Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 239/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
article: art. 88, art. 87
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
article: art. 2, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 169
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko–Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), , Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. O. - Firma "S." E. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku w sprawie wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w dniu 19 grudnia 2013., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. O. ... jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... października 2013r., nr ... utrzymująca w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie nr ... z dnia ... maja 2013 roku pozostawiając bez rozpatrzenia wniosek strony z dnia 6 listopada 2012 roku (data wpływu 12 listopada 2012 roku) z powodu nieusunięcia w terminie braków formalnych tj. nieprzedłożenie opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie z wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r., o restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu ... listopada 2002r. do Urzędu Celnego w Pruszkowie wpłynął wniosek ..." J. O. o restrukturyzację należności celnych wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi z dnia ... listopada 2001r. nr: od ... do ... oraz z dnia ... stycznia 2002r. nr ... Należności określone powyższymi decyzjami powstały na skutek uznania za nieprawidłowe zgłoszeń celnych w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej wobec zgłoszonego towaru (deklarowano obniżoną zerową stawkę celną z tytułu niepreferencyjnego pochodzenia towarów zamiast stawki celnej autonomicznej w wysokości 60%).

Na dzień ... czerwca 2002r. kwota zaległości z tytułu cła, zgodnie z ww. decyzjami, wynosiła ... zł wraz z należnymi odsetkami (wg decyzji z dnia ... listopada 2001r. o numerach ...) i ... zł wraz z należnymi odsetkami (wg decyzji nr ... z dnia ... stycznia 2002r.).

Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzjami z dnia ... sierpnia 2002r. nr od ..., po rozpatrzeniu odwołań Strony, utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi z dnia ... listopada 2001r. o numerach: ... oraz z dnia ... stycznia 2002r. Powyższe orzeczenia organu odwoławczego zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Pismem z dnia 26 listopada 2002r. nr ... Izba Celna w Łodzi poinformowała organ restrukturyzacyjny - Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie, że należności celne orzeczone decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi nr ... z dnia ... stycznia 2002r. zostały uregulowane w całości, natomiast kwoty wymierzone pozostałymi decyzjami wskazanymi we wniosku nie zostały przez Stronę wniesione.

Organ I instancji postanowieniem nr ... z dnia ... grudnia 2002r., stosownie do postanowień art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002r., Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o restrukturyzacji, zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Strony z dnia ... listopada 2002r. do czasu zakończenia postępowań sądowych.

Natomiast decyzją nr ... z dnia ... stycznia 2003r. Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte wnioskiem Strony z dnia ... listopada 2002r. w części dotyczącej kwoty ... zł wymierzonej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi nr ... z dnia ... stycznia 2002r., utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w Łodzi nr ... z dnia ... lipca 2002r.

Pismem z dnia 16 czerwca 2004r. nr ... poinformowano organ restrukturyzacyjny, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 19 maja 2004r., sygn. akt I SA/Łd 1886/02 umorzył postępowanie w sprawie skargi na decyzję organu odwoławczego nr ... z dnia ... sierpnia 2002r., w związku z cofnięciem skargi przez pełnomocnika Strony. Natomiast pismem z dnia 7 października 2004r. nr ... poinformowano organ, że WSA w Łodzi, oddalił skargi Strony na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia ... sierpnia 2002r. nr ... (wyroki z dn. 8 września 2004r., sygn. akt: 3 I SA/Łd od 1887 do 1891/02 i 3 I SA/Łd 1913/02).

W dniu ...07.2005r. Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie postanowieniem nr ... podjął z urzędu zawieszone postępowanie restrukturyzacyjne w związku z informacją o zakończeniu postępowań sądowych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi.

Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją nr ... z dnia ... stycznia 2005r. orzekł o zmianie stawki celnej oraz wymiarze kwoty długu celnego wymierzonej decyzją nr ... z dnia ... listopada 2001r. Wobec powyższego organ restrukturyzacyjny I instancji pismem z dnia 2 sierpnia 2005r. wystąpił do Strony o aktualizację wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2005r. Strona wniosła o zmniejszenie kwoty podlegającej restrukturyzacji o kwotę ... zł., orzeczonej pierwotnie decyzją Dyrektor Urzędu Celnego w Łodzi nr ... z dnia ... listopada 2001r.

Organ I instancji pismem z dnia 1 sierpnia 2005r. poinformował Stronę o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Strona pismem z dnia 7 września 2005r. podtrzymała swoje stanowisko przedstawione we wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie restrukturyzacji należności celnych w ramach pomocy de minimis określonej w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz.U. WEL10 z dn. 13 stycznia 2001r.).

Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie decyzją nr ... z dnia ... września 2005r., na podstawie art. 1 ust. 2, art. 9 pkt 1 i art. 18 ust.7 ustawy o restrukturyzacji, umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte wnioskiem z dnia ...11.2002r. o restrukturyzację zaległości z tytułu należności celnych w ogólnej kwocie ... zł., stanowiącej sumę kwot wymierzonych decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi z dnia ... listopada 2001r. nr: od ... oraz z dnia ... stycznia 2002r. nr ..., a utrzymanych w mocy prawomocnymi decyzjami organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że sprzeczności oświadczeń Strony zawartych we wniosku w odniesieniu do zapisów w załącznikach spowodowały, że odmówiono wiarygodności tym dokumentom, a w związku z tym nie uznano ich za dowody uzasadniające objęcie restrukturyzacją wnioskowanych należności. Ponadto, organ I instancji z uwagi na brak podstaw do przeprowadzenia restrukturyzacji należności celnych w ramach pomocy de minimis, o co wnosiła Strona w piśmie z dnia 7 września 2005r., uznał wiosek ten za bezprzedmiotowy.

Pismem z ... października 2005r. (data nadania pocztowego) Strona odwołała się od ww. decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie w całości i wydanie decyzji o restrukturyzacji.

Decyzją z dnia ... grudnia 2009r. nr .... Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie z dnia ... września 2005 r.

Wyrokiem z dnia 12 maja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... grudnia 2009r., rozstrzygając o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż Dyrektor Izby Celnej w Warszawie w zaskarżonej decyzji dokonał niepełnej oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa prowadzonego przez J. O. Ponieważ utrata zdolności konkurowania na rynku nie jest konieczną przesłanką uzasadniającą objęcie przedsiębiorcy postępowaniem restrukturyzacyjnym, organ celny powinien szczegółowo ocenić całą sytuację finansową przedsiębiorcy występującego z wnioskiem o restrukturyzację, a nie jedynie pod kątem utraty zdolności konkurowania na rynku.

Podniósł, iż materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym wynika, że organy celne oceniły sytuację ekonomiczną Wnioskodawcy w oparciu o uzyskiwane przez niego przychody i dochody z lat 1998 - 2001 i na ich podstawie stwierdziły, że jeśli nawet w latach 1998 -2000 zyskowność przedsiębiorstwa malała, to już w 2001 r. nastąpił trzykrotny wzrost zyskowności w porównaniu z rokiem poprzednim, co doprowadziło do wniosku, że firmie nie grozi ryzyko utraty konkurencyjności na rynku . Ponadto Dyrektor Izby Celnej ustalił, że wobec 6 krotnego wzrostu dochodu w roku 2001 w stosunku do roku 2000, nie można mówić o zmniejszeniu obrotów , spadku zyskowności czy ponoszeniu strat , które warunkowałyby objęcie zaległych należności restrukturyzacją. Organy celne obu instancji oceniając sytuację finansową przedsiębiorcy i wskazując na wzrost dochodów nie wzięły pod uwagę wysokości tych dochodów. Wskazano, iż dochód przedsiębiorstwa w 2000 r. wyniósł ... zł, a w 2001 r. rzeczywiście znacznie więcej, bo ... zł. Dochód ten wynosił odpowiednio ... zł miesięcznie w 2000 r. i ... zł miesięcznie w 2001 r. W ocenie Sądu wysokość dochodów przedsiębiorcy, pomimo ich znaczącego wzrostu, wskazuje na złą sytuację finansową jego przedsiębiorstwa.

Podkreślił, iż przesłanki objęcia restrukturyzacją należności publicznoprawnych przedsiębiorcy wymienione w art. 1 ust. 2 mają charakter przykładowy, zatem niespełnienie przez przedsiębiorcę jednej z nich nie może automatycznie oznaczać, że nie spełnia on warunków do objęcia restrukturyzacją. Dopiero całościowa i szczegółowa ocena ekonomiczno-finansowa przedsiębiorcy, dokonana w zgodzie z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi postępowania dowodowego, pozwoli na stwierdzenie, czy Wnioskodawca spełnia warunki do objęcia jego należności publicznoprawnych restrukturyzacją.

Takiej oceny dokona Dyrektor Izby Celnej rozpoznając sprawę ponownie.

Ponadto Sąd stwierdził, że nietrafny jest wyrażony w decyzji pogląd, iż zaległości celne objęte wnioskiem o restrukturyzację powstały w wyniku czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa.

Elementem obejścia prawa musi być świadomość istnienia określonych reguł prawa i obowiązku ich zastosowania w danej sytuacji oraz świadome dążenie do niezastosowania tych reguł prawa w celu np. zapłacenia cła w obniżonej wysokości.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych decyzji organów celnych wynika, że strona dla sprowadzanych z Niemiec towarów (używanej odzieży), wnosiła o zastosowanie obniżonej (0%) stawki celnej określonej dla produktów pochodzących z Unii Europejskiej. Deklaracja o preferencyjnym pochodzeniu sprowadzanych towarów została umieszczona na fakturach eksportera. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez organy celne stwierdzono, że sprowadzone towary nie posiadają preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu umowy zawartej pomiędzy Unią Europejską i Polską i ww. deklarację na fakturze przyjęto jako prawidłowy dowód niepreferencyjnego pochodzenia towarów z Niemiec dla celów stosowania stawek celnych autonomicznych.

Sąd nie stwierdził również, aby wskazane w decyzjach niezgodności pomiędzy zapisami w "Informacji o bieżącej sytuacji finansowej" wnioskodawcy, gdzie wskazano, że działalność przedsiębiorstwa wnioskodawcy polega na imporcie i obrocie odzieżą używaną, a zapisami w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, gdzie przedmiot działalności został określony znacznie szerzej, świadczyły o niewiarygodności złożonych przez wnioskodawcę dokumentów. Z faktu załączenia przez Wnioskodawcę do wniosku faktur za wykonane usługi transportowe, wynika po pierwsze, że taki rodzaj usługi wchodził w zakres faktycznie wykonywanej przez niego działalności, po wtóre, że nie zamierzał tego faktu ukrywać. Sposób sporządzenia dokumentów załączonych do wniosku o restrukturyzację świadczyć może , w ocenie Sądu, nie o nierzetelnym przygotowaniu dokumentów i próbie wprowadzenia organów orzekających w błąd, ale raczej o nieporadności Wnioskodawcy w zakresie sporządzania dokumentów.

Ponadto Sąd stwierdził, że niewłaściwe wnioski zostały wyciągnięte przez organy celne z faktu, iż wśród dłużników Wnioskodawcy nie figurują odbiorcy odzieży używanej.

Odnosząc się do zarzutu nieprzedstawienia listy wymagalnych długów, w sytuacji ujawnienia z punkcie VI wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego posiadania zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT importowego, związanego z decyzjami celnymi wymienionymi we wniosku Sąd stwierdził, że okoliczność ta nie została przez organy orzekające wyjaśniona, w szczególności nie wyjaśniono czy w dacie składania wniosku o restrukturyzację nie były to należności sporne w rozumieniu przepisów ustawy o restrukturyzacji, czyli określone decyzjami, od których wniesiono odwołania, a więc wynikające z decyzji nieostatecznych.

Dlatego Sąd uznał, że nieprawidłowo organy orzekające ustaliły, że wnioskodawca nie spełnił przesłanek formalnych do wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2011 r. organ odwoławczy wystąpił do strony o przesłanie rozstrzygnięcia organu skarbowego dotyczącego wniosku o restrukturyzację zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług orzeczonych decyzją Urzędu Skarbowego w G. nr ... z dnia ... sierpnia 2002 r. nr ... wydaną w związku z decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi z dnia ... stycznia 2002 r. nr ... Jednocześnie pismem z dnia 12 kwietnia 2011 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w G. o przesłanie dokumentów dotyczących postępowania restrukturyzacyjnego prowadzonego na wniosek strony. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. przy piśmie z dnia 19 kwietnia 2011 r. nadesłał orzeczenia wydane w związku ze złożeniem przez Stronę wniosku z dnia 6 listopada 2002 r.

Decyzją nr ... z dnia ... maja 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję nr .... z dnia ... września 2005 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia prze organ I instancji.

Pismem z dnia ... maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku z dnia 6 listopada 2002 r. o wystąpienie do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów powołując przepis art. 13 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. O postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 z późn. zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku dnia 6 listopada 2002 r. bez rozpatrzenia. Przy piśmie z dnia 10 czerwca 2011r. Skarżący nadesłał żądane wystąpienie do Prezesa UOKIK.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2011r. Skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie o rozważenie czy pomoc o którą wystąpił wnioskiem z dnia 6 listopada 2002r. jest pomocą de minimis określoną przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu o pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006), wnosząc jednocześnie o odstąpienie od żądania uzyskania opinii Prezesa UOKiK.

Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie pismem z dnia 23 sierpnia 2011r. wezwał Stronę o doprecyzowanie trybu rozpatrzenia pisma z dnia 3 sierpnia 2011r., wyjaśniając jednocześnie różnice pomiędzy udzielaniem pomocy de minimis, a pomocy udzielanej na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji.

Pismem z dnia 3 września 2011r. Skarżący wyjaśnił, iż postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 6 listopada 2002r. winno być prowadzone w oparciu o postanowienia ustawy o restrukturyzacji. Jednocześnie oświadczył, iż w okresie ostatnich trzech lat nie korzystał z pomocy de minimis.

Pismem z dnia 21 września 2011r. organ I instancji wystąpił do Skarżącego o nadesłanie opinii Prezesa UOKiK oraz wyjaśnienie, czy w dacie złożenia wniosku z dnia 6 listopada 2002r. posiadał wymagalne długi, a w przypadku ich posiadania, o udzielenie informacji określonych w art. 13 ust.2 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji.

Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie został poinformowany przez Prezesa UOKiK, że wobec nieprzekazania przez Skarżącego wymaganych informacji/dokumentów wniosek z dnia 10 czerwca 2011r. o wydanie opinii został uznany za wycofany.

Pismem z dnia 29 września 2011r. Skarżący ponownie wniósł o rozpatrzenie wniosku z dnia 6 listopada 2002r. na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji i podniósł, iż niezbędne dokumenty i wyjaśnienia zostały złożone w toku prowadzonego postępowania w sprawie oraz, że innego zadłużenia nie posiada. Zauważył również, że Prezes UOKiK wskazał na brak konieczności uzyskiwania opinii. Ponadto podkreślił, iż przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej jak i ww. rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Decyzją z dnia ... grudnia 2011r. nr ... Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie umorzył postępowanie w sprawie restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców z tytułu należności celnych orzeczonych decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w Lodzi nr ... z dnia ... listopada 2001 r. oraz ... z dnia ... listopada 2001 r.

Decyzją nr ... z dnia ... lutego 2013r. Dyrektor Izby. Celnej w Warszawie uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie nr ... z dnia ... grudnia 2011r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z dnia 13 marca i 9 kwietnia 2013r., Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie zwrócił się do Strony o sprecyzowanie, w jakim trybie ma być rozpatrzony wniosek z dnia 6 listopada 2002r. Jednocześnie wyjaśnił, iż 31 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej na mocy której projekty programów pomocowych, w tym przewidujących udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych oraz pomocy indywidualnej, a także pomocy indywidualnej na restrukturyzację, wymagają uzyskania opinii Prezesa UOKiK. która poprzedza ewentualną notyfikacją planowanej pomocy.

Skarżący pismami z dnia 25 marca 2013r. i z dnia 21 kwietnia 2013r. wyjaśnił, iż przedmiotowy wniosek winien być rozpoznany stosownie do przepisów ustawy o restrukturyzacji. Nie załączył jednakże opinii Prezesa UOKiK.

Pismem z dnia 2 maja 2013 r. powołując przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie wezwał Skarżącego do usunięcia braków podania poprzez złożenie opinii Prezesa UOKiK. w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku z dnia 6 listopada 2002 r. bez rozpatrzenia. Wezwanie to doręczone zostało skarżącemu (k 316 akt adm.) w dniu 10 maja 2013r., jednakże Skarżący nie uzupełnił wniosku z dniu 6 listopada 2002 r. o żądany dokument.

Postanowieniem z dnia ... maja 2013 r. nr ... Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie pozostawił wniosek Strony z dnia 6 listopada 2002 r. bez rozpatrzenia.;

Pismem z dnia ... czerwca 2013 r., J. O. złożył zażalenie na ww. postanowienie do organu II instancji.

Postanowieniem nr ... z dnia ... października 2013r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie Naczelnika Urzędu Celnego u Pruszkowie (k. Nr 331-333).

Pismem z dnia 19 grudnia 2013r. J. O. zaskarżył ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z dnia ... maja 2013r. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. Nr 78. poz. 483 z póż.n. zm.);

2) art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji poprzez zastosowanie przepisów Ordynacja podatkowa w zakresie określonym przez ustawę o restrukturyzacji;

3) art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji poprzez naruszenie art. 121 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa;

4) art. 13 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji poprzez pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia wbrew postanowieniom tego przepisu;

5) art. 18 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji poprzez nie wydanie decyzji o warunkach restrukturyzacji w terminie w tym przepisie określonym;

6) art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji poprzez naruszenie art. 139 ustawy Ordynacja podatkowa polegającym na wielokrotnym przekroczeniu terminów w tej ustawie przewidzianych.

W odpowiedzi na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Celnej w Warszawie w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.)

Aktem prawa materialnego regulującym problematykę pomocy publicznej w dacie składania wniosku Skarżącego pismem z 6 listopada 2002 r. była ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.). Wnioskodawca – zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji – do wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego winien załączyć: wykaz wierzytelności i wszelkich wymagalnych długów przedsiębiorcy (zawierający dane identyfikujące dłużników i wierzycieli, informację o wysokości tych wierzytelności i wymagalnych długów oraz harmonogram spłaty wymagalnych zobowiązań), kopię ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wraz z informacją o ustanowionych na nich obciążeniach, uzasadnienie zastosowania opłaty restrukturyzacyjnej. Tak więc poza sporem pozostaje, że ustawa o restrukturyzacji (ani też inne uregulowania dotyczące pomocy publicznej) w chwili złożenia wniosku (6 listopada 2002 r.) nie nakładały na wnioskodawcę obowiązku wszczęcia postępowania notyfikacyjnego za pośrednictwem Prezesa UOKiK.

Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r., nastąpiła zasadnicza zmiana procedur udzielania pomocy publicznej dla przedsiębiorców w Polsce. Podstawowymi przepisami w sprawie pomocy publicznej zostały art. 87 i 88 Traktatu WE. Zgodnie z tym pierwszym przepisem, z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w niniejszym Traktacie, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Natomiast zgodnie z art. 88 TWE Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi stale bada systemy pomocy istniejące w tych Państwach. Proponuje im ona stosowne środki konieczne ze względu na stopniowy rozwój lub funkcjonowanie wspólnego rynku (ust. 1). Jeśli Komisja stwierdzi, po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag, że pomoc przyznana przez Państwo lub przy użyciu zasobów państwowych nie jest zgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu artykułu 87, lub że pomoc ta jest nadużywana, decyduje o zniesieniu lub zmianie tej pomocy przez dane Państwo w terminie, który ona określa (ust. 2). Komisja jest informowana, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy. Jeśli uznaje ona, że plan nie jest zgodny ze wspólnym rynkiem w rozumieniu artykułu 87, wszczyna bezzwłocznie procedurę przewidzianą w ustępie 2. Dane Państwo Członkowskie nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej (ust. 3). Z art. 88 Traktatu WE wynika zaś, iż Komisja Europejska powinna być informowana, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania bądź zmiany pomocy udzielanej ze środków publicznych. Jeśli uznaje ona, że plan ten lub taka zmiana nie są zgodne ze wspólnym rynkiem, wszczyna bezzwłocznie stosowną procedurę, a Państwo Członkowskie nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej w sprawie. Zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP prawo wspólnotowe ma pierwszeństwo zastosowania w przypadku kolizji z przepisami krajowymi. Stąd też do przedsiębiorców, w stosunku do których przed dniem akcesji wydano decyzje o warunkach restrukturyzacji oraz decyzje o zakończeniu restrukturyzacji, Traktat WE nie ma zastosowania. W stosunku do tych, dla których przed dniem akcesji wydano decyzje o restrukturyzacji, określające jej zakres oraz formę, ale formalnie nie zakończono jeszcze postępowania – wg wyjaśnień Komisji z 8 czerwca 2005 r. (D/54392) – postanowienia Traktatu WE również nie mają zastosowania, ponieważ maksymalna kwota pomocy publicznej była znana w momencie wydawania tych decyzji i nie dojdzie do zwiększenia zobowiązań państwa po akcesji. Natomiast w odniesieniu do tych podmiotów w stosunku do których decyzje o warunkach restrukturyzacji oraz decyzje o zakończeniu restrukturyzacji są wydawane po akcesji, Traktat WE ma zastosowanie i dlatego pomoc udzielana na podstawie ustawy o restrukturyzacji podlega zgłoszeniu do Komisji Europejskiej.

Z uwagi na to, iż pomoc nie została jeszcze udzielona pomimo tego, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności publicznoprawnych zostało wszczęte przed akcesją, pismami z dnia 31 maja 2011r., organ I instancji wezwał Skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających wystąpienie o opinię do Prezesa UOKiK , a pismami z 21 września 2001 roku i z 2 maja 2013 roku o nadesłanie przedmiotowej opinii, pod rygorem pozostawienia wniosku z dnia 6 listopada 2002 r., bez rozpatrzenia. Z uwagi na nienadesłanie wymaganych dokumentów, postanowieniem z dnia ... maja 2013r., Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie pozostawił wniosek bez rozpatrzenia.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr155, poz.1287 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o restrukturyzacji", restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności, którzy tracą zdolność konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji – do restrukturyzacji stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie należności wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1 (tj. należności celnych). Oznacza to, że organ restrukturyzacyjny ma obowiązek stosowania w prowadzonym postępowaniu zasad ogólnych wyrażonych w Rozdziale 1 Działu IV Ordynacji podatkowej, a wśród nich m.in. zasady zaufania i informowania uczestników postępowania, zgodnie z którymi postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (art. 121 o.p.) oraz zasady wyjaśniania i dążenia do dobrowolnego wykonania decyzji, w myśl której organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu (art. 124 o.p.).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy publicznej – z wnioskiem o wydanie opinii, o której mowa w art. 12 ust. 1 (opinii Prezesa UOKiK), występują w przypadku pomocy indywidualnej na restrukturyzację – podmiot ubiegający się o tę pomoc. Do wniosku o wydanie opinii dołącza się projekt programu pomocowego lub projekt aktu, na podstawie którego ma być udzielana pomoc indywidualna, w szczególności projekt decyzji lub umowy, oraz informacje niezbędne do wydania opinii, dotyczące w szczególności adresatów zamierzonej pomocy, jej przeznaczenia, formy, wielkości i czasu trwania (ust. 2). W przypadku projektu pomocy indywidualnej na restrukturyzację do wniosku o wydanie opinii dołącza się informacje, o których mowa w ust. 2, plan restrukturyzacyjny oraz opinie podmiotu lub podmiotów udzielających pomocy o możliwości jej udzielenia na zasadach określonych w tym planie (ust. 3). Podmioty udzielające pomocy są zobowiązane do wydania opinii w sprawie możliwości udzielenia pomocy, o której mowa w ust. 3 (ust. 3 a). Zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy publicznej – przez podmiot udzielający pomocy należy rozumieć organ administracji publicznej, który jest uprawniony do udzielenia pomocy publicznej.

Ordynacja podatkowa w art. 169 § 1 reguluje tryb postępowania w razie stwierdzenia uchybień i braków podania. Jeżeli więc podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, właściwy organ powinien wezwać wnoszącego podanie do ich usunięcia, wyznaczając w tym celu termin wynoszący 7 dni. Wezwanie to powinno zawierać pouczenie, że wypełnienie tego warunku w zakreślonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Ustawa o restrukturyzacji nie zawiera przepisu, który nakładałby na właściwy organ obowiązek wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braków tego pisma. Natomiast art. 13 ust. 5 tej ustawy przewiduje pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o wszczęcie postepowania restrukturyzacyjnego, który nie zawiera choćby niektórych danych lub załączników wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2. Skoro stosownie do przepisu art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji – odpowiednie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej m.in. w zakresie zobowiązań podatkowych wymienionych w art. 6 ustawy o restrukturyzacji, czyli między innymi do należności celnych obowiązkiem organów restrukturyzacyjnych jest merytoryczne załatwienie spraw czy to wszczynanych z urzędu, czy też inicjowanych wnioskiem strony chyba, że zaistniały przesłanki do ich zakończenia z przyczyn formalnych (m. in. art. 169 § 1 w zw. z § 4o.p.). Przepisy art. 12 ust. 1 i 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o pomocy publicznej, stanowiły podstawę żądania od wnioskodawcy opinii Prezesa. Skoro Skarżący wybrał tryb załatwienia wniosku jako pomocy publicznej na restrukturyzację winien spełnić warunek polegający na przedstawieniu opinii Prezesa UOKiK, wynikający z tych przepisów. W takiej sytuacji organ restrukturyzacyjny prawidłowo zobowiązał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w tym zakresie w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

W świetle powyższego organy zasadnie więc uznały, że choć Skarżący w dacie złożenia wniosku był zwolniony z obowiązku przedłożenia opinii Prezesa UOKiK, ponieważ ustawa o restrukturyzacji tego nie wymagała, to na skutek zmiany przepisów winien być wezwany do jej przedłożenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Sąd za niezasadne uznał również zarzuty dotyczące naruszenia art. 9 pkt 1 i art. 13 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji.

21 maja 2004 r. czyli z chwilą akcesji Polski do Unii Europejskiej prawo krajowe zostało uzupełnione o prawo Unii. Zgodnie zaś z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP w razie kolizji norm prawa krajowego z normami prawa unijnego, te ostatnie mają pierwszeństwo. Pierwszeństwo oznacza wybór normy, którą stosujemy w konkretnym przypadku. Jednakże wybór normy prawa unijnego dla oceny konkretnej sytuacji nie eliminuje normy krajowej z porządku prawnego. Ustawa o restrukturyzacji nadal obowiązuje i może być stosowana pod warunkiem, że nie narusza przepisów prawa wspólnotowego. Tak więc aby w przedmiotowej sprawie ustawa o restrukturyzacji mogła być podstawą prawną do rozpoznania wniosku o restrukturyzację zgodnie z prawem unijnym, koniecznym było wypełnienie warunku uzyskania notyfikacji Komisji Europejskiej.

Sąd wskazuje, że zasadą jest, że postępowanie prowadzi się według przepisów obowiązujących w dacie dokonywania poszczególnych czynności, a wyjątek od powyższej zasad, tj. stosowanie przepisów postępowania poprzednio obowiązujących musi wyraźnie wynikać z przepisu przejściowego. Odmiennie więc niż to ma miejsce w przypadku przepisów prawa materialnego, gdzie do oceny stanu faktycznego stosuje się przepisy obowiązujące w dacie jego zaistnienia, przy przepisach proceduralnych zasadą jest stosowanie przepisów aktualnie obowiązujących. W związku z powyższym skoro ustawodawca w ustawie o pomocy publicznej nie uregulował tej kwestii w sposób szczególny, każda zmiana przepisów postępowania powoduje konieczność stosowania przepisów aktualnie obowiązujących.

Podsumowując nawet późniejsze wprowadzenie obowiązku uzyskania opinii Prezesa UOKiK wiąże Skarżącego, albowiem nadal jest to warunek formalny, a nie merytoryczny. Zatem uznać należy, że choć Skarżący w dacie złożenia wniosku był zwolniony z obowiązku przedłożenia opinii Prezesa UOKiK, ponieważ ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji tego nie wymagała, to jednak na skutek zmiany przepisów mógł być wezwany o jej przedłożenie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia przepisów art. 18 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji. W odniesieniu do decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi z dnia ... listopada 2001r., nr ... utrzymanych w mocy przez organ II instancji, toczyło się postępowanie sądowe zakończone wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 8 września 2004r., Sygn. akt I SA/Łd od 1887 do 1891/02 i 3 ISA/Łd 1913/02). Należności celne orzeczone decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Łodzi nr ... z dnia ... stycznia 2002r., zostały uregulowane w całości, wobec czego nie były należnościami podlegającymi restrukturyzacji. Natomiast decyzją nr ....z dnia ... stycznia 2005., Dyrektor Izby Celnej w Łodzi orzekł o zmianie stawki celnej oraz wymiarze kwoty długu celnego decyzją z dnia ... listopada 2001r. Zatem niezbędna była korekta wniosku o restrukturyzację, o którą J. O. wystąpił pismem z dnia 11 sierpnia 2005. Wobec powyższego, termin do wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji określony przepisem art. 18 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji nie mógł być dochowany.

Nie naruszone też zostały zasady praworządności oraz zaufania przedsiębiorców do organów Państwa wynikające z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Art. 2 Konstytucji RP stanowi, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, a tym samym zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa. Art. 7 Konstytucji stanowi, iż organy państwowe działają na podstawie i w granicach prawa. Skoro źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia organ nie może kwestionować mocy obowiązujących przywołanych przepisów, gdyż zgodnie z Konstytucją RP obowiązany jest do ich przestrzegania zgodnie z zasadą praworządności.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie przepisów art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.