Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1918/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b
journal: Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.C 2012 nr 326 poz 47 art. 63
law: Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowania)
article: art. 3, art. 145, art. 146, art. 147
journal: Dz.U. 2004 nr 146 poz 1546
law: Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych
article: art. 2, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi C. R.I. [...] sp. z o.o. Oddział w P. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 18 lutego 2016 r. nr IPPB5/423-32/12/16-7/S/AM w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz C. R. I. [...] sp. z o.o. Oddział w P. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. C. sp. z o.o. Oddział w Polsce (zwana dalej: "Skarżącą") we wniosku z 27 stycznia 2012r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej uznania dochodów osiąganych w Polsce w wyniku działalności funduszu inwestycyjnego h. (zwanego dalej "Funduszem") za dochody podlegające zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych (zwany dalej "p.d.p.") opisała stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Skarżąca jest niemiecką sp. z o.o. z siedzibą w W., posiadającą oddział w Polsce, założoną i działającą na podstawie prawa niemieckiego. W myśl tego prawa, Skarżąca ma status tzw. spółki inwestycyjnej, która m.in. jest uprawniona do zarządzania funduszami inwestycyjnymi, a na prowadzenie tej działalności uzyskała zezwolenie właściwego niemieckiego organu nadzoru rynku finansowego. Podstawę funkcjonowania Funduszu stanowi umowa pomiędzy inwestorami a Skarżącą wyrażona w Ogólnych i Szczególnych Warunkach Umownych. Działalność Skarżącej obejmuje głównie zarządzanie niemieckimi funduszami inwestycyjnymi, ale może ona też prowadzić działalność w ściśle określonym zakresie, w tym m.in. na rzecz osób trzecich: świadczyć usługi indywidualnego zarządzania aktywami, przechowywania i zarządzania certyfikatami udziałowymi, indywidualnego zarządzania inwestycjami w nieruchomości. Skarżąca zarządza Funduszem, który nie jest odrębnym samoistnym podmiotem praw i obowiązków (nie ma zdolności prawnej), w szczególności nie jest spółką kapitałową, osobową, inną osobą prawną, ani jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Skarżąca zarządza więc aktywami Funduszu i jej rola jest analogiczna do roli polskiego Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (zwanego dalej: "TFI"). Fundusz, zgodnie z funkcjonującym w Niemczech modelem, stanowi wyodrębniony majątek, będący z cywilnoprawnego punktu widzenia własnością Skarżącej. Właściwy Funduszowi organ niemieckiej administracji podatkowej wydał certyfikat świadczący, że w świetle umowy między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz.U. z 2005r., Nr 12, poz. 90 – dalej: "u.p.o.") Fundusz posiada w Niemczech siedzibę dla celów podatkowych. Skarżąca, działając na rzecz Funduszu, zbiera środki pieniężne od inwestorów i nabywa za nie aktywa (m.in., różnego rodzaju nieruchomości) stanowiące inwestycje Funduszu. Nabyte aktywa są własnością Skarżącej, ale sposób dysponowania nimi jest ściśle określony przepisami prawa i warunkami umownymi Funduszu, a Skarżąca ma obowiązek utrzymywać te aktywa odrębnie od własnego majątku. Inwestorzy za ulokowanie w Funduszu środków finansowych nabywają udziały w Funduszu, których odzwierciedleniem są wydawane certyfikaty udziałowe, które inkorporują prawa inwestorów z uczestnictwa w Funduszu, w szczególności prawa do części zysków i majątku Funduszu, przypadającej na dane udziały. Działalność Skarżącej w zakresie zarządzania Funduszem jest nadzorowana przez Federalny Urząd Nadzoru Usług Finansowych (zwany dalej: "FUNUF"), który m.in. udziela zezwolenia na zmiany warunków umownych, udziela zgody na ustanowienie depozytariusza, a także obowiązkiem przekazywania do FUNUF prospektów informacyjnych Funduszu i raportów rocznych sporządzanych przez Skarżącą dla Funduszu.

Fundusz posiada depozytariusza, którym jest C. (dalej: "Depozytariusz"), mający w myśl prawa niemieckiego status instytucji kredytowej, co odpowiada polskiemu bankowi, a zgodę na powierzenie tej funkcji, a w szczególności przechowywanie aktywów, wydawanie i umarzanie tytułów uczestnictwa, obsługę płatniczą, udzielanie zgody na dokonywanie określonych transakcji, nadzór i kontrolę zgodności działalności Funduszu z obowiązującymi regulacjami, wyraził FUNUF. Fundusz choć jako wyodrębniony zbiór aktywów, będących prawnie własnością Skarżącej, nie jest osobą prawną i nie posiada zdolności prawnej, w świetle niemieckich przepisów podatkowych jest traktowany jako podatnik niemieckiego p.d.p. w zakresie zobowiązań podatkowych. Skarżąca jest przedstawicielem ustawowym Funduszu - odrębnego podatnika, co oznacza, że reprezentuje Fundusz jako podatnika. Skarżącej i Funduszowi przydzielono odrębne niemieckie numery identyfikacji podatkowej. Dochody wynikające z inwestycji Funduszu są uznawane w świetle niemieckiego prawa podatkowego za dochody Funduszu i nie są przez Skarżącą wykazywane w deklaracji podatkowej składanej w Niemczech. Dochody uznawane w świetle niemieckiego prawa za dochody Funduszu (jako odrębnego podatnika) są zwolnione z niemieckiego p.d.p. Dochody te opodatkowane są na poziomie inwestorów, zgodnie z zasadami określonymi w prawie niemieckim.

Do polskich inwestycji Funduszu należy nieruchomość w Polsce i udziały w polskiej spółce nieruchomościowej, a w przyszłości planowane jest nabywanie dalszych nieruchomości, ewentualnie udziałów w spółkach nieruchomościowych. W tym celu utworzono i zarejestrowano – zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010r. Nr 220, poz.1447 ze zm.) oddział Skarżącej w Polsce. W związku z tym, w wyniku działalności Funduszu generowane są i będą dochody wynikające m.in. z wynajmu i sprzedaży nieruchomości oraz sprzedaży udziałów w spółkach nieruchomościowych, które zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podlegają, co do zasady, opodatkowaniu w Polsce.

Skarżąca w związku z tym zapytała czy dochody osiągane w Polsce w wyniku działalności inwestycyjnej Funduszu powinny być przez nią wykazywane jako dochody (osiągane przez oddział) podlegające zwolnieniu z p.d.p. na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 74, poz. 397, ze zm., zwana dalej: "u.p.d.p.")?

Zdaniem Skarżącej, dochody osiągane w Polsce w wyniku działalności inwestycyjnej Funduszu powinny być wykazywane przez nią jako dochody (osiągane poprzez oddział), gdyż podlegają zwolnieniu z p.d.p. na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p.

Fundusz utworzony i działający zgodnie z przepisami niemieckimi i zarządzany przez podmiot niemiecki, należy uznać za instytucję wspólnego inwestowania mającą siedzibę w Niemczech, a zatem w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej. Fundusz będzie zwolniony z p.d.p., jeżeli spełnione będą warunki zastosowania zwolnienia wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. Pierwszym z warunków jest podleganie przez Fundusz opodatkowaniu od całości swoich dochodów w kraju siedziby, a Fundusz podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Niemczech w p.d.p., a zatem spełniony jest warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) u.p.d.p. (analogicznie jak w Polsce, Fundusz jest podatnikiem p.d.p., przy czym korzysta ze zwolnienia z tego podatku). Za prawidłowością stanowiska, że Fundusz podlega w Niemczech opodatkowaniu od całości swoich dochodów, przemawia i to, że Fundusz jest uprawniony do uzyskania certyfikatu potwierdzającego rezydencję podatkową Funduszu w Niemczech w rozumieniu u.p.o., a certyfikat uzyskano i jest w posiadaniu Skarżącej. Certyfikat potwierdzający niemiecką rezydencję podatkową Funduszu, w rozumieniu u.p.o., należy uznać za dokument urzędowy potwierdzający podleganie przez Fundusz opodatkowaniu w Niemczech od całości dochodów (bez względu na źródło ich osiągania).

Fundusz wypełnia też warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. b u.p.d.p., gdyż wyłącznym przedmiotem jego działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Warunek ten w uogólnionej formie, odzwierciedla ustawowy zakres działalności polskiego funduszu inwestycyjnego sformułowany w art. 3 ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2004r., Nr 146, poz. 1546, ze zm., zwana dalej: "u.f.i."). Fundusz, na podstawie obowiązujących go przepisów oraz warunków umownych, prowadzi działalność zbieżną z obszarami działalności prowadzonej przez polski fundusz inwestycyjny na podstawie u.f.i. Kapitał do Funduszu pozyskiwany jest od inwestorów, którzy w wyniku ulokowania w Funduszu środków finansowych uzyskują certyfikaty udziałowe. Fundusz pozyskuje więc środki pieniężne w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania tytułów uczestnictwa. Otrzymane od inwestorów środki są lokowane (inwestowane) w imieniu Funduszu, m.in. w nieruchomości. Inwestycje te odpowiadają działalności polskiego funduszu inwestycyjnego (w szczególności określonej w art. 93, art. 94, art. 102, art. 147 ust. 1, art. 145 ust. 1 pkt 3, art. 148 ust. 4 oraz 5, art. 149, art. 151, art. 153 ust. 1 pkt 1 u.f.i.). Skarżąca może też pozyskiwać środki finansowe na funkcjonowanie Funduszu przez zaciąganie na wspólny rachunek inwestorów (czyli efektywnie Funduszu) kredytów bankowych, co odpowiada także sytuacji polskich funduszy inwestycyjnych, które mogą zaciągać kredyty zgodnie z art. 108 i art. 152 u.f.i. Skoro Fundusz prowadzi działalność zbieżną z działalnością polskiego funduszy inwestycyjnego, którego ustawowym wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, to uznać, że Fundusz także prowadzi wyłącznie taką działalność. Warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. spełniono.

Zdaniem Skarżącej spełniony jest też warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. c) u.p.d.p. - instytucja wspólnego inwestowania mająca siedzibę w innym państwie UE (EOG) powinna prowadzić swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ma siedzibę. Fundusz był zobowiązany do uzyskania zezwolenia FUNUF (niemiecki odpowiednik polskiej Komisji Nadzoru Finansowego, dalej: "KNF"), na stosowanie warunków umownych funduszu (ogólnych, szczególnych) w ich aktualnie obowiązującym brzmieniu. Skoro warunki umowne są podstawowym dokumentem szczegółowo określającym zasady działalności inwestycyjnej w ramach Funduszu (swoją funkcją odpowiadają statutowi polskiego funduszu inwestycyjnego), należy uznać, iż FUNUF wydając zezwolenie na zmianę ogólnych i szczególnych warunków umownych Funduszu, zezwolił na działalność w nich określoną i działalność Funduszu prowadzona jest na podstawie zezwolenia FUNUF. Fundusz prowadzi więc działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym Skarżąca i Fundusz mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa.

Spełniono też warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10 a lit. d) u.p.d.p., zgodnie z którym instytucja wspólnego inwestowania powinna podlegać bezpośredniemu nadzorowi właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ma siedzibę. FUNUF nadzoruje działalność spółek inwestycyjnych (w tym Skarżącej) oraz depozytariuszy i przysługują mu różne uprawnienia w celu zapewnienia, żeby działalność Skarżącej była zgodna z przepisami prawa, jak też warunkami umownymi funduszy inwestycyjnych. Konstrukcja Funduszu - wyodrębniony majątek stanowiący - w aspekcie cywilnoprawnym - własność spółki inwestycyjnej, nadzór FUNUF nad Skarżącą przyjmuje postać nadzoru nad zarządzanym przez Skarżącą Funduszem. (przejawia się m.in. obowiązkiem uzyskania przez Skarżącą zezwolenia na zmiany warunków umownych Funduszu - z pewnymi określonymi wyjątkami; obowiązek przekazywania FUNUF prospektów informacyjnych i raportów rocznych Funduszu, które spółka inwestycyjna jest zobowiązana sporządzać; FUNUF nadzoruje prawidłowość wykonywania obowiązków przez kierownictwo Skarżącej (w tym możliwość jego odwoływania). W tym zakresie istnieją daleko idące podobieństwa z zakresem nadzoru KNF nad działalnością polskiego funduszu inwestycyjnego i TFI.

Wypełniono też warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. e) u.p.d.p., gdyż Fundusz posiada depozytariusza przechowującego aktywa – bank (niemiecką instytucją kredytową), która działa niezależnie od Skarżącej i w interesie inwestorów - uczestników Funduszu, a jego rola odpowiada roli depozytariusza, o którym mowa w u.f.i. (w szczególności art. 9., art. 10, art. 72 ust. 1). Wnioskodawcy (odpowiednika polskiego TFI).

Fundusz spełnia też warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.p., gdyż jest zarządzana przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Fundusz spełnia więc wszystkie kryteria do zastosowania zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p., a także dodatkowy warunek z art. 6 ust. 3 u.p.d.p., gdyż istnieje podstawa prawna wynikająca z u.p.o. (art. 27) do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik ma siedzibę.

2. Minister Finansów (zwany dalej także "Ministrem") w interpretacji indywidualnej z 19 kwietnia 2012r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 marca 2013r., sygn. akt III SA/Wa 2500/12 uchylił ww. interpretację, wskazując m.in., że Minister powinien przeanalizować przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zasadniczą kwestię - statusu Funduszu jako podatnika.

4. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2361/13, oddalił skargę kasacyjną Ministra od ww. wyroku WSA w Warszawie.

Z uzasadnienia orzeczenia NSA wynika, że chociaż nie wszystkie argumenty Sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni i stosowania art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. zasługują na aprobatę, to nieprawidłowe jest jednak stanowisko prezentowane w tej mierze przez Ministra Finansów. Rozstrzygnięcie wydane przez Sąd pierwszej instancji pomimo błędnego uzasadnienia, w ocenie NSA, odpowiada prawu, gdyż kontrolowana interpretacja indywidualna naruszała art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. Zagadnienie interpretacji przepisów u.d.p.d. w odniesieniu do podmiotowości prawnopodatkowej instytucji wspólnego inwestowania i objęcia tych podmiotów zwolnieniem z p.d.p. było już przedmiotem wypowiedzi NSA, który stwierdził, że ustawodawca nawiązuje bezpośrednio i wyłącznie do podmiotów posiadających siedzibę poza granicami Polski, zatem należy wyprowadzić wniosek, iż określone w polskiej ustawie podatkowej kryteria kwalifikacji podmiotu jako podatnika p.d.p. nie mogą być ostateczne i rozstrzygające, gdyż istotny jest status podatkowy w kraju jej siedziby. Kryterium zastosowania zwolnienia jest podobieństwo funduszy zagranicznych do funduszy polskich, którym takie zwolnienie przysługuje. Przy interpretacji spornych przepisów należy mieć na uwadze, że na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 25 listopada 2010r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 226, poz. 1478, zwana dalej: "ustawą nowelizującą") wprowadzono art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p., w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego i dążąc do zapewnienia równego traktowania ww. funduszy. Należało więc uwzględnić sytuację, w której podmiot na gruncie państwa siedziby jest uznawany za fundusz inwestycyjny, natomiast zgodnie z przepisami prawa polskiego podmiot ten takim funduszem nie jest. Zwolnienie dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych określono warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach, jak krajowe fundusze inwestycyjne i emerytalne.

W ocenie NSA wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. powinna więc uwzględniać domniemanie zgodności krajowych przepisów podatkowych z prawem unijnym. Omawiane zwolnienie, w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych, może mieć zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Istotny jest przede wszystkim cel tego przepisu, tj. zapewnienie realizacji europejskich zasad traktatowych: swobodnego przepływu kapitału oraz swobody przedsiębiorczości. Fundusz nie jest podatnikiem p.d.p., jest nim Skarżąca, która zarządza Funduszem w zakresie, w jakim reprezentuje Fundusz i w tym kontekście należy oceniać spełnienie warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p.

Zdaniem NSA ocena wyrażona przez WSA w Warszawie w ww. wyroku narusza art. 1 i art. 1a u.p.d.p., ale przyjęta przez sąd kasacyjny wykładnia pozwoli na zrealizowanie zakładanego przy nowelizacji ustawy celu, eliminując nierównoprawne traktowanie funduszy inwestycyjnych z innych niż Polska państw członkowskich UE lub państw należących do EOG tylko ze względu na odmienną formułę organizacyjno-prawną, w jakiej one funkcjonują.

5. Skarżąca, w związku z wezwaniem Ministra Finansów, pismem z 4 lutego 2016r. wskazała, że Fundusz, zgodnie z prawem niemieckim nie ma osobowości prawnej i nie może być wspólnikiem spółki osobowej, niebędącej podatnikiem p.d.p. w jakimkolwiek kraju. Skarżąca w zakresie, w jakim reprezentuje Fundusz, ma prawo dokonywać inwestycji w transparentne podatkowo spółki osobowe, jeżeli spełniają one wszelkie wymogi sformułowane w przepisach niemieckich. Wszelkie dochody Funduszu osiągane w Polsce pochodzą z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce. W przyszłości nie jest wykluczone pozyskiwanie przez Skarżącą dochodów z inwestycji w nieruchomości dokonanych za pośrednictwem spółek osobowych. Warunkiem korzystania przez instytucję wspólnego inwestowania z innego niż Polska kraju UE ze zwolnienia podatkowego jest ograniczenie przedmiotu jej działalności do zbiorowego lokowania środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Zdaniem Skarżącej inwestowanie w spółki osobowe niebędące podatnikami podatku dochodowego mieści się w zakresie inwestowania w inne prawa majątkowe.

6. Minister Finansów interpretacją z 18 lutego 2016r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu podkreślił, że podstawowe cechy konstrukcyjne polskich funduszy inwestycyjnych otwartych i zamkniętych oparto na schemacie wynikającym z Dyrektywy UCITS, również w zakresie przedmiotu działalności, celu i zasad działania, sposobu organizacji nadzoru i prawnych ram funkcjonowania. Z uwagi na powyższe wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. należy dokonywać, mając na uwadze również tło historyczne i cele, którymi kierował się ustawodawca przy wprowadzaniu tego przepisu. Skarżąca jest niemiecką sp. z o.o. posiadającą oddział w Polsce, założoną i działającą na podstawie prawa niemieckiego i ma status tzw. spółki inwestycyjnej, która jest uprawniona m.in. do zarządzania funduszami inwestycyjnymi, a na prowadzenie powyższej działalności uzyskała zezwolenie właściwego niemieckiego organu nadzoru rynku finansowego. Aby dochody osiągane w Polsce w wyniku działalności inwestycyjnej Funduszu uznać za dochody podlegające zwolnieniu z p.d.p. na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p., muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki z tego przepisu, przy czym zgodnie z wykładnią funkcjonalną, spełnienie warunków zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a-f u.p.d.p. należy oceniać łącznie w stosunku do Skarżącej i Funduszu.

W ocenie Ministra "wyłączny przedmiot działalności" z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. odnosi się do ram prawnych (rozwiązań systemowych) działalności instytucji wspólnego inwestowania w państwie jej siedziby, a nie do faktycznego zakresu inwestycji. Nielogiczna byłoby - w przypadku wielokrotnej zmiany przedmiotu działalności Funduszu w trakcie roku podatkowego - możliwość wielokrotnej utraty bądź odzyskiwania prawa do zwolnienia z opodatkowania. Ukształtowanie warunków umownych czy zapisów innego dokumentu determinującego ustrój wewnętrzny nie może mieć wpływu na przyznanie zwolnienia, gdyż ta nie może być zależna od woli czy zamiaru Skarżącej, ale musi być pochodną wypełnienia obiektywnych kryteriów. Skoro w wyniku działalności Funduszu generowane są/będą dochody wynikające m.in. z wynajmu nieruchomości i ich sprzedaży, a także sprzedaży udziałów w spółkach nieruchomościowych, które zgodnie z obowiązującymi przepisami podlegają co do zasady, opodatkowaniu w Polsce, że oba warunku zwolnienia podmiotowego określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.p. muszą być spełnione łącznie. Warunek zastosowania zwolnienia (wymóg prowadzenia przez fundusz wyłącznie działalności lokacyjnej zdefiniowanej jako zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe), znajduje swe źródło w przepisie art. 3 ust. 1 u.f.i. uściślonym art. 145-147 u.f.i. Wynika z nich wprost dopuszczalność podejmowania przez fundusze inwestycyjne zamknięte działalności polegającej na lokowaniu aktywów w papiery wartościowe; wierzytelności z wyjątkiem wierzytelności wobec osób fizycznych; udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością: waluty; instrument, pochodne, w tym niewystandaryzowane instrumenty pochodne: prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji lub emisji zanieczyszczeń, dopuszczone do obrotu na giełdach towarowych: instrumenty rynku pieniężnego pod warunkiem, że są zbywalne; własność lub współwłasność; użytkowanie wieczyste. Zdaniem organu fundusz inwestycyjny typu zamkniętego nie może zostać wspólnikiem w spółce osobowej nieemitującej papierów wartościowych, a dochody z udziału w takich spółkach stanowią dochody z działalności gospodarczej, zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.d.p., a nie z praw majątkowych. W ocenie organu czym innym jest "lokowanie" środków pieniężnych, a czym innym czynne prowadzenie działalności w charakterze np. wspólnika spółki jawnej. Uczestnictwo w spółce jawnej wiąże się z większym zakresem obowiązków, niż wspólnika sp. z o.o., akcjonariusza spółki akcyjnej, nie wymieniając nawet uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego. Inaczej, posiadanie ogółu praw i obowiązków w polskiej spółce jawnej wiąże się z koniecznością nieporównywalnie większej aktywności gospodarczej i odpowiedzialnością wspólnika, w tym odpowiedzialnością za długi spółki ponad wniesiony wkład. Ekonomicznie nietrafna może być lokata w akcje, które staną się w pewnym momencie bezwartościowe, ale nie można mówić o lokacie, gdy inwestor może stracić więcej niż wartość zainwestowanych środków.

Tym samym skoro zgodnie z właściwym prawem niemieckim, wyłącznym przedmiotem działalności Skarżącej nie jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, gdyż może ona także uzyskiwać dochody z działalności gospodarczej, to należy uznać, że warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.p. nie będzie spełniony. W ocenie organu przeciwny pogląd prowadziłby do uprzywilejowanego traktowania funduszy niemieckich czerpiących jednocześnie dochody z działalności gospodarczej prowadzonej poprzez zakłady w Polsce, ukonstytuowane uczestnictwem w polskich spółkach osobowych. Inny jest także poziom ryzyka i płynności aktywów w przypadku inwestycji w spółki jawne, czy komandytowe, niż inwestycje bezpośrednie w nieruchomości, co w przypadku instytucji zbiorowego inwestowania przekładałoby się wprost na bezpieczeństwo inwestorów.

W ocenie organu brak w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. wyraźnego ustawowego ograniczenia prawa funduszu do nabywania praw udziałowych spółek osobowych transparentnych podatkowo, intencja przy jego projektowaniu była jednoznaczna i niebudząca wątpliwości. Zgodnie z przyjętym założeniem, fundusze inwestycyjne mogą prowadzić działalność lokacyjną i wyłącznie z tego tytułu powinny podlegać zwolnieniu z opodatkowania. Natomiast uczestnictwo w spółce osobowej polskiego prawa handlowego i w konsekwencji prowadzenie za jej pośrednictwem działalności gospodarczej, nie stanowi lokowania środków w inne prawa majątkowe, a zatem wyklucza uznanie spełnienia warunku co do prowadzenia działalności wyłącznie "lokacyjnej".

Minister stwierdził, że pomimo iż Skarżąca spełnia pozostałe przesłanki zwolnienia z p.d.p. wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p., to z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w lit. b) tego przepisu oraz wymóg spełnienia łącznie wszystkich przesłanek ustanowionych przez ustawodawcę, Skarżąca nie może skorzystać z analizowanego zwolnienia.

7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2016r. Skarżąca wniosła o uchylenie ww. interpretacji indywidualnej z 18 lutego 2016r. i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie art. art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.p. przez dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania tego przepisu i jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że warunek zwolnienia zagranicznych funduszy inwestycyjnych nie jest spełniony, gdy Fundusz może lokować środki pieniężne w transparentne spółki osobowe nieemitujące papierów wartościowych, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez nieuzasadnioną dyskryminację w zakresie opodatkowania dochodów zagranicznego funduszu inwestycyjnego w stosunku do krajowych funduszy inwestycyjnych znajdujących się w porównywalnej sytuacji.

Skarżąca, uzasadniając ww. zarzut, podniosła, że badanie warunków zwolnienia z p.d.p. może być przeprowadzane tylko w takim zakresie, jaki będzie możliwy w świetle postanowień przepisów prawa państwa, w którym instytucja wspólnego inwestowania została utworzona. Istotne jest zatem czy według przepisów właściwego prawa niemieckiego Fundusz może być wspólnikiem transparentnych spółek osobowych i przez to realizować cel swojej działalności. Zasada ścisłej interpretacji zwolnienia podatkowego oznacza, że nieuprawniona jest zarówno interpretacja rozszerzająca, jak i zawężająca zakres zwolnienia. Minister nie przedstawił powodów, dla których przy dokonywaniu wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.p. należałoby odstąpić od reguł wykładni językowej. Warunek zwolnienia z ww. przepisu nie przewiduje dodatkowego wyłączenia inwestycji w spółki transparentne z działalności inwestycyjnej, a tego rodzaju wnioski Minister sformułował w oparciu o dyrektywy wykładni celowościowej. Prezentowana przez Ministra teza o braku możliwości stosowania zwolnienia nie ma odzwierciedlenia w ww. przepisie. Warunek z lit. b - wyłączny przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania obejmujący zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe - nie został obwarowany dodatkowym zastrzeżeniem. Katalog lokat, których mogą dokonywać fundusze inwestycyjne zamknięte, w tym także należące do typów szczególnych, ma charakter zamknięty, przy czym przepisy te mają charakter norm bezwzględnie wiążących. Twierdzenie Ministra, że prawa majątkowe, w które mogą lokować środki pieniężne instytucje wspólnego inwestowania, by korzystać ze zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p., nie obejmują udziałów w polskich spółkach osobowych nie ma oparcia w obowiązujących przepisach. Takie wyłączenie, na zasadzie wnioskowania a contrario z art. 145-147 u.f.i., dotyczy jedynie funduszy polskich. Oparcie się przez Ministra wyłącznie na przepisach u.f.i. sprawia, że dochodzi do formułowania pozaustawowego warunku "identyczności" w odniesieniu do zakresu działania zagranicznych funduszy inwestycyjnych w stosunku do funduszy polskich. W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej zaznaczono, że specyfika form organizacyjno-prawnych polskich funduszy różni się w znacznej mierze od form funduszy z innych państwach członkowskich UE i EOG. Dążąc do zapewnienia równego traktowania, należało uwzględnić sytuację, w której podmiot na gruncie państwa siedziby jest uznawany za fundusz inwestycyjny, a zgodnie z przepisami prawa polskiego podmiot ten takim funduszem nie jest. Wykładnia przepisu bazująca na celu wprowadzenia analizowanej regulacji, z odniesieniem do części uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej omawiane zwolnienie, a w szczególności wprowadzająca do przepisu warunki w nim niezamieszczone nie może zostać uznana za prawidłową. Różnica w traktowaniu pod względem podatkowym, wynikająca z przepisów państw członkowskich stanowi dyskryminację na niekorzyść zagranicznych funduszy inwestycyjnych, ze względu na miejsce ich siedziby. Specyfika form organizacyjno-prawnych polskich funduszy różni je w znacznej mierze do form funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich i świadczy o obiektywnym braku porównywalności rezydentów i nierezydentów, a pozbawienie Funduszu prawa do skorzystania ze zwolnienia w p.d.p. prowadzi do dyskryminacji w porównaniu do polskich funduszy.

8. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga jest zasadna.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066, ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a. w związku z art. 146 P.p.s.a.).

Sąd był również związany, stosownie do art. 190 P.p.s.a., wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA w ww. wyroku z 3 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2361/13.

3. Sąd, w zakresie tak określonej kognicji stwierdza, iż zaskarżona interpretacja indywidualna narusza prawo materialne przez dokonanie błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p.

Przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. stanowił w brzemieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej interpretacji indywidualnej, że zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

‒ prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

‒ zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie, gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,

e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,

f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył wypełnienia przez Fundusz jednego z ww. warunków – przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p.

Zdaniem Minister Fundusz warunku tego nie spełniał. Wprawdzie w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. nie ma wyraźnego ograniczenia prawa funduszu do nabywania praw udziałowych spółek osobowych transparentnych podatkowo, intencją ustawodawcy było prowadzenie przez fundusze inwestycyjne jedynie działalności lokacyjnej i tylko w tym zakresie możliwe jest zwolnienie z opodatkowania p.d.p. Uczestnictwo w spółce osobowej polskiego prawa handlowego, i w konsekwencji prowadzenie za jej pośrednictwem działalności gospodarczej (art. 5 u.p.d.p.), nie stanowi – zdaniem Ministra – lokowania środków w inne prawa majątkowe, a zatem wyklucza uznanie spełnienia warunku prowadzenia działalności wyłącznie "lokacyjnej", o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p.

Zdaniem Sądu warto jednak zauważyć, że w uzupełnieniu wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej z 4 lutego 2015r., w związku z wezwaniem z 26 stycznia 2016r. wskazano, że Fundusz – zgodnie z prawem niemieckim nie ma osobowości prawnej i nie może być wspólnikiem spółki osobowej, niebędącej podatnikiem podatku dochodowego w jakimkolwiek kraju, natomiast Skarżąca – spółka zarządzająca, reprezentująca Fundusz, w zakresie, w jakim reprezentuje Fundusz – ma prawo dokonywać inwestycji w transparentne podatkowo spółki osobowe, pod warunkiem, że podmioty te spełniają wszelkie wymogi sformułowane w niemieckich przepisach (np. w zakresie przedmiotu działalności, dopuszczalnego zakresu inwestycji). Dodatkowo wskazano też, że wszelki dochody Funduszu osiągane w Polsce pochodzą z inwestycji bezpośrednich w nieruchomości położone w Polsce, ale w zależności od polityki inwestycyjnej nie jest wykluczone w przyszłości pozyskiwanie przez Skarżącą dochodów z inwestycji w nieruchomości dokonywane za pośrednictwem spółek osobowych (polskich lub zagranicznych).

Zdaniem Skarżącej inwestowanie w spółki osobowe, niebędące podatnikami podatku dochodowego, mieści się więc w zakresie inwestowania "w inne prawa majątkowe" i warunek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. jest spełniony.

Sąd w związku z tym zauważa, że z uzasadnienia wyroku NSA z 24 lipca 2015r. sygn. akt II FSK 1455/13 (dostępny na www.nsa.gov.pl) wynika, że redakcja przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. – w odróżnieniu od art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.p. – nie zawiera odesłania do przepisów u.f.i. Stwierdzić też należy, że NSA w wiążącym w sprawie wyroku o sygn. akt II FSK 2361/13 nakazał organowi dokonanie wykładni prawa z uwzględnieniem celu wprowadzenia przepisów ustawy nowelizującej oraz zapewnienia równego traktowania funduszy zagranicznych, uwypuklając kryterium podobieństwa, a nie identyczności funduszy zagranicznych do funduszy inwestycyjnych polskich.

Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni podziela pogląd wyrażony w ww. wyrokach NSA oraz w dwóch wyrokach WSA w Warszawie z 23 września 2015r. sygn. akt III SA/Wa 525/15 i z 24 września 2015r. sygn. akt III SA/Wa 3704/14 (dostępne na www.nsa.gov.pl) oraz stwierdza, że Minister Finansów, który wydawał zaskarżoną interpretację indywidualną, powinien przy ocenie wypełnienia przez Fundusz warunków z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. kierować się oceną podobieństwa funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i EOG i funduszy polskich oraz dążyć do zapewnienia równego ich traktowania, a nie opierać się wyłącznie na przepisach u.f.i. w celu uznania, że Fundusz powinien spełniać identyczne warunku, do tych które przewidziano w u.f.i.

Zdaniem Sądu przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. nie przewiduje możliwości odwołania się bezpośrednio do treści zawartych w przepisach u.f.i. i przyjęcia, że zagraniczne fundusze inwestycyjne powinny wypełniać kryteria zawarte w ww. przepisy u.f.i., gdy bada się podobieństwo funduszy zagranicznych i funduszy polskich. Analiza podobieństw w rozwiązaniach prawnych przyjmowanych w poszczególnych państwach członkowskich, nie może powodować formułowania przez organ udzielający interpretacji indywidualnej pozaprawnego warunku identyczności w odniesieniu do zakresu działania funduszy polskich i zagranicznych. Nie jest to bowiem, jak trafnie podniesiono w skardze, do zaakceptowania na gruncie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p., który formułuje kryteria "porównywalności" instytucji wspólnego inwestowania do polskich funduszy inwestycyjnych, a nie formułuje kryteriów "identyczności" instytucji wspólnego inwestowania.

Warto też wskazać, że choć rację miał Minister, wskazując w interpretacji indywidualnej, że przy interpretacji ww. przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. należy mieć na uwadze, że nowelizacji u.p.d.p. – ww. ustawą nowelizującą, na mocy której wprowadzono art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. – dokonano w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego i stanowiła ona następstwo wszczętego przez Komisję Europejską w trybie art. 226 Traktatu WE postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, tym niemniej Minister doszedł w sprawie do nieprawidłowych wniosków.

Komisja Europejska we wniosku z 14 maja 2009r. IP/09/780, zwróciła się do Polski o zakończenie dyskryminacyjnego opodatkowania zagranicznych funduszy emerytalnych, funduszy inwestycyjnych i instytucji finansowych. W piśmie tym wskazano, że przepisy krajowe, na mocy których zwolnieniem podatkowym objęto jedynie polskie fundusze inwestycyjne i emerytalne "stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału zagwarantowanego na mocy art. 56 Traktatu WE oraz swobody przedsiębiorczości, o której mowa w art. 43 Traktatu WE". W uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej wskazano zaś, że obowiązujący stan prawny prowadził "do nierównego traktowania funduszy inwestujących na rynku polskim, a tym samym do naruszenia traktatowej swobody przepływu kapitału, do której respektowania zobowiązały się państwa członkowskie UE i EOG (zasada ustanowiona art. 63 TFUE – dawny art. 56 TWE – i art. 40 Porozumienia EOG) i na którą wskazała Komisja Europejska w naruszeniu nr 2006/4093. W celu usunięcia wskazanego przez Komisję Europejską ww. naruszenia i zrównania w prawach podatkowych polskich i zagranicznych funduszy nie pozbawiając polskich podatników praw nabytych, rozszerzono katalog zwolnień podmiotowych w art. 6 u.p.d.p.

Ustawodawca przy dokonywaniu zmian w art. 6 u.p.d.p. i wprowadzeniu w tym przepisie pkt 10a wziął pod uwagę, co wynika z uzasadnienia projektu, specyfikę form organizacyjno-prawnych polskich funduszy i funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i EOG, dążąc do zapewnienia równego ich traktowania. Ustawodawca, wprowadzając zwolnienie wobec zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych, określił więc warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie zwolnieniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach, jak krajowe fundusze inwestycyjne i emerytalne. Prawidłowa interpretacja art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. powinna wobec tego uwzględniać domniemanie zgodności krajowych przepisów podatkowych z prawem unijnym.

W konsekwencji przyjąć należy, że omawiane zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p.), w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych, może mieć zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Istotny jest przede wszystkim cel przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. - zapewnienie realizacji europejskich zasad traktatowych: swobodnego przepływu kapitału oraz swobody przedsiębiorczości, o czym mowa w wiążącym, na mocy art. 190 P.p.s.a., ww. wyroku NSA z 3 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2361/13.

W przedstawionym we wniosku o interpretację indywidualną stanie faktycznym podatnikiem p.d.p. będzie Skarżąca – spółka zarządzająca niemieckim funduszem inwestycyjnym – w zakresie, w jakim reprezentuje Fundusz i w tym kontekście prawidłowe było stanowisko Ministra Finansów, w zakresie ocen spełnienie warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p.

Sąd wskazuje ponadto, że przy ocenie prawa do zwolnienia na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. należy mieć na względzie, że wskazane w tym przepisie warunki zwolnienia mogą być zrealizowane przez podatników – Fundusz - tylko w takim zakresie, jaki będzie możliwy w świetle postanowień przepisów prawa państwa, w którym instytucja inwestowania została utworzona – w rozpoznawanej sprawie przepisów prawa niemieckiego. Istotne jest zatem czy w świetle prawa niemieckiego instytucja wspólnego inwestowania może posiadać udziały – być wspólnikiem spółki osobowej, niebędącej podatnikiem p.d.p. i przez to realizować cele swojej działalności, czy też nie. Z uzupełnienia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej wynika wprost, że Fundusz takiej możliwości w prawie niemieckim nie ma. Jedynie Skarżąca, jako reprezentant Funduszu ma możliwość inwestowania w transparentne podatkowo spółki osobowe, a w przyszłości nie jest wykluczone, że Skarżąca będzie pozyskiwała dochody z inwestycji w nieruchomości, za pośrednictwem spółek osobowych.

W kontekście tych konkretnych okoliczności faktycznych należało zatem rozważyć czy rzeczywiście można uznać, że Fundusz nie spełnia przesłanki z art. 10 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. – lokowania środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia jego tytułów uczestnictwa – w inne prawa majątkowe, tylko w związku z tym, że Skarżąca w przyszłości będzie pozyskiwać dochody z inwestycji w nieruchomości dokonywane za pośrednictwem spółek osobowych (polskich lub zagranicznych).

Zdaniem Sądu stanowisko Ministra w tym zakresie nie może być uznane za prawidłowe ani w świetle literalnej, ani systemowej wykładni przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p., jak też wykładni prawa dokonanej przez NSA w wiążącym, na mocy art. 190 P.p.s.a., ww. wyroku z 3 listopada 2015r., sygn. akt 2361/13. Ustawodawca w treści ww. przepisu - art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. - nie zawęził "innych praw majątkowych", w które mogą inwestować fundusze zagraniczne, do tych wynikających z przepisów u.f.i., tak jak to uczynił w przypadku funduszy polskich, mając na względzie treść powołanych w zaskarżonej interpretacji przepisów u.f.i. - art. 3 ust. 1, art. 145-147.

Tym samym należało uznać, że organ interpretacyjny zastosował w sposób nieuprawniony wykładnię celowościową i nieprawidłowo wprowadził do ustawowego zwolnienia podatkowego z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. dodatkowy wymóg, od którego zależy możliwość zastosowania tego zwolnienia, którego literalnie nie zapisano w ww. przepisie.

Sąd stwierdza ponadto, mając na względzie cel wprowadzenia ww. przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. oraz konieczności poszanowania woli ustawodawcy, że realizacja tego celu i woli prawodawcy odbywa się przez wprowadzenie określonego przepisu do systemu prawa obowiązującego i to sam ustawodawca decyduje, jak jaką konstrukcję przepisu przyjmie i jaką treść w nim zawrze. Natomiast każdy proces interpretacyjny to poszukiwanie treści przepisu - jego odkodowanie. Stosownie do zastosowanych dyrektyw interpretacyjnych uzyskane wyniki wykładni mogą być różne. W przypadku, gdy wyniki wykładni są różne, interpretator wybiera pomiędzy uzyskanymi rezultatami. Wybór ten ma wymiar aksjologiczny. Preferowanie zasady pewności prawa skłania najczęściej do opowiedzenia się za rezultatem wykładni językowej. Natomiast odwołanie się do zasad słusznościowych, sprawiedliwościowych, celu czy funkcji przepisu łączy się najczęściej z wyborem rezultatu wykładni pozajęzykowej. To interpretator dokonuje wyboru, ale nie jest to uprawnienie do wyboru dowolnego. Interpretator dokonujący wykładni w szczególności winien mieć na względzie zasady konstytucyjne wskazujące na preferencje aksjologiczne ustawodawcy.

W prawie podatkowym eksponuje się art. 2 Konstytucji RP, a więc zasadę zaufania do państwa i prawa, pewności prawa, poprawnej legislacji w związku z art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Sąd opowiada się więc za odkodowaniem przepisu, w którym przewidziano zwolnienie podatkowe – art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. – na podstawie językowych dyrektywy interpretacyjnych. Za wyborem tej wykładni przemawia również i to, że ww. przepis przewiduje odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, a takie przepisy winny być interpretowane ściśle. Równie istotna jest konstrukcja ww. przepisu, gdyż zastosowano w nim zamknięty katalog przesłanek, których łączne spełnienie daje podstawę do zastosowania zwolnienia podmiotowego i nie odesłano – ani wprost, ani pośrednio – do przepisów u.f.i.

Zdaniem Sąd w rozpoznawanej sprawie nie istnieją przesłanki umożliwiające odstąpienie od wykładni językowej przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p., a byłoby to dopuszczalne, gdyby: a) ten rodzaj wykładni czynił przepis martwym (pustym) lub prowadził do absurdalnych rezultatów; b) wykładnia językowa nie pozwalałaby na precyzyjne określenie strony podmiotowej lub/i przedmiotowej zwolnienia; c) wynik wykładni językowej nie dałby się pogodzić z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawa.

Nieuprawnione było więc dokonanie przez Ministra w zaskarżonej interpretacji indywidualnej wykładni przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. na zasadach celowościowych.

Sąd tym samym nie podzielił więc wykładni dokonanej przez WSA w Warszawie w wyroku z 25 maja 2015r. sygn. akt III SA/Wa 3144/14 oraz stwierdza, że ani art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p., ani żaden inny obowiązujący przepis nie uzależnia stosowania tego zwolnienia od wypełnienia przez zagraniczny fundusz wymogów w przepisie niewymienionych.

Zdaniem Sądu z tego względu nie ma więc oparcia w prawie twierdzenie Ministra, że w prawa majątkowe, w które mogą lokować instytucje wspólnego inwestowania, w tym Fundusz – ze skutkiem uprawnienia do korzystania ze zwolnienia podmiotowego – nie obejmują udziałów w polskich spółkach osobowych. Takie wyłączenie, na zasadzie wnioskowania a contrario z art. 145-147 u.f.i., dotyczy funduszy działających na podstawie u.f.i., a nie funduszy zagranicznych, w tym Funduszu, który został opisany we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej. Nie było więc podstaw do wprowadzenia przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji indywidualnej zawężenia zwrotu "innych praw majątkowych", którym posługuje się art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. w drodze wykładni celowościowej.

Sąd wskazuje ponadto, że obowiązek respektowania zasady ustanowionej przez art. 63 ust. 1 TFUE nakazuje przy ocenie spełnienia przez fundusze z innych państw członkowskich przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.p. uwzględniać na korzyść tych podmiotów różnice w ich funkcjonowaniu występujące w stosunku do funduszy polskich wynikające z prawa państw członkowskich, w których te fundusze miały siedzibę i któremu to prawu podlegały. Za niedopuszczalną w związku z tym uznać więc należy praktykę – zastosowaną przez Ministra w rozpoznawanej sprawie – prowadzącą do nałożenia na zagraniczny fundusz inwestycyjny wymogu działania na identycznych zasadach jak polskie fundusze inwestycyjne. Wprawdzie specyfika form organizacyjno-prawnych polskich funduszy różni się od form funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i EOG, ale okoliczność ta ma znaczenie podrzędne, w stosunku do zasad prawa wspólnotowego. Różnice te nie stanowią o obiektywnym braku porównywalności rezydentów i nierezydentów (por. wyrok TSUE w sprawie C 303/07, wyroki WSA w Warszawie III SA/Wa 3011/12, III SA/Wa 2810/12).

4. Sąd reasumując, stwierdza, że nie podziela stanowiska prezentowanego w zaskarżonej interpretacji, iż Fundusz nie spełnia warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. jedynie z tej przyczyny, iż Skarżąca może w przyszłości pozyskiwać dochody z inwestycji w nieruchomości, które będą dokonywane za pośrednictwem spółek osobowych.

Zdaniem Sądu forsowana przez Ministra Finansów teza nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu poddanego analizie przepisu. Sformułowany w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. warunek w postaci wyłącznego przedmiotu działalności instytucji wspólnego inwestowania obejmującego zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i "inne prawa majątkowe" nie został obwarowany żadnym zastrzeżeniem, w szczególności takim, jak przewidziany w art. 145 ust. 1 pkt 6 u.f.i. Zgodnie z jego treścią, fundusz inwestycyjny zamknięty (z zastrzeżeniem ust. 2-8, art. 146 oraz art. 147) może lokować aktywa w: 1) papiery wartościowe, 2) wierzytelności, z wyjątkiem wierzytelności wobec osób fizycznych, 3) udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, 4) waluty, 5) instrumenty pochodne, w tym niewystandaryzowane instrumenty pochodne, 6) prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji lub emisji zanieczyszczeń, dopuszczone do obrotu na giełdach towarowych, 7) instrumenty rynku pieniężnego – pod warunkiem, że są zbywalne.

Skoro w treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. nie zawarto zastrzeżenia podobnego do ww. przepisu art. 145 ust. 1 pkt 6 u.f.i., tym samym należało uznać, że Minister dokonał błędnej wykładni ww. art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p., a w szczególności zawartego w nim zwrotu "inne prawa majątkowe" przez wprowadzenie doń treści, które nie zostały ujęte w treści ww. przepisu. Analogiczne stanowisko było już prezentowane w orzecznictwie Sądów administracyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 23 września 2015r. sygn. akt III SA/Wa 525/15 i z 24 września 2015r. sygn. akt III SA/Wa 3704/14 oraz z 26 lutego 2016r. sygn. akt III SA/Wa 641/15; dostępne na www.nsa.gov.pl).

5. Sąd z tych przyczyn uznał, że zaskarżona interpretacja – jako naruszająca przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.p. przez błędną jego wykładnię – podlega uchyleniu, stosownie do art. 146 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 190 P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji). Wydanie ponownej interpretacji powinno nastąpić z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku.

Postanowienie z punktu drugiego sentencji wyroku ma uzasadnienie w treści art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800), Skarżąca była reprezentowana przez adwokata, a wpis sądowy był stały i wynosił 200 zł.