Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1089/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1,3, art. 86 ust. 1 pkt 4,5,9, art. 83 ust. 6 pkt 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 7,8,11, 138 par. 2, art. 24 par. 1 pkt 5 w zw. z art. 27 par. 1, art. 127 par. 3, art. 129 par. 3, art. 127, art. 139, art. 62
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Gminy kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. Burmistrz Gminy [...] zwrócił

się do Starosty [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działkach stanowiących własność Gminy [...]. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta [...] wydał decyzję z dnia [...] w której:

- w pkt 1 – zezwolił wnioskodawcy na usunięcie [...] drzew gatunku dąb o obwodach pni: [...] cm, zlokalizowanych na działce nr [...] obręb [...] oraz

[...] drzewa gatunku kasztanowiec o obwodzie pnia [...] cm, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] - bez pobierania opłat za usunięcie tych drzew;

- w pkt 2 – zezwolił na usunięcie [...] drzewa gatunku klon jawor o obwodzie pnia [...] cm zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] oraz [...] drzewa gatunku klon jawor o obwodzie pnia [...] cm, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...], pod warunkiem, że w obrębie działki nr [...], w terminie do [...] r., zostaną dokonane nowe nasadzenia drzew w ilości min. [...] szt. gatunku wybranego przez wnioskodawcę, z jednoczesnym naliczeniem opłat za usunięcie wymienionych wyżej drzew w łącznej kwocie [...] zł oraz odroczeniem terminu uiszczenia naliczonej opłaty na okres [...] lat od dnia wydania zezwolenia

z uwagi na to, że zezwolenie na usunięcie tych drzew uzależnione zostało

od zastąpienia usuniętych drzew innymi drzewami;

- w pkt 3 – zezwolił na usunięcie [...] drzew gatunku olsza o obwodach pni: [...] cm, (mierzonych na wysokości [...] cm), zlokalizowanych na działce

nr [...] obręb [...] i jednocześnie naliczył opłatę za usunięcie tych drzew w kwocie [...] zł uznając, że wnioskodawca ponosi winę za ich obumarcie;

- w pkt 4 decyzji ustalił termin usunięcia drzew objętych zezwoleniem do [...] r.

- w pkt 5 decyzji Starosta odmówił udzielenia zezwolenia na usunięcie [...] drzewa gatunku buk zwyczajny o obwodzie pnia [...] cm, zlokalizowanego na działce

nr [...], obręb [...].

Odwołanie od tej decyzji w części dotyczącej pkt 3 wniosła Gmina [...] podnosząc, że nie ponosi winy za obumarcie drzew gatunku olsza pomimo prowadzenia w bezpośrednim sąsiedztwie drzew prac mających na celu osuszenie terenu pod mini boisko do gry w piłkę dla dzieci i młodzieży, ponieważ żadne z drzew nie utraciło kontaktu z wodą stanowiącą naturalne środowisko do życia tego gatunku drzew. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że zasypywanie terenu miało bezpośredni wpływ na stan zdrowotny olch i ich obumarcie. Burmistrz Gminy [...] wskazał, że zanieczyszczenia znajdujące się w wodzie, które organ uznał

za przyczynę obumarcia drzew, mają charakter sporadyczny i są na bieżąco usuwane przez Gminę, w związku z czym nie mogły wywrzeć negatywnego oddziaływania na drzewa. W tej sytuacji Starosta [...] winien był w tym zakresie orzec o odroczeniu terminu płatności opłaty w zamian za dokonanie nowych nasadzeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 83 ust. 1 i 3 ustawy

z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 ze zm.), usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić,

z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów.

Odnośnie punktu 3 zaskarżonej decyzji, w którym organ I instancji wydał zgodę na usunięcie [...] drzew gatunku olsza, naliczając równocześnie opłatę za ich usunięcie w kwocie [...] zł, z jednoczesnym określeniem terminu dokonania wpłaty, Kolegium stwierdziło, że podziela wątpliwości wyrażone w odwołaniu. W ocenie Kolegium, organ I instancji nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, iż obumarcie drzew gatunku olsza nastąpiło z winy czy też w wyniku działań Gminy [...]. Organ odwoławczy zauważył, iż z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że "pływające śmieci" nie mają wpływu

na stan zdrowotności drzew zwłaszcza, jeżeli zanieczyszczenia te są na bieżąco usuwane. Co do gruzu natomiast trudno jest się wypowiedzieć bez zasięgnięcia opinii specjalisty. Skoro kilka metrów dalej również rosną olchy (okoliczność

ta została udokumentowana materiałem fotograficznym sporządzonym podczas oględzin), które są zdrowe, zaś [...] drzewa tego samego gatunku, będące

w bezpośrednim sąsiedztwie prowadzonych prac budowlanych obumarły, a przy tym wszystkie te drzewa (zdrowe i obumarłe) znajdują się w identycznym środowisku,

to nie sposób jednoznacznie stwierdzić, czy prowadzone prace budowlane miały, czy też nie miały wpływu na obumarcie 4 drzew. Zdaniem Kolegium, kwestia ta wymaga szczegółowego wyjaśnienia i przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego w znacznej części, np. przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego

z zakresu dendrologii bądź innego specjalisty, posiadającego stosowną wiedzę

i uprawnienia do wydania opinii na ten temat. Dopiero na tej podstawie organ

I instancji będzie mógł orzec, czy wnioskodawca ponosi winę za obumarcie drzew.

W razie stwierdzenia, że drzewa obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie

z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, nie pobiera się opłat za ich usunięcie, zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody.

W takiej sytuacji bezprzedmiotowe staje się odraczanie terminu płatności

z zastrzeżeniem dokonania nowych nasadzeń. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał za celowe uchylenie punktu 3 decyzji i przekazanie sprawy

do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji organu I instancji Kolegium uznało

za zasadne uchylenie także punktu 2 decyzji, pomimo że wnioskodawca

nie zakwestionował rozstrzygnięcia w tym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium zauważyło, że z protokołu oględzin drzew sporządzonego w dniu [...] r. na terenie działek nr [...] wynika, iż na działce nr [...] znajduje się drzewo gatunku klon jawor o obwodzie pnia [...] cm oraz drzewo gatunku kasztanowiec o obwodzie pnia [...] cm, natomiast na działce nr [...] rośnie drzewo gatunku klon jawor o obwodzie pnia [...] cm. Do protokołu oględzin dołączono wykonane podczas oględzin zdjęcia, obrazujące stan drzew i nieruchomości na której się one znajdują, jak również dołączono fragmenty map geodezyjnych.

Analiza tego materiału dowodowego, w powiązaniu z wnioskiem strony

i uzasadnieniem decyzji organu l instancji, budzi - zdaniem Kolegium – wątpliwości.

We wniosku o wydanie zezwolenia Burmistrz [...] nie wymienił działki nr [...] lecz działkę nr [...]. Na tej właśnie działce - według wnioskodawcy - znajdują się opisane wyżej drzewa: 2 gatunku klon jawor i [...] gatunku kasztanowiec. Jako przyczynę usunięcia wnioskodawca podał, że drzewa rosną w pasie drogi gminnej

nr [...] i skrajni pasa drogowego. Tymczasem z decyzji organu I instancji wynika, że na działce nr [...] znajduje się jeden klon jawor i jeden kasztanowiec, zaś drugi klon jawor znajduje się na działce nr [...] .

Wątpliwości wzbudza rodzaj i przeznaczenie terenu, na którym drzewa się znajdują. Według uzasadnienia decyzji organu I instancji, jedno drzewo gatunku klon jawor zlokalizowane na działce nr [...], rośnie w pasie drogi gminnej, natomiast drugie, zlokalizowane na działce nr [...] rośnie na skarpie przylegającej do tej drogi. Wnioskodawca tymczasem wyraźnie wnosił o wydanie zezwolenia na usunięcie dwóch klonów rosnących w pasie drogowym drogi gminnej i skrajni pasa drogowego. Do protokołu z wizji lokalnej dołączono dwie mapki geodezyjne. Wprawdzie można mieć wątpliwości czy mogą one stanowić dowód w sprawie, skoro w żaden sposób nie są opisane (brak daty sporządzenia, podpisu czy wskazania osoby sporządzającej, jakiegokolwiek opisu itp.), jednakże o ile zostały właściwie sporządzone, wynika z nich że:

1) działka nr [...] oznaczona jest symbolem [...] a zatem jest lasem,

2) działka nr [...] oznaczona jest symbolem [...], zatem jest drogą,

3) czerwonymi kropkami zaznaczono trzy drzewa przeznaczone do usunięcia,

a wszystkie trzy kropki naniesione są na działce nr [...], czyli na terenie lasu.

Następna niespójność decyzji organu I instancji wyłania się na tle jej uzasadnienia. Przedmiotem tak wniosku strony, jak i rozstrzygnięcia organu I instancji, były między innymi drzewa zlokalizowane na terenie działki nr [...], a mianowicie [...] klon jawor i [...] kasztanowiec. Organ I instancji, zezwalając w punkcie [...] decyzji na usunięcie kasztanowca odstąpił od pobierania opłaty za jego usunięcie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podał, że "[...] drzewo gatunku kasztanowiec, zlokalizowane na działce nr [...] rośnie na skarpie. Pień drzewa znacznie pochyla się nad drogą i stanowi zagrożenie dla ruchu drogowego i osób przebywających w jego pobliżu. Z uwagi na to, zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4, 5 i 9 ustawy o ochronie przyrody odstąpiono od naliczenia opłaty za usunięcie w/w drzew". Jest to fragment uzasadnienia do punktu 1 decyzji, którym udzielono zezwolenia na usunięcie nie tylko kasztanowca, ale także trzech dębów znajdujących się na działce nr [...]. Z kolei uzasadniając rozstrzygnięcie dotyczące naliczenia opłaty za usunięcie dwóch klonów zlokalizowanych na działkach nr [...], organ I instancji wywiódł: "Usunięcie drzewa z działki [...] związane jest z koniecznością udrożnienia i poszerzenia drogi. Zasadność usunięcia drugiego z drzew wynika z obawy, że podczas prac ziemnych związanych z poszerzaniem drogi może dojść do osunięcia się skarpy, a tym samym utraty stabilności drzewa w gruncie." Skoro w obu przypadkach wskazana została skarpa, na której rosną drzewa, a z uzasadnienia decyzji wynika, że jest to skarpa na działce nr [...], to trudno wytłumaczyć, dlaczego w jednym przypadku organ odstępuje od naliczenia opłaty, w drugim natomiast ją nalicza. Takie odmienne rozstrzygnięcie w identycznym stanie faktycznym zdaje się sugerować – zdaniem organu odwoławczego -rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych

w przepisach art. 7, 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji Kolegium zdecydowało o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Jednocześnie Kolegium wskazało organowi I instancji, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien należycie ustalić, na jakiego rodzaju nieruchomości (nieruchomościach) znajdują się dwa drzewa gatunku klon jawor. Jeżeli organ ustali, że drzewa znajdują się na działce nr [...], oznaczonej symbolem "dr", czyli na drodze, wówczas przeanalizuje możliwość zastosowania przepisów art. 86 ust. 1 pkt 5 i/lub 6 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którymi nie pobiera się opłat

za usunięcie drzew:

a) które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz kolejowego

albo bezpieczeństwu żeglugi,

b) w związku z przebudową dróg publicznych i linii kolejowych

Jeżeli natomiast organ l instancji ustali, że dwa klony znajdują się na działce oznaczonej numerem [...], która to nieruchomość oznaczona jest symbolem "[...]",

a zatem jest lasem, wówczas zastosuje art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, stanowiący, iż przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów w lasach.

Kolegium zwróciło uwagę, że oba klony wnioskowane są do usunięcia z uwagi na konieczność poszerzenia pasa drogowego oraz w związku ze stwarzaniem przez drzewo zagrożenia ruchu drogowego bądź bezpieczeństwa ludzi. Okoliczność taką należy bezspornie ustalić w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy jedno z drzew gatunku klon jawor znajduje się na działce nr [...]

a drugie na działce [...], organ I instancji odpowiednio zastosuje wskazane wyżej przepisy osobno do każdej sytuacji faktycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku rozpoznania skargi Gminy [...] na opisaną wyżej decyzję, wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 8/09 uchylił decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna z tego względu, że organ odwoławczy, działając w trybie odwoławczym w oparciu o art. 138 § 2 kpa, wydał orzeczenie

w zakresie w którym nie zostało wniesione odwołanie, w dodatku na niekorzyść strony która je wniosła. Sąd wskazał, że decyzja organu I instancji składa się

z pięciu części, i poza pkt 4 dotyczącym terminu wycięcia drzew, każda część obejmowała odrębny stan w zakresie ustaleń faktycznych i jego ocenę w aspekcie powołanych w decyzji przepisów ustawy o ochronie przyrody. Każda z tych części stanowić mogła w istocie odrębną decyzję administracyjną. Wprawdzie nie było błędem organu I instancji wydanie jednej decyzji obejmującej różne sytuacje, jednakże rozstrzygniecie w każdej z nich ma charakter odrębny i samoistny. W tej sytuacji organ odwoławczy nie był uprawniony do rozstrzygnięcia o tych częściach decyzji, od których strona nie wniosła odwołania. W ocenie Sądu, identyfikacja drzew objętych postępowaniem nie budzi wątpliwości. Kwestią sporną jest jedynie ocena organu I instancji co do zawinienia przez wnioskodawcę obumarcia drzew wskazanych w pkt. 3 decyzji Starosty i jedynie do tych kwestii, zgodnie

z odwołaniem, winien był się odnieść organ odwoławczy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy obumarcie [...] drzew gatunku olsza nastąpiło w wyniku działań Gminy [...]. Kolegium stwierdziło,

że art. 138 § 2 kpa nie pozwala na uchylenie decyzji organu I instancji tylko w części, dlatego konieczne stało się uchylenie decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew w całości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu odwoławczego Gmina [...] wniosła o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie od organu odwoławczego kosztów postępowania. Gmina podniosła, że wystąpiła do Starosty [...] o zezwolenie na usunięcie drzew z [...] odrębnych nieruchomości stanowiących jej własność. Starosta [...] wydał zezwolenie zgodnie z wnioskiem ale zezwalając na usunięcie czterech drzew gatunku olsza z działki nr [...] w obrębie [...], naliczył jednocześnie opłatę za usunięcie drzew w kwocie [...] zł uznając, że drzewa obumarły z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy. Gmina [...] wniosła odwołanie od decyzji Starosty tylko w części dotyczącej naliczenia opłaty za usunięcie [...] drzew gatunku olsza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. uchyliło

w całości decyzję zezwalającą na usunięcie drzew i przekazało sprawę organowi

I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 8/09, który uznał, że organ odwoławczy orzekł co do tych części decyzji które nie były objęte odwołaniem, zamiast rozpoznać odwołanie strony. Pomimo tego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją znowu uchyliło w całości decyzję Starosty [...] zezwalającą na usunięcie drzew z czterech różnych nieruchomości wskazując w uzasadnieniu, że ma zastrzeżenia tylko do pkt 3 decyzji. Strona skarżąca zauważyła, że takie postępowanie Kolegium jest nieuzasadnione i narusza zasadę reformationis in peius, zgodnie z którą, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Decyzja SKO narusza prawo przez wadliwe zastosowanie art. 138 § 2 kpa bowiem uchyla nie zaskarżone samodzielne części decyzji organu I instancji.

Ponadto, przy ponownym rozpoznaniu sprawy w składzie organu odwoławczego brali udział ci sami pracownicy, którzy wydali decyzję z dnia [...]r. uchyloną przez Sąd wyrokiem z dnia [...]r. co narusza art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa, które stanowią o wyłączeniu członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brały udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosowało się do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia [...] r., kwestionując prawidłowość ustaleń organu I instancji wyłącznie w zakresie odwołania. Konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego uzasadniała przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pozostałe zaś aspekty decyzji, jako nie podlegające ocenie Kolegium wobec ich nie zakwestionowania w odwołaniu, jak też uznania, iż stanowią odrębną całość, pozostają bez wpływu na niezbędny do uzupełnienia zakres postępowania. Kolegium zauważyło, że Starosta [...] naruszył art. 62 kpa łącząc w jednym postępowaniu sprawy, które takiemu łączeniu nie podlegały nie tylko z braku różnych stron postępowania (wyłącznie Gmina [...]) ale wobec braku tożsamości stanów faktycznych. Jak zauważył Sąd w wyroku z dnia [...] r. każde z rozstrzygnięć zaskarżonej decyzji mogłoby stanowić odrębną decyzję. Dla każdego z rozstrzygnięć zawartych w pkt 1, 2, 3 i 5 decyzji organu I instancji winna być wydana odrębna decyzja z uwagi na odmienne stany faktyczne.

Z tych powodów organ odwoławczy zobligowany został do dostosowania

się do rozstrzygnięcia organu I instancji, w zakresie uchylenia decyzji, w sposób

nie naruszający art. 138 § 2 kpa. Przepis ten nie uprawnia organu odwoławczego

do uchylenia w części decyzji organu I instancji, celem przekazania sprawy

do ponownego rozpatrzenia. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego składu przy wydaniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja nie zapadła w trybie art. 129 § 3 kpa, tj. z wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy przez organ który wydał decyzję w I instancji, zarzut ten jest więc bezpodstawny. Mógłby mieć rację bytu w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego, o ile organem uprawnionym do wznowienia postępowania byłoby samorządowe kolegium odwoławcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Na wstępie należy zauważyć, że sprawa zezwolenia Burmistrzowi Gminy [...] na usunięcie drzew była już przedmiotem kontroli tut. Sądu. Zaskarżona obecnie przez Burmistrza decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] została wydana, m.in., wskutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 8/09, uwzględniającego poprzednią skargę Burmistrza Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało zbadać, czy uwagi i wskazania Sądu wyrażone w w/w wyroku zostały przez organ zrealizowane. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 8/09 Sąd stwierdził, m.in., że Kolegium wydało decyzję w trybie odwoławczym, w oparciu o art. 138 § 2 kpa w zakresie w którym odwołanie nie zostało wniesione. Sąd zauważył, że "Decyzja organu I instancji składała się z kilku (5) części. Poza pkt 4, dotyczącym terminu wycięcia drzew, każda część obejmowała odrębny stan w zakresie ustaleń faktycznych i jego ocenę w aspekcie powołanych w decyzji przepisów ustawy o ochronie przyrody. Każda z tych części w istocie mogła stanowić odrębną decyzję. Nie było błędem organu I instancji wydanie w tej sprawie jednej decyzji obejmującej różne sytuacje, jednakże rozstrzygnięcie w każdej z nich ma charakter odrębny i samoistny. W tej sytuacji organ odwoławczy nie był uprawniony do rozstrzygnięcia o tych częściach decyzji organu I instancji, od których strona odwołania nie wniosła. Zaskarżona decyzja wydana zatem została z naruszeniem art. 138 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 127 kpa, a także art. 139 kpa (...)."

W tym kontekście oceniając uwzględnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazówek Sądu płynących z powołanego wyroku, należało stwierdzić, że Kolegium w sposób niedostateczny zastosowało się do ustaleń i zaleceń w nim zawartych.

W wyniku powtórnego rozpoznania sprawy Kolegium, tak jak w poprzedniej decyzji z dnia [...] r., po raz drugi orzekło o uchyleniu w całości decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Co prawda w uzasadnieniu decyzji odniosło się już wyłącznie do kwestii podniesionych przez stronę w odwołaniu, jednakże nie przełożyło się to na treść podjętego rozstrzygnięcia. Najistotniejszym bowiem elementem orzeczenia jest sentencja, bowiem to ona podlega wykonaniu. Uzasadnienie decyzji jest jej istotnym elementem i winno być oczywiście zbieżne ze sformułowaną sentencją, ale to nie ono kształtuje prawa i obowiązku strony i nie wpływa na stan procesowy sprawy.

Zaskarżonym orzeczeniem Kolegium ponownie uchyliło decyzję Starosty [...] również w tym zakresie przedmiotowym, które było zgodne z wnioskiem strony i nie objęte odwołaniem. Organ odwoławczy nie respektując zatem wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia [...] r. ponownie naruszył art. 138 § 2 w zw. z art. 127 kpa.

Zauważyć należy w tym miejscu, że w/w wyrok stał się orzeczeniem prawomocnym. Jeżeli któraś ze stron postępowania, w tym m.in. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , nie zgadzała się z zaprezentowanym w nim stanowiskiem, przysługiwało jej prawo wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro Kolegium, nie zaskarżyło wydanego wyroku to zobowiązane było do zastosowania się do wytycznych w nim zamieszczonych.

Niedopuszczalne jest, ze względów na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontestowanie ustaleń sądu zawartych w funkcjonującym w obrocie prawnym prawomocnym wyroku. Taka sytuacja w istocie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że nie byłoby zgodne z prawem podjęcie w sprawie rozstrzygnięcia o innej treści niż to, które już wydało w pierwszej swojej decyzji z dnia [...] r. (tj. o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji), powołując się w tym zakresie na brzmienie art. 138 § 2 kpa. Tymczasem Sąd w wyroku z dnia [...] r. podkreślił, że decyzja organu I instancji składa się z kilku części, z których każda (poza pkt 4) w istocie mogła stanowić odrębną decyzję oraz że rozstrzygnięcie w każdej z nich ma charakter odrębny i samoistny. Idąc tym tokiem rozumowania Kolegium winno ograniczyć zakres swego orzekania wyłącznie do tej części (rozstrzygnięcia), które zostało zakwestionowane w odwołaniu. W konsekwencji zaś do tej części przedmiotowej decyzji odpowiednio zastosować art. 138 kpa i podjąć decyzję o treści stosownej do poczynionych ustaleń i w przepisie tym przewidzianej.

Jeżeli w niniejszej sprawie Kolegium uznało, że podważone w odwołaniu przez stronę rozstrzygnięcie Starosty [...] obejmujące zezwolenie na usunięcie [...] drzew gatunku olsza było przedwczesne lub nieuzasadnione i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części to najistotniejsza część osnowy i sentencji orzeczenia winna przybrać następującą postać: "(...) po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] w zakresie opisanym w pkt 3 tej decyzji, zezwalającym na usunięcie [...] drzew gatunku olsza – uchyla w tym zakresie zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji". Skoro bowiem każdy z [...] (spośród [...]) punktów decyzji Starosty [...] był na tyle samodzielny i w sposób zupełny rozstrzygający objęte nim zagadnienie, to do każdego z tych punktów mógł być odpowiednio zastosowany art. 138 kpa.

Podejmując zaskarżoną decyzję Kolegium nie dostrzegło również tego, iż orzeczeniem swym uniemożliwiło wykonanie stronie tych części decyzji Starosty, które były zgodne z jej wnioskiem, a które w wyniku uchylenia I instancyjnej decyzji w całości nie nabrały cech ostateczności.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy w składzie organu odwoławczego brali udział ci sami członkowie, którzy wydali decyzję z dnia [...] r. uchyloną przez Sąd wyrokiem z dnia [...] r., co miałoby stanowić naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa. Zasada związana z koniecznością wyłączenia członka kolegium z ponownego rozpoznania sprawy dotyczy sytuacji, w których Kolegium podejmuje orzeczenie w trybie art. 127 § 3 kpa, nie zaś w przypadku ponownego rozstrzygania tej samej sprawy w tożsamym jej stadium procesowym w wyniku uprzedniego uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Lektura uzasadnienia odpowiedzi organu na skargę nie pozwala na pozostawienie bez uwagi niepokojącej próby kwestionowania przez organ prawomocnego wyroku z dnia [...] r. w kontekście zawartego w nim stwierdzenia, iż "nie było błędem organu I instancji wydanie w tej sprawie jednej decyzji obejmującej różne sytuacje" pomimo, że "rozstrzygnięcie w każdej z nich ma charakter odrębny i samoistny". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pomimo, iż w trakcie postępowania odwoławczego okoliczności tej nie podniosło, w odpowiedzi na skargę wyraziło pogląd, iż organ I instancji naruszył art. 62 kpa łącząc w jednym postępowaniu sprawy, które takiemu połączeniu nie podlegały a dla każdego z rozstrzygnięć zawartych w pkt 1, 2, 3 i 5 winna być wydana odrębna decyzja.

Sąd wyraził już stanowisko w tym przedmiocie i niezależnie od tego, że jest nim związany, również w obecnym składzie orzekającym stoi na stanowisku, że dopuszczalne było zamieszczenie przez Starostę [...] rozstrzygnięć dotyczących zezwolenia stronie na wycinkę poszczególnych drzew w jednej decyzji.

Reasumując, wobec naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będącego konsekwencją nienależytego zrealizowania wskazań Sądu płynących z wyroku z 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 8/09 spowodowanego błędnym założeniem organu o niemożności zastosowania art. 138 § 2 kpa wyłącznie do przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 decyzji Starosty [...] z dnia 30 września 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 w/w ustawy orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium zobowiązane będzie uwzględnić przedstawione wyżej uwagi i orzeczeniem swym objąć kwestie zgodności z prawem wydania przez Starostę [...] decyzji z dnia 30 września 2008 r. w zakresie przedmiotowym opisanym w pkt 3 tej decyzji.