Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1236/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2022 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Rektora [...] w C. z dnia 22 lipca 2021 r. nr 1/2021 w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora [...] w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rektor [...] w C. (dalej: organ odwoławczy) decyzją z 22 lipca 2021 r. nr 1/2021, po rozpoznaniu odwołania C.S. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Interdyscyplinarnego (dalej: organ pierwszoinstancyjny) z 29 czerwca 2021 r. nr [...] w sprawie skreślenia strony z listy studentów niestacjonarnych II stopnia Wydziału Interdyscyplinarnego na kierunku [...] z powodu niespełnienia warunków przystąpienia do procedury dyplomowania.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; dalej jako: K.p.a.) w związku z art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. Dz. U. poz. 1668; dalej jako: P.s.w.) i § 35 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów Akademii [...] w C..

Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z 29 czerwca 2021 r. organ pierwszoinstancyjny skreślił stronę z listy studentów II roku studiów niestacjonarnych II stopnia Wydziału Interdyscyplinarnego na kierunku [...] z powodu niespełnienia warunków przystąpienia do procedury dyplomowania. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że pismem z 26 kwietnia 2021 r. zobowiązał stronę do spełnienia warunków określonych procedurą dyplomowania, wyznaczając następujące terminy na dostarczenie brakującej dokumentacji:

- do 6 maja 2021 r. zbindowanej pracy dyplomowej;

- do 6 maja 2021 r. dziennika praktyk zawodowych;

- do 10 maja 2021 r. dokumentów, w tym aktualnej Karty obiegowej, stanowiących załączniki nr: 4; 6.1; 6; 8; 13;14;15 do Regulaminu egzaminu dyplomowego kierunek [...], studia II stopnia.

W piśmie poinformowano stronę, że po otrzymaniu dokumentacji zostanie wyznaczony zastępczy promotor oraz recenzent do oceny pracy dyplomowej. Zostanie również wyznaczony termin egzaminu dyplomowego, tj. egzaminu praktycznego przeprowadzonego metodą przypadków w warunkach symulacyjnych oraz egzaminu teoretycznego obejmującego obronę pracy dyplomowej i odpowiedzi na pytania zadane przez członków powołanej komisji egzaminacyjnej.

Z uwagi na fakt, że strona nie wywiązała się ze wskazanego obowiązku, zawiadomieniem z 15 czerwca 2021 r. Akademia [...] wszczęła postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów. Strona w trybie art. 10 § 1 K.p.a. została zapoznana ze zgromadzonym materiałem dowodowym, m.in. udostępniono jej akta sprawy, w tym trzy prace dyplomowe, w których wskazała innego promotora oraz inne tytuły pracy. W związku z nieprzystąpieniem do procedury dyplomowania podjęto decyzję o skreśleniu strony z listy studentów.

W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie oraz wyznaczenie terminu ustnego obrony pracy magisterskiej, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez nie przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego i brak wszechstronnej swobodnej oceny dowodów, nie uwzględnienie, że skarżący przeszedł całą procedurę dopuszczenia do ustnej obrony pracy magisterskiej oraz złożył wszelką wymaganą dokumentację, wielokrotnie zwracał się o wyznaczenie terminu egzaminu dyplomowego;

II. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji tj, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez lakoniczne, nie oparte na okolicznościach sprawy uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawierające jedynie powołanie się na przepisy prawa, nie zawierające odniesienia do konkretnych okoliczności sprawy oraz wskazania, na których dowodach oraz faktach organ się oparł, a którym odmówił wiarygodności i przyczynach tego stanu rzeczy;

III. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 108 ust 1 pkt 3 P.s.w. w zw. z § 38 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów i skreślenie skarżącego z listy studentów z powodu nie przystąpienia do egzaminu dyplomowego, w sytuacji, gdy uczelnia uniemożliwiła obronę ustnej pracy magisterskiej, pomimo wielokrotnych próśb o wyznaczenie terminu egzaminu dyplomowego i spełnienie wszystkich wymagań formalnych niezbędnych do przystąpienia do obrony pracy magisterskiej.

W uzasadnieniu odwołania skarżący zaakcentował, że był studentem studiów niestacjonarnych II stopnia na Wydziale Interdyscyplinarnym kierunku [...], otrzymał wszystkie zaliczenia i zdał egzaminy wymagane programem studiów oraz spełnił wszelkie wymagania formalne pozwalające mu na przystąpienie do ustnej obrony pracy magisterskiej.

Następnie podniósł, że pismem z 24 maja 2019 r. zwrócił się do Dziekana Wydziału Interdyscyplinarnego o wyznaczenie egzaminu dyplomowego zawodowego oraz terminu obrony pracy magisterskiej. Pierwotny termin obrony ustnej egzaminu został wyznaczony na 31 maja 2019 r., jednak z woli uczelni został on przeniesiony na 6 czerwca 2019 r. W dniu 29 maja 2019 r. skarżący wniósł podanie o wyznaczenie drugiego terminu pracy magisterskiej po miesiącu czerwcu w roku akademickim 2018/2019, gdyż 6 czerwca 2019 r. miał przebywać na wyjeździe zagranicznym, który został opłacony i zaplanowany rok wcześniej. Nie istniała możliwość rezygnacji z tego wyjazdu. W dniu 4 września 2019 r. skarżący wniósł ponownie o wyznaczenie drugiego terminu ustnej obrony pracy magisterskiej. Ponadto wskazał, iż zaliczył zawodowy egzamin praktyczny i dotrzymał wszystkich terminów wynikających z regulaminu uczelni. Następnie 29 stycznia 2020 r. skarżący skierował do uczelni e- mail z prośbą o wyjaśnienie przyczyn usunięcia z elektronicznego dziekanatu ocen/ zaliczeń i egzaminów czwartego semestru. Do w/w pisma przedłożył wydruki z dziennika elektronicznego ilustrujące oceny z zaliczeń i egzaminów oraz wydruki z dziennika elektronicznego już po usunięciu ocen. Ponadto przedłożył również kserokopię wybranych stron indeksu, nr albumu [...]. Kolejnym pismem z 5 lutego 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wyjaśnienie przyczyn braku wyznaczenia do chwili obecnej ustnego terminu pracy magisterskiej oraz wyjaśnienie powodów usunięcia z wirtualnego dziekanatu ocen z egzaminów i zaliczenia czwartego semestru wraz z pisemnym egzaminem dyplomowym.

Skarżący przywołał również korespondencję i wyjaśnił, że: "Pismami z 18 lutego 2020 r. oraz 3 marca 2020 r. uczelnia wskazała, że skarżący ma zaliczony semestr czwarty wraz z pisemnym egzaminem dyplomowym. W przekonaniu uczelni skarżący w maju 2019 r. przystąpił do procedury dyplomowania, którą przerwał z nieusprawiedliwionych przyczyn i nie przystąpił do dalszego etapu tej procedury. Dziekan wskazał, że nie przedłożono stosownego dokumentu usprawiedliwiającego nieobecność podczas obrony pracy magisterskiej. Ponadto wskazano na braki formalne wynikające z Regulaminu egzaminu dyplomowego na kierunku [...] studiów II stopnia w postaci: niedostarczenia dzienniczka praktyk, zgłoszenia pracy dyplomowej, karty opisu pracy, zgody na poddanie pracy procedurze antyplagiatowej, oceny rezydenta pracy magisterskiej, karty rozliczenia studenta z toku studiów, oraz arkusza wykonania zadania egzaminacyjnego. Wskazano, że powtarzając semestr skarżący jest zobowiązany do przedłożenia w/w dokumentów, by przejść do etapu procedury dyplomowej. W przypadku nieprzedłożenia dokumentów skarżący miał być skreślony z listy studentów.

Skarżący wyjaśnił też, że w odpowiedzi wysłał wiadomość e-mail w której wskazał, że przedłoży ocenę recenzenta pracy magisterskiej oraz kserokopię z wirtualnego dziekanatu odnoszące się do odbytych praktyk, co uczynił niezwłocznie. Pozostałe załączniki w postaci zgłoszenia pracy, karty opisu pracy i zgody na poddanie procedurze antyplagiatowej, złożył już uprzednio, przed wyznaczeniem pierwotnego terminu obrony pracy magisterskiej. Wskazał, że kontaktował się z Rektorem, który wskazał, że przesłane przez niego dokumenty są wystarczające i nie powinno być problemu z wyznaczeniem terminu obrony pracy magisterskiej.

Skarżący przywołał też treść kolejnych pism, w których wnosił o wyznaczenie ustnego terminu obrony pracy magisterskiej oraz wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Zaprzeczył także, aby składał trzy prace dyplomowe, w których wskazany jest inny promotor oraz inny tytuł pracy magisterskiej.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że organ pierwszej instancji wyznaczył stronie terminy, których realizacja miała zagwarantować skuteczne przystąpienie do procedury egzaminacyjnej zgodnie z obowiązującą procedurą dyplomowania. Skarżący nie stawiał się permanentnie w wyznaczonych przez Dziekana terminach związanych z procedurą dyplomowania zarówno w 2019 r., 2020 r. oraz w 2021 r. i nie wypełnił ciążących na nim procedur związanych z przystąpieniem do egzaminu zgodnych z procedurą dyplomowania.

Następnie wskazał, że w decyzji pierwszoinstancyjnej zostały ściśle określone terminy z zakresem czynności do spełnienia, których dopełnienie gwarantowało przystąpienie do egzaminu w postaci:

- dostarczenia zbindowanej pracy dyplomowej do 6 maja 2021 r.,

-dostarczenia dziennika praktyk zawodowych do 6 maja 2021 r.

-dostarczenia dokumentów stanowiących załącznik nr: 4,6.1,6.8,13,14,15 do Regulaminu egzaminu dyplomowego, kierunek [...], studia II stopnia, w tym w szczególności aktualnej karty obiegowej - do 6 maja 202Ir.

Na zakończenie organ zaznaczył, że zważywszy na okoliczność, iż mimo licznych monitów skarżący nie przystąpił do procedury dyplomowania i nie przedstawił wymaganych i zakreślonych w tej że procedurze dokumentów, zasadnym jest podtrzymanie decyzji o skreśleniu go z listy studentów.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący podniósł te same zarzuty co w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej i wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dodatkowo organ podkreślił, że skarżący nie podejmował żadnej aktywności zmierzającej do zakończenia procedury dyplomowania. Do chwili wydania ostatecznej decyzji o skreśleniu go z listy studentów nie przedstawił żadnej dokumentacji potwierdzającej faktyczny powód jego niestawiennictwa na wyznaczonych przez organ terminach egzaminu dyplomowego. W tej sytuacji nie ma podstaw do uznania tej nieobecności za uzasadnioną czy usprawiedliwioną. Po okazaniu mu prac dyplomowych, które sygnowane były jego nazwiskiem, jako autora, skarżący nie był w stanie wskazać, którą z tych prac napisał i złożył do organów uczelni celem jej oceny w toku postępowania dyplomowego. Wskazuje to jednoznacznie, że nie był on autorem żadnej z tych prac. Co za tym idzie nie było możliwe przeprowadzenie egzaminu dyplomowego. W tej sytuacji brak było jakichkolwiek podstaw do dopuszczenia skarżącego do egzaminu dyplomowego, co skutkować musiało skreśleniem go z listy studentów. Tym samym w ocenie organu brak jest jakichkolwiek podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie powołał żadnych dowodów, które mogłyby potwierdzić spełnienie przez skarżącego warunków dopuszczenia go do egzaminu dyplomowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do jej uchylenia.

Przesłanki, warunkujące skreślenie studenta z listy studentów, określone zostały w art. 108 ustawy P.s.w.

Zgodnie z art. 108 ust. 1 tej ustawy, studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Stosownie do treści art. 108 ust. 3 ustawy P.s.w.: skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni. Student jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów (art. 107 ust. 2).

Obowiązki te znajdują odzwierciedlenie w Regulaminie Studiów Akademii [...] w C., stanowiącego Załącznik do Uchwały nr [...] Senatu Akademii [...] z 10 marca 2020 r.

Z treści § 35 ust. 3 Regulaminu wynika, że Dziekan Wydziału skreśla studenta z listy studentów w przypadku: niezłożenia pracy dyplomowej w terminie określonym w kalendarzu akademickim, albo niezdania egzaminu dyplomowego w terminie do końca ostatniego etapu studiów zgodnie z kalendarzem akademickim na dany rok.

Z brzmienia § 5 Regulaminu wynika, że: Indywidualne sprawy studentów są załatwiane w drodze decyzji administracyjnych i rozstrzygnięć. (ust. 1). 2. Decyzje administracyjne wydaje się w sprawach: skreślenia z listy studentów; (ust. 2 pkt 2). Przy wydawaniu, uchylaniu, zmienianiu lub stwierdzaniu nieważności bądź wygaśnięcia decyzji, o których mowa w ust. 2, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli Ustawa lub inne przepisy nie stanowią inaczej (ust. 3).

Oznacza to, że wydając zaskarżoną decyzję organ zobowiązany był do stosowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasadę prawdy materialnej (obiektywnej) – obligującą organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Wiąże się z tym następnie wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 1 K.p.a.) które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest tym samym uchylanie się przez organ od oceny i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. Organy związane są także zasadą dwuinstancyjności postępowania zawartą w art. 15 K.p.a., która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dwukrotnego rozpatrzenia sprawy nie można rozumieć w sposób formalny. "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone" (R. Hauser, M. Wierzbowski "KPA Komentarz" Wydanie 4 str. 150).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie spełniają powyższych wymogów. Organ dopuścił się naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, nie tylko tych wskazanych w skardze. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Organ I instancji nie ustalił praktycznie stanu faktycznego sprawy. Również w aktach sprawy nie ma pełnej dokumentacji przedmiotowej sprawy. Na wcześniejszym etapie przedmiotowej sprawy były wydane decyzje administracyjne w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Skoro skarżący był skreślony z listy studentów to dlaczego w dalszym ciągu prowadzono z nim korespondencję, wzywając go do przedłożenia dokumentów uprawniających do przystąpienia do procedury dyplomowania. Organ nie wyjaśnił tej okoliczności. Organ odwoławczy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy nie odniósł się w ogóle do zarzutów odwołania. Nie wyjaśnił skarżącemu, dlaczego zdaniem organu, nie przystąpił on do procedury dyplomowania, skoro jak twierdzi sam skarżący zakończył tę procedurę i z pozytywnym wynikiem złożył pisemny egzamin dyplomowy. W aktach sprawy znajduje się obszerna korespondencja pomiędzy stronami, która w uzasadnieniu decyzji nie została przeanalizowana pod kątem zarzutów skarżącego podnoszonych w odwołaniu. Próba analizy korespondencji stron i odpowiedź na zarzuty skargi, będące powtórzeniem zarzutów odwołania pojawiła się dopiero na etapie odpowiedzi na skargę. Jednakże Sąd nie ocenia odpowiedzi na skargę, lecz zaskarżoną decyzję, a ta nie zawiera uzasadnienia, o którym mowa w art. art. 107 § 3 K.p.a.

W przedmiotowej sprawie, w związku z zarzutami odwołania i przedstawioną w nim argumentacją, organ prowadzący postępowanie winien odnieść się do tych zarzutów. Jeśli uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający, to powinien ustalić stan faktyczny sprawy. Wyjaśnić, czy skarżący zakończył procedurę dyplomowania zakończoną egzaminem, a jeśli nie, to dlaczego i w oparciu o jakie przepisy prawa ta procedura nie została uwzględniona. Organ powinien także wyjaśnić skąd wzięły się trzy prace magisterskie, czemu skarżący zaprzecza. Prace te powinny być dołączone do akt i dokładnie opisane, z uwzględnieniem kiedy zostały złożone, kto jest promotorem. Wobec faktu, że skarżący temu zaprzecza, organ powinien wyjaśnić dlaczego twierdzenia strony uważa za nieprawdziwe.

Stwierdzone w sprawie niniejszej nieprawidłowości nie pozwalają na ocenę, że skreślenie skarżącej z listy studentów było uzasadnione i nastąpiło z zachowaniem reguł proceduralnych.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 lit. c) P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł oraz wpis od skargi w kwocie 200 zł.