Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 846/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

SA/Rz 846/02

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny - po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej - zespół wibracyjny (poz. 16 wykazu chorób zawodowych) - utrzymał zaskarżoną nim decyzję w mocy.

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt l Kpa oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294, z późn. zm.).

Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania administracyjnego wynika, że toczyło się ono ponownie, na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lutego 2001 r. o sygn. akt SA/Rz 1533/99 poprzednich decyzji zapadłych w sprawie: Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 1999 r. Nr [...] oraz z dnia [...] września 1998 r. Nr [...] a także Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 1999 r. [...].

Decyzjami tymi nie stwierdzono u B. K. chorób zawodowych zawodowego uszkodzenia słuchu i zespołu wibracyjnego.

Sąd w uzasadnieniu wyroku wyraził pogląd, iż wszystkie te decyzje dotknięte są naruszeniem art.,7,77 §1 i 84§1 i 107 §3 kpa, bowiem wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczenia lekarskie nie spełniają kryteriów opinii w rozumieniu art. 84 kpa , jako że nie zawierają uzasadnienia a dodatkowo, jeśli idzie o chorobę wibracyjną nie wskazują , czy inna przyczyna dolegliwości ( zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie szyjnym ) potwierdzone były wynikami badań lekarskich. Kasując natomiast decyzję organu I instancji z dnia [...] września 1998 r., co do której zachodziło prawdopodobieństwo, iż jest decyzją ostateczną, Sąd powołał się na uprawnienie przewidziane w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.).

Organ I instancji prowadząc postępowanie ponowne wydał dwie decyzje, bowiem sprawa choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu - została przekazana do odrębnego postępowania.

W dniu [...] września 2001 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny po uzupełnieniu postępowania o kolejną opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podjął decyzję o Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u B. K. choroby zawodowej - zespół wibracyjny.

W jej motywach podniósł, że B. K. w okresie 1975- 1987 zatrudniony był w Wytwórni [...], w tym w latach 1975-1978 jako monter płatowców i śmigłowców w narażeniu na drgania mechaniczne przekraczające najwyższe dopuszczalne normy. Dalsza jego praca w tym zakładzie nie przebiegała w narażeniu na wibrację. W toku powtórnego postępowania w sprawie uzyskano orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 25.05.2001 r. w którym wyjaśniono, że u B. K. nie stwierdzono w badaniach klinicznych zmian w obrębie układu kostnego, będących wynikiem narażenia na drgania mechaniczne w latach 1975-78. Zgłaszane przez niego cierpnięcia rąk mogą być wynikiem zmian w kręgosłupie szyjnym. To orzeczenie wraz z wynikami dochodzenia epidemiologicznego w miejscu zatrudnienia przesądziło o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej przez organ I instancji.

Od decyzji tej odwołał się do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego B. K.

W odwołaniu podniósł zarzuty wobec opinii lekarskiej, twierdząc, iż nie nosi ona cech opinii biegłego, bowiem nie wyjaśnia, jaki był mechanizm powstania u niego choroby wibracyjnej , jeśli nie była ona następstwem narażenia na drgania mechaniczne. Orzeczenie to wydano bez przeprowadzenia dodatkowych badań, o które prosił i analizy dokumentów, w tym zaświadczeń lekarskich, które wskazują na związek między jego dolegliwościami a wibracjami w miejscu pracy. Nadto wbrew przepisom nie otrzymał orzeczenia lekarskiego.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił odwołania i decyzją opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję nim zaskarżoną.

W jej uzasadnieniu stwierdził, że mimo bezspornego faktu istnienia narażenia odwołującego na nadmierną wibrację w miejscu pracy, nie dokonano stwierdzenia choroby zawodowej ze względu na negatywną opinię biegłych lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy w S. Organy Inspekcji Sanitarnej nie są władne ingerować w tok rozumowania i dochodzenia do wniosków przez lekarzy - specjalistów z zakresu medycyny pracy, gdyż nie posiadają w tym zakresie niezbędnej wiedzy. Nie można również wymagać, aby lekarze ci wyjaśniali, jaki był mechanizm powstawania choroby wibracyjnej u zainteresowanego, gdyż ta nie została zdiagnozowana. Z orzeczenia można wyciągnąć wnioski, że długotrwałe narażenie na wibrację powoduje określone zmiany w układzie kostnym u człowieka. Zmiany te nie zostały stwierdzone u odwołującego a jego dolegliwości spowodowane są wynikiem zmian w kręgosłupie szyjnym, które nie są charakterystyczne dla efektu długotrwałej ekspozycji na wibrację. Takie orzeczenie jest wystarczające dla uznania, że rozpoznane u zainteresowanego schorzenie nie może być zakwalifikowane do kategorii chorób zawodowych. Jeśli chodzi o zarzut strony, że nie doręczono jej orzeczenia lekarskiego, to należy stwierdzić, że miała możliwość zapoznać się z nim, wraz z całością akt sprawy, przed wydaniem decyzji tak organu I instancji, jak i II instancji

Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył B. K. domagając się jej zmiany i stwierdzenia choroby zawodowej, bądź uchylenia decyzji obu instancji.

Decyzji zarzucił naruszenie art.84 §1 kpa poprzez oparcie się na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy, które nie odpowiada wymogom opinii biegłego, art. 9 kpa w zw. z §1 i 9 ust. 1 rozporządzenia, poprzez nie pouczenie go o możliwości złożenia wniosku o ponowne badania po wydaniu tej opinii a także art. 7 i 77 §1 i107 kpa, poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego a w szczególności materiałów dotyczących narażenia zawodowego oraz błędną ocenę dowodów.

W uzasadnieniu skargi rozszerzył te zarzuty podkreślając, że jeśli chodzi o orzeczenie lekarskie, które legło u podstaw decyzji organów to zawiera ono jedynie lakoniczne i mało zrozumiałe dla skarżącego określenia. Nie nosi cech opinii biegłego, które według utartej linii orzeczniczej NSA winno posiadać, w szczególności musi być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać w sposób przekonywujący istniejące wątpliwości, zwłaszcza dla stron postępowania ( np. wyrok z dnia 15.03.94 r. sygn. akt S.A./Wr 147/94, czy z dnia 3.12.96 I S.A. 12350/96)

Wbrew wytycznym NSA, organ oparł się w zasadzie na tym samym orzeczeniu, zakwestionowanym przez Sąd, które już zalegało w aktach sprawy a zostało jedynie uzupełnione. Tak sporządzone orzeczenie zdaniem skarżącego nie może być podstawą wydania decyzji. Bez ponownych badań i wszechstronnej oceny zebranego materiału dotyczącego narażenia na czynniki szkodliwe orzeczenie nie może być uznane z opinię biegłego, tym bardziej że nie zostało ono doręczone skarżącemu, który tym samym nie otrzymał pouczenia o możliwości zwrócenia się z wnioskiem o ponowne badanie Nadto wbrew obowiązkowi z art. 77 kpa organy orzekające w sprawie nie odniosły się do zalegających w aktach sprawy bogatej dokumentacji lekarsko- zawodowej, z której wynika fakt narażenia zawodowego i leczenia skarżącego. Dokumenty te zostały zauważone przez organ lecz nie oceniono ich w sposób należyty, a zatem nie miały jakiegokolwiek w wpływu na treść decyzji. Orzeczenie lekarskie również podlegać powinno ocenie organu, co najmniej w zakresie jego kompletności i logiki rozumowania. W razie wątpliwości należy takowe rozstrzygnąć, czego w tej sprawie nie uczyniono.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

W polemice z zarzutami skargi zaznaczył, że w wyroku Sądu nie było zaleceń, by poddać skarżącego kolejnym badaniom lekarskim. Skarżący wyczerpał tryb diagnostyczny przewidziany w rozporządzeniu , bowiem był badany przez dwie jednostki orzecznicze. Zarzuty skarżącego pod adresem orzeczenia są na tyle ogólnikowe, że organ nie może się do nich odnieść a przyczyny dla których oparł się na uzupełnionym orzeczeniu Instytutu zostały przezeń wskazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm. ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy sprawa niniejsza ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1).

Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ).

Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr153, poz. 1270 ), zwanej dalej w skrócie Ppsa. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1).

Zgodnie z art. 145 Ppsa Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną wówczas, gdy jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego lub przepisów postępowania określonymi w tym przepisie.

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku , iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem choć decyzja dotknięta jest naruszeniem przepisów postępowania, jednak naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

W sprawie jest bezsporne, iż skarżący w trakcie kilkunastoletniego zatrudnienia w Wytwórni [...] zakończonego w roku 1987 był narażony przez okres około czterech lat na oddziaływanie drgań mechanicznych i to przekraczającego najwyższe dopuszczalne natężenie.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, iż w związku ze zgłaszanymi dolegliwościami był badany : najpierw w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w R. ( orzeczenie z 3 września 1998 r.) a następnie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie przebywał od 26 stycznia do 3 lutego 1999r. ( karta wypisowa Nr [...] z 3 lutego 1999r. i orzeczenie lekarskie z 30 kwietnia 1999r. ). Obie te placówki wykluczyły u niego zespół wibracyjny.

Dwukrotne badanie skarżącego przez uprawnione po myśli §7 §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 364, ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, jednostki służby zdrowia czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia art. 9 kpa w zw. z § 8 ust. 1 i 9 rozporządzenia. Ten ostatni przepis ustanawia prawo pracownika nie zgadzającego z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej do wystąpienia z wnioskiem o ponowne badanie przez właściwy instytut naukowo- badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej a w odniesieniu do chorób zakaźnych i inwazyjnych – również przez akademię medyczną. Skoro badanie skarżącego przez Instytut zostało przeprowadzone - stanowisko organu, iż skarżący wyczerpał uprawnienia przewidziane § 9 rozporządzenia jest zdaniem Sądu uzasadnione. Zauważyć przy tym wypadnie , iż Sąd który - w niezakwestionowanym w przewidzianym art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 1 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym trybie - wyroku z dnia z dnia 27 lutego 2001 r. sygn. akt SA/Rz 1533/99 uchylił wszystkie zapadłe w sprawie decyzje, w tym również decyzję z dnia [...] sierpnia 1999 r. nie zalecił ponownego badania skarżącego przez inny Instytut.

Uchylając wspomniane decyzje, Sąd stanął na stanowisku, iż decyzje te podjęto z naruszeniem prawa polegającym na wydaniu orzeczeń lekarskich bez uzasadnienia.

W orzeczeniu Sądu brak wskazań, co do dalszego postępowania organu.

Wobec faktu, iż orzeczenie Instytutu powołane wyżej zawierało jedynie rozpoznanie, zaś przyczyna wykluczenia zespołu wibracyjnego została zasygnalizowana tylko w karcie wypisowej ze Szpitala Klinicznego, organ w postępowaniu ponownym zażądał uzupełnienia opinii. Uzyskał w następstwie orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego zespołu wibracyjnego, będącego chorobą zawodową przewidzianą w poz. 16 Wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia - z tej przyczyny, iż badaniami klinicznymi nie stwierdzono zmian w obrębie układu kostnego będących wynikiem narażenia na drgania mechaniczne w latach 1975-1978.

Zarzut skarżącego, iż orzeczenie to jest lakoniczne jest uzasadniony, jednak nie można odmówić racji organowi twierdzącemu, iż wynika zeń, że charakterystycznymi zmianami dla zespołu wibracyjnego są zmiany w obrębie układu kostnego, których nie stwierdzono u skarżącego w czasie obserwacji i badań klinicznych. Orzeczenie to wraz ze stwierdzeniami zawartymi we wspomnianej już karcie wypisowej wskazuje, że oparto je na radiogramach kończyn górnych, które nie ujawniły zmian upoważniających do rozpoznania kostno- stawowej postaci zespołu wibracyjnego. Przeprowadzono także badanie neurologiczne, które nie wykazało objawów oponowych , korzeniowych i ogniskowych.

Mimo zatem lakoniczności uzasadnienia orzeczenia wydanego po wyroku sądu, brak jest podstaw do jego podważenia, skoro nie rozpoznaje ono choroby zawodowej a z jego uzasadnienia i materiałów dodatkowych ( karta wypisowa) wynika na jakich badaniach oparto rozpoznanie. Nie jest do takiej dyskwalifikacji wystarczający zarzut skargi, iż nie przeprowadzono dodatkowych ( nie wskazanych zresztą w skardze badań ), jak również , iż uzasadnienie orzeczenia jest dlań mało zrozumiałe.

Zauważyć wypadnie, że ustawodawca nie określił, jakie badania mają prowadzić jednostki medyczne rozpoznające choroby zawodowe, co oznacza, iż tę kwestię co do zasady pozostawił ich uznaniu.

Orzeczenie o braku objawów choroby zawodowej wydane przez uprawnioną jednostkę medyczną wyklucza w świetle przepisu §1 ust 1 w zw. z §10 ust 1 rozporządzenia jej stwierdzenie przez organ Inspekcji Sanitarnej. Z przepisów tych wynika bowiem, że przesłankami warunkującymi jej stwierdzenie są występowanie w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia pracownika , potwierdzone wynikami dochodzenia epidemiologicznego i odpowiadająca klinicznymi objawami tymże czynnikom choroba, wymieniona w wykazie chorób zawodowych rozpoznana przez uprawnioną jednostkę medyczną. Przesłanki te muszą zaistnieć łącznie, co oznacza, że przy wykluczeniu we wskazanym wyżej trybie schorzenia wymienionego w Wykazie wyłączona jest możliwość stwierdzenia choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej, nawet jeśli pracownik w środowisku pracy był narażony na działanie czynnika szkodliwego, mogącego chorobę zawodową wywołać.

Z tych też względów, bez znaczenia dla oceny zasadności skargi jest podniesiony w niej zarzut - bliżej zresztą nie uzasadniony- iż rozstrzygający w sprawie organ nie odnosi się "do zalegającej w aktach sprawy bogatej dokumentacji lekarsko- zawodowej i leczenia skarżącego"

Za uzasadniony Sąd natomiast uznaje zarzut nie doręczenia skarżącemu orzeczenia Instytutu, na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. Orzeczenie to winno być zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia doręczone skarżącemu przez Instytut . W aktach sprawy brak dowodu jego doręczenia. Wynika z nich jednak, że skarżący z orzeczeniem tym zapoznał się w dniu 10 sierpnia 2001 r. w organie I instancji. Z tej też przyczyny Sąd wskazane wyżej naruszenie §8 ust. 2 pkt.1 rozporządzenia uznał za nie mogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 151 Ppsa oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.