Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 154/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Grott, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2008r. sprawy ze skargi G. J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia dwóch sztuk drzew gatunku wierzba I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy W.B. decyzją z [...] Nr [...], działając na podstawie art. 88 ust. I pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. -o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, póz. 880 ze zm.), w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, póz. 2229), rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, póz 2306 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a. wymierzył G.J. współwłaścicielce nieruchomości położonej w miejscowości W., działka nr [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości 33.560,62zł. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia z nieruchomości położonej w miejscowości W., działka nr [...] - 2 sztuk drzew gatunku wierzba o obwodzie pnia 115cm i 147cm mierzonym na wysokości ścięcia.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie, organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 25 października 2007 r. na wniosek E.S. współwłaścicielki działki nr [...] , wszczęto postępowanie w sprawie wycięcia 2 sztuk drzew gatunku wierzba bez wymaganego zezwolenia. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz zeznań stron, ustalono że w dniu 23 października 2007 . G.J. nie posiadając zezwolenia usunęła z działki nr [...] - 2 drzewa, ustalono przy tym, że strona nie występowała o uzyskanie takiego zezwolenia. Argumentując dalej organ I instancji wskazał, iż karę pieniężną, w takim przypadku ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew, w związku z czym za wycięcie 2 sztuk drzew łączna kara wyniosła 33560,62zł.

Od tej decyzji, odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G.odwołanie wniosła G.J.

Odwołująca się wskazała w uzasadnieniu odwołania, że nie spodziewała się, aby w celu usunięcia dwóch drzew, które zasadził dawno temu jej nieżyjący już mąż, musiała uzyskać zezwolenie. Jak podała skarżąca, oba drzewa były mocno rozrośnięte i bardzo przeszkadzały tak w utrzymaniu porządku jak też swobodnym poruszaniu się po posesji. Strona wyjaśniła przy tym, że na wycięcie obu drzew uzyskała zgodę współwłaścicielki posesji, osoby która będąc świadomą obowiązku posiadania zezwolenia na wycięcie drzew, wykorzystała jej niewiedzę w celu uzyskania dla siebie zgody na samowolną budowę kotłowni.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G .po rozpatrzeniu odwołania G.J. , decyzją z dnia [...] nr [...] , przywołując w podstawie prawnej przepisy art.138 § l pkt l k.p.a. oraz art. 83 ust. l, art. 88 ust. l pkt 2 w związku z art. 89 ust. l ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody ( Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Z 2004r., Nr 228, poz. 2306 z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zielem, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na przepis art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, który stanowi, iż usunięcie drzewa i krzewu wymaga zezwolenia właściwego organu, którym jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Zezwolenie jest decyzją administracyjną w rozumieniu a 104 k.p.a. Z wnioskiem o wydanie decyzji może wystąpić wyłącznie posiadacz, właściciel nieruchomości, na której rośnie drzewo lub krzew. Jak wyjaśnił dalej organ odwoławczy, jeżeli jednak właściciel nieruchomości o zezwolenie takie nie wystąpi, a drzewo bądź krzew usunie, zostaje pociągnięty do odpowiedzialności prawnej administracyjnej kary pieniężnej. Jej wysokość ustalana jest w wysokości: trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstaw stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt l i ust. 5 i 6 ustawy. Mechanizm naliczania opłat oparty jest o kwotową stawkę bazową dla l cm obwodu pnia danej klasie opłat dla danego gatunku drzewa. Stawka bazowa mnożona jest przez stawki różnicujące w przedziałach obwodu pnia. Kara nie jest zatem, jak podkreślił to organ II instancji, uznaniowa, ani też ustalana dowolnie lecz ściśle uzależniona od rodzaju drzewa, jego wieku i obwodu pnia na wysokości 130 cm. Kolegium zwróciło przy ty uwagę, iż nieznajomość przepisów nie zwalnia z odpowiedzialności i naraża na konsekwencje w postaci wysokich kar pieniężnych.

W dalszej części orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G.wyjaśniło że G.J. podjęła działania bezprawne, albowiem jako współwłaścicielka nieruchomości położonej w miejscowości W., działka nr [...] bez wymaganego zezwolenia wycięła 2 sztuki drzew gatunku wierzba. Ponieważ obwód jednego z wyciętych drzew wyniósł 147 cm, to przy zastosowaniu mechanizmu naliczania opłat kara wyniosła 6276,60zł. (146cm ll,54zł. [stawka] x 3,7 [współczynnik] ), kara za drugie drzewo o obwodzie wynoszącym 115 cm wyniosła natomiast 4910,27zł. (115 cm x ll,54zł. [stawka] x 3,7 [współczynnik]) łączna kara ustalona została w wysokości 11186,87zł. Trzykrotność tej kwoty to natomiast 33.560,62zł.

W odniesieniu do powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło zatem, iż zarzuty skarżącej nie zasługiwały na uwzględnienie. Sprowadzały się one bowiem do przedstawienia swojej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, do uwiarygodnienia braku wiedzy o konieczności posiadania zezwolenia na wycięcie drzew oraz faktu, że drzewa rosły w miejscach utrudniających swobodne poruszanie się po posesji. Organ II instancji ponownie wskazał, że nieznajomość prawa nie zwalnia z odpowiedzialności karnej wynikającej z przepisów ustawy o ochronie środowiska, a kwestia zagrożenia, czy niedogodności, które powodowały wycięte drzewa, mogła być analizowana podczas orzekania o zezwoleniu na wycięcie drzew, nie miała natomiast znaczenia podczas orzekania o karze za wycięcie drzew bez zezwolenia. Podobne stanowisko zajął Sąd w wyroku WSA z roku 2006 II S.A./OI 291/2006 - Lex Polonica nr 420155.

Na wskazaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła G.J. W treści złożonej skargi G.J. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu, mające uwiarygodnić, że wycięcia drzew dokonała, nie mając przy tym jakiejkolwiek świadomości, aby koniecznym było najpierw uzyskanie stosownego zezwolenia. Skarżąca argumentowała dalej, że w miejsce usuniętych drzew jest w stanie dokonać nowych nasadzeń, nie da jednak rady spłacić żądanej należności. Dodatkowo G.J. wskazała, że w sytuacji gdyby zwróciła się o zezwolenie na wycięcie 2-ch drzew, bez wątpienia by je uzyskała.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G.wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dokonywanej według wskazanych wyżej kryteriów była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G.z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy W.B.z dnia [...] nr [...] wymierzająca G.J.współwłaścicielce nieruchomości położonej w miejscowości W., działka nr [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości 33.560,62zł. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia z nieruchomości położonej w miejscowości W., działka nr [...] - 2 sztuk drzew gatunku wierzba o obwodzie pnia 115cm i 147cm mierzonym na wysokości ścięcia.

Badając legalność zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd – stosownie do art. 134 p.p.s.a.nie będąc związany zarzutami skargi - doszedł do przekonania, że naruszają one prawo materialne w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia, i to niezależnie od przyczyn w skardze podniesionych.

Zagadnienia dotyczące ochrony terenów zieleni i zadrzewień regulują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r o ochronie przyrody ( DZ.U Nr 92 , poz. 880 z późn. zm) zwanej dalej ustawą. Przepisy ustawy określają cele, zasady, i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu .

W myśl art. 83 ust. 1 wspomnianej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia kwestionowanej decyzji) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Konsekwencją usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia jest wymierzenie w trybie art. 88 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust.1 - 3 opisanej ustawy administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust.1 i ust. 5 i 6 wymienionej ustawy.

W świetle przedstawionych wyżej przepisów art. 83 ust.1, art. 88 ust. 1 w zw. z art. 89 ust.1 i ust. 3 stwierdzić należy, iż każde wycięcie drzewa z wyjątkiem tych określonych w art. 83 ust. 6 jest obwarowane obowiązkiem uzyskania ze strony właściwego organu administracyjnego stosownego zezwolenia pod rygorem nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż na nieruchomości położonej w miejscowości W., działka nr [...] – doszło do wycięcia przez skarżącą 2 sztuk drzew gatunku wierzba o obwodzie pnia 115cm i 147cm mierzonym na wysokości niższej niż 130 cm, bez wymaganego przepisem art. 83 ust. 1 pozwolenia właściwego organu, co w jednoznaczny sposób zostało potwierdzone w trakcie oględzin przeprowadzonych w ramach postępowania przed organem I instancji.

Jednocześnie jak wynika z ustaleń zawartych w protokole z przeprowadzonych oględzin pnie jakie pozostały po wyciętych przez skarżącą wierzbach wystawały z gruntu na wysokość 20 cm.

W ocenie Sądu organy obu instancji przywołując w podstawach prawnych swych rozstrzygnięć przepis art. 89 ust 1 - nie stosując zaś art. 89 ust 3 ustawy o ochronie przyrody - dokonały błędnej subsumcji przepisów prawa materialnego do okoliczności rozpatrywanej sprawy.

Uzasadniając powyższe twierdzenie o naruszeniu wymienionych przepisów prawa materialnego, wskazać przed wszystkim należy, że co do zasady wysokość ustalania opłat za usuwanie drzew lub krzewów, zgodnie z postanowieniami art. 85 ust. 1 i 2 ustawy uzależniona została od obwodu pnia na wysokości 130 cm oraz rodzaju i gatunku drzewa.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w związku zaistniałą niemożnością zmierzenia dla potrzeb ustalenia wysokości opłaty pozostałych po wycięciu drzew pni na wysokości 130 cm (zgodnie bowiem z niespornymi ustaleniami poczynionymi w protokole oględzin przez organ I instancji wysokość pni pozostałych po wycięciu wierzb została określona jedynie na 20 cm), błędnym zabiegiem w procesie ustalania właściwej w sprawie normy prawa materialnego było w ocenie Sądu zastosowanie przez organy obu instancji ogólnej regulacji zawartej w art. 89 ust 1, a w dalszej konsekwencji naliczanie stawki opłat za usuwanie drzew zgodnie z metodą opisaną w art. 85 ust. 2 będącą właściwą jedynie w sytuacji gdy można wymierzyć obwód pnia drzewa na wysokości 130 cm. Tymczasem w ust. 3 wspomnianego art. 89 ustawy o ochronie przyrody, czego w żaden sposób nie uwzględniły organy obu instancji przy ustalaniu podstawy materialnoprawnej dla swoich rozstrzygnięć, zawarte zostały inne wskazania co do podstaw ustalenia wysokości kar pieniężnych, a mianowicie gdy brak jest możliwości ustalenia wielkości usuniętego drzewa z powodu braku kłody przyjmuje się bowiem najmniejszy promień pnia, pomniejszając wyliczony obwód o 10% (art. 89 ust. 3). W tym też zakresie należy zwrócić uwagę, na ugruntowany w piśmiennictwie na tle stosowania przez organy administracji publicznej, przepisów powyższej ustawy słuszny o ocenie Sądu pogląd, zgodnie z którym w sytuacji braku kłody drzewa a więc wówczas gdy drzewo zostało ścięte poniżej 130 cm ale pozostał pieniek przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej powinien mieć zastosowanie wspomniany przepis art. 89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody.

Taką też, trafną z punktu widzenia wydanego przez Sąd orzeczenia w rozpoznawanej sprawie, wykładnię wskazanego przepisu proponuje nam między innymi Krzysztof Gruszecki w swoim Komentarzu do art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.04.92.880), [w:] K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze, 2005).

Reasumując dotychczasowe rozważania wobec naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 89 ust.1 i ust 3 w sposób mający wpływ na wynik sprawy należało na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a u.p.s.a orzec jak w pkt I sentencji orzeczenia.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ uwzględni w swoich czynnościach uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku i po rozważeniu w sposób wymagany zasadą praworządności okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych w rozpoznawanej sprawie podejmie stosowne orzeczenie.

Klauzula zawarta w pkt. II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy.