Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 560/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 § 1 i 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2020 r. o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "Zakład", "organ") utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za A. Ż. (dalej: "strona", wnioskodawca", "skarżący"), jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą, za okresy od sierpnia 1999 r. do stycznia 2000 r., od maja 2001 r. do października 2001 r. i od czerwca 2010 r. do czerwca 2013 r. oraz odsetek od tych należności w łącznej kwocie [...]zł na dzień złożenia wniosku o umorzenie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ, po przytoczeniu obowiązujących przepisów, wskazał, że w przypadku strony nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, dalej, w skrócie "u.s.u.s").

Nadto, w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ ustalił, że w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzą również przesłanki uzasadniające umorzenie mimo braku całkowitej nieściągalności należności.

W zaskarżonej decyzji organ przeanalizował, że strona nie pracuje zarobkowo, ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a jego żona choruje na cukrzycę i zakrzepicę; spłaca inne zobowiązania - cywilnoprawne - w kwocie po [...] zł miesięcznie, utrzymuje się z zasiłku z opieki społecznej i ponosi bieżące wydatki na utrzymanie w kwocie [...] zł miesięcznie; posiada mieszkanie, jest osobą zarejestrowaną jako bezrobotny. Organ wskazał także, że z orzeczenia o niepełnosprawności nie wynika brak możliwości wykonywania pracy. Małżonkowie mieszkają z 28-letnim synem, który pracuje zarobkowo i może uczestniczyć w kosztach utrzymania. Wnioskodawca spłaca dobrowolnie zobowiązania cywilnoprawne; jest właścicielem lokalu mieszkalnego w L. , w którym zamieszkuje i który nabył na podstawie umowy sprzedaży w dniu 27 września 2018 r. Ponadto, ZUS ustalił, że - mimo braku w tym przedmiocie informacji w oświadczeniu majątkowym - wnioskodawca jest również właścicielem nieruchomości niezabudowanej o powierzchni 0,06 ha położonej w L., którą również nabył na podstawie umowy sprzedaży w dniu 27 września 2018 r. Skarżący pozyskał zatem środki na zakup nie tylko lokalu mieszkalnego, ale także dodatkowej nieruchomości, natomiast nie zapłacił swoich zobowiązań publicznoprawnych. Zakład dokonał obecnie hipotecznego zabezpieczenia na nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe, Zakład stanął na stanowisku, że brak jest trwałej niemożliwości zaspokojenia należności. Argumenty dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy i jego małżonki, nie są okolicznościami, które powodują brak możliwości spłaty należności. Syn strony pracuje zarobkowo i może uczestniczyć w kosztach utrzymania. Wnioskodawca ma majątek w postaci nieruchomości także innej niż lokal mieszkalny, a zatem nie sposób mówić o braku możliwość uzyskania zapłaty należności z tytułu składek. Wprawdzie egzekucja przeciwko stronie, prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., została umorzona, postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., z powodu bezskuteczności, jednak, w ocenie organu, istnieje możliwość chociażby sprzedaży nieruchomości niezabudowanej aby pozyskać środki na spłatę zadłużenia.

Zdaniem organu zatem, strona nie wykazała istnienia takich przesłanek ani okoliczności, które by przemawiały za uznaniem, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę, w której zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, oraz na jego dowolnej ocenie,

wyrażającej się w jednoznacznym stwierdzeniu, że skarżący pomimo swojej sytuacji zdrowotnej jest w stanie podjąć zatrudnienie, posiada majątek, z którego jest w stanie

zaspokoić organ oraz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pracującym synem;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy tj.: art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy z przedstawionego materiału dowodowego jasno wynika, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a choroba zobowiązanego i jego żony pozbawia go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;

- art. 28 ust 3 pkt 3, 4 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich nie

zastosowanie w sytuacji gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że naczelnik urzędu skarbowego stwierdził, że skarżący nie posiada majątku z którego można prowadzić egzekucję, a w przypadku jej prowadzenia nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W związku z tak postawionymi zarzutami w skardze zawarto wnioski o:

1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z aktualnej dokumentacji szpitalnej skarżącego,

2) uwzględnienie skargi i uchylenie w całości decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2020 r., oraz poprzedzającej jej decyzji organu z dnia [...] lutego 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.)

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Przepis art. 28 ust.2 u.s.u.s. precyzuje, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Zastrzeżenie to odnosi się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i stanowi, że tego rodzaju zaległości mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Pojęcie całkowitej nieściągalności zostało wyjaśnione w ust. 3 u.s.u.s., jako jedną z następujących sytuacji:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Jak już wskazano powyżej, wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

W ustawie nie określono bliżej "uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.; Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zaakcentować należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotów "mogą być umarzane" (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.) i "Zakład może umorzyć" (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) wskazuje jedynie na możliwość umorzenia, a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. czy § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, to nie musi ona wywołać umorzenia należnych Zakładowi składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy organowi do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia.

Oczywiście nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020 r. poz. 256, dalej: "K.p.a."), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest - przynajmniej na gruncie K.p.a. - ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397).

Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należało podzielić stanowisko organu rentowego, co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Organ ustalił, że:

. od czerwca 2014 r. skarżący posiada tytuł do ubezpieczeń jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku, jest zgłoszony wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego,

. od 18 marca 2019 r. do 31 marca 2020 r. skarżący posiadał umiarkowany stopień niepełnosprawności, ZUS nie posiada informacji, czy złożył skarżący kolejny wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,

. żona skarżącego - R. Ż. ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu lekkim do 30 czerwca 2024 r.,

. 27 lutego 2020 r. skarżący uaktualnił stałe, miesięczne opłaty wskazując, że obecnie wynoszą one: za prąd [...] zł za 2 miesiące, za wodę [...] zł za miesiąc, z tytułu podatku [...] zł raz na kwartał, co w sumie daje [...] zł miesięcznie,

. do 31 marca 2020 r. skarżący posiadał dochód z zasiłku okresowego w kwocie [...] zł przyznany przez Ośrodek Pomocy Społecznej w B.,

. skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 37,90 m˛ położonego w L. [...] gmina B.,

. skarżący jest właścicielem nieruchomości niezabudowanej o powierzchni 0,06 ha położonej w L. gmina B.,

. na posiadanych nieruchomościach Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia wierzytelności należności z tytułu składek poprzez wpis hipoteki przymusowej,

. postępowanie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. zakończyło się wydaniem postanowienia z [...] września 2019 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność (między innymi z braku dochodów oraz środków na rachunku bankowym).

Powyższe, jak słusznie przyjął organ, nie oznacza jednak, że skarżący nie posiada majątku, z którego ZUS może prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne. Organ ustalił bowiem, że za wyjątkiem mieszkania skarżący posiada nieruchomość; która może stanowić potencjalne źródło spłaty zadłużenia.

Tym samym, za zasadne należy uznać stwierdzenie organu, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Organ rentowy rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek uznając, że skarżący nie wykazał dowodowo, że w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek czy szczególne okoliczności.

Raz jeszcze podkreślić należy, iż w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia, ustawodawca posłużył się stwierdzeniem "jeżeli zobowiązany wykaże", co prowadzi do jednoznacznego wniosku, że to na wnoszącym o umorzenie zaległości spoczywa ciężar dowodowy wykazania spełnienia omawianej przesłanki.

Tymczasem, jak wynika z ustaleń organu gdyby przyjąć za aktualne dochody, które uzyskiwał skarżący do 31 marca 2020 r. to wskazywana średnia kwota przypadająca miesięcznie na gospodarstwo domowe przy uwzględnieniu dochodów wszystkich domowników, tj. [...] zł netto jest niższa od minimum socjalnego określonego według Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego za IV kwartał 2019 r. na kwotę 1.989,83 zł oraz niższa od minimum egzystencji określonego dla ww. warunków na kwotę 1.056,24 zł.

Powyższe wyliczenie pozwala przypuszczać, że skarżący nie ujawnił wszystkich źródeł dochodów swojej rodziny, które pozwalają na zaspokojenie chociaż podstawowych potrzeb, do których z pewnością zaliczają się także inne wydatki (np. na lekarstwa i koszty leczenia), poza tymi wskazanymi przez stronę.

Niemniej słusznie podkreślił organ, że w sytuacji życia w warunkach poniżej minimum egzystencji, która wyłania się z informacji przekazanych organowi, 27 września 2018 r., będąc już wieloletnim dłużnikiem ZUS, skarżący zakupił mieszkanie oraz działkę budowlaną o pow. 0,06 ha położone w L.. Zgodzić więc należy się z Zakładem, że niewątpliwie oznacza to, że będąc już dłużnikiem ZUS skarżący posiadał środki finansowe na zakup nieruchomości, zamiast przeznaczyć na spłatę swojego zadłużenia w ZUS.

Należy pamiętać, że organ rentowy, dokonując oceny w konkretnej sprawie, musi dokonywać tego w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, jest niemożliwe wywiązanie się strony z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (których zaistnienia skarżący nie wykazał), to negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

W tym miejscu przypomnieć należy, że obowiązek spłaty zaległych składek nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo. U.s.u.s. daje możliwość (po spełnieniu niezbędnych wymogów formalnych) udzielenia ulgi w spłacie należności w postaci układu ratalnego, z której można skorzystać po złożeniu stosownego wniosku.

W rozpoznawanej sprawie organ rentowy, na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów oraz poczynionych ustaleń, poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego oraz dokonał ich merytorycznej oceny. Wbrew jednak oczekiwaniom skarżącego, wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej (art. 80 K.p.a.).

Należy podkreślić, że organ nie kwestionował tego, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej - nie pracuje, jest osobą chorą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednakże organ przyjął, że możliwe jest uregulowanie zaległości w dłuższym okresie czasu, np. w trakcie prowadzonej egzekucji. Prawidłowo też przyjęto, że skarżący nie wykazał dowodowo, by w sprawie zaistniały szczególne, wyjątkowe okoliczności mogące być podstawą uwzględnienia wniosku.

Wprawdzie skarżący cierpi na zaburzenia równowagi i inne problemy neurologiczne, które są skutkiem wypadku z 2006 r. i oczekuje na operacje kręgosłupa lecz, jak wynika z treści przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności, skarżący może wykonywać zatrudnienie na przystosowanym stanowisku pracy i nie wymaga w tym zakresie specjalistycznego szkolenia ani zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej. Brak zatem podstaw by przyjąć, że skarżący, z uwagi na posiadane schorzenia, jest niezdolny do pracy i uzyskiwania dochodów zezwalających na spłatę zadłużenia wobec ZUS, np. w ramach układu ratalnego.

Z uwagi na powołanie się przez stronę na chorobę żony zasadnie organ stwierdził, że żona wnioskodawcy ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu lekkim do 30 czerwca 2024 r. Zgodnie z orzeczeniem jest zdolna do wykonywania pracy lekkiej oraz nie wymaga stałej ani długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze swoimi dolegliwościami.

Z przedłożonych dokumentów nie wynika zatem, że skarżący jest trwale niezdolny do pracy, a jego żona wymaga opieki, która uniemożliwiałaby mu podjęcie zatrudnienia i osiąganie dochodów.

Tak więc niewątpliwie, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania przesłanka ciężkiej choroby dłużnika lub opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny uniemożliwiającej całkowicie uzyskiwanie dochodu

Mając na uwadze powyższe, nie sposób zatem uznać, że zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjny zawarte w wyroku z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 884/08, w którym wyjaśniono, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia winien mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Omawiane uregulowanie nie może być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do ich spłacenia. Podstawa umorzenia należności ZUS mająca swe źródło w omawianych przepisach została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Aspekt ten nie może być pomijany przy analizie "stanu majątkowego" zobowiązanego oraz "możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych dłużnika i jego rodziny" (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie).

Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Sytuacja finansowa skarżącego w kontekście przywołanych wyżej przepisów, regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została oceniona należycie przez organ z uwzględnieniem interesów publicznego i indywidualnego skarżącego oraz stanu faktycznego ustalonego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w skardze, bowiem uznał, że nie jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a zarówno sytuacja zdrowotna, jak i finansowa strony została przez organ właściwie rozważona.

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została

z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzec należało jak w sentencji wyroku.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołany w sprawie dostępny jest na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.