Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora oddala skargę


UZASADNIENIE

M. B. złożyła skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2020r., nr [...], w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora.

Rada Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...] uchwałą z dnia [...] maja 2018 r. odmówiła mgr M. B. nadania stopnia doktora, w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...].

Od tego rozstrzygnięcia strona, w ustawowym terminie złożyła odwołanie datowane na dzień 24 maja 2019 r. Strona w odwołaniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. m. in. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W odwołaniu strona wskazała: "Tymczasem przesłana mi informacja o podjętej przez Radę Wydziału [...] ASP w [...] uchwale w mojej sprawie zawiera tylko uzasadnienie pozorne - wyliczenie materiałów, z którymi zapoznała się Rada przed podjęciem uchwały. Uzasadnienie milczy na temat przebiegu dyskusji w części niejawnej posiedzenia Rady Wydziału dnia [...] marca 2019 r., ograniczając się jedynie do ujawnienia faktu jej przeprowadzenia."

Organ wskazał, iż Centralna Komisja zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2013 r. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.) podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Uchwały o niezatwierdzeniu uchwał o nadanie stopnia lub odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora w sprawach, o których mowa w art. 15 ust. 2 oraz w art. 28 ust. 4, mogą być podjęte po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów, w tym co najmniej jednego spoza składu Centralnej Komisji. Ostatecznie jednak Centralna Komisja powołała dwóch recenzentów w osobach prof. dr hab. B. J. oraz prof. dr hab. M.A., którzy przedstawili opinie w niniejszej sprawy. Obie recenzje są negatywne.

Sekcja [...] po zapoznaniu się z odwołaniem mgr M. B. od uchwały Rady [...] Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...] w sprawie odmowy nadania jej stopnia doktora, w dziedzinie [...], w dyscyplinie: [...] i po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji w głosowaniu tajnym wypowiedziała się ostatecznie przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały Rady Wydziału, której dotyczy odwołanie (wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy zaskarżonej uchwały: 12 - głosy, przeciw - 0 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji w rozpatrywanej sprawie postanowiło w głosowaniu tajnym nie uwzględnić odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Wydziału (wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy zaskarżonej uchwały - 10 głosów, przeciw - 0 głosów, wstrzymujących się – 0 głosów).

Zgodnie z art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 3 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.) przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, są przeprowadzane na zasadach dotychczasowych, z tym że jeżeli nadanie stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego lub tytułu profesora następuje po dniu 30 kwietnia 2019 r., stopień lub tytuł nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy. Z uwagi na powyższe zastosowanie znalazła ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2013 r. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.).

Centralna Komisja po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach postępowania, jak również po przeanalizowaniu złożonego przez stronę odwołania - nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania strony. Komisja wskazała, iż postępowanie w sprawie nadania mgr M. B. stopnia doktora zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Analiza materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, a w szczególności weryfikacja sporządzonych protokołów, potwierdza przeprowadzenie postępowania w sposób odpowiadający obowiązującym przepisom. Skład Rady Wydziału był uprawniony do podejmowania uchwały. Głosowanie było głosowaniem tajnym i jego wynik skutkował wydaniem uchwały w sprawie odmowy nadania stopnia doktora. Uchwała jest wystarczająco umotywowana, uzasadnienie uchwały znajduje odzwierciedlenie w protokole z posiedzenia Rady Wydziału. Wszyscy członkowie Rady Wydziału przed podjęciem uchwały mieli możliwość zapoznania się z dokumentacją postępowania. Obecnych na posiedzeniu w czasie głosowania była wystarczająca liczba członków Rady Wydziału. Po zakończeniu dyskusji odbyło się głosowanie tajne w sprawie odmowy nadania stopnia doktora. Rada Wydziału ma uprawnienia do przeprowadzenia przewodów doktorskich włącznie z zatwierdzeniem rozprawy doktorskiej i nadania tytułu doktora w obszarze objętym postępowaniem doktorskim.

Magister M.B. urodziła się dnia [...] lipca 1979 r. w [...], jest absolwentką Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...], gdzie studiowała na Wydziale [...], na kierunku: [...] — specjalność [...]. Dyplom magisterski uzyskała w 2005 roku. Od 2008 r. pracuje jako nauczyciel [...] w Prywatnej Ogólnokształcącej Szkole Sztuk Pięknych w [...]. Od 2014 r. była studentką Studiów Doktoranckich w Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...].

Podczas publicznej obrony rozprawy doktorskiej mgr M. B., która odbyła się w dniu [...].05.2018 r., była obecna promotor i obie recenzentki, zachowane było quorum. Po wypowiedzi odwołującej się, która zaprezentowała swoją pracę, zabrała głos promotor i odczytała swoją opinię, a następnie udzielono głosu recenzentkom, które przedstawiły swe recenzje, zakończone pozytywnymi konkluzjami. Kolejno zadawano pytania odwołującej się, na które udzielała odpowiedzi, zaprotokołowano też wnikliwą dyskusję, odnoszącą się wprost do problematyki doktoratu i analizowanego obszaru twórczości artystycznej odwołującej się.

Następnie przeprowadzono tajne głosowanie w sprawie przyjęcia publicznej obrony: na uprawnionych do głosowania 20 osób było obecnych 17, z tego "Za" oddano 9 głosów, "przeciw" - 1 głos i "wstrzymujących się" było 7 głosów.

Kolejna uchwała, którą poddano głosowaniu dotyczyła nadania stopnia doktora [...] mgr M. B. Na 20 osób uprawnionych do głosowania - było obecnych 17, z tego "za" oddano 7 głosów, "przeciw" był 1 głos i "wstrzymujących się" — 9 głosów. Zatem Rada Wydziału podjęła uchwałę o nienadaniu Pani mgr M. B. stopnia doktora [...]. Załączono odpowiednie protokoły komisji skrutacyjnej. Odwołująca się została poinformowana o uchwale Rady Wydziału, a następnie wniosła odwołanie, uzasadniając je względami proceduralnymi.

Organ wskazuje, iż z analizy dokumentacji wynika, że dołożono wszelkich starań, aby rozstrzygnięcie końcowe zostało podjęte w sposób prawidłowy. Dziekan Wydziału [...] — dr hab. U. S., podjęła szereg kroków, aby zapewnić wnikliwą, rzetelną ocenę doktoratu i sprawić, aby podjęta uchwała w pełni obiektywnie odnosiła się do kwestii oceny pracy doktorskiej i nadania, bądź nienadanie stopnia doktora sztuk [...]. Wobec tej skomplikowanej sytuacji już podczas obrad Rady Wydziału w dniu [...].02.2019 r. przedyskutowano kwestie przyjęcia określonej procedury w postępowaniu odwoławczym mgr M. B., dając czas Członkom Rady Wydziału na wnikliwe zapoznanie się z dysertacją doktorską i dziełem artystycznym. Na kolejnym posiedzeniu Rady Wydziału [...] przeprowadzono rzetelną i merytoryczną dyskusję, podczas której poszczególni Członkowie Rady odnosili się bezpośrednio do ocenianej pracy doktorskiej. Podjęto wówczas uchwałę, aby zaprosić mgr M.B. na następne posiedzenie Rady, na którym odbędzie się prezentacja pracy doktorskiej, jak również zaproszone zostaną obie recenzentki oraz promotor tego doktoratu, prof. E. L.

W dniu [...].03.2019 odbyła się prezentacja dysertacji i pracy doktorskiej przed Członkami Rady Wydziału [...], którą przeprowadziła mgr M. B. Jej prace-dzieło, będące efektem eksploracji twórczej przeprowadzonej w ramach tego doktoratu i stanowiące podstawę dla przyznawania stopnia - pokazane zostały na wystawie, zorganizowanej w miejscu posiedzenia Rady.

Organ wskazał, iż doktorantka miała możliwość pełnego wypowiedzenia się na temat swej pracy, zostały odczytane recenzje i konkluzja opinii promotorskiej. W części niejawnej odbyła się wnikliwa dyskusja, w której analizowano jakość samej pracy, jej poziom [...] i fakt spełnienia, lub nie—wymagań, dotyczących pracy doktorskiej w dziedzinie [...]. Należy zauważyć, że dyskusja nie była zdawkowa, tylko poszczególni pracownicy naukowo dydaktyczni (wszyscy co najmniej ze stopniem doktora habilitowanego) rzetelnie prezentowali własne oceny pracy i dzieła. Następnie przeprowadzono tajne głosowanie nad uchwałą w sprawie nadania Pani mgr M. B. stopnia doktora w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...] - w którym większością bezwzględna zadecydowano o nienadaniu stopnia doktora, bowiem "za" było 6 głosów, "przeciw" — cztery oraz 5 głosów "wstrzymujących się", brak głosów nieważnych, kworum było zachowane: na 15 osób uprawnionych do głosowania — wszyscy głosowali.

Rozprawa doktorska liczy sobie 77 stron z tym, że sam tekst dysertacji to 20 stron, w tym jest jeszcze zamieszczonych siedem ilustracji. Objętość pracy bardziej przypomina zatem pracę licencjacką niż doktorską. Praca podzielona została na 5 rozdziałów, poprzedzona jest "Wstępem", zakończona "Bibliografią". Napisana jest w sposób zdradzający wiele mankamentów, wręcz intelektualnych braków i niedociągnięć, zaczynając od samego tytułu: Doktorantka użyła słowa "adoptowany" w znaczeniu "adaptowany", myląc tak całkowicie rożne pojęcia. Inny, drobny z pozoru fakt, że "Spis treści" nie podaje numerów stron, od których zaczynają się poszczególne rozdziały —też wskazuje na zupełny brak warsztatu naukowego, podobnie jak nieprawidłowo spisana, nader skromna "Bibliografia", która np. nie zawiera źródeł przypisów. W samej treści opracowania mamy absolutnie lakoniczne omówienie problematyki rozwoju [...], dalej odwołująca się prześlizguje się płytko przez kilka przykładów dokonań [...], wybranych dosyć przypadkowo, ale też... chyba nieco koniunkturalnie. Komentarz jest niezwykle uproszczony, skrócony i szablonowy, zupełnie niepowiązany wewnętrznie. Następnie odwołująca się przechodzi do omówienia własnych twórczych działań - na poziomie bardzo ogólnym, w dużym uproszczeniu i naiwnie prezentując pracę nad przygotowywaniem realizacji dzieła. Praca doktorska zawiera też liczne błędy edytorskie, ale co gorsza - także poważne błędy merytoryczne. Pierwszy z brzegu przykład - na stronie 22. czytamy: "Przez wieki tkanina miała charakter użytkowy i stosowała do procesu tkanie tradycyjne materiały len, bawełnę i wełnę. Dopiero w XX wieku nastąpiła zmiana myślenia i zaczęto dostrzegać walory artystyczne tkaniny: początkowo łącząc rzemiosło z kreacja artystyczne, jak to było w Anglii na przykładzie grupy Alt and Craft". W pracy, mającej udowodnić pogłębioną znajomość dyscypliny - odwołująca zdaje się w ogóle nie znać całego dorobku mistrzowskiej [...], jaki reprezentowały europejskie arrasy, wytwarzane we Francji i Flandrii przez kilka wieków - od XIV do XVIII, nie wspominając o przykładach dekoracyjnych tapiserii pochodzących już ze starożytnego Egiptu, Chin i Peru. Doktorantka nie wie też, że ważnymi surowcami do tworzenia takich dzieł były jedwab oraz nici srebrne i złote. Niepoprawnie datuje ruch "Arts and Crafts" (nie w XX wieku, tylko prekursorsko zapowiadany od drugiej połowy XIX w., a w pełni rozwinięty - od latach osiemdziesiątych XIX w.), niewłaściwie określając go "grupą" i z błędami zapisuje nazwę, I takich miejsc jest naprawdę zbyt dużo, aby można było zaakceptować poziom tego doktoratu.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona uchwała Rady Wydziału podjęta została zatem po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności. Postępowanie doktorskie zostało przeprowadzone z należytą starannością i z zachowaniem wszelkich procedur wynikających z tych regulacji. Od strony formalnej postępowanie zostało przeprowadzone bez zarzutu o czym świadczy wyjątkowo staranna dokumentacja każdego etapu postępowania doktorskiego.

Centralna Komisja po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach postępowania, jak również po przeanalizowaniu złożonego przez stronę odwołania - nie znalazła podstaw do uwzględnienia odwołania strony.

M. B. złożyła skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2020r., nr [...], w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora.

Skarżąca podnosiła, że przewód doktorski został wszczęty na Wydziale [...] Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...], gdzie podjęto uchwały przewidziane w art. 14 ust. 2 pkt 1- 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukow5mi oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (ostatni j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1789; dalej: u.s.n.), tj. o wszczęciu przewodu doktorskiego i wyznaczeniu promotora, o wyznaczeniu recenzentów, o przyjęciu rozprawy doktorskiej i dopuszczeniu jej do publicznej obrony oraz o przyjęciu publicznej obrony rozprawy doktorskiej. Ostatnia z tych uchwał została podjęta przez komisję doktorską. Rada Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...] - mimo przyjęcia obrony przez komisję - odmówiła nadania skarżącej stopnia doktora (uchwała z art. 14 ust. 2 pkt 5 u.s.n.).

Od tej uchwały odwołanie do Centralnej Komisji wywiodła Skarżąca podnosząc zarzuty niewłaściwych warunków przeprowadzenia obrony (zakłócanie jej przebiegu przez osoby postronne). Centralna Komisja ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. uchyliła zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazała do ponownego rozpatrzenia Radzie Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...] (dalej Rada Wydziału).

Po przekazaniu sprawy przez Centralną Komisję Skarżąca wykazała maksimum starań i -nie będąc do tego prawnie zobowiązana (obrona rozprawy doktorskiej została wszak już przyjęta w [...]) - zorganizowała wystawę swoich prac artystycznych, będących częścią rozprawy doktorskiej w [...], by umożliwić członkom organu osobiste zapoznanie się z dziełem. Pomimo tego Rada Wydziału podjęła dnia [...] marca 2019 r. uchwałę "o nienadaniu" Skarżącej stopnia doktora w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...].

O treści tej uchwały Skarżąca została zawiadomiona w piśmie ozn. [...] z dnia [...] marca 2019 r., podpisanym przez Dziekana Wydziału [...] ASP w [...]. Z treści tego pisma nie wynika: 1) jaka była treść uchwały, nad którą przeprowadzono głosowanie; 2) jaki był wynik głosowania ("Rada Wydziału podjęła większością głosów uchwałę o nienadaniu Pani stopnia doktora"); 3) jakie były motywy rozstrzygnięcia odmownego; 4) jaka była podstawa prawna podjętej uchwały; 5) jaka była podstawa faktyczna podjętej uchwały; 6) jakie środki prawne służą od odmownej uchwały Rady Wydziału.

Skarżąca (na tym etapie niereprezentowana przez fachowego pełnomocnika) musiała prowadzić dodatkową korespondencją z organem I instancji, by uzyskać podstawowe informacje, w tym prawidłowe pouczenie o środkach odwoławczych (vide m.in. ponawiane wnioski o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów – protokołów z posiedzeń, na których rozpatrywano sprawę oraz wnioski o uzupełnienie decyzji o pouczenie o prawie do wniesienia odwołania).

W odwołaniu z dnia 24 maja 2019 r. od uchwały Rady Wydziału, skierowanym do Centralnej Komisji za pośrednictwem Rady, Skarżąca podniosła, iż z art. 21 ust. 1 u.s.n. w obecnym brzmieniu, obowiązującym od 2011 r. wynika obowiązek zaopatrzenie w uzasadnienie uchwał o odmownej treści podejmowanych w toku przewodu doktorskiego. Z ogólnego wymogu odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), do którego odsyła art. 29 ust. 1 u.s.n., wynika konieczność maksymalnie możliwego zastosowania przepisów art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w szczególności w odniesieniu do faktycznego uzasadnienia odmowy, przy powołaniu się na recenzje oraz wypowiedzi w dyskusji poprzedzającej dane głosowanie (por. H. Izdebski, J.M. Zieliński, Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz, Warszawa 2015, s. 97-98). Tymczasem przesłana Skarżącej informacja o podjętej przez Radę Wydziału [...] ASP w [...] uchwale (w zasadzie samej uchwały jako takiej Skarżącej nie doręczono, a nawet - prawdodpodobnie - nie sporządzono jej, jedynie wciągając osnowę do protokołu) zawiera tylko uzasadnienie pozorne - wyliczenie materiałów, z którymi zapoznała się Rada przed podjęciem uchwały.

Skarżąca wskazywała, iż uzasadnienie milczy na temat przebiegu dyskusji w części niejawnej posiedzenia Rady Wydziału z [...] marca 2019 r., ograniczając się jedynie do ujawnienia faktu jej przeprowadzenia. Powyższe stanowi oczywiste naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., które to normy wymagają zaopatrzenia decyzji (a jest nią uchwała Rady Wydziału) w uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne dec5

ji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Skarżąca mimo dwukrotnego występowania do Przewodniczącej Rady Wydziału z wnioskiem o przesłanie odpisu protokołu z posiedzenia Rady (wyciągu), otrzymała odpowiedzi odmowne ("nie uznajemy za konieczne udostępnienie Pani protokołu" – pismo ozn. [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.; "wszystkie informacje dotyczące przebiegu posiedzenia [Rady Wydziału] zostały zawarte w uzasadnieniu przesłanej Pani uchwały z dnia [...].03.2019 r., z wyjątkiem dyskusji w części niejawnej" - pismo ozn. [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.). Dopiero przy piśmie ozn. [...] z dnia [...] maja 2019 r., doręczono Skarżącej wyciągi z protokołów z posiedzeń, o których udostępnienie wnosiła. Do przesłanego Skarżącej wyciągu z protokołu z posiedzenia Rady Wydziału z dnia [...] marca 2019 r. nie dołączono ani załącznika nr 1 (lista obecności), ani załącznika nr 8 (protokół z głosowania uchwały). Z treści protokołu wynika jedynie, że po przeprowadzeniu dyskusji w części niejawnej posiedzenia Rady, Przewodnicząca "postawiła wniosek o przeprowadzenie tajnego głosowania w sprawie nadania mgr M. B. z ASP w [...] stopnia doktora w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...]". Następnie protokół zawiera stwierdzenie, że "Rada Wydziału [...] podjęła większością głosów uchwałę o nie nadaniu mgr M. B. z ASP w [...] stopnia doktora w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...] /zał. nr 8 do n.n. protokołu/".

Nieprzesłanie wraz z wyciągiem z protokołu wymienionych załączników uniemożliwia Skarżącej weryfikację listy uprawnionych do głosowania, głosujących oraz liczby oddanych głosów. Nie wiadomo, jakiej treści (jak sformułowana) uchwała była przedmiotem głosowania Rady Wydziału, jest to kwestia niezmiernie istotna - szczególnie, że z treści protokołu nie wynika jaką większość uzyskała uchwała poddana pod głosowania (zwykłą, bezwzględną, a może kwalifikowaną), podczas gdy obowiązujące prawodawstwo reguluje te istotne sprawy. Protokół w takim kształcie nie jest protokołem rzetelnym, gdyż uniemożliwia kontrolę prawidłowości czynności podjętych przez Radę Wydziału. Brak uzasadnienia uchwały odmownej, w szczególności w sytuacji, gdy członkowie Rady Wydziału nie brali udziału w publicznej obronie rozprawy doktorskiej (gdyż odbyła się ona wcześniej w [...]), nie daje możliwości jakiejkolwiek weryfikacji stanu wiedzy głosujących na temat wcześniejszych czynności w przewodzie doktorskim, które podejmowała Rada Wydziału [...] w [...]. W sytuacji, gdy sprawa była procedowana przez radę wyznaczoną w trybie art. 21 ust. 2 in fine u.s.n., po uchyleniu poprzedniej uchwały odmownej decyzją Centralnej Komisji ozn. [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., kwestią podstawową było zapoznanie członków kolejnej rady z czynnościami podjętymi dotychczas i odzwierciedlenie tego faktu w uzasadnieniu uchwały (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt 11 SA/Wa 379/16, LEX nr 2337019). Należy zauważyć, że wydanie uchwały (decyzji), pozbawionej należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, godzi w uprawnienie strony do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji), skoro odwołujący się pozbawiony jest możliwości dokonania oceny prawidłowości postępowania w części niejawnej, jak i polemiki co do ustaleń, na podstawie których organ podjął uchwałę (wydał decyzję).

W konkluzji odwołania Skarżąca podniosła, iż brak wyników głosowania i protokołu, z którego wynikałoby, jakiej treści uchwały zostały poddane pod głosowanie, uniemożliwia weryfikację prawidłowości podjętych czynności i sformułowanie szczegółowych zarzutów w tym zakresie. Skarżąca podkreśliła, że odzwierciedlenie dyskusji przeprowadzonej przez Radę w części niejawnej wskazuje na brak jednoznacznych konkluzji, a z chaotycznych wypowiedzi członków Rady nie da się zredagować logicznie spójnego uzasadnienia uchwały odmownej. Wniosła o uwzględnienie odwołania i przekazanie sprawy do dalszego procedowania innej uprawnionej radzie.

W ocenie skarżącej Centralna Komisja w ogóle nie odniosła się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez Skarżącą i nie dokonała żadnej oceny sposobu prowadzenia postępowania. Natomiast powołała dwoje Recenzentów: prof. B.J. z Uniwersytetu Artystycznego w [...] (której płeć w zaskarżonej decyzji została zmieniona na mężczyznę - s. 2 decyzji) oraz prof. M. A. z Akademii Sztuk Pięknych w [...]. Taki dobór Recenzentów oznaczał, że poza zakresem oceny pozostawiono kwestie formalno-prawne, niezmiernie istotne z punktu widzenia zarzutów odwołania. Z decyzji dowiadujemy się, że przedmiotem oceny Recenzentów Centralnej Komisji (których to recenzji Skarżącej oczywiście nie udostępniono na żadnym etapie postępowania) była głównie pisemna rozprawa doktorska, która "liczy sobie 77 stron, z tym że sam tekst dysertacji to 20 stron" (s. 4 decyzji). W tej sytuacji kluczowa jest odpowiedź na pytanie: co jest przedmiotem oceny w rozprawie doktorskiej w dziedzinie [....], w dyscyplinie [...]. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.s.n.: "Rozprawa doktorska [...] powinna stanowić oryginalne rozwiązanie problemu naukowego lub oryginalne dokonanie artystyczne oraz wykazywać ogólną wiedzę teoretyczną kandydata w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej oraz umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej lub artystycznej". W myśl art. 13 ust. 3 u.s.n.: "Rozprawę doktorską może stanowić praca projektowa, konstrukcyjna, technologiczna lub artystyczna, jeżeli odpowiada warunkom określonym w ust. 1". W tej sytuacji należy uznać, że kwestie artystyczne mają znaczenie pierwszorzędne przy ocenie pracy w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...]. Tymczasem Recenzenci Centralnej Komisji nie zapoznali się z dziełami Skarżącej bezpośrednio, a tylko na podstawie ich fotografii, co uniemożliwiało ocenę walorów artystycznych. Wobec tego skupili się na analizowaniu pracy pisemnej, która sama w sobie nie stanowi dzieła artystycznego.

Oceniając całokształt postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z perspektywy praw Skarżącej (Doktorantki) stwierdzić należy, że doszło do ich naruszenia w stopniu uzasadniającym uchylenie zarówno decyzji Centralnej Komisji, jak i poprzedzającej ją uchwały Rady Wydziału. Nie można się absolutnie zgodzić z szablonowym stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "zaskarżona uchwała Rady Wydziału podjęta została po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności".

Zdaniem skarżącej jako żart można traktować stwierdzenie, że "postępowanie doktorskie zostało przeprowadzone z należytą starannością i z zachowaniem wszelkich procedur wynikających z tych regulacji. Od strony formalnej postępowanie zostało przeprowadzone bez zarzutu, o czym świadczy wyjątkowo staranna dokumentacja każdego etapu postępowania doktorskiego" (s. 6 zaskarżonej decyzji). Jeśli organ odwoławczy uważa, że niedbały protokół z posiedzenia Rady Wydziału i brak sporządzenia odrębnej uchwały (jedynie osnowa wciągnięta do protokołu), a także brak pouczenia o środkach zaskarżenia i inne mankamenty podniesione w odwołaniu są przejawami prowadzenia "wyjątkowo starannej dokumentacji", to sam wystawia sobie odpowiednie świadectwo wnikliwości i trafności oceny zaistniałej sytuacji.

Skarżąca wskazywała, iż nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawnym jest taki sposób procedowania sprawy, że strona, jest pozbawiona praw na wszystkich etapach postępowania administracyjnego. Organ i instancji dokonał dyskrecjonalnej oceny wartości artystycznej osiągnięć Skarżącej, składających się na rozprawę doktorską, przy czym popełnił szereg wskazanych wyżej uchybień procesowych. Organ odwoławczy w ogóle nie zbadał tych uchybień, a co więcej - nie zbadał również dzieła artystycznego, bowiem Recenzenci Centralnej Komisji nie mieli możliwości osobistego zapoznania się z tym dziełem. Podnosi, iż powstaje wobec tego pytanie: czy jest dopuszczalne, by przedmiot postępowania odwoławczego był zupełnie odmienny od postępowania przed organem pierwszoinstancyjnym? Dzieje się to ponadto przy praktycznie zupełnym wyłączeniu (nie z mocy ustawy, a niepromulgowanego Statutu Centralnej Komisji) uprawnień strony, która w zasadzie jest sprowadzona do roli osoby zainteresowanej wynikiem postępowania, nie zaś jego uczestnikiem w powszechnym tego słowa znaczeniu. Organ odwoławczy nie rozpatrzył odwołania - było ono jedynie podstawą do podjęcia przez ten organ własnych działań o charakterze nadzorczym, które sprowadziły się do formalnego uzyskania dodatkowych recenzji. W postępowaniu odwoławczym nie skonfrontowano ich z recenzjami zebranymi przez organ 1 instancji, które były pozytywne dla Skarżącej.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wnosiła o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga rozpoznawana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o przyznanie stopnia doktora ma osiągniecia naukowe lub artystyczne wymagania w danej dyscyplinie (w stanie faktycznym sprawy w dziedzinie [...], w dyscyplinie [...]). W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego oraz dydaktycznego. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki.

Dla podkreślenia specyfiki postępowania w tych sprawach należy przywołać tezę zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1411/08, zgodnie z którą: "okoliczność, że strona skarżąca uważa, że recenzenci wadliwie ocenili jej dorobek, pominęli okoliczności przemawiające na jej korzyść, a uwypuklili elementy negatywne, że nie podzielili w końcu jej poglądów, nie może prowadzić do kwestionowania na drodze postępowania sądowego wystawianych w procedurze kwalifikacyjnej ocen, nawet jeżeli skarżąca jest najgłębiej przekonana, że są one krzywdzące" (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (która miała zastosowanie w niniejszej sprawie), w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty skarżącej dotyczące tego aspektu postępowania (ocena merytoryczna jej dorobku artystycznego) pozostają zatem poza kognicją sądu.

Sąd nie podziela też zarzutu w zakresie prawidłowości stosowania § 23 ust. 1 i 2 Statutu CK. Trzeba wskazać, że § 23 ust. 1 i 2 Statutu, sam w sobie, nie wprowadza odrębnej regulacji mającej na celu wyłączenie jawności postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, wyłączenie w Statucie jawności postępowania opiniodawczego względem doktoranta jest konsekwencją przyjętego przez ustawodawcę w u.s.n. modelu postępowania administracyjnego. Sąd zauważa, że nie każde postępowanie administracyjne, w którym organy załatwiają sprawy poprzez wydanie decyzji, toczy się z pełnym zastosowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W wielu sprawach administracyjnych ustawodawca tworzy akty prawne zawierające szczególne przepisy proceduralne, które tylko odpowiednio uzupełniane są przepisami ogólnej procedury (k.p.a.). Do kategorii spraw, gdzie przewidziano szczególny tryb postępowania należą sprawy o nadanie stopni naukowych. Z przepisów u.s.n. wynika, że udział doktoranta w tym postępowaniu nie jest zupełnie wyłączony, lecz jest ograniczony do złożenia wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego, osobistego udziału w obronie rozprawy doktorskiej (w głosowaniu nad uchwałą rady wydziału interesów kandydata broni promotor, który ma prawo głosu), złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (w przypadku niezatwierdzenia przez CK uchwały rady wydziału o nadaniu stopnia naukowego) lub odwołania (w przypadku odmownych uchwał rady wydziału). Z przepisów u.s.n. wynika, że w postępowaniu prowadzonym przed Centralną Komisją biorą udział jedynie eksperci - członkowie właściwej Sekcji i recenzenci (co najmniej dwóch), ponieważ CK orzeka na podstawie stanowisk właściwych Sekcji i opinii recenzentów. Ustawa ta nie przewiduje możliwości udziału w postępowaniu odwoławczym samego zainteresowanego, zgłaszania przez niego wniosków dowodowych i toczenia dyskusji z recenzentami oraz członkami CK, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok SN z dnia 26 kwietnia 1996 r., III ARN 86/95, OSNP 1996/21/315, wyrok NSA z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1256/08, opubl CBOSA; wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2007 r., I OSK 1187/07, opubl. CBOSA; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2010 r., I OSK 420/10, opubl. CBOSA). Skarżący pomija, że właśnie brak jawności postępowania przed CK (tajne głosowanie nad uchwałami, niejawność postępowania opiniodawczego) stanowi gwarancję wolności wyrażenia przez recenzentów niczym nie skrępowanej i obiektywnej opinii w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 531/08, opubl. CBOSA). Uszło uwadze skarżącego, że w toku każdej nowoczesnej procedury przewijają się etapy niejawne (w postępowaniu administracyjnym - postępowanie gabinetowe, w postępowaniu sądowym - posiedzenie niejawne i narada nad orzeczeniem). Wobec tego kwestia wyłączenia jawności postępowania opiniodawczego nie nasunęła Sądowi wątpliwości, co do braku konstytucyjności § 23 ust. 1 i 2 Statutu CK (powołany przez skarżącą zarzut naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa) .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 780/10 wskazał, że :

1. Ustawa z 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki nie przewiduje możliwości udziału w postępowaniu odwoławczym samego zainteresowanego, zgłaszania przez niego wniosków dowodowych i toczenia dyskusji z recenzentami oraz członkami Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

2. Brak jawności postępowania przed Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (tajne głosowanie nad uchwałami, niejawność postępowania opiniodawczego) stanowi gwarancję wolności wyrażenia przez recenzentów niczym nieskrępowanej i obiektywnej opinii w danej sprawie.

3. Wada decyzji wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. ma miejsce wtedy, gdy organ prowadzi postępowanie z udziałem osoby, która nie miała w sprawie interesu prawnego, a następnie w decyzji załatwiającej sprawę orzeka o prawach, czy obowiązkach materialnoprawnych tej osoby, mimo że istnieje inna osoba (osoby), która takim interesem może się wylegitymować, a która została pominięta przez organ w rozstrzygnięciu decyzji lub w jej osnowie występuje obok osoby nieuprawnionej.

W stanie faktycznym i prawnym sprawy będącej przedmiotem rozważań należy ten pogląd podzielić. W sprawie znajdują bowiem zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2013r., Nr 65, poz.595 z późn. zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że w postępowaniach dotyczących nadania stopnia naukowego w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie odpowiednio - o czym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. W związku z tym ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów jest wynikiem szczególnego charakteru tego postępowania. Komisja jako organ kolegialny, podejmuje decyzje w głosowaniu tajnym - wobec czego nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za utrzymaniem uchwały odmawiającej nadania stopnia naukowego doktora, zatem ograniczone uzasadnienie decyzji nie stanowi naruszenia prawa.

Podobne stanowisko (które skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela) zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/WA 1292/07 - w której stwierdził: "Nie może również wywołać zamierzonego skutku zawarty w skardze zarzut naruszenia przez Centralną Komisję art. 107 § 3 k.p.a. poprzez fakt, że Centralna Komisja nie uzasadniła we właściwy sposób wydanej przez siebie decyzji. Wyjaśnić należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzje Centralnej Komisji to decyzje organu kolegialnego, które stanowią podsumowanie postępowania mającego charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym (art. 20 ust. 1 ustawy oraz § 7 ust. 2 statutu). Dlatego też brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia takiej decyzji, z uwagi na specyfikę tego rodzaju rozstrzygnięcia, nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi. W wyroku z dnia 26 kwietnia 1996 r. sygn. akt III ARN 86/95 Sąd Najwyższy podzielił stanowisko piśmiennictwa, że decyzje podejmowane w tajnym głosowaniu w ogóle nie mogą być merytorycznie uzasadnione, bo niemożliwe jest dotarcie nie tylko do rzeczywistych intencji głosujących, ale przede wszystkim do tego, jak kto głosował, bo właśnie tajność jest tu gwarancją wolności wyrażenia swego stanowiska i w takich wypadkach wszelka kontrola zewnętrzna (także sądowa) musi ograniczyć się do tego, czy zachowane były podstawowe reguły proceduralne. To stanowisko jest konsekwentnie utrzymywane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 7 października 1999 r. sygn. akt I SA 813/99 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje organu kolegialnego podejmowane w głosowaniu tajnym. Wyników zaś tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a. W tej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, że zaskarżone decyzje, ze względu na swoją zwięzłość i brak ustosunkowania się do wszystkich istotnych zdaniem skarżącego kwestii, naruszają art. 107 § 3 k.p.a."

Nie jest też zasadny podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów art. 14 k.p.a. i art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. Zgodnie ze zdaniem pierwszym tego ustępu: "Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18 ust. 2, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem rady właściwej jednostki organizacyjnej w terminie jednego miesiąca od dnia powiadomienia o treści uchwały". Wynikający z przytoczonego przepisu obowiązek "powiadomienia o treści uchwały" (jeżeli jest ona odmowna) nie może być utożsamiany z obowiązkiem doręczenia kandydatowi tejże uchwały wraz z uzasadnieniem.

Tak samo stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1661/06 (niepubl.): "Analizując tego rodzaju obowiązek organu, chybiony jest pogląd, że skarżącemu powinien być doręczony oryginał uchwały rady wydziału wraz z podpisami osób ją podejmujących oraz uzasadnieniem, zgodnie z art. 107 § 1 i 2 k.p.a."

W postępowaniu dotyczącym utrzymania w mocy uchwały Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych im. [...] w [...] o nie nadaniu skarżącej stopnia naukowego doktora - zostały dochowane wymagania, jakie przewidują przepisy ww. ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, nie uchybiono także stosowanym odpowiednio przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organy orzekające prawidłowo rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje stanowisko - nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów - a wydana decyzja zawiera niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 k.p.a. - z uwzględnieniem specyfiki postępowania.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.