Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 39/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art 12, art 35, 36, 138 par 1 pkt 1 kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 154 par 6 ppsa w zw z art 149 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. F. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku B. F., M. F. i L. F. z dnia 1 grudnia 2004 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 256 m2 i nr [...] o pow. 216 m2 zajęte pod ulicę [...] – w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego M. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 1 grudnia 2004 r. radca prawny R.C., działając na podstawie pełnomocnictwa z 5 listopada 2004 r. w imieniu: L.F., M.F. oraz B.F. zwrócił się za pośrednictwem Burmistrza Dzielnicy [...] do Prezydenta W. "o wypłatę odszkodowania za nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki [...] o pow. 256 m2 oraz [...] o pow. 216 m2, pochodzące z księgi wieczystej KW Nr [...] zajęte pod ulicę [...] w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133 poz. 872 ze zm.).

Przy piśmie z 7 listopada 2005 r. (data wpływu do organu), dotyczącym przedstawienia operatu szacunkowego określającego wartość działek nr [...] i [...] z obrębu [...], radca prawny R.C. złożył w Biurze Gospodarki Nieruchomościami pełnomocnictwo z [...] sierpnia 2005 r. udzielone przez H. H., w którym umocowała go do "występowania przed organami administracji samorządowej i państwowej, sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym w sprawie o wypłatę odszkodowania za grunty położone w Warszawie, przejęte na budowę drogi.

Przy piśmie z 28 listopada 2005r. (data wpływu do organu), radca prawny R.C., złożył do akt sprawy nieuwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa z [...] października 2005 r. J.S., zawierającego umocowanie do "prowadzenia" sprawy o wypłatę odszkodowania za grunty położone w [...] (dz. nr [...] ul. [...] i nr [...] ul. [...]) przejęte na budowę drogi. Oryginał ww. pełnomocnictwa został złożony do akt sprawy w dniu 8 maja 2013 r.

Obecnie pełnomocnikiem H.H., J.S. i B.F. jest M.F. na podstawie pełnomocnictw z [...] sierpnia 2015 r., [...] września 2015 r. oraz [...] grudnia 2015 r., a pełnomocnikiem L.F. jest M. F. na podstawie pełnomocnictwa z [...] września 2015 r.

Zgodnie z odpisem księgi wieczystej Nr [...] (L. Dz. [...]) z [...] listopada 2004 r. wydanym przez Sąd Rejonowy dla [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, prawo własności nieruchomości położonej w [...], gmina [...], powiat [...] przy ulicy [...] i [...], stanowiącej działkę budowlaną o powierzchni 11a 88 m2 na podstawie umowy z [...] kwietnia 1948 r. przysługiwało A. z S., córce J. i A. Dział III i IV brak wpisów. Powyższe potwierdza również odpis księgi wieczystej [...] z [...] maja 2005 r. wydany przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w [...], zgodnie z którym prawo własności działki budowlanej położonej w ulicach [...] i [...] w [...], [...] o pow. 1 188,00 m2 przysługiwało A.S., córce K. i A. (komentarz do migracji: A. z C.) na podstawie umowy z [...] kwietnia 1948 r. Działy III i IV wolne były od wpisów.

Zgodnie ze skróconym odpisem aktu zgonu poświadczonym z treścią aktu zgonu nr [...], wystawionym przez Urząd Stanu Cywilnego w [...] w dniu [...] marca 2015 r., A.S. z domu C., córka K. i A., urodzona [...] grudnia 1913 r. w [...], zamężna z J.S., zmarła [...] sierpnia 1967 r. w [...].

Na podstawie postanowienia Sądu dla [...] Wydziału [...] Cywilnego z [...] grudnia 1983 r., sygn. akt [...], spadek po A.S. córce K. i A., zmarłej [...] sierpnia 1967r. nabył w całości z mocy testamentu szczególnego, sporządzonego [...] sierpnia 1967 r. w [...] mąż zmarłej J.S.

Zgodnie z uwierzytelnioną kopią odpisu skróconego aktu zgonu z dnia [...] października 2013 r., wystawionego przez Urząd [...] w dniu [...] października 2013 r., poświadczony za zgodność z oryginałem z treścią aktu zgonu nr [...], J.S., syn P. i W., urodzony w [...] w dniu [...] czerwca 1907 r., ostatnio zamieszkały w [...] przy ul. [...] m [...], zmarł [...] stycznia 1986 r. w [...].

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z [...] kwietnia 1986 r., sygn. akt [...], spadek po J.S., zmarłym [...] stycznia 1986 r. na podstawie testamentu z [...] września 1985 r. nabyli wnukowie: L.F., B.F. i M.F. w 2/12 częściach każdy z nich oraz J.S. i H.S. w 3/12 częściach. W toku postępowania przed Sądem Rejonowym w [...] Wydział Cywilny, prowadzonego pod sygnaturą akt [...], zostały przedłożone m. in. następujące dokumenty:

odpis skrócony aktu urodzenia z [...] grudnia 1983 r. wydany przez Urząd Stanu

Cywilnego w [...], poświadczony za zgodność z treścią aktu urodzenia nr [...], z którego wynika, że w [...] listopada 1983 r. urodził się M.F. syn J.F. i M.F. z domu S.; 2. odpis skrócony aktu urodzenia z [...] sierpnia 1972 r. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w [...], poświadczony za zgodność z treścią aktu urodzenia nr [...], z którego wynika, że [...] lipca 1972r. urodził się L.F. syn J.F. i M. z domu S.; 3. odpis skrócony aktu urodzenia z [...] grudnia 1974 r. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w [...], poświadczony za zgodność z treścią aktu urodzenia nr [...], z którego wynika, że [...] listopada 1974 r. urodził się B.F. syn J.F. i M. z domu S.; 4. odpis skrócony aktu urodzenia z [...] marca 1986r. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w [...], poświadczony za zgodność z treścią aktu urodzenia nr [...], z którego wynika, że [...] czerwca 1969 r. urodziła się H.S. córka B.S. i Z. z domu R.; 5. odpis skrócony aktu urodzenia z [...] marca 1986 r. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w [...], poświadczony za zgodność z treścią aktu urodzenia nr [...], z którego wynika, że [...] stycznia 1963 r. urodził się J.S., syn B.S. i Z.R.

Sąd Rejonowy dla [...] Wydział Cywilny w postanowieniu z [...] lipca 1986 r., sygn. akt [...] o dziale spadku ustalił, że w skład spadku po J.S. wchodzi: 1. nieruchomość zabudowana przy ul. [...] o pow. 690 m2 w [...]; 2. nieruchomość niezabudowana położona w [...] przy ul. [...] o pow. 701 m2; 3. nieruchomość niezabudowana w [...] przy ul. [...] o pow. 1800 m2; 4. prawa wynikające z umowy notarialnej z [...] września 1979 r. sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] Rep. [...] o łącznej wartości 6.000.000 zł. Jednocześnie Sąd dokonał działu spadku przez przyznanie na współwłasność L.F., B.F. i M.F. składników opisanych w pkt l poz. 1,2 i 3 w 1/3 części każdemu z nich, natomiast H.S. i J.S. prawa opisanego pkt l poz. 4 po połowie. Zgodnie z aktem ślubu sporządzonym przez Urząd Stanu Cywilnego [...], w powiecie [...] nr [...], w dniu [...] czerwca 1996 r. przetłumaczonym przez tłumacza języka [...] J.N. w dniu [...] sierpnia 1996 r., Rep. [...], U.H., urodzony [...] kwietnia 1968 r. i H.S., urodzona [...] czerwca 1969 r. zawarli związek małżeński przed Urzędnikiem Stanu Cywilnego [...] w dniu [...] czerwca 1996 r. W związku z powyższym H.S. posługuje się nazwiskiem H.

W postanowieniu z [...] kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy dla [...], Wydział [...] Cywilny, sygn. akt [...] po rozpoznaniu wniosku B.S., M.F. i B.F. z udziałem J.S., H.H., M.F. i L.F. o uzupełniający dział spadku po J.S. o działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o powierzchniach 276 m2 i 216 m2 –oddalono wniosek. Na podstawie powyższych zapisów współwłaścicielami nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. 216 m2 oraz zajętej pod drogę publiczną ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. 276 m2, w dniu [...] grudnia 1998 r., a także osobami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania są: L.F. syn J. i M. w udziale 2/12 części; B.F. syn J. i M. w udziale 2/12 części; M.F. syn J. i M. w udziale 2/12 części; J.S. syn B. i Z. w udziale 3/12 części; H.H. córka B. i Z. w udziale 3/12 części.

W ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę część ulicy [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. 216 m2, stanowiącej cześć gruntów uregulowanych w KW Nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że na podstawie działu II księgi wieczystej KW Nr [...], postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] (sygn. akt [...]) z [...] grudnia 1983 r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] (sygn. akt [...]) z [...] kwietnia 1986 r. nieruchomość zajęta pod część ulicy [...] stanowiła 31 grudnia 1998 r. współwłasność osób fizycznych. Jako strony postępowania wymienieni zostali: M.F., L.F., B.F., J.S. oraz H.H. (z d. S.).

Na podstawie ww. decyzji w księdze wieczystej KW Nr [...], jako właściciela gruntu stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 216 m2 wpisano [...]. Dział III i IV brak wpisów, co potwierdza odpis zwykły wydany przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w [...] w dniu [...] lipca 2012 r.

Ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę część ulicy [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. 256 m2, stanowiącej cześć gruntów uregulowanych w KW Nr [...]. We wniosku z 26 listopada 2007 r. radca prawny R.C. działając jako pełnomocnik B.F., M.F. oraz L.F. wniósł do Wojewody [...] o zmianę decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w związku wydaniem decyzji Nr [...] Prezydenta W. w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego z [...] czerwca 2006 r. zgodnie z którym działka nr [...] została powiększona o 20 m2.

W ostatecznej decyzji Nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. Wojewoda [...] orzekł o zmianie decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w ten sposób, że sentencja decyzji otrzymała następujące brzmienie: "stwierdzam nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę część ulicy [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. 276 m2, uregulowanej w księdze wieczystej [...]". W uzasadnieniu Wojewoda [...] stwierdził, że po wydaniu decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w wyniku wznowienia granic nieruchomości KW [...] i KW [...] dokonano zmiany granicy i powierzchni działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] co zostało potwierdzone decyzją Nr [...] Prezydenta W. w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego z [...] czerwca 2006 r. W związku z powyższym powierzchnia działki nr [...] uregulowanej w KW [...] zajętej pod ulicę [...] wynosi faktycznie 0,0276 ha. Jako strony postępowania wymienieni zostali: M.F., L.F., B.F., H.H. (właściwa pisownia: H.) oraz J.S. poprzez ujawnienie ich w rozdzielniku decyzji. Zgodnie z odpisem zupełnym z księgi wieczystej KW Nr [...] z [...] stycznia 2012 r. wydanym przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w [...], prawo własności działki drogowej, położonej przy ulicy [...] określonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o pow. 276 m2 przysługuje Miastu [...]. Działy III i IV wolne są od wpisów.

Biuro Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] w piśmie z 27 lutego 2007 r. poinformowało, że na podstawie decyzji nr [...] z [...] czerwca 2006 r. znak: [...] w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...] wprowadzono zmianę powierzchni. W wyniku zmian powierzchnia działki [...] wynosi 0,0276 ha, a nie 0,0256 ha. Obecnie działki nr [...] i [...] stanowią działki w ulicach odpowiednio [...] i [...] (nazwy te figurują od 1976 r. tj. od założenia ewidencji gruntów). Zgodnie z planem pomiarowym działki [...] wydzielonej z nier. hip. [...] hip. Nr [...] dawny [...] wykonanym w 1949 r., dawna działka nr [...] o pow. 1 188 m2 położona była przy ul. [...] i [...].

W związku z ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] Wojewody [...] orzekającą o zmianie decyzji z [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] oraz utratą ważności operatu szacunkowego w przedmiotowej sprawie, organ zlecił opracowanie nowego operatu szacunkowego.

W postanowieniu z [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Mi.F. na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne (gminne) - ulicę [...] (działka ewidencyjna Nr [...] z obrębu [...]) i ulicę [...] (działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]) uznał wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione. W ocenie Wojewody [...], z akt sprawy wynika, że organ I instancji podjął czynności zmierzające do uzyskania materiałów dowodowych, niezbędnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, występując kolejnymi pismami do organów administracji publicznej oraz stron postępowania w celu pozyskania dokumentacji oraz informacji niezbędnych do rozpatrzenia wniosku.

W dniu [...] grudnia 2015 r. odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem przedstawicieli organu, rzeczoznawcy majątkowego oraz M.F. (działającego w imieniu własnym oraz swoich mocodawców) i M.F. (działającej w imieniu swojego mocodawcy).

W piśmie z 5 stycznia 2016 r. (data wpływu do organu) skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność organów administracji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że piętnaście lat temu jego rodzina rozpoczęła pierwsze starania o uzyskanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną położoną w [...] przy ulicy [...] (działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. 216 m²) i ulicy [...] (działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 256 m²). Sprawa przez ponad dziesięć lat ciągnęła się bez specjalnych efektów. Skarżący wskazał, że [...] grudnia 2015 r. w Biurze Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] odbyła się rozprawa administracyjna, której następstwem powinno być wypłacenie odszkodowania za zajęty grunt.

W ocenie skarżącego, z wcześniejszych wieloletnich opóźnień już teraz można wnioskować, że Urząd Miasta [...] rzeczoną sprawę będzie niepotrzebnie odwlekał. W związku z powyższym, nie czekając na kolejne składane i później odraczane deklarację [...] magistratu, skarżący wnosi o wyznaczenie Prezydentowi W. bezzwłocznego terminu wypłaty odszkodowania za zajęty grunt.

W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wyjaśnił, że dotychczasowe ustalenia dotyczące stanu prawnego nieruchomości wymagały od organu wystąpienia do wielu instytucji i jednostek organizacyjnych, w tym: Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] Cywilny, urzędów stanu cywilnego oraz archiwów. Ponadto organ podnosi, że strony zostały poinformowane o nowym terminie załatwienia sprawy, tj. do dnia 31 sierpnia 2016 r. Prezydent W. wskazał także, że w przedmiotowej sprawie jest opracowywany projekt decyzji administracyjnej, który obecnie podlega kontroli wewnętrznej, mającej na celu jego weryfikację pod względem merytorycznym i formalnym. Sprawy administracyjne rozpatrywane są przez Prezydenta W. sukcesywnie według daty wpływu wniosku, kolejności zgromadzonego materiału dowodowego oraz środków finansowych zarezerwowanych w budżecie W. Ze względu na skalę roszczeń odszkodowawczych kierowanych przez byłych właścicieli nieruchomości do Prezydenta W. oraz ograniczone środki finansowe, organ prowadząc postępowania administracyjne stara się wykorzystać wszelkie rozwiązania, przewidziane w przepisach obowiązującego prawa, mogące usprawnić i przyspieszyć rozpatrzenie spraw administracyjnych. Zdaniem Prezydenta W., w związku z powyższym, przedmiotową skargę należy uznać za bezzasadną. Ponadto organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kognicja sądu administracyjnego obejmuje m. in. kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa wart. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej.

Istotę bezczynności oddaje w pełni teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 590/13 (LEX nr 1406499), w której stwierdzono, że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy jak też zaniechania, w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.

Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z 1 grudnia 2004 r. o wydanie decyzji odszkodowawczej za nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki: Nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. 276 m² oraz Nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. 216 m². Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W rozpoznawanej sprawie, po wpłynięciu w dniu 1 grudnia 2004 r. wniosku o wydanie decyzji odszkodowawczej za nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki [...] oraz [...] zajęte pod drogę w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym wart. 35 § 1 i § 3 k.p.a. W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Zatem organ pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 k.p.a. oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań przewlekłości w postępowaniu. W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wprawdzie w postanowieniu z [...] kwietnia 2005 r. Nr [...], Prezydent W. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za część gruntu o powierzchni 256 m² stanowiącego działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...], położonego w [...] przy ul. [...], zajętego pod drogę publiczną oraz w postanowieniu z [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] Prezydent W. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za część gruntu o powierzchni 216 m² stanowiącego działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...], położonego w [...] przy ul. [...], zajętego pod drogę publiczną, ale po podjęciu tych postępowań w dniu 3 listopada 2006 r. postępowanie to nie zostało zakończone do 5 stycznia 2016 r. będącego dniem wniesienia skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Jak wynika zaś z akt sprawy zakres podejmowanych w tym czasie przez Prezydenta W. czynności nie uzasadniał tak długiego czasu jej prowadzenia. Analiza akt wskazuje bowiem, że organ wielokrotnie w czasie trwającego postępowania wyznaczał nowe terminy jej zakończenia. W piśmie z 31 października 2006 r. organ powiadomił strony, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy odszkodowawczej w terminie z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy oraz poinformował, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca I kwartału 2007 r. W piśmie z 15 lutego 2007 r. organ wskazał dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy do końca II kwartału 2007 r. z uwagi na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego. Pismem z 19 października 2007 r. organ poinformował strony, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca 2007 r. W piśmie z 2 marca 2012 r. organ poinformował strony postępowania, że nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy i wskazał, że rozstrzygniecie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca 31 grudnia 2012 r. Następnie pismami z 23 września 2014 r. oraz 12 stycznia 2015 r. organ poinformował strony postępowania, że nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w piśmie z 2 marca 2012 r. z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy i wskazał, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca 31 sierpnia 2015 r. W piśmie z 31 sierpnia 2015 r. Prezydent W. kolejny raz wyjaśnił, że nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie do dnia 31 sierpnia 2015 r. z uwagi na konieczność zgromadzenia całości materiału dowodowego w sprawie zgodnie z art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze organ poinformował strony postępowania, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca 31 sierpnia 2016 r. Organ przez wiele miesięcy nie wykonywał obowiązków ciążących na nim z mocy art. 36 § 1 k.p.a. Nie sposób uznać w niniejszej sprawie, że przekroczenie terminów do rozpatrzenia sprawy było nieznaczne.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że organ postąpił wbrew nakazowi płynącemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., a to z tej przyczyny, że podczas trwającego ponad 10 lat postępowania organ wielokrotnie informował strony o przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia i następnie nie dotrzymywał tego terminu.

Pomimo pism informujących o przewidywanych terminach zakończenia sprawy, organ przez wiele miesięcy pozostawał w bezczynności, nie informując stron o przyczynach zwłoki. Przyczyną tak długo trwającej zwłoki nie może być stwierdzenie organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że dotychczasowe ustalenia dotyczące stanu prawnego nieruchomości wymagały od organu wystąpienia do wielu instytucji i jednostek organizacyjnych, w tym: Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] Cywilny, urzędów stanu cywilnego oraz archiwów. Również przyczyną tak długo trwającej zwłoki nie może być skala roszczeń odszkodowawczych kierowanych przez byłych właścicieli nieruchomości do Prezydenta W. oraz ograniczone środki finansowe.

Tak długotrwałej zwłoki nie może także uzasadniać stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że organ prowadząc postępowania administracyjne stara się wykorzystać wszelkie rozwiązania, przewidziane w przepisach obowiązującego prawa, mogące usprawnić i przyspieszyć rozpatrzenie spraw administracyjnych. Zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Kładąc na szali te dwie zasady trzeba dojść do wniosku, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu, nic bowiem nie stało na przeszkodzie, aby organ kierując się zasadą wszechstronności wyjaśnienia sprawy oraz szybkości postępowania rozpoznał wniosek stron o wypłatę odszkodowania po sporządzeniu operatu szacunkowego z [...] lipca 2015 r. Organ nie podjął także żadnych czynności po zakończeniu rozprawy administracyjnej w dniu [...] grudnia 2015 r.

Takie działanie organu nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 12 k.p.a. i 35 k.p.a., bowiem organ jest obowiązany załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a. nie stwarza ograniczeń, ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody, czy też zwolnienia organu z obowiązku wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Jak wskazano wyżej, art. 36 k.p.a. nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego. Zasady ogólne wyrażone wart. 6-16 k.p.a. nie są tylko dezyderatami czy postulatami bądź nie wiążącymi zaleceniami, ale stanowią normy prawne obowiązujące, ustalające prawne wytyczne działania organów administracji.

Stanowią one integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, są wytycznymi do stosowania przepisów k.p.a. i dlatego należy je stosować razem z przepisami dotyczącymi poszczególnych instytucji procesowych. Taki charakter zasad ogólnych jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 1982 r., sygn. akt I SA 258/82, ONSA 1982, z. 1, poz. 53; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996; E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, Toruń 1996).

Zasada m. in. szybkości wynika wprost z art. 12 k.p.a., który nakazuje, aby organy administracji działały możliwie szybko, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. W związku z tym nowy termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez organ w trybie art. 36 § 1 k.p.a., należy oceniać przez pryzmat generalnej zasady szybkości postępowania w powiązaniu z podanymi przez organ przyczynami zwłoki. Wbrew zasadzie szybkości postępowania Prezydent W. w piśmie z 31 sierpnia 2015 r. poinformował strony postępowania, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca 31 sierpnia 2016 r.

Ponadto w ocenie Sądu, podawane przez organ powody nierozpatrzenia sprawy w terminie nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych wart. 35 § 5 k.p.a.

Kwestia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy nie mogą usprawiedliwiać zwłoki w załatwieniu sprawy oraz nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAS 147/99, LEX nr 50019). Za rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów należy uznać nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowanie, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Wyznaczenie - podczas trwającego w sumie – ponad 10 lat postępowania, kilku terminów załatwienia sprawy i niewskazanie przyczyn niezałatwienia sprawy, nie może w takiej sytuacji ekskulpować organu orzekającego od zarzutu dopuszczenia się bezczynności.

Tym samym zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę.

Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 1996 r., (sygn. akt I SAS 28/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 97), którego pogląd w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 k.p.a., jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy, zgodnie z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie o sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX nr 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych wart. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa" (por. wyrok z 6 października 2000 r., sygn. akt. IV SA 105/00 LEX nr 53462). W powyższym tonie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I SAB 155/99 (LEX nr 47244) uznając, że: "Brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnymi (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu". Stanowisko to zachowuje aktualność również na tle obowiązujących przepisów prawa.

Reasumując w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ postąpił wbrew wszelkim zasadom postępowania administracyjnego, nie dokładając należytych starań, by sprawę szybko załatwić przy jednoczesnym obowiązku wnikliwego działania, posługując się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Takie postępowanie organu świadczy o tym, że od wpłynięcia do organu wniosku o wypłatę odszkodowania pozostawał on przez ponad 10 lat w zawinionej zwłoce w załatwieniu sprawy.

Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają więc stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, co uzasadnia uwzględnienie skargi, jako że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył sprawy, czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. i korespondujący z nim art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Powyższe okoliczności przemawiają również za uznaniem, że bezczynność Ministra miała rażący charakter. Sąd uznał zatem, że bezczynność organu w nierozpoznaniu wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomości z 1 grudnia 2004 r. jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i czasokres braku jakiejkolwiek aktywności organu, zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego niedziałania i opieszałości organu nie podejmującego koniecznych czynności procesowych, zmierzających do zakończenia postępowania.

Z tych względów, w ocenie Sądu, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 i § 1a ustawy p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób szybkiego zakończenia postępowania w sprawie i zignorował wszelkie obowiązujące terminy jej załatwienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w związku z art. 202 § 2 powołanej ustawy. Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim z uwagi na czynności, które podejmował organ w niniejszej sprawie dotyczące ustalenia stanu prawnego nieruchomości, wymagające od organu wystąpienia do wielu instytucji i jednostek organizacyjnych.