Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 469/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 art.  ust. 5 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Skarżąca D.G.(strona, skarżąca, wnioskodawca) zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad – niezdolnym do samodzielnej egzystencji - synem.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. (nr [...]), wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta J., odmówiono stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uznano, że w stanie faktycznym sprawy wystąpiły dwie negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia, tj.: 1) znaczny stopień niepełnosprawności syna, ustalony zgodnie z art. 3 pkt 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm., dalej: u.ś.r.)., datuje się na dzień, w którym miał on ukończone 33 lata; 2) wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury. Jako podstawę prawną decyzji wskazano m.in. art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.

Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.(dalej: SKO, organ drugiej instancji, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uznało przy tym, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zaistnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. z uwagi na datę powstania niepełnosprawności u syna. Kolegium zauważyło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia[...]października 2014 r. (sygn. akt K [...]) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim – m.in. – różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstanie niepełnosprawności. SKO podzieliło natomiast stanowisko organu pierwszej instancji co do zaistnienia drugiej z w/w przesłanek negatywnych, co skutkowało odmową przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołując się do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. organ drugiej instancji skonstatował, iż okoliczność, że strona ma ustalone prawo do emerytury wyklucza możliwość przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ dodał, że w sprawie nie została spełniona główna i podstawowa przesłanka, tj. rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W skardze strona zaskarżyła decyzję organu drugiej instancji w całości. Podniosła, że ma 61 lat, jest dobrego stanu zdrowia i gdyby nie konieczność opieki nad chorym synem, mogłaby podjąć zatrudnienie np. jako opiekunka w N.. Skarżąca zwróciła uwagę, że stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji odbiega od wykładni prawa jaka została przyjęta w powołanych w skardze wyrokach sądów administracyjnych. Odwołując się do poglądów wyrażonych w tych orzeczeniach strona podniosła, że narusza zasadę równości taka wykładnia przepisów, która w całości pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie, za oczywiście uzasadniony ocenić należy wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd organu drugiej instancji co do tego, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy odczytywać łącznie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K [...], zgodnie z którym w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym, w aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym po wydaniu wskazanego wyroku sądu konstytucyjnego, moment powstania niepełnosprawności nie ma już wpływu na realizację uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji jest przyjęta przez SKO wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., której zasadności w stanie faktycznym sprawy Sąd nie podziela.

W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy wspomnieć, że w sprawie nie jest kwestionowane to, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoim synem, który po myśli art. 3 pkt 21 u.ś.r. spełnia przesłankę niepełnosprawności w stopniu znacznym. Zdaniem organu drugiej instancji przeszkodą dla przyznania stronie wnioskowanego świadczenia jest okoliczność, że ma ona ustalone prawo do emerytury powszechnej, co stanowi przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Należy wskazać, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w części objętej sporem, początkowo był interpretowany przez sądy administracyjne w sposób zbieżny z poglądem jaki organ zawarł w zaskarżonej decyzji. Przykładowo, w wyrokach: z dnia [...] lipca 2018r. sygn. akt I OSK [...], z dnia [...]kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK [...], z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK [...], Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. W orzeczeniach tych powoływano się na wykładnię językową przywołanego wyżej przepisu, wskazując także na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno – rentowych i świadczeń rodzinnych.

W ostatnim jednak czasie dostrzec można zmianę linii orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie analizowanej materii, czego dowodzą zarówno wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (powołane w dalszej części uzasadnienia). Od przeszło roku w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaczęło dominować stanowisko o potrzebie uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Sprowadza się ono ogólnie do zaaprobowania twierdzenia, iż co prawda proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać, gdyż zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej. W tym kontekście dowodzi się, że przy uwzględnieniu kontekstu historycznego pojawienia się przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zdekodowanie w obecnych realiach znaczenia tegoż przepisu jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie emerytalne znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz wykładni prokonstytucyjnej. Poglądy prawne, na których opiera się ta zmiana, Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, także dostrzegając potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. W szczególności, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyroku z dnia [...]lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr [...], że przy uwzględnieniu kontekstu historycznego pojawienia się przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zdekodowanie w obecnych realiach znaczenia tegoż przepisu jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie emerytalne znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz wykładni prokonstytucyjnej. Należy dostrzec, że konieczność weryfikacji jasnych wydawałoby się rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kiedy ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie i była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do [...] maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od najniższej emerytury. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Zmiana realiów uzasadnia, w ocenie Sądu, odstąpienie od wyników wykładni językowej na rzecz dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i prokonstytucyjnej.

Należy zauważyć, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Warto też wskazać, że obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jak już wspomniano, istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki z dnia: [...] listopada 2010 r., sygn. K [...];[...] kwietnia 2011 r., sygn. P [...];[...]czerwca 2013 r., sygn. K [...]; 5 listopada 2013 r., sygn. K [...];[...] czerwca 2014 r., sygn. P [...]). Zaznaczyć trzeba, że wypowiadając się odnośnie do zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla osób niepełnosprawnych, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] października 2015 r. (sygn. akt K [...]) wskazał, że ustawodawca obowiązany jest precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: [...] kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK [...]i [...]czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK [...]).

W pełni akceptuje Sąd również pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] stycznia 2020 r. sygn. I OSK [...], że "( ...) narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP taka wykładnia art.17 ust.1 pkt 5 lit. a) u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury ( renty) w wysokości niższej niż to świadczenie". Warto dodać, że analogiczną, prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust.1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. I OSK [...]oraz z dnia [...] maja 2020 r., sygn. akt I OSK [...]oraz zaprezentowały ją również wojewódzkie sądy administracyjne: w G. w wyrokach: z dnia [...] listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl [...], LEX nr [...] , z dnia [...] listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl [...], LEX nr [...] i z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl [...], LEX nr [...]; w K. w wyroku z dnia [...] kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr [...]; w L. w wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd [...], LEX nr [...]; w G.w wyrokach: z dnia [...] października 2019 r. sygn. akt II SA/Go [...], nr LEX [...] i z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Go [...], LEX nr [...]; w O. w wyroku z dnia [...] listopada 2019 r. sygn. akt II SA/ Ol [...]LEX nr [...]; w R. w wyroku z dnia [...] października 2019 r. sygn. akt II SA / Rz [...], LEX nr [...]).

W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie znalazł racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy świadczenie to jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] stycznia 2020 r. (sygn. I OSK [...]), że proces "wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone do emerytury w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej pobierając emeryturę. Odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury".

W nawiązaniu do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., formułującego normatywne podstawy nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy wskazać, że z omawianego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. W istocie bowiem celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód jaki przynosi praca zarobkowa, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością sprawowania pieczy nad osobą niepełnosprawną. Zarówno osoba wykonująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też zajmujący się innym członkiem rodziny, względem którego ciąży na wykonującym czynności pielęgnacyjne obowiązek alimentacyjny, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku, z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia.(por. Katarzyna Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015).

Zdaniem Sądu, sam fakt osiągnięcia wieku emerytalnego i pobieranie świadczenia emerytalnego nie wyklucza takiej osoby a limine z rynku pracy. Uposażony z tytułu emerytury może przecież podjąć pracę zarobkową, co jest zresztą stosunkowo częstym zjawiskiem. Z tego powodu Sąd nie znajduje argumentów, dla których świadczenie pielęgnacyjne, postrzegane jako rekompensata dochodu z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, nie miałaby przysługiwać, w konkretnych okolicznościach faktycznych, osobie z uprawnieniami emerytalnymi. W nawiązaniu do stanu faktycznego należy wskazać, że skarżąca ma ukończone 61 lat, pomimo osiągnięcia wieku emerytalnego, mogłaby podjąć zatrudnienie, gdyby nie konieczność opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

W uzupełnieniu dotychczasowych rozważań należy dodać, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK [...], CBOSA). Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 – dalej: u.e.r.f.u.s.) Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować, co wynika z art. 9 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.). Taka informacja powinna być udzielona stronie, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Podkreślić jednocześnie należy, że konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, aby nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej świadczenia nawet przez krótki czas.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że w sprawie dokonano niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i przedwcześnie odmówiono przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie przez nią emerytury, bez uprzedniego pouczenia strony i bez wezwania jej do wykazania, że zawiesiła ona prawo do emerytury i że wstrzymano wypłatę tego świadczenia.

Kierując się przedstawioną argumentacją, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, oraz, na podstawie art. 135 p.p.s.a., także poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zastosować się do przedstawionej oceny prawnej. Po dokonaniu kompletnych ustaleń faktycznych organy powinny przeprowadzić prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozwalającą na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). W tym kontekście organy administracji publicznej obowiązane są ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanek otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego oraz podjąć kroki procesowe mające na celu zapobieżenie kumulacji świadczenia pielęgnacyjnego (w przypadku spełnienia przesłanek do jego przyznania) oraz świadczenia emerytalnego.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.