Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 727/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 239b par. 1 pkt 1 par. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Teresa Randak, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej "SKO" lub "Kolegium"), działając m.in. na podstawie art. 233 § 1 pkt 3, art. 239, art. 239a § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.), dalej "O.p." utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] nr [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia A S.A. w K. (dalej "Spółka" lub "strona skarżąca") zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił ustalony

w sprawie stan faktyczny i argumentację prawną.

Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] (powinno być [...] - uwaga Sądu) określił A S.A. w K. wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości na 2012 r. w kwocie [...] zł. Organ I instancji objął opodatkowaniem m.in. sporne budowle w wyrobiskach górniczych. Następnie postanowieniem z dnia [...] organ podatkowy nadał wymienionej wcześniej własnej nieostatecznej decyzji podatkowej rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wskazał to, że zgodnie z informacjami uzyskanymi od Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wobec Spółki prowadzona jest egzekucja należności stanowiących podatek od nieruchomości. Powyższe przywiodło organ I instancji do uznania za uprawdopodobnione, że nie dojdzie do dobrowolnego wykonania decyzji przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W zażaleniu na ww. postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie w całości

i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu podniosła, że brak było przesłanek do uznania, iż w terminie nie ureguluje zobowiązania. Wskazała, że fakt prowadzenia wobec niej egzekucji administracyjnej nie świadczy o tym, że Spółka nie wykona obowiązku wynikającego z nieostatecznej decyzji podatkowej. Jej zdaniem organ I instancji nie sprostał wymogom z art. 239b § 2 O.p., bowiem nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Kolegium rozpatrując zażalenie na wstępie zacytowało treść art. 239b § 1 pkt 1 do pkt 4 oraz 239b § 2 O.p. stwierdzając przy tym, że organ I instancji może nadać rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wystąpi choćby tylko jedna spośród wspomnianych okoliczności (na co wskazuje użyty w treści art. 239b § 1 spójnik "lub") i równocześnie uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Następnie podniosło, że stan zagrożenia niewykonaniem zobowiązania, o którym mowa w art. 239b § 2 O.p. może wynikać z okoliczności o charakterze subiektywnym związanych z postawą podatnika, gdy dotychczasowe zachowanie podatnika wskazuje, że nie uiści on podatku, bowiem unikał już wcześniej zapłaty zobowiązań podatkowych albo oświadczył, że zobowiązania w ogóle nie zamierza dobrowolnie wykonać. Stan ten może również wynikać z istnienia okoliczności o charakterze obiektywnym, a w szczególności ze stanu majątkowego podatnika. SKO wskazało, że w takiej sytuacji należy skonfrontować dochody uzyskiwane przez zobowiązanego, poziom zadłużenia wobec innych wierzycieli, stan majątku strony, z wysokością ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. Zauważyło, że perspektywa rychłego upływu terminu przedawnienia zobowiązania stanowi sama w sobie okoliczność uprawdopodabniającą, że podatnik mający świadomość nieodległego zakończenia biegu terminu przedawnienia będzie zwlekał z dobrowolną zapłatą licząc na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Innymi słowy organ podatkowy uwzględniwszy całokształt okoliczności sprawy winien ustalić, że zachodzi istotne prawdopodobieństwo, iż

do dobrowolnego i terminowego wykonania zobowiązania nie dojdzie. Podkreśliło, że stan, w którym decyzja nie zostanie wykonana przez stronę nie musi być ustalony ponad wszelką wątpliwość, lecz wystarczające jest aby został uprawdopodobniony. Dopuszczalne jest zatem stosowanie przez organ podatkowy domniemań faktycznych mających wsparcie w materiale dowodowym, zasadach logiki i doświadczenia życiowego.

Odnosząc zaprezentowane wyjaśnienia do realiów rozpatrywanej sprawy Kolegium stwierdziło, że Spółka nie wykona dobrowolnie decyzji i nie uiści zobowiązania podatkowego z uwzględnieniem jego wysokości określonej w nieostatecznej decyzji pierwszoinstancyjnej. Do powyższego wniosku prowadzi zdaniem SKO nie tylko powołana przez organ I instancji okoliczność, tj. prowadzenie wobec Spółki egzekucji administracyjnej należności stanowiących podatek od nieruchomości. Kolegium zauważyło, że wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec danego podmiotu jest następstwem braku dobrowolnego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Jeżeli zatem przeciw Spółce była prowadzona egzekucja administracyjna to nie wykonywała ona swojego obowiązku. Dodatkowo SKO wskazało, że pomiędzy wydaniem nieostatecznej decyzji podatkowej, a nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności upłynęły ponad 4 miesiące, a Spółka w tym czasie nie wykonała obowiązku. Równocześnie nie można zdaniem Kolegium pominąć tego, że powszechnie znaną okolicznością (za sprawą relacji w mediach) jest trudna sytuacja ekonomiczna Spółki stawiająca w wątpliwość jej zdolność do terminowego regulowania zobowiązań.

Za uzasadniony Kolegium uznało wniosek organu I instancji, że w tej sytuacji Spółka nie będąc przymuszona nie wykona decyzji podatkowej. Dodatkowo uprawdopodobnia taki obrót sprawy to, że Spółka nie zgadzała się ze stanowiskiem organu I instancji konsekwentnie je zwalczając w kolejnych środkach prawnych. Kolegium podniosło, że Spółka wnosiła środki prawne zmierzające do kwestionowania decyzji podatkowych dotyczących wcześniejszych okresów rozliczeniowych. Spółka wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...], której zaskarżonym postanowieniem nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Strona nadal zgłaszała przy tym zastrzeżenia dotyczące opodatkowania budowli w wyrobiskach górniczych.

W świetle powyższego Kolegium uznało, że organ I instancji analizował sprawę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności pod kątem stosowania art. 239b § 1 pkt 1 i art. 239b § 2 O.p, a ustalenia organu I instancji oraz organu odwoławczego co do wystąpienia w rozpatrywanej sprawie okoliczności, o której mowa w przywołanym przepisie są zbieżne. SKO podniosło nadto, że ocenę zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej należy oddzielić od kwestii merytorycznej prawidłowości decyzji.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 239b § 2 O.p.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki na wstępie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W dalszej kolejności wskazał, że powołane przez organ odwoławczy okoliczności, tj. prowadzenie wobec Spółki postępowania egzekucyjnego dotyczącego innych należności pieniężnych oraz fakt, iż skarżąca wniosła odwołanie od decyzji nie uprawdopodabniają, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, co oznacza, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 239b § 2 O.p. Zdaniem pełnomocnika Spółki żadna z tych okoliczności (ani obie razem) nie stanowią przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Cytując dalej treść art. 239b § 1 i § 2 O.p. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że zgodnie z ich literalnym brzmieniem, przesłanką nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest łączne spełnienie dwóch warunków: ziszczenie się przynajmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 O.p.,

a więc w szczególności fakt, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne

w zakresie innych należności pieniężnych oraz uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Samo wykazanie pierwszej z ww. okoliczności bez jednoczesnego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, nie jest zatem wystarczające do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że gdyby było inaczej, art. 239b § 2 O.p. byłby przepisem zbędnym - co jednak jest niemożliwe do pogodzenia z zasadą racjonalności ustawodawcy. Dotyczy to w szczególności przesłanki określonej w art. 239a § 1 pkt 1 O.p. - samo wykazanie jej zaistnienia bynajmniej nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem niewykonania zobowiązania, co również znajduje potwierdzenie w orzeczeniach sądów administracyjnych.

Reasumując ten wątek autor skargi wskazał, że wniosek, iż sam fakt prowadzenia wobec Spółki postępowania egzekucyjnego w zakresie innych należności pieniężnych może stanowić okoliczność uprawdopodobniającą, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, stoi w ewidentnej sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 239b O.p.

Tymczasem takie stanowisko zajął organ odwoławczy: jego argumentacja, że okoliczność, iż wobec Spółki toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, świadczy o tym, że Spółka nie wykonywała dobrowolnie swojego obowiązku, jest bowiem niczym innym niż właśnie stwierdzeniem, że okoliczność ta, wymieniona w art. 239a § 1 pkt 1 O.p. faktycznie w każdym przypadku uprawdopodobnia obawę niewykonania zobowiązania podatkowego (prowadzenie egzekucji zawsze jest bowiem efektem niewykonania zobowiązania).

Natomiast SKO (ani organ I instancji), wbrew wytycznym zawartym w wyrokach sądów administracyjnych, nie wykazało, że prowadzenie wobec Spółki postępowania egzekucyjnego w sprawie innych należności pieniężnych może prowadzić do niewykonania przez nią zobowiązania podatkowego w niniejszej sprawie.

W ocenie pełnomocnika Spółki również pozostałe argumenty podniesione przez SKO nie stanowią okoliczności uprawdopodobniającej obawę niewykonania tego obowiązku w rozumieniu art. 239b § 2 O.p. W szczególności nie jest nią sam fakt złożenia odwołania od decyzji nakładającej ten obowiązek. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że przepisy o rygorze natychmiastowej wykonalności ze swej istoty odnoszą się bowiem do decyzji, od których złożono odwołanie. Przyjęcie zatem, że złożenie odwołania samo w sobie uprawdopodobnia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, czyniłoby art. 239b § 2 O.p. całkowicie zbędnym, gdyż oznaczałoby, że przesłanka ta zawsze jest spełniona.

Autor skargi zwrócił uwagę, że analogicznie rzecz się ma z podniesionym przez SKO argumentem, że Spółka nie wykonała dobrowolnie zobowiązania wynikającego

z decyzji pomimo upływu 4 miesięcy od dnia jej wydania. Przyjęcie, że okoliczność

ta stanowi przesłankę nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności w istocie stawiałaby podatnika przed wyborem: albo dobrowolnie wykona zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej albo zostanie jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności - co stanowiłoby ewidentne zaprzeczenie przewidzianej w art. 239a O.p. zasady, że decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu.

Z powyższego, zdaniem pełnomocnika Spółki, wynika, że okoliczności wskazane w zaskarżonym postanowieniu, nie są wystarczające do uznania za uprawdopodobnione niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji, a co za tym idzie, nie stanowią przesłanek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przeciwne stanowisko zawarte w postanowieniu oznacza, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 239b § 2 O.p.

Odnosząc się natomiast do zawartej w postanowieniu wzmianki o trudnej sytuacji finansowej Spółki, pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że organ nie przedstawił żadnych ustaleń w tym zakresie. Ustaleń takich nie może w jego ocenie zastąpić stwierdzenie organu odwoławczego, że "powszechnie znaną okolicznością jest trudna sytuacja ekonomiczna Spółki" organ ma bowiem obowiązek wskazania dowodów, które potwierdzałyby tę tezę.

Reasumując pełnomocnik Spółki podniósł, że w uzasadnieniu postanowienia nie zawarto ustaleń co do rzeczywistego stanu majątkowego Spółki, co powoduje, że próby wykazania przez SKO, iż sytuacja majątkowa Spółki grozi niewykonaniem zobowiązania wynikającego z decyzji, muszą być uznane za nieskuteczne.

Z powyższego zdaniem autora skargi wynika, że okoliczności wskazane w zaskarżonym postanowieniu nie uprawdopodobniają niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji, co oznacza, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 239b § 2 O.p., uzasadniającym jego uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Dodatkowo Kolegium - powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych - podniosło, że przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie ze wskazaniem określonych faktów pozwalających na przyjęcie, iż zachodzi uzasadniona obawa (przypuszczenie), że zobowiązanie takie nie zostanie wykonane, a w konsekwencji wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia.

Zatem w ocenie organu odwoławczego nieuzasadnione i pozbawione oparcia

w obowiązujących przepisach prawa jest oczekiwanie, że organy podatkowe wykażą wystąpienie określonych faktów i wynikających z nich następstw dla wykonania przez Spółkę zobowiązania podatkowego. Zaprzeczeniem sensu funkcjonowania w obrocie prawnym instytucji postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, byłoby prowadzenie postępowania wyjaśniającego mającego na celu zbadanie wpływu takiej okoliczności jak prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec podatnika na możliwość uregulowania zobowiązania podatkowego. Oznaczałoby to prowadzenie czasochłonnej analizy finansowej kondycji podatnika, w oparciu o wskaźniki ekonomiczne (płynności bieżącej, zadłużenia, rentowność), co nie mogłoby się obyć bez pozyskania informacji bezpośrednio od podatnika bądź skorzystania z opinii biegłego. Wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na konieczność czasochłonnej analizy sytuacji podatnika, nie byłoby natychmiastowe. Konieczność bezwzględnego powiązania wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 O.p. z sytuacją majątkową podatnika czyniłoby niemożliwym nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy kondycja finansowa podatnika byłaby dobra, a mimo tego jego postawa wskazywałaby na brak zamiaru uiszczenia należności wynikających z decyzji. Organ podkreślił, że niemożliwe byłoby nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności podmiotowi, który posiada możliwości płatnicze, lecz deklaruje, że podatku nie zapłaci. Rodziłoby to obawy, że podmioty o dobrej kondycji finansowej w praktyce nie byłby zagrożone tym, iż wobec nich nadany zostanie rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej.

W ocenie SKO retorycznym jest pytanie, czy podmiot wobec którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne postrzegany będzie w obrocie gospodarczym jako rzetelny kontrahent, po którym spodziewać można się terminowego wywiązywania się ze zobowiązań. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że bez potrzeby odwoływania się do wiedzy specjalistycznej i dokonywania szczegółowej analizy stwierdzić można było, iż fakt prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec danego podmiotu wskazuje, iż nie wykonuje on terminowo swoich obowiązków. Uprawdopodobnia to, że mogło dojść do niewykonania obowiązku podatkowego.

Nawiązując do zarzutu powiązania faktu skorzystania przez Spółkę

z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania z niewykonaniem decyzji organ odwoławczy wskazał, że istotnie wniesienie środka zaskarżenia samo w sobie nie świadczy o zagrożeniu niewykonaniem decyzji. Jednakże uwzględnić należy, że wniesienie odwołania powoduje, że oddala się moment, w którym decyzja stanie się ostateczna, a w konsekwencji wykonalna w drodze egzekucji administracyjnej. Kolegium podkreśliło, że Spółka miała szansę dobrowolnie wykonać decyzję organu I instancji, bowiem od dnia jej wydania do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności upłynęło ponad 4 miesiące.

Nie można przy tym w ocenie SKO pominąć kontekstu, w jakim zapadły zaskarżone postanowienia organów podatkowych. Spółka była i jest uczestnikiem szeregu postępowań toczących się przed organami podatkowymi, a związanych

z wymiarem lub egzekucją podatku od nieruchomości. Spółka nieustannie

i wbrew jednoznacznemu orzecznictwu sądów i Trybunału Konstytucyjnego negowała spoczywający na niej obowiązek podatkowy związany z budowlami w wyrobiskach górniczych. W dodatku w sferze publicznej powszechnie wiadomym było, że Spółka znajduje się w złej kondycji finansowej. Kolegium wskazało, że wiedza o stanie finansowym Spółki była przedmiotem licznych doniesień mediów. Kolegium podniosło, że zła kondycja finansowa Spółki była powodem przyjęcia w 2015 r. przez Radę Ministrów Planu naprawczego, a następnie dalszych działań restrukturyzacyjnych. Zdaniem organu odwoławczego powszechna znajomość wspomnianych okoliczności czyniła zbędnym konieczność przeprowadzenia dowodu na ich wystąpienie.

W tym stanie rzeczy za chybione organ odwoławczy uznał zarzuty skargi. Organy podatkowe wskazały bowiem na okoliczności uzasadniające przypuszczenie, że prawdopodobnym jest, iż może nie dojść do dobrowolnego wykonania zobowiązania

i sprostały wymogom z art. 239b § 1 pkt 1 oraz art. 239b § 2 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej twierdzeniom postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu jest kwestia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej organu I instancji z dnia [...], określającej stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Stanowiska stron zostały przedstawione powyżej i nie ma potrzeby ich ponownego przytaczania. Przypomnieć jedynie wypada, iż podstawę rozstrzygnięcia stanowiło pismo organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], który w odpowiedzi na pismo organu I instancji podał, że "prowadzi postępowanie egzekucyjne z tytułu podatku od nieruchomości wobec zobowiązanego A S.A. w K.". Wskazując zaś na przepis art. 239b § 2 O.p. organy powołały się na ogólnie znane problemy strony skarżącej z utrzymaniem płynności finansowej. Spółka z kolei, zarówno w zażaleniu jak i w skardze, zarzucała organom naruszenie art. 239b § 2 O.p.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga przede wszystkim odniesienia się do regulacji prawnej dotyczącej instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Podnieść należy, że zgodnie z obowiązującą w postępowaniu podatkowym zasadą, wyrażoną w art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie do art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Przepis art. 239b § 2 O.p. stanowi natomiast, że § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie oznacza, że obowiązkiem organu nie jest dowodowe wykazanie, że podatek nie zostanie zapłacony ale wskazanie okoliczności, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że zobowiązanie nie będzie wykonane (tak też WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1430/15).

Z powyższych uregulowań płyną następujące wnioski:

- po pierwsze, nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej ustawodawca pozostawił uznaniu organu, na co wskazuje zawarty w tym przepisie zwrot "może być nadany";

- po drugie zaś nadanie takiego rygoru musi zostać poprzedzone ustaleniem występowania w sprawie łącznie dwóch przesłanek, tj. organ podatkowy winien stwierdzić istnienie jednego z wyżej wymienionych warunków określonych w art. 239b § 1 O.p., a ponadto musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (§ 2 tego uregulowania).

W rozpatrywanej sprawie stwierdzone zostało bezsprzecznie, że wobec podatnika toczy się postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych z tytułu podatku od nieruchomości, prowadzone przez inne organy egzekucyjne. Okoliczności tej strona skarżąca nie kwestionuje, należy więc uznać ją za niesporną w sprawie.

W sytuacji zatem, gdy organy podatkowe posiadały informacje, z których wynikało, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych - a nie zostało wykazane, że jest ono formalnie zakończone - miały one uzasadnione podstawy do przyjęcia, że w sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. (por. także wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1705/10).

Sporna pomiędzy stronami pozostaje natomiast kwestia uprawdopodobnienia przez organy podatkowe, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane. W kontekście spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 O.p. powtórzyć należy, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Nie daje pewności, a jedynie wiarygodność twierdzenia faktów. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych i umożliwia przyspieszenie postępowania. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega jednak na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia, nie wyłączając przy tym stosowania zasady prawdy obiektywnej. A zatem uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo zmaterializowania się jej.

Zdaniem Sądu, właściwie organy podatkowe oceniły również i to, że w rozpoznawanej sprawie istnieje prawdopodobieństwo, iż zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przesłanka unormowana w art. 239b § 1 pkt 1 O.p., opiera się na założeniu, że skoro w zakresie innych wierzytelności (publicznoprawnych lub cywilnoprawnych) zostały wyczerpane wszelkie możliwości doprowadzenia do wykonania tych wierzytelności w sposób dobrowolny, to należy przypuszczać, że strona konsekwentnie i w tym przypadku nie będzie wyrażać woli wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji albo nie będzie w stanie tego zobowiązania wykonać z uwagi na zastosowane środki egzekucyjne w zakresie innych egzekwowanych wierzytelności (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 789/15).

Sąd podziela również opinię, że faktem powszechnie znanym są poważne problemy finansowe skarżącej Spółki. Okoliczność ta jest także znana Sądowi z urzędu, w związku z licznymi toczącymi się postępowaniami sądowym zainicjowanymi skargami Spółki na decyzje podatkowe w przedmiocie podatku od nieruchomości, w których strona zwraca się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Wnioski te strona motywuje tym, że nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych bez narażenia się na utratę płynności finansowej. Tytułem przykładu odwołać się przyjdzie do argumentacji Spółki podniesionej w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 922/16, gdzie strona motywując wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała, że ponosi stratę z działalności gospodarczej, która za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł, potwierdzającą brak środków na spłatę zobowiązań. W tym kontekście zaznaczyła, "iż wartość zobowiązań krótkoterminowych, według bilansu za 2014 r. zamykająca się kwotą [...] zł, jest wielokrotnie wyższa od środków znajdujących się na jej rachunków bankowym w wysokości [...] zł, obejmujących również środki Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych i Funduszu Likwidacji Zakładu Górniczego". W konsekwencji Spółka musi koncentrować się na bieżącej spłacie tych zobowiązań, a przede wszystkim na wypłacie wynagrodzeń, których "przeciętny miesięczny koszt (...) za pierwsze 11 miesięcy 2015 r. wynosił [...] mln zł". Zdaniem strony nie może ona być stawiana przed wyborem, czy posiadane środki przeznaczyć na te cele, czy na koszty sądowe, a przyznanie pierwszeństwa tym ostatnim w opisanym stanie rzeczy oznaczałoby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. Skądinąd środki te są mniejsze od ciążących na Spółce zobowiązań publicznoprawnych, które również powinny być traktowane priorytetowo.

Podobne okoliczności związane ze stratą z wykonywanej działalności gospodarczej, brakiem środków na bieżące regulowanie zobowiązań - świadczące o złej sytuacji finansowej Spółki - powołała ona m.in. w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 923-926/16, I SA/Gl 932/16, I SA/Gl 1135/15, I SA/Gl 967/15, I SA/Gl 699/15, I SA/Gl 913/15, I SA/Gl 903/15. Wprawdzie we wskazanych przypadkach Spółka nie została zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, nie zmienia to jednak przedstawionego przez samą skarżącą negatywnego obrazu jest sytuacji finansowej.

Raz jeszcze podkreślenia wymaga, ze rolą organu podatkowego jest jedynie uprawdopodobnienie tego, że ze względu na stan posiadania podatnika istnieje możliwość niewykonania ciążącego na nim zobowiązania. Postępowanie dowodowe nie musi prowadzić do dokładnego udowodnienia stanu majątkowego i ujawnienia wszystkich posiadanych przez podatnika składników majątkowych. Jeśli natomiast w ocenie podatnika nie zaistniał stan prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji podatkowej, to powinien wskazać majątek, o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, że wniesienie przez nią odwołania od decyzji wymiarowej nie może stanowić przesłanki do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności wskazać należy, iż organ odwoławczy powołał tę okoliczność jako dodatkowy argument wzmacniający użytą argumentację prawną, podkreślając zarazem, że do dnia wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności podatek nie został dobrowolnie zapłacony przez Spółkę.

Podsumowując zaakcentować należy, że skarżąca nie wykonuje dobrowolnie wszystkich swoich zobowiązań, albowiem prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne. Na prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane bez wątpienia wpływ ma również ocena sytuacji finansowej skarżącej dokonana przez organy. Organy powołały się na fakty istniejące, powszechnie znane i przyznawane przez samą stronę skarżącą, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony..

Uwzględniając wszystkie powyższe argumenty Sąd doszedł do przekonania, że - pomimo pewnej lakoniczności uzasadnienia swojego stanowiska - organy prawidłowo przyjęły wystąpienie w sprawie przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 oraz § 2 O.p., pozwalających na nadanie w dniu [...] nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Stanowisko Sądu jest zbieżne z prezentowanym w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, przede wszystkim w wydanym wobec strony skarżącej w podobnej sprawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1430/15, jak również w wyrokach: NSA z 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 1910/14, WSA w Gdańsku z 4 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1496/14, oraz z 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 707/15, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 30 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Go 273/15.

Całokształt przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych spowodował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zasadności zarzutów i wywodów przedstawionych w skardze i działając w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.