Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 128/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 22 września 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia NSA: Zbigniew Ślusarczyk (spr.), Marek Wroczyński, Sędzia del. WSA:, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Szubiny o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Szubiny a Prezydentem Miasta Bytomia w przedmiocie rozpoznania wniosku G.L. o umieszczeniu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Szubiny jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Burmistrz Szubina reprezentowany przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szubinie, wnioskiem z dnia 7 czerwca 2016 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem Miasta Bytomia reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Bytomia jako organu właściwego do rozpoznania wniosku G.L. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że G.L. wymeldowany został z ostatniego adresu stałego zamieszkania w Szubinie w 1997 r., a od 40 lat zamieszkuje w Bytomiu gdzie uczęszczał do zasadniczej szkoły zawodowej oraz pracował, a także zamieszkiwał w wynajmowanych lokalach oraz w lokalu socjalnym. W chwili składania wniosku o umieszczenie go w domu pomocy społecznej G.L. przebywał na terenie właściwości Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu. Stosownie zaś do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm., dalej u.p.s.) określając właściwość miejscową gminy ustala się ją według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro zatem centrum życiowe G.L. znajduje się od ponad 40 lat poza gminą Szubin, to właściwym do rozpoznania wniosku jest Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Bytomiu. Jednocześnie we wniosku wskazano, że nie można uznać G.L. za osobę bezdomną, gdyż już sama potencjalna możliwość zamieszkania w miejscu stałego zameldowania na pobyt stały wyklucza w świetle art. 6 pkt 8 u.p.s. traktowanie osoby ubiegającej się o pomoc jako bezdomnego, a zdaniem organu G.L. w każdej chwili może zamieszkać w lokalu w Szubinie, z którego został wymeldowany.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Bytomia reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu stwierdził, że nie jest organem właściwym w sprawie. Podkreślił, że G.L. jest osobą bezdomną zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt. 8 u.p.s. Nie zamieszkuje on w żadnym lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych oraz nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały. Ponadto nie ma on możliwości zamieszkania w znajdującym się w Szubinie lokalu, z którego został wymeldowany, jest to bowiem lokal należący do wdowy po ojcu G.L., który został wykupiony już po śmierci ojca podopiecznego. Tym samym G.L. nie ma do tego lokalu żadnych praw. Zaś w chwili składania wniosku o umieszczenie go w domu pomocy społecznej G.L. przebywał w Domu Sióstr Misjonarek w Katowicach. Organ wskazał, że sam fakt uczęszczania przez G.L. do szkoły w Bytomiu, jak również wykonywanie pracy zawodowej na terenie miasta Bytom i mieszkanie na terenie miasta Bytom nie stanowi podstawy do uznania, iż gmina Bytom jest właściwa do rozpatrzenia jego wniosku. Zdaniem organu G.L. jest osobą bezdomną, a zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. właściwość miejscową gminy podejmującej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej w przypadku osób bezdomnych ustala się jedynie w oparciu o ostatnie zameldowanie na pobyt stały osoby bezdomnej. W takiej sytuacji nie może być mowy o jego miejscu zamieszkania, nie bada się więc zamiarów osoby bezdomnej co do miejsca jej stałego pobytu. Ponadto, dla kwalifikacji danej osoby jako osoby bezdomnej nie ma znaczenia kiedy i z jakich względów została wymeldowana z miejsca pobytu stałego oraz czy utrzymuje więzi z mieszkańcami czy rodziną zamieszkałą w miejscowości, w której była zameldowana na pobyt stały. Tym samym, zdaniem Prezydenta Miasta Bytomia, organem właściwym w sprawie rozpoznania powołanego wyżej wniosku G.L. będzie Miejsko-Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w Szubinie, tym bardziej że na podstawie decyzji wydanej przez Dyrektora tego ośrodka działającego z upoważnienia Burmistrza Szubina, G.L. otrzymuje zasiłek stały.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.)). Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku G.L.

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm., dalej u.p.s.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania tej osoby, jeżeli zaś dana osoba jest osobą bezdomną właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 powołanej ustawy).

Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkałą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z tym przepisem istnieją zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdej z tych sytuacji przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.

Ponieważ bezspornym jest, że G.L. nie jest aktualnie nigdzie zameldowany na pobyt stały, zatem w niniejszej sprawie zbadać należy jedynie czy występują okoliczności określone w pierwszym z określonych w przepisie stanów faktycznych. Lokalem mieszkalnym jest zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.) lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. G.L. od grudnia 2015 r. do maja 2016 r. przebywał w Domu Sióstr Misjonarek w Katowicach, pozbywał tam także w chwili złożenia wniosku o umieszczenie go w domu opieki społecznej. Dom Sióstr Misjonarek bez wątpienia nie jest lokalem mieszkalnym i nie może zastąpić miejsca zamieszkania, a stanowi jedynie tymczasowe schronienie. Przed tym okresem G.L. koczował na klatkach schodowych, a z wynajmowanego lokalu socjalnego został wyeksmitowany za naruszanie regulaminu, na co wskazuje znajdująca się w aktach sądowych diagnoza aktualizacji sporządzona przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach (k. 21). Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego G.L. uznać należy za osobę bezdomną, gdyż nie zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym oraz nie jest aktualnie zameldowany nigdzie na pobyt stały.

Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, bez znaczenia w przypadku ustalenia, iż wnioskodawca jest osobą bezdomną, pozostaje dla sprawy kwestia jego miejsca zamieszkania. Bowiem okoliczności związane z zamiarem stałego pobytu w konkretnej miejscowości nie należą do przesłanek podlegających w takiej sytuacji badaniu (por. post. NSA z 6 marca 2014r. I OW 184/13 oraz post. NSA z 24 września 2014 r., I OW 112/14). Wystarczającym bowiem dla określenia właściwości gminy jest ustalenie gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy. Skoro poza sporem pozostaje okoliczność, że ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały G.L. znajdowało się w Szubinie, to za organ właściwy do rozpatrzenia jego wniosku o skierowanie go do domu pomocy społecznej uznać należy Burmistrza Szubina.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.