Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1609/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. L., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskiem z dnia 6 maja 2005 r., skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., M. L. zwrócił się z prośbą o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w S. oraz o dofinansowanie jego pobytu w tym ośrodku z uwagi na niski dochód ([...] zł emerytury) oraz fakt, że jest bezdomnym.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił wnioskodawcy prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na treść art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i wskazał, iż prawo do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Natomiast z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego oraz z zaświadczenia lekarskiego wynika, że wnioskodawca nie wymaga opieki całodobowej. Zatem organ I instancji odmówił przyznania świadczenia niepieniężnego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem M. L. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Odwołujący podkreślił, że znajduje się bardzo trudnej sytuacji bytowej, ma [...] lat, jest osobą bezdomną, chorą, posiada orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z 1995 r. stwierdzające niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Obecnie zamieszkuje w nieopalanym pomieszczeniu gospodarczym. Utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł miesięcznie i nie jest w stanie zapewnić sobie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Po rozpatrzeniu odwołania, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy negatywną decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] czerwca 2005 r. i odmówiło odwołującemu się prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Zdaniem organu II instancji zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2005 r. wywiadu środowiskowego wynika zaś, że mimo różnych chorób ([...]) M. L. nie wymaga opieki całodobowej, jest zdolny do samodzielnego wykonywania czynności samoobsługowych i samodzielnie stara się zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe. Posiada jedynie trudne warunki mieszkaniowe (budynek gospodarczy bez możliwości ogrzewania i zameldowania), jednak to nie stanowi, zdaniem organu, o konieczności całodobowej opieki. Ponadto z materiału dowodowego wynika, że M. L. dobrowolnie stał się osobą bezdomną, gdyż zrezygnował z prawa korzystania i zamieszkiwania w zabudowanej nieruchomości położonej w miejscowości C. gm. S.. Organ II instancji zwrócił uwagę, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. zaproponował skarżącemu pomoc prawną w zakresie uregulowania prawa własności gospodarstwa rolnego po rodzicach, jednak wnioskodawca nie skorzystał z tej formy pomocy.

Ponadto organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodzie w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2005 r., wystawionego przez lekarza Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S., z którego wynika, iż M. L., choć jest osobą przewlekle chorą, nie wymaga leczenia szpitalnego ani całodobowej opieki. Równocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że z dołączonej do odwołania kserokopii wypisu orzeczenia z Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia wynika, że wnioskodawca jest niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, co nie oznacza, zdaniem organu, niezdolności do pracy w szerszym, ogólnym tego słowa znaczeniu i nie stanowi podstawy do uznania aktualnie niezdolności do pracy. Biorąc pod uwagę te okoliczności, mimo ciężkiej sytuacji życiowej, w jakiej znajduje się M. L., organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji jest prawnie uzasadniona.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. stała się podstawą wniesienia przez M. L. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W jej uzasadnieniu oraz piśmie uzupełniającym z dnia 2 września 2005 r. skarżący podniósł, że jest osobą nieuleczalnie chorą, niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Jest bezdomny i obecnie zamieszkuje w komórce na węgiel, bez wody, energii elektrycznej, ogrzewania, sanitariatów. Mieszkając w takich warunkach nie może przygotować sobie posiłków, utrzymać higieny osobistej, nie jest w stanie sam opatrzyć sobie ran [...], które w przypadku nieodpowiedniej pielęgnacji mogą prowadzić do amputacji. Skarżący wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonych decyzjach, wcale nie został osobą bezdomną na własne życzenie, lecz nastąpiło to z winy jego rodziny, która pod jego nieobecność włamała się do jego mieszkania, demolując wnętrze w tak skuteczny sposób, ażeby nie mógł tam dalej mieszkać.

Równocześnie skarżący podniósł, że w orzeczeniu z dnia [...] maja 1995 r. Obwodowej Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia w S., komisja uznała go za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, a w rubryce: "termin następnego badania" stwierdziła, że jest zbędne, tzn. że stan zdrowia skarżącego wraz z orzeczoną niepełnosprawnością i kalectwem na wskutek nieuleczalnej choroby nie rokuje już żadnej poprawy. Skarżący uważa, że jest całkowicie niezdolny do pracy oraz do samodzielnej egzystencji poprzez szczególne warunki socjalno-bytowe, stan jego zdrowia, niepełnosprawność, kalectwo i bezdomność i dlatego spełnia wszystkie ustawowe warunki do przyznania mu prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Zdaniem skarżącego organy rozpatrujące sprawę nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego warunków socjalno-bytowych i stanu zdrowia skarżącego i dlatego wnosi on o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz stwierdzenie ich nieważności, ponieważ zostały one wydane z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), a w szczególności art. 54 ust.1 stanowiącego, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu, prowadząc postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia zasadności wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, organy mając na uwadze zasady zawarte w art. 2, art. 3 i art. 100 ust. 1 przywołanej ustawy o pomocy społecznej (stanowiących, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości i ma ona na celu wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy) prowadząc postępowanie są zobowiązane do kierowania się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Dlatego też są one obowiązane ustalić, czy osobie spełniającej przesłanki określone w art. 7 i art. 8 ustawy o pomocy społecznej, wnioskującej o przyznanie określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej, nie przysługuje inne niż wnioskowane świadczenie. Biorąc pod uwagę przywołane wcześniej zasady ogólne, podstawę do takiego działania organów stanowi art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna może być udzielana z urzędu.

Niewątpliwie skarżący zgodnie z treścią art. 6 pkt 7, 8 i 10 ustawy jest osobą niezdolną do pracy z tytułu wieku - ma bowiem ukończone [...] lat, jest osobą bezdomną – nie zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i nie jest zameldowany na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także nie jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania, jest osobą samotną i samotnie gospodarującą – czyli osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organy rozpatrujące sprawę nie kwestionowały bardzo trudnych warunków bytowo-mieszkaniowych i zdrowotnych skarżącego. Z akt sprawy wynika, że zajmowane za zgodą właścicieli przez skarżącego pomieszczenie gospodarcze nie posiada: zimnej i ciepłej wody, łazienki, wc, żadnego ogrzewania, żadnych urządzeń sanitarno-bytowych, za wyjątkiem małej butli gazowej. Opisane w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym warunki bytowe nie pozostawiają wątpliwości, że biorąc pod uwagę wiek i stan zdrowia skarżącego zamieszkiwanie w takim pomieszczeniu w warunkach zimowych jest praktycznie niemożliwe.

Gdyby nawet hipotetycznie przyjąć, że organy miały podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca nie wymaga całodobowej opieki i niecelowe jest skierowanie go do domu pomocy społecznej, to niedopuszczalne jest w sytuacji, w jakiej znalazł się wnioskodawca, pozostawienie go bez jakiejkolwiek pomocy określonej w art. 48, 49, 50, 51, 52 i art. 53 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.).

Ponadto na taką ocenę nie może mieć wpływu fakt, że osobie potrzebującej ofiarowywano pomoc w załatwieniu spraw spadkowych po rodzicach, ale tej pomocy nie przyjęła. Ewentualna skuteczna pomoc prawna w tych sprawach mogłaby niewątpliwie w dłuższej perspektywie zmienić sytuację skarżącego, ale nie mogła mieć wpływu na jego bieżącą dramatyczną sytuację bytową.

Z nadesłanych do Sądu akt sprawy wynika, że w istotnych kwestiach dotyczących ustalenia, czy była, a jeśli tak, to jaka, konieczność i możliwość udzielania pomocy i czy w zakresie niezbędnym dla skarżącego pomoc ta w miejscu zamieszkania mogła być przyznana, organy rozpatrujące sprawę nie przeprowadziły żadnego postępowania. Działania organów obu instancji zakończyły się, mimo stwierdzenia, że wnioskodawca jako osoba samotna, która z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności, bezdomności i innych przyczyn (niezależnie od powodu ich powstania) znalazła się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i bytowej, odmową umieszczenia w domu pomocy społecznej. Niepodjęcie zaś wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i związanych z tym możliwości udzielenia wnioskodawcy pomocy, niezebranie i nierozpatrzenie w związku z tym całego materiału dowodowego przez organy obu instancji narusza art. 7 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia przedstawionej sprawy.

Ponadto z akt sprawy wynika, że swoje decyzje organy I i II instancji oparły na zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2005 r. wystawionym przez lekarza Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S.. Z treści tego zaświadczenia wynika, że choć M. L. jest osobą przewlekle chorą ([...]), to stan jego zdrowia nie wymaga leczenia szpitalnego, ani całodobowej opieki. Jednakże zaświadczenie to, jak wynika ze znajdującej się na nim pieczątki imiennej, zostało wystawione przez lekarza chorób dziecięcych, a z jego treści nie wynika na jakiej podstawie (badaniach), poza przeprowadzonym wywiadem, specjalista chorób dziecięcych oparł swoją opinię dotyczącą oceny stanu zdrowia osoby w wieku podeszłym, której schorzenia były przyczyną co najmniej sześciokrotnego leczenia szpitalnego, prowadzonego przez lekarzy o specjalności [...], co potwierdzają załączone do akt sprawy karty informacyjne leczenia szpitalnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą nie tylko na właściwą ocenę zasadności wniosku skarżącego, lecz pozwolą także odpowiedzieć na pytanie, czy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. nie powinien udzielić skarżącemu, który znalazł się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i bytowej, innego rodzaju świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593, ze zm.), odpowiednich do okoliczności zaistniałych w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.