Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1014/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. ai c, art. 152, 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Burmistrza Miasta [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Krajowa Misja Odwoławcza po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych miasta [...], obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] m2 objętej księgą wieczystą nr [...] utrzymała powyższą decyzję w mocy.

Organ przedstawił następująco stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej położonej w granicach administracyjnych Miasta [...] , obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że o uregulowanie własności mienia w drodze komunalizacji na rzecz Gminy [...] wystąpił Starosta [...] pismem z [...] grudnia 2009 r. Organ pierwszej instancji wskazał poza tym, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa co potwierdza odpis z księgi wieczystej nr [...], kopia wykazu zmian gruntowych z dnia 11 września 2009 r., kopia decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 1996 r. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości oraz wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień [...] września 2009 r. Organ wskazał poza tym, że ww. nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu ksiąg hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej. Zgodnie natomiast z treścią wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego według stanu na dzień 27 maja 1990r. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości (pierwotnie oznaczonej dz. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) w tej dacie wpisano [...]. Jednakże z treści zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz pisma z dnia [...] grudnia 2010 r. wynika, iż brak jest dokumentów stanowiących podstawę tego wpisu. Z treści pisma Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. wynika również, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie była obciążona prawem zarządu lub użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego lub zakładu, zgodnie z obowiązującymi w tamtym czasie przepisami. Zgodnie z informacją zawartą we wniosku Starosty, działka nr [...] stanowi drogę wewnętrzną – dojazdową m.in. do nieruchomości będących własnością Gminy [...], a także nieruchomości stanowiących własność Województwa [...], użytkowanych przez [...]. Wojewoda [...] powołał się poza tym na treść przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego z wyłączeniem mienia określonego w art. 11 i 12 tej ustawy, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Od powyższej decyzji odwołanie do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej stopnia złożył Burmistrz Miasta [...], kwestionując postępowanie komunalizacyjne ponieważ cześć nieruchomości istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. została przekazana Gminie [...] w trybie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej. Ponadto odwołujący się podważył twierdzenie organu pierwszej instancji, iż przedmiotowa nieruchomość nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., Krakowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...] stycznia 2011 r., podnosząc, że nie można podzielić zarzutów odwołania w przedmiocie różnych trybów komunalizacji części nieruchomości istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. Słusznie, zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda podniósł w piśmie ustosunkowującym się do odwołania, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest rozpatrywanie prawidłowości innej decyzji komunalizacyjnej. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że twierdzenia strony odwołującej się w zakresie ewentualnego prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości nie są poparte żadnymi dowodami. Są to zdaniem organu, jedynie przypuszczenia, co wyraźnie wynika ze sposobu ich formułowania.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. Burmistrz Miasta [...] wniósł skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucając jej obrazę przepisów postępowania zawartych w art. 7 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;

- obrazę przepisów postępowania poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i prawnych polegających na pominięciu przez organy dokonania rzetelnej analizy stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości tj. działki o nr [...] na dzień 27 maja 1990 r., a w szczególności nie sprawdzenia czy istniał podmiot uprawniony do korzystania z tej nieruchomości, czy dla przedmiotowego terenu ustanowione były opłaty związane z jego użytkowaniem i czy istniał podmiot zobowiązany do ich ponoszenia.;

- obrazę przepisów postępowania poprzez brak dokonania przez organy administracji prawidłowych ustaleń stanu faktycznego nieruchomości w szczególności, brak dokonania analizy tego co na nieruchomości zostało wybudowane, na podstawie jakich decyzji i z czyich środków;

- obrazę przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie normy zawartej w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. – bowiem jeżeli istniał obowiązek ponoszenia opłat oraz podmiot zobowiązany do ich ponoszenia to zgodnie z treścią powyższego przepisu brak było możliwości komunalizacji tej nieruchomości z mocy prawa.;

- obrazę przepisów postępowania poprzez nie uznanie wiarygodności wypisu z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na dzień 27 maja 1990 r. i uznanie, że brak jest dokumentów stanowiących podstawę wpisu [...] jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, przy jednoczesnym braku przeprowadzenia postępowania mającego na celu stwierdzenie nieważności tego wpisu.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała poza tym, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że [...] znajdowało się w posiadaniu m.in. przedmiotowej nieruchomości oraz, że nieruchomość ta była dla [...] konieczna do celów prowadzenia działalności statutowej. Ponadto od co najmniej dziesięciu lat do chwili obecnej [...] pobiera opłaty za przejazd przedmiotową nieruchomością i wjazd na teren przyległego Parku i [...].

Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 )- powoływana dalej jako "ppsa".

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę [...] nieruchomości położonej w granicach administracyjnych Miasta [...], obrębie ewidencyjnym [...] na karcie mapy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów działka nr [...] o pow. [...] m2, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...].

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 powyższej ustawy mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do wskazanych w tym przepisie podmiotów staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Dla spełnienia więc wskazanych w powołanym przepisie przesłanek komunalizacji konieczne jest by w dacie 27 maja 1990 r. mienie było po pierwsze mieniem państwowym, a po drugie by w tej dacie należało do określonych w ustawie podmiotów.

Ustaleń tych, zdaniem Sądu, organy administracji nie dokonały jednak w sposób prawidłowy. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika bowiem bezspornie, kto był właścicielem bądź użytkownikiem nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Organy wskazują co prawda, i co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, na odpis z Księgi Wieczystej nr [...], w której jako właściciel nieruchomości widnieje Skarb Państwa, zauważyć jednak należy, że w aktach znajduje się również wypis z rejestru gruntów zawierający dane według stanu na dzień 30 czerwca 2000 r., z którego wprost wynika, że użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości stanowiącej drogę jest [...]. W aktach znajduje się także wypis z rejestru gruntów obrazujący stan nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., w którym ww. [...] wymienione zostało jako właściciel przedmiotowej nieruchomości.

Organy orzekające w niniejszej sprawie nie odniosły się w żaden sposób do przedstawionych kwestii. Jedynie organ pierwszej instancji przyznał, że powyższy dokument znajduje się w aktach sprawy. Jednocześnie organ ten stwierdził, że z treści zaświadczenia oraz pisma Starosty [...] wynika, że brak jest dokumentów stanowiących podstawę tego wpisu. Takie stanowisko jest zdaniem Sądu niezrozumiałe. Wypis z rejestru gruntów jest bowiem dokumentem urzędowym, nie można zatem odmówić mu mocy dowodowej. Jeśli organ miał wątpliwości co do treści bądź wiarygodności tego dokumentu, powinien był podjąć wszelkie kroki zmierzającego do wyjaśnienia tej okoliczności. Z zebranego materiału dokumentacyjnego nie wynika aby którykolwiek z organów podjął takie czynności.

Na marginesie wskazać należy, że organ odwoławczy w ogóle nie zwrócił uwagi na te dokumenty, a w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie podziela stanowisko zaprezentowanego przez stronę w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

Zdaniem Sądu jednoznacznego wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie wymaga to, czy [...] było właścicielem bądź użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości, a jeśli tak ustalenia czy nie jest to podmiot, o którym mowa w art. 11 powyższej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co uniemożliwiałoby skomunalizowanie spornego gruntu. Zgodnie bowiem z treścią ustępu 1 punkt 2 tego przepisu mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14.

Brak dokładnego zbadania i wyjaśnienia przez organ przesłanek komunalizacyjnych działki nr [...] wskazuje na to, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając, po raz kolejny, sprawę komunalizacji działki nr [...] organy administracji przede wszystkim, zastosują się do wskazań Sądu wyrażonych w niniejszym uzasadnieniu.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w wyroku.