Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 580/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 1076/12, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Będącym przedmiotem zażalenia postanowieniem z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 1076/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił R. H. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 lipca 2012 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r.

Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w uzasadnieniu wniosku z dnia 22 października 2012 r. o przywrócenie terminu skarżący oświadczył, iż po wezwaniu go przez Sąd w dniu 2 października 2012 r. do uiszczenia wpisu od skargi, zamierzał złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ponieważ z powodu choroby i związanej z nią niemożności zarobkowania, nie posiada środków finansowych na pokrycie opłat sądowych. Jednakże stan zdrowia nie pozwolił mu na złożenie takowego wniosku. Guz czaszki powoduje, że przez określony czas postrzega on rzeczywistość w sposób zaburzony. Nie potrafi wówczas prawidłowo ocenić dokumentów, które otrzymuje i podjąć decyzji oraz czynności dotyczących ochrony swoich interesów.

Ponadto, jak podał Sąd pierwszej instancji, do wniosku o przywrócenie terminu skarżący załączył kserokopię zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 29 sierpnia 2011 r. oraz opinię psychologiczną z 18 września 2006 r. Wniósł także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego neurologa i psychiatry w celu ustalenia stanu zdrowia i zdolności postrzegania oraz rozumienia rzeczywistości, w sytuacji gdyby sąd powziął wątpliwości, co do tych okoliczności.

Dokonując merytorycznej oceny wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż podatnik nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Według Sądu przedstawione przez stronę we wniosku dokumenty, z których wynika, że skarżący od 2006 r. leczy się w poradni neurologicznej, ponadto cierpi na guza czaszki, nadciśnienie tętnicze i niedorozwój umysłowy nie uprawdopodobniają, że w trakcie biegu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu, tj. od 10 października 2012 r. stan zdrowia uniemożliwiał skarżącemu dokonanie czynności polegającej na uiszczeniu wpisu bądź złożeniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto podatnik w uzasadnieniu wniosku nie podniósł, iż pogorszenie stanu zdrowia miało miejsce w czasie biegu terminu do uiszczenia wpisu. Nie przedstawił również żadnych dokumentów wskazujących, że po ww. dacie jego stan zdrowia pogorszył tak dalece, że stanowił nie dającą się usunąć przeszkodę. Sąd zauważył również, że stan zdrowia nie stanowił dla skarżącego przeszkody do samodzielnego sporządzenia i złożenia skarg.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, skarżący wniósł o jego uchylenie w całości. Zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie przyjął, iż powinien on udowodnić wystąpienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, gdy tymczasem w art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze z., dalej również jako "P.p.s.a.") mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu takich okoliczności. Wyjaśnił, że występujące u niego zaburzenia w postrzeganiu rzeczywistości i złe samopoczucie, wywołane guzem czaszki są nagłe i niespodziewane, nie jest on także w tym czasie ze względu na brak możliwości leczenia hospitalizowany, więc nie posiada dokumentów potwierdzających, że w określonym czasie jego stan zdrowia pogarsza się na tyle, że nie mógł złożyć wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem podatnika, nie ma w sprawie znaczenia okoliczność że samodzielnie złożył skargę do WSA, gdyż nastąpiło to w czasie gdy stan jego zdrowia na to pozwalał. W końcowym fragmencie uzasadnienia wniesionego środka zaskarżenia strona skarżąca wytknęła także Sądowi pierwszej instancji, że w żaden sposób nie odniósł się do jej wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu psychiatrii oraz neurologii na okoliczność schorzeń psychiatrycznych i neurologicznych, które powodują u niej czasowe zaburzenia postrzegania otaczającej rzeczywistości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przed oceną zaskarżonego postanowienia, także przez pryzmat argumentów podnoszonych w zażaleniu przypomnieć trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.

Jednocześnie w judykaturze już od dawna przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (vide: postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 577/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia, niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.

W kontekście, utrwalonej już w orzecznictwie sądów administracyjnych, zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odnoszących się do instytucji przywrócenia terminu stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu.

Choroba na którą cierpi skarżący z powodu guza czaszki nie powoduje u niego permanentnego stanu zaburzenia w postrzeganiu rzeczywistości i złego samopoczucia, co potwierdza sam podatnik, o czym świadczą też złożone do WSA skargi, jak też dalsze czynności procesowe skarżącego – wnioski o przyznanie prawa pomocy. Podatnik zatem w celu wykazania, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi powinien uprawdopodobnić, iż w czasie gdy termin do dokonania tej czynności procesowej był otwarty nastąpiło takie pogorszenia jego stanu zdrowia, iż nie był w stanie dokonać tej czynności. Jednakże jak prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących, że po 10 października 2012 r. (data doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu) jego stan zdrowia pogorszył się tak dalece, że stanowił nie dającą się usunąć przeszkodę. Wobec tego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać aby podatnik w sposób dostateczny wykazał brak winy w uchybieniu terminu, o którego przywrócenie wnosił.

Powyższej oceny nie dezawuuje argumentacja przedstawiona w zażaleniu.

Po pierwsze nie można zgodzić się ze skarżącym, aby WSA w Łodzi, wbrew brzmieniu art. 87 § 2 P.p.s.a. wymagał od niego udowodnienia wystąpienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd bowiem w żadnym miejscu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie użył takiego zwrotu. Naczelny Sąd Administracyjny natomiast nie dopatrzył się uzasadnieniu tym fragmentów mogących świadczyć o takiej wykładni wymienionego przepisu, nie wskazuje ich też skarżący.

Po drugie, braku dokumentów mogących świadczyć o pogorszeniu się stanu zdrowia podatnika w okresie 7 dni po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu, nie mogły usprawiedliwiać twierdzenia skarżącego, iż z powodu braku możliwości leczenia nie jest on hospitalizowany w czasie przejściowych stanów zaburzenia świadomości. Powyższe bowiem nie wyklucza możliwości wystawienia przez odpowiedniego lekarza – choćby z zakresu medycyny rodzinnej – zaświadczenia o pogorszeniu się w danym czasie stanu zdrowia podatnika.

Po trzecie, wpływu na wynik sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również w tym, że Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie odniósł się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zauważyć bowiem należy, że wniosek ten złożony był na okoliczność występowania w ogóle u skarżącego schorzeń psychiatrycznych i neurologicznych, powodujących czasowe zaburzenia postrzegania otaczającej rzeczywistości (występowanie których potwierdzają już załączone do wniosku dokumenty), a nie na okoliczność występowania tych zaburzeń w czasie gdy otwarty pozostawał termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, która to kwestia miała zasadnicze znaczenie w sprawie.

Ponadto ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku wniosku o przywrócenie terminu nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W sytuacji zatem, gdy skarżący do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączył takiej opinii, Sąd pierwszej instancji nie był zobowiązany wzywać go do jej przedstawienia. W tym kontekście przypomnieć trzeba, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a. obciąża wnioskodawcę.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.