Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 328/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28;
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1,
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 października 2010r. sprawy ze skargi D. O. na decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku D. O., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na poszczególne ubezpieczenia za okres od lutego 2000 r. do czerwca 2001 r. w łącznej kwocie 8.381,50 zł, w tym:

- składek na Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za okres: od lutego 2000 r. do czerwca 2001 r. w kwocie 6.613,17 zł,

- składek na Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres: od marca 2000 r. do czerwca 2001 r. w kwocie 1.399,54 zł,

- składek na Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: od marca 2000 r. do maja 2000 r., lipiec 2000 r. oraz od września 2000 r. czerwca2001 r. w kwocie 368,79 zł

oraz odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od składek naliczonych na dzień 10 lutego 2010 r. w kwocie 13.441 zł, dodatkowej opłaty kwocie 868 zł i kosztów upomnienia w kwocie 105,60 zł.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na niestwierdzenie całkowitej nieściągalności.

Rozpoznając sprawę ponownie, na skutek wniosku skarżącej z dnia 23 kwietnia 2010 r. wnikliwie przeanalizowano dokumenty zgromadzone w sprawie, przedłożone przez skarżącą, uzyskane z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, ze Starostwa Powiatowego, z CEPIK, z Urzędu Skarbowego, Przedsiębiorstwa Mieszkaniowego oraz ustalone przez Zakład w ramach prowadzonego postępowania w sprawie, zostały poddane.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przepis art. 28 ust. 3 ustawy wymienia enumeratywnie okoliczności, w których zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia. Należą do nich między innymi: oddalenie przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzenie postępowania, zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, nie zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nieznaczna wysokość kwoty zaległych składek, nie przekraczająca kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, oczywisty brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ uznał, że z uwagi na posiadany przez skarżącą majątek nieruchomy, stwierdzono brak całkowitej nieściągalności zadłużenia. Ustalono bowiem, że skarżąca wraz z mężem A.O. jest właścicielem lokalu mieszkalnego, składającego się z 3 izb o łącznej powierzchni 39 m2. Dla lokalu tego założona jest księga wieczysta KW [...]. Zadłużenie wobec Zakładu zostało zabezpieczone wpisem w księdze wieczystej hipoteki przymusowej – kaucyjnej.

Organ stwierdził, że powyższe ustalenia są równoznaczne z brakiem podstaw do skierowania należności do umorzenia na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zbadano również przesłanki umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).

Organ wyjaśnił, że w świetle powołanych przepisów umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić w sytuacji wykazania, że ze względu na stan majątkowy i stan rodzinny zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Są to w szczególności sytuacje, w których opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ ustalił, że skarżąca i jej mąż tworzą wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez męża z tytułu prac dorywczych, które zgodnie z oświadczeniem w styczniu 2010 r. wyniosły 350 zł, a w lutym 2010 r. - 290 zł. W okresie od 1 lutego 2010 r. do 31 lipca 2010 r. skarżąca otrzymywała także dodatek mieszkaniowy w kwocie 152,82 zł miesięcznie. Ponadto pełnoletni syn udziela rodzicom pomocy finansowej poprzez regulowanie bieżących rachunków związanych z eksploatacją mieszkania w kwocie ok. 300 zł miesięcznie. Skarżąca jest zarejestrowana od dnia [...] marca 2006 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a jej mąż - od dnia [...] października 1998 r. Z informacji przekazanej przez urząd pracy wynika ponadto, że aktualnie brak jest dla obojga małżonków ofert pracy.

Skarżąca zaliczona została do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim do dnia 4 marca 2011 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2009 r.). Niepełnosprawność obniża zdolność do wykonywania pracy.

Stałe miesięczne opłaty zgodnie z oświadczeniem skarżącej to opłaty za czynsz w kwocie 198,50 zł, za gaz i energię elektryczną.

Organ ustalił następnie, że z oświadczenia skarżącej wynika, że nie posiada ona żadnych środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, akcji, obligacji, papierów wartościowych, innych składników majątkowych. Majątek rzeczowy stanowiący wyposażenie mieszkania to telewizor z 2000 r. oraz lodówka z 1992 r., których wartości nie określono. Poza zadłużeniem wobec Zakładu rodzina posiada zaległości podatkowe wobec Urzędu Skarbowego w kwocie ok. 7.500 zł oraz nieuregulowane należności wobec Przedsiębiorstwa Mieszkaniowego w łącznej kwocie 544,59 zł na dzień 28 lutego 2010 r. (z tytułu zaliczki eksploatacyjnej, funduszu remontowego oraz odsetek od nieterminowych wpłat), które zgodnie z oświadczeniem są spłacane w trzech ratach. Skarżąca nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów, co wynika z informacji z dnia 27 października 2009 r.

Organ ocenił sytuację materialną skarżącej jako trudną ze względu na brak stałych dochodów z tytułu zatrudnienia, zadłużenie i korzystanie z pomocy finansowej syna, czy Urzędu Miejskiego w postaci dodatku mieszkaniowego. Organ uznał jednak, że argument trudnej sytuacji finansowej nie jest przesłanką umorzenia należności, zwłaszcza, że nie zachodzi konieczność spłaty zadłużenia jednorazowo. Spłata należności z tytułu składek może bowiem następować w dowolnym okresie przez systematyczne wpłaty, w zadeklarowanej przez skarżącą wysokości.

Organ zauważył, że w dniu 22 marca 2010 r. skarżąca dokonała wpłaty na poczet zadłużenia w kwocie 117,60 zł, co utwierdziło Zakład w przekonaniu, że skarżąca jest w stanie spłacać zadłużenie. Organ stwierdził ponadto, że skoro we wniosku o umorzenie skarżąca wskazała, iż przy pomocy syna jest w stanie regulować zadłużenie wobec Zakładu w kwocie ok. 150 zł miesięcznie, brak jest podstaw do umorzenia zaległych należności.

Organ podkreślił też, że działalność gospodarcza, z którą wiązała się konieczność opłacania składek, podejmowana jest na własny rachunek. Obowiązkiem każdego podmiotu jest takie gospodarowanie, by był w stanie spełniać w całości ciążące na nim obowiązki wobec wszystkich wierzycieli. Powstanie zobowiązania jest wynikiem nierealizowania przez skarżącą ustawowego obowiązku terminowego opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od lutego 2000 r. do czerwca 2001 r.

Odnosząc się do stanu zdrowia skarżącej i jej męża organ wyjaśnił, że rozważył tę okoliczność, podkreślił jednak, że ani skarżąca ani jej mąż nie są osobami całkowicie niezdolnymi do pracy. Z materiału zebranego w sprawie wynika ponadto, że stan zdrowia nie uniemożliwia mężowi skarżącej osiągania dochodów z prac dorywczych.

Organ wyjaśnił, że decyzje w sprawach umorzenia oparte są na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że nawet zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności, jak również ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, do których odwołują się przepisy zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy.

Wobec powyższego z uwagi na brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności, pomimo trudnej sytuacji finansowej, organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności.

D. O. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie szeregu przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w tym art. 40, 47, 71, a także dowolne interpretowanie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a w szczególności naruszenie art. 28 ust. 1 i 2 oraz art. 28 ust. 3a ustawy oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Skarżąca wskazuje, że lokal mieszkalny, stanowiący zabezpieczenie, został wykupiony za 1 % jego wartości za pieniądze syna, który nie mógł samodzielnie wykupić tego mieszkania.

Skarżąca podkreśla swą trudną sytuację materialną i brak realnych perspektyw na jej poprawienie, a także zarzuca organowi bezduszność w załatwieniu jej sprawy. Do skargi dołączyła skarżąca kopie orzeczeń o niepełnosprawności jej i męża, kilka zaświadczeń dotyczących stanu zdrowia męża, dwie kopie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, bez daty, dotyczące przyznania mężowi skarżącej zasiłku celowego w kwocie 250 zł w czerwcu 2010 r. oraz zasiłku okresowego na czerwiec i lipiec 2010 r. w kwocie po 125 zł miesięcznie, a ponadto dwie informacje z ZUS dotyczące hipotetycznej emerytury skarżącej i jej męża.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, podkreślając że rozpatrując sprawę skarżącej organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, ustalając stan faktyczny zgodny z prawdą. Organ spełnił też wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji opartej na uznaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", ani przepisów postępowania.

W myśl przepisu art. 28 ust. 1 ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części. Zgodnie natomiast z ustępem 2 tego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem jednak ust. 3a, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Konstrukcja przepisu art. 28 wskazuje na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, które pozwala organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc, czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Przepis art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy i poddały go ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść przepisów art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy oraz wydane na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141 poz. 1365), które przewiduje możliwość umorzenia należności jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Prawidłowe jest ustalenie, że w przypadku skarżącej nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy. Przepis art. 28 ust. 3 ustawy wymienia w pkt 1 – 6 okoliczności, które pozwalają na uznanie, że zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności. Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w sprawie niniejszej. Jest bowiem poza sporem, że skarżąca i jej mąż są właścicielami mieszkania o powierzchni 39 m2, znajdującego się w budynku nr [...] przy ul. [...] . Jest to majątek, z którego prowadzona może być egzekucja.

Nietrafny jest zarzut skarżącej, iż organ nie wziął pod uwagę tego, że mieszkanie wykupił za swoje pieniądze syn skarżącej. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny przesłanki całkowitej nieściągalności. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika bowiem, że właścicielami mieszkania są skarżąca i jej mąż. Ponadto dla lokalu tego urządzona została księga wieczysta, a należność z tytułu składek zabezpieczona została wpisem hipoteki przymusowej.

Powoływane przez skarżącą okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej i życiowej mogą być brane pod uwagę przy rozważaniu przesłanek umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane, mimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla ubezpieczonego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), a także w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Przepisy rozporządzenia umożliwiają zatem Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły i rozważyły wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, które - zgodnie z powołanymi przepisami - powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Ustalając dochód rodziny skarżącej organ prawidłowo uwzględnił wskazane przez skarżącą kwoty 350 zł i 290 zł uzyskane przez jej męża z tytułu prac dorywczych oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 152,82 zł. Z oświadczenia skarżącej z dnia 24 lutego 2010 r. oraz karty informacyjnej nadesłanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w dniu 3 marca 2010 r. wynika ponadto, że określoną pomoc finansową świadczy skarżącej i jej mężowi syn, który opłaca rachunki za energię elektryczną i gaz. Słusznie więc pomoc tę uwzględnił organ przy ocenie sytuacji materialnej skarżącej.

Organ prawidłowo ocenił również sytuację rodzinną i zdrowotną skarżącej i jej męża. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca i jej mąż cierpią na różne schorzenia, wymagające stałego leczenia, jednak schorzenia te nie pozbawiają ich całkowicie zdolności do pracy. Z dokumentów przedstawionych w toku postępowania administracyjnego oraz dołączonych do skargi wynika, że oboje małżonkowie zaliczeni zostali do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Fakt niepełnosprawności skarżącej znany był organowi, natomiast orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jej męża A. O., wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] kwietnia 2010 r. oraz Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 28 maja 2010 r. dołączone zostały dopiero do skargi. Zaliczenie męża skarżącej do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności nie daje jednak podstaw do odmiennej oceny sytuacji rodziny. Mąż skarżącej ma 53 lata, a stwierdzona niepełnosprawność obniża jedynie jego zdolność do wykonywania pracy. Nie pozbawia go zatem możliwości podjęcia stałej pracy ani wykonywania prac dorywczych, stanowiących główne źródło utrzymania rodziny. Również stan zdrowia skarżącej, dokumentowany przez nią licznymi zaświadczeniami lekarskimi nie daje podstaw do odmiennej oceny sytuacji rodziny. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2009 r. wynika, że lekki stopień niepełnosprawności skarżącej, orzeczony na czas określony do dnia 4 marca 2011 r., istotnie obniża jej zdolność do wykonywania pracy, ale – jak już podkreślono – zdolności tej całkowicie jej nie pozbawia. Skarżąca nie wymaga ponadto stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby.

Sytuacja zdrowotna rodziny skarżącej ustalona została zatem i oceniona prawidłowo.

Oceniając stan majątkowy i możliwości finansowe skarżącej organ uwzględnił także zadłużenie rodziny, szczegółowo w decyzji wskazane. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja materialna rodziny jest trudna, trafnie jednak zauważa organ, że należności z tytułu składek mogą być regulowane w ratach o wysokości odpowiadającej możliwościom zobowiązanego. Należy w tym momencie zauważyć, że skarżąca regulowała zadłużenie z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w ratach po 50 zł miesięcznie przez okres dwóch lat, a w toku niniejszego postępowania wyraziła gotowość spłaty zadłużenia w ratach po 150 zł miesięcznie (pismo skarżącej z dnia 8 marca 2010 r.).

Organ administracji prawidłowo ocenił w tej sytuacji, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika ponadto, by w przypadku skarżącej zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia: poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności albo w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia: przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisów art. 40, 47 i 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odmowa umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek nie może być uznana za okrutne, nieludzkie lub poniżające traktowanie w rozumieniu art. 40 Konstytucji, nie narusza też art. 47 Konstytucji, przyznającego każdemu prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.

Zaskarżona decyzja nie narusza również art. 71 ust. 1 Konstytucji, który stanowi: "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych".

Skarżąca oczekuje daleko idącej pomocy ze strony Państwa i jego organów oraz innych podmiotów, u których posiada zadłużenie.

Należy więc zauważyć, że rodzina skarżącej nie jest pozbawiona pomocy ze strony Państwa, o czym świadczą przyznawane zarówno skarżącej, jak i jej mężowi świadczenia z pomocy społecznej oraz dodatek mieszkaniowy. Ponadto część zadłużeń powstałych w związku z korzystaniem z lokalu mieszkalnego została umorzona przez Burmistrza Miasta z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny i umożliwiono skarżącej wykupienie mieszkania na własność, przez co skarżąca zyskała istotny składnik majątkowy.

Podkreślić również należy, że należność, o którą chodzi w sprawie powstała na skutek niewywiązywania się przez skarżącą z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, nie można więc pomijać argumentów organu dotyczących równego traktowania wszystkich podmiotów zobowiązanych do opłacania składek i konieczności dbania o środki publiczne, będące w dyspozycji Zakładu.

Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.).