Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 237/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.135, 136,
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art.10, art. 15 ust.1
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 854
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011r. sprawy ze skargi Międzyzakładowego Związku Zawodowego Pracowników Spółek Grupy P. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.1 Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] nr [...] pozostawiające bez rozpatrzenia zażalenie Związku Zawodowego [...] na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia[...] nr [...] .

1.2 Organ drugiej instancji wskazał następujący stan faktyczny sprawy. Pismem z dnia 22 września 2010r. Związek Zawodowy [...] reprezentowany przez adwokata T. K. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] nr [...] określającej w/w Związkowi zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń-czerwiec 2005r., sierpień-listopad 2005r. oraz luty-kwiecień 2006r. i grudzień 2006r. w łącznej kwocie 36.805zł. Powyższe zażalenie wpłynęło do Dyrektora Izby Skarbowej w dniu 7 października 2010r. Do zażalenia zostało załączone pełnomocnictwo z dnia 21 września 2010r. udzielone T K przez przewodniczącego zarządu Związku Zawodowego [...] – J. D. oraz Sekretarz zarządu Związku – B. M., wraz z potwierdzeniem dokonania opłaty skarbowej.

1.3 Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 7 grudnia 2010r. pozostawił bez rozpatrzenia zażalenie, stwierdzając, iż nie odpowiada ono wymogom formalnym, gdyż złożone zostało przez pełnomocnika nieprawidłowo umocowanego do występowania w imieniu powyższego Związku.

1.4 Na powyższe postanowienie T K złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, w którym zarzucił organowi podatkowemu bezpodstawne, sprzeczne z istniejącym w sprawie stanem faktycznym, błędne ustalenie, iż przewodniczący zarządu Związku Zawodowego [...] J D. oraz sekretarz Związku B. M. nie posiadali uprawnień do reprezentowania zarządu i w związku z tym nie mogli posiadać uprawnień do udzielenia pełnomocnictwa.

Według T.K. uchwała zarządu Związku nr 1/09/2007 z dnia 5 września 2007r. wyraźnie wskazuje na fakt przedłużenia kadencji przewodniczącego zarządu, którym od 2003r. jest J. D.. Jak wyjaśnił, organ podatkowy na żadnym z wcześniejszych etapów postępowania nie kwestionował legitymacji w/w osób do reprezentacji powyższego Związku na zewnątrz, także w zakresie odbioru korespondencji przesyłając wszelkie pisma i dokumenty dotyczące przedmiotowej sprawy zarówno jemu, jak i w/w osobom. Organ podatkowy w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku uprawnień w/w osób do reprezentowania zarządu Związku, a więc ustanowiony przez J. D. i B. M. pełnomocnik posiadał pełne uprawnienia do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]

1.5 Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że pełnomocnictwo z dnia 21 września 2010r. udzielone T. K. obejmuje "wszelkie czynności związane ze sprawą [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego i przed Dyrektorem Izby Skarbowej -II instancja" i zostało udzielone przez przewodniczącego zarządu Związku Zawodowego [...] – J. D. oraz sekretarza zarządu- B. M..

W ocenie organu, z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie wynika, by J. D. i B. M. byli uprawnieni do reprezentowania Związku Zawodowego [...] .

Z § 34 statutu Związku Zawodowego [...] oraz odpisów z KRS - Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej z dnia 11 stycznia 2002r. oraz 24 sierpnia 2009r. w/w Związku wynika, iż pełnomocnictwo do jego reprezentowania na zewnątrz i składania oświadczeń woli posiadają przewodniczący, wiceprzewodniczący oraz sekretarz zarządu Związku. Ponadto w/w pełnomocnicy mogą reprezentować Związek jednoosobowo, jednak do składania oświadczeń woli wymagane jest łączne działanie pełnomocników, w tym jednym z nich powinien być przewodniczący zarządu Związku.

Zgodnie z § 16 statutu Związku Zawodowego [...] wszystkie organy władz Związku pochodzą z wyboru. Zasady wyboru zarządu Związku określa ordynacja wyborcza przyjęta w drodze uchwały. Zgodnie zaś z § 17 w/w statutu przewodniczącego zarządu Związku wybiera bezpośrednio Walne Zgromadzenie Delegatów spośród wybranych członków zarządu Związku.

Jednocześnie w w/w wpisach do KRS brak zapisów, by J.D. pełnił w Związku Zawodowym [...] funkcję przewodniczącego zarządu, zaś B. M. - sekretarza.

1.6 W aktach sprawy znajduje się uchwała w/w zarządu z dnia 9 października 2003r., nr 4/2003, zapadła w związku z realizacją wyników wyborów Walnego Zebrania Delegatów w/w Związku z dnia 3 października 2003r. Wynika z niej, iż kierowanie Związkiem powierzono przewodniczącemu J. D. na okres 2003-2007. Jednocześnie z przesłuchania J. D. z dnia 10 maja 2010r. wynika, iż protokół z w/w wyborów Walnego Zebrania zaginął.

Natomiast zgodnie z pkt 2 § 15 statutu powyższego Związku, kadencja organów władz Związku trwa cztery lata, zaś Walne Zebranie Delegatów może ją przedłużyć. W tym celu podejmuje uchwałę (§ 22 pkt 1 ppkt 18 statutu).

Powyższy materiał nie potwierdza zatem, by J. D. został w 2007r. wybrany na przewodniczącego Zarządu Związku na kolejną kadencję, zaś B. M. powierzono funkcję sekretarza tego Zarządu.

1.7 Nie potwierdza tego również uchwała z dnia 1 grudnia 2004r. nr 6/12/2004 przesłana przez T. K. za pismem z dnia 15 listopada 2010r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 listopada 2010r. Zgodnie z tą uchwałą zarząd Związku Zawodowego [...] udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania Związku na zewnątrz przewodniczącemu J. D. i sekretarzowi- B. M.

Organ zauważył przy tym, że 2007r. wygasła kadencja J.D. jako przewodniczącego zarządu Związku, a jak wyżej wskazano, zgodnie z § 34 statutu do składania oświadczeń woli wymagane jest łączne działanie dwóch pełnomocników, w tym jednym z nich winien być jego przewodniczący.

1.8 Nie można zgodzić się z zarzutem T. K. wskazującym, iż przedłożona przez niego za pismem z dnia 25 listopada 2010r. uchwała z dnia 5 września 2007r., nr 1/09/2007 wyraźnie wskazuje na fakt przedłużenia kadencji przewodniczącego zarządu –J. D.. Powyższa uchwała została przesłana w odpowiedzi na ponowne wezwanie organu z dnia 18 listopada 2010r.

Zgodnie z w/w uchwałą "działając w oparciu o statut MZZ [...] oraz sytuację, w jakiej znalazł się Związek, zarząd Związku przedłuża kadencję i wyznaczy Walne Zebranie Związku po wyjaśnieniu statusu prawnego Zakładu." Uchwała ta została podpisana przez J.D. i B. M.

Jednak jak już wyżej wskazano, tylko Walne Zebranie Delegatów może przedłużyć kadencję organów władz Związku i w tym celu podejmuje uchwałę. Natomiast zarząd zgodnie § 24 pkt 2 ppkt 1 powyższego statutu jedynie realizuje uchwały w/w Zebrania.

Zatem uchwała z dnia 5 września 2007r. nr 1/09/2007 nie potwierdza, by J. D. i B. M. posiadali uprawnienia do składania oświadczeń woli w imieniu w/w Związku, a co za tym idzie - by T. K. został prawidłowo umocowany do występowania w jego imieniu i złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]

1.9 Organ wyjaśnił, że wykazanie przez pełnomocnika procesowego umocowania do reprezentowania strony będącej osobą prawną wymaga złożenia nie tylko dokumentu pełnomocnictwa podpisanego przez osoby działające w imieniu tej osoby prawnej, ale także dokumentu potwierdzającego umocowanie tych osób do działania w imieniu tej osoby prawnej. T K składając w/w dokumenty w żaden sposób nie uprawdopodobnił, by J D i B M posiadali uprawnienia do reprezentowania Związku Zawodowego[...] .

1.10 Z kolei pełnomocnictwo udzielone T. K. pojawiło się na etapie postępowania zażaleniowego wszczętego przed Dyrektorem Izby Skarbowej w dniu 7 października 2010r., zatem nie mogło być kwestionowane na żadnym z wcześniejszych etapów postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wszelka korespondencja w przedmiotowej sprawie prowadzona przez Naczelnika kierowana była bezpośrednio do podmiotu, tj. Związku Zawodowego [...] na adres wskazany jako właściwy do korespondencji, pod którym mieści się siedziba Związku.

2.1 Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Związek Zawodowy [...] (dalej: Związek) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.

2.2 Zaskarżając postanowienie w całości Związek podniósł, że uchwała zarządu nr 1/09/2007 z dnia 5 września 2007r. wyraźnie wskazuje na fakt przedłużenia kadencji przewodniczącego zarządu Związku, którym nieprzerwanie od 2003r. jest J.D.. Zgodnie z § 34 statutu Związku Zawodowego [...] pełnomocnictwo do jego reprezentowania na zewnątrz i składania oświadczeń woli posiadają Przewodniczący, Wiceprzewodniczący oraz Sekretarz Zarządu Związku.

2.3 Organy podatkowe na żadnym z wcześniejszych etapów postępowania nie kwestionowały legitymacji w/w osób do reprezentacji Związku na zewnątrz, także w zakresie korespondencji przesyłając wszelkie pisma i dokumenty dotyczące przedmiotowej sprawy zarówno adw. T. K. jak i w/w osobom. W tym względzie działania organu podatkowego, który nie podjął nawet próby ustosunkowania się do treści przedmiotowego odwołania i zarzutów w nim zawartych, są w ocenie skarżącego całkowicie niezrozumiałe i rażą wyjątkową niekonsekwencją.

2.4 Stwierdzenie organu podatkowego że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi T.K. pojawiło się dopiero na etapie postępowania zażaleniowego wszczętego przed Dyrektorem Izby Skarbowej (a więc nie mogło być wcześniej kwestionowane) jest nieprawdziwe gdyż już na etapie postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego adwokat T. K. obowiązany był składać osobne pełnomocnictwo do każdej czynności związanej z toczącym się postępowaniem.

Skoro po stronie pełnomocnika zachodzi brak legitymacji do reprezentowania strony niniejszego postępowania na skutek braków formalnych pełnomocnictwa, to całe postępowanie w sprawie jest dotknięte ta wadą i w tej sytuacji sprzeczne z zasadami logiki jest nawet doręczenie zaskarżonego postanowienia pełnomocnikowi skarżącego.

2.5 Na żadnym etapie tego postępowania strona skarżącą nie dysponowała innymi dokumentami, które uprawniłyby ją do podejmowania jakichkolwiek działań w niniejszej sprawie i mimo to ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Dyrektor Izby Skarbowej nie kwestionowali uprawnienia strony i jej pełnomocnika do podejmowania działań w niniejszym postępowaniu.

3.1 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił ponadto, że w Izbie Skarbowej toczyły się postępowania w sprawach dotyczących orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym J. D. oraz B. M. za zaległości podatkowe Zakładu [...]. W/w osoby fizyczne udzieliły wówczas T. K. pełnomocnictw, które nie były kwestionowane zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. Jednak pełnomocnictwa takie udzielone przez osoby fizyczne we własnym imieniu, nie wywierają skutków w odniesieniu do Związku Zawodowego. Zatem bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że T. K. był już pełnomocnikiem J. D. czy B. M. w innym postępowaniu, również podatkowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

4.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia przez Sąd, iż decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podlegają one uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawy P.p.s.a.

4.2 Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że pełnomocnictwo dla adwokata T. K. do reprezentowania Związku Zawodowego [...] w postępowaniu podatkowym nie zostało udzielone przez uprawnione do tego osoby.

4.3 W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej. W przypadku osób prawnych, do których zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych ( t.j. Dz.U. z 2001 nr 79 poz.854 ze zm.) należą związki zawodowe, reprezentacja przypisana jest organom danej osoby prawnej. Art. 38 Kodeksu cywilnego stanowi bowiem, że osoby prawne działają przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Jeżeli stroną postępowania jest osoba prawna, do powinności organu prowadzącego to postępowanie należy w pierwszej kolejności ocena czy w sprawie występuje należycie umocowany reprezentant.

Zgodnie z treścią art. 136 Ordynacji podatkowej, strona może działać przez pełnomocnika. Oznacza to, że w przypadku, gdy w imieniu osoby prawnej zostanie złożony do akt sprawy dokument pełnomocnictwa, organ zobowiązany jest zbadać czy pełnomocnictwa tego udzieliły uprawnione do dokonania tej czynności osoby reprezentujące podmiot.

4.4 W przedmiotowej sprawie pełnomocnictwo Związku Zawodowego [...] udzielone adwokatowi T. K. złożone zostało do akt sprawy w dniu 22 września 2010r. Dokument ten podpisany został przez Sekretarza Zarządu MZZ [...] B M oraz Przewodniczącego Zarządu [...] J D. Analizując treść zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów należy podzielić pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, że reprezentacja Związku nie była prawidłowa, choć nie wszystkie postawione przez organ tezy są prawidłowe.

4.5 Jak wynika z § 34 pkt 1 Statutu Związku Zawodowego [...] pełnomocnictwo do reprezentowania Związku na zewnątrz i składania oświadczeń woli posiadają przewodniczący, wiceprzewodniczący oraz sekretarz Zarządu Związku. Pełnomocnicy ci mogą reprezentować Związek jednoosobowo, jednak do składania oświadczeń woli wymagane jest łączne działanie dwóch pełnomocników, w tym jednym z nich powinien być przewodniczący Zarządu Związku - § 34 pkt 2 Statutu.

Jest poza sporem okoliczność, że udzielnie pełnomocnictwa to złożenie oświadczenia woli, a w związku z tym, że do ustanowienia pełnomocnika koniecznym było, by pełnomocnictwo dla adwokata podpisało dwóch pełnomocników. Przy czym Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że dla prawidłowego ustanowienia pełnomocnictwa koniecznym jest, by udzielili go Przewodniczący Zarządu i Sekretarz Zarządu. Ze stanowiskiem tym nie można zgodzić. W ocenie Sądu, zawarte w § 34 pkt 2 Statutu sformułowanie "w tym jednym z nich powinien być przewodniczący" nie oznacza, że konieczne jest, by jedną z osób składających oświadczenie był przewodniczący. Wedle postanowień § 34 pkt 2 Statutu wystarczającym było, by pełnomocnictwo podpisali Wiceprzewodniczący oraz Sekretarz Zarządu Związku.

4.6 W tym miejscu nadmienić należy, że uprawnienia osób związane z reprezentowaniem związku zawodowego powstają z chwilą podjęcia stosownych uchwał przez organy tej osoby prawnej (wniosek ten wypływa z treści art. 10 ustawy o związkach zawodowych), natomiast wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym jest tylko kwestią następczą, stwierdzającą istniejący już stan rzeczy. W celu ustalenia zatem osób zajmujących funkcje przewodniczącego, wiceprzewodniczącego oraz sekretarza Zarządu Związku, w pierwszej kolejności analizie należało poddać podjęte w tym zakresie uchwały Związku, złożone do akt sprawy.

Z uchwały nr 4/2003 z dnia 9 października 2003r. wynika, że JD pełnił funkcje członka zarządu w latach 2003-2007. Uchwała ta nie zawiera żadnych postanowień co do B M.

Zgodnie z uchwałą nr 6/12/2004 z dnia 1 grudnia 2004r., Zarząd Związku Zawodowego [...] udziela pełnomocnictwa do reprezentowania związku na zewnątrz Przewodniczącemu Związku J D i Sekretarzowi Związku B M.

Biorąc pod uwagę okoliczność, że zgodnie z § 15 pkt 2 Statutu, kadencja organów władz związku trwa cztery lata, należy przyjąć, że na podstawie ww. uchwał kadencja J D, jako Przewodniczącego związku, wygasła w 2007r., natomiast B M, jako Sekretarza Związku - najpóźniej w 2008r.

Sąd podziela pogląd organu, że o przedłużeniu kadencji tychże osób nie może świadczyć uchwała nr 1/09/2007 z dnia 5 września 2007r. Wynika z niej, że Zarząd Związku przedłuża kadencję. Przy czym jak stanowi § 15 pkt 2 Statutu, kadencję organów władz Związku przedłużyć może tylko Walne Zgromadzenie Delegatów. Oznacza to, że sposób przedłużenia kadencji tych osób był sprzeczny z postanowieniami Statutu, a zatem na podstawie ww. uchwał nie można było uznać, że J D i B. M. byli uprawnieni do udzielenia przedmiotowego pełnomocnictwa.

4.7 Jak już wyżej wyjaśniono, podjęte przez organy Związku uchwały winny znaleźć odzwierciedlenie w Krajowym Rejestrze Sądowym, którego wpisy mają charakter deklaratoryjny. Jeśli jednak strona przedstawi aktualny odpis z KRS, może on dostarczyć informacji na temat osób uprawnionych do reprezentacji podmiotu.

Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu KRS z dnia 24 sierpnia 2009r. wynika, że sposób reprezentacji Związku jest opisany tak jak w § 34 pkt 1 i pkt 2 statutu, natomiast Przewodniczącym Związku jest M K, Wiceprzewodniczącym J D natomiast Sekretarzem – J.W. – K.. Z odpisu tego wynika zatem, że drugą osobą konieczną do udzielenia pełnomocnictwa, oprócz J D. – jako Wiceprzewodniczącego, była J.W. – K., jako Sekretarz Związku. Oznacza to, że o ile JD był uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa, to już brak na tym dokumencie podpisu JW – K sprawiło, że pełnomocnictwo to nie mogło zostać uwzględnione przez organ.

4.8 Nie można się zatem zgodzić z Dyrektorem Izby Skarbowej, że ani J. D ani BM nie posiadali uprawnienia do reprezentowania Związku, ponieważ w ocenie Sądu, uprawnienia tego nie posiadała jedynie B M. Mylne uznanie przez organ, że obie osoby podpisanie na pełnomocnictwie były nieuprawnione, przynosi jednak ten sam skutek co uznanie, że nieuprawnioną była tylko jedna z tych osób. Skutek ten to brak możliwości uwzględnienia tego pełnomocnictwa przez organ. Innymi słowy, błędny pogląd organu w przedstawionym tu zakresie nie miał wpływu na prawidłowe w efekcie uznanie, że pełnomocnictwo nie zostało udzielone prawidłowo, skoro podpisała je nieuprawniona do dokonania tej czynności osoba.

4.9 Należy zauważyć, że brak w zakresie podpisu Sekretarza Zarządu został dostrzeżony przez samego pełnomocnika Związku – adwokata T K, który na etapie postępowania sądowoadministracyjnego złożył pełnomocnictwo udzielone i podpisane właśnie przez J D i J W- K.

4.10 Podsumowując należy wskazać, że pełnomocnik, składając dokument podpisany przez J D i B M, nie wykazał mimo wezwania organu dokumentów potwierdzających umocowanie drugiej z tych osób do reprezentowania Związku Zawodowego [...] . Tym samym w pełni uprawnionym było pozostawienie bez rozpatrzenia zażalenia złożonego w imieniu Związku przez adwokata T. K.

4.9 Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.