Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 440/95
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1996-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Spółdzielnie
Powołane przepisy: article: art. 208 par. 4
journal: Dz.U. 1982 nr 30 poz. 210
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze.
article: art. 15, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 1992 nr 21 poz. 86
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania.
Teza: 1. Błędny jest pogląd, że na mocy przepisu art. 208 par. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze /Dz.U. nr 30 poz. 210 ze zm./ przychodami wolnymi od opodatkowania będą jedynie wpływy z tytułu najmu lokali mieszkalnych i użytkowych oraz ze sprzedaży lokali mieszkalnych i użytkowych w drodze przetargów otwartych, o ile koszty uzyskane z tego tytułu nie przekroczą wysokości ustawowych wkładów.

2. Bezpodstawne jest przyjęcie, że jeśli uzyskane w wyniku przetargu kwoty przekraczają wysokość ustawowych wkładów, to przestają być dochodem, gospodarki zasobami mieszkaniowymi.

TEZY

1. Błędny jest pogląd, że na mocy przepisu art. 208 par. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze /Dz.U. nr 30 poz. 210 ze zm./ przychodami wolnymi od opodatkowania będą jedynie wpływy z tytułu najmu lokali mieszkalnych i użytkowych oraz ze sprzedaży lokali mieszkalnych i użytkowych w drodze przetargów otwartych, o ile koszty uzyskane z tego tytułu nie przekroczą wysokości ustawowych wkładów.

2. Bezpodstawne jest przyjęcie, że jeśli uzyskane w wyniku przetargu kwoty przekraczają wysokość ustawowych wkładów, to przestają być dochodem, gospodarki zasobami mieszkaniowymi.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w S. decyzją z dnia 8 września 1994 r., m.in. na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 21 poz. 86 ze zm./ i art. 208 par. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze /Dz.U. nr 30 poz. 210 ze zm./ na skutek wniosku skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej o skierowanie sprawy na drogę postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych z 1992 r. w związku z wynikiem kontroli UKS z dnia 13 kwietnia 1994 r., ustalił podatek dochodowy skarżącej od lokat terminowych środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz od sprzedaży mieszkań w zakresie nadwyżki dochodów ponad obowiązujący wkład na kwotę 313.264.000 zł /kwoty sprzed denominacji/.

Organ podniósł, że lokowanie środków pieniężnych na odrębnym rachunku bankowym /terminowym/ było celową działalnością skarżącej Spółdzielni zmierzającej do uzyskania korzyści w formie odsetek. Nie była to zatem działalność w zakresie gospodarki zasobami mieszkaniowymi i stąd podlega opodatkowaniu na ogólnie obowiązujących zasadach /art. 7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych/.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 208 par. 4 ustawy Prawo Spółdzielcze różnica między kosztami a dochodami z gospodarki zasobami mieszkaniowymi spółdzielni /łącznie z odsetkami od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bieżącym/ zwiększa odpowiednio koszty lub dochody z tej gospodarki w roku następnym.

Zatem - zdaniem organu podatkowego - odsetki pochodzące ze środków zgromadzonych na rachunkach terminowych podlegają zawsze opodatkowaniu i to niezależnie od tego czy pochodzą z działalności wolnej od podatku.

Nadto skarżąca Spółdzielnia dokonała sprzedaży mieszkań w drodze przetargu uzyskując przychód przewyższający obowiązujący wkład, co stanowi - w ocenie organu pierwszej instancji - naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (...) Dochód ten zatem podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 1994 r. na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 138 par. 1 Kpa, Izba Skarbowa w G. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Spółdzielnie mieszkaniowe ustawodawca potraktował w sposób odmienny aniżeli inne spółdzielnie mając na względzie ich przeznaczenie. Stąd też art. 208 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze zawiera odrębne unormowania aniżeli określone w art. 67-90 ustawy. Działalność spółdzielni mieszkaniowej nie jest bowiem działalnością, której celem jest osiągnięcie zysku jako takiego.

W działalności tej celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych członków i ich rodzin oraz potrzeb gospodarczych i kulturalnych, wynikających z zamieszkiwania w spółdzielczym osiedlu lub budynku /art. 204 par. 1/.

Przepis art. 208 par. 4 ustawy - Prawo spółdzielcze stanowi, że różnica między kosztami a dochodami gospodarki zasobami mieszkaniowymi spółdzielni zwiększa odpowiednio koszty lub dochody tej gospodarki w roku następnym. Przepis ten ma niewątpliwie charakter przepisu wyjątkowego, gdyż odmiennie aniżeli w każdej innej działalności reguluje regulację między kosztami a dochodami.

Niezbędne jest więc, by przepis ten został wykładany ściśle, czyli ani w sposób rozszerzający, ani też zwężający zakres unormowania.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażonego zaskarżonej decyzji, że na mocy tego przepisu przychodami wolnymi od opodatkowania będą jedynie wpływy z tytułu najmu lokali mieszkalnych i użytkowych oraz ze sprzedaży lokali mieszkalnych i użytkowych w drodze przetargów otwartych /o ile koszty uzyskane z tego tytułu nie przekroczą wysokości i ustawowych wkładów/.

Jest to bowiem interpretacja zawężająca sens unormowania cyt. przepisu art. 208 par. 4 ustawy.

Obowiązkiem każdego podmiotu gospodarczego jest zapewnienie środków do prowadzenia prawidłowego bieżącej działalności. Stąd też zdeponowanie środków finansowych przez spółdzielnię mieszkaniową na koncie terminowym jedynie w tym celu, by środki te, w danym okresie nie dające się racjonalnie wykorzystać, przyniosły dodatkowy dochód potrzebny na zaspokojenie potrzeb wymienionych w art. 204 par. 1 nie wykracza poza unormowanie zawarte w par. 4 art. 208 ustawy. Środki te, co jest istotne, pochodzą bowiem z dochodów gospodarki zasobami mieszkaniowymi i przez zgodne z zasadami racjonalnej gospodarki ich wykorzystanie powiększają te dochody.

Przyjmując stanowisko organów podatkowych za słuszne, spółdzielnie mieszkaniowe nie dające się chwilowo użyć środki finansowe musiałyby gromadzić na kontach nieoprocentowanych, co przeczy zdrowemu rozsądkowi. Ustawodawca jest racjonalny i nie może normalnie ze zdroworozsądkowej działalności wyprowadzać ujemnych skutków dla podatnika.