Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1050/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2, art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 105 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 1, art. 2 ust. 1  3, art. 37 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 19 ust. 1 pkt 1 i par. 9 ust. 4
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 03 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 19 października 2021r. Nr [...], znak [...]; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej jako "PINB") nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. (znak [...]) o umorzeniu w całości jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego0 w sprawie zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania wodociągu przebiegającego przez działkę oznaczoną nr [...] w W..

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. W. E. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o weryfikację i rozpatrzenie zgodności z obowiązującymi przepisami inwestycji polegającej na budowie rurociągu wodnego Ř 80 mm (oznaczonego na mapie zasadniczej jako PCV 80) na działce nr [...], do przepompowni na działce nr [...] obręb [...] w W..

W piśmie tym wskazano, że na mapie z dnia [...] września 1996 r. stanowiącej załącznik do pisma Burmistrza W. z [...] października 2000 r. (znak: [...]) na terenie stanowiącym działkę nr [...] jest uwidoczniony rurociąg wodny Ř 80 mm, zaznaczony jako PCV 80. Z kolei na mapie z wcześniejszego okresu, zatwierdzonej w dniu [...] lipca 1993 r., w sprawie [...], na ul. [...] jest uwidoczniony rurociąg wodny Ř 100 mm, zaznaczony jako wA [...] zlokalizowany na działce nr [...]. Wnioskodawca stwierdził tym samym, że w okresie od lipca 1993 roku do września 1996 roku, na działce nr [...] został wybudowany rurociąg wodny Ř 80 mm (wyrysowany na mapie jako PCV 80), a na działce nr [...] zlikwidowany rurociąg wodny Ř 100 mm (zaznaczony na mapie jako wA 100). W. E. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. powołała się na korespondencję ze Starostą W. , który potwierdzał fakt istnienia wspomnianych dwóch rurociągów w różnych przedziałach czasowych. Organ poinformował, że nie jest w posiadaniu dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę nowszego z nich. Tym samym wnioskodawca zasugerował w niniejszej sprawie zaistnienie samowoli budowlanej oraz wskazał, że jego wniosek jest uzasadniony.

Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2021 r. wszczęto postępowanie w sprawie zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania wodociągu przebiegającego przez działkę oznaczoną numerem geodezyjnym nr [...] w W..

W protokole kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2021 roku (k. 5 i nast. akt adm. I instancji) PINB przedstawił wyniki kontroli istniejącego wodociągu przebiegającego przez działkę [...]. W protokole odnotowano, że inwestorem i właścicielem obiektu jest P. G. K. Sp. z o.o. (zwane dalej "PGK") w W.. Wskazano, że z dokumentacji przedstawionej przez Prezesa PGK, w części mapowej, znajduje się sieć wodociągowa (stalowa) oznaczona symbolem wA 100, a jej rok produkcji (budowy) określono na 1912 rok. W protokole kontroli poczyniono adnotację, że w roku 1993 przedmiotowa sieć została wymieniona siłami własnymi PGK na PCV 80 (średnica zewnętrzna 90). Przyjęcie wymienionego odcinka sieci do zasobów środków trwałych PGK nastąpiło [...] grudnia 1993 roku. We wskazanym protokole wskazano, że "przebieg trasy wodociągu po wymianie różni się nieznacznie od trasy przebiegu wodociągu z 1912 roku". Do protokołu załączono kopię mapy inwentaryzacyjnej oraz karty środków trwałych PGK.

Dodatkowo do akt sprawy dołączono skany części akt postępowania dotyczącego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r., zatwierdzającej dla Urzędu Miejskiego w W. plan realizacyjny i udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej kanalizację sanitarną – ul. [...], przepompownia, zbiornik awaryjny. W części mapowej tychże dokumentów również widoczny był wodociąg wA 100.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. W. E. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła uwagi i spostrzeżenia do akt sprawy. Wskazano, że organ stwierdził, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika jednoznacznie, że przebudowę i rozbudowę rurociągu wodnego wA 100 na PCV 80 dokonano razem z budową kanalizacji na ul. [...]. Autor pisma wskazał na definicje obiektów budowlanych i budowy w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego i wynikającą z nich konieczność uzyskania planu realizacyjnego i pozwolenia na budowę w celu rozbudowania, przebudowania i przesunięcia rurociągu.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. w dniu [...] maja 2021 r. wydał decyzję nr [...], którą umorzył prowadzone postępowanie w sprawie wybudowania wodociągu przebiegającego przez działkę [...] w W. w całości jako bezprzedmiotowe. Od wyżej wymienionej decyzji strona postępowania W. E. S. Sp. z o.o. wniosła odwołanie.

Następnie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z [...] lipca 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji argumentował, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dokonać kwalifikacji robót budowlanych w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane, mianowicie czy wykonano roboty polegające na remoncie czy budowie nowej sieci. WWINB wskazał, że prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji winien wyjaśnić na jakiej długości dokonano wymiany rur stalowych Ř 100 na rury PCV Ř 80 i jakie jest przesunięcie przebiegu sieci, bowiem wskazanie że jest ono niewielkie nie jest wystarczające dla przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego.

Od decyzji WWINB w P. P. G. K. Sp. z o.o. wniosło sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 14 września 2021 r. Sąd oddalił sprzeciw wskazując, że nie ustalono istotnych okoliczności faktycznych, a w konsekwencji tego nie było możliwe zastosowanie odpowiednich norm Prawa budowlanego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, zatem rozstrzygnięcie organu I instancji zasadnie uznać należało za przedwczesne.

W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB dokonał kwerendy w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Starostwie Powiatowym w W. (notatka służbowa nr [...] k. 8 akt adm. I inst.) i ustalił, że inwentaryzację sieci wodociągowej wykonano w październiku 1993 r., a od tamtego czasu inna inwentaryzacja nie była wykonywana. Organ I instancji ponownie udał się również do PGK Sp. z o.o. w celu ustalenia jakiej reglamentacji administracyjnoprawnej podlegała wymiana istniejącej sieci wodociągowej ze zmianą jej średnicy oraz zmianą przebiegu (notatka służbowa nr [...] na k. 9 akt adm. I inst.). Ustalono, że wymiana istniejącej rury wodociągowej nastąpiła na odcinku 126 m. Prezes PGK Sp. z o.o. zobowiązał się co do przekazania informacji co do odległości przesunięcia wymienionej w 1993 r. sieci. Następnie w oparciu o pismo z dnia [...] października 2021 r. organ I instancji ustalił, że maksymalne odchylenie starej sieci wodociągowej z 1912 r. do sieci wykonanej w 1993 r. z PCV wynosiło około 5 m, a także, że przesuniecie sieci najprawdopodobniej nastąpiło z powodu lokalizacji studni nowo wybudowanej kanalizacji sanitarnej(k. 12 kat adm. I inst.).

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2021 r. ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie art. 105 § 1 i art 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami ponownie umorzył postępowanie administracyjne prowadzone na wniosek W. E. S. Sp. z o.o. w sprawie zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania wodociągu przebiegającego przez działkę oznaczoną numerem geodezyjnym [...] w W. w całości jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji argumentował, że ustalono zatem, że w roku 1993 wykonano roboty budowlane polegające na wymianie rury stalowej Ř 100 na rurę PCV 80 zmieniając jej trasę, a zmiana trasy spowodowała, że wodociąg znalazł siź czźściowo na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. Organ I instancji wskazał, će na czźści map geodezyjnych przedmiotowa działka jest ujawniona, a na niektórych nie.

Dokonując analizy kwalifikacji czynu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że w sprawie przeprowadzono remont części wodociągu, który polegał na wymianie rury stalowej na PCV. Następnie podał, że zgodnie z definicją zawartą w ówcześnie obowiązującym Prawie budowlanym przez roboty budowlane rozumie się roboty polegające między innymi na remoncie obiektu budowlanego lub jego części. PINB wskazał, że zgodnie z art. 3 ust 8 Prawa budowlanego obecnie obowiązującego, ilekroć jest mowa o remoncie, należy przez to rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Zdaniem organu I instancji wykonane roboty budowlane, polegające na wymianie części wodociągu stalowego na PCV, w pełni odpowiadają definicjom zawartym w wyżej przytoczonych przepisach prawa. Dopuszcza się również zastosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym i z uwagi na to zmiana materiału ze stali na PCV jest dopuszczalna.

PINB wskazał, że w czasie wykonania remontu wodociągu, tj. roku 1993, obowiązywała ustawa Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. i wówczas wykonanie remontowych robót budowlanych polegających na wymianie rur wodociągowych nie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

Organ I instancji wskazał również, że z dokumentów posiadanych przez PGK Sp. z o.o. wynika, że rurę wodociągową wymieniono na odcinku 126 metrów licząc od posesji nr [...] w kierunku ulicy [...], a maksymalne odchylenie od starej sieci wodociągowej z 1912 roku wynosi 5 metrów. Zdaniem PINB zmiana średnicy wynika ze zmian technologicznych i technicznych wynikających z upływu czasu. Organ zauważył, że wymieniony rurociąg pochodził z 1912 roku i był stalowy, natomiast obecne wodociągi buduje się z materiałów wykonanych z tworzyw sztucznych. Ponadto średnica wodociągu stalowego podana została jako zewnętrzna, natomiast PVC 80 (nowa rura) oznacza 80mm średnicy wewnętrznej, dodając zatem grubość ścian rury otrzymujemy podobną wartość.

Z uwagi na powyższe organ I instancji doszedł do wniosku, że nie zachodzi w niniejszej sprawie niezgodność wykonanych robót z przepisami Prawa budowlanego, a ze względu na duży upływ czasu obecnie nie jest możliwe ustalenie dlaczego podczas wymiany położenie wodociągu zostało nieznacznie zmienione.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. E. S. Sp. z o.o. z siedzibą w W.. W uzasadnieniu spółka wskazała, że nie można przyznać racji stanowisku prezentowanemu w skarżonej decyzji, że przebudowanie rurociągu z działki nr [...] na trzy inne działki o numerach [...] i [...] oraz [...], nie wymagało zatwierdzenia planu realizacyjnego i uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem Odwołującej się nie polega na prawdzie stwierdzenie w skarżonej decyzji, że granice działki nr [...] nie były ujawnione. Na załączniku mapowym decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1993 r., znak: [...], wydanej przez Burmistrza Miasta W. na potrzeby sieci kanalizacyjnej były ujawnione granice działki nr [...], jak również były ujawnione granice działek nr [...] oraz [...], na teernie których przebudowano wodociąg PCV 80. Końcowo spółka wskazała, że remont wodociągu, polegający na wymianie wodociągu stalowego na plastikowy o innej średnicy, stanowił roboty budowlane i w związku z tym, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. ([...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] maja 2021 r. o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania wodociągu przebiegającego przez działkę oznaczoną nr [...] w W..

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji przywołał dotychczasowy stan faktyczny sprawy i wydane dotychczas rozstrzygnięcia. Następnie przywołał art. 105 § 1 k.p.a. odnoszący się do podstaw umorzenia postępowania administracyjnego oraz przedstawił jego wykładnię. WWINB podzielił ustalenia PINB poczynione w oparciu m.in. o inwentaryzację robót budowlanych sieci wodociągowej z 1993 r., dokumentację techniczną do pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej oraz w oparciu o wydruki z portalu GEOINFO 7, pozyskane z PODGIK w W., że wymiana istniejącej od 1912 r. rury wodociągowej nastąpiła na odcinku 126 m, od posesji nr [...] (sieć zakończona hydrantem) w kierunku ulicy [...]. Zdaniem WWINB przesunięcie na ww. odcinku wynosi maksymalnie 5 m i jest wynikiem najpewniej ominięcia kolizji ze studzienką nowobudowanej kanalizacji sanitarnej.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że roboty budowlane wykonane zostały w roku 1993 r., a więc pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz przywołał art. 2 oraz art. 28 tejże ustawy. Następnie organ II instancji zauważył, że w kwestii zakresu, warunków i trybu uzyskiwania pozwoleń na budowę ustawodawca odsyłał do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, t. j. Dz. U. z 1975 r., nr 8 poz. 48. WWINB przywołał treść § 9 ust. 4 i § 19 ww. rozporządzenia.

Na podstawie przywołanych przepisów organ II instancji stwierdził, że remont wykonany w 1993 r. tj. wymiana jedynie fragmentu sieci, choć z użyciem nowszych materiałów, nie wymagał pozwolenia na budowę i stąd prawidłowa jest decyzja PINB o umorzeniu w całości postępowania. Końcowo WWINB wskazał, że kwestie związane z naruszeniem prawa własności przy wykonywaniu robót, mają charakter cywilnoprawny i są rozstrzygane przez sądy powszechne, a nic przez organy administracji publicznej w tym organy nadzoru budowlanego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła W. E. S. Sp. z o.o. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr [...] z dnia [...] października 2021 r., znak sprawy [...], a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że jej zdaniem rurociąg wodny stalowy FI został bezprawnie przebudowany na rurociąg PCV Ř 80 mm w latach 90. poprzedniego stulecia, a dokładnie został zlikwidowany na działce nr [...] i bezprawnie wybudowany wiele metrów dalej, poza granicą działki drogowej, na innych działkach, również na działce nr [...]. Jak wskazała WES Sp. z o.o. aktualna trasa wodociągu PCV Ř 80 mm różni się znacząco od poprzedniej trasy wodociągu stalowego Ř 100 mm.

Spółka wskazała, że jej zdaniem niezgodnie z prawdą WWINB stwierdził w zaskarżonej decyzji, że przesunięcie wynosi max 5 m i jest wynikiem najpewniej ominięcia kolizji ze studzienką nowobudowanej kanalizacji sanitarnej. WES Sp. z o.o. poinformował, że nowobudowana studzienka S-1 kanalizacji sanitarnej również została bezprawnie wybudowana na działce nr [...], pomimo faktu, że na projekcie zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę została zaprojektowana do wybudowania na innej działce o numerze ewidencyjnym [...]. Dodatkowo zdaniem Skarżącej nieprawdziwe jest twierdzenie organu, że trzeba było ominąć nowobudowaną studzienkę kanalizacyjną, czego dowodem jest fakt, że na projekcie zagospodarowania terenu (planie realizacyjnym) zatwierdzonym decyzją z dnia [...] sierpnia 1993 r., znak [...], o pozwoleniu na budowę kanalizacji sanitarnej, kolorem niebieskim jest zaznaczony istniejący rurociąg stalowy Ř 100 mm na działce drogowej nr [...], który nie koliduje z żadną studzienką wzdłuż granicy z naszą działką nr [...], ani ze studzienką S-1, ani ze studzienką 1-1.

Dalej Skarżąca spółka wskazała, że wybudowanie stałej wodociągowej sieci lub linii uzbrojenia terenu poza pasem drogowym zlokalizowanym na działce drogowej nr [...], na innych działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...], na których nie był wcześniej zlokalizowany wodociąg, obowiązkowo wymagało zatwierdzenia planu realizacyjnego i uzyskania pozwolenia na budowę. Przywołała w tym zakresie art. 2 ust. 3 oraz art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązujących na dzień wykonania tychże robót.

Skarżąca podała, że organy zarówno I jak i II instancji, oparły swoje rozstrzygnięcia tylko i wyłącznie na oświadczeniach Prezesa PGK i inwentaryzacji powykonawczej sieci wodociągowej na ul. [...]. Skarżąca zauważyła, że jej zdaniem organy nie zweryfikowały oświadczeń Prezesa PGK, a przede wszystkim nie skonstatowały, że bez zgłoszenia, zlecenia, polecenia, uzgodnienia, zatwierdzenia środków publicznych do wydania, czyjejś decyzji, itp., tzw. "siły własne Przedsiębiorstwa Wodociągowego", czyli pracownicy tegoż Przedsiębiorstwa nie mogli samowolnie przystąpić do rozkopania ulicy, wycinania rurociągu stalowego (likwidacji rurociągu na działce drogowej nr [...]) i wybudowania nowego rurociągu PCV w innym miejscu na innych działkach poza działką drogową.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej także jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje wydanie w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3).

Kontrola sądowa sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, ze zm., dalej także jako "k.p.a.") dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 14 września 2021r. (sygn. akt IV SA/Po 748/21) oddalił sprzeciw P. G. K. Sp. z o.o. z W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2021 r., (nr [...]), podzielając zarzuty i wskazania organu odwoławczego co do naruszenia przepisów postępowania oraz konieczności wyjaśnienia sprawy w jej zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W wyroku tym WSA wskazał, że koniecznym jest ustalenie zakresu i charakteru wykonanych robót (np. czy remont, modernizacja, czy wybudowanie nowej) oraz skonkretyzowanie stwierdzonego przesunięcia rzeczonego wodociągu, co pozwoli uzyskać odpowiedź na pytanie jak winny być zakwalifikowane wskazane roboty budowlane oraz czy były one wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a., mając na uwadze, że wyrok został wydany po rozpoznaniu sprzeciwu, zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są co do zasady związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, po ponownym jej rozpatrzeniu przez organy obu instancji, przyjąć należy, że wypełniły one wskazania Sądu, mimo, że doszły do wniosków i rozstrzygnięcia, które Sąd obecnie rozpoznający sprawę nie podziela.

Przechodząc do właściwej części uzasadnienia wyroku Sądu wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w ramach prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania dotyczącego sprawdzenia zgodności z przepisami wybudowania wodociągu przechodzącego przez działkę oznaczoną numerem geodezyjnym [...] w W.. Bezspornie organy ustaliły, że w 1993r. doszło do wymiany "własnymi siłami" P. G. K. w W. sieci wodociągowej z 1912r. na odcinku 126 m. Odcinek został przyjęty do zasobów środków trwałych pod numerem inwentarzowym [...] w dniu [...] grudnia 1993r., co potwierdzała inwentaryzacja powykonawcza (akta adm. I inst. i znajdujące się tam plany realizacyjne dotyczące kanalizacji sanitarnej w ul. [...], k. 8 i nast., akt I inst., k. 11-15 akt adm. II inst.). Organy ustaliły także bezspornie, że w związku z wykonanymi robotami inwestor nie wystąpił o wydanie stosownych zezwoleń, czy pozwoleń na budowę, zatem inwestor nie dysponuje żadnymi decyzjami w tym przedmiocie. Podstawą rozstrzygnięcia organów administracji było ustalenie, że wykonane roboty budowlane polegały na wymianie części wodociągu stalowego na PCV, z dopuszczeniem zmiany wyrobów budowlanych na inne niż użyte w stanie pierwotnym, tj. ze stali na PCV. Słusznie przyjęły organy nadzoru budowlanego, że dla oceny legalności wykonanych robót budowlanych zastosowanie znajdują obowiązujące w dacie wykonania robót budowlanych przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej "prawo budowlane z 1974r.").

Zdaniem organów, w świetle przepisów prawa budowlanego roboty te nie wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Z powyższym stwierdzeniem organów nie sposób się zgodzić. Co istotne i kluczowe w sprawie, powyższą konstatację organy poczyniły w oparciu o ustalenie, że wymieniono rurę wodociągową na odcinku 126 m licząc od posesji nr [...] (zakończenie hydrantem) w kierunku ul. [...] i z odchyleniem od starej sieci wodociągowej z 1912r. o 5 m, skutkiem czego sieć "nieznacznie" zmieniła przebieg mimo, że przechodzi przez działkę skarżącej spółki o numerze geodezyjnym [...]. Organy nadzoru budowlanego przyjęły, że w świetle treści art. 28 oraz art. 2 prawa budowanego z 1974r. w związku z § 19 ust. 1 pkt 1 i § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48, dalej "rozporządzenie") pozwolenia na budowę wymaga wykonanie nowych sieci, a nie remont starych. Nie można przyjąć, w świetle poczynionych ustaleń co do zmiany przebiegu trasy linii z odchyleniem o 5 m, co nie było także sporne między stronami, że nie doszło w istocie do wybudowania nowej sieci. Tym bardziej, że remont, który organ traktuje tylko jako wyminę starej sieci w związku ze zmianami technologicznymi i niejako "przy okazji" wybudowania sieci kanalizacyjnej, został dokonany w ten sposób że sieć na tym odcinku przebiega po innych działkach geodezyjnych niż pierwotnie. Nadto, inwestor nie wykazał by miał prawo do dysponowania na cele budowlane nieruchomością stanowiącą działkę nr [...], o czym jeszcze poniżej.

Chociażby zatem z tego powodu nie można przyjąć, że doszło do wymiany części sieci na jej odcinku 126 m, a do wybudowania nowej sieci wodociągowej w tej części w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia, zgodnie z którym ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wymaga wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na paliwa płynne, z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk. Zgodnie natomiast z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie inwestycji, dla których zgodnie z przepisami w § 9 jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę

(art. 28 ust. 1 prawa budowlanego z 1974r.). Przez "roboty budowlane" rozumie się roboty polegające na budowie, montażu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych, dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego (art. 2 ust. 3 prawa budowanego z 1974r.), a przez "obiekty budowlane" rozumie się sieci uzbrojenia terenu (art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 1974). Wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "remontu", ale za "remont" należy uważać roboty budowlane w istniejących obiektach budowlanych nie powodujących zmiany ich konstrukcji, przeznaczenia ani wyglądu zewnętrznego. Wykonanie sieci uzbrojenia technicznego w postaci sieci wodociągowej na jej odcinku z odchyleniem o 5 m jest istotną zmianą jej parametrów technicznych, zatem wykonanie sieci w tej części na spornym odcinku, zdaniem Sądu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Posiłkując się także pojęciem remontu wymienionym w art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020r., poz. 1333 ze zm.) wskazać należy, że oznacza to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Z analizy elementów składowych pojęcia "remontu obiektu budowlanego", z jednej strony wynika, że nie zalicza się do remontu bieżącej konserwacji obiektu, a z drugiej strony robót budowlanych przekraczających zakres pojęciowy remontu, polegających na wybudowaniu obiektu lub jego części w innym miejscu. Różny natomiast jest zakres wykonywanych robót budowlanych. W przypadku remontu odtworzenie stanu pierwotnego obiektu budowlanego wymaga napraw, wymiany lub odnowienia niektórych tylko elementów obiektu w przeciwieństwie do budowy kiedy ten zakres jest znacznie szerszy. Naprawa lub wymiana wszystkich elementów obiektu nawet w jego części, poprzez zmianę jej umiejscowienia, w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w tej części i ponowne wzniesienie obiektu przy zastosowaniu nowych i innych wyrobów budowlanych niż użyto w stanie pierwotnym. Takie roboty budowlane nie mogą być rozumiane jako remont, z pewnością nie jako "wymiana", jak to twierdziły organy, gdyż wtedy zbędne byłoby wówczas pojęcie "budowy". Pojęcia "remontu", nie można rozumieć w oderwaniu od innych pojęć, które mieszczą się w pojęciu robót budowlanych, zwłaszcza gdy roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, chociażby w jego części, jak w okolicznościach niniejszej sprawy. Powstaje fizycznie nowa substancja budowlana, natomiast przy remoncie dochodzi do odtworzenia substancji istniejącej, zwłaszcza bez zmiany jej położenia.

Przedwczesne było zatem przyjęcie przez organy, że prowadzone postępowanie w sprawie zgodności robót budowlanych z przepisami prawa budowanego okazało się bezprzedmiotowe i że zaistniała podstawa do umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a.

W świetle powyższego przedmiotową część sieci wodociągowej wybudowano w warunkach samowoli budowlanej w okresie, gdy obowiązywało prawo budowlane z 1974r. Doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem wymaga wykorzystania przepisów tej ustawy stosując art. 103 ust. 2 obowiązującej obecnie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Zgodnie z art. 103 ust. 1 prawa budowlanego z 1994r., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. W myśl art. 103 ust. 2 cyt. ustawy, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, przez które należy rozumieć: art. 37, art. 38, art. 39, art. 40 i art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. – zgodnie z art. 107 ust. 1 prawa budowlanego z 1994r., z dniem 31 grudnia 1994r. ustawa - Prawo budowlane z 1974r. utraciła moc, z zastrzeżeniem art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994r.

Dokonując ponownej oceny powyższej sprawy w celu doprowadzenia przedmiotowego obiektu budowanego - w jego części odnoszącej się zwłaszcza do działki [...] z uwagi na jego liniowy charakter - do stanu zgodnego z prawem, Sąd zwraca także uwagę na kwestię prawa do dysponowania nieruchomością. Zagadnienie to zostało zupełnie pominięte w przedmiotowej sprawie przez organy nadzoru budowlanego obu instancji, mimo że okoliczność tą podnosiła skarżąca spółka zarzucając, że doszło do wybudowania wodociągowej sieci poza pasem drogowym zlokalizowanym na działce [...] na innych działkach o numerach [...], [...] i [...], na których wcześnie wodociąg nie był zlokalizowany. Przy czym skarżąca podnosiła, że działka nr [...] objęta jest prawem użytkowania wieczystego gruntu należącego do skarżącej. W tym zakresie Sądowi znane jest stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którym przepisy art. 37, art. 40 i art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie ww. przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w dacie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiadał takiego prawa (wyrok NSA z 13 lutego 2016 r., II OSK 2330/14; z 10 marca 2017r., II OSK 1753/15; WSA w Warszawie z 21 marca 2018r., VII SA/Wa 1472/17; dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA"). Z drugiej jednak strony wskazać należy na stanowisko zgodnie z którym hipoteza przepisu art. 37 prawa budowanego z 1974 r. dotyczy sytuacji, w których obiekty budowlane są budowane lub zostały wybudowane niezgodnie z przepisami. Ta "niezgodność z przepisami" nie ogranicza się tylko do budowy bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, lecz obejmuje także każde inne naruszenie prawa. Przepisy budowlane, mające charakter techniczny, wprowadzają pewne reguły, których przestrzeganie prawodawca uznaje za równoznaczne z prawidłowością wykonanych (wykonywanych) robót budowlanych. Z nieprzestrzeganiem takich przepisów ustawodawca może wiązać różnorakie skutki. Skutkiem takim, zgodnie z art. 37 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r. może być nakaz rozbiórki obiektu, warunkowany jednak wykazaniem związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisu a powstałym zagrożeniem czy też kwalifikowanym pogorszeniem warunków, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami (wyrok WSA w Krakowie z 18 października 2017r., II SA/Kr 742/17, CBOSA). Natomiast "inną ważną przyczyną" według art. 37 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r. uzasadniającą wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce jest także m.in. naruszenie samowolną budową podstawowego, chronionego konstytucyjnie prawa własności (por. wyrok WSA w Warszawie 05 maja 2021r., VII SA/Wa 310/21, od którego skargę kasacyjną oddalił NSA wyrokiem z 11 stycznia 202r., II OSK 1724/21, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, także i z tego powodu w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyjęcie, że dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało zdaniem organów obu instancji umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że sprawa nie została przez organy obu instancji należycie wyjaśniona i oceniona, czym naruszono przepisy postępowania art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., oraz przepisy prawa materialnego art. 28 ust 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 prawa budowlanego z 1974r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Bezzasadnie organy odstąpiły od podjęcia czynności celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w zakresie odnoszącym się do części obiektu wybudowanego na działce nr [...]. Uchybienia te skutkują koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2021 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2021 r.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy w postępowaniu administracyjnym uwzględnią ocenę prawną i wskazania powyżej wyrażone, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. Przede wszystkim w toku ponownego postępowania nadzorczego konieczne będzie uwzględnienie, że wykonane roboty budowlane zostały przeprowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę, zatem organ podejmie dalsze czynności konieczne do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego prawem. Po przeprowadzeniu niezbędnych czynności i w zależności od ich efektów organ wyda właściwą decyzję w sprawie, którą zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. szczegółowo uzasadni wskazując motywy rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę uiszczonego w sprawie wpisu od skargi w wysokości [...] zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 535).

W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 46 akt sąd.) na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 49 i nast. akt sąd.).