Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1188/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

II FZ 1188/13 POSTANOWIENIE Dnia 22 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 października 2013 r., I SA/Bd 586/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 28 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za czerwiec 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 15 października 2013 r., I SA/Bd 586/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił G.sp. z o.o. z siedzibą

w N.(zwanej dalej spółką) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych.

2. W dniu 19 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Bydgoszczy wpłynął wniosek spółki, w którym wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000,00 zł, zaś wartość środków trwałych wynosi 4.657.599,66 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 888.458,30 zł. Zaznaczyła, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 6.523.878,31 zł każdy. Saldo na powyższych rachunkach bankowych wynosi 0 zł. Zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał spółkę do nadesłania dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację finansową i majątkową. W odpowiedzi spółka przedłożyła: wyciągi z dwóch rachunków bankowych, kserokopie deklaracji VAT-7 za okres luty - lipiec 2013 r., kserokopie deklaracji CIT-8 za lata 2011-2012, dokumenty dotyczące prowadzonych wobec spółki postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, sprawozdanie finansowe spółki za 2012 r. oraz sprawozdanie finansowe spółki za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca 2013 r.

Postanowieniem z dnia 17 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy.

Od powyższego postanowienia spółka złożyła sprzeciw, podnosząc,

że przywołane przez referendarza sądowego wielomilionowe obroty mają tak dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, a w żadnym razie nie w realnym wymiarze. Wskazana kwota stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez spółkę w całym kraju. Kwocie tej odpowiada - również wyłącznie księgowa - wielomilionowa wartość wygranych wypłaconych z owych automatów. Zaznaczyła, że wysokie obroty w dokumentacji są wynikiem polityki rachunkowości, wymuszonej przez administrację podatkową, ale zdecydowanie przerysowują obraz rzeczywistego rozmiaru działalności prowadzonej przez spółkę. Wartość wpływów musi bowiem zostać skorygowana jeszcze dodatkowo o podatek od gier (ryczałtowo 2.000 zł od każdego urządzenia miesięcznie, czyli przy 200 urządzeniach 400.000 zł należności odprowadzanych każdego miesiąca), koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier (w tym czynsze najmu powierzchni pod urządzenia oraz kosztów bieżącego serwisu i obsługi automatów) oraz bieżącą obsługą administracyjną (pensje i ich pochodne itp. - wyprzedzające zajęcia rachunków bankowych). Pozostała po odliczeniach kwota podlega zajęciu związanemu z zabezpieczeniem dokonanym na rachunkach bankowych. Spółka stwierdziła, że odmowa przyznania prawa pomocy przez referendarza pozbawiała jej prawa do sądu.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podzielił stanowisko referendarza, podkreślając, że spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 2.500.000 zł, oraz aktywa trwałe o wartości 4.638.644,53 zł (stan na dzień 31 lipca 2013 r.),

w tym budynki i lokale o wartości 541.264 zł (stan na dzień 31 lipca 2013 r.) - zatem nie sposób przyjąć argumentacji spółki, iż jej najważniejszym majątkiem trwałym są automaty do gier, które zalegają w magazynach, albowiem nie ma na nie jakiegokolwiek popytu. Ponadto wskazał, że spółka na dzień 31 lipca 2013 r. posiadała aktywa obrotowe w wysokości 7.635.420,46 zł, w tym należności krótkoterminowe na kwotę 5.873.190,84 zł. Mimo wskazywanych przez spółkę trudności – nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak wynikało z przedstawionych deklaracji VAT-7 za okres od lutego do lipca 2013 r. - działalność gospodarcza generowała znaczny obrót, zaś analiza zysków i strat za okres od stycznia do lipca 2013 r. wskazywała, że spółka odnotowała zysk w kwocie 227.096,67 zł.

Sąd zaznaczył, że okoliczność zajęcia rachunków bankowych również nie przemawia za zwolnieniem od kosztów sądowych bowiem nie jest to sytuacja tożsama z niemożliwością korzystania z rachunku.

4. Na powyższe rozstrzygnięcie spółka wniosła zażalenie, w którym podkreśliła, że dokumenty księgowe nie dają obrazu realnych wpływów. Wspomniana przez sąd pierwszej instancji wielomilionowa kwota jest sumą wpłat do automatów, którą należy pomniejszyć o sumę wygranych z automatów (około 95% kwoty wpłat), uzyskaną różnicę należy jeszcze pomniejszyć o podatek od gier (miesięcznie 6000.000, 00 zł) i koszty związane z eksploatacją urządzeń, koszty czynszów najmu powierzchni, bieżącego serwisu, pensje pracowników. Pozostała po odliczeniach kwota zostaje zajęta w związku z zabezpieczeniem na rachunkach bankowych. Mając na uwadze powyższe spółka zaznaczyła, że nie jest w stanie zgromadzić kwoty koniecznej do uiszczenia wpisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego nie zasługuje

na uwzględnienie.

5. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

W świetle przedstawionych okoliczności należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji. Jak wskazuje piśmiennictwo (P. Gołaszewski [w:] Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera

i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2013, str. 898) przez "środki", o których mowa

w art. 246 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko kwoty zgromadzone na rachunkach bankowych, ale również wartość środków trwałych. Podobne stanowisko wyraża orzecznictwo, podnosząc, że: "Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012 r., akt II FZ 390/12)".

Wobec powyższego argument spółki o zajęciu rachunków bankowych nie wykazuje jednoznacznie braku środków na uiszczenie wpisu – również środki trwałe mogą być źródłem umożliwiającym poniesienie opłat sądowych. Ponadto orzecznictwo (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., II GZ 89/12) podkreśla, że: "(...) osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wysokość wielokrotnie przewyższa wartość wymaganego wpisu nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., II FZ 463/04)". Z dokumentów przedstawionych przez spółkę wynika, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

6. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że sąd pierwszej instancji szczegółowo zbadał sytuację materialną spółki i uzasadnił swoją ocenę danymi finansowymi spółki, tj. okolicznościami, iż: spółka prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów w niezakłócony sposób; ze sprawozdania finansowego spółki nie wynika, że na skutek zmian legislacyjnych lub na skutek zdarzeń gospodarczych spółka ma problemy z płynnością finansową; spółka kontynuuje działalność gospodarczą pomimo wykazania w dwóch kolejnych latach straty; dysponuje - zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień 31 lipca 2013 r. - rezerwami na zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 4.321.311,27 zł i posiada środki w postaci inwestycji w krótkoterminowe aktywa finansowe w wysokości 1.762.229,69 zł, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 333.904,62 zł. Mając na uwadze powyższe należy zaznaczyć, że strata, która wynika z przedstawionych dokumentów również nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwłaszcza, że spółka dalej prowadzi działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., I FZ 87/08). Pogląd ten należy uznać za ugruntowany, ze względu na fakt, że podzieliły go składy orzekające w późniejszym okresie (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., II GZ 112/11; postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 212/11; postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., II FZ 797/11). Jak podnosi się w orzecznictwie - przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym - nawet pomimo trudności finansowych - powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Jak wskazano

w postanowieniu NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., II GZ 540/11: "Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentach źródłowych wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej

w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą."

7. Istotne jest również to, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, iż aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych. Powinna ona wykazać, że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć wymagane fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11).

W niniejszej sprawie spółka nie wykazała takich starań. W zażaleniu podniosła jedynie, że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym zmuszałaby ją do założenia nowego konta bankowego – niezajętego – na którym mogłaby gromadzić niezbędne środki do uiszczenia wpisu. Wspomniana konstatacja spółki nie wykazywała jednak jakie czynności zostały przez nią do tej pory podjęte w celu uzyskania stosownych środków.

8. Możliwość pozyskania środków przez spółkę wynika również z formy prawnej, w jakiej prowadzi ona działalność gospodarczą. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zdobyć środki na dokonanie opłat sądowych w drodze dopłat od wspólników (w niniejszej sprawie wartość wpisu wynosi 464 zł, zsumowane wpisy od spraw za poszczególne miesiące składają się na kwotę około 300.000 zł). Jest to o tyle uzasadnione, że to wspólnicy czerpią zyski

z działalności spółki, zatem mogą ponosić ciężar dopłat związanych z jej działalnością. Nie ma podstaw by ciężar ten przerzucać na społeczeństwo,

a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku zwolnienia spółki z ponoszenia kosztów- wówczas niezbędne środki wyłożyłby Skarb Państwa, czyli ogół obywateli. Spółka nie wystąpiła z żądaniem dopłat od wspólników, a nawet nie wskazała, dlaczego takie dopłaty nie byłyby możliwe do uzyskania.

9. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak

w sentencji na podstawie art. 184 oraz art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.