Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 839/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Protokolant: starszy referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich 1)uchyla zaskarżone postanowienie; 2)nakazuje wypłacić z sum budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na rzecz radcy prawnego W. K. kwotę [...],- zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił A. J. uprawnień kombatanckich.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 roku, nr 142, poz. 950 z późn. zmianami) oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. W jego uzasadnieniu wskazał, że A. J. posiadał uprawnienia kombatanta, przyznane zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] r. Zarządu Wojewódzkiego ZBOWiD w K,, na podstawie zaświadczenia Komendy Uzupełnień w K. z dnia [...] r., z którego wynikało, że od dnia [...] 1945 r. do dnia [...] 1947r. w ramach służby w jednostkach wojskowych KBW brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej.

Zdaniem organu administracyjnego, stosownie do treści powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisów ustawy o kombatantach (...) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały te uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1945 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a zatem i żołnierzy KBW, jeśli w trakcie pełnienia służby wykonywali zadania związane ze zwalczaniem organizacji lub osób walczących na rzecz suwerenności RP.

We wniosku z dnia [...] 1998 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, A. J. wniósł o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich i wyjaśnił, iż podczas służby wojskowej w KBW nie brał udziału w walkach z niepodległościowym podziemiem.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach (...) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r., nr [...].

Powołana decyzja z dnia [...] r., nr [...] była kontrolowana przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, który wyrokiem z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 2252/99 oddalił skargę A. J..

A. J. pismami z dnia [...] i [...] 2003 r. skierowanymi do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich akcentując, iż podczas służby wojskowej w KBW nie miał żadnego udziału w walkach z niepodległościowym podziemiem.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpoznaniu wymienionych powyżej pism i sprawy A. J., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r., nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r., nr [...] o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. J. domagał się przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz obszernie opisał przebieg służby wojskowej podkreślając, iż brał udział w walkach z bandami [...], a nie podziemiem niepodległościowym.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...], którą doręczono A. J. w dniu [...] r.

Pismem z dnia [...] 2004 r. skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych A. J. zarzucił organowi orzekającemu, iż błędnie dokonał ustaleń faktycznych w jego sprawie. Zdaniem A. J., organ ten wadliwie przyjął, iż pełnił on służbę w KBW, co mija się z prawdą, bowiem faktycznie z poboru służył w Ludowym Wojsku Polskim.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 i art. 234 § 1 K.p.a., stwierdzono niedopuszczalności do wniesienia przez A. J. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...].

W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji z dnia [...] r. Nr [...] i jej doręczenia A. J. w dniu [...] r., decyzja ta nie została w terminie trzydziestu dni zaskarżona do sądu.

W związku z tym, zdaniem organu orzekającego istniała podstawa do stwierdzenia niedopuszczalność wniesienia "odwołania" przez A. J. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Na opisane powyżej postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. J. domagając się przyznania uprawnień kombatanckich. Podniósł w niej takie same argumenty, jak w piśmie z [...] 2004 r. i akcentował, iż w dniu [...] 1945 r. został powołany do Wojska Polskiego, a nie do "Zbrodniczej Armii".

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Zaznaczył, iż pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] 2004 r. skarżący "złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" rozstrzygniętej już decyzją ostateczną z dnia [...] r. Nr [...] oraz złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżący w piśmie z dnia [...] 2004 r. wniósł o rozpatrzenie jego sprawy na rozprawie.

Pismem procesowym z dnia [...] 2004 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 839/04 dla skarżącego ustanowiono radcę prawnego i odmówiono mu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Na rozprawie w dniu 14 marca 2005 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r., nr [...], decyzji z dnia [...] r. Nr [...], która utrzymała w mocy decyzję własną [...] r. nr [...], jak i decyzji z dnia [...] r., nr [...] oraz złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] r. Nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga złożona w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie, ale nie z przyczyn w niej wskazanych tylko z innych, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

W niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym kontroli w aspekcie zgodności z prawem, na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 15 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a., podlega jedynie zaskarżone postanowienie z dnia [...] r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalności wniesienia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...], która utrzymała w mocy decyzję własną [...] r. nr [...] o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.

Sąd bada zatem, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno materialnego, jak i procesowego w zakresie, w jakim stosował go Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W.. Stosownie do treści art. 134 ustawy p.p.s.a. przy rozstrzyganiu tej sprawy, jak już wcześniej podniesiono, Sąd nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi.

Bezspornym jest, iż organ orzekający winien prowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 7 K.p.a. zobowiązującego do wyjaśnienia istotnych dla każdej sprawy okoliczności, do których należy między innymi ustalenie, czego w istocie domaga się osoba występująca z pismem do tego organu. Dodatkowo w przedmiotowej sprawie zastosowanie mieć będzie zasada ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania określona w art. 63, art. 128 i art. 140 K.p.a.

Zatem każde pismo kierowane do organu orzekającego winno być należycie wyjaśnione również poprzez dokładne ustalenie woli strony, czyli jej intencji i interesu. Ustalenia te winny być dokonane bez zbędnego formalizmu z uwzględnieniem skutków, jakie strona chciałaby osiągnąć poprzez zwrócenie się danym pismem na drogę postępowania administracyjnego.

Taki przebieg postępowania administracyjnego nakazuje nie tylko zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 K.p.a., ale także wynikający z art. 9 K.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na jej prawa i obowiązki.

W rozpatrywanej sprawie na szczególną uwagę zasługuje pismo skarżącego z dnia [...] r. skierowane do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w którym zarzucił organowi orzekającemu, iż błędnie dokonał ustaleń faktycznych w jego sprawie, bowiem wadliwie przyjął, iż pełnił służbę w KBW, a nie w Ludowym Wojsku Polskim.

Pismo to zainicjowało wydanie zaskarżonego postanowienia, chociaż nie zawiera żadnego wyraźnie sformułowanego wniosku, a jego treść świadczy jedynie o domaganiu się przywrócenia uprawnień kombatanckich i o braku wiedzy prawniczej skarżącego.

Tym samym organ orzekający mając na uwadze słuszny interes skarżącego oraz znając okoliczności sprawy winien rozważyć wszystkie możliwe dopuszczalne środki, które mogłyby służyć należytemu załatwieniu jego sprawy, tak aby nie poniósł on szkody z powodu nieznajomości prawa.

W zaistniałej sytuacji, zdaniem Sądu, obowiązkiem tego organu było zwrócenie się do skarżącego o zajęcie jednoznacznego stanowiska co do treści jego żądania bądź wniosku oraz sprecyzowanie, w jakim trybie wystąpił do organu o "przywrócenie uprawnień kombatanckich". Oznacza to podjęcie wszelkich czynności zmierzający do wyjaśnienia rzeczywistej woli skarżącego, bowiem jak już wcześniej podniesiono, treść pisma skarżącego z dnia [...] 2004 r. może budzić w tym zakresie wiele wątpliwości.

W tym miejscu zaakcentować trzeba, iż była to szczególna sytuacja procesowa, bowiem w dacie wniesienia do organu orzekającego powołanego pisma, decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] była już decyzją ostateczną.

Działając więc w oparciu o art. 9 K.p.a. organ orzekający winien pouczyć skarżącego, wówczas działającego osobiście bez fachowego pełnomocnika, o przysługujących mu prawach i obowiązkach.

W przypadku dalszych wątpliwości należało wyjaśnić charakter powołanego pisma z dnia [...] 2004 r., czy stanowiło ono żądanie wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności wcześniej wydanych decyzji, bądź ich uchylenia lub zmiany z urzędu w trybie art. 235 § 1 K.p.a., czy też zastosowanie innego, dotychczas bliżej nie określonego, środka prawnego (por. teza wyroku NSA z dnia 17 grudnia 1996 r., sygn. akt II SA/Gd 1156/96, LEX nr 44089).

Odstąpienie od tych czynności, wobec niedokładnego wyjaśnienia stanu sprawy (art. 7 K.p.a.) i niedostatecznego poinformowania skarżącego o okolicznościach mających istotny wpływ na jego obowiązek (art. 9 K.p.a.), stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

W tym stanie sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie, co orzeczono w punkcie 1 sentencji.

O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego orzeczono w punkcie 2 sentencji na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). Wynagrodzenie to obejmuje kwotę [...],- zł. ([...] złotych) wraz z 22 % podatkiem VAT, co łącznie w zaokrągleniu stanowi kwotę [...],- zł. ([...] złote) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz kwotę [...], -zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.