Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 469/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54,  art. 1a pkt 12 l;it. a, art. 67 par. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 3 stycznia 2008 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. D., jest postanowienie Ministra Finansów z ...grudnia 2007 r. nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z ... października 2007 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.

Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z ... stycznia 2007 r. nr ... Naczelnik Urzędu Celnego w K.stwierdził naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., nr 204, poz. 2088 ze zm.), dalej powoływanej jako: "ustawa o transporcie drogowym" i nałożył na B.D. karę pieniężną w wysokości ... zł w związku z wykonywaniem przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Na skutek odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z ... kwietnia 2007 r. nr ... utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, zaś na podstawie tytułu wykonawczego Nr .... z ... marca 2007 r. wszczął wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. W dniu 21 maja 2007 r. tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie nr ...o zajęciu nadpłaty w Urzędzie Skarbowym wystawione ... maja 2007 r., zostały doręczone B. D., który 22 maja 2007 r. złożył za pośrednictwem organu egzekucyjnego pismo zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne" zarzucając rażące naruszenie prawa i wnosząc o uchylenie ww. czynności. W tej samej dacie Zobowiązany zgłosił zarzuty do tytułu wykonawczego wskazując jako podstawę "błąd co do osoby zobowiązanego wynikający z art. 42a ustawy o transporcie drogowym".

Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z ... czerwca 2007 r. nr ... wydanym na podstawie art. 17 § 1 i 1a, art. 33 pkt 4 oraz art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.p.e.a.", przedstawił swoje stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów uznając je za nieuzasadnione. Jednocześnie poinformował, że skarga na czynności egzekucyjne została przekazana zgodnie z właściwością do Dyrektora Izby Skarbowej w R..

Na skutek zażalenia Strony, postanowieniem Nr ... z ... lipca 2007 r. (organ omyłkowo wskazał datę ... lipca 2006 r.) Dyrektor Izby Celnej w P. uchylił postanowienie własne z ... czerwca 2007 r. i umorzył postępowanie w sprawie wskazując w uzasadnieniu, że w niniejszym postępowaniu organ orzekający występuje zarówno w roli organu egzekucyjnego jak i wierzyciela, a w takiej sytuacji, zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa (v. wyrok NSA z 20 grudnia 2005 r., sygn. akt FSK 2677/04), postępowanie i postanowienia z art. 34 § 1 u.p.e.a. są bezprzedmiotowe.

W dniu 31 lipca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w P., działając na podstawie art. 17 § 1 i 1a oraz art. 34 § 1a u.p.e.a., wydał postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu wskazując, że podnoszona przez Zobowiązanego kwestia co do błędnie określonej w tytule wykonawczym osoby zobowiązanego została wyjaśniona w decyzji z ... kwietnia 2007 r.

Wobec wniosku strony o umorzenie postępowania wszczętego pismem z 22 maja 2007 r. "skarga na czynności egzekucyjne", Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z ... sierpnia 2007 r. nr ..., wydanym na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.], dalej: "k.p.a." w zw. z art. 17 § 1 i 18 u.p.e.a., umorzył postępowanie.

W oparciu o ww. tytuł wykonawczy nr ..., zawiadomieniem nr ... z ... września 2007 r. (doręczonym stronie 18 września 2007 r.) organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J..

W związku z podjęciem ww. czynności egzekucyjnych zobowiązany pismem z 19 września 2007 r. zatytułowanym "skarga na czynności egzekucyjne" wniósł o wycofanie z ZUS zajęcia prawa majątkowego zarzucając rażące naruszenie prawa. Jednocześnie wskazał, iż Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z ... lipca 2007 r. Nr ... uchylił postanowienie własne z ... czerwca 2007 r. Nr ... i umorzył postępowanie w sprawie. W związku z tym, zdaniem Zobowiązanego, tytuł wykonawczy, w oparciu o który dokonano zajęcia prawa majątkowego, został pozbawiony podstawy prawnej.

Postanowieniem z ... października 2007 r. nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w R. na podstawie art. 54 § 5 u.p.e.a. oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził m.in., że zaskarżone zajęcie prawa majątkowego miało na celu realizację zaległych zobowiązań i podjęte zostało prawidłowo na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustosunkowując się do argumentów podniesionych przez Stronę wyjaśnił, że postanowieniem z ... lipca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w P. uchylił wadliwe postanowienie własne z ...czerwca 2007 r. i umorzył postępowanie w sprawie zajęcia stanowiska przez wierzyciela ze względu na tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego. Zarzuty zgłoszone przez Zobowiązanego w piśmie z 22 maja 2007 r. zostały rozpatrzone postanowieniem z ... lipca 2007 r. Z tej przyczyny, w ocenie organu, niesłuszne jest stanowisko strony, jakoby tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, utracił podstawę prawną.

Na skutek zażalenia zobowiązanego, postanowieniem z ... grudnia 2007 r. nr ..., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17, art. 18 i art. 54 u.p.e.a., Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowa w sprawie czynność egzekucyjna polegająca na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, została dokonana zgodnie z dyspozycją art. 79 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i dostarczone do dłużnika zajętej wierzytelności oraz zobowiązanego odpowiednio 17 i 18 września 2007 r. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego - druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137. poz. 1341, ze. zm.).

Ustosunkowując się do zarzutu Strony dotyczącego dokonania zajęcia prawa majątkowego w oparciu o tytuł wykonawczy, który - jej zdaniem - został pozbawiony podstawy prawnej, organ stwierdził, iż stanowisko to nie znajduje oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Wskazał, iż podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr ... była decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia ... stycznia 2007 r., natomiast Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z dnia ... lipca 2007 r. uchylił postanowienie z ... czerwca 2007 r. i umorzył postępowanie wszczęte pismem zobowiązanego z 22 maja 2007 r. będącym zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji. Zauważył, iż zgodnie z art. 34 u.p.e.a. zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty organ rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Owe stanowisko zostało wyrażone przez wierzyciela w postanowieniu z ... czerwca 2007 r. W związku z tym, iż w przedmiotowej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów było bezprzedmiotowe i dlatego też, postanowieniem z ... lipca 2007 r., Dyrektor lzby Celnej w P. uchylił postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela i umorzył postępowanie w tej sprawie. Konkludując organ odwoławczy uznał, że argumentacja Strony nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem powyższe rozstrzygnięcia nie miały wpływu na prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie B. D. wniósł o jego uchylenie zarzucając rażące naruszenie prawa. W uzasadnieniu ponownie podniósł, iż tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, został pozbawiony podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami postępowania administracyjnego, jak i z mającymi w sprawie zastosowanie normami prawa materialnego, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę - jako niezasadną - oddalił.

Sąd zważył, iż zgodnie z dyspozycją art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę tę wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej (§ 3 i 4 art. 54 u.p.e.a.). W sprawie skargi na czynności egzekucyjne postanowienie wydaje organ nadzoru. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5 art. 54 u.p.e.a.).

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu jest postanowienie Ministra Finansów z ... grudnia 2007 r. utrzymujące w mocy, wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. postanowienie organu nadzoru - Dyrektora Izby Skarbowej w R. z ... października 2007 r., oddalające skargę B. D. na czynności egzekucyjne wniesioną do Dyrektora Izby Skarbowej w R. za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w P. w dniu 19 września 2007 r. (data nadania pocztowego - k. 48 akt admin.). W skardze tej Skarżący jako jej przedmiot wskazał czynność organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu wierzytelności Skarżącego z tytułu świadczenia rentowego dokonaną zawiadomieniem wystawionym 13 września 2007 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Zawiadomienie to zostało doręczone Skarżącemu 18 września 2007 r. (k. 46 akt admin.), której to okoliczności Skarżący nie kwestionuje.

Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, środek ten nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego (v. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., str. 390). Skarga składana w trybie art. 54 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, w rozumieniu przepisów u.p.e.a. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i orzecznictwie sądowym podkreśla się również, iż przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności (v. wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03, LEX nr 113578, wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1014/06, LEX nr 271491). Zatem tylko w powyższych ramach prawnych ma miejsce wykonywana w trybie art. 54 u.p.e.a kontrola przez organy nadzoru czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organy egzekucyjne.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, iż w toku postępowania wszczętego skargą B. D. z 19 września 2007 r., Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa w stosunku do czynności egzekucyjnej - zawiadomienia z dnia 13 września 2007 r. o zajęciu przysługującego mu od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia rentowego, nie precyzując w żaden sposób swoich zastrzeżeń. Jednocześnie podnosił, iż tytuł wykonawczy z ... marca 2007 r. nr ..., doręczony mu 21 maja 2007 r. (k. 21 akt admin.), został pozbawiony podstawy prawnej w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Celnej w P. postanowienia z ... lipca 2007 r. uchylającego postanowienie własne z ... czerwca 2007 r. i umarzającego postępowanie w sprawie.

W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów wyjaśnił w pierwszej kolejności zakres postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, złożonej w trybie art. 54 u.p.e.a. a następnie poddał analizie prawidłowość zaskarżonej przez Skarżącego czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu przysługującego mu świadczenia, w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów u.p.e.a. Wskazał, iż organ egzekucyjny zastosował przewidziany w ustawie - art. 1a pkt 12 lit. a) środek egzekucyjny, tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, przesyłając organowi rentowemu zawiadomienie o zajęciu przedmiotowego świadczenia (k. 47 akt admin.) oraz doręczając odpis tego zawiadomienia skarżącemu (k. 46 akt admin.). Wskazał również podstawę prawną zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 67 i art. 79 u.p.e.a.) oraz przyczyny jego zastosowania związane z realizacją zaległych zobowiązań wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z ... stycznia 2007 r., nakładającej na Skarżącego karę pieniężną w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zaznaczył nadto, że ww. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zostało prawidłowo wystawione na druku odpowiadającemu wzorowi druków, o którym mowa w § 39 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) - Załącznik nr 13 do rozporządzenia - i zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

Mając na względzie powyższe, brak jest podstaw do stwierdzenia, iż działania podjęte w sprawie niniejszej przez organ egzekucyjny zmierzające do zastosowania ww. środka egzekucyjnego w sposób rażący naruszają prawo. Podkreślić należy, iż sam Skarżący nie sprecyzował - ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do WSA - na czym polega wadliwość zaskarżonej przez niego czynności egzekucyjnej. Kwestionował w zasadzie wyłącznie legalność tytułu wykonawczego z ... marca 2007 r. nr ..., który - w jego ocenie - został pozbawiony podstawy prawnej w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Celnej w P. postanowienia z ... lipca 2007 r.

Ustosunkowując się do powyższego Sąd podkreśla, iż tytuł wykonawczy z ... marca 2007 r. został wystawiony prawidłowo na podstawie orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego w K. z ... stycznia 2007 r. (k. 48 - 49 akt admin.), które - czego nie kwestionuje również sam Skarżący - nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w P. z ... kwietnia 2007 r. Rozstrzygnięcie to zostało uznane za prawidłowe przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., który prawomocnym wyrokiem z 2 lipca 2008 r. (sprawa o sygn. akt: II SA/Rz 468/07 - znana Sądowi z urzędu), oddalił skargę B. D.. Zaznaczyć nadto należy, iż postanowieniem z ... lipca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w P. uchylił postanowienie własne z ... czerwca 2007 r. i umorzył postępowanie w sprawie, jednak - jak słusznie wskazał organ orzekający - rozstrzygnięcie to dotyczyło postępowania wszczętego pismem Zobowiązanego z 22 maja 2007 r. zatytułowanego "Zgłoszenie zarzutów do tytułu wykonawczego" i zostało wydane wyłącznie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 u.p.e.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że Dyrektor Izby Celnej rozpatrzył zarzuty wniesione przez Skarżącego ww. pismem z 22 maja 2007 r. wydając postanowienie z... lipca 2007 r. o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Postanowienie to, jak wynika z akt sprawy, zawierające pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, zostało prawidłowo doręczone skarżącemu 6 sierpnia 2007 r.

Z tych względów stanowisko Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż prowadzona przez Dyrektora Izby Celnej w P. egzekucja administracyjna na podstawie tytułu wykonawczego nr ... była zgodna z prawem.

Wobec powyższego, uwzględniając ramy prawne postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, iż nie ma podstaw, aby przyjąć, iż zaskarżone postanowienie Ministra Finansów oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R., oddalające skargę skarżącego jako nieuzasadnioną, nie odpowiadają prawu.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.