Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 238/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 70 ust 1, art. 70b ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 188 i 206 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie: sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) sędzia del. NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 37/07 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz B. S. kwotę 380 /trzysta osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 37/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], którym utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] nr [...], odmawiająca przyznania B. S. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika (ucznia) P. O. Odmowa podyktowana była tym, że B. S. nie spełniał warunków do przyznania dofinansowania, bowiem umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego z P. O. zawarta została [...], który w tej dacie, jako urodzony [...], był pełnoletni, a nie młodociany.

B. S. w postępowaniu odwoławczym podnosił, iż P. O. rozpoczął przygotowanie zawodowe w innym zakładzie, a po likwidacji tego zakładu, celem zapewnienia ciągłości przygotowania zawodowego, w jego zakładzie, a przepisy w takiej sytuacji pozwalają na zachowanie statusu młodocianego kontynuującego naukę zawodu, zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskazywał na wykładnię celowościową przepisów mających zastosowanie w sprawie, z której wynika, że młodociany to osoba pobierająca naukę zawodu aż do jej ukończenia.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym jaki miał miejsce w sprawie - podpisanie umowy [...] pozwalającej na podjęcie i ukończenie szkolenia egzaminem czeladniczym [...] - organy prawidłowo zastosowały art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), który ustala zasady i warunki dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych, przyjmując jako kryterium podstawowe dofinansowania datę zawarcia umowy przez pracodawcę z młodocianym w celu przygotowania zawodowego. Zdaniem Sądu, w sprawie bez znaczenia było to, że P. O. rozpoczął kształcenie na podstawie umowy zawartej z innym pracodawcą ([...] - [...]), gdyż ocenie podlegał wniosek o przyznanie dofinansowania skarżącemu. Wojewódzki Sąd podkreślił, że sprawy związane z zatrudnieniem młodocianych reguluje art. 190 i nast. k.p., w myśl których (art. 190 § 1 k.p.) za młodocianego uważa się osobę, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat, co oznacza, że zakresem podmiotowym ustawy o systemie oświaty i przepisów wykonawczych do niej są objęte osoby, które w chwili zatrudnienia w celu praktycznej nauki zawodu nie przekroczyły 18 roku życia. Na podstawie art. 70 b/ ust. 1 ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego może otrzymać pracodawca, spełniający kryteria w tym przepisie wskazane wówczas, gdy zatrudni młodocianego, który także odpowiada określonym w nim warunkom, przy założeniu, że młodociany mieści się w pojęciu zdefiniowanym przez art. 190 § 1 k.p.a.

Reprezentowany przez adwokata, B. S. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 190 § 1 w zw. z art. 191 § 5 Kodeksu pracy w zw. z § 13 i 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że osoba pełnoletnia, której przysługuje status pracownika młodocianego, w razie podjęcia nauki zawodu w tym samym zawodzie u innego pracodawcy w ramach nieprzerwanego procesu nauki zawodu, traci status pracownika młodocianego, podczas gdy z prawidłowej wykładni tych przepisów (w tym wykładni historycznej § 14 rozp.) wynika, że art. 191 § 5 k.p. w zw. z § 13 i 14 cyt. rozporządzenia stanowiących wyjątek od zasady wyrażonej w art. 190 § 1 k.p., który to wyjątek pozwala kontynuować proces nauki zawodu u nowego pracodawcy nawet po ukończeniu 18 roku życia (powołano się przy tym na wyrok NSA z 10 października 2007 r. I OSK 1198/07).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zasady dofinansowywania kosztów kształcenia młodocianego pracownika regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), zwane dalej "ustawą". Art. 70 ust. 1 ustawy określa warunki jakie muszą zostać spełnione, aby mogło zostać przyznane to dofinansowanie, którego wysokość określają dalsze przepisy tego artykułu. Dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego mogą otrzymać pracodawcy, którzy - jak to podkreślił Wojewódzki Sąd - spełniają łącznie dwie przesłanki, które zawiera art. 70 b/ ust. 1, a z których każda dotyczy obu podmiotów - stron umowy w celu przygotowania zawodowego, tj. pracodawcy i młodocianego. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że pracodawca - skarżący B. S. warunek go dotyczący spełnia, kwestią sporną jest natomiast wymóg odnoszący się do młodocianego, przy czym nie w kwestii ukończenia nauki i zdania egzaminu, bo takie obowiązki przepis ten nakłada, ale w kwestii statusu pracownika. Spór idzie o to, czy zatrudniony przez B. S. uczeń P. O. jest młodocianym, w rozumieniu tego przepisu.

Ustawa o systemie oświaty nie zawiera definicji młodocianego pracownika, co powoduje konieczność odwołania się do przepisów Kodeksu pracy i wykonawczych do tego aktu.

Zgodnie z art. 190 § 1 k.p. pracownikiem młodocianym jest osoba, która ukończyła 16 lat, ale nie przekroczyła 18 lat. Jednak art. 190 zawiera upoważnienie do wydania aktów wykonawczych, z których wynikają "wyjątki" od tej zasady, jak to określono w skardze kasacyjnej. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm.) w § 13 stanowi, że osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. Jak zatem z przepisu tego wynika, osoba, która przekroczyła 18 rok życia pozostaje jednak pracownikiem młodocianym do czasu ukończenia nauki zawodu, choć w myśl art. 190 § 1 k.p. powinna przestać być takim pracownikiem. Przepisy tego rozporządzenia statuują zatem wyłom w zasadzie dotyczącej górnej granicy wieku młodocianego, określonej w § 1 art. 190 k.p., przy czym, wydane także na mocy art. 190 k.p. przepisy przewidują wyjątki co do dolnej granicy wieku, dot. zatrudnienia młodocianych.

Art. 190 § 1 k.p. określa generalną zasadę pozwalającą na ustalenie jaka osoba jest pracownikiem młodocianym, jednak przepisy wykonawcze. wydane na podstawie tego artykułu, tj. art. 190 k.p. czynią wyłom w tej zasadzie.

W niniejszej sprawie wydaje się, że kwestia statusu P. O. jako młodocianego pracownika wynikła z tego, że w trakcie nauki zawodu doszło do zmiany zakładu pracy, a zmiana ta nastąpiła już po osiągnięciu przez niego pełnoletności, stąd odmowa zastosowania § 13 cyt. wyżej rozporządzenia. W tej sytuacji należ odwołać się do wykładni celowościowej, na tle stanu faktycznego tej sprawy.

P. O. rozpoczął naukę zawodu, zawierając stosowną umowę, bez swojej winy nie mógł kontynuować tej nauki w zakładzie, w którym ją rozpoczął (likwidacja), zatem bez dnia przerwy kontynuował naukę i ukończył ją w innym zakładzie. Gdyby nie ta, niezawiniona przez ucznia, zmiana, jego pierwotny pracodawca otrzymałby dofinansowanie, gdyż status młodocianego gwarantował § 13 cyt. rozporządzenia. Celem tego przepisu jest to, aby pracownika młodocianego, zatrudnionego w celu nauki zawodu, nie pozbawić praw, które mu z tego tytułu służą. Kształcenie młodocianego rodzi także, obok obowiązków, również uprawnienia dla pracodawcy, w tym dofinansowanie kosztów kształcenia. Pracodawca, zatrudniający młodocianego na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, ma zatem prawo do dofinansowania nawet wówczas, gdy młodociany, kończąc naukę, przestał mieścić się w granicach wieku określonego w art. 190 § 1 k.p., bowiem osiągnął pełnoletność. Zmiana pracodawcy w trakcie przygotowania zawodowego nie może pociągać za sobą utraty przez młodocianego jego statusu, a co za tym idzie uprawnienia pracodawcy do dofinansowania kosztów kształcenia. Uznać należy, że jeżeli dochodzi do zmiany pracodawcy w razie przygotowania zawodowego z przyczyn uzasadnionych, przerwa w zatrudnieniu jest rozsądna, a kontynuacja przygotowania w tym samym lub pokrewnym zawodzie, to pracownik młodociany nie traci swego statusu nawet, jeżeli zmiana ta nastąpiła już po osiągnięciu pełnoletności. W takiej sytuacji, tj. zmiany w zatrudnieniu w ww. warunkach, należy uznać, iż została zachowana przesłanka dofinansowania, o której mowa w art. 70 b/ ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).