Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 714/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1,  art. 94 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 40 ust. 3, 8, 9 i 11
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 147 par. 1,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 28 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie punktu 2 i 3 załącznika nr 1 do uchwały, 2. zasądza od Rady Gminy [...] na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rada Gminy uchwałą nr [...] z dnia 28 lutego 2013 r. ustaliła wysokość stawek opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego dróg gminnych na terenie Gminy K.. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz.1591 ze zm.) oraz art. 40 ust. 8, ust. 9 i ust. 10 ustawy dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2007 r. , Nr 19, poz. 115, ze zm.).

W § 1 ust. 1 przedmiotowej uchwały wskazano, że ustala się stawki opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego dróg gminnych, dla których zarządcą jest Wójt Gminy K., na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg dotyczące:

1) prowadzenia robót w pasie drogowym,

2) umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego,

3) umieszczania w pasie drogowym reklam oraz obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego,

4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.

W ust. 2 wskazano, że wysokość stawek, o których mowa w ust. 1 określa załącznik do uchwały.

Pismem z dnia 29 maja 2013 r. Spółka Gazownicza spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wezwała Radę Gminy K. do usunięcia naruszenia prawa przez uchylenie ww. uchwały, gdyż ustalone na jej podstawie stawki opłat naruszają przepisy ustawy o drogach publicznych. W szczególności spółka kwestionowała wprowadzenie wyższych stawek za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń gazowych w porównaniu do stawek dla urządzeń infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej.

Wobec faktu, że organ nie zajął stanowiska wobec wezwania do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca w dniu 2 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego) wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na przedmiotową uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności w zakresie pkt 2 i pkt 3 załącznika.

Uchwale zarzuciła naruszenie:

- art. 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, polegające na naruszeniu konstytucyjnej zasady równego traktowania podmiotów przez władze publiczne;

- art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy o drogach publicznych polegające na nieuzasadnionym zróżnicowaniu stawek opłat;

- art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym polegające na naruszeniu jednakowego zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty.

W uzasadnieniu spółka stwierdziła, że świadczy usługę dystrybucji gazu ziemnego m.in. na terenie kilku województw, w tym na terenie województwa pomorskiego, na którego terenie leży Gmina K.. Usługa dystrybucji paliwa gazowego jest świadczona na rzecz mieszkańców jak i podmiotów gospodarczych, na zasadzie równoprawnego traktowania zgodnie ze stosownymi przepisami ustawy - Prawo Energetyczne.

Zgodnie z art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych, stawka opłaty rocznej za zajęcie 1 m2 pasa drogowego przez urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego nie może przekroczyć 200 zł/m2, niemniej jednak, w myśl ust. 9 tego artykułu, przy ustalaniu stawek organ zobowiązany jest uwzględnić: kategorię drogi, rodzaj elementu zajętego pasa drogowego, procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni, rodzaj zajęcia pasa drogowego, rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.

W zaskarżonej uchwale Gmina K. zróżnicowała stawki w odniesieniu do dwóch kategorii urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w sposób następujący:

- pkt 2 załącznika dotyczy "urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, nie obejmujących urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych" i określa wysokość opłat w wysokości od 100 złotych do 180 złotych.

- pkt 3 załącznika dotyczy "urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych" i określa wysokość opłat w wysokości od 15 złotych do 38 złotych.

W ocenie skarżącej powyższe zapisy w sposób rażący naruszają przepisy prawa, ponieważ stawki ustalane tego rodzaju uchwałą nie mogą być dowolne i pozostawać w oderwaniu od obiektywnych czynników, o których mowa w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych. W sprawie w sposób dyskryminacyjny i arbitralny zróżnicowano sytuację podmiotów zaspokajających potrzeby wspólnoty lokalnej, czym naruszono art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy o drogach publicznych. Co istotne, w przypadku obu rodzajów urządzeń infrastruktury chodzi o podobne konstrukcje wykonane z tego samego materiału i służące zaspokajaniu potrzeb publicznych, o których mowa w art. 6 pkt 2-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ocena taka wynika z treści § 140 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430 ze zm.). W przepisie tym wskazuje się, jakie urządzenia infrastruktury technicznej nie związanej z drogą nie mogą naruszać elementów technicznych drogi. Wśród tych urządzeń wymienia się linie elektroenergetyczne oraz telekomunikacyjne, przewody kanalizacyjne oraz gazowe i wodociągowe oraz urządzenia wodnych melioracji.

Powołała się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 645/12, w którym zaprezentowano analogiczne jak jej stanowisko.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o jej oddalenie wskazując, że urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne oraz urządzenia służące do przesyłu (dystrybucji) gazu nie są urządzeniami jednorodzajowymi.

Przede wszystkim są one całkowicie odmienne w aspekcie technicznym i konstrukcyjnym, a jedyne ich podobieństwo sprowadza się do tego, że mają one postać rur. Przemawia za tym całokształt regulacji technicznych i budowlanych dotyczących przedmiotowych urządzeń. Natomiast wbrew stanowisku skarżącej, o rzekomej jednorodzajowości tych urządzeń nie stanowi ani art. 3 pkt 9 Prawa Budowlanego ani też § 140 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., nr 43, poz. 430 ze zm.).

Ponadto, błędne jest stanowisko skarżącej, utożsamiające rodzaj urządzeń, o którym mowa w art. 40 ust. 9 pkt 5 udp, z funkcją, jaką te urządzenia spełniają. W szczególności, stanowisko to pozostaje w sprzeczności z treścią powołanego wyżej wyroku NSA z dnia 16 maja 2012 r. (II GSK 548/11). Niezależnie od powyższego, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, iż urządzenia wodociągowo-kanalizacyjne i urządzenia gazowe spełniają dokładnie taką samą funkcję. Jakkolwiek w ujęciu globalnym służą one zaspokajaniu potrzeb publicznych, to jednak w świecie prawa potrzeby te zaspokajane są w różny sposób a także w różnym stopniu.

Jednocześnie skoro art. 40 ust. 9 pkt 5 udp, wyraźnie dopuszcza stosowanie odmiennych stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez urządzenia różnego rodzaju, to nie można twierdzić, że stosowanie odmiennych stawek stanowi naruszenie zasady równości i swobody działalności gospodarczej w rozumieniu art. 32 Konstytucji i art. 6 ust. 1 usdg czy też naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 usg poprzez nierównomierne zaspokajanie potrzeb gminy. Mając na względzie powyższe okoliczności, jedynym kryterium, jakie powinno być brane pod uwagę przy ocenie dopuszczalności stosowania odmiennych stawek opłat za zajęcie pasa drogowego na podstawie art. 40 ust. 9 pkt 5 udp jest rodzaj urządzeń. Jak zostało wyczerpująco wyjaśnione w niniejszej skardze kasacyjnej, urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne są całkowicie różne od urządzeń gazowych.

Pismem procesowym z dnia 24 września 2013 r. spółka podtrzymała skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego - art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.

W myśl przepisu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wymogi formalne skargi zostały spełnione. Niewątpliwie uchwała Rady Gminy K. z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego jest uchwałą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Skarżąca spółka dopełniła też wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia prawa i wniosła skargę w ustawowym terminie.

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części, albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności ( art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Ust. 2 stanowi zaś, że jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest akt prawa miejscowego - uchwała z dnia 28 lutego 2013r. nr [...] Rady Gminy K. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego dróg gminnych na terenie Gminy K..

Jak wynika z brzmienia art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, do wniesienia skargi legitymowanym jest jedynie podmiot, który wykaże istnienie interesu prawnego oraz naruszenie prawem chronionego interesu. Wnosząc więc skargę na podstawie tego przepisu ustawy należy wykazać się nie tylko interesem prawnym, ale też jego naruszeniem.

Zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę zaskarżona uchwała narusza interes prawny strony skarżącej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżąca spółka jest bowiem właścicielem instalacji ułożonych w pasie drogowym, a zatem zaskarżona uchwała stanowi prawną podstawę dla wymierzenia jej opłat z tytułu zajęcia pasa drogowego. Niewątpliwie więc przepis uchwały ustalający wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego ma wpływ na sferę jej obowiązków, determinuje bowiem wydanie decyzji określonej treści, nakładającej obowiązek uiszczania opłat w nowej, podwyższonej wysokości.

Art. 32 Konstytucji RP określa podstawową w polskim systemie prawnym zasadę równości i stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Art. 6 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. Nr 220 poz. 1447 z 2010 r. ze zm.) stanowi zaś, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.

Skoro powyższe przepisy ustanawiają zasadę równości jako normę prawną, której podporządkowane być powinny wszelkie działania władzy publicznej – w szczególności prawodawcze, to uznać należy, że temu, czyje prawa lub obowiązki ustanowione są w przepisach prawa miejscowego z naruszeniem powyższej zasady przysługuje interes prawny uzasadniający poddanie sądowoadministracyjnej kontroli tego, czy takie naruszenie jest zgodne z prawem ( podobnie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/GL 603/11 – dostępny w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała zawiera przepisy różnicujące obowiązki różnych podmiotów, których instalacje zlokalizowane są w pasie drogowym, w ten sposób, że wprowadza różne stawki opłat za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Uchwała wprowadza niższe stawki opłat w przypadku umieszczenia w pasie urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, oraz wyższe dla wszystkich pozostałych urządzeń, w tym instalacji gazowych. Wobec powyższego należy przyjąć, że ww. przepisy naruszają interes prawny skarżącego, umożliwiając mu wystąpienie do sądu administracyjnego ze skargą na podstawie art. 101 § 1 ustawy o samorządzie gminnym, w celu skontrolowania przez ten sąd, czy naruszenie to jest zgodne z prawem.

Przepis art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, stanowi, że za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę.

Z przywołanego przepisu wynika wprost, że zajęcie to związane jest z obowiązkiem odpłatności, czyli z wymiernym wydatkiem finansowym, którego wysokość, stosownie do treści art. 40 ust. 11 ustawy, ustala w drodze decyzji właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

Zgodnie z art. 40 ust. 8 ustawy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, z tym że stawki opłat, o których mowa w ust. 4 i 6 nie mogą przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 200 zł.

Stawka opłat może być, zgodnie z art. 40 ust. 9 ustawy zróżnicowana w zależności od:

1) kategorii drogi, której pas drogowy zostaje zajęty;

2) rodzaju elementu zajętego pasa drogowego;

3) procentowej wielkości zajmowanej szerokości jezdni;

4) rodzaju zajęcia pasa drogowego;

5) rodzaju urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.

Niewątpliwie w tym ostatnim przepisie ustawodawca wskazał przesłanki dające podstawę do różnicowania opłaty, w tym z uwagi na rodzaj urządzeń umieszczonych w pasie drogowym. Jednak, zdaniem Sądu, przyjęte w uchwale rozróżnienie rodzaju urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych oraz innych (bez uszczegółowienia) urządzeń infrastruktury technicznej urządzeń, nie ma oparcia w przepisach prawa. Zauważyć bowiem należy, że przepisy prawa budowlanego definiujące pojęcie urządzenia budowlanego wskazują, że są to urządzenia techniczne m.in. zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem np. przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków - art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.). Tak więc posiłkując się pojęciem "urządzenia" określonym w prawie budowlanym można wnioskować, że instalacje wodociągowe, kanalizacyjne i gazowe nie są urządzeniami różnego rodzaju w znaczeniu, o jaki chodzi w pkt 5 art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych. Nadto § 140 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430 z późn. zm.) wyjaśniając jakie urządzenia umieszczane w pasie drogowym stanowią infrastrukturę techniczną, wyodrębnił łącznie w pkt 2 ust. 2, przewody (...) gazowe, ciepłownicze i wodociągowe.

Jak wynika z treści uchwały dla urządzeń sieci wodociągowej i kanalizacyjnej zostały wprowadzone niższe stawki opłat, co spowodowało znaczne zróżnicowanie w wysokości opłat w stosunku do innych urządzeń infrastruktury technicznej, w tym urządzeń gazowych.

Zatem zaskarżona uchwała jednoznacznie preferuje podmioty zarządzające sieciami wodociągowymi i kanalizacyjnymi. Pomija natomiast ewentualne zróżnicowanie innych urządzeń infrastrukturalnych. Ma rację skarżąca spółka, twierdząc, że opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń technicznych o podobnym charakterze, a takimi są urządzenia wodociągowo-kanalizacyjne i gazowe, nie powinny być różne. Poza podobieństwem konstrukcyjnym (rodzajowym) pełnią one identyczne cele, a mianowicie służą zaspokajaniu potrzeb publicznych. Wskazać należy na przepis art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną oraz gaz.

Zatem w świetle przywołanej regulacji, nie może ulegać wątpliwości, że zaopatrzenie w gaz należy do zadań własnych gminy - jest to obowiązek gminy.

W tej sytuacji zgodzić należy się ze skarżącą spółką, że zarówno sieci sanitarno-kanalizacyjne, jak i sieci gazowe, stanowią urządzenia jednorodzajowe w postaci rur. Pełnią one podobne funkcje. Obie sieci służą zaspokajaniu potrzeb publicznych. A skoro tak, to brak podstaw prawnych do wprowadzenia zróżnicowanych stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez te urządzenia (w związku z budową sieci lub umieszczenia ich w pasie).

Nie zasługują na uwzględnienie argumenty organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Nie ma znaczenia dla sprawy odrębne ujęcie instalacji gazowych i wodociągowo-kanalizacyjnych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych. Różnice pomiędzy tymi instalacjami są oczywiste, natomiast problem polega na tym, czy różnice te uzasadniają, w świetle konstytucyjnej zasady równości, daleko idące zróżnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego.

Wymogi techniczne jakim powinny odpowiadać sieci gazowe są niewątpliwie elementem różniącym je od sieci wodociągowych i kanalizacyjnych. Pas drogowy jest jednak przestrzenią specyficzną, w obrębie której działalność inwestycyjna jest dalece ograniczona przepisami rozdziału 4 ustawy o drogach publicznych. To nie gmina, lecz podmiot zarządzający siecią gazową zobowiązany jest do utrzymania tej sieci w stanie gwarantującym bezpieczeństwo. Nie ma zatem racjonalnego powodu, by z tego powodu podwyższać obciążenie z tytułu opłat za zajęcie pasa drogowego. Zresztą argumenty organu odnoszą się do specyfiki urządzeń infrastruktury gazowej, pomijając całkowicie fakt, że te urządzenia nie zostały wyodrębnione w uchwale - natomiast zaliczono je do "urządzeń infrastruktury technicznej ... nie obejmujących urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych". Trudno argumentację organu odnieść do innych niż gazowe urządzeń, które wszakże pozostają objęte kwestionowanym przez stronę zapisem uchwały.

Podkreślić należy, że opłaty za zajęcie pasa drogowego są niewątpliwie elementem wpływającym na koszt świadczenia usług przez przedsiębiorstwo zobowiązane do ponoszenia tych opłat. Tym samym pełnią funkcję cenotwórczą w odniesieniu do tych usług. Skoro tak, to ostatecznie ciężar związany z tymi opłatami przerzucony jest na członków wspólnoty gminnej – odbiorców usług. Uzasadnione byłoby zatem ewentualnie zróżnicowanie opłat pomiędzy takimi instalacjami, które służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkańców, jak zaopatrzenie w wodę lub gaz oraz takimi, które służą zaspokojeniu potrzeb innego rzędu.

To, że zaopatrzenie w gaz nie jest obligatoryjne, lecz może być zastąpione innymi rozwiązaniami technicznymi, gwarantującymi zaspokojenie potrzeb mieszkańców np. w zakresie ogrzewania, nie uzasadnia bynajmniej preferencyjnego traktowania podmiotów dostarczających wodę i odprowadzających ścieki komunalne.

Nie może ujść uwadze to, że zróżnicowanie stawek za zajęcie pasa drogowego nie powinno służyć preferowaniu podmiotów gospodarczych z uwagi na ich strukturę własnościową. Obawa takiego właśnie zróżnicowania – nie dającego się pogodzić z konstytucyjną zasadą równości, zachodzi w sytuacji, gdy jest okolicznością znaną powszechnie, że dostarczaniem wody i odprowadzaniem ścieków zajmują się przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne, których udziałowcami w większym lub mniejszym stopniu są gminy, zaś dostawy gazu zapewniane są przez podmioty nie związane własnościowo z gminami.

Ponieważ zaskarżoną uchwałą zróżnicowano stawki opłat za zajęcie pasa drogowego przez urządzenia służące zaopatrzeniu w wodę i odbioru ścieków oraz "inne urządzenia infrastruktury technicznej", pomiędzy którymi zachodzą wprawdzie różnice rodzajowe, lecz nie uzasadniające takiego zróżnicowania - to stwierdzić należy, że nastąpiło ono z naruszeniem art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i z art. 32 Konstytucji RP, czego konsekwencją jest obowiązek stwierdzenia nieważności uchwały w zakresie zaskarżonych regulacji dotyczących wysokości opłat.

Regulacje ustalające opłatę za zajęcie pasa drogowego wskutek umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego mają charakter kompleksowy, zaś przepisy uchwały wydanej w oparciu o przepis art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych tworzyć powinny system spójny, zbudowany z poszanowaniem konstytucyjnej zasady równości – uwzględniający kryteria zróżnicowania określone w art. 40 ust. 9 tej ustawy ( tak por. wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/ Gd 460/11, z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 645/12 – dostępne jw.). Stwierdzenie nieważności zaskarżonych przepisów uchwały umożliwi organowi dokonanie regulacji w zakresie omawianych opłat, przy zachowaniu zasad wynikających z powołanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Wobec uwzględnienia skargi o kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.