. Wskazano, że sprawę następstwa prawnego rozpatrywał Sąd Najwyższy i z uzasadnienia postanowienia z dnia 21 maja 1996 r. III CZP 9/96 wynika, że nie ma następstwa prawnego po zlikwidowanym przedsiębiorstwie.

Urząd Skarbowy w N. po rozpatrzeniu podania, decyzją z dnia 25 kwietnia 1997 r. odmówił zwrotu kwot wpłaconych przez Fundację.

Nie zgadzając się z decyzją Urzędu Skarbowego pismem z dnia 8 maja 1997 r. wniesiono odwołanie do Izby Skarbowej. Organ odwoławczy stwierdził, iż stanowisko Fundacji nie znajduje uzasadnienia. Fundacja uiściła bowiem zobowiązanie podatkowe za zlikwidowane zakłady, opierając się na danych z deklaracji podatkowych tych podmiotów i uznając się tym samym w momencie ich wpłaty za następcę prawnego.

W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1996 r. III CZP 9/96 rozstrzygnięta została sprawa braku następstwa po zlikwidowanych podmiotach. Przy czym Fundacja dopiero w piśmie z dnia 24 lutego 1997 r. zakwestionowała następstwo prawne i w konsekwencji zwróciła się o zwrot uiszczonych kwot. W związku z faktem, iż wniosek o zwrot nienależnie uiszczonych kwot został złożony w 1997 r. Izba orzekła, że nie ma możliwości ich zwrotu. Nastąpiło bowiem przekroczenie trzyletniego terminu, określonego w art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/. Stąd decyzją z dnia 17 lipca 1997 r. utrzymała decyzję organu pierwszej instancji.

Fundacja nie zgadzając się z decyzją skorzystała z prawa zaskarżenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc skargę pismem z dnia 18 sierpnia 1997 r.

Fundacja K. wniosła o uchylenie w całości decyzji Izby Skarbowej zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 26 i art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację oraz naruszenie przepisów postępowania.

Izba Skarbowa w B. wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ za niezgodną z prawem należy uznać decyzję Urzędu Skarbowego, jak i aprobującą ją decyzję Izby Skarbowej.

W sprawie ustalono, że Fundacja uiściła zobowiązania podatkowe zlikwidowanych jednostek, w oparciu o ich deklaracje podatkowe. Z przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych nie wynika, aby zobowiązanie podatkowe wygasło przez jego zapłatę dokonaną wyłącznie przez podatnika. Zapłaty może bowiem dokonać także osoba trzecia, o ile uczyni to dobrowolnie za podatnika, względnie czując się następcą prawnym, wskazując zobowiązanie, z tytułu którego następuje zapłata.

Trudno się zatem zgodzić z twierdzeniem skarżącej, że osoba trzecia może uiścić podatek tylko w sytuacjach określonych w art. 40-48 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, bowiem owe przepisy określając odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe podatnika, czyli dotyczą one sytuacji, w której zaległe zobowiązanie nie zostało jeszcze zapłacone, a orzeczenie odpowiedzialności osoby trzeciej umożliwia wyegzekwowanie od tej osoby spełnienia świadczenia za podatnika.

Z przepisów tych wynika obowiązek zapłaty podatku przez osobę trzecią za podatnika, a nie jak twierdzi skarżąca, możliwości jego zapłaty.

Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił zaprezentowany w skardze pogląd, iż organy podatkowe błędnie rozpoznały wniosek Fundacji z dnia 24 lutego 1997 r. o zwrot zapłaconych w latach 1992 i 1993 r. kwot pieniężnych na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych podatnikiem jest osoba obowiązana do uiszczenia podatku z tytułu ciążącego na niej obowiązku podatkowego. Natomiast w pojęciu obowiązku podatkowego - zgodnie z orzecznictwem i literaturą - mieści się obowiązek poniesienia ciężaru podatkowego na rzecz państwa związanego z zaistnieniem określonego stanu faktycznego.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozwagi jest sytuacja, w której osoba, na której nie ciążył obowiązek podatkowy, dokonała wpłaty na rzecz państwa.

Z treści art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wynika, że dotyczy on sytuacji, w której podatnik nadpłaci lub uiści nienależny podatek.

Strona skarżąca w myśl powyższego przepisu ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz zgodnie z zawartą w niej definicją podatnika, nigdy nie była w powyższej sprawie podatnikiem.

Fundacja K. nie będąc następcą prawnym zlikwidowanego Kombinatu w W. i Gospodarstwa Rybackiego w Ś., nie była obowiązana do uiszczenia podatku, ponieważ obowiązek podatkowy nigdy na niej nie ciążył.

Podatnikiem w sprawie, do którego znajdować mógł ewentualnie zastosowanie przepis art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych był zlikwidowany PGR.

Skoro tak, to brak było jakiejkolwiek podstawy prawnej, aby złożony przez Fundację w lutym 1997 r. wniosek o zwrot wpłaconych kwot rozpatrywać w świetle tego przepisu i z zastosowaniem skutków wynikających z jego ust. 4.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego. A wobec tego, że naruszenie to ma niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 55 ust. 1 /w zakresie kosztów zastępstwa procesowego/ ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł, jak w sentencji wyroku.