Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SO/Wr 1/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, 2, 3,  art. 246 par. 1 pkt 1,  art. 252,  art. 255,  art. 258 par. 1, 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku A.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A.B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego żądania wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jest właścicielem mieszkania spółdzielczego o powierzchni 54 m², ma wierzytelności w kwocie 8.000 zł, jego dochodem jest emerytura w kwocie 2.144 zł, natomiast jego zobowiązania i stałe wydatki to czynsz w kwocie 500 zł, opłaty za media w kwocie 150 zł, zakup leków za kwotę 700 zł, koszt rehabilitacji w kwocie 300 zł oraz spłata pożyczki w kwocie 150 zł.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 lutego 2018 r. wnioskodawcy doręczono przesyłkę listową zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie zareagował na to wezwanie.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów postępowania sądowego zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od kosztów postępowania sądowego oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wykazane przez wnioskodawcę, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania.

Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywi-stego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, do-datkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu mająt-kowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawca w sposób lakoniczny umotywował swoje żądanie, a nadto nie dostarczył, mimo wezwania, informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawił dokumentów, których treść świadczyłaby o wykazaniu, iż jego aktualna sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Przedmiotem oceny jest zatem stan faktyczny wynikający ze złożonych przez nią oświadczeń.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że wnioskodawca nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczył się on jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających bieżących dochodów na ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. W ramach uzupełnienia szczególne znaczenie miało wykazanie dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy w dłuższym okresie czasu, które podlega ocenie pod kątem możliwości wygospodarowania przez to gospodarstwo środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego w sprawie.

W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania wnioskodawca nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania A.B. prawa pomocy.