Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1586/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124; art. 305 Kodeksu cywilnego w zwiazku z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak /spr. / Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. T. i L. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 905/09 w sprawie ze skargi M. T. i L. T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Starosta Poznański decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...], wydana na podstawie art. 33, art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. Nr 173, poz. 1219 ze zm.) oraz art. 6 pkt 2, art. 124 ustawy z 21 lipca 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.): 1) udzielił P. S. E. O. S.A. z siedzibą w K.-J. zezwolenia na zajęcie części nieruchomości o powierzchni 1198 m2, położonej w D., gmina M., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 1.8813 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] i części nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w D., gmina M., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 2.2000 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], w celu realizacji inwestycji celu publicznego polegającego na "(...) budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej, dwunapięciowej (2x400 kV+2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska-Kromolice od słupa nr 43 (z wyłączeniem tego słupa) do granicy gminy Mosina z gminą Kórnik i od słupa 52 (z wyłączeniem tego słupa) do słupa nr 58 (z wyłączeniem tego słupa) oraz rozbiórce istniejącej linii 220 kV na odcinku od słupa nr 221 (w pobliżu nowego słupa nr 43) do słupa nr 218 (w pobliżu nowego słupa nr 47) oraz od słupa nr 212 (w pobliżu nowego słupa nr 53) do nowego słupa nr 58 (z wyłączeniem tego słupa)", zgodnie z decyzją Wojewody Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012; 2) zobowiązał P. S. E. O. S.A. do przywrócenia nieruchomości wymienionych w pkt 1 do stanu poprzedniego niezwłocznie po dokonaniu inwestycji; 3) zobowiązał właścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii linii elektroenergetycznej.

Starosta wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 powołanej ustawy o EURO, może na wniosek właściwego podmiotu ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie oraz przeprowadzanie na jej terenie przewodów i urządzeń służących m.in. do przesyłania energii elektrycznej, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody, a z decyzji o pozwoleniu na budowę przedsięwzięcia EURO 2012 wynika obowiązek dokonania przebudowy istniejącej infrastruktury technicznej. Art. 37 ust. 2 tejże ustawy nakazuje odpowiednio stosować art. 124 ust. 2–8 i art. 124a powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pierwszy z przepisów przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody, przy czym ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku – zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W świetle art. 6 tej ustawy przedmiotowa inwestycja stanowi cel publiczny. Decyzja Wojewody z [...] stycznia 2009 r., choć nieostateczna, opatrzona jest w ustawowy rygor natychmiastowej wykonalności. Powoływane przez M. i L. T., właścicieli nieruchomości, w toku postępowania przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 1993 r. Nr 16, poz. 64 ze zm.) o służebności przesyłu, mogą ubocznie znaleźć zastosowanie w trakcie prowadzonych negocjacji. Zasadniczo jednak obie regulacje mają charakter odrębny, a Starosta, jako organ administracji publicznej, obowiązany jest do przestrzegania przepisów prawa administracyjnego.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] października 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 124 i art. 6 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i art. 34 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w piłce nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. Nr 173, poz. 1219 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Poznańskiego z [...] lipca 2009 r. w całości i orzekł o: 1) ograniczeniu sposobu korzystania z: a) części nieruchomości o powierzchni 1198 m2, położonej w D., gmina M., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 1,8813 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność M. i L. T. i b) części nieruchomości o powierzchni 1575 m2, położonej w D., gmina M., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 2,2000 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność M. i L. T. przez udzielenie P. S. E. O. SA z siedzibą w K.-J. zezwolenia na zajęcie ww. części ww. nieruchomości, w celu realizacji inwestycji celu publicznego polegającego na "(...) budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej, dwunapięciowej (2x400 kV+2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska–Kromolice od słupa nr 43 (z wyłączeniem tego słupa) do granicy gminy Mosina z gminą Kórnik i od słupa 52 (z wyłączeniem tego słupa) do słupa nr 58 (z wyłączeniem tego słupa) oraz rozbiórce istniejącej linii 220 kV na odcinku od słupa nr 221 (w pobliżu nowego słupa nr 43) do słupa nr 218 (w pobliżu nowego słupa nr 47) oraz od słupa nr 212 (w pobliżu nowego słupa nr 53) do nowego słupa nr 58 (z wyłączeniem tego słupa)", zgodnie z decyzją Wojewody Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012; 2) zobowiązaniu P. S. E. O. SA do przywrócenia nieruchomości wymienionych w pkt 1 do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu odcinka sieci, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności i koszty, wnioskodawca będzie obowiązany do zapłaty odszkodowania; 3) zobowiązaniu właścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii linii elektroenergetycznej; 4) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu; 5) ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu .decyzji Wojewoda wskazał, że P. S. E. wystąpiły o wydanie na podstawie art. 124 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 33 ustawy o EURO, decyzji administracyjnej, o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości składającej się z działek nr: [...] i [...], których właścicielami są M. i L. T., przez zezwolenie wnioskodawcy na zakładanie i przeprowadzenie napowietrznej czterotorowej dwunapięciowej linii elektroenergetycznej 2 x 400 kV + 2 x 220 kV relacji Plewiska–Kromolice (...). We wniosku podano m.in., że budowa linii stanowi, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie przedsięwzięć EURO 2012 (Dz.U. Nr 192, poz. 1385 ze zm.), część przedsięwzięcia EURO 2012 określonego w pkt 92 załącznika nr 1 do rozporządzenia jako "rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji poznańskiej". Podano, że nie udało się zawrzeć porozumienia z właścicielami nieruchomości i zawrzeć umowy, na podstawie której możliwe byłoby zrealizowanie tej inwestycji. Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] ustalił lokalizację inwestycji na rzecz P. S. E. – O. S.A. z siedzibą w K.-J., polegającej na budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej dwunapięciowej (2x400 kV + 2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska – Kromolice od słupa nr 43 (z wyłączeniem tego słupa) do granicy gminy Mosina z gminą Kórnik i od słupa 52 (z wyłączeniem tego słupa) do słupa nr 58 (z wyłączeniem tego słupa) oraz rozbiórce istniejącej linii 220 kV na odcinku od słupa nr 221 (w pobliżu nowego słupa nr 43) do słupa nr 218 (w pobliżu nowego słupa nr 47) oraz od słupa nr 212 (w pobliżu nowego słupa nr 53) do nowego słupa nr 58 (z wyłączeniem tego słupa). Minister Infrastruktury decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] stycznia 2009 r.

Starosta w dniu 15 kwietnia 2009 r. przeprowadził oględziny nieruchomości z udziałem pełnomocników wnioskodawcy, właścicieli nieruchomości, ich pełnomocnika i uprawnionego geodety.

Z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez Starostę dnia [...] kwietnia 2009 r. wynika, że właściciele nieruchomości nie uznali wartości nieruchomości określonej operacie szacunkowym, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, tj. kwot: 9.300 zł za działkę nr [...] i 12.300 zł za działkę nr [...] (za grunt położony w pasie technologicznym projektowanej linii energetycznej). Pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył na rozprawie, że dotychczasowe negocjacje przeprowadzone w sprawie z właścicielami gruntu zakończyły się wynikiem negatywnym. Zdaniem pełnomocnika właścicieli negocjacje jeszcze się nie rozpoczęły.

Starosta pismem z 3 lipca 2009 r. stwierdził swą niewłaściwość rzeczową do rozpatrzenia sprawy i przekazał ją Wojewodzie Wielkopolskiemu. Postanowieniem z [...] lipca 2009 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski przekazał Staroście Poznańskiemu, do załatwienia według właściwości, wniosek P. S. E. o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazując, że kwestie ograniczenia prawa własności, związane z budową sieci elektroenergetycznej są poddane, w części nieobjętej treścią, ustawy o EURO, przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika właściwość Starosty do decydowania o ograniczeniach co do sposobu korzystania z nieruchomości.

Rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski orzekł o nieważności § 2 ust. 3, § 5 ust 3, § 9 ust. 3 i ust. 4 Uchwały Rady Miejskiej w Mosinie nr [...] z 26 lutego 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów gruntów "rolnych i leśnych na obszarze części wsi Daszewice i Babki, gmina Mosina i części graficznej planu w zakresie dopuszczalnej strefy lokalizacji projektowanej sieci elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym, bowiem obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Mosina nie przewiduje rozbudowy ani przebudowy istniejących na terenie gminy Mosina linii przesyłowych "11" kV i 220 kV.

Na podstawie art. 23 ustawy o EURO, Wojewoda wydał decyzję (utrzymaną w mocy przez Ministra Infrastruktury) o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 polegającego na budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej dwunapięciowej (2x400 kV + 2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska – Kromolice (...). Mając ma uwadze, że powołany w podstawie prawnej decyzji Starosty art. 37 ust. 1 ustawy o EURO dotyczy jedynie przypadku przebudowy istniejących urządzeń infrastruktury technicznej, nie znajduje on zastosowania w sprawie. Wojewoda wskazał, że w sprawie nie będzie miał również zastosowania rozdział 5 ustawy o EURO wraz z art. 33 tejże ustawy. Tym bardziej że wskazany rozdział dotyczy nabywania nieruchomości przez spółki celowe, tj. spółki z o.o. utworzone przez Skarb Państwa w celu przygotowania i wykonania przedsięwzięć Euro 2012. Natomiast P. S. E. nie są spółką celową. Wobec nieuregulowania w ustawie o EURO kwestii ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości związanych z realizacją przedsięwzięć EURO 2012, zastosowanie ma ustawa o gospodarce nieruchomościami.

Celem publicznym, w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest m.in. budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wywłaszczenie może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami)

W myśl art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy inwestor realizujący cele publiczne na nieruchomościach nie stanowiących jego własności, nie uzyska zgody właścicieli na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zgodnie z art. 124 ust. 2 wystąpić do organu administracji publicznej o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja wydana w trybie art. 124 ustawy zastępuje zgodę właściciela na wejście w teren nieruchomości. Z cytowanego wyżej przepisu wynika również właściwość Starosty do załatwienia sprawy w pierwszej instancji, jak również konieczność ustalenia, czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego.

Skoro [...] kwietnia 2009 r., Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność obu punktów § 9 tekstu Planu wraz z częścią graficzną Planu w zakresie dopuszczalnej strefy lokalizacji projektowanej sieci elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym, na przedmiotowym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z decyzją Wojewody z [...] stycznia 2009 r. o ustaleniu lokalizacji dla przedsięwzięć EURO 2012. Organ rozpatrujący w sprawie odwołanie, nie jest władny do badania stopnia uciążliwości tej inwestycji dla właścicieli nieruchomości objętych ograniczeniem. Tym bardziej nie jest on władny do korygowania jej zapisów. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy EURO, znajdującym się w rozdziale 4 pod nazwą "Lokalizacja przedsięwzięć Euro 2012", w sprawach uregulowanych w tym rozdziale nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oznacza to m.in., że lokalizacja przedsięwzięć EURO 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

W odniesieniu do zarzutu Stron (że w decyzji lokalizacyjnej w sposób nieprawdziwy i nierzetelny wpisano informację, że inwestor posiada niezbędne dokumenty stanowiące substytut prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane) – Wojewoda podał, że w jego gestii, jako organu rozpatrującego odwołanie od decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, nie leży badanie legalności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji. W tym przypadku organem właściwym jest Minister Infrastruktury, który decyzją z [...] sierpnia 2009 r., w wyniku postępowania odwoławczego, utrzymał w mocy decyzję lokalizacyjną Wojewody. Zatem decyzja ta, jako ostateczna, funkcjonuje w obrocie prawnym i dopóki nie zostanie z niego wyeliminowana, ma charakter trwały.

W myśl art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami udzielenie zezwolenia na ograniczenie korzystania winno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Mimo że odwołujący podnoszą, że w sprawie rokowania nie miały miejsca, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że takie negocjacje odbyły się i zakończyły wynikiem negatywnym. O bezskuteczności prowadzonych rokowań świadczą: pisma L. T., pełnomocnika PSE, skierowane do Odwołujących się (z 15 grudnia 2008 r., 30 stycznia 2009 r. i 3 marca 2009 r.; k. 20, 21, 66 akt Starosty), proponujące ustanowienie służebności przesyłu i wypłatę odszkodowania z tytułu tej służebności za wartość rynkową gruntu w pasie technologicznym linii; treść pisma Państwa T. z 5 lutego 2009 r., skierowanego do P. S. E. (w którym znajduje się informacja o bezskuteczności prowadzonych wcześniej negocjacji w latach 1999–2006) i notatka ze spotkania, które odbyło się 18 lutego 2009 r. w siedzibie PSE w Poznaniu (k. 14, 15 akt Starosty). Organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną w celu uzgodnienia rozbieżnych stanowisk, która również zakończyła się wynikiem negatywnym (k. 130–135 akt Starosty).

W sprawie zaistniała zatem przesłanka związana z niemożnością ograniczenia prawa własności Odwołujących się w drodze umowy cywilnej. Wynika to z faktu braku zgody właścicieli na wykonanie inwestycji i niezawarcia umowy, po przeprowadzeniu rokowań w tym zakresie. Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (jak to ma miejsce w niniejszym postępowaniu). Inwestor prawidłowo rokował w zakresie wypłaty rekompensaty z tytułu zajęcia nieruchomości w pasie technologicznym projektowanej linii. Ustalenie odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości i za wyrządzone na nieruchomości szkody w myśl art. 124 ust. 4 in fine w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami będzie przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji o ustaleniu odszkodowania.

Wbrew twierdzeniom Odwołujących organ II instancji wskazał, że decyzja Starosty z [...] lipca 2009 r. nie została wydana z naruszeniem art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem przed złożeniem wniosku w trybie art. 124 tej ustawy, P. S. E. wzięły udział w rokowaniach z właścicielami nieruchomości. Negatywny wynik tych rokowań, (brak podpisania umowy cywilnej w przedmiocie zgody na udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji), spowodował złożenie przez Inwestora wniosku do Starosty o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Błędne Skarżący twierdzą, że "sama odmowa właściciela do zawarcia umowy, nie wyczerpuje przesłanek wskazanych w art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami gdyż w takiej sytuacji inwestorowi służy na podstawie art. 305 k.c. możliwość zwrócenia się do sądu powszechnego o ustalenie treści umowy o służebność przesyłu". Najnowsze stanowisko doktryny prawa wskazuje, że przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości – przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie – na podstawie art. 3052 § 1 k.c. – służebności przesyłu albo złożyć do Starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Inwestorowi przysługuje prawo alternatywnego skorzystania z obu rozwiązań – uzyskania decyzji w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami albo zawarcie z właścicielem nieruchomości, ustanawiającej służebność przesyłu (względnie zwrócenie się do sądu z żądaniem ustanowienia takiej służebności).

W odniesieniu do kolejnego zarzutu zawartego w odwołaniu, że strony postępowania nie były prawidłowo informowane o jego przebiegu, bowiem postępowanie było wszczęte i prowadzone w oparciu o przepis art. 37 ustawy o EURO, a decyzja została wydana w oparciu o art. 33 ustawy o EURO, Wojewoda wskazał, że zgodnie z wnioskiem PSE i zawiadomieniem o wszczęciu postępowania (k. 83, 87 akt sprawy Starosty), przedmiotem postępowania od samego początku było ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pełnomocnik Stron brał udział w rozprawie administracyjnej, przeprowadzonej przed Starostą i został powiadomiony w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (k. 169, 173 akt Starosty). Nadto strony były informowane na piśmie o wszystkich podejmowanych w sprawie czynnościach. Skarżący nie wykazali, nawet nie uprawdopodobnili, że zastosowany przez Starostę tryb postępowania, miął wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu ciągów, przewodów i urządzeń (...). Jeżeli natomiast przywrócenie do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, to właścicielowi należy się odszkodowanie ustalane na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jeżeli przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, uniemożliwia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z niej w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, to może on żądać aby starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej albo występujący z wnioskiem, nabył od niego nieruchomość w drodze umowy (art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W myśl art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

Wobec ujęcia inwestycji w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wykazu przedsięwzięć EURO 2012 pod pozycją 92 załącznika do rozporządzenia, decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 34 ust. 1 ustawy o EURO). Wydanie orzeczenia reformatoryjnego ma miejsce w sytuacji, gdy organ rozpatrujący odwołanie dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Decyzja jest nieprawidłowa, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego. W sprawie organ pierwszej instancji błędnie powołał art. 37 i art. 33 ustawy o EURO, jako podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, natomiast nie wskazał art. 34 ust. 1 tejże ustawy. Nadto niewłaściwie uzasadnił wydaną przez siebie decyzję, naruszając tym samym art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości. Wojewoda nie stwierdził również potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.), Wojewoda miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty, miast uchylać decyzję Starosty i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 905/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. T. i L. T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] października 2009 r., obowiązywała ustawa z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. z 2007 r. Nr 173, poz. 1219 ze zm.) w nowym brzmieniu przewidzianym przez ustawę z dnia 3 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. z 2009 r. Nr 68, poz. 575). Na skutek nowelizacji kwietniowej ustawy o EURO, rozszerzono katalog podmiotów mogących realizować przedsięwzięcia EURO (art. 2 ust. 1a, 1b ustawy).

Sąd wywodził, że trafnie Wojewoda zastosował w sprawie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o EURO. Rozważając relację między obu ustawami Sąd przyjął, że planowana inwestycja wyczerpuje opis pkt 92 rozporządzenia. Mimo że konstytucyjne (art. 21 ust. 2 Konstytucji) i wynikające z art. 119 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, znaczenie pojęcia wywłaszczenie dotyczy nie tylko utraty prawa własności lecz jego ograniczenia, to analiza art. 27 ust. 1 ustawy o EURO prowadzi do wniosku, że norma w nim wyrażona dotyczy jedynie wywłaszczenia, w następstwie którego dochodzi do utraty prawa własności. Nie sposób poszukiwać w treści art. 27 ust. 1 ustawy o EURO szerszego rozumienia użytego pojęcia, gdyż ustawodawca odnosi się wprost do nabywania nieruchomości, a nie do ograniczania prawa własności.

Przy systemowej wykładni prawa należy przyjąć, że racjonalny prawodawca nie dopuszcza do luki w prawie. Skoro ustawa o EURO ma jedynie prowadzić do niezbędnych modyfikacji już obowiązującego stanu prawnego, bez zbędnego naruszania obowiązujących przepisów i ukształtowanej praktyką dla ograniczenia korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, właściwy jest starosta, który może na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami orzec w tej materii decyzją. Natomiast art. 37 ust. 1 ustawy o EURO dotyczy jedynie etapu wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, z którą związany jest obowiązek dokonania przebudowy istniejących urządzeń infrastruktury technicznej.

W związku z tym słusznie przyjął Wojewodą, że w sprawie z wniosku inwestora o ograniczenie korzystania z nieruchomości zastosowanie znaleźć musiały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, kompleksowo regulujące tę instytucję w treści art. 124 tej ustawy. Niezasadnie zarzucali Skarżący, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie o ograniczenie korzystania zastosować należy przepisy ustawy o EURO, skoro w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawa o EURO nie przewidywała możliwości ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości.

Sąd wywodził, że przepis art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o EURO, nie będzie miał zastosowania w sprawie, gdyż reguluje on odmienne stany faktyczne, niż ustalony w sprawie. Zaskarżona decyzja nie jest zatem dotkniętą wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z treści przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika wprost właściwość starosty do ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża zgody. Nadto ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Chybiony jest zarzut Skarżących dotyczący rozpatrzenia sprawy przez organ niewłaściwy, co stanowiłoby rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). W pierwszej instancji prawidłowo orzekał w sprawie Starosta, a odwołanie rozpoznał Wojewoda, jako organ właściwy w drugiej instancji.

Sąd wskazał, że inwestor w sprawie przedłożył do wniosku o ograniczenie korzystania z nieruchomości decyzję z dnia 29 stycznia 2009 r. o ustaleniu inwestycji celu publicznego. W toku postępowania administracyjnego decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna, gdyż decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymano ją w mocy. Wprawdzie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie jest jeszcze prawomocna, to jednak okolicznością wystarczającą dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest to, że decyzja lokalizacyjna jest ostateczna. Ewentualne wzruszenie tej decyzji przez Sąd Administracyjny stanowić może przesłankę dla późniejszego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Przedmiotem postępowania nie może być ocena prawidłowości decyzji lokalizacyjnej, gdyż podlega ona badaniu w innym postępowaniu sądowym. Chybione są zatem w sprawie zarzuty Skarżących dotyczące nieprawidłowości decyzji celu publicznego.

Sąd przyjął, że słusznie Wojewoda ocenił sprawę ograniczenia korzystania z nieruchomości w świetle decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego z pominięciem uchwalonego w dniu 26 lutego 2009 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów gruntów rolnych i leśnych na obszarze części wsi D. i B.. Wprawdzie Wojewoda w wydanym rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził nieważność zapisów § 2 ust. 3, § 5 ust. 3 i § 9 ust 3 i 4 Planu dotyczących zezwolenia na budowę na terenie opracowania czterotorowej, dwunapięciowej linii elektroenergetycznej, więc nie obowiązuje plan miejscowy tylko w tym zakresie, tzn. zezwolenia na budowę owej linii elektroenergetycznej. Obowiązuje natomiast plan miejscowy w pozostałym zakresie, w jakim Wojewoda w trybie rozstrzygnięcia nadzorczego nie stwierdził jego nieważności. Skoro decyzja lokalizacyjna nadal znajduje się w obrocie prawnym, została wydana przed datą uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania terenu, to winna stanowić podstawę do wydania decyzji w sprawie o ograniczenie korzystania z nieruchomości.

Z treści art. 25 ust. 1 ustawy o EURO Sąd wyprowadził wniosek, że skoro w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 tej ustawy nie stosuje się przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to lokalizacja przedsięwzięć EURO 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Podobną treść normatywną zawierał art. 10 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Jej zgodność z Konstytucją potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 6 czerwca 2006 r., K 23/05, OTK ZU-A 2006, nr 6, poz. 62 – w tym cz. III pkt 4 uzasadnienia.

Sąd podkreślił, że inwestycja objęta została statusem przedsięwzięcia EURO 2012, gdyż umieszczono ją w wykazie przedsięwzięć EURO 2012 na mocy zmiany do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć EURO 2012. Przedsięwzięcia EURO 2012 zostały, uznane za cele publiczne w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i inwestycje celu publicznego. Wynika stąd konieczność zastosowania procedur, które umożliwiają realizację takiego priorytetowego przedsięwzięcia.

Sąd nie stwierdził naruszenia w zastosowaniu w postępowaniu administracyjnym art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stosownie do którego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Ograniczenie takie może nastąpić, gdy związane jest z przeprowadzeniem inwestycji celu publicznego, której lokalizację określa decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia poprzedzone zostało rokowaniami z właścicielami (art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Rokowania te przeprowadziły osoby reprezentujące inwestora, więc podmiot występujący o zezwolenie. Dołączono także dokumenty z przeprowadzonych rokowań (k. 14, 15, 20, 21, 66, 130-135 akt Starosty). W świetle zgromadzonych dokumentów w aktach administracyjnych chybiony jest zarzut Skarżących o braku przeprowadzonych rokowań, które toczyły się jeszcze w trakcie postępowania administracyjnego. Ustawa nakłada jedynie obowiązek przeprowadzenia rokowań w celu ograniczenia prawa własności w drodze umowy cywilnej, a nie ich pozytywnego zakończenia. W sprawie strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, których żadna nie chciała uwzględnić i ostatecznie nie doszło do porozumienia. Nie oznacza to jednak, że rokowania się nie odbyły. Brak zgody właścicieli na przedstawioną przez nich propozycję sposobu ograniczenia z korzystania nieruchomości nie można bowiem utożsamiać z nieprawidłowym przeprowadzeniem określonych czynności administracyjnych.

Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w doktrynie, że przy inwestycji, która ma być realizowana zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości – przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie na podstawie art. 3052 § 1 k.c. służebności przesyłu albo złożyć do starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Takie rozwiązanie jest uzasadnione, jeżeli zważyć, że omawiana nowelizacja Kodeksu cywilnego została "wkomponowana" w obowiązujący już stan prawny, bez zbędnego naruszenia obowiązujących przepisów i ukształtowanej praktyki (G. Bieniek, Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna, Lexis Nexis Warszawa 2008, s. 80). Chybiony jest zatem zarzut Skarżących, że Wojewoda nieprawidłowo ustalił, że inwestorowi przysługuje prawo alternatywnego, skorzystania z obu rozwiązań – uzyskania decyzji w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albo zawarcia umowy z właścicielem nieruchomości ustanawiającej służebność przesyłu (względnie zwrócenia się do sądu z żądaniem ustanowienia takiej służebności). Nietrafnie Skarżący dopatrywali się prymatu regulacji zawartej w Kodeksie cywilnym bądź jej mniejszej dolegliwości dla Skarżących. Ograniczenie prawa własności na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami odpowiadają treściowo służebności przesyłu (zezwolenia na posadowienie urządzeń oraz usunięcia awarii – art. 124 ust. 1 i 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Zgodnie z art. 127 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 tej ustawy jest podstawą wpisu tych ograniczeń w dziale III księgi wieczystej.

Z treści art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że wywłaszczenie może polegać m.in. na pozbawieniu (odebraniu) prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego lub też na ograniczeniu tych praw. Unormowanie zawarte w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest tym szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności, o jakim mowa w 64 ust. 3 Konstytucji. W sprawie nie doszło do naruszenia ochrony konstytucyjnego prawa własności. Wojewoda rozważył bowiem interes inwestora realizującego inwestycję celu publicznego, jak i słuszny interes Skarżących, których prawo własności zostało ograniczone w kierunku jak najmniejszej uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Wojewoda wskazał o jaki interes ogólny chodzi – realizację inwestycji polegającej na budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej, dwunapięciowej linii elektroenergetycznej, zapewniającej zasilenie elektroenergetyczne ponad sześćsettysięcznej aglomeracji poznańskiej. Argumentując przy tym, że interes ogólny jest tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych Skarżących. Nadto realizacja przedmiotowej inwestycji służyć ma przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012.

W konsekwencji decyzja Wojewody w ścisły sposób określiła zakres ograniczenia prawa własności, wynika z niej jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa Skarżących – wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji i zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Określono sposób dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, tak by przebieg planowanej inwestycji był dla nieruchomości jak najmniej uciążliwy, uwzględniono uzasadniony interes właściciela nieruchomości, a zakres ingerencji inwestora w prawo właściciela sprowadzono do niezbędnego minimum. W sprawie linia elektroenergetyczna przebiegać będzie przez sporne części nieruchomości Skarżących w jej części nadziemnej, poprzez słup powietrza nad granicami wyznaczonymi w układzie poziomym nieruchomości i zajmować w ten sposób – odpowiednio – 1198 i 1575 m2 powierzchni.

Wobec powyższego chybiony jest zarzut naruszenia przepisu 107 § 1 k.p.a., art. 7 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji, urzeczywistniających zasadę sprawiedliwości społecznej i ochrony prawnej prawa własności Skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd Administracyjny tym bardziej nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

M. T. L. R. T. wnieśli od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.

Skargę kasacyjną oparli na:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędna wykładnię:

– art. 64 ust. 3 Konstytucji RP,

– art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z przepisami ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 poprzez przyjęcie, że rokowania zostały przeprowadzone;

2) naruszenie norm procesowych, poprzez pogwałcenie zasady:

– informowania stron i innych uczestników postępowania przez organy administracji publicznej (art. 9 k.p.a.),

– informowanie stron o dopuszczalności załatwienia danej sprawy administracyjnej w formie ugody (art. 13 k.p.a.).

Na tej podstawie wnieśli o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi,

2) zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (postępowania przed I instancją i postępowania kasacyjnego).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego warunkiem dopuszczalności każdego ustawowego ograniczenia praw i wolności jednostki jest istnienie konieczności takiego ograniczenia, bez którego przy użyciu środków mniej uciążliwych dla obywatela i słabiej ingerujących w sferę jego praw i wolności nie można osiągnąć założonego celu.

Wojewoda podejmując zaskarżoną decyzję nie zastosował właściwie cytowanych wytycznych interpretacyjnych Trybunału Konstytucyjnego. Postąpił wręcz odmiennie, gdyż uznał, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie drogi wywłaszczeniowej jest możliwe ze względu na dopuszczalną interpretację prawa wskazującą na możliwość alternatywnego stosowania przepisów ustawy Kodeks cywilny i ustawy o gospodarce nieruchomościami, tym samym alternatywnej drogi pozyskania tytułów prawnych droga cywilną lub administracyjną. Wybór właściwej drogi według Wojewody należy do inwestora. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż stanowi to zaprzeczenie wyżej podanej zasady. Obowiązujące przepisy Konstytucji RP w szczególności rozpatrywane łącznie z przepisami Kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyraźnie przeczą możliwości takiej interpretacji przepisów. Konstytucja dopuszcza drogę wywłaszczenia jedynie w oparciu o wyraźny przepis ustawowy i to w sytuacji braku innych mniej uciążliwych dla obywatela rozwiązań. Takim rozwiązaniem jest niewątpliwie, możliwość zastosowania do wszystkich spraw związanych z potrzebą uzyskania dostępu do gruntów niezbędnych na cele realizacji inwestycji liniowych, nowej inwestycji służebności przesyłu, która została zapisana w znowelizowanym Kodeksie cywilnym (art. 3051 k.c. i nast.). Ani inwestor, ani organ podejmujący decyzję nie uznali tej możliwości, jako właściwej do załatwienia sprawy, przyjmując, że to inwestorowi przysługuje prawo dowolnego wyboru drogi uzyskania niezbędnego tytułu prawnego do nieruchomości. Twierdzenie o możliwości alternatywnego stosowania przepisów nie znajduje należytego uzasadnienia ani w treści przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 112 ust. 3), ani Kodeksu cywilnego (art. 3051 k.c. i nast.). Również uzasadnienie, jakoby konieczność zwrócenie się do sądu cywilnego, w rozumieniu inwestora, przedłużyłoby nadmiernie proces inwestycyjny jest nieuzasadnione. Inwestycja ta prowadzona jest od wielu lat i inwestor dysponował zapewne odpowiednią ilością czasu aby zachować przewidziane prawem formy pozyskania nieruchomości. Chęć przyspieszenia decyzji nie może być powodem naruszania prawa i obowiązujących procedur. Jeśliby nawet przyjąć konsekwentnie tok myślowy Wojewody, a który uznaje, że budowa przedmiotowej linii elektroenergetycznej jest zadaniem EURO, to w świetle przepisów znowelizowanej ustawy EURO, i tak nie korzysta z możliwości wywłaszczeń w trybie specustawy, natomiast zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwe jest jedynie w przypadku braku innych możliwych rozwiązań. Wojewoda w tym zakresie nie przeanalizował sprawy dogłębnie. Posiłkował się interpretacją prawa zaprezentowaną przez inwestora, wskazując na możliwość alternatywnego stosowania przepisów prawa cywilnego i administracyjnego. W przedmiotowym przypadku własność będąc kategorią prawa cywilnego regulowana jest w pierwszym rzędzie przepisami kodeksu cywilnego. Wprowadzona w art. 3051 Kodeksu cywilnego nowa instytucja służebności przesyłu, reguluje kompleksowo sposób pozyskiwania nieruchomości na cele realizacji inwestycji liniowych, dając pełną gwarancję uzyskania niezbędnych tytułów prawnych, nawet w sytuacji odmowy ze strony właścicieli. W świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, które dopuszczają możliwość stosowania wywłaszczenia (ograniczenia prawa własności) jedynie w sytuacji, gdy nie ma innych możliwości rozwiązań, należy stwierdzić, że w tym wypadku były i nadal są inne możliwe rozwiązania, w szczególności wskazane w art. 3051 k.c., a więc z natury, słabiej ingerujące w sferę praw i wolności obywateli, stąd winny uzyskać pierwszeństwo stosowania przed przepisami mocniej ingerującymi w prawa własności ujętymi w normach prawa administracyjnego. Trzeba stwierdzić, że zarówno inwestor, jak i organ podejmujący decyzję, taką możliwość całkowicie pominął.

Sąd I instancji jak i wojewoda słusznie przyjęli, że konsekwencją przeprowadzenia procedury wskazanej w art. 25a ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 w związku z przepisami art. 124 ust. 2-7 oraz art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest możliwość wpisania służebności przesyłu w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Jak stanowi jednak art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zdaniem Skarżących nie można mówić o rokowaniach. Wojewoda Wielkopolski stanął na stanowisku, iż wobec szeregu pism kierowanych od inwestora do Skarżących i vice versa a także wobec przeprowadzenia spotkania w dniu 18 lutego 2009 r. oraz rozprawy przeprowadzono rokowania. W ocenie Skarżących organ administracyjny powinien w sposób bezpośredni wskazać na sposób przeprowadzenia rokowań. Zgodnie z przyjętą w tym względzie praktyką rokowania powinny rozpocząć się od zaproszenia, w którym jasno sprecyzowane zostaną wszelkie informacje dotyczące porządku i celu takiego spotkania. Tymczasem zarówno Sąd I instancji jak i organ administracyjny przyjęli, że Skarżący powinni się domyślić, że biorą już udział w rokowaniach. Skarżący nie wiedzieli bowiem kiedy takie rokowania się rozpoczęły ani również kiedy się zakończyły. Stoi to w jawnej sprzeczności z zasadą informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.).

W drugiej kolejności należy podkreślić, że organ administracji nie informował o możliwości zawarcia ugody w sprawie. Organ administracji publicznej zgodnie z zasadą ogólną ugodowego załatwiania spraw unormowana w art. 13 k.p.a., obowiązany jest do poinformowania stron o dopuszczalności załatwienia danej sprawy administracyjnej w formie ugody. Z dowodów przedstawionych przez organ administracyjny na okoliczność przeprowadzenia rokowań nie wynika, aby organ administracji informował, iż prowadzi rokowania zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami w celu zawarcia konkretnej ugody.

W decyzji Wojewody Wielkopolskiego czytamy również, że "z protokołów rozprawy (...) [...] kwietnia 2009 r. wynika, iż właściciele nieruchomości nie uznali wartości rynkowej nieruchomości określonej w operacie szacunkowym (...)". Niegodzenie się z wartością przedstawioną przez organ administracji publicznej nie może być w ocenie skarżących poczytywany za czynność w ramach rokowań. Nie wynikało to zupełnie z kontekstu całej sytuacji ani też Skarżący nie zostali poinformowani przez organy administracji publicznej, iż ich wypowiedź będzie poczytywana jako wyrażenie stanowiska w trakcie rokowań. Analogiczne wnioskowanie można przeprowadzić w stosunku do wszystkich dokumentów przedstawionych przez organ administracyjny jako dowody z przeprowadzonych rokowań.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) nie definiuje pojęcia rokowań. W tym celu należy sięgnąć do Kodeksu cywilnego, gdzie w jego art. 71 i art. 72 używane jest to pojęcie. Rokowania (pertraktacje) nie oznaczają składania oświadczeń woli, mają one charakter przygotowawczy. Przedmiotem rokowań mogą być wszystkie możliwe składniki umowy (essentialia, naturalia i accidentalia negotii). Zawarcie umowy następuje wtedy, gdy strony osiągną porozumienie co do wszystkich składników umowy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek zamiejscowy w Rzeszowie, 16 stycznia 2003 r., SA/Rz 426/01). W konfrontacji ze stanem faktycznym nie można więc mówić, że rokowania zostały przeprowadzone ponieważ nie było żadnego uporządkowanego procesu pertraktacji, co do możliwości zawarcia umowy (ugody).

Jak wynika z okoliczności mniejszej sprawy Wojewoda Wielkopolski działając w porozumieniu z inwestorem jeszcze przed przeprowadzeniem rokowań ze Skarżącymi przyjął, iż zastosuje procedurę administracyjną, a więc mniej korzystną dla Skarżących. Jak podnosili wcześniej Skarżący już w decyzji lokalizacyjnej w sposób nieprawdziwy i nierzetelny wpisana została informacja, że inwestor posiada niezbędne dokumenty stanowiące substytut prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane. Oczywiście inwestor takich dokumentów nie posiadał, o czym Skarżący informowali Wojewodę przed podjęciem decyzji lokalizacyjnej (pismo z dnia 24 listopada 2008 r. skierowane do Wojewody Wielkopolskiego). Wojewoda przemilczał fakt braku tytułów prawnych po stronie inwestora, a to powoduje, iż można przyznać, że działania Wojewody były nastawione jedynie na współpracę z inwestorem.

Celem takiego działania jest uzyskanie niezbędnego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomościami, bez wymaganej zgody właścicieli. Jest niezgodne z obowiązującym stanem prawnym, a takie zaangażowanie się Wojewody po stronie inwestora, podważa zasady równego traktowania przez organy władzy stron postępowania wyrażone w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Powyższa sytuacja świadczy również o tym, że organ administracyjny nie zamierzał w ogóle zawierać jakiejkolwiek ugody i przeprowadzać jakiekolwiek rokowania. Przedstawione dokumenty jedynie w sposób iluzoryczny świadczą, iż do jakichś rokowań "doszło", co z kolei powoduje złudną sytuacje działania organów administracji publicznej zgodnie z prawem. Na tę kwestię zwracali jednak uwagę Skarżący już we wcześniejszych pismach w sprawie wskazując na fakt, iż organy administracji publicznej w sprawie w pierwszej kolejności mają na uwadze partykularny interes polityczny a nie ochronę podstawowych praw obywatelskich. Ma to w ocenie skarżących istotny wpływ na ocenę motywów działania organów publicznych w sprawie.

Jak wiadomo decyzja środowiskowa musi uwzględniać obowiązujące plany zagospodarowania przestrzennego, a wydana w tej sprawie tego wymogu nie spełnia, co przyznaje również Wojewoda w uzasadnieniu do decyzji. Wojewoda z kolei twierdzi, ze decyzja lokalizacyjna nie musi uwzględniać istniejących obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego, co ma uzasadniać treść przepisów ustawy EURO (art. 25 ust. 1). Nie można zgodzić się z taką interpretacją przepisów specustawy, stałoby to w sprzeczności z obowiązującymi przepisami Konstytucji RP, które stanowią, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Przyjmując z kolei zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego zaliczone zostały do systemu ogólnie obowiązujących przepisów prawa i winny być uwzględniane przez organy administracji w toku podejmowanych decyzji. Jak w kontekście tych uregulowań, wyjaśnić, że Wojewoda wydając decyzję lokalizacyjną nie uwzględnia obowiązującego prawa miejscowego? Czy w istocie ustawa EURO daje taką możliwość? Budzi to poważne wątpliwości, które są przedmiotem odrębnych postępowań za równo sądowoadministracyjnych jak i karnych i rzucają również światło na sprawę.

P. S. E. O. S.A. z siedzibą w K.-J. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o:

1) odrzucenie skargi kasacyjnej w pkt 2 zarzucającej naruszenie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z przepisami ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 oraz w pkt 2 zarzucającym naruszenie art. 13 k.p.a. na podstawie art. 178 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie o oddalenie skargi w tych punktach jako bezzasadnej,

2) oddalenie skargi kasacyjnej w pozostałej części jako bezzasadnej.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjna wywodzono:

1. Zarzut naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji jest bezzasadny. Zdaniem skarżących decyzja Wojewody Wielkopolskiego narusza konstytucyjne prawo własności skarżących. Argumentacja skarżących opiera się na twierdzeniu, że ograniczenie prawa własności w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest bardziej uciążliwe dla właściciela nieruchomości niż ustanowienie służebności przesyłu w trybie art. 3051 k.c. Stąd skarżący wywodzą, że zastosowanie w sprawie administracyjnego trybu ograniczenia prawa własności określonego w ustawie o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy możliwe było wystąpienie przez inwestora do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu, było nieproporcjonalne, gdyż cel wywłaszczenia mógł zostać osiągnięty w inny sposób. Skarżący próbują przedstawić "jako" aksjomat pogląd, że ustanowienie przez sąd służebności przesyłu w przypadku braku zgody właściciela "ze swej natury słabiej ingeruje w sferę praw i wolności obywateli". W skardze kasacyjnej nie sposób jednak znaleźć jakiegokolwiek argumentu przemawiającego za zasadnością tej tezy. Uczestnik wskazuje, że twierdzenie skarżących nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest przekonujących argumentów, że ustanowienie służebności przesyłu przez sąd powszechny wbrew woli właściciela nieruchomości jest środkiem słabiej ingerującym w prawo własności, niż analogiczna w skutkach decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ograniczenie własności w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma identyczne skutki dla właściciela nieruchomości w zakresie wykonywania jego prawa jak ustanowienie służebności przesyłu. W obydwu bowiem przypadkach dochodzi do ustanowienia tożsamego ograniczenia w sposobie wykonywania prawa własności przez właściciela, na mocy ustawy i bez jego zgody. W obydwu przypadkach również wydanie rozstrzygnięcia muszą poprzedzić rokowania z właścicielami nieruchomości w celu uzyskania ich zgody na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji na nieruchomości. Warto również zważyć, że decyzja wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być poddana kontroli sądowej (jak w niniejszej sprawie).

Możliwość alternatywnego stosowania instytucji służebności przesyłu i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości potwierdza fakt, że pomimo wprowadzenia do Kodeksu cywilnego instytucji służebności przesyłu ustawodawca nie wyłączył ani nie ograniczył zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dot. ograniczenia prawa własności nieruchomości w związku z realizacją inwestycji liniowej celu publicznego. Tym samym instytucja służebności przesyłu występuje w systemie prawnym obok instytucji ograniczenia prawa własności w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na to inwestorowi przysługuje prawo alternatywnego skorzystała z obu rozwiązań – tj. uzyskania decyzji w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami albo zwrócenia się do sądu z żądaniem ustanowienia służebności przesyłu. W doktrynie prawa pozostaje bezsporne, że "przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości – przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie – na podstawie art. 305² § 1 k.c. – służebności przesyłu, albo złożyć do starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 u.g.n." (zob. G. Bieniek, Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna, Warszawa 2008, s. 80).

Uznanie argumentacji skarżących za słuszną oznaczałoby, że obecnie, po wprowadzeniu do polskiego porządku prawnego instytucji służebności przesyłu, stosowanie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami byłoby w ogóle niemożliwe, co jest konkluzją nie do zaakceptowania. Błędnie wskazują skarżący, że stosowanie alternatywnie trybów określonych w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 3051 k.c. jest niemożliwe, bo nie znajduje wyraźnego uzasadnienia w treści tych przepisów. Przeciwnie, to ograniczenie możliwości stosowania art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wobec wprowadzenia instytucji służebności przesyłu musiałoby znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w treści przepisów tej ustawy.

2. Zarzut naruszenia art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z przepisami ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 poprzez przyjęcie, że rokowania zostały przeprowadzone, jest bezzasadny.

Zarzut skarżących nie nadaje się do uwzględnienia już z tej przyczyny, że wskazanie jako podstawy kasacyjnej art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami beż odwołania się do konkretnego ustępu tego artykułu oraz ogólne tylko wskazanie przepisów ustawy EURO 2012 uniemożliwia identyfikację normy prawnej, której naruszenia dopatrzyli się skarżący. Konsekwentnie uniemożliwia to uwzględnienie skargi kasacyjnej, nieznane są bowiem jej granice.

Ponadto zarzut ten jest bezzasadny. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że inwestor określił i zaproponował skarżącym warunki zmierzające do uzyskania prawa do gruntu, zaś skarżący przedstawiali własne propozycje, jednakże strony nie doszły do porozumienia, uznając nawzajem przedstawione warunki za niemożliwe do przyjęcia. W orzecznictwie zasadnie przyjmuje się, że takie okoliczności oznaczają spełnienie warunku przeprowadzenia negocjacji.

Niezrozumiałe jest podnoszenie przez skarżących zarzutu, że nie mieli oni świadomości, że uczestniczą w negocjacjach i ich ram czasowych, skoro właściciele nieruchomości składali nawet inwestorowi własne propozycje dot. nabycia przez inwestora prawa do gruntu.

3. Zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. i art. 13 k.p.a. jest bezzasadny. Zdaniem skarżącego z uzasadnienia ww. zarzutów wynika, że skarżący dokonali błędnej interpretacji art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i zakładają, że to organ administracyjny orzekający o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przeprowadza rokowania pomiędzy właścicielami nieruchomości, a podmiotem realizującym inwestycję celu publicznego. W wyniku tej błędnej interpretacji skarżący stawiają organom administracyjnym bezzasadne zarzuty co do sposobu prowadzenia rokowań. Interpretacja ta jest oczywiście błędna i sprzeczna z literalnym brzmieniem art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie na zajęcie nieruchomości. Wbrew wywodom skarżących to nie organ administracji prowadził rokowania w celu zawarcia ugody, a także nie organ administracyjny przedstawiał skarżącym operat szacunkowy z rynkową wyceną ich nieruchomości oraz wyceną odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Czynności te wykonywał inwestor. Skarżący zarzucają, że jako właściciele nieruchomości nie wiedzieli, kiedy rozpoczęły się i zakończyły rokowania, o których mowa w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uzasadnia to ich zdaniem przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny (a wcześniej organ II instancji) dopuścił się naruszenia art. 9 k.p.a. Zarzut ten jest oczywiście chybiony. Organy administracyjne nie mogły poinformować stron o rozpoczęciu i zakończeniu rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami gdyż nie prowadzą one rokowań. Rokowania poprzedzające złożenie wniosku na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi ten podmiot, który chce uzyskać prawo do terenu. W sprawie był to uczestnik.

Zarzut naruszenia art. 13 k.p.a. nie nadaje się do uwzględnienia już z tej przyczyny, że wskazanie jako podstawy kasacyjnej art. 13 k.p.a. bez odwołania się do konkretnego paragrafu tego artykułu uniemożliwia identyfikację normy prawnej, której naruszenia dopatrzyli się skarżący.

Poza tym skarżący zarzucają organowi II instancji, że w trakcie rozprawy administracyjnej nie poinformował stron, że prowadzi rokowania oraz ich nie poinformował, że sprawa może być załatwiona w formie ugody pomiędzy stronami, czym zdaniem skarżących naruszył art. 13 k.p.a. Po pierwsze należy stwierdzić, że postępowanie dot. ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości musi zostać poprzedzone rokowaniami pomiędzy inwestorem a właścicielami nieruchomości. Dopiero brak porozumienia pomiędzy stronami co do polubownego sposobu załatwienia sprawy otwiera drogę do wystąpienia przez inwestora z wnioskiem o wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Już z tego powodu trudno uznać, że skarżący nie mieli świadomości, że sprawa może być załatwiona w drodze ugody. Stanowisko skarżących jest wprost sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Jak wynika z protokołów rozpraw administracyjnych skarżący w ich trakcie kwestionowali kwoty proponowane przez inwestora w zamian za uzyskanie prawa do gruntu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi "własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności", nie jest zasadny. Nie daje podstaw do wyprowadzenia pierwszeństwa drogi sądowej, a ograniczenia dopuszczalności drogi administracyjnej. W polskim systemie prawnym obowiązują gwarancje ochrony praw jednostki na drodze postępowania administracyjnego, co wyłącza zasadność poglądów przeciwstawiania drogi prawa drodze administracyjnej. Rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu administracyjnym podlega regulacji prawa procesowego zawartej w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), która spełnia standardy ustanowione w prawie wspólnotowym. Gwarancje prawne ustanowione w procesowym prawie administracyjnym są zapewnione przez poddanie decyzji administracyjnej kontroli sądu administracyjnego. Takie rozbudowanie gwarancji procesowych rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na drodze postępowania administracyjnego nie uzasadnia przyjęcia pierwszeństwa drogi procesu cywilnego. Wywody w uzasadnieniu skargi kasacyjnej co do zobowiązania organów administracji publicznej do przyznania pierwszeństwa drodze postępowania cywilnego nie znajdują oparcia w przyjętych rozwiązaniach prawnych. Zgodnie z art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowania: przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych". Podstawą do ustalenia formy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej są przepisy materialnego prawa administracyjnego. W przypadku gdy przepis materialnego prawa administracyjnego stanowi, że sprawa podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej, organ administracji publicznej obowiązany jest sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć w ustawowym terminie. Uchylanie się przez organ administracji publicznej od rozstrzygnięcia sprawy powoduje zasadność zarzutu bezczynności, która podlega zaskarżeniu na drodze administracyjnej (art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) a następnie skargę do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stronie, która poniosła szkodę z powodu bezczynności organu administracji publicznej służy roszczenie o odszkodowanie.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji: "Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planek miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego". Rozpoznanie i rozstrzyganie sprawy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej został utrzymana w regulacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawa z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 206, poz. 1590 ze zm.) utrzymała regulację art. 124 ust. 1 dodając po ust. 1 ust. 1a oraz nadając nowe brzmienie ust. 2 i 3. Ustawa z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. Nr 106, poz. 675) utrzymała rozstrzygnięcie tego rodzaju spraw w drodze decyzji administracyjnej dodając po ust. 1a ust. 1b do art. 124. Wprowadzenie w wyniku zmiany Kodeksu cywilnego ustawą z 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731) do Kodeksu cywilnego art. 3051, który stanowi "Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować, lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu)", nie ma znaczenia prawnego dla ograniczenia drogi administracyjnej. Zasadnie w zaskarżonym wyroku wywodzono, że wybór drogi zależy od wnioskodawcy. Organ administracji publicznej jeżeli zostało złożone podanie w sprawie nie może uchylić się od rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Tylko jeżeli w sprawie organ administracji publicznej nie jest właściwy a właściwy jest sąd powszechny, organ w formie postanowienia zwraca podanie (art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). W sprawie obowiązywały i obowiązują przepisy poddające rozstrzygnięcie sprawy, na podstawie art. 124 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzją administracyjną, nie było zatem podstaw prawnych do uchylenia się od jej rozstrzygnięcia.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 124 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z przepisami ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Art. 124 zawiera szereg jednostek redakcyjnych, jak i powołana ustawa o przygotowaniu finałowego Turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wyprowadzić, że skarżący zarzucają naruszenie art. 124 ust. 2–7 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, koncentrując uzasadnienia na przeprowadzeniu rokowań. Wywiedzione w skardze kasacyjnej zarzuty w tym zakresie nie są usprawiedliwione. W aktach sprawy znajdują się dokumenty dotyczące rokowań, których znaczenia strona w skardze kasacyjnej nie podważyła skutecznie. Rokowania poprzedzają procedurę wywłaszczeniową, nie są prowadzone przez organ właściwy do wydania decyzji, a przez jednostkę, która zamierza wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 13 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przesłanki dopuszczalności załatwienia sprawy w formie ugody reguluje art. 114 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jedną z przesłanek wyłączających dopuszczalność załatwienia sprawy w formie ugody są przepisy szczególne. Jeżeli przepis szczególny wyłącza formę ugody w sprawie, ugoda jest niedopuszczalna. Według art. 118 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami "W postępowaniu wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o ugodzie administracyjnej". Zgodnie z art. 112 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami "Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości". Postępowanie wywłaszczeniowe to też postępowanie prowadzone na podstawie art. 124 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy o ugodzie administracyjnej nie mają zastosowania.

Z tego względu, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.