Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1222/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 29 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 135/20 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. I SA/Sz 135/20 oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] maja 2018 r. do Biura Powiatu Koszalińskiego ARiMR wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności na rok 2018, obejmujący swym zakresem m.in. płatność ekologiczną PROW 2014-2020 w wariancie 11.1 w trzecim roku realizacji zobowiązania podjętego w 2016 r., w tym przyznanie kosztów transakcyjnych. Do wsparcia zadeklarowane zostały 2 działki rolne o łącznej powierzchni 6,40 ha z uprawą wieloletniej mieszanki traw z bobowatymi drobnonasiennymi, przy czym dla działki rolnej A1 nie zostało wskazane przeznaczenie plonu, zaś w przypadku działki rolnej B1 wskazano, że jest to zarazem uprawa na nawóz zielony i na paszę.

W okresie od 10 sierpnia do 15 października 2018 r. grunty strony zostały poddane kontroli na miejscu metodą FOTO. Zatwierdzona wersja raportu pokontrolnego została przesłana na adres strony w dniu 11 stycznia 2019 r. Ustalenia poczynione przez inspektorów nie odbiegały od zapisów wniosku.

Jednostka certyfikująca w zakresie rolnictwa ekologicznego Ekogwarancja (dalej zwana: "JC"), sprawująca kontrolę nad gospodarstwem Producentki w zakresie przestrzegania wymogów rolnictwa ekologicznego, w udostępnionym Prezesowi ARiMR wykazie producentów którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, potwierdziła uprawy i powierzchnie zadeklarowane we wniosku Producentki dla poszczególnych działek rolnych. Jednocześnie w wykazie nie wskazano, że Strona prowadzi jakąkolwiek hodowlę zwierząt gospodarskich.

[...] maja 2019 r. Kierownik Biura Powiatu Koszalińskiego ARiMR skierował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z niejednoznacznością w zakresie przeznaczenia plonu na działce rolnej B1. Odpowiadając na wezwanie Strona wskazała, że plon z działki B1 przeznaczony był w całości na paszę, zaś zapis o przeznaczeniu go na nawóz zielony został zamieszczony omyłkowo.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Kierownik Biura Powiatu Koszalińskiego ARiMR odmówił przyznania stronie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2018 oraz kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych.

Organ I instancji wskazał, że regulacja § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 370) - zwanego dalej "rozporządzeniem ekologicznym" - stanowi, że warunkiem przyznania płatności w pakiecie 11 (wariancie 11.1) jest posiadanie przez rolnika zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do tego aktu prawa krajowego. Organ wskazał, że Strona nie spełniła warunku posiadania zwierząt gospodarskich bowiem - mimo iż posiada zarejestrowaną siedzibę stada - nie była w posiadaniu bydła, krów, owiec ani świń, nie złożyła w terminie do 31 października 2018 r. zaświadczenia o liczbie posiadanych przez siebie koni wydanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, zaś JC w przekazanym Prezesowi ARiMR wykazie nie ujęła żadnych zwierząt.

Ponadto, organ I instancji ARiMR wskazał, że areał objęty zobowiązaniem ekologicznym Strony wynosi 6,38 ha, wobec zadeklarowanych 6,40 ha.

Organ II instancji ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania i przeanalizowaniu materiału dowodowego sprawy, uznał za zasadne utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że z punktu widzenia regulacji § 9 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego, istotny jest nie tylko sam fakt posiadania zwierząt ale także wykazanie go w sposób narzucony przez prawodawcę. Konsekwencje niezastosowania się do unormowań regulujących to jak należy wykazać fakt posiadania zwierząt są analogiczne jak konsekwencje ich braku.

Organ wyjaśnił, że poszczególne unormowania § 9 ust. 9 rozporządzenia ekologicznego precyzyjnie określają w jaki sposób musi zostać wykazane posiadanie zwierząt w zależności od ich gatunku.

Nadto organ odwoławczy zauważył, że poza sporem jest, iż Producentka nie prowadziła w 2018 r. hodowli zwierząt innych niż konie.

Powołując następnie treść § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b oraz § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego organ wskazał, że wymóg posiadania zwierząt oraz konieczność wykazania tego faktu w przypadku koni poprzez przedłożenie organowi I instancji odnośnego zaświadczenia wystawionego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych w terminie do 31 października roku, w którym został złożony wniosek o płatność, wynika wprost z treści powołanych przepisów.

W ocenie organu odwoławczego, Producentka warunku tego nie spełniła. Odnośne zaświadczenie Strona złożyła dopiero 1 lipca 2019 r. wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy dodał, że Producentka składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 złożyła zarazem oświadczenie, że znane jej są zasady przyznawania płatności, o które się ubiega.

Organ II instancji podkreślił przy tym, że podstawą rozstrzygnięcia nie jest to, że organy Agencji przyjęły, iż Producentka nie posiada koni, ale okoliczność, że nie wykazała tego faktu w sposób i w terminie narzuconym przez prawodawcę krajowego.

Producentka składając ww. zaświadczenie w dniu 1 lipca 2019 r. - dopełniła czynności, jednakże nie wystąpiła o przywrócenie terminu do jej dokonania i nie uprawdopodobniła, że naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy. Wobec powyższego, czynność prawna polegająca na złożeniu przez Producentkę 1 lipca 2019 r. zaświadczenia podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych jest nieważna a co za tym idzie, nie wywołuje skutków prawnych. W konsekwencji wpływa to na sytuację prawną Strony w sposób analogiczny, jak uznanie spornego terminu za materialnoprawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę wskazał, że istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania skarżącej przez organy ARiMR płatności ekologicznej za 2018 r., w ramach realizacji pakietu 11 (wariancie 11.1) w trzecim roku realizacji zobowiązania podjętego w 2016 r. w zakresie posiadanych przez Skarżącą koniowatych.

W ocenie Skarżącej, organ dokonał błędnej wykładni przepisu § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia ekologicznego uznając, że udowodnienie posiadania przez rolnika zwierząt koniowatych w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, możliwe jest jedynie za pośrednictwem zaświadczenia wydanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych. Jej zdaniem, na etapie wydania decyzji (zarówno przez organ I jak i II instancji), fakt posiadania przez nią właściwych zwierząt dał się ustalić - bądź to w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy bądź poprzez inne czynności dowodowe od których odstąpiono. Skarżąca podniosła też zarzut błędnej wykładni przepisu § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego poprzez uznanie, że uchybienie terminowi, o którym mowa w ww. przepisie, tj.: 31 października 2018 r., obliguje organ do odmowy przyznania wnioskowanej płatności.

Natomiast zdaniem organów, Skarżąca nie wykazała faktu posiadania koni w sposób i w terminie wskazanym przepisami prawa. Skarżąca złożyła bowiem zaświadczenie o ilości posiadanych koni po terminie określonym w § 9 pkt 12 rozporządzenia ekologicznego (na etapie postępowania odwoławczego).

W ocenie WSA, spór w sprawie dotyczy zatem w istocie charakteru prawnego terminu złożenia do organu ARiMR zaświadczenia, o jakim stanowi § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, i skutków prawnych naruszenia terminu do jego złożenia. Bezspornym jest natomiast uchybienie przez Skarżącą omawianemu terminowi.

Mając na uwadze ww. istotę sporu Sąd wskazał, że reguły ustalające zasady przyznawania płatności ekologicznej zawarte zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i w prawodawstwie unijnym.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";

4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Na podstawie powołanej regulacji Sąd stwierdził, że realizowanie 5-letniego zobowiązania ekologicznego stanowi jedną, ale nie jedyną przesłankę przyznania płatności. Zgodnie z pkt 4 powołanego § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego rolnik spełniać również musi warunki przyznania płatności określone w ramach określonych pakietów lub ich wariantów.

Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, w brzmieniu obowiązującym na kampanię w 2018 r., w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto (ponad warunki przyznania płatności określone w innych przepisach rozporządzenia) rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów.

Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1 lit. b) rozporządzenia ekologicznego, rolnik składa do kierownika biura powiatowego ARiMR do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (§ 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego).

Z akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że Skarżąca w terminie do 31 października 2018 r. nie złożyła wymaganego zaświadczenia. Uzyskała je dopiero [...] czerwca 2019 r. i przedłożyła organowi wraz ze złożonym dnia 2 lipca 2019 r. odwołaniem od decyzji organu I instancji.

Sąd I instancji, powołując się na doktrynę, rozważył charakter terminu, któremu uchybiła Skarżąca i jakie w związku z tym, są konsekwencje tego uchybienia. Wskazał, że różnica pomiędzy terminem materialnym, a terminem procesowym sprowadza się do skutków prawnych ich uchybienia.

Sąd doszedł do przekonania, że termin o jakim stanowi § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z pewnością – co jest kluczowe dla wyniku sprawy – nie jest terminem instrukcyjnym jak wywodzi Skarżąca uznając, że bez znaczenia jest fakt jego uchybienia, jest natomiast terminem procesowym. Zaznaczył przy tym, że organ co prawda błędnie uznał, że jest to termin materialny, ale równocześnie prawidłowo zastrzegł, iż nawet przyjmując, że analizowany termin ma charakter procesowy, to Skarżąca na etapie postępowania administracyjnego nie składała wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tejże czynności.

W ocenie Sądu nie więc budzi wątpliwości, że to właśnie warunek posiadania i rejestracji koni uznać należy za kluczowy, zaś wymóg złożenia zaświadczenia z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego uznać należy za warunek formalny wniosku o przyznanie płatności, co wynika choćby z treści § 1 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego który stanowi, że rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania (...) pomocy finansowej (...) zwanej dalej "płatnością ekologiczną", w tym: szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności ekologicznej.

WSA zaznaczył, że skarżąca w 2018 r. a więc w okresie w którym ubiegała się o płatność ekologiczną, nie wypełniła warunku formalnego, ponieważ nie złożyła wymaganego zaświadczenia w terminie i nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Sąd zauważył ponadto, że organ II instancji przy orzekaniu wziął pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie złożone przez Stronę 1 lipca 2019 r. o posiadanych koniach, bowiem odniósł się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednak złożenie tego zaświadczenia po terminie, tj. po 31 października 2018 r. bez złożenia przez Skarżącą wniosku o przywrócenie ww. terminu, wbrew twierdzeniom Skarżącej, uniemożliwiło przyznanie Skarżącej płatności ekologicznej w wariancie 11.1.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Nadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2019 poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) wyrokowi Sądu I instancji zarzuciła naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: rozporządzenie ekologiczne), poprzez przyjęcie, że ilość posiadanych i zarejestrowanych przez rolnika lub jego małżonka koni może zostać wykazana jedynie na podstawie zaświadczenia wydanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, podczas gdy okoliczność ta może zostać wykazana również innymi środkami dowodowymi;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, poprzez uznanie, iż termin, o którym mowa w tym przepisie ma charakter procesowy, zaś fakt złożenia zaświadczenia po jego upływie jest równoznaczny ze stwierdzeniem niezrealizowania zobowiązania ekologicznego, podczas gdy termin ten ma charakter porządkowy, a jego uchybienie nie może prowadzić do odmowy płatności;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 z późn. zm.) w zw. z art. 7, 8, 11, 77 §1 oraz 80 k.p.a. poprzez rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co prowadziło do rozstrzygnięcia sprzecznego z celowością wsparcia bezpośredniego, zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasadą przekonywania;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez brak poinformowania wnioskodawcy o braku złożenia zaświadczenia oraz skutkach nieusunięcia tego braku w terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu, wynikająca z art. 183 § 1 ppsa. Jako sąd drugiej instancji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania sądowego, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Przy braku przesłanek nieważnościowych badaniu w sprawie podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w środku prawnym.

Zgodnie z art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy należało uznać za nieusprawiedliwione.

Jak słusznie podsumował autor skargi kasacyjnej, istota sprawy sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania skarżącej płatności ekologicznej za rok 2018 w ramach realizacji pakietu 11 wariancie 11.1) w trzecim roku zobowiązania przyjętego w 2016r. w zakresie posiadanych przez skarżącą kasacyjnie koniowatych. Zdaniem skarżącej, spełnione zostały przez nią warunki do uzyskania płatności ponieważ wykonała zobowiązanie ekologiczne i przedłożyła dokumenty potwierdzające powyższą okoliczność, zaś przedłożenie zaświadczenia podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b rozporządzenia ekologicznego nie było konieczne.

Zarzuty skargi odnoszą się do naruszenia § 9 ust. 9 pkt 1 lit. b rozporządzenia ekologicznego poprzez przyjęcie, że faktyczne posiadanie zwierząt przez skarżącą nie jest wystarczającą podstawą materialnoprawną do przyznania pomocy finansowej oraz nieuwzględnienie przez organ celów wsparcia rolnictwa ekologicznego.

Przechodząc do naruszenia § 9 ust. 9 pkt 1 ww. rozporządzenia, wskazać należy, że zasadnie Sąd I instancji przyjął, że posiadanie zwierząt przez skarżącą nie jest wystarczającą podstawą do przyznania pomocy. Przepisy przewidują jeszcze przedłożenie przez wnioskodawcę w toku prowadzonego postępowania stosowanego zaświadczenia o posiadanych zwierzętach. Dokument ten winien być przedłożony organowi do dnia 31 października roku, w którym rolnik złożył wniosek o płatność ekologiczną.

Przedmiotowe zaświadczenie zostało złożone w sprawie dopiero w następnym roku, dokładnie w dniu 1 lipca 2019 r. wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji, czyli po upływie 8 miesięcy od zakreślonego przez prawodawcę terminu do złożenia takiego zaświadczenia. Zasadnie w toku postępowania podkreślono, że wraz z zaświadczeniem nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego zaświadczenia. NSA podziela zapatrywania WSA, a także alternatywny wywód organu dotyczący procesowego charakteru terminu do złożenia przedmiotowego zaświadczenia.

O procesowym charakterze tego terminu przekonują następujące argumenty. Warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach pakietów 11 i 12 obejmują: - prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia nr 834/2007 oraz przepisami wykonawczymi do tego rozporządzenia (§ 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego) oraz - posiadanie zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia ekologicznego (w odpowiedniej liczbie - § 9 ust. 3 i 4 rozporządzenia ekologicznego).

Warunki powyższe uznać należy za warunki materialnoprawne, od których uzależnione jest przyznanie płatności. Tak więc z woli prawodawcy wykonującego postanowienia ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, warunkiem przyznania płatności jest m.in. posiadanie wskazanych zwierząt. Uściślenie tego warunku znalazło wyraz w treści § 9 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, w którym wskazano, że przy ustaleniu spełnienia warunku posiadania zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane w odpowiednim okresie i zgłoszone do odpowiedniego rejestru (zarejestrowane). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że to właśnie warunek posiadania i rejestracji koni uznać należy za kluczowy, zaś wymóg złożenia zaświadczenia z § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego uznać należy za warunek formalny wniosku o przyznanie płatności, co wynika choćby z treści § 1 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, który stanowi, że rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania (...) pomocy finansowej (...) zwanej dalej "płatnością ekologiczną", w tym: szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności ekologicznej.

Dodać także należy, że ustawodawca i prawodawca wykonawczy zróżnicowali terminy składania tak samego wniosku o przyznanie płatności (na mocy § 17 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego wniosek o przyznanie płatności ekologicznej składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich), jak i uzupełniającego ten wniosek dokumentu w postaci zaświadczenia, o posiadanych i zgłoszonych do rejestru koni (na mocy § 9 ust. 12 zaświadczenie składa się do 31 października roku, w którym rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej).

Skonstatować zatem wobec powyższego należy, że o ile termin do złożenia samego wniosku o przyznanie płatności jest terminem materialnym - jest to bowiem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku prawnego o charakterze materialnym, to termin do złożenia zaświadczenia jest terminem procesowym, ponieważ jest to termin dla dokonania czynności przez stronę. Niezachowanie tego terminu wpływa zatem negatywnie na sytuację materialnoprawną strony. W zakresie charakteru terminu, o którym mowa w § 9 ust. 9 pkt 12 ww. rozporządzenia NSA odwołuje się i podziela pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GSK 247/18, LEX nr 2592272 oraz w wyroku z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt I GSK 1422/18, LEX nr 2783472, z którego to wynika, że o ile termin do złożenia przez rolnika wniosku o przyznanie płatności ekologicznej jest terminem materialnym, to już termin do złożenia przez niego zaświadczenia jest terminem o charakterze procesowym. Tym samym, NSA nie podziela poglądu skarżącej kasacyjnie, że omawiany termin ma charakter porządkowy (instrukcyjny), którego niezachowanie nie powoduje dla strony ujemnych konsekwencji procesowych.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy podkreślić jeszcze trzeba, że skarżąca kasacyjnie nie usprawiedliwiła opisanego wyżej uchybienia terminowi do złożenia wzmiankowanego zaświadczenia, nie przedstawiła żadnego uzasadnienia, dlaczego złożyła przedmiotowe zaświadczenie po upływie 8 miesięcy, od dnia w którym dokument ten winien być złożony. Na próżno szukać takiej argumentacji w złożonym odwołaniu, czy choćby w skardze do Sądu I instancji.

W skardze kasacyjnej strona także nie kwestionuje ustaleń, co do uchybienia terminu do złożenia zaświadczenia oraz faktu, iż nie składała wniosku o przywrócenie tego terminu. Tym samym stwierdzić należy, że jedna z przesłanek przyznania płatności ekologicznej w postaci złożenia przedmiotowego zaświadczenia w terminie do dnia 31 października 2018 r. nie została spełniona. W efekcie zarzut naruszenia § 9 ust. 9 pkt 1 ww. rozporządzenia należało uznać za nieusprawiedliwiony. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego należy wyjaśnić, jak słusznie wyłożył to Sąd I instancji, przepis art. 4 ustawy o PROW modyfikuje niektóre normy jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego uregulowanego w K.p.a. W znacznej mierze modyfikacja ta dotyczy zasad ogólnych ujętych w rozdziale drugim kodeksu postępowania administracyjnego (v. art. 27 ustawy o PROW). Tym niemniej nie może ujść uwadze, że w omawianym zarzucie (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej) i jego uzasadnieniu skarżąca forsuje – jak już powiedziano- nietrafny pogląd, że dla otrzymania płatności nie było potrzeby składać zaświadczenia w sytuacji, gdy warunek materialny posiadania koni został spełniony. Odnosząc się natomiast do zarzutu sformułowanego w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej naruszenia art. 23 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez brak poinformowania wnioskodawcy o braku złożenia zaświadczenia oraz skutkach nieusunięcia tego braku w terminie należy przypomnieć, że to obowiązkiem skarżącej było dostarczenie wymaganego zaświadczenia o liczbie posiadanych koni, w terminie do 31 października 2018 r., którego to obowiązku skarżąca nie dopełniła. W świetle zasad prowadzenia postępowania o przyznanie płatności, organy ARiMR nie miały obowiązku poszukiwania dowodów z urzędu potwierdzających posiadanie przez skarżącą koni, ani też zwracania się do skarżącej czy też podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych, o nadesłanie niezbędnych dokumentów potwierdzających te okoliczności.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za niezasadne i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.