Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1053/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1053/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach (spr), Sędziowie: WSA Ewa Michna, Asesor WSA Beata Cieloch, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007r., sprawy ze skarg J. i A. S., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 kwietnia 2006r od [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 i 2003 rok, I.uchyla zaskarżone decyzje . II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 6.730 zł ( sześć tysięcy siedemset trzydzieści złotych ).


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami po rozpatrzeniu odwołań utrzymano w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] listopada 2005 r. NR [...]oraz [...], którymi określono małżonkom J. i A. S. podatek dochodowy od osób fizycznych za lata 2001 i 2003 w kwotach 66 717,00 zł oraz 13 202,900 zł tj. wyższy od zadeklarowanego przez nich o odpowiednio: 50 940,60 zł i 10 756,40 zł.

W wyniku przeprowadzonej kontroli skarbowej organ I instancji ustalił bowiem nierzetelne prowadzenie podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów przez A.S., pominął te księgi (dalej: księgi podatkowe) jako dowody i w konsekwencji ustalił podstawy opodatkowania w drodze oszacowania.

Gdy chodzi o 2001 r., to przychody z międzynarodowego transportu organ I instancji obliczył jako iloczyn średniej przychodowości kursu jednego busa i ilości kursów busów wynikających z informacji uzyskanej z bazy ZSE Straży Granicznej RP, a następnie przychody te powiększył o przychody z międzynarodowego transportu drogowego osób przy użyciu autokarów wykazane w księdze podatkowej. Do tak ustalonej sumy przychodów zastosował normę dochodowości wynikającą z księgi podatkowej po dokonaniu w jej zapisach pewnych korekt. Analogicznie organ I instancji oszacował dochód z międzynarodowego transportu osób busami oraz za 2003 r., z tym że normę dochodowości przyjął z ostatecznej decyzji Urzędu Skarbowego w Limanowej określającej małżonkom J. i A. S.wysokość podatku dochodowego za 2002 r.

W obu latach podatkowych organ I instancji powiększył dochody z międzynarodowego transportu drogowego osób busami i autokarami o dochody z nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od kierowców, których płace nie figurowały na listach płac.

W odwołaniach podatnicy zarzucili zastosowanie nienazwanych metod szacowania dochodów w sytuacji, kiedy można było zastosować jedną z nazwanych metod szacowania dochodów, a zwłaszcza tzw. metodę porównawczą zewnętrzną, która pozwalała określić przychody w dużo precyzyjniejszy sposób od przyjętego w decyzji organu I instancji. Brak było tu też konsekwencji ze strony tego organu, który kwestionując rzetelność ksiąg podatkowych uznał jednak pewne dane w nich zawarte za wiarygodne i na nich oparł szacunek dochodu. Odwołujący zakwestionowali również wartość dowodową informacji przekazanych przez Straż Graniczną, gdyż obejmują one zarówno wyjazdy prywatne jak i służbowe kierowców. Nadto informacje te zawierają również przejazdy samochodów ciężarowych, a także wskazują na osobę, która jest im zupełnie nieznana. Odwołujący zaś zgłaszali w trakcie postępowania wnioski dowodowe mające na celu weryfikacje informacji przekazanych przez Straż Graniczną, których jednak nie uwzględniono.

Odwołujący zakwestionowali również sposób naliczenia przychodu ze świadczeń nieodpłatnych, które w ich przekonaniu dublują niektóre przychody ze świadczeń odpłatnych.

Ustosunkowując się do powyższych zarzutów organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek dowody w zakresie przesłuchania pracownika Straży Granicznej nie ma żadnego znaczenia, bowiem dane wprowadzane są przez wielu funkcjonariuszy na różnych przejściach granicznych. Nie uwzględniono też zarzutu dotyczącego błędnej, nieznanej prawu metody szacunkowej przychodu. W przekonaniu organu odwoławczego przyjęta metoda znajduje oparcie w art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm. dalej określanej "O.p.") i w tym konkretnym przypadku jest bardziej wiarygodna od metody zewnętrznej porównawczej, która nie może być zastosowana ze względu na brak jednostek porównawczych oraz konieczność ochrony prawem chronionej tajemnicy przedsiębiorstw podatników.

W skargach na decyzje organu odwoławczego J. i A. S. wnieśli o ich uchylenie z powodu naruszenia art. 188 O.p., poprzez odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych mających znaczenie dla sprawy, dowolna ocenę materiału dowodowego, naruszenie art. 23 O.p. poprzez przyjęcie nieznanej prawu metody szacowania przychodu a także błędne naliczenie przychodu ze świadczeń nieodpłatnych, które zdaniem odwołującego raz są szacowane jako odpłatne a następnie nieodpłatne i w ten sposób sztucznie powiększają dochód dublując go w określonym zakresie.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W jego przekonaniu szacunek z definicji obarczony jest pewnym błędem. Podatnik sam sprokurował sytuację, w której nie ma jednoznacznych dowodów pozwalających określić wysokość jego przychodu dlatego też jego bezbłędne wyliczenie jest niemożliwe. Organy przyjęły logiczną i spójną metodę, która chociaż na pewno obarczona jest pewnym błędem daje w niniejszej sytuacji możliwość najdokładniejszego oszacowania przychodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi są uzasadnione, gdyż zaskarżone decyzje naruszają prawo. Organy podatkowe nie wyjaśniły bowiem dlaczego nie mogły zastosować znanych metod oszacowania podstawy opodatkowania. Obowiązek taki zaś na organach tych ciążył na podstawie art. 23§3 i 4 O.p. Pierwszy z tych przepisów wymienia 6 nazwanych metod oszacowania postawy opodatkowania, a drugi pozwala na zastosowanie nienazwanych metod oszacowania podstawy opodatkowania, gdy nie można zastosować nazwanych metod oszacowania. Wśród metod nazwanych znajduje się metoda produkcyjna, która polega na ustaleniu zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa. W przypadku przedsiębiorstwa usługowego będzie to ustalenie zdolności usługowej. O tej zdolności w przypadku międzynarodowego transportu osób busami świadczy ilość busów objętych licencją, względnie również - tak jak w rozpoznawanej sprawie - używanych w tym transporcie bez licencji.

Jeżeli nawet organy podatkowe wykazałyby, iż nie mogły zastosować jednej z nazwanych metod oszacowania, to nienazwana metoda oszacowania przez nie przyjęta nie budzi zastrzeżeń. Natomiast nie można dokonać oceny czy ilość kursów busów w niej przyjęta w oparciu o informację z bazy ZSE Straży Granicznej odpowiada ilości rzeczywistej. Organy Podatkowe nie ustaliły bowiem zasad funkcjonowania tej bazy. W tym celu powinny były przesłuchać w charakterze świadka osobę, która sporządziła przedmiotową informację. Odmowa przeprowadzenia tego dowodu stanowi naruszenie art. 188 O.p. Przepis ten stanowi, że "żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem". NSA w wyroku z 4.01.2002 r. (ONSA 2003/1/33) dokonał wykładni niniejszego artykułu przyjmując, że organ nie może odmówić przeprowadzenia dowodu w sytuacji, gdy przyjmuje istnienie okoliczności, na które strona dany dowód zawnioskowała, niezgodnie z twierdzeniem strony. Dodatkowo należy podkreślić, że dowód z przesłuchania świadka ma szczególny charakter z uwagi na stworzenie możliwości bezpośredniego zadawania świadkowi pytań przez stronę, co umożliwia stronie najpełniejszą możliwość obrony swoich twierdzeń.

Z kolei oparcie zastosowanie do przychodów z wykonywania świadczeń w zakresie transportu międzynarodowego osób busami i autokarami wskaźnika dochodowości wynikającego z księgi podatkowej po dokonaniu w niej pewnych korekt należy uznać za nieprawidłowe. Skoro dochód jest nadwyżką przychodów nad kosztami uzyskania przychodów, a przychody wynikające z księgi podatkowej są nierzetelne, to nierzetelny jest również dochód. Normę dochodowości organy podatkowe tak jak np. w roku 2003 r. powinny więc przyjąć z decyzji organu podatkowego za inny rok podatkowy.

Nie można też wykluczyć, że ustalenie rzeczywistej ilości kursów busów pozwoli ustalić precyzyjniej listę kierowców, którzy kierowali nimi bez wynagrodzenia. W konsekwencji może ulec zmianie wartość nieodpłatnych przychodów. Koniecznym staje się jednak wyłączenie wartości tych świadczeń z kosztów uzyskania przychodów. W przeciwnym przypadku koszty te byłyby zawyżone o wynagrodzenia, których ta grupa kierowców nie osiągnęła.

W tym stanie niniejszej sprawy skarga jest uzasadniona.

Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zostało w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d i f rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 2l2 poz. 2075).