Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 170/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 705/15 odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

D. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W dniu 31 lipca 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz pełnoletnimi synami. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi 8300 zł. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 140 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 26,38 ha. Poza tym oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie 5000 zł.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Pismem z dnia 21 września 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pismem z dnia 21 października 2015 r. wezwał skarżącego do przedłożenia szeregu dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego skarżącego, dochodów i stanu rodzinnego w terminie 7 dni.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że związku z tym, że oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a. okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, skarżący został zobowiązany na podstawie zarządzenia sędziego WSA z dnia 30 września 2015 r., przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące stanu majątkowego skarżącego, dochodów i stanu rodzinnego.

Zdaniem Sądu analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na przyjęcie, że skarżący wyjaśnił okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. W przedmiotowej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Skarżący bowiem, nie przedstawił chociażby comiesięcznych koniecznych wydatków, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym. Skarżący nie skorzystał również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Nie przedłożył również żadnego dokumentu potwierdzającego prawdziwość jego oświadczenia zawartego we wniosku.

Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Bydgoszczy wniósł D. P. podnosząc, że cały dochód przeznacza na utrzymanie rodziny, a środki finansowe zgromadzone na koncie wykorzystuje do prowadzenia działalności rolniczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący dostatecznie nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Należy zauważyć, iż art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący został wezwany przez WSA w Bydgoszczy do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Nie nadesłał dokumentów potwierdzających wydatki oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Działanie Sądu pierwszej instancji oparte na podstawie art. 255 p.p.s.a. zasługuje w niniejszej sprawie na aprobatę, gdyż zmierzało do dokładnego zbadania wszelkich okoliczności celem rozpatrzenia wniosku skarżącego. Brak oświadczenia skarżącego w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości w zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. Tym samym nie pozwala na stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, jak zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.