Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1721/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Transportu Kolejowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 5 lit/ a/, art. 29 ust. 2, art. 34 ust. 2 i 2a,
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: art. 50 par. 1, art.. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art/ 145 par. 1 pkt 1 lit. c/
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6-7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 28,  art. 75 pat. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3-5, art.227, art 233.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. Spółki z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2233/13 w sprawie ze skargi L. Spółki z o.o. w G. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia 22 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. Spółki z o.o. w G. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego kwotę [...] (...) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 r., oddalił skargę L. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia 22 [...] 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

W dniu 10 [...] 2009 r., L. sp. z o.o. z siedzibą w G. zawarła z P.S.A. (...) umowę o korzystanie z przydzielonych tras pociągów na okres od dnia 13 [...] 2009 r. do dnia 11 [...] 2010 r. Strony zobowiązały się, że przy realizacji umowy stosować będą postanowienia opracowanego przez P. "Regulaminu przydzielania tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy [...]" . Zmianą do Regulaminu [...] z dnia 22 [...] 2009 r., P. wprowadziła w § 1 ust. 3 pkt 19 definicję "całopociągowego przewozu intermodalnego". Ponadto zmianą wprowadzoną w § 29 ust. 1a) Regulaminu [...], udzielił skarżącemu ulgi (ulga intermodalna) w wysokości 25 % opłaty podstawowej naliczanej na podstawie w/w umowy, za przejazdy pociągów realizujących przewozy intermodalne w zwartych składach całopociągowych w okresie od dnia 1 [...] 2010 r. do dnia 11 [...] 2010 r.

L.sp. z o.o. ustaliła, że za okres od dnia 1 [...] 2010 r. do dnia 30 [...] 2010 r., P. zawyżyła kwotę opłaty o nieudzieloną ulgę intermodalną w kwocie [...] zł, którą to kwotę skarżąca potrąciła z faktury P. nr [...] z dnia 7 [...] 2010 r. Ponadto skarżąca ustaliła, że za okres od dnia 1 [...] 2010 r. do dnia 11 [...] 2010 r., P. zawyżyła kwotę opłaty o nieudzieloną ulgę intermodalną w kwocie [...] zł.

W dniu 27 [...] 2011 r., L. sp. z o.o., jako przewoźnik kolejowy, wniosła do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego skargę na wadliwy sposób naliczania przez P. opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej w okresie od dnia 1 [...] 2010 r. do dnia 11 [...] 2010 r. Skarżąca zarzuciła P. nieuzasadnioną odmowę stosowania ulgi intermodalnej do pociągów częściowo załadowanych tj. takich, w których znajdowały się zarówno platformy załadowane jak i próżne.

W dniu 25 [...] 2011 r., Prezes UTK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom realizującym przewozy intermodalne przez zarządcę infrastruktury kolejowej P. S.A. W dniu 8 [...] 2012 r. skarżąca wystąpiła do Prezesa UTK z wnioskiem o dopuszczenie jako strony do udziału w tym postępowaniu.

Decyzją Prezesa UTK z dnia 2 [...] 2012 r., postępowanie prowadzone ze skargi przewoźnika z 27 [...] 2011 r. umorzono, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał na objęcie przedmiotu postępowania, postępowaniem wszczętym z urzędu przez Prezesa UTK w dniu 25 [...] 2011 r., w którym wydano decyzję z dnia 23 [...] 2012 r. stwierdzającą naruszenie przez P. S.A. przepisów z zakresu kolejnictwa.

Jednocześnie postanowieniem z dnia 23 [...] 2012 r. Prezes UTK odmówił skarżącej Spółce udziału w postępowaniu wszczętym z urzędu przeciwko P. na prawach strony. Wskazał, że brak jest przepisu prawa materialnego, który uzasadniałby udział spółki w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa UTK z urzędu na prawach strony. Ponadto wskazał, że postępowanie prowadzone przeciwko P. z urzędu, miało szerszy zakres niż skarga przewoźnika z 27 [...] 2011 r.

Prezes UTK postanowieniem z 28 [...] 2012 r., po rozpatrzeniu zażalenia L. Sp. z o.o., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Po rozpoznaniu skargi L. sp. z o.o. na powyższe postanowienie z dnia 28 [...] 2012 r., WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r. (sygn. akt: VII SA/Wa 2847/12), uchylił to postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa UTK z 23 [...] 2012 r.

W związku z powyższym postanowieniem z 22 [...] 2013 r. Prezes UTK odmówił skarżącej prawa wglądu w akta postępowania administracyjnego. Swoją odmowę organ uzasadnił tym, że L. sp. z o.o. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne.

Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu 2 [...] 2013 r. skarżąca uzyskała wiadomość o wydaniu w dniu 22 [...] 2013 r. przez Prezesa UTK decyzji w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu przez P. opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym realizującym przewozy intermodalne. Decyzja ta została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez P. od decyzji Prezesa UTK z dnia 23 [...] 2012 r.

Na powyższą decyzję Prezesa UTK z dnia 22 [...] 2013 r. L. sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Uzasadniając swój interes prawny do wniesienia przedmiotowej skargi skarżąca podnosiła, że była stroną postępowania prowadzonego przed Prezesem UTK wszczętego na skutek pisma z dnia 27 [...] 2011 r. W decyzji z dnia 2 [...] 2012 r. umarzającej postępowanie wszczęte ze skargi przewoźnika organ wyjaśnił, że "przedmiot postępowania wszczętego z urzędu w dniu 25 [...] 2011 r. wobec P. był tożsamy z przedmiotem niniejszej sprawy". Zatem podmiotowi, który miał status strony w postępowaniu umorzonym na skutek objęcia innym postępowaniem, nadal zdaniem spółki przysługuje jej status strony. Umorzenie pierwotnego postępowania nie nastąpiło z powodu braku elementu podmiotowego, a na skutek objęcia jego zakresu postępowaniem wszczętym przez Prezesa UTK z urzędu. Interes prawny do wniesienia skargi skarżąca wywodziła również z przepisów prawa cywilnego, w związku z postępowaniem sądowym prowadzonym przed Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie o sygn. akt XXVI GC 233/12. Twierdziła, że ustalenia dokonane przez Prezesa UTK w postępowaniu w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej będą kształtować w sposób bezpośredni ostateczną treść praw i obowiązków zarządcy i przewoźnika, jakie zapadną w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Okręgowym w Warszawie. Interes prawny do wniesienia niniejszej skargi opierała również na przepisach art. 34 ust. 2 i 2a i art. 29 ust. 2 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007, Nr 16, poz. 94) wskazując, że przedmiot postępowania prowadzonego z urzędu powoduje, że dojdzie do konkretyzacji uprawnień przewoźnika kolejowego realizującego przewozy intermodalne.

Natomiast w uzasadnieniu wniosku o zawieszenie postępowania sądowego do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego prowadzonego przed Prezesem Urzędu Transportu Kolejowego w sprawie wniosku L. Sp. z o.o. o dopuszczenie w charakterze strony do postępowania w sprawie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej wskazano, iż zaskarżona decyzja Prezesa UTK z 22 [...] 2013 r., nigdy nie została doręczona skarżącemu, podobnie jak i poprzedzająca ją decyzja z 23 [...] 2012 r., a zatem konieczne jest przesądzenie czy powinna być stroną tego postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wniósł o odrzucenie skargi (z wnioskiem ewentualnym o jej oddalenie) wskazując, że skarżąca nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi.

Organ wskazał, że postępowanie prowadzone w zakresie nieprawidłowości naliczania opłat, w świetle art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, może mieć tylko charakter ogólny i nie ma za zadanie rozstrzygać indywidualnych sporów w zakresie płatności z tytułu udostępnienia infrastruktury kolejowej. Wskazał, że roszczenia pomiędzy P. a konkretnymi przewoźnikami intermodalnymi dotyczące ewentualnych zwrotów nienależnie pobranych opłat są sporem cywilnoprawnym. Odnosząc się do twierdzenia, że rozstrzygnięcie zawarte w skarżonej decyzji ma charakter prejudycjalny dla sprawy sądowej, toczącej się przed Sądem Okręgowym w Warszawie z powództwa P. przeciwko skarżącej, organ wskazał, że zakres obu tych postępowań jest zupełnie inny i decyzja wydana przez organ w postępowaniu przeciwko P. nie będzie miała bezpośredniego przełożenia na sferę indywidualnych praw i obowiązków skarżącej. W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego wywołanego przedmiotową skargą, organ wskazał, iż jest on bezprzedmiotowy, gdyż postępowanie powyższe zostało ostatecznie zakończone przez organ w dniu 8 [...] 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt OSK 519/04, Sąd I instancji wskazał, że pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego. Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, niekiedy może mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu.

Według Sądu orzekającego w pierwszej instancji, analiza treści przepisu art. 29 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym dowodzi, że nie zawiera on żadnych uprawnień dla przewoźników kolejowych, w tym skarżącej, a dotyczy obowiązków ciążących na zarządcy infrastruktury kolejowej. Podobnie jest w przypadku art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym, na który również skarżąca powoływała się w kontekście własnego interesu prawnego. Podkreślił, że wymienione przepisy ustawy o transporcie kolejowym pomimo, że odnoszą się do ulgi w opłacie, która objęta była zakresem postępowania prowadzonego przeciwko P., to skierowane są jedynie do zarządcy infrastruktury kolejowej i nie przyznają wprost żadnego uprawnienia przewoźnikom kolejowym, w tym skarżącej. Zaskarżona decyzja nie rozstrzygała więc tego, czy P. właściwie wyliczała wysokość należności wynikających z umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej konkretnemu przewoźnikowi kolejowemu, realizującemu przewozy intermodalne.

Według Sądu I instancji powoływany w skardze spór sądowy dotyczy relacji cywilnoprawnych pomiędzy skarżącą a P. i wynikających z niej opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej, które mają swoje źródło w stosunku prawnym łączącym strony w oparciu o umowę o udostępnieniu infrastruktury kolejowej. Decyzja wydana przez organ w postępowaniu przeciwko P. ma charakter ogólny i nie kształtuje bezpośrednio sfery indywidualnych praw i obowiązków skarżącej Spółki, choć może mieć znaczenie pośrednie. Sąd I instancji podkreślił jednak, iż cechą interesu prawnego jest jego bezpośredniość w odniesieniu do podmiotu, który go posiada.

W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia L. sp. z o.o. w G. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącej.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, to jest:

1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej wykładni wskazanych przepisów art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 28 kpa tj. uznanie, że skarżąca nie ma legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: Prezesa UTK) z urzędu, a tym samym nie jest ona podmiotem uprawnionym do zaskarżenia wydanej przez organ w tym postępowaniu decyzji z dnia 22 [...] 2013 r., w wyniku czego skarga wniesiona przez L. sp. z o.o. została oddalona, a skarżąca pozbawiona możliwości skutecznego ustalenia swoich praw lub zobowiązań w postępowaniu cywilnym prowadzonym przed Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie o sygn. akt XXVI GC 233/12.

1.2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a. oraz art. 29 ust. 2 i art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym, poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów art. 29 ust. 2 i art. 34 ust. 2 i 2a ustawy o transporcie kolejowym tj. uznanie, że przepisy te w swoich hipotezach i dyspozycjach nie zawierają żadnych uprawnień dla przewoźników kolejowych, w tym skarżącej, a dotyczą wyłącznie obowiązków ciążących na zarządcy infrastruktury kolejowej oraz, że skarżąca nie ma legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa UTK z urzędu, a tym samym nie jest ona podmiotem uprawnionym do zaskarżenia wydanej przez organ w tym postępowaniu decyzji z dnia 22 [...] 2013 r., w wyniku czego skarga wniesiona przez L. sp. z o.o. została oddalona;

1.3. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a. oraz art. 353 i 471 kodeksu cywilnego, poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów art. 353 i 471 kodeksu cywilnego tj. uznanie, że przepisy prawa cywilnego nie stanowią podstawy uzasadniającej interes prawny skarżącej w sprawie oraz, że skarżąca nie ma legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa UTK z urzędu, a tym samym nie jest ona podmiotem uprawnionym do zaskarżenia wydanej przez organ w tym postępowaniu decyzji z dnia 22 [...] 2013 r., w wyniku czego skarga wniesiona przez L. sp. z o.o. została oddalona;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

2.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a. oraz art. 13 ust.1 pkt 5 lit. a) ustawy o transporcie kolejowym poprzez niewskazanie i niezastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 13 ust. 1 pkt 5 lit. a) ustawy o transporcie kolejowym, stanowiącego podstawę legitymacji procesowej skarżącej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa UTK z urzędu oraz interesu prawnego skarżącej do wniesienia skargi na wydaną w tym postępowaniu decyzję organu z dnia 22 [...] 2013 r., oraz poprzez nie odniesienie się i pominięcie, bez należytego uzasadnienia zarzutów skargi z dnia 12 [...] 2013 r. odnośnie do naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 5 lit. a) ustawy o transporcie kolejowym, z którego to skarżąca wywodziła istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie skutki prawne, a ponadto brak wskazania przyczyn, które uzasadniałyby odstąpienie od uzasadnienia wyroku w tym zakresie, w wyniku czego skarga wniesiona przez L. sp. z o.o. została oddalona;

2.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a. oraz art. 13 ust.1 pkt 5 lit. b) ustawy o transporcie kolejowym, poprzez niewskazanie i niezastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 13 ust. 1 pkt 5 lit. b) Ustawy o transporcie kolejowym, który ma w niniejszej sprawie zastosowanie jako przepis stanowiący podstawę legitymacji procesowej skarżącej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa UTK z urzędu oraz interesu prawnego skarżącej do wniesienia skargi na wydaną przez organ w tym postępowaniu decyzję z dnia 22 [...] 2013 r., w wyniku czego skarga wniesiona przez L. sp. z o.o. została oddalona;

2.3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 28 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 4 i ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym poprzez niezastosowanie przez Sąd I instancji wskazanych przepisów art. 13 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 4 i ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym, stanowiących podstawę legitymacji procesowej skarżącej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa UTK z urzędu oraz interesu prawnego skarżącej do wniesienia skargi na wydaną w tym postępowaniu decyzję organu z dnia 22 [...] 2013 r., w wyniku czego skarga wniesiona przez L. Kolej sp. z o.o. została oddalona;

2.4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3, 4 i 5 k.p.a. oraz w zw. z art. 227 k.p.a. i art. 233 k.p.a., poprzez uznanie bez należytego uzasadnienia przez Sąd I instancji, że skarga L. sp. z o.o. z dnia 27 [...] 2011 r. wniesiona do Prezesa UTK była jakoby dla organu jedynie sygnałem o istnieniu ewentualnych nieprawidłowości w naliczaniu przez P. opłat w opłacie podstawowej, w wyniku czego skarga wniesiona przez L. sp. z o.o. została oddalona;

2.5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji wszystkich zarzutów skargi tj. niedokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oceny stanowiska Prezesa UTK zawartego w zaskarżonej decyzji z dnia 22 [...] 2013 r. pod względem zgodności z prawem, co utrudnia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji, a skarżącej skuteczną obronę swych praw;

2.6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP przejawiające się w oparciu kwestionowanego wyroku na postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym w sprawie przez organ z naruszeniem:

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6, 7 i art. 80 k.p.a., polegające na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego i prawnego w zakresie przyjęcia, wbrew dowodom zgromadzonym w sprawie i bez ich wyczerpującego rozpoznania, że decyzja wydana przez organ w postępowaniu przeciwko P. S.A. ma charakter ogólny i nie będzie bezpośrednio kształtowała sfery indywidualnych praw i obowiązków skarżącej,

- art. 107 § 3, 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 6,7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na: braku wszechstronnego wyjaśnienia, a przynajmniej podania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istotnych przesłanek prawnych i merytorycznych, którymi kierował się Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie, a w szczególności dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej skardze wniesionej przez skarżącą do Prezesa UTK z dnia 27 [...] 2011 r., wskazując, że była ona jedynie "sygnałem o istnieniu ewentualnych nieprawidłowości", gdy tymczasem ze stanu faktycznego wynikało, i co zostało wykazane dowodami tj. dokumentami zgromadzonymi w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa UTK w wyniku wniesienia w/w skargi, że skarżąca w przepisanym trybie realizowała swoje uprawnienie służące ochronie jej sfery majątkowej; braku wskazania przyczyn, z powodu których Sąd I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom z dokumentów zgromadzonych w w/w postępowaniu i znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez Prezesa UTK w wyniku skargi przewoźnika, uznając w pełni za prawidłowe w tym przedmiocie stanowisko organu; nie odniesienie się i pominięcie, bez należytego uzasadnienia zarzutów skargi odnośnie naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 4 i art. 13 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy o transporcie kolejowym, z których to skarżąca wywodziła istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie skutki prawne; a ponadto brak wskazania przyczyn, które uzasadniałyby odstąpienie od uzasadnienia wyroku w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., a z postawionych w niej zarzutów wynika, że istota spornego w rozpatrywanej sprawie zagadnienia odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym stwierdził, że nie jest ona niezgodna z prawem w zakresie, w jakim występując ze skargą na tę decyzję oczekiwała tego strona skarżąca, tj. L sp. z o.o.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że oddalają skargę spółki na kontrolowaną decyzję, Sąd I instancji stwierdził, że ani wszczęte przez organ postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowości, ani też wydana w tym postępowaniu decyzja stwierdzająca naruszenie przez zarządcę infrastruktury przepisów z zakresu kolejnictwa i zobowiązująca do usunięcia tych naruszeń w wyznaczonym terminie, nie dotyczyły interesu prawnego spółki, jako przewoźnika kolejowego.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, zarzuty skargi kasacyjnej, zmierzające do podważenia prawidłowości stanowiska Sądu I instancji nie są zasadne.

W punkcie wyjścia zwrócić należy uwagę na to, że podważając rezultat sądowoadministracyjnej kontroli zgodności z prawem decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego strona skarżąca kasacyjnie - co wyraźnie wynika z zarzutów postawionych w pkt 1. ppkt 1.1. - 1.3. petitum skargi kasacyjnej – eksponowała tę istotną - jej zdaniem - okoliczność świadczącą o wadliwości zaskarżonego wyroku, a mianowicie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 50 p.p.s.a., co - zdaniem strony polegać miało na "oddaleniu jej skargi na wymienioną decyzję", a w konsekwencji na "kwestionowaniu jej uprawnień do zaskarżenia do sądu administracyjnego wymienionej decyzji" (por. pkt 1 ppkt 1.2. i ppkt 1.3. petitum skargi kasacyjnej) oraz na "pozbawieniu jej możliwości skutecznego dochodzenia przysługujących jej uprawnień w postępowaniu przed sądem powszechnym" (pkt 1 ppkt 1.1. petitum skargi kasacyjnej). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak postawiona - jako sporna w rozpatrywanej sprawie – kwestia, zasadza się na daleko idącym nieporozumieniu, gdy chodzi o istotę oraz cel regulacji, naruszenie której zarzuca autor skargi kasacyjnej. Z całą pewnością bowiem, fakt oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi strony na decyzję z dnia 22 [...] 2013 r. nie dość, że nie uzasadnia twierdzenia o naruszeniu art. 50 p.p.s.a. w sposób, w jaki przedstawione to zostało w skardze kasacyjnej, to wręcz przeciwnie, dowodzi tego, że legitymacja skargowa strony nie była w rozpatrywanej sprawie kwestionowana.

W tej mierze wyjaśnienia wymaga, że przez "kontrolę działalności administracji publicznej", o której mowa w art. 184 Konstytucji RP rozumieć należy porównywanie czynności organów administracji z wzorcem normatywnym (normami prawnymi) stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Sądy administracyjne kontrolują prawidłowość podstawy rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, którą stanowi całokształt przepisów prawa stosowanych przez organ w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego, a więc przepisy prawa materialnego, przepisy proceduralne, a także przepisy ustrojowe (kompetencyjne). Istotą kontroli administracji publicznej jest więc rozstrzyganie sprawy sądowoadministracyjnej rozumianej, jako wywołany przed sądem administracyjnym spór między adresatem rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, a organem administracji publicznej. Przedmiotem i treścią tego sporu jest zarzut naruszenia prawa przez organ administracji, który wydał rozstrzygnięcie dotyczące wolności lub praw adresata zaskarżonego aktu. Konsekwencją zaś rozstrzygnięcia sądu administracyjnego sprowadzającego się do zwrotu stosunkowego "zaskarżony akt (czynność) jest/nie jest zgodny z prawem" jest utrzymanie zaskarżonego aktu w mocy albo wyeliminowanie go z obrotu prawnego, jeżeli jest sprzeczny z prawem w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Rezultatem tego rozstrzygnięcia nie jest konkretyzacja, ani też ustalanie dyspozycji normy prawa, lecz kontrola zgodności z prawem tej konkretyzacji, w wyniku której dochodzi do zaakceptowania dokonanej już przez organ administracji konkretyzacji, albo do jej wyeliminowania. Rezultat sądowoadministracyjnej kontroli wyraża się więc w ocenie zaskarżonego działania administracji publicznej, w konsekwencji której następuje realizacja pożądanych skutków, tj. eliminacja działań wadliwych albo potwierdzenie działań prawidłowych. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc "sprawa administracyjna", lecz zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a rolą sądu operującego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji jej stanu faktycznego, jest przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem (zob. szerzej np.: J. Zimmermann, Z podstawowych zagadnień sądownictwa administracyjnego, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i prawa obywatelskich 1980 – 2005 (red. J. Góral, R. Hauser, J. Trzciński), Warszawa 2005, s. 295; R. Hauser, Nieporozumienia wokół charakteru orzeczeń sądów administracyjnych, w: Ratio est anima legis. Księga Jubileuszowa profesora Janusza Trzcińskiego, Warszawa 2007, s. 238 - 239; K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne, Zakamycze 2004 r., s. 295).

Uwzględniając przedstawioną istotę postępowania przed sądami administracyjnymi, zwłaszcza to, że w odróżnieniu od postępowania administracyjnego nie dochodzi w nim do kształtowania sytuacji prawnej określonego podmiotu, ale do kontroli administracji publicznej poprzez kontrolę legalności aktów wydawanych w postępowaniu administracyjnym, za oczywiste uznać należy, że z punktu widzenia celu przeprowadzania tej kontroli, swoim zakresem obejmuje ona sytuacje odnoszące się do szerokiego kręgu podmiotów, a mianowicie: podmiotu biorącego udział w postępowaniu administracyjnym na podstawie wywodzonego z prawa materialnego interesu prawnego; podmiotu, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, który jednak w tym postępowaniu został z własnej winy bądź z winy organu pominięty; podmiotu, który błędnie został potraktowany jako strona postępowania administracyjnego; w końcu także i podmiotu, który – tak jak w rozpatrywanej sprawie - błędnie uznał, że wydana decyzja dotyczy jego interesu prawnego (por. W. Chróścielewski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2005, nr 11, poz. 128).

Z powyższego wynika więc jednoznacznie, że wykładnia art. 50 p.p.s.a. nie może ograniczać się tylko do rezultatu wykładni językowej, lecz musi przede wszystkim uwzględniać rezultat wykładni systemowej tego przepisu, bo tylko w ten sposób zapewnić można jego korespondencję z przedstawioną powyżej istotą oraz celami sądowoadministracyjnej kontroli administracji publicznej. Nie ma więc żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że oddalając – po jej rozpatrzeniu - skargę skarżącej Spółki na kontrolowaną decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, Sąd I instancji naruszył art. 50 p.p.s.a. w sposób, w jaki przedstawione to zostało w skardze kasacyjnej.

Merytoryczną ocenę wymienionych powyżej zarzutów opartych na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. oraz pozostających z nimi w komplementarnym związku zarzutów z pkt 2. ppk 2.1. - 2.3. petitum skargi kasacyjnej, poprzedzić należy następującym wyjaśnieniem, a mianowicie, że z punktu widzenia określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów, którym czynić powinno zadość uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, nie ma podstaw aby twierdzić, że Sąd I instancji im uchybił, co oznacza, że zarzut naruszenia wymienionego przepisu (por. pkt 2. ppkt 2.5. petitum skargi kasacyjnej) uznać należy za niezasadny.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku w niewadliwy sposób realizuje funkcję perswazyjną – w tej mierze zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, z którym nota bene, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu omawianego zarzutu, strona podjęła jednak merytoryczną polemikę – jak również funkcję kontroli trafności wydanego w sprawie orzeczenia, co wbrew sugestiom autora skargi kasacyjnej, nie pozbawia Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości skontrolowania zaskarżonego wyroku w zakresie, który wyznaczony został granicami wniesionego środka zaskarżenia. W kontekście zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi (por. art. 134 § 1 p.p.s.a.) wyjaśnić należy również, że Sąd I instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji nie mających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi bowiem naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli ponadto, wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy – a więc tak, jak w rozpatrywanej sprawie - to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego (por. np.: wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

Z punktu widzenia tej ostatniej uwagi – w tym rzecz jasna, z punktu widzenia konsekwencji wynikających z treści art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. również np.: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13 oraz wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2084/13) - za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należy zarzut postawiony w pkt 2. ppkt 2.6. petitum skargi kasacyjnej.

Uwzględniając sposób, w jaki wymieniony zarzut został skonstruowany oraz uzasadniony stwierdzić należy, że brak jest podstaw, aby uznać, że sporną w rozpatrywanej sprawie kwestię stanowią ustalenia faktyczne, które Sąd I instancji przyjął za podstawę wyrokowania w sprawie. Omawiany zarzut nie może być uznany za skuteczny z tego powodu, że nie można i nie należy mylić ustaleń faktycznych z prawną ich oceną, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w odniesieniu do omawianego zarzutu kasacyjnego (por. również wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1666/06). W tej mierze wyjaśnić bowiem należy, że jeżeli za fakt należałoby uznać zdarzenie, zjawisko lub sytuację, które zaistniały i miały miejsce, to gdy chodzi o rozpatrywaną sprawę oraz jej stan faktyczny, który przyjęty został przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania, za "fakt" w przywołanym tego słowa rozumieniu, uznać należałoby wszczęcie z urzędu przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, jako krajowego regulatora transportu kolejowego, postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją ostateczną, wydaną w przedmiocie stwierdzenia naruszenie przez P. S.A., jako zarządcę infrastruktury, przepisów z zakresu kolejnictwa i zobowiązującą - w zakresie stwierdzonych naruszeń, tj. w zakresie nieprawidłowości w naliczaniu opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym, w tym skarżącej kasacyjnie Spółce - do ich usunięcia w wyznaczonym terminie. Inną natomiast i sporną w rozpatrywanej sprawie kwestią jest to, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa, tj. w świetle przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz przepisów k.p.a., L. spółka z o.o. miała usprawiedliwione podstawy, aby twierdzić, że wymienione postępowanie oraz wydana w nim decyzja ostateczna dotyczyły jej interesu prawnego - jak wywodzi to strona skarżąca kasacyjnie - czy też, jak przyjął to Sąd I instancji, uznając skargę spółki na wymienioną decyzję za niezasadną, że decyzja ta nie dotyczyła interesu prawnego spółki. Stanowi to już więc ocenę formułowaną na tym etapie procesu stosowania prawa, który wiąże się z kwalifikowaniem danego faktu z punktu widzenia konkretnej normy prawnej, co innymi słowy oznacza, że ocena, czy w sprawie załatwionej kontrolowaną przez Sąd I instancji decyzją istniały podstawy do uznania istnienia interesu prawnego spółki, czy też nie, jest już elementem procesu subsumcji stanu faktycznego pod konkretny przepis prawa, co w okolicznościach rozpatrywanej sprawy odnieść należy do przepisów przywołanej powyżej ustawy o transporcie kolejowym. Z powyższego wynika, że stawiana przez stronę skarżącą kasacyjnie na gruncie omawianego zarzutu - jako sporna – kwestia, nie odnosiła się do zagadnienia niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy też deficytu ustaleń stanu faktycznego, który przyjęty został za podstawę wyrokowania w sprawie, lecz do prawnej oceny tego stanu faktycznego. Kwestionując więc przywołaną powyżej ocenę Sądu I instancji, strona skarżąca powinna w skardze kasacyjnej postawić zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie kolejowym oraz przepisów k.p.a., nie zaś, adresowane wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, zarzuty naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, które w świetle przywołanych argumentów uznać należy za oczywiście nieskuteczne i pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc w związku z powyższym do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, które postawione zostały w pkt 1. ppkt 1.1 – 1.3. petitum skargi kasacyjnej oraz do oceny pozostających z nimi w komplementarnym związku zarzutów z pkt 2. ppk 2.1. - 2.3. petitum wniesionego środka zaskarżenia, co jednocześnie czyni zasadnym łączne rozpoznanie tych zarzutów, stwierdzić należy, że nie zostały one oparte na usprawiedliwionych podstawach.

W punkcie wyjścia podkreślenia wymaga, że uwzględniając treść art. 10 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, który to przepis określa status Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego oraz jego właściwość w wymienionych w nim sprawach, a w tym kontekście ogólnokompetencyjny charakter regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 przywołanej ustawy, z którego to przepisu wynika, że realizując wymienione w nim zadania, w tym zadania z zakresu nadzoru (pkt 2 – 4), Prezes UTK jest uprawniony do kontroli przestrzegania przepisów i realizacji decyzji oraz postanowień z zakresu kolejnictwa (ust. 4) oraz, w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa, do wydania decyzji określającej zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości (ust. 6) stwierdzić należy, że na jej gruncie ustawodawca ustanowił szczególną procedurę kontroli przestrzegania przepisów i realizacji decyzji oraz postanowień z zakresu kolejnictwa, której rezultat, w sytuacji stwierdzenia ich naruszenia, uprawnia organ do wydania decyzji określającej zakres (stwierdzonego) naruszenia oraz termin usunięcia (stwierdzonych) nieprawidłowości.

Wobec powyższego, zwłaszcza zaś, gdy równocześnie podkreślić, że przez określenie "nadzór" rozumieć należy sytuację polegającą na tym, że organ jest wyposażony w środki oddziaływania na postępowanie podmiotów i jednostek nadzorowanych, nie mogąc jednak ich wyręczać w ich działalności, a uprawnienia nadzorcze obejmują prawo do kontroli oraz możliwość wiążącego wpływania na podmioty i jednostki nadzorowane, co wiąże się, między innymi, ze stosowaniem środka oddziaływania merytorycznego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt K 45/07), nie może budzić wątpliwości, że na gruncie przywołanej regulacji, za środek i formę nadzoru w zakresie odnoszącym się do przestrzegania przepisów i realizacji decyzji oraz postanowień z zakresu kolejnictwa, uznać należy decyzję, o której mowa w ust. 6 art. 13 ustawy o transporcie kolejowym. Powyższe znajduje również swoje potwierdzenie i wsparcie w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt Kp 8/09, odnośnie do identycznego w swej istocie oraz zbieżnego w treści z omawianą regulacją, rozwiązania przyjętego w art. 14a ustawy o transporcie kolejowym.

Uwzględniając treść postanowień zawartych w art. 13 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 przywołanej ustawy, za podmiot nadzorowany uznać należy niewątpliwie zarządcę infrastruktury. W tym też kontekście nie można tracić z pola widzenia i tego, że zważywszy na systematykę wewnętrzną art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, z realizacją przez Prezesa UTK zadań wymienionych w pkt 1 – 3 tego przepisu oraz ze stosowaniem przez ten organ środka nadzoru, o którym mowa w ust. 6 art. 13 tej ustawy, skorelowane zostało i to powierzone mu zadanie, które wymienione zostało w pkt 5 ust. 1 art. 13 ustawy. Z przepisu tego wynika, że do zadań Prezesa UTK, w zakresie regulacji transportu kolejowego, należy rozpatrywanie skarg przewoźników kolejowych dotyczących regulaminu, o którym mowa w art. 32 ustawy (lit. a) oraz przydzielania tras pociągów i opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej (lit. b).

Skoro więc w świetle przedstawionych uwag i argumentów, nie może budzić żadnych wątpliwości, że przepis art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie kolejowym jest adresowanym do Prezesa UTK przepisem zadaniowym (ogólnokompetencyjnym), to nie sposób zasadnie upatrywać w nim – jak czyni to strona skarżąca kasacyjnie - podstawy istnienia interesu prawnego przewoźnika do udziału w postępowaniu (nadzorczym) prowadzonym w sprawie naruszenia przez zarządcę infrastruktury przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa, w rezultacie którego, w razie stwierdzenia tych naruszeń, dochodzi do wydania decyzji określającej zakres (stwierdzonego) naruszenia i zobowiązującej podmiot nadzorowany do usunięcia (stwierdzonych) nieprawidłowości w wyznaczonym przez organ terminie. Zważywszy więc na to, że istotą i celem wymienionego postępowania jest egzekwowanie od zarządcy infrastruktury ciążących na nim obowiązków wynikających z przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa – nie zaś, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zasadności stanowiska strony skarżącej kasacyjnie, z umów o udostępnienie infrastruktury kolejowej zawieranych przez przewoźników z zarządcą infrastruktury (art. 29 ust. 1c w związku z art. 4 pkt 19d) – to oznacza to, że wymienione postępowanie oraz wydawana w nim, na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym, decyzja mają charakter sankcjonująco dyscyplinujący wobec zarządcy infrastruktury. Również i w tym sensie, że mogą one stanowić preludium do wszczęcia i prowadzenia przez organ postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 66 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym.

Uwzględniając powyższe, istnienia interesu prawnego, na który powołuje się strona skarżąca kasacyjnie nie sposób wywodzić, że na gruncie art. 13 ust. 1 pkt 5 przywołanej ustawy mowa jest o "skargach przewoźników", bowiem niezależnie od dotychczas przedstawionych argumentów, ani przywołany przepis, ani też żaden inny przepis ustawy o transporcie kolejowym nie stanowi o tym, aby wraz ze złożeniem przez przewoźnika kolejowego skargi, nie dość, że dochodziło do obligatoryjnego wszczynania postępowania w sprawie inicjowanej w tego rodzaju sposób, to również, aby dochodziło do aktualizowania się jego uprawnień, jako strony postępowania, które w związku z tą skargą może być wszczęte przez organ, jednak nie musi. W konsekwencji, za uzasadnione uznać należy stanowisko, że w analizowanej sytuacji mają zastosowanie przepisy Działu VIII - "Skargi i wnioski" - k.p.a., co z kolei oznacza - zwłaszcza gdy uwzględnić (treściowe) relacje między art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie kolejowym i art. 227 k.p.a. - że skarga przewoźnika kolejowego podlega rozpatrzeniu w sposób określony w art. 233 zdanie drugie k.p.a. Innymi słowy, skarga o której mowa w przywołanym przepisie ustawy o transporcie kolejowym może, ale nie musi spowodować wszczęcie z urzędu przez Prezesa UTK postępowania w sprawie naruszenia przez zarządcę infrastruktury przepisów, decyzji lub postanowień z zakresu kolejnictwa. W tym też kontekście podkreślenia wymaga, że źródła istnienia interesu prawnego do udziału w wymienionym postępowaniu, ani też podstawy twierdzenia, że wydana w nim, w oparciu o art. 13 ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym decyzja, dotyczą interesu prawnego skarżącej kasacyjnie Spółki, nie można upatrywać w tej okoliczności, że Prezes UTK - wbrew konsekwencjom wypływającym z normatywnej treści przywołanych powyżej przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. i przepisów k.p.a. - w związku z pierwotnie złożoną przez spółkę (przewoźnika) skargą z dnia 27 [...] 2011 r., przyznał jej status strony we wszczętych na podstawie tej skargi postępowaniu, które następnie jednak umorzył decyzją z dnia 2 [...] 2012 r. W świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów za oczywiste uznać należy to, że wadliwe działanie organu administracji publicznej nie mogło i nie może uzasadniać istnienia interesu prawnego skarżącej kasacyjnie spółki do udziału w omawianym postępowaniu, ani też jej twierdzenia, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja Prezesa UTK dotyczyła jej interesu prawnego, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należało także zarzut z pkt 2. ppkt 2. 4. petitum skargi kasacyjnej.

Z punktu widzenia dotychczas przedstawionych argumentów podnieść należy, że pojęcie interesu prawnego jest kategorią normatywną, mającą swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia i ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być zaś zasadniczo wyprowadzone z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania konkretnego prawnego interesu lub obowiązku. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Jak podkreślono w wyroku NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 755/06, interes prawny to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny to zatem interes, którego podstawą mogą być przepisy materialnego prawa administracyjnego, a to z tego względu, że decyzja administracyjna jest władczą konkretyzacją prawa administracyjnego. Wobec tego przyjąć należałoby, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Interes prawny musi być ponadto uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają.

Uwzględniając treść pojęcia "interesu prawnego" oraz wypływające z tego pojęcia konsekwencje, twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie o naruszeniu przez Sąd I instancji przepisu art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym uznać należało więc za niezasadne. Jej oczekiwaniu odnośnie do stwierdzenia istnienia jej interesu prawnego w postępowaniu zakończonym kontrolowaną przez WSA w Warszawie decyzją, sprzeciwiają się wszystkie dotychczas przedstawione argumenty, w tym zwłaszcza te, które odnoszą się do przedstawionej powyżej istoty oraz charakteru postępowania, w którym wydana została decyzja z dnia 22 [...] 2013 r. Przyjęcie tezy przeciwnej musiałoby nieuchronnie spowodować – wbrew treści przywoływanych przepisów ustawy o transporcie kolejowym, a tym samym wbrew intencji ustawodawcy – do zmiany logiki, charakteru oraz celu omawianego postępowania, a w tym kontekście, do istotnej zmiany roli i funkcji Prezesa UTK w tym postępowaniu, który z organu realizującego wymienione na wstępie zadania o charakterze nadzorczym oraz organu stosującego określone ustawą środki nadzoru wobec zarządcy infrastruktury, stałby się organem rozstrzygającym spory między przewoźnikiem kolejowym (przewoźnikami kolejowymi) a zarządcą infrastruktury, a wszystko to w sytuacji, gdy w zakresie odnoszącym się do sporów wynikłych na tle wykonywania umów o udostępnianie infrastruktury kolejowej – a więc tak, jak w rozpatrywanej sprawie - właściwy do ich rozstrzygania jest sąd powszechny.

Przedstawione argumenty zachowują swoją aktualność także w odniesieniu do przepisów art. 29 ust. 2 i art. 34 ust. 2 i ust. 2a ustawy o transporcie kolejowym. Wymienione przepisy są również bezpośrednio adresowane do zarządcy infrastruktury. Nałożone nimi na zarządcę infrastruktury obowiązki, także podlegają egzekwowaniu w przedstawionym powyżej trybie, to jest w postępowaniu wieńczonym wydaniem decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 6 przywołanej ustawy. Również i one nie mogą stanowić uzasadnionej podstawy do rekonstruowania w oparciu o nie, interesu prawnego przewoźnika kolejowego do udziału w postępowaniu prowadzącym do wydania wymienionej decyzji, ani też podstawy twierdzenia, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego, w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.