Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 294/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Stankowski NSA Grażyna Radzicka Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uposażenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w O. W.. z dnia (...) r. nr (...) 2. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz Z. S. (...) (...) złotych tytułem kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po 294/10 U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2008 r.) Wojskowy Komendant Uzupełnień w O. (dalej WKU), na podstawie art. 104 § 1, art. 61 § 1 kpa i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 179/03/1750 ze zm., dalej uswżz, ustawa pragmatyczna bądź ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) i art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz.U. 241/04/2416 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. 66/04/613 ze zm.), "działając z urzędu, z uwzględnieniem całości zgromadzonej dokumentacji, w tym również wniosków strony", odmówił chor. sztab. rez. Z.S. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz potrącenia z uposażenia.

W uzasadnieniu WKU wskazał, że dnia [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] .9.2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował m.in. stanowisko służbowe Strony. W związku z tym żołnierzowi temu zaproponowano inne stanowisko służbowe, ale On odmówił jego przyjęcia. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego (Dowódca POW) decyzją wypowiedział Stronie stosunek zawodowej służby wojskowej i wydał rozkaz zwalniający żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przenoszący Go do rezerwy. Dnia [...] lutego 2007 r. Dowódca Wojsk Lądowych (organ wyższego stopnia) decyzją nr [...] (dalej decyzja nr [...] ) stwierdził nieważność ww decyzji Dowódcy POW o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej i została przyjęta na ewidencję i zaopatrzenie, ale bez wyznaczenia na stanowisko, bowiem jego stanowisko nie istniało od 1 listopada 2003 r. (rezerwa kadrowa). Dla celów ewidencyjno-finansowych od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano Mu zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności ww decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono Stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń, Strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki. Departament Kadr MON przesłał do terenowych organów administracji wojskowej (WSzW, WKU) pismo nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby wojskowej. W dokumencie tym zobowiązano organy wojskowe do wypłaty uposażenia (zwaloryzowanego zgodnie z przepisami) za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń, to [w wyniku] decyzji o stwierdzeniu nieważności, są to świadczenia nienależne, bowiem podstawa tego świadczenia odpadła (stwierdzono nieważność decyzji). W kwestii odsetek - art. 75 ust. 3 uswżz stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Instytucja zwłoki (art. 476 kc)- w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 kc)- warunkowana jest winą. W tym przypadku nie sposób przypisać winy organowi obowiązanemu do zapłaty uposażenia. Choć decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o nieważności decyzji Dowódcy POW wywiera skutki ex tunc, to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających stąd zwaloryzowanych świadczeń została spełniona bez zwłoki. W spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, a w tym czasie otrzymywała z MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W szczególności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej żołnierz otrzymał od Skarbu Państwa- jednostki organizacyjnej MON- przewidziane ustawą o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ustawą o uposażeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. W spornym okresie do chwili przywrócenia do służby wojskowej od resortu MON otrzymywał emeryturę wojskową wynoszącą 50-75% uposażenia. Ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego domaga się On odsetek, regularnie co miesiąc wypłacał Mu pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu, okazały się być świadczeniem nienależnym. Po przywróceniu do służby odmówił on zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń. Roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenia, które pobrał żołnierz z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu). Dopiero w chwili, gdy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego momentu, a nie wstecz (k. 17 akt [...]).

W odwołaniu Z.S. zarzucił decyzji z [...] czerwca 2008 r.: rażące naruszenie prawa materialnego, zwłaszcza zaś: art. 103 ust. 1 uswżz przez dokonanie bezprawnego potrącenia z uposażenia należnego Skarżącemu w związku z przywróceniem do służby; art. 75 ust. 3 uswżz przez niczym nieuzasadnione uznanie, że żądanie przez Skarżącego odsetek od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia jest bezzasadne, podczas gdy nie budzą żadnej wątpliwości żądania wskazujące na ów przepis; art. 77 uswżz przez niczym nieuzasadnione uznanie, że można żądać zwrotu uposażenia i "inne należności", o których mowa w art. 73, pobranych przez żołnierza zawodowego, przysługujących Mu wg zasad obowiązujących w dniu wypłaty; rażące naruszenie prawa procesowego, zwłaszcza zaś art. 7, 8 i 77 § 1 kpa i art. 80 kpa (k. 18-19 akt [...]).

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2008 r.) Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 179/03/1750 ze zm.) i art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz.U. 241/04/2416 ze zm.), i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. 66/04/613 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2008 r.

W uzasadnieniu Szef WSzW w istocie dokonał takich samych ustaleń faktycznych i podzielił poglądy prawne organu I instancji. Podał, że po otrzymaniu świadczeń z tytułu zwaloryzowanych należności wynikających z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, Strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki i zwrot potrąconych świadczeń. Organ odwoławczy wskazał, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Stąd stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby, nie uprawnia żołnierza do uposażenia za czas przypadający między datą zwolnienia a datą rozpoczęcia ponownego pełnienia służby po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności. W niniejszej sprawie nie miała miejsca kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz służby nie pełnił. Zaprzestał On pełnienia służby wojskowej i korzystał z praw socjalnych i ubezpieczeniowych dla zwolnionych ze służby żołnierzy, od jednostki Ministerstwa Obrony Narodowej i wojskowego organu emerytalnego - przyznającej roczne uposażenie dla zwolnionych żołnierzy, odprawę wraz z dodatkami, następnie emeryturę wojskową. Skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ni wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ni decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ni kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Stronę należy traktować jako pozostającego w spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako faktycznie pełniącego wówczas czynną służbę wojskową. Samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające, by domagać się za ten okres uposażenia. Prawo do uposażenia powiązane zostało z faktycznym podejmowaniem służby. Względem żołnierza nastąpił szereg skutków prawnych, wynikających z nakazu traktowania Go jako pozostającego w stosunku służbowym. W szczególności okres pozostawania w służbie, w którym nie pełnił służby z powodu niezgodnego z prawem zwolnienia, dodatkowo zaliczono Mu do stażu służby, uprawniającego do wojskowej emerytury. Skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 uswżz, za każdy miesiąc okresu, w którym Odwołujący miał status przeniesionego do rezerwy. Strona wystąpiła z pozwem o zasądzenie ww należności do Sądu Pracy w P , który powołując się na uchwałę SN z 29.11.2007 r., III CZP 106/07, wydał postanowienie o przekazaniu sprawy Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu (dalej Szef WSzW). Szef WSzW, na podstawie art. 104 ust. 1 uswżz, jako organ wyższego rzędu nad wojskowymi komendantami uzupełnień w Wielkopolsce, przesłał akta sprawy i postanowienie Sądu do wykonania WKU w O – jako organowi kompetentnemu do podjęcia decyzji. WKU po rozpatrzeniu sprawy zasadnie wydał decyzję o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego (k. 20 akt [...]).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z.S. wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji; przyznanie Skarżącemu: nienależnie dokonanych potrąceń z uposażenia w kwocie [...] zł; odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych świadczeń należnych Mu w okresie od 1 października 2005 r. do 19 maja 2007 r. w kwocie [...] zł; zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Decyzja z [...] lipca 2008 r. narusza interes prawny Skarżącego przez błędne ustalenie, że organ może samowolnie dokonać potrąceń z uposażenia i przez to, że nie przysługują odsetki ustawowe od nieterminowo wypłaconego uposażenia. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa materialnego, zwłaszcza zaś: art. 103 ust. 1 uswżz przez dokonanie bezprawnego potrącenia z uposażenia należnego Skarżącemu w związku z przywróceniem do służby; art. 75 ust. 3 uswżz przez niczym nieuzasadnione uznanie, że żądanie przez Skarżącego odsetek od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia jest bezzasadne, podczas gdy nie budzą żadnej wątpliwości żądania wskazujące na powyższy przepis; art. 77 uswżż przez niczym nieuzasadnione uznanie, że można żądać zwrotu uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, pobranych przez żołnierza zawodowego, przysługujących mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty; naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7, 8 i 77 § 1 kpa, i art. 80 kpa. Skarżący wskazał, że w dniu 4 listopada 1978 r. rozpoczął pełnienie służby wojskowej a następnie od dnia 10 lutego 1992 r. zawodowej służby wojskowej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Dowódca POW wypowiedział Skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska w 3 Ośrodku Szkolenia Kierowców i dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego. Wykonaniem tej decyzji było zwolnienie Skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2005 r. Dnia 16 stycznia 2007 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]. stwierdził nieważność owej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Konsekwencją takiego stanu było wydanie rozkazu personalnego nr [...] przez Dowódcę POW o uchyleniu decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W wyniku tego działania nastąpiło ponowne rozpoczęcie pełnienia zawodowej służby wojskowej przez Skarżącego. Po przywróceniu do służby w dniu [...] marca 2007 r., Komendant WKU w O, uznał prawo do wypłaty należności uposażeniowych za okres pozostawania "poza służbą", począwszy od 1 sierpnia 2005 r. Szef WSzW pismem z [...] marca 2008 r. nr [...] wezwał Skarżącego do zwrotu kwoty [...] zł. Kwota ta dotyczyła należności wypłacone w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w 2005 r. - z tytułu odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Skarżący dnia 10 kwietnia 2007 r. wniósł odwołanie od decyzji w sprawie potrąceń z uposażenia. W odpowiedzi otrzymał pismo od Szefa WSzW z [...] maja 2007 r. nr [...] informujące, że poprzednie pismo nie jest decyzją administracyjną a wniesione odwołanie traktuje jako odmowę zwrotu żądanych należności. Wyrównania uposażenia za okres pozostawania poza służbą w wyniku bezprawnego zwolnienia dokonano przekazaniem środków na konto Skarżącego dnia 18 maja 2007 r. Z należnej kwoty uposażenia została bezpodstawnie potrącona kwota [...] zł tytułem otrzymanych z Wojskowego Biura Emerytalnego w P świadczeń emerytalnych. Pismem z [...] czerwca 2007 r. nr [...] Szef WSzW poinformował, że potrącenia dotyczą wypłaconych świadczeń emerytalnych. Skarżący dwukrotnie pismami z: 8 sierpnia 2007 r. i 27 sierpnia 2007 r. wzywał Szefa WSzW do zwrotu należności bezpodstawnie potrąconych z uposażenia. W odpowiedzi otrzymał pismo z [...] sierpnia 2007 r. nr [...] , w którym Szef WSzW odmówił zwrotu potrąconej kwoty twierdząc, że zastosował przewidzianą w przepisach formę potrącenia. Następnie Komendant WKU działając z urzędu wydał decyzję z [...] czerwca 2008 r. w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia i potrącenia z uposażenia. Od owej decyzji Skarżący dnia 5 lipca 2008 r. wniósł odwołanie. Decyzją z [...] lipca 2008 r. Szef WSZW utrzymał w mocy decyzję Komendanta WKU. Zaskarżona decyzja Szefa WSzW i poprzedzająca ją decyzja Komendanta WKU są wadliwe, ponieważ sankcjonują błędną interpretację prawną. W niniejszej sprawie istotne okoliczności zostały wyjaśnione wadliwie (z naruszeniem art. 7 kpa), gdyż ustalenia organu w żadnym razie nie mają oparcia w zgromadzonych w sprawie dowodach, a rozumowanie zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania. W decyzji z [...] czerwca 2008 r. Komendanta WKU, powołano w uzasadnieniu fakty, które nie dotyczą Skarżącego i tym samym są obarczone wadami istotnymi. Stan taki sankcjonuje Szef WSzW. Zamieszczono stopień wojskowy "chor. szt. rez.", gdzie Skarżący ma stopień wojskowy "chor. rez.". Wskazano rozkaz nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych, dotyczący zmian organizacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień i podano, że Skarżącego zwolniono w wyniku likwidacji stanowiska służbowego zajmowanego w wojskowej komendzie uzupełnień. Fakty wskazują, że Skarżący pełnił zawodową służbę wojskową w 3 Ośrodku Szkolenia Kierowców i tam otrzymał wypowiedzenie stosunku służbowego z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska i dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego. W decyzji wskazano, że po przyjęciu na ewidencję i zaopatrzenie Skarżący nie został wyznaczony na stanowisko, bowiem nie istniało od 01.11.2003 r. (rezerwa kadrowa). Zupełnie odmienna argumentacja od stanu rzeczywistego. Prawdopodobnie stan taki dotyczy zupełnie innej osoby. Kolejnym faktem nieprawdziwym w decyzji jest stwierdzenie, że potrącono stronie świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Takich świadczeń nie potrącono. Co prawda wystąpiono jedynie z pismem z [...] marca 2007 r. nr [...], wnosząc o udzielenie odpowiedzi w sprawie potrącenia odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Skarżący pismem z [...] kwietnia 2007 r. odmówił i wniósł odwołanie w sprawie owych potrąceń. W kolejnym fakcie powoływanym w decyzji jest stwierdzenie, że Skarżący odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego. Taka sytuacja nie miała miejsca z tego względu, że Szef WSzW dokonał samowolnie bezprawnego potrącenia. W państwie prawnym administracja publiczna działa przez rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie przepisów prawa. Kompetencja organu administracji do podejmowania decyzji musi znajdować się w prawie materialnym. W odniesieniu do tej sytuacji zachowanie organu administracji jest odmienne. Z całą stanowczością należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej, dotyczącej przyznania lub odmowy prawa do uprawnień żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej w formie decyzji, w ogóle nie mogą mieć zastosowania żadne przepisy Kodeksu cywilnego. Sprawa ma charakter administracyjny i nie mają w niej zastosowania przepisy prawa cywilnego; mają w niej zastosowanie wyłącznie przepisy ustawy szczególnej, jaką jest ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ze szczególnym uwzględnieniem art. 77 tej ustawy. Należności pieniężne, należne po zwolnieniu ze służby wojskowej, zostały wypłacone w związku ze zwolnieniem Odwołującego się z zawodowej służby wojskowej w 2005 r., na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Bezspornym jest, że świadczenia te były świadczeniami należnymi i wypłata ich została dokonana zgodnie z przepisami prawa. Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), było wyeliminowanie decyzji wypowiadającej stosunek służbowy z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym, bowiem traktuje się jako nieważną od samego początku tj. od kiedy została ona wydana. Oznacza to anulowanie wszystkich wywołanych przez tę decyzję skutków prawnych i traktowania jej jako nigdy niewydanej. Oznacza to, że Powód nigdy nie został skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby ma ten skutek, że decyzja ta jest nieważna od początku, tj. wstecz od chwili jej dokonania (skutek ex tunc). Jest więc aktem deklaratoryjnym, który powoduje, że decyzja o zwolnieniu ze służby przestaje obowiązywać już od dnia jej wydania. Reaktywowany jest niejako stosunek służbowy z dniem, w którym został on - nieprawidłowo - zakończony. W konsekwencji przyjąć należy, że Powód nigdy nie przestał być żołnierzem zawodowym i w związku z tym przysługuje mu "wyrównanie" świadczeń należnych za okres pozostawania "poza służbą" (wskutek niezgodnego z prawem zwolnienia). Nie istnieje prawny obowiązek zwrotu pobranych należności przez odwołującego. Art. 77 uswżz wskazuje jednoznacznie, że świadczenia wypłacone w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie podlegają zwrotowi a żaden przepis ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawiera upoważnienia do wstecznego działania niektórych jej przepisów, ani żadne okoliczności szczególne nie usprawiedliwiają wykładni pozwalającej na ich stosowanie do zdarzeń związanych ze zwrotem pobranych należności. Świadczenia pobrane w 2005 r., miały ściśle konsumpcyjny charakter, ponieważ zostały zużyte na bieżące utrzymanie Odwołującego się i członków Jego rodziny. Tym samym obowiązek zwrotu tych świadczeń wygasł, bowiem Odwołujący nie powinien liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu od samego początku - tj. od chwili pobrania świadczenia, bowiem pozostawał w dobrej wierze (nie był świadom możliwości powstania po jego stronie roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia), bowiem nieznane były okoliczności, które mogły powodować powstanie obowiązku zwrotu w przyszłości. Sporne kwoty zgodnie z przytoczonymi przepisami jako wypłacone zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu ich wypłacenia i będące należnościami uposażeniowymi, co wielokrotnie już akcentowano w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie podlegają zwrotowi, a zatem nie mogły ulec potrąceniu, być przedstawione do potrącenia, kompensacji (nawet dobrowolnej - czynność byłaby nieważna jako sprzeczna z ustawą - art. 58 § 1 kc - gdyby zawarto ugodę cywilnoprawną). Brak było podstaw do dokonania potrąceń w świetle art. 103 ustawy pragmatycznej w związku z art. 87 § 1 pkt 2 kp, skoro należności te nie były utrwalone w tytule wykonawczym sądowym czy administracyjnym, ani nie wyrażono na nie zgody. Prawo do emerytury wojskowej jest ustalane na podstawie art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (j.t. Dz.U. 8/04/66. ze zm., dalej uzeż bądź ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy) żołnierzowi zawodowemu po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i po nabyciu uprawnień. Zgodnie z art. 31 ust. 1 uzeż, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Organem właściwym do orzekania w sprawie świadczeń emerytalnych jest Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w P.. W żaden sposób w tej kwestii nie jest władny Szef WSzW w P., który nie jest organem właściwym w sprawie świadczeń emerytalnych. W niniejszej sprawie, organ pierwszej i drugiej instancji były rzeczowo właściwe jedynie w sprawach uregulowanych w przepisach rozdziału 5 uswżz "Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych", do jej zakresu nie wchodziły sprawy związane z zaopatrzeniem emerytalnym żołnierzy zawodowych. Kwestie te znajdują uregulowanie w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i przepisach doń wykonawczych. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin ( Dz. U. 67/04/618 ze zm.), wojskowym organem właściwym do ustalania prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia oraz ich wypłaty jest dyrektor wojskowego biura emerytalnego. Tym samym dokonując potrącenia z należnego Skarżącemu uposażenia pobranej przezeń emerytury wojskowej, z powołaniem się na art. 41 ust. 2 uzeż, organy dopuściły się naruszenia przepisów o właściwości, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). Zgodnie z art. 103 ust. 1 uswżz, z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1, dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83, dodatkowe wynagrodzenie, o którym mowa w art. 88, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94, i należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1 i 2. Dla oceny dokonanego potrącenia koniecznym jest odwołanie się do uregulowań zawartych w Kodeksie pracy. Zgodnie z art. 87 § 1 kp, wynagrodzenie za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych-podlegają potrąceniu tylko następujące należności: 1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; 2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; 3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi. Zgodnie z art. 91 § 1 kp, należności inne niż wymienione wyżej, mogą być potrącone z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Wierzytelność ta nie należy do kategorii należności wymienionych w art. 87 § 1 kp. Skarżący nie wyraził zgody na potrącenie tej wierzytelności. Czynność prawna potrącenia, jako sprzeczna z art. 103 ust. 1 uswżz w zw. z art. 87 § 1 kp, jest nieważna i nie wywołuje skutku w postaci umorzenia wierzytelności.

Zapisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie dają organom wojskowym bezpośrednio lub pośrednio podstaw prawnych do orzekania o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. W przypadku uznania świadczeń za nienależne dochodzić ich można tylko w przypadku uzyskania tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego wyroku sądu powszechnego, który mógłby stanowić podstawę do dokonania stosownych potrąceń z uposażenia żołnierza. Nie można dokonywać w drodze decyzji.

Takie stanowisko również podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu wyroku z 2 lipca 2008 r., II SA/Bd 327/08 (w załączeniu). Sprawa dotyczyła Skarżącego, w przedmiocie potrącenia z należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W zakresie roszczeń Skarżącego w zakresie odsetek należy wskazać, że zgodnie z art. 75 ust. 3 uswżz, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. W odniesieniu do zasadności dochodzenia przez Skarżącego odsetek za opóźnienie w wypłacie na jego rzecz należy wskazać, że skutkiem wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji zwalniającej Skarżącego z zawodowej służby wojskowej, było uznanie jej za niebyłą, w związku z czym Szef WSzW pozostawał w opóźnieniu wobec Skarżącego w związku z nieterminowym wypłaceniem uposażenia i innych należności nie od dnia uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność, ale od dnia ich wymagalności w latach, w których winny zostać Skarżącemu wypłacone, gdyby nie został zwolniony ze służby. Szef WSzW po przywróceniu do służby Skarżącego, uznał Jego prawo do uposażenia za cały okres pozostawania poza służbą, co stanowi, że wypłacono kwotę główną. "Obowiązek płacenia odsetek nie może powstać bez obowiązku zapłaty sumy głównej, a gdy obowiązek ten już powstanie, to wówczas następstwem tego akcesoryjnego charakteru jest ścisłe powiązanie obowiązku płacenia odsetek z głównym obowiązkiem" (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.12.1992 r., III AZP 27/92). Jeśli zaległe uposażenie wraz z dodatkami wypłacono Skarżącemu w efekcie bezskutecznej, wadliwej decyzji administracyjnej w dniu [...] maja 2007 r., to stosownie do art. 75 ust. 3 uswżz - winien On otrzymać odsetki ustawowe za czas od dnia [...] października 2005 r. do dnia wypłaty ww wymienionych należności. Skarżący dwukrotnie wzywał Szefa WSzW do zapłaty należności odsetkowych w pismach z dnia: 3 października 2007 r. i 29 października 2007 r. (k. 2-5 akt IV SA/Po 294/10).

W odpowiedzi na skargę Szef WSzW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji (k. 7-8 akt IV SA/Po 294/10).

Na rozprawie dnia 26 marca 2009 r. Z.S podał, że po wyroku z 2 lipca 2008 r., II SA/Bd 327/08 organ I instancji wydał decyzję odmowną, a na skutek odwołania Zainteresowanego, organ odwoławczy uchylił decyzję I instancji; w owej sprawie kwestia dotyczy wysokości odprawy wypłaconej zgodnie z zakończeniem służby z końcem sierpnia 2007 r. (k. 61 akt IV SA/Po 294/10).

Wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r. IV SA/Po 498/08 (dalej wyrok z 26 marca 2009 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w O. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] (k. 63, 65-70 akt IV SA/Po 294/10).

Wyrokiem z dnia 06 stycznia 2010 r. I OSK 824/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z 26 marca 2009 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; zasądził od Z.S. na rzecz Szefa WSzW w Poznaniu kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował dokonaną przez siebie wykładnię prawa. Stanowisko WSA w Poznaniu, że jeżeli Skarżący nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie spornej kwoty, to takie działanie narusza art. 103 ust. 1 uswżz w zw. z art. 91 kp; nie wyklucza uznania dopuszczalności zaliczenia przez organ dokonanej wcześniej wypłaty, której podstawa odpadła po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy na poczet późniejszej należności. Koniecznym będzie ustalenie dokładnej daty wymagalności roszczenia i następnie rozstrzygnięcie, czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia. O opóźnieniu dłużnika może być mowa, jeżeli nie spełnia on świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne. Należy ocenić, czy roszczenie o określone należności jest zasadne – czy w ogóle można mówić o jego wymagalności. Stwierdzenie nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego- nie zawsze łączy się z obowiązkiem wypłacenia świadczenia za cały okres pozostawania poza służbą. Reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, że żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolności do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Nadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy, pobierającemu emeryturę, nie przysługuje prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, Skarżącemu nie przysługiwało prawo do uposażenia, a tym samym nie powstało roszczenie o jego zapłatę. Między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego a stwierdzeniem nieważności decyzji organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia, wobec nie pozostawania przez Skarżącego w zawodowej służbie wojskowej, nie mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej wg terminów z art. 81 ust. 1 uswżz. Roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc może co do zasady powstać dopiero po ostatecznym stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy. Rozważania, czy doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia, nie powinny być prowadzone w oderwaniu od rozumienia pojęcia zwłoki w Kodeksie cywilnym, skoro w ustawie pragmatycznej odwołano się do tego cywilistycznego pojęcia, nie wyjaśniając jednocześnie na użytek ustawy jego znaczenia (k. 86-91 akt IV SA/Po 294/10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm. - dalej ppsa) - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 zd. 1 ppsa). Treść normatywna art. 190 ppsa, odpowiada treści normatywnej art. 386 § 6 kpc, na którym art. 190 ppsa był wzorowany. W doktrynie i orzecznictwie utrwalonym jest pogląd, że związanie wyrażone w § 6 art. 386 kpc nie dotyczy expressis verbis wypadku, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego. Poza tym wypadkiem sąd II instancji nie będzie związany swą oceną prawną, jeśli w tym czasie zajdzie zmiana okoliczności faktycznych na podstawie których sąd apelacyjny dokonał poprzednio oceny prawnej (wyrok SN z 4.11.1967 r., I CR 381/67, OSNC 7/68/122). Wskazania sądu II instancji co do dalszego postępowania wiążą sąd niższy tylko o tyle, o ile przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie został ustalony stan faktyczny odmienny od tego, który był przedmiotem rozpoznania sądu odwoławczego (wyrok SN z 27.7.1971 r., II CR 47/71, OSP 3/72/48, z omówieniem W. Siedleckiego w "Przeglądzie orzecznictwa" PiP 3/73/115 i E. Wengerka w "Przeglądzie orzecznictwa" NP 1/73/93, akceptowany przez J. Gudowskiego "Kpc tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W. Pr. 1998 t. 1 s. 715 uw. 53). Sąd zawsze ocenia sprawę według jej stanu z daty orzekania (art. 316 kpc; T. Ereciński w: [w:] Komentarz do kpc, LexisNexis 2009 r., t. 2, s. 195, uw. 29). Jeżeli w sprawie zostały przeprowadzone nowe dowody, sąd I instancji może dokonać na nowo oceny wiarogodności i mocy całego materiału dowodowego w ramach art. 233 § 1 kpc (K. Piasecki w: "Kpc z komentarzem" W.Pr. 1989 t. 2 s. 641 uw. 7 do art. 389). Związanie przewidziane w art. 389 [sprzed nowelizacji z 1996 r.; obecnie art. 386 § 6 kpc] nie ma zastosowania w wypadku, gdy zebrany po uchyleniu orzeczenia materiał dowodowy niepokrywa się z materiałem dowodowym stanowiącym podstawę wyrażonej przez sąd rewizyjny [drugiej instancji] oceny prawnej (wyrok SN z 22.4.1970 r., II CR 571/69, OSNPG 3/71/17). Sąd I instancji dokonując oceny dowodów - po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i po uzupełnieniu materiału dowodowego – nie jest związany poprzednimi ustaleniami. Art. 389 [386 § 6] kpc ogranicza zakres związania sądów obu instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy jedynie do oceny prawnej i do wskazań co do dalszego postępowania (orz. SN z 5.7.1973 r., III CRN 161/73, Inf. Pr. 4-5/73/18). Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą tylko w zakresie ustalonego stanu faktycznego, a nie w przypadku dokonania dodatkowych ustaleń (z uzasadnienia wyroku SN z 8.11.1973 r., II CR 536/73, OSNC 1/75/9). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji nie jest pozbawiony możności poczynienia ustaleń faktycznych odmiennych w porównaniu z ustaleniami zawartymi w poprzednim orzeczeniu, wiązać się to winno z ujawnionymi nowymi okolicznościami lub ujawnionymi błędami zawartymi w poprzednim rozumowaniu (wyrok SN z 24.9.1979 r., IV PR 238/79, OSNC 5/80/94), akceptowane przez J. Gudowskiego – op. cit. s. 715-716 uw. 52, 54, 56, 57, 60).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja z [...] lipca 2008 r. nr [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] czerwca 2008 r. nr [...] Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w O. o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz potrącenia z uposażenia (k. 17, 20 akt 21/Pr/08). Jedynie w uzasadnieniu, posługując się wzorem, stosowanym także w innych sprawach (o czym świadczy użycie w każdej z decyzji II instancji innego odcienia czcionki tylko przy przywoływaniu dat i numerów decyzji, oznaczenia właściwości miejscowej organu I instancji (przykładowo w sprawach: IV SA/Po 421/08, IV SA/Po 282/08, IV SA/Po 283/08, IV SA/Po 335/08, IV SA/Po 417/08, IV SA/Po 505/08, IV SA/Po 506/08), błędnie wskazał, że "Strona wystąpiła z pozwem o zasądzenie ww należności do Sądu Pracy w P , który powołując się na uchwałę SN z dnia 29.11.2007 r.- III CZP 106/07 wydał postanowienie o przekazaniu sprawy Szefowi" WSzW w Poznaniu (k. 20v akt [...]), choć ani w tych aktach, ani w aktach personalnych, ani w żadnych ze zbadanych akt sądowych, nie ma dokumentów, potwierdzających wytoczenie sprawy przez Z.S. przed Sądem Pracy w P .

Trafnym okazał się zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, w postaci błędnych ustaleń faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Komendant WKU i Szef WSzW, z naruszeniem art. 80 kpa, przeinaczyli dowody z odpisów dokumentów: decyzji z [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Dowódcy POW, decyzji z [...] lutego 2007 r. nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych, wyciągu z rozkazu personalnego z [...] grudnia 2004 r. nr [...] Dowódcy POW, świadectwa służby z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] chor. Z.S., odpisu przebiegu służby wojskowej chor. Z.S. z [...] sierpnia 2007 r., odpisu rozkazu dziennego z [...] marca 2007 r. nr [...] Komendanta WKU w O. (k. 1-8 akt [...]).

Wbrew ustaleniom organów obu instancji, Z.S. dnia 25 czerwca 1999 r. mianowany został chorążym i w dacie rozstrzygania decyzjami I i II instancji, miał stopień chorążego rezerwy (k.1, 49, 63-66 akt personalnych). W dacie wypowiedzenia stosunku służbowego decyzją z [...] sierpnia 2004 r. [...], chor. Z.S. nie służył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień i podstawą działań podjętych wobec Niego nie był rozkaz PF z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień, a stanowisko służbowe chor. Z.S. nie zostało zlikwidowane dnia 1 listopada 2003 r. (k. 17, 20 akt 21/Pr/08).

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że: Z.S. w okresie od [...] listopada 1978 r. do [...] października 1980 r. odbył zasadniczą służbę wojskową w 15 Brygadzie Radiolinii Kablowych. W okresie od [...] października 1980 r. do [...] lutego 1992 r. był rezerwistą. W okresie od [...]utego 1992 r. do [...] lutego 2002 r. służył w 9 Ośrodku Szkolenia Specjalistów Czołgowych. W okresie od [...] marca 2002 r. do [...] grudnia 2004 r. chor. Z.S. służył w 3 Ośrodku Szkolenia Kierowców (dalej 3 OSK) jako starszy kierowca-instruktor plutonu pojazdów szkolnych (k. 67 akt personalnych; k. 6 akt [...]). Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie rozformowania 3 OSK, z dniem [...] grudnia 2004 r., jednostka wojskowa, w której żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową, uległa rozformowaniu. Dnia 7 czerwca 2004 r. i 8 czerwca 2004 r., dwukrotnie zaproponowano chor. Z.S. przyjęcia równorzędnego stanowiska służbowego, a Ów odmówił wyznaczenia na wskazane stanowiska służbowe. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego, wypowiedział chor. Z.S., stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego przez żołnierza stanowiska i dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska. W uzasadnieniu Dowódca POW wskazał, że na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie rozformowania 3 Ośrodka Szkolenia Kierowców, z dniem [...] grudnia 2004 r. jednostka wojskowa, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową, ulega rozformowaniu, i ulega likwidacji stanowisko służbowe zajmowane przez chor. Z.S.. W związku z tym, w dwu odrębnych terminach, zaproponowano chorążemu objęcie stanowisk służbowych: kierownika magazynu technicznego sekcji technicznej 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych POW i szefa służby technicznej Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych POW. W obu przypadkach chorąży odmówił przyjęcia proponowanych stanowisk. Wypowiedzenie doręczono Z.S. dnia [...] października 2004 r. i nie złożył odeń odwołania (k. 63-66 akt personalnych).

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. - w pkt 16 – Dowódca POW zwolnił chor. Z.S. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy na skutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy i jednocześnie przydzielił żołnierza przez okres wypowiedzenia do dyspozycji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w O., wskazując, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpi w skróconym, na wniosek żołnierza, terminie wypowiedzenia z dniem [...] lipca 2005 r. (k. 67 akt personalnych).

W związku ze zwolnieniem i przeniesieniem do rezerwy z dniem 31 lipca 2005 r., Z.S. otrzymał pełną odprawę w wysokości 360% miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym – [...]zł; [...] zł ekwiwalentu pieniężnego za 31 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego – łącznie [...] zł (k. 72 akt personalnych).

Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (k. 91 akt personalnych).

Dnia [...] marca 2007 r. Z.S. zgłosił z dniem [...] marca 2007 r. gotowość do wykonywania obowiązków służbowych (k. 86 akt personalnych).

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. Dowódca POW, powołując art. 154 § 1 kpa, uchylił pkt 16 rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy POW z dnia [...] grudnia 2004 r. dotyczący zwolnienia z zawodowej służby wojskowej chor. Z.S. wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy (k. 88 akt personalnych).

Orzeczeniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we Wrocławiu, przyznała Z.S. grupę II, kategorię Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie to stało się ostateczne dnia [...] kwietnia 2007 r. (art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 231 kpc; k. 90 akt personalnych).

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. Dowódca POW, zwolnił chor. Z.S. z zajmowanego stanowiska służbowego i z dniem [...] maja 2007 r. wyznaczył Zainteresowanego na stanowisko służbowe Kierownika Magazynu Technicznego Sekcji Technicznej 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych POW (k. 92 akt personalnych).

Dnia [...] maja 2007 r. Z.S. przybył do 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych w [...] (dalej 3 OWT) i rozkazem dziennym z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] , Kierownik 3 OWT przyjął chor. Z.S. na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem przybycia; polecił ww przyjąć obowiązki służbowe do dnia [...] maja 2006 r. (k. 105 akt personalnych).

Pismem z dnia [...] maja 2007 r. chor. Z.S. wypowiedział stosunek zawodowej służby wojskowej; wniósł o skrócenie okresu wypowiedzenia i zwolnienie z dniem [...] lipca 2007 r. Dnia [...] sierpnia 2007 r. chor. Z.S. nie wyraził zgody na potrącenie należnej Mu odprawy w związku z odejściem do cywila (k. 108, 112 akt personalnych).

Rozkazem nr [...]Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lipca 2007 r. zwolniono chor. Z.S. kierownika magazynu technicznego 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych i przeniesiono do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego przez żołnierza zawodowego. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpi po upływie skróconego okresu wypowiedzenia stosunku służbowego z dniem [...] sierpnia 2007 r. (k. 113 akt personalnych).

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. [...] Kierownik 3 OWT przyznał chor. Z.S. dodatek za długoletnią służbę wojskową od dnia [...] maja 2007 r. w wysokości 15% kwoty należnego uposażenia zasadniczego. Chor. Z.S. wypłacono dnia [...] sierpnia 2007 r. pełną odprawę w wysokości 440% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie [...] zł; [...] zł ekwiwalentu pieniężnego za 41 dni nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego w okresie od 01.8.2005 do 31.8.2007 r. zł; łącznie [...] zł (k. 115, 117 akt personalnych).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2007 r.) Kierownik 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych w [...], w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, przyznał chor. Z.S. następujące należności pieniężne: 1) [...]zł tytułem odprawy, stanowiącej różnicę między należną w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w wysokości 440% uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. w kwocie [...] zł, a wypłaconą w dniu 31 lipca 2005r. odprawą w kwocie [...] zł; 2) świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, w wysokości miesięcznej [...] zł; 4) [...] zł ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w dniu zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, stanowiącą różnicę między należnym w dniu zwolnienia ze służby ekwiwalentem pieniężnym za 41 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie [...] zł, a wypłaconą w dniu [...] lipca 2005 r. ekwiwalentem za 31 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie [...] zł; [...] zł dodatkowego uposażenia rocznego za 2007 r. w wysokości 8/12 należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej (k. 120-121=127-128 akt personalnych).

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w wyniku rozpatrzenia odwołania chor. Z.S., uchylił decyzję z [...] sierpnia 2007 r. (k. 14-15 akt II SA/Bd 327/08).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2007 r.) Kierownik 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznał chor. Z.S., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] sierpnia 2007 r. następujące należności pieniężne: 1) [...] zł tytułem odprawy, stanowiącej różnicę między należną w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w wysokości 440% uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. w kwocie [...] zł, a wypłaconą w dniu 31 lipca 2005 r. odprawą w kwocie [...] zł; 2) świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, w wysokości miesięcznej [...] zł; 3) [...] zł ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w dniu zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, stanowiącą różnicę między należnym w dniu zwolnienia ze służby ekwiwalentem pieniężnym za 41 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie [...] zł, a wypłaconą w dniu 31 lipca 2005 r. ekwiwalentem za 31 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie [...] zł; 4) [...] zł dodatkowego uposażenia rocznego za 2007 r. w wysokości 8/12 należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej (k. 16-17 akt II SA/Bd 327/08).

Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania chor. Z.S., utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2007 r. (k. 19-21 akt II SA/Bd 327/08).

Wyrokiem z dnia 02 lipca 2008 r. II SA/Bd 327/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję z [...] lipca 2008 r. nr [...] Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego i poprzedzającą ją decyzję Kierownika 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych z [...] grudnia 2007 r. nr [...]; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wyrok ów uprawomocnił się, bowiem postanowieniem z 15 września 2008 r. II SA/Bd 327/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną Pełnomocnik Dowódcy POW, będącej radcą pr., bowiem nie uiściła Ona wpisu stałego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł (k. 47- 52, 64-65 akt II SA/Bd 327/08).

Prawomocnym wyrokiem z 11 sierpnia 2009 r. II SA/Bd 295/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Z.S. w przedmiocie wymierzenia Kierownikowi 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych w [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Sądu II SA/Bd 327/08 (k. 2, 3, 41-43 akt II SA/Bd 295/09).

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 r. II SA/Bd 173/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego i poprzedzającą ją decyzję Kierownika 3 Okręgowych Warsztatów Technicznych z [...] września 2009 r. nr [...]; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wyrok ów nie jest prawomocny, bowiem dnia 19 maja 2010 r. wpłynęła odeń skarga kasacyjna Dowódcy POW (k. 123-128 akt IV SA/Po 294/10).

Dnia 18 maja 2007 r. z naliczonej przez Pion Głównego Księgowego WSzW kwoty [...]zł brutto wyrównania uposażenia i kwoty [...] vzł brutto wyrównania dodatkowego uposażenia rocznego, potrącono chor. Z.S. należności otrzymane w WBE w Poznaniu, tj. kwotę [...] zł brutto tytułem świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i kwotę [...] zł brutto tytułem świadczenia emerytalnego. Dnia 18 maja 2007 r. wypłacono Z. S kwotę [...] zł brutto tytułem wyrównania uposażenia i kwotę [...] zł brutto tytułem wyrównania dodatkowego uposażenia rocznego. Dnia [...] kwietnia 2007 r. wypłacono Z.S [...]zł brutto gratyfikacji urlopowej i [...] zł brutto ekwiwalentu za przejazd raz w roku (k. 35, 118 akt IV SA/Po 294/10; k.128 akt personalnych).

2. Powyższych ustaleń - w zakresie zdarzeń procesowych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; wysokości wypłaconych i potrąconych świadczeń - Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał na podstawie: oświadczenia Z.S. z 07 czerwca 2004 r. i 08 czerwca 2004 r., notatki z 08 czerwca 2004 r. z rozmowy z chor. Z.S., wypowiedzenia stosunku służbowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., wyciągu z rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy POW z dnia [...] grudnia 2004 r., zestawienia należności pieniężnych żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej, zaświadczenia z dnia [...] lipca 2005 r. Komendanta WKU w O. o wypłacie: ekwiwalentu za urlop w 2005 r., gratyfikacji urlopowej za 2005 r. dla Z.S. i rodziny, pobraniu ekwiwalentu za przejazd za 2005 r. dla siebie i rodziny; decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdzającej nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., zestawienia należności pieniężnych żołnierza zawodowego z dnia [...] lipca 2005 r., orzeczenia z [...] marca 2007 r. nr [...] Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu, wyciągu z rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy POW z dnia [...] kwietnia 2007 r., wyciągu z rozkazu dziennego nr [...] z [...] maja 2007 r., zaświadczenia z [...] maja 2007 r. WKU w O , wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej z [...] maja 2007 r., oświadczenia z [...] sierpnia 2007 r. chor. Z.S. o nie wyrażeniu zgody na potrącenie należnych Mu świadczeń w związku z odejściem do cywila, wyciągu z rozkazu personalnego z [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Kierownika 3 OWT, zestawienia należności pieniężnych żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej z 31.8.2007 r., wezwania do zwrotu i wezwania do naliczenia i zapłaty odsetek ustawowych od uposażenia, rozliczenia należności wypłaconych Z.S. po powrocie do służby, informacji z 24 maja 2010 r. o należnościach wypłaconych Z.S. (k.56,57,64,75, 78-79,82,83,86,87,89,92,93,94,96,102,103,108-112,113, 115-121, 126-128 akt personalnych i k. 118 akt sądowych).

3. Sąd dał wiarę tym dokumentom i odpisom dokumentów w zakresie wskazującym na dokumentowane nimi zdarzenia prawne i wysokość wypłacanych i potrąconych Skarżącemu kwot, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio - art. 244, 245, 252 i 253 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. 43/64/296 ze zm. - dalej: kpc/; T. Ereciński [w:] Komentarz do kpc, LexisNexis 2009 r., t. 1, s. 707, uw. 32 i 33; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CK 369/05, OSNC 11/06/187).

3. Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona (art. 13 § 2 ppsa).

Nietrafnie Skarżący podnosi, że "sprawa ma charakter administracyjny i nie mają w niej zastosowania przepisy prawa cywilnego" (k. 4 akt IV SA/Po 294/10). W rzeczywistości sprawa niniejsza jest sprawą cywilną, przekazaną do właściwości innych organów (art. 2 § 3 kpc w zw. z art. 75 ust. 1 i 3, i art. 8 ust. 1 i 2 uswzż). Zakres ochrony Skarżącego nie może zależeć od tego, czy Jego prawo do sądu jest realizowane przed Sądem administracyjnym, czy Sądem powszechnym. W sprawie zastosowanie mają normy prawne dekodowane z przepisów, które zaliczane są do różnych działów prawa, lecz wszystkie one tworzą system prawa, rozumiany jako uporządkowany i spójny system norm prawnych, dekodowanych z całokształtu należycie opublikowanych przepisów prawa. W szczególności w wiążącym Sąd i organy administracji publicznej w niniejszej sprawie wyroku z dnia 6 stycznia 2010 r. I OSK 824/09, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozważania, czy doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia nie powinny być prowadzone w oderwaniu od rozumienia pojęcia "zwłoki" w Kodeksie cywilnym, skoro w ustawie pragmatycznej odwołano się do tego cywilistycznego pojęcia, nie wyjaśniając jednocześnie na użytek ustawy jego znaczenia (s. 10 uzasadnienia; k. 91 v akt IV SA/Po 294/10). Także w art. 103 ust. 1 uswżz, ustawodawca wskazuje, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, co nie ogranicza się jedynie do stosowania art. 87 § 1 pkt 2 kp i art. 91 § 1 kp (jak to rozważa Skarżący, który nadto odwołuje się do art. 58 § 1 kc; k. 4-5 akt IV SA/Po 294/10), lecz i norm prawnych, dekodowanych z innych przepisów Kodeksu pracy i Kodeksu cywilnego (w tym w oparciu o art. 300 kp).

Sprawa niniejsza nie może toczyć się "z urzędu", jak to wskazał Komendant WKU (k. 17 akt [...]), bowiem wniosek w tego typu postępowaniu administracyjnym ( art. 61 § 1 kpa) pełni rolę pozwu w procesie cywilnym. W aktach administracyjnych i personalnych brak "wniosków strony" (k. 17 akt [...]). Dopiero z odwołania można wnosić, że Z.S. domaga się odsetek od nieterminowo wypłaconego uposażenia i zwrotu potrąconej kwoty. W przeciwieństwie do innych spraw, znanych Sądowi z urzędu, w niniejszej sprawie nie domaga się zwrotu potrąconych kwot z tytułu odprawy ani ekwiwalentu za urlop (jak to błędnie i jedynie na podstawie wzoru decyzji przyjęły organy obu instancji), a rzeczywiście potrąconych świadczeń wypłaconych przez WBE w Poznaniu z tytułu świadczenia pieniężnego wypłacanego przez okres roku po zwolnieniu ze służby i z tytułu świadczenia emerytalnego (k. 120 akt IV SA/Po 294/10). Z analizy decyzji Kierownika 3 OWT i akt II SA/Bd 327/08 wynika, że żądanie zwrotu potrąconych kwot z tytułu odprawy i ekwiwalentu za urlop, Skarżący dochodzi w postępowaniu administracyjnym przed Kierownikiem 3 OWT i w postępowaniach sądowoadministracyjnych II SA/Bd 327/08 i II SA/Bd 173/10. Ustawodawca nie dopuszcza, by o tym samym roszczeniu orzekały dwa różne organy w dwu odrębnych postępowaniach.

Unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało w art. 9 ust. 3a i 9 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy, ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. 50/99/500).

Od 1 lipca 2004 r. obowiązuje ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (obecnie j. t. Dz. U. 141/08/892 ze zm.). Art. 1 pkt 4 uswżz stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych. W art. 8 ust. 1 uswżz, ustawa określa sposób załatwiania dla spraw w niej uregulowanych.

Biorąc pod uwagę fakt, że należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8 uswżz, a który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1-do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe o których mowa w art. 75 ust. 3 uswżz należą do drogi administracyjnej.

Pogląd ów znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale z 29.11.2007 r., III CZP 106/07-Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10 i w wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa - Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa od wyroków sądów powszechnych (między innymi z 2.7.2008 r., II PK 8/08; II PK 55/08). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.4.2006 r., I OPS 3/06, ONSAiWSA 3/06/69). Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w znowelizowanym z dniem 1 stycznia 2010 r. art. 75 ust. 3 uswżz. Na podstawie art. 1 pkt. 41 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 79/09/669) do art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dodano zdanie drugie, zgodnie z którym o odsetkach ustawowych orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności. Nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie w niniejszej sprawie, winno się toczyć w oparciu o art. 75 ust. 3 uswżz.

Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, że decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji jest niewątpliwe aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym wstecz, tzn. od dnia wejścia do obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. To, że dana decyzja administracyjna działa ex tunc, nie przesądza jeszcze o tym, że jest ona pod każdym względem, zarówno w sferze materialnoprawnej, jak i formalnoprawnej, wyłącznie aktem o charakterze deklaratoryjnym. W doktrynie wskazuje się, że podział aktów na konstytutywne i deklaratoryjne jest niedoskonały, gdyż nie zapewnia on rozłącznego wyróżnienia obu kategorii aktów. Zwraca się uwagę, że stwierdzenie nieważności nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również doniosłe elementy nowego stanu prawnego i wywiera jeszcze inne skutki w obrocie prawnym. Dopiero od dnia jej doręczenia stronom, prawdopodobieństwo nieważności kwestionowanej decyzji ustępuje miejsca urzędowemu, władczemu potwierdzeniu jej ciężkiej wadliwości, a okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności ustaje w dacie ostateczności aktu nadzorczego. Stąd przy ocenie skutków prawnych decyzji nieważnościowej nie można ograniczać się tylko do cech deklaratywności, a pomijać jej elementów konstytutywnych. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji, nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H.Beck 2009 r., s. 612-613 nb 3).

Dopiero z chwilą stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, obalona została moc obowiązująca dokonanego wobec Skarżącego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą wsteczną, tj. od chwili jej wydania. Nie oznacza to jednak, że już od tej daty zostały zniesione automatycznie wszystkie skutki dokonanego wypowiedzenia. W doktrynie prawa administracyjnego nie budzi wątpliwości, że nawet wadliwe akty konstytutywne (a taki charakter noszą akty w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej), do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego wywołują określone skutki w sferze prawa materialnego (T. Woś "Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie" Warszawa 1978, s. 143). Decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, choć - jak to przyjął organ nadzoru - dotknięta ciężką wadliwością prawną, do czasu stwierdzenia jej nieważności zachowała moc erga omnes i korzystając z domniemania ważności, wywołała określone skutki prawne. W jej następstwie doszło do skutecznego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, Skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, a uzyskał nowy status przeniesionego do rezerwy i emeryta wojskowego. W tym czasie zaktualizowały się wobec Niego inne uprawnienia finansowe, prawo do świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego i świadczeń ubezpieczeniowych, a nie prawo do należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Skoro Skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, to nie przysługiwało mu prawo do uposażenia, a tym samym nie powstawało roszczenie o jego zapłatę. Skoro w okresie między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego a ostatecznym stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania przez Skarżącego w zawodowej służbie wojskowej, to nie sposób przyjąć, by mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 uswżz.

Zgodnie z art. 75 ust. 3 uswżz, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Zatem podstawową kwestią do ustalenia przy rozstrzyganiu sprawy w zakresie odsetek jest ustalenie daty wymagalności należności wynikających ze stosunku służbowego. Przy ustalaniu wymagalności należności pomocny będzie art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Art. 81 ust. 1 uswżz stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei ust. 2 wymienionego wyżej artykułu, mówi, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 uswżz ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, że żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolności do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Nadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy, pobierającemu emeryturę, nie przysługuje prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej (wyroki NSA z: 13.9.2001 r., II SA 3288/08; 24.7.2009 r., I OSK 1496/08; 27.6.2006 r., I OSK 1298/05).

Wobec powyższego w ocenie składu orzekającego, roszczenie o zaległe uposażenie staje się wymagalne dopiero z chwilą stawienia się żołnierza do służby tzn. w sytuacji gdy żołnierz nie tylko pozostaje w stosunku służby wojskowej ale również wyraża gotowość do rzeczywistego pełnienia tej służby, a nadto, gdy zdolny jest do zawodowej służby wojskowej.

W aktach personalnych jest pismo zawierającego oświadczenie woli Z.S. o gotowości podjęcia służby wojskowej z dniem 20 marca 2007 r. po tym, jak decyzja nr [...] stała się ostateczną. Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, że wypłacone należności dotyczą okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia ostatecznego stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu uznać należy, że wszelkie roszczenia za ten okres stały się wymagalne w dniu, w którym Skarżący zgłosił się do służby (art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 231 kpc; k. 91, 86 akt personalnych).

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Skarżący stawił się do służby w dniu [...] marca 2007 r. (wyciąg z rozkazu dziennego nr [...] pkt 4; k. 89 akt personalnych). Owa okoliczność nie jest kwestionowana ani przez Skarżącego, ani przez organ. Wobec powyższego wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego, przysługujące Skarżącemu przywróconemu do służby, stały się wymagalne w dniu [...] marca 2007 r. W tym dniu Skarżący winien otrzymać wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego. Z akt niniejszej sprawy należności przysługujące Skarżącemu zostały wypłacone w części w dniu [...] kwietnia 2007 r., a pozostałe w dniu [...] maja 2007 r. (k. 120 akt IV SA/Po 294/10). Skoro wypłata należnych kwot nastąpiła w niniejszej sprawie po okresie ich wymagalności, Skarżącemu przysługują odsetki za zwłokę w wypłacie przysługujących mu należności (art. 75 ust. 3 uswżz), za okres od dnia [...] marca 2007 r. do dnia [...] kwietnia sierpnia 2007 r., a jeśli nie pokryło to całości należności, w pozostałej części do dnia [...] maja 2007 r.

Odnosząc się do kwestii potrącenia wskazać należy, że art. 103 ust. 1 uswżz stanowi, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl art. 87 § 1 i art. 91 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t. j. Dz.U. 21/ 98/94 ze zm. dalej kp) w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, wymagany jest tytuł wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. W niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, takiego oświadczenia Skarżący nie złożył. Wobec powyższego uznać należy, że organ dokonując potrąceń, naruszył te regulacje. Jednak nie oznacza to, że organ niezasadnie odmówił zwrotu dokonanego potrącenia. W tym miejscu wskazać należy, że skoro art. 103 uswżz odsyła do przepisów Kodeksu pracy, to prócz wyżej wymienionych przepisów art. 87 § 1 i art. 91 § 1 kp, znajdują również zastosowanie przepisy ogólne Kodeksu pracy m. in. art. 8. Zgodnie z powyższym przepisem, nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W doktrynie wskazuje się, że nikt nie może też "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, tj. regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także owe pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego", (T. Zieliński, G. Goździewicz w: R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński "Kodeks pracy. Komentarz" LEX Wolters Kluwer 2009, wyd. 5 s. 55 uw. 1). W orzecznictwie Sądów powszechnych i Sądu Najwyższego zwraca się uwagę, że art. 8 kp nie kształtuje praw podmiotowych, nie zmienia i nie modyfikuje praw, jakie wynikają z innych przepisów prawa. Przepis ten upoważnia sąd do oceny, w jakim zakresie, w konkretnym stanie faktycznym, działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie jego prawa i nie korzysta z ochrony prawnej. W wyroku z 20.12.2006 r., I PK 171/06, OSNP 3-4/08/34 Sąd Najwyższy wskazał, że otrzymanie przez pracownika samorządowego przechodzącego na emeryturę dwu świadczeń: odprawy emerytalnej i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 kp); sprzeczność ta wyrażała się w nieusprawiedliwionym uprzywilejowaniu tego pracownika w porównaniu z pracownikami urzędu państwowego, przy uwzględnieniu, że pracownik samorządowy otrzymuje przy przejściu na emeryturę równowartość rocznych zarobków wypłacaną z funduszy publicznych.

Odnosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że wykorzystywanie przez Skarżącego jego uprawnienia do ochrony uposażenia od dokonywania potrąceń bez jego zgody w sytuacji, gdy pobrał on już inne świadczenia, uznać należy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie żądanie przez Skarżącego zwrotu potrąconych nienależnych mu po przywróceniu do służby świadczeń uznać należy za wykonywaniem uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Nie do pogodzenia z zasadą uczciwości i zasadą sprawiedliwości (w zakresie równego traktowania pracowników – odpowiednio- żołnierzy; T. Zieliński, G. Goździewicz – op. cit. s. 58 uw. 6 pkt 1) jest otrzymanie przez żołnierza zawodowego zarówno świadczeń z tytułu zwolnienia go zawodowej służby wojskowej a następnie otrzymanie uposażenia za ten sam okres tak jakby pozostawał w służbie. Nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego jest otrzymanie przez Skarżącego dwu świadczeń, które wzajemnie w tym samym okresie się wykluczają. Nie można bowiem otrzymać uposażenia za zwolnienie ze służby w sytuacji, gdy na mocy decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji Skarżącemu przysługuje uposażenie za pełnienie służby.

Wobec powyższego uznać należy, że organ dokonując potrącenia, działając w tym zakresie w ramach reprezentacji powierzonej czy też powierniczej Dyrektora BEW w Poznaniu, co prawda naruszył dyspozycję art. 87 § 1 i art. 91 § 1 kp w zw. z art. 103 uswżz, to z uwagi na art. 8 kp uznać należy, że odmowa przyznania zwrotu potrąconych świadczeń jest w pełni uzasadniona.

Z szeregu spraw, znanych Sądowi z urzędu, jak i publikacji prasowych- w tym Karoliny Łagowskiej "MON zapłaci za zbędne zwolnienia" Gazeta Wyborcza z 15.9.2006 r. s. 4) wiadomym jest, że działanie polegające na zwolnieniu Z.S. nie było podjęte jedynie wobec Niego, lecz także wobec tysięcy innych oficerów i podoficerów. Błędna praktyka owych działań wskazuje na niedostateczne opracowanie w skali kraju modelu postępowania w takich sytuacjach, nie zaś na jednostkowe dążenie do pokrzywdzenia obywatela, pełniącego zawodową służbę wojskową.

Takie działania różnią się zasadniczo od działań podjętych wobec funkcjonariuszy publicznych na podstawie ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. 74/02/676, zm. 90/03/644, 113/03/1070, 130/03/1188, 166/03/1609- dalej uABW). Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r.- K 45/02- OTK-A 4/04/30- dalej wyrok TK K 45/02) Trybunał Konstytucyjny orzekł w szczególności: [...] 5. art. 230 ust. 1 uABW w zakresie, w jakim przewiduje, na podstawie pkt 2 tego przepisu, możliwość wypowiedzenia stosunku służbowego, jest niezgodny z art. 7 i art. 60 Konstytucji; 6. art. 230 ust. 7 uABW, w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust. 4 oraz art. 63 tejże ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust. 4 ustawy, jest niezgodny z art. 32 i art. 60 Konstytucji; jest niezgodny z art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. 38/77/167).

W obszernym uzasadnieniu tego wyroku TK wskazał w szczególności, że czym innym są zmiany organizacyjne, czym innym zaś strukturalna reforma, a różnica ta nie może pozostać obojętną dla oceny konstytucyjności art. 230 ust. 1 i art. 230 ust. 7 uABW (cz. III pkt 5 i 6 uzasadnienia). Choć wyrok TK K 45/02 zapadł na tle innej regulacji prawnej, to z uwagi na autorytet Trybunału Konstytucyjnego i charakter ochrony prawnej żołnierzy zawodowych i rozważanych przez Trybunał gwarancji uprawnień funkcjonariuszy dawnego UOP w przypadku zwolnienia ich z przyczyn niezależnych od funkcjonariusza, argumenty podniesione przez Trybunał winny stanowić podstawę oceny skutków decyzji nr [...] (i innych- podjętych w tym samym okresie i w podobnych sytuacjach faktycznych i prawnych), bowiem ustawodawca i organy wojskowe dążyły do zapewnienia najpełniejszej ochrony socjalnej zwalnianych ze służby żołnierzy zawodowych.

Wszystkie te okoliczności wskazują, że zwolnienie Z.S. z zawodowej służby wojskowej odbyło się bez jakichkolwiek działań, które były wymierzone w Zainteresowanego jako obywatela, pełniącego zawodową służbę wojskową i odbywały się w ramach reorganizacji polskich Sił Zbrojnych.

Zgodnie z art. 104 ust. 1 uswżz, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że właściwym do rozpoznania sprawy był Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień jako organ I instancji, w zakresie, w jakim o roszczeniach zgłoszonych w odrębnym postępowaniu nie orzekał Kierownik 3 OWT.

Rozpoznając sprawę ponownie, Komendant WKU w O. uzupełni akta sprawy o wnioski kierowane doń bądź Szefa WSzW przez chorążego Z.S., w tym w szczególności [...] sierpnia 2008 r. i [...] sierpnia 2007 r. (art. 61 § 1 i 3 kpa, k.3 akt IV SA/Po 294/10) i ustali zakres postępowań przed Kierownikiem 3 OWT. Gdyby okazało się, że w ogóle do dnia [...] czerwca 2008 r. Z.S. nie złożył skutecznie do WKU bądź Szefa WSzW żądania wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia bądź żądania zwrotu kwot potrąconych przez Szefa WSzW dnia [...] kwietnia 2007 r. bądź [...] maja 2007 r. (k.120 akt IV SA/Po 294/10), wówczas postępowanie w tej sprawie w całości (bądź w części odpowiadającej niezgłoszonemu skutecznie roszczeniu) winno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe od początku (art. 105 § 1 kpa).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 206 ppsa.

Zgodnie z pierwszym z wyżej wymienionych przepisów w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do treści art. 206 ppsa w razie częściowego uwzględnienia skargi Sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przytoczony przepis stanowi wyjątek od zasady jaką jest zwrot kosztów (w pełnej wysokości) niezbędnych do celowego dochodzenia praw, nawet w przypadku uwzględnienia skargi w części. Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 206 ppsa określane jest jako zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania, będąca uzupełnieniem zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, zwanej też zasadą rezultatu. Nieobligatoryjne zasądzenie jedynie części kosztów może nastąpić wyłącznie w uzasadnionych przypadkach.

W przedmiotowej sprawie, miarkując wysokość kosztów Sąd kierował się tym, że zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcia dotyczące dwu odmiennych zagadnień tj. wypłaty odsetek i wypłaty świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia.

KP