Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1872/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania G. D. od decyzji Naczelnika Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia dla [...] W., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego - utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. organ pierwszej instancji odmówił G. D. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] października 2008 r. do [...] września 2009 r. w kwocie [...] złotych wraz odsetkami ustawowymi, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na ustalenia faktyczne i wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. orzeczono o zwrocie kwoty [...] zł przez dłużnika alimentacyjnego – G. D.. Organ wskazał również, że jak wynika z poczynionych przezeń ustaleń, sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy nie ma charakteru szczególnego: mieszka on z matką, która pokrywa większość kosztów związanych z mieszkaniem, jego źródłem utrzymania jest natomiast zasiłek stały w wysokości [...] złotych wypłacany przez Ośrodek Pomocy Społecznej [...] W.. Jak wynika z orzeczenia z dnia [...] stycznia 2010 r. (ważnego do [...] stycznia 2014r.) G. D. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie ma zakazu podejmowania pracy, wskazania dotyczące zatrudnienia zawierają natomiast informację o konieczności przystosowania stanowiska pracy do niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji zauważył ponadto, że wnioskodawca nie występował do Sądu o obniżenie alimentów ani nie podjął żadnych dodatkowych działań mających na celu spłatę zadłużenia. Tym samym powołując się na przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ pierwszej instancji podniósł, że w sprawie niniejszej nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dające podstawę do umorzenia przedmiotowej należności.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł G. D.. W odwołaniu podniósł, że nie może podjąć pracy z powodu silnej nerwicy lękowej, w związku z którą otrzymał skierowanie na leczenie [...], na okres [...] miesięcy na oddziale całodobowym w K.. Wskazał ponadto, że otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] złotych miesięcznie, z którego się utrzymuje i na bieżąco wpłaca alimenty w wysokości [...] złotych na konto komornika. Wyjaśnił również, że dotychczas nie zwracał się do Sądu o obniżenie alimentów, gdyż leczył się na nowotwór złośliwy.

Rozpoznając powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmując ustalony w sprawie, przez organ pierwszej instancji, stan faktyczny utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie i wskazał, że w świetle art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ administracji publicznej działa w sferze swobodnego uznania. Zdaniem Kolegium organ administracji może zatem ale nie musi dokonać wnioskowanego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Kolegium podniosło jednocześnie, że wysokość alimentów ustalana jest przez właściwy Sąd. Umorzenie zatem tych należności w trybie administracyjnym musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż orzekanie w tym zakresie może doprowadzić do sytuacji, w której to nie osoba zobligowana do ich uiszczania, ale podmiot publiczny będzie ponosił koszty zasądzonych alimentów. Konkludując organ zauważył, że powoływany w sprawie przepis art. 30 ust. 2 cyt. ustawy przewiduje ulgę w postaci częściowego umorzenia należności, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia jej na raty tym samym wnioskodawca może złożyć wniosek o udzielenie ulgi w ww. formie. tj. umorzenia należności w części, odroczenia terminu jej płatności lub rozłożenia jej na raty.

Na powyższą decyzję pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. G. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, że zaskarżona decyzja Kolegium jest dla niego krzywdząca. W uzasadnieniu swej skargi wskazał ponadto, że niesłuszne są twierdzenia organu, że nie starał się o obniżenie alimentów, gdyż zasądzone mu alimenty zostały zmniejszone do kwoty [...] złotych miesięcznie. Skarżący podniósł ponadto, że na chwilę obecną jest osobą niezdolną do podjęcia zatrudnienia.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy.

Stosownie do przepisu art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W sprawie niniejszej wniosek taki został zawarty w odpowiedzi na skargę. Strona skarżąca nie sprzeciwiła się natomiast temu wnioskowi.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie był wniosek dłużnika alimentacyjnego G. D. o umorzenie należności powstałych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przeznaczonych na jego syna D. D..

Przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych osobom uprawnionym do alimentów z funduszu alimentacyjnego zawarte zostały w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika.

Wskazać należy, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany wyżej przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Jak wynika natomiast z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.10.2011 r., sygn. I SA/Wa 1320/11).

Podkreślić w tym miejscu wypada, że kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, z pominięciem wnikania w celowość rozstrzygnięcia. Kontrola ta ma bowiem na celu ustalenie, czy wydane w sprawie rozstrzygniecie było dopuszczalne oraz czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem a także czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów.

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie przekroczyły granice uznania administracyjnego. Zarówno Prezydent W. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonały prawidłowej wykładni zawartego w przepisie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pojęcia "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną".

Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w aktach niniejszej sprawy, skarżący G. D. znalazł się w wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej nie ze swojej winy. W toku postępowania administracyjnego skarżący przedstawił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że okresowo wymaga opieki i pomocy innej osoby. Jak słusznie zauważył organ administracji, z orzeczenia powyższego wynika również, że może on podjąć zatrudnienie na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności. Zdaniem Sądu jednak, biorąc pod uwagę obecną sytuację gospodarczą oraz ograniczony rynek pracy, a także fakt, iż niepełnosprawność skarżącego wynika z choroby psychicznej, realne możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia są znikome. Ponadto wskazać należy na znajdujące się w aktach sprawy, skierowanie do szpitala [...] z dnia [...] listopada 2009 r., gdzie w ustępie 12 wyraźnie zaznaczono pkt 3, który w swej treści wprost wskazuje, że "osoba badana jest niezdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych (...)".

Za uzasadniony uznać należy również zarzut skargi dotyczący przyjęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stanu faktycznego ustalonego przez organ pierwszej instancji w kwestii obniżenia kwoty zasądzonych alimentów. Jak wynika bowiem z nadesłanego przez skarżącego pisma Urzędu Miasta W. z dnia [...] lipca 2011 r., decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2011 r. zmieniona została wysokość przyznanych świadczeń dla osoby uprawnionej D. D. z kwoty [...] złotych na kwotę [...] złotych. Wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło powyższej okoliczności, naruszając tym samym przepis art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ ponownie oceni zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny i uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.