Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 711/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 17a, art. 11a ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. P. - J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] r., nr [...]; II. zobowiązuje Wójta Gminy Z. do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka - córki M. P., na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. P.-J. (dalej jako: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z [...] r., w przedmiocie świadczeń rodzinnych.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Wskazaną wyżej decyzją z [...] r. organ I instancji przyznał skarżącej świadczenia rodzinne na dwoje dzieci w formie zasiłków rodzinnych, dodatków do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Ponadto organ odmówił skarżącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko M. P.. W ocenie organu skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko, z uwagi na to, że zawarła nowy związek małżeński.

Skarżąca wniosła od tej decyzji odwołanie, w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku do zasiłku, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji

i Konwencji o ochronie praw dziecka oraz powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że skarżąca wychowuje dwoje dzieci, w tym córkę M. . Ojciec M. nie żyje. Skarżąca wychowuje dzieci z obecnym mężem, ojcem drugiego dziecka, zatem utraciła status osoby samotnie wychowującej dzieci.

Kolegium stwierdziło, że art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, ze zm.; dalej jako: u.ś.r.), ustala zamknięty krąg osób, które, w rozumieniu ustawy, są osobami samotnie wychowującymi dziecko. Przepis ten nie uwzględnia osób pozostających w związku małżeńskim. W związku z tym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka może być przyznany matce dziecka, która jest osobą niezamężną, gdyż tylko wtedy uznawana jest za samotnie wychowującą dziecko, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Skarżąca powyższego warunku nie spełnia, gdyż samotnym wychowywaniem nie jest wychowywanie dziecka w związku małżeńskim. Kolegium podniosło, że kwestia przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka jest w orzecznictwie rozstrzygana niejednolicie z uwzględnieniem odrębnych stanów faktycznych. Organ oparł się na literalnej wykładni przepisów będących podstawą rozstrzygania w sprawie.

W skardze do sądu administracyjnego B. P.-J. podniosła, że decyzja Kolegium jest niezgodna z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. W jej ocenie celem dodatku jest tymczasowa pomoc osobom, których podstawowe potrzeby życiowe nie są zaspokajane na skutek śmierci jednego z rodziców, w przypadku, gdy ojciec jest nieznany oraz gdy powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. W związku z tym jego uzależnienie od tego, czy dziecko jest wychowywane w rodzinie pełnej czy niepełnej, nie powinno mieć znaczenia. Dalszym skutkiem zaskarżonych przepisów jest zmuszenie rodziców, którzy nie chcą pozbawiać dziecka prawa do zaliczki, do pozostawania w stanie wolnym oraz promowanie rozwodów i separacji, czego nie da się pogodzić z konstytucyjną klauzulą dobra rodziny. Dodatkowo kryterium wspólnego niewychowania co najmniej jednego dziecka wspólnie z jego rodzicem jest również niejasne, na co zwracał uwagę TK.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że analogicznymi uchybieniami dotknięta jest również decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Wprawdzie zarówno skarżąca zaskarżyła decyzję Kolegium w całości, jednakże niesporne jest, że w istocie skarżąca kwestionuje zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – córki M. .

Istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do właściwej interpretacji pojęcia "samotnego wychowywanie dziecka" w rozumieniu art. 3 pkt 17a u.ś.r., jako przesłanki warunkującej przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego.

Dla uporządkowania dalszego wywodu należy przypomnieć, że w świetle art. 11a ust. 1 u.ś.r. dodatek (do zasiłku rodzinnego) z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: (1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; (2) ojciec dziecka jest nieznany; (3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Z kolei zgodnie z definicją ustawową, zawartą w art. 3 pkt 17a u.ś.r., pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest niesporny. W zakresie, stanowiącym faktyczną podstawę sporu prawnego organy prawidłowo i niespornie ustaliły, że ojciec M. nie żyje, a skarżąca wychowuje dzieci z obecnym mężem, ojcem drugiego dziecka.

Kolegium wyraźnie zaznaczyło, że wydając zaskarżoną decyzję oparło się na ścisłej, literalnej wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. W ocenie Sądu, choć przy takiej interpretacji stanowisko Kolegium byłoby uzasadnione, to jednak w świetle ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych stosując art. 3 pkt 17a u.ś.r. należy skorygować wyniki wykładni językowej i dążyć do wykładni prokonstytucyjnej tego przepisu.

W orzecznictwie sądów administracyjnym w tym kontekście akcentuje się konieczność uwzględnienia argumentów płynących z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności z wyroków z 18 maja 2005 r. (sygn. akt K 16/04; OTK-A 2005, nr 5, poz. 51) i z 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06; OTK-A 2008, nr 5, poz. 83). W orzeczeniach sądy kładły różny akcent na obydwa te wyroki, tym niemniej jednak Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie przychyla się do poglądu, że właściwym, podstawowym źródłem wskazówek do prokonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r. jest jednak pierwszy z tych wyroków. Drugi z wyroków dotyczył już nieobowiązujących przepisów ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, dlatego skutki tego wyroku

i użyta w nim argumentacja ma jednak zdecydowanie wtórne znaczenie w rozpoznawanej sprawie (por. analogicznie wyrok NSA z 2 czerwca 2017 r., I OSK 26/17).

W powoływanym wyroku z 18 maja 2005 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 3 i 4, art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są niezgodne z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.) oraz nie są niezgodne z art. 48 Konstytucji.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko na użytek spraw dotyczących przyznawania świadczeń rodzinnych jest definiowane w nowym – art. 3 pkt 17a ustawy, tym niemniej jednak, jak podkreśla się w orzecznictwie, aktualna definicji jest praktycznie powtórzeniem definicji tego samego pojęcia zawartej w zakwestionowanym przez Trybunał art. 3 pkt 17 u.ś.r. Różnica sprowadzała się w istocie do metody regulacji (w dawnym przepisie – formuła przedmiotowa – "samotne wychowywanie", w nowym – podmiotowa – "osoba samotnie wychowująca") oraz do drobnych różnic redakcyjnych, ale treść normy, jaka statuują analizowane przepisy jest w istocie analogiczna. W związku z tym kluczowe jest stwierdzenie, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 maja 2005 r. badał zgodność Konstytucją i prawem międzynarodowym normy prawnej zawierającej definicję samotnego wychowywania dziecka, określoną w ustawie o świadczeniach rodzinnych pod kątem regulacji prawnej dotyczącej dwóch dodatków do zasiłku rodzinnego, w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W tym kontekście Trybunał stwierdził, że art. 3 pkt 17 u.ś.r. wskutek niejasności i niespójności z regulacjami zawartymi w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, stwarza co najmniej ryzyko zagrożenia dla prawidłowego funkcjonowania rodziny i małżeństwa, a w takim razie przepis ten narusza, wyrażony w art. 18 Konstytucji RP, nakaz zapewnienia przez państwo rodzinie i małżeństwu ochrony i opieki. Ponadto treść tego przepisu skłania do stwarzania sytuacji pozorujących rozkład pożycia między małżonkami po to, by uzyskać pomoc finansową ze środków publicznych, tymczasem – w świetle aksjologii przyjętej w obowiązującej w Polsce Konstytucji – rodzina i małżeństwo są wartościami, które zajmują szczególnie wysoką rangę w hierarchii wartości konstytucyjnych. Z tych przyczyn Trybunał zakwestionował zgodność badanej normy z regulacjami konstytucyjnymi i międzynarodowymi. W konsekwencji w orzecznictwie sadów administracyjnych formułowane są następujące konkluzje: skoro aktualnie obowiązujący przepis art. 3 pkt 17a u.ś.r. nie odbiega w istotny sposób od normatywnej treści przepisu art. 3 pkt 17 ustawy w pierwotnym brzmieniu, a który to przepis został uznany za niezgodny z Konstytucją RP oraz Konwencją o prawach dziecka, zatem obydwa przepisy zawierają taką samą normę, należy wobec tego dokonywać takiej wykładni art. 3 pkt 17a u.ś.r., która będzie zgodna z argumentacją zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. i doprowadzi do zbudowania normy prawnej nie budzącej wątpliwości z punktu widzenia zgodności z Konstytucja i prawem międzynarodowym. Fakt zawarcia związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku, a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego należy uznać, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia, okoliczność, że rodzic ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku. Skoro w świetle art. 3 pkt.17a u.ś.r. negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest warunek wychowywania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia jest okoliczność, że jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku, z którego również posiada inne dzieci, jakie wychowuje wspólnie z dziećmi z innego związku. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Wspomniany przepis stanowi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka.

Powyższy wywód bazuje na poglądach wyrażanych w licznych orzeczeniach, akceptowanych w pełni przez skład orzekający w rozpoznawanej sprawie (spośród bogatego orzecznictwa por. przykładowo: wyroki NSA z 7 czerwca 2013 r., I OSK 2162/12; z 12 października 2016 r., I OSK 345/15; z 2 czerwca 2017 r., I OSK 26/17;

z 20 czerwca 2018 r., I OSK 1876/16; z 8 listopada 2018 r., I OSK 1083/18; z 21 marca 2019 r., I OSK 3418/18; wyroki WSA w Lublinie z 30 września 2010 r., II SA/Lu 353/10; z 4 grudnia 2019 r., II SA/Lu 588/19; wyrok WSA w Krakowie z 23 sierpnia 2017 r.,

III SA/LKr 653/17; wyroki WSA we Wrocławiu z 28 grudnia 2017 r., IV SA/Wr 304/17;

z 2 lipca 2019 r., IV SA/Wr 209/19).

Uzupełniając powyższy wywód o dodatkową argumentację, należy wskazać, że celem zasiłku rodzinnego jest wspieranie rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji bytowej. Z kolei celem dodatku do zasiłku jest wsparcie osób, których dotykają szczególne trudności w zaspokojeniu potrzeb bytowych wynikające z faktu, że ciężar ekonomiczny zaspokojenia tych potrzeb musi udźwignąć wyłącznie jedna osoba. Takie niepełne rodziny znajdują się zatem w sytuacji ekonomicznie trudniejszej, utrudniającej prawidłową realizację funkcji rodziny, obejmującej również zaspokojenie potrzeb bytowych dziecka. Uzależnienie przyznania dodatku od formalnego kryterium stanu cywilnego rodzica dziecka może podważyć cel dodatku rodzinnego i prowadzić do nierównego traktowania z perspektywy cechy relewantnej, jaką jest znajdowanie się w trudnej sytuacji bytowej. Problem ten może zobrazować porównanie hipotetycznej sytuacji dwóch osób wychowujących swoje biologiczne dzieci, przy założeniu, że obydwie te osoby znajdują się tożsamo trudnej sytuacji materialnej. Obydwie te osoby pozostają aktualnie w związkach z osobami, które nie są rodzicami dziecka. Pierwsza z tych osób pozostaje w związku nieformalnym, druga – w związku sformalizowanym (małżeństwie). W sensie formalnoprawnym pierwsza z tych osób pozostaje panną (kawalerem) albo wdową (wdowcem) czy rozwiedzioną (rozwiedzionym), zatem spełnia zarówno pierwsze (stan cywilny), jak i drugie kryterium i uzyska wsparcie w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego. Druga z tych osób, choć dochody jej rodziny są równie niskie jak pierwszej, a zatem znajduje się w równie złej sytuacji materialnej, utrudniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, nie spełnia pierwszego kryterium, związanego ze stanem cywilnym, w związku z tym nie otrzyma dodatku do zasiłku rodzinnego, niezależnie od tego, że spełnia drugie kryterium (nie wychowuje dziecka z jego rodzicem).

Prowadzi to, po pierwsze, do sytuacji, w której nie jest realizowany cel wsparcia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego, bowiem z punktu widzenia ekonomicznego

(a nie formalnoprawnego, determinowanego stanem cywilnym) sytuacja pierwszej osoby nie różni się niczym od sytuacji osoby drugiej – w obydwu przypadkach ciężar ekonomiczny utrzymania rodziny spoczywa na obydwu osobach pozostających w związku. Jeżeli zakładamy, że druga osoba nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. bo ma (nowego) partnera, nie sposób racjonalnie uzasadnić, dlaczego z punktu widzenia dodatku do zasiłku rodzinnego pierwsza osoba jest traktowana inaczej, jako osoba samotnie wychowująca dziecko, choć taka konstatacja jest sprzeczna ze stanem faktycznym (zgodna ze stanem formalnoprawnym determinowanym wyłącznie stanem cywilnym).

Jednocześnie, po drugie, prowadzi to do nierównego traktowania podmiotów, które w tym samym stopniu charakteryzują się cechą relewantną (znajdowanie się w trudnej sytuacji bytowej, wymagającej wsparcia ze strony państwa dla pomocy w zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych). Dwie osoby znajdujące się w tak samo trudnej sytuacji zostaną potraktowane w różny sposób, tylko i wyłącznie ze względu na przesłankę formalnoprawną stanu cywilnego. Przesłanka ta nie ma żadnego odniesienia do cechy relewantnej (można znajdować się w trudnej sytuacji materialnej zarówno pozostając w związku nieformalnym, jak i pozostając w związku małżeńskim). Co więcej, tak ukształtowane przesłanki mogą skłaniać potencjalnych świadczeniobiorców do preferowania niesformalizowanych związków lub też do tworzenia sztucznych przesłanek rozwiązania związku sformalizowanego (małżeństwa). W ten sposób to ustawodawca pośrednio skłania świadczeniobiorców do takich zachowań, to zaś, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, jest sprzeczne z przepisami Konstytucji, które statuują obowiązki Państwa dotyczące wspierania związków sformalizowanych (nie deprecjonując absolutnie wartości związków nieformalnych, ani nie wymuszając formalizacji związków).

Uwzględniając powyższą wykładnię art. 3 pkt 17a u.ś.r. należy uznać, że skarżąca pozostaje osobą samotnie wychowującą dziecko – córkę M. , gdyż ojciec tego dziecka nie żyje, zaś fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez skarżącą nie może decydować o utracie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko na użytek prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na dane dziecko. Skarżąca spełnia zatem określone w art. 11a ust. 1 u.ś.r. przesłanki do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego ca córkę M. .

W efekcie należy stwierdzić, że zarówno Kolegium, jak i organ I instancji naruszyły przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłową interpretację art. 3 pkt 17a u.ś.r. Z tych względów Sąd uchylił decyzję Kolegium z [...] r. oraz decyzję Wójta Gminy Z. z [...] r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodziła konieczność uchylenia decyzji organów obydwu instancji w całości, gdyż wynika to ze specyfiki świadczenia, którego w istocie dotyczy spór. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest świadczeniem akcesoryjnym wobec głównego, zasadniczego świadczenia, jakim jest zasiłek rodzinny. Nie można przyznać dodatku bez przyznania zasiłku. W rozpoznawanej sprawie nie ma sporu co do prawa skarżącej do zasiłku rodzinnego, jak również świadczeń akcesoryjnych w postaci dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. W tym zakresie rozstrzygnięcia organów są prawidłowe. Tym niemniej jednak w ocenie Sądu, z punktu widzenia pewności obrotu prawnego, z uwagi na możliwe wątpliwości co do zakresu świadczeń należnych skarżącej, nie byłaby prawidłową sytuacja, w której w obrocie prawnym funkcjonowały dwie odrębne decyzje – co do zasiłku oraz co do świadczenia akcesoryjnego, jakim jest dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, obydwie odnoszące się do tego samego okresu świadczeniowego. W związku z tym Sąd zdecydował, że prawidłowym rozstrzygnięciem będzie jednak uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości, po to, aby ostatecznie, po uprawomocnieniu się wyroku i po uwzględnieniu wytycznych w nim zawartych, organ wydał jedną decyzję, kompleksowo regulującą zakres świadczeń przyznanych skarżącej na konkretny okres zasiłkowy.

Ponadto zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a. Zarówno zaskarżona decyzja, jak

i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, okoliczności faktyczne sprawy są niesporne i ustalone prawidłowo, nie ma zatem potrzeby prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Należy przy tym zauważyć, że przy ustaleniu dochodu rodziny organy prawidłowo wzięły pod uwagę również obecnego męża skarżącej (który nota bene nie uzyskał dochodu w 2018 r.). Nie zachodzi sprzeczność pomiędzy traktowaniem skarżącej jako osoby samotnie wychowującej dziecko w kontekście wykładni i zastosowania art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 u.ś.r. z jednej strony oraz uwzględnianiem w ramach dochodu rodziny obecnego męża skarżącej z drugiej strony. Po pierwsze, pod pojęciem dochodu rodziny ustawodawca rozumie sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.), a rodzina w świetle definicji ustawowej obejmuje następujących członków: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów [...]; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Mąż skarżącej jest zatem członkiem jej rodziny, bez względu na to, czy jest ojcem biologicznym wszystkich dzieci wchodzących w skład rodziny. Po drugie, w przypadku interpretacji ustawowej definicji rodziny nie zachodzi konieczność korekty wyników wykładni językowej, gdyż nie pojawiają się zastrzeżenia systemowe, takie jak w przypadku pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Co więcej, skoro jedną z kluczowych przesłanek determinujących przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym dodatku do zasiłku, jest sytuacja materialna rodziny, to na kształt tej sytuacji wpływają dochody wszystkich członków rodziny wskazanych w definicji ustawowej. Nieracjonalne byłoby wręcz wykluczanie z tego grona małżonka, tylko i wyłącznie dlatego, że nie jest rodzicem biologicznym jednego z dzieci. Podobny pogląd został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2018 r. (I OSK 133/18), gdzie wskazano, że "(...) inny cel ma definicja rodzica samotnie wychowującego dziecko, zaś inny definicja rodziny. Na gruncie przepisów u.ś.r. nie ma przeszkód aby uznać za samotnie wychowującą dziecko osobę pozostającą w kolejnym związku (małżeńskim bądź nieformalnym), jednakże taki status świadczeniobiorcy nie oznacza automatycznie, że do dochodów rodziny nie wlicza się dochodów kolejnego partnera (małżonka, bądź przy spełnieniu określonych warunków również konkubenta) osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, niebędącego rodzicem jej dzieci".

W związku z powyższym, na podstawie 145a § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do wydania decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy w kontekście spornego dodatku do zasiłku rodzinnego. Jak już wskazano wyżej, pomimo zaskarżenia decyzji w całości, spór dotyczył wyłącznie tego elementu rozstrzygnięcia, w pozostałym zakresie, w odniesieniu do świadczeń prawidłowo przyznanych skarżącej, nie było zatem podstaw do wskazywania sposobu załatwienia sprawy.

W tej sytuacji rozpoznając sprawę ponownie Wójt Gminy Z. powinien wydać decyzję przyznającą skarżącej świadczenia tożsame z dotychczas przyznanymi, tj. zasiłek rodzinny na dziecko – M. P., zasiłek rodzinny na dziecko – G. J., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na M. P., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na G. J., dodatki do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na dziecko – M. P., na okresy od 1 listopada 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. i od 1 września 2020 r. do 31 października 2020 r. Ponadto decyzja organu powinna obejmować przyznanie skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania córki – M. P.. Okresy świadczeń oraz kwoty należy ustalić zgodnie z treścią wniosku oraz właściwymi przepisami. Decyzja organu powinna zostać wydana w ustawowym terminie załatwienia sprawy, zgodnie z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym organ powinien mieć na względzie fakt, że sprawa nie wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 oraz art. 145a § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie zasądził na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na fakt, że ze względu na przedmiot sprawy skarżąca objęta była ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania, które mogłyby zostać objęte rozstrzygnięciem sądu.