Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1975/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budżetowe prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 9, art. 48,50 i 51
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Leszek Kamiński /spr./ Protokolant asystent Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. K. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 września 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 567/01 w sprawie ze skargi G. B., M. Ł. i W. L. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sygn. akt II SA/Gd 567/01, uwzględnił skargę G. B., M. Ł. i W. L. i uchylił decyzję Kujawsko–Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2001 r. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wąbrzeźnie z dnia [...] listopada 2000 r. W motywach wyroku Sąd Wojewódzki powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wąbrzeźnie, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., nakazał K. K. i A. K. wykonanie czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych polegających na budowie muru w Wąbrzeźnie przy ul. [...] na działce nr 27 do zgodności z prawem i uzyskania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, tj. sporządzenie przez osobę uprawnioną inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z obliczeniami wykonanych robót, sporządzenie inwentaryzacji geodezyjnej wykonanego muru, wykonanie przez osobę uprawnioną projektu budowlanego wraz z obliczeniami robót koniecznych do zakończenia budowy muru, wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz wystąpienie do Powiatowego Inspektora Nadzoru z wnioskiem o pozwolenie na wznowienie robót budowlanych. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że w 1997 r. w miejscu aktualnie wybudowanego muru znajdował się płot z siatki ogrodzeniowej, od tamtego czasu etapami podwyższano ogrodzenie do wysokości wymagającej zgłoszenia właściwemu organowi. Inwestorzy nie dokonali zgłoszenia budowy. Organ podkreślił, że w myśl art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego ogrodzenie jest wymienione jako urządzenie budowlane, a nie jest wymienione w pkt 1 jako obiekt budowlany. Dlatego też organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 48, który dotyczy tylko obiektów budowlanych. Uznano, że jest to inny przypadek niż określony w art. 48 Prawa budowlanego i znajduje do niej zastosowanie tryb legalizacyjny. Nadto organ I instancji wskazał, że przepis § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 46, ze zm.) wprowadzający wymóg budowy ogrodzeń ażurowych na wysokości powyżej 0,6 m od poziomu terenu, nie obowiązuje w odniesieniu do ogrodzeń między sąsiednimi działkami, bowiem wykracza poza granice ustawowego upoważnienia do wydania rozporządzenia. Sprawy budowy ogrodzeń między sąsiadami należą do dziedziny prawa cywilnego, a określenie warunków budowy ogrodzeń stanowiłoby ingerencję w sposób wykonywania prawa własności, który może być regulowany wyłącznie w drodze ustawy. Podkreślono, że wymóg ogrodzenia obowiązuje jedynie w odniesieniu do ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów publicznych, a budowa ogrodzenia między sąsiadami wymaga zgłoszenia tylko wówczas, gdy jego wysokość przekracza 2,20 m.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli G. B., M. Ł. i W. L., współwłaściciele sąsiedniej nieruchomości - działki Nr 28, wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem odwołujących się, organ administracji winien wydać nakaz rozbiórki ponad czterometrowego muru między działkami i obniżenie go do wysokości 2,2 m. Skarżący zaznaczyli, że ich działka jest bardzo wąska i wysoki mur powoduje niedopuszczalne zacienienie, a w konsekwencji zawilgocenie działki, co uniemożliwia korzystanie nieruchomości zgodnie z gospodarczo-społecznym przeznaczeniem.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy na podstawie art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. i A. K. w marcu 1999 r. samowolnie wybudowali na działce Nr 27 przy granicy z działką Nr 28 mur ogrodzeniowy o długości około 10 m i wysokości 2,3 m, a następnie w marcu 2000 r. podwyższyli go do wysokości 3,45 m od strony działki Nr 27 i wysokości 4,14 m (z uwagi na różnice poziomów) od strony działki Nr 28. Nadmieniono, że docelowo, zgodnie z projektem inwestorzy zamierzają wybudować mur o wysokości 3, 95 m i 4, 65 m. Podkreślono, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przedmiotowe roboty wymagały zgłoszenia zamiaru ich wykonania do właściwego organu administracji budowlanej w terminie 30 dni przed planowanym rozpoczęciem robót. Inwestorzy nie dopełnili tego obowiązku, realizując mur wysokości ponad 4 m w warunkach samowoli budowlanej, czym naruszono art. 28 Prawa budowlanego. Wskazano również, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie sygn. akt P. 10/99 (Dz. U. Nr 16 poz. 214), warunek, aby ogrodzenie było ażurowe co najmniej powyżej 0,6 m od poziomu terenu, nadal obowiązuje w odniesieniu do ogrodzeń od strony dróg, ulic i placów publicznych. Przepis § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie od 13 marca 2000 r. przestał natomiast obowiązywać w odniesieniu do ogrodzeń między sąsiadami.

Skargę do Sądu na powyższą decyzję wnieśli G. B., M. Ł. i W. L.. Skarżący zarzucili, iż w zaskarżonych decyzjach brak jest jakichkolwiek ustaleń odnośnie konstrukcji kwestionowanego ogrodzenia co do jego rodzaju jak i warunków technicznych. Charakter (mur z cegły) i wysokość (4,14 m) wybudowanego obiektu wskazują, iż nie jest to ogrodzenie, lecz zlokalizowany w granicy obiekt budowlany. Organ administracji, zdaniem skarżących, winien wydać na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki i obniżenia ogrodzenia do wysokości 2,2 m, standardowo funkcjonującej w praktyce budowanej. Skarżący podnieśli, że wysoki mur powoduje zacienienie i zawilgocenie ich działki i uniemożliwia korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej gospodarczo-społecznym przeznaczeniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 16 września 2004 r., uwzględnił skargi i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wąbrzeźnie z dnia [...] listopada 2000 r., z uwagi na naruszenie art. 48, 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu I instancji, organy administracji zasadnie przyjęły, że wybudowanie ogrodzenia o wysokości ponad 4 m wybudowanego między sąsiednimi działkami wymagało uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi.

Podkreślono, że obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowił, iż budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Inwestorzy K. i A. K. nie dopełnili tego obowiązku przed rozpoczęciem inwestycji. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie należało ocenić, czy znajdował zastosowanie przepis art. 48 Prawa budowlanego wprowadzający sankcję rozbiórki, czy też tryb legalizacyjny samowoli budowlanej przewidziany w art. 51 tej ustawy. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego organ II instancji, cytując w uzasadnieniu rozważania zawarte w decyzji I instancji nie dokonał oceny ich prawidłowości, ani nie rozważył argumentów podniesionych w tym zakresie w odwołaniu. Sąd zaznaczył, że organ I instancji wskazał, iż art. 48 Prawa budowlanego nie może mieć zastosowania do ogrodzeń postawionych bez wymaganego prawem zgłoszenia, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie obiektów budowlanych, zgodnie zaś z art. 3 pkt 9 ogrodzenie stanowi urządzenie, a nie obiekt budowlany. Powyższego stanowiska organu, Sąd I instancji nie podzielił.

Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że przepis art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, precyzując pojęcie urządzeń budowlanych zalicza do nich urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym oraz wymienia inne urządzenia budowlane, w tym ogrodzenia. Wskazał, że fakt, iż w obecnie obowiązującym brzmieniu ustawy, wprowadzonym ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) po słowach "gromadzenia ścieków" dodano słowa " a także", nie stanowi argumentu na rzecz odmiennej poprzednio interpretacji tego przepisu, lecz jest doprecyzowaniem woli ustawodawcy w tym zakresie. W ocenie Sądu, urządzenia budowlane wymienione w art. 3 ust. 9 Prawa budowlanego mogą stanowić obiekty budowlane – budowlę lub obiekty małej architektury. Podkreślono, że wyodrębnienie przez ustawodawcę kategorii urządzeń budowlanych nie świadczy o pozbawieniu zaliczonych do niej obiektów charakteru obiektów budowlanych.

Zdaniem Sądu wybudowany przez K. K. i A. K. mur o wysokości ponad 4 m należy zakwalifikować jako obiekt budowlany będący budowlą, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit b Prawa budowlanego, budowlą jest bowiem każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.

W świetle powyższego Sąd uznał, że stanowisko organów administracji, iż do ogrodzenia nie znajduje zastosowania art. 48 Prawa budowlanego jest błędne. Stwierdził, że przedmiotowy mur został wybudowany przez skarżących w warunkach samowoli budowlanej, a przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie wydania decyzji nie przewidywały jej legalizacji. Zatem w ocenie Sądu I instancji, organ administracji był zobligowany do wydania na podstawie art. 48 Prawa budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki. Sąd wskazał również, że dokonana przez organy administracji ocena z zakresu obowiązywania § 42 ust. 1 ww. rozporządzenia nie jest prawidłowa. Wyjaśnił, że przepis ten wprowadzał warunek, aby ogrodzenie było ażurowe na wysokości co najmniej powyżej 0,6 m od poziomu terenu, chyba, że konieczność budowy ogrodzenia innego wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo wymagań akustycznych lub warunków użytkowania działki. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2000 r., sygn. akt P.10/99 (Dz. U. Nr 16, poz. 214 ) stwierdzono niezgodność § 42 ust. 1 ww. rozporządzenia z art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego w zakresie, w jakim przepis ten dotyczy ogrodzeń miedzy sąsiednimi działkami, dla których budowy nie jest wymagane pozwolenie ani zgłoszenie przez to, że regulując materię zastrzeżoną dla ustawy wykracza poza granice upoważnienia do wydania rozporządzenia. Wyrok ten nie dotyczy ogrodzeń między sąsiednimi działkami, dla których budowy jest wymagane zgłoszenie. Podkreślono, że z treści uzasadnienia wyroku wynika, że art. 7 Prawa budowlanego upoważnia ministra do określenia warunków technicznych jakim powinny odpowiadać "obiekty budowlane", co w świetle art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego dotyczy także ogrodzeń. Skoro w art. 30 ust. 1 pkt 2 i art. 30 ust. 3 Prawa budowlanego wprowadzono wymóg zgłoszenia budowy ogrodzenia międzysąsiedzkiego o wysokości powyżej 2,20 m i możliwości nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę takiego ogrodzenia, ustawodawca dopuszcza ograniczanie wysokości ogrodzeń międzysąsiedzkich, a w tych ramach rozporządzenie może normować dalsze szczegóły. Zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy, przywołując w uzasadnieniu treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, błędnie wskazał, że przepis § 42 ust. 1 ww. rozporządzenia przestał obowiązywać w odniesieniu do ogrodzeń między sąsiednimi działkami. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uchylił bowiem mocy obowiązującej tego przepisu w zakresie ogrodzeń przekraczających 2,20 m.

Sąd wskazał, że organ, rozpatrując ponownie sprawę, w związku ze zmianą stanu prawnego winien zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80, poz. 718 ) zastosować w niniejszej sprawie procedurę przewidzianą w aktualnie obowiązującym art. 49 b Prawa budowlanego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. i K. K. reprezentowani przez adwokata Ryszarda Szczygielskiego, wnosząc o uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku lub też rozpoznanie sprawy merytorycznie i oddalenie skargi G. B. M. i W. L. oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 9 Prawa budowlanego przyjmując, że ogrodzenie będące przedmiotem sporu stanowi obiekt budowlany, a nie urządzenie budowlane, a przez to błędnie zastosował art. 48 Prawa budowlanego zamiast art. 50 i 51 tegoż prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie rozważył w należyty sposób zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) i przywołał wykładnię oraz orzecznictwo sprzed tych zmian, pomimo że zmiany są istotne i nie występuje utrwalona interpretacja odnosząca się do tych zmian. W ocenie skarżących, mylny jest pogląd wyrażony przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, że w dalszym postępowaniu ma mieć zastosowanie art. 49 b Prawa budowlanego. Prawidłowe było zaś stanowisko zajęte przez organy administracji I i II stopnia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skoro w definicji urządzenia budowlanego określonego w art. 3 ust. 9 Prawa budowlanego wskazano i to w zamkniętym katalogu, że ogrodzenie stanowi urządzenie budowlane, to nie jest możliwe zakwalifikowanie ogrodzenia jako obiektu budowlanego. Ponadto wskazano, że ogrodzenie, które wykonali skarżący, nie było jedynym składnikiem budowlanym na działce. Działka ta bowiem była zabudowana budynkami. To też zdaniem skarżących przemawia za tym, że wykonanie ogrodzenia nie było tworzeniem budowli, a wykonywaniem urządzenia, niezbędnego do zabezpieczenia funkcji obiektów budowlanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.

W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), taką też podstawę przytoczono w skardze kasacyjnej.

Istotę zarzutu stanowi, w przekonaniu skarżących, błędne rozumienie przez Sąd Wojewódzki art. 3 ust. 9 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że ogrodzenie stanowi obiekt budowlany, a nie urządzenie budowlane, a przez to błędne zastosowanie art. 48 zamiast art. 50 i 51 Prawa budowlanego.

Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony, gdyż Sąd Wojewódzki prawidłowo odczytał treść art. 3 ust. 9 Prawa budowlanego, zaliczając ogrodzenie podlegające zgłoszeniu, do kategorii obiektów budowlanych.

Odwołując się do przedmiotu regulacji zawartej w ustawie Prawo budowlane zawartej w art. 1 tej ustawy stwierdzić należy, że reguluje ona działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach.

Definicja obiektu budowlanego podana w art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter zamknięty i wyczerpujący. Wyodrębniono tam trzy kategorie obiektów budowlanych.

a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

c) obiekt małej architektury.

W wyczerpującej definicji legalnej nie występuje odrębna kategoria urządzeń budowlanych. Jest ona zawsze powiązana albo z budynkiem, albo z budowlą. W obu tych przypadkach wymieniono bowiem obok wskazanego tam obiektu budowlanego instalacje i urządzenia.

W dalszej części słownika w art. 3 pkt 9 znalazła się definicja urządzeń budowlanych, należy przez nie rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.

Z zestawienia przytoczonych definicji w świetle przedmiotu regulacji Prawa budowlanego określonego w art. 1 tej ustawy wypływają następujące wnioski.

Przedmiotem regulacji ustawowej są jedynie obiekty budowlane, a zatem wszelkie formy tych obiektów muszą mieścić się w definicji określonej w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego.

Urządzenia budowlane stanowią część obiektu budowlanego (wymienionego w art. 3 pkt 1) pełniąc wobec niego, technicznie rzecz ujmując, rolę służebną, albo też w pewnych przypadkach, jeśli budowane są jako obiekty odrębne, mieszczą się również w pojęciu obiektu budowlanego (w kategorii budowli).

To, że zdefiniowano urządzenia budowlane oddzielnie, w dalszej części art. 3 (podobnie jak inne obiekty) nie oznacza, że posiadają one samodzielny byt prawny wykraczający poza granice określone w pkt 1 art. 3, gdyż urządzenia budowlane ze swojej istoty, wynikającej z przytoczonej definicji - jak powiedziano wcześniej - stanowią cześć obiektu budowlanego.

Jeśli zatem przyjąć, że ogrodzenie, w przypadku istnienia budynku, jak w tej sprawie, stanowi urządzenie budowlane zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, konsekwentnie trzeba przyjąć, że jest ono częścią obiektu budowlanego. Nie ma bowiem znaczenia fizyczne połączenie struktury ogrodzenia z bryłą budynku, gdyż definicja urządzenia budowlanego wymaga tylko, aby było ono związane z obiektem budowlanym funkcjonalnie, zapewniając możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z przeznaczeniem.

Niezależnie jednak od tego, czy ogrodzenie jest budowane jako część obiektu budowlanego, czy też jako odrębny obiekt budowlany, mieści się zawsze w definicji obiektu budowlanego lub jego części.

W odniesieniu do konsekwencji prawnych powyższego poglądu można wyprowadzić następujące wnioski: po pierwsze - zarówno art. 48, jak i art. 50 obejmują swym zakresem obiekty budowlane, po drugie - art. 48 dotyczy jedynie takich obiektów budowlanych, których wzniesienie wymaga bądź pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia, po trzecie - zakresem art. 48 nie są objęte obiekty budowlane, których wybudowanie nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia. W art. 48 prawa budowlanego chodzi zatem wyłącznie o takie obiekty budowlane, których budowa wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Wyłączona jest w takim przypadku możliwość stosowania rozwiązań prawnych przewidzianych w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Por. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt OPS 3/97, która w omawianym przedmiocie zachowała aktualność.

W takim też znaczeniu - jak wynika z treści uzasadnienia wyroku - pojęcie to stosował Sąd Wojewódzki w Gdańsku uznając, że wybudowanie przedmiotowego ogrodzenia jako międzysąsiedzkiego i jego kolejne podwyższenie, ponad wysokość 2,20 cm, w latach 1997–2000 r., a zatem wymagającą zgłoszenia, dawało podstawę do przyjęcia budowy w warunkach art. 48 Prawa budowlanego. W ówczesnej regulacji prawnej (przed 2003 r.), jak przyjął Sąd Wojewódzki, nie było możliwości legalizowania samowolnie (bo bez zgłoszenia) wybudowanego ogrodzenia. Możliwość taką dostrzegł jednak ten Sąd w chwili obecnej przez zastosowanie art. 49b Prawa budowlanego, oceniając prawidłowo art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718).

Pamiętać też należy, że kwestie oceny naruszenia Prawa budowlanego organy dokonują według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli (a zatem i związanego z tymi przepisami poglądów wyrażanych w orzecznictwie), natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. W tym przypadku przepisy przywołanej wyżej ustawy mogą się okazać dla adresatów decyzji bardziej korzystne, albowiem dają podstawę do ewentualnego niestosowania nakazu rozbiórki, o ile wypełnione zostaną przesłanki występujące w art. 49b obecnie obowiązującego Prawa budowlanego. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut, iż Sąd Wojewódzki w sposób niepełny, czy nieprawidłowy przeanalizował zmiany stanu prawnego stanu prawnego wprowadzonego ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw.

Mając na uwadze to, że równolegle Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał sprawę o sygn. akt II OSK 1974/10, w której postawiono identyczne zarzuty kasacyjne, jak w tej sprawie, uzasadniając je w ten sam sposób, Naczelny Sąd Administracyjny zaś rozpoznaje sprawę jedynie w granicach kasacji, uzasadnienia obu wyroków NSA, w części dotyczącej rozważań prawnych, cechuje nieprzypadkowe podobieństwo.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.