Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 44/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 1, art. 74
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2003 nr 156 poz 1520
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i  dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych
article: art. 1 - 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Monika Kutarska-Wolińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] wydanym przez pełniącego obowiązki Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] na podstawie art. 437 § 1 i § 2 oraz art. 438 pkt 2 i art. 440 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89 poz. 555 z późn. zm.) w związku z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. P. od orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...]:

I. zmieniono orzeczenie dyscyplinarne organu pierwszej instancji w ten sposób, że starszego kontrolera celnego B. P. uznano za winnego tego, że dnia [...] lipca 2005 r. w Oddziale Celnym w H., dokonując pierwotnej kontroli celnej samochodu osobowego m-ki "Łada" o nr rej. [...], w którym ujawniono 530 paczek papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy, zaniechał przeprowadzenia szczegółowej kontroli przedmiotowego pojazdu, w sytuacji gdy przy rzetelnym wykonywaniu obowiązków służbowych powinien był z własnej inicjatywy tej kontroli dokonać oraz nieprawidłowego wpisania numeru rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu w systemie "Granica", tj. za winnego naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej,

II. na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej wymierzono mu karę dyscyplinarną nagany.

W uzasadnieniu wskazano, że orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego orzekł o wymierzeniu kary nagany z ostrzeżeniem w stosunku do starszego kontrolera celnego B. P., obwinionego o naruszenie obowiązków służbowych, określonych w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, polegających na nierzetelnym i niedbałym wykonywaniu powierzonych obowiązków służbowych w dniu [...] lipca 2005 r. w Oddziale Celnym w H., podczas kontroli celnej samochodu osobowego m-ki "Łada", o nr rej. [...], w którym ujawniono 530 paczek papierosów i wpisaniu niewłaściwego nr rejestracyjnego w systemie "Granica" oraz zmianie dyspozycji rejestratora.

Orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej utrzymujące w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne zostało zaskarżone przez obwinionego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 170/06 uchylił orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej wskazał, że podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego był przepis art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków służbowych.

Naruszenie obowiązków może mieć postać zarówno zaniechania czynności służbowych, jak i wykonania jej w sposób np. nierzetelny, nieprawidłowy czy też niedbały.

Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej "funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności: rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania". Szczegółowe zaś obowiązki każdego funkcjonariusza celnego określa karta zakresu obowiązków i uprawnień, którą obwiniony przyjął do wiadomości i podpisał w dniu [...] maja 2005 r. Zgodnie z przedmiotową kartą do obowiązków B. P. należało m.in. zwalczanie i ściganie przestępstw i wykroczeń karno-skarbowych oraz wykonywanie czynności kontroli celnej, określonych w ustawie o Służbie Celnej, w szczególności: weryfikacja towarów, kontrolowanie dokumentów i księgowości, kontrola bagażu, dokonywanie oględzin towarów, zatrzymywanie i kontrolowanie środków transportu.

Ponadto zgodnie z ww. ustawą o Służbie Celnej organ celny może w każdym czasie na terytorium kraju, w tym konkretnym wypadku z chwilą przekraczania granicy podejmować i wykonywać wszelkie czynności kontroli celnej, które uzna za stosowne i niezbędne dla zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów celnych.

Postępowanie dowodowe przeprowadzone w przedmiotowej sprawie wykazało zaś, iż funkcjonariusz celny B. P. dokonał tylko częściowej rewizji kontrolowanego pojazdu, obejrzał m.in. wnętrze bagażnika, patrzył za tylne siedzenie, do schowka, co potwierdzają jego wyjaśnienia, z których wynika również, że nie przypomina sobie, aby sprawdzał komorę silnika.

W ocenie natomiast Dyrektora Izby Celnej istniała konieczność przeprowadzenia szczegółowych czynności kontrolnych przedmiotowego pojazdu, na co wskazywała m.in. duża ilość towaru, która z pewnością musiała spowodować widoczne zmiany w konstrukcji pojazdu. Świadczą o tym chociażby zeznania funkcjonariusza celnego R. B., który przesunięcie ściany grodziowej zauważył bezpośrednio po otwarciu drzwi pojazdu, a przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że to on ujawnił skrytki w przedmiotowym pojeździe, kontrolowanym wcześniej przez B. P., przechodząc bowiem koło przedmiotowego pojazdu stwierdził dziwne zachowanie kierowcy, w związku z czym otworzył drzwi od pojazdu i stwierdził, że przesunięta jest ściana grodziowa między silnikiem a częścią pasażerską, i że w tym miejscu zrobiona jest przegroda, następnie pootwierał wszystkie schowki i udał się do swoich zajęć, informując o tym fakcie kierownika zmiany.

Wyjaśnienia obwinionego, że skrytka, w której ujawniono przedmiotowe papierosy, była niewidoczna od części pasażerskiej i trudno był do niej dotrzeć, nie zasługują na wiarę.

Również wyjaśnienia obwinionego, że przy rewizjach pojazdu pracuje od niedawna, a w OC H. od maja 2005 r. i ten rodzaj skrytki nie był mu znany, stąd nie był w stanie jej ujawnić, nie stanowią zdaniem organu wystarczającego usprawiedliwienia, zwłaszcza w świetle kilkunastoletniego stażu skarżącego.

W związku z tym uznano, że funkcjonariusz celny B. P. dokonał kontroli przedmiotowego pojazdu pobieżnie i niedokładnie, bez należytej staranności i zaangażowania w wykonywanie obowiązków, czego konsekwencją było zaniechanie przeprowadzenia kontroli szczegółowej z własnej inicjatywy, co narusza normę zawartą w przepisie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej przy ponoszeniu odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma ponadto znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie funkcjonariusza celnego było umyślne, czy też nie. Jeżeli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowaniem tej odpowiedzialności.

Fakultatywność przeprowadzania kontroli celnej w ocenie Dyrektora Izby Celnej nie może oznaczać bowiem jej dowolności. Jest to uprawnienie celnika, które nie może być rozumiane jako usprawiedliwienie dla niewykonywania rzetelnie obowiązków służbowych. Dlatego też każdy funkcjonariusz celny wykonujący samodzielnie swoje obowiązki służbowe powinien dokonać prawidłowej oceny sytuacji dla podjęcia decyzji o przeprowadzeniu czy też zaniechaniu przeprowadzenia kontroli celnej pojazdu. W tym konkretnym przypadku doszło do błędnej oceny dokonanej przez doświadczonego funkcjonariusza celnego B. P.

Wyjaśnianie przez obwinionego wpisania niewłaściwego numeru rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu w systemie "Granica" pomyłką, nie jest wystarczające dla usprawiedliwienia nierzetelnego wykonywania obowiązków służbowych. Wprowadzenie do systemu numeru rejestracyjnego pojazdu pozwala na szybkie i sprawne ustalenie, czy dany pojazd figuruje w systemie jako "zastrzeżony", co powoduje, że podlega on automatycznemu skierowaniu go do rewizji szczegółowej. W związku z powyższym każdy funkcjonariusz celny powinien zdawać sobie sprawę z konsekwencji błędnego wprowadzenia numeru rejestracyjnego pojazdu do systemu i dołożyć należytych starań przy jego wprowadzaniu.

Mając jednakże na uwadze argumenty obwinionego tłumaczącego pomyłkę natężeniem pracy, organ uznał je za podstawę obniżenia wymierzonej obwinionemu kary dyscyplinarnej.

Na orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] listopada 2006 r. B. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie § 11 ust. 3, § 21 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych oraz art. 2 § 2, art. 4, art. 5 § 2, art. 7, art. 92 i art. 173 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

W ocenie skarżącego w wydanym orzeczeniu dyscyplinarnym nie ustosunkowano się do wszystkich faktów dotyczących przedmiotowej sprawy. Nie wzięto pod uwagę faktu, że funkcjonariusz R. B. wyręczył skarżącego w znalezieniu skrytki w pojeździe w ramach pomocy koleżeńskiej, a nie powtórnej rewizji zleconej przez kierownika zmiany.

Odprawa odbywała się w warunkach nocnych, w których można przeoczyć zamaskowane zmiany konstrukcyjne pojazdu, a rejestracja do systemu "Granica" prowadzona była w pomieszczeniu bardzo wąskim, gdzie panował ciągły ruch. Nie powinno się także opierać orzeczenia na przypuszczeniach, że "gdyby nie inicjatywa funkcjonariusza celnego R. B. (...) doszłoby do wprowadzenia na polski obszar celny 530 paczek papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej; orzekają również w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Na mocy art. 74 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.) sądy administracyjne orzekają również w sprawach skarg na orzeczenia dyscyplinarne wydane w postępowaniu odwoławczym.

Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem jego legalności, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] wydane zostało w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2006 r. (sygn. akt III SA/Lu 170/06) uchylającego wcześniejsze orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...].

Zgodnie zaś z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem zarówno organ wydający rozstrzygnięcie w następstwie wydania wyroku uchylającego dotychczasowe rozstrzygnięcie, jak i sąd oceniający kolejne rozstrzygnięcie są związane wytycznymi zawartymi w wyroku sądu uchylającym rozstrzygnięcie dotychczasowe. Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami wyroku oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, opubl. OSP 1999, z. 3, poz. 101).

Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zobowiązany był poddać zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne ocenie w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi i oceną prawną wyrażonymi w wyroku sądowym z dnia 6 lipca 2006 r. (sygn. akt III SA/Lu 170/06).

W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, jakie obowiązki służbowe naruszył skarżący, dokonując błędnej oceny przy podejmowaniu decyzji o zaniechaniu przeprowadzenia kontroli celnej, przy założeniu, że do uprawnień funkcjonariusza celnego należy podejmowanie decyzji o przeprowadzeniu kontroli celnej. Jeśli zaś chodzi o wpisanie niewłaściwego numeru rejestracyjnego pojazdu w systemie "Granica", to zdaniem sądu organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej, wydając orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] listopada 2006 r., nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 6 lipca 2006 r., nie usunął wskazanych uchybień z zakresu postępowania, jak też nie odniósł się w uzasadnieniu orzeczenia w sposób wyczerpujący do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania.

Materia odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych jest uregulowana w rozdziale 12 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm., zwanej dalej ustawą o Służbie Celnej) oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. z 2003 r. nr 156, poz. 1520, zwanego dalej rozporządzeniem). Unormowano tam szczegółowo m.in. kwestie ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej przez funkcjonariuszy celnych, czynności osób uprawnionych do orzekania kar dyscyplinarnych i rzecznika dyscyplinarnego, kar dyscyplinarnych, uprawnień obwinionego przysługujących w toku postępowania oraz zasad postępowania dyscyplinarnego.

Podnieść należy, że postępowanie dyscyplinarne posiada charakter represyjny. Ten charakter postępowania oraz jego bliskość państwowemu prawu karnemu uzasadnia konieczność objęcia tegoż postępowania wszelkimi gwarancjami procesowymi.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Do obowiązków służbowych zaliczane są w szczególności:

1) dochowanie obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania,

2) rzetelne i bezstronne, sprawne i terminowe wykonywanie powierzonych zadań,

3) racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi,

4) podnoszenie kwalifikacji zawodowych,

5) godne zachowanie się w służbie i poza nią.

Przeprowadzenie w stosunku do funkcjonariusza celnego postępowania wyjaśniającego i następnie postępowania dyscyplinarnego – z zebraniem przez prowadzącego postępowanie materiału dowodowego i przeprowadzonym postępowaniem dowodowym niezbędnym do wyjaśnienia sprawy – skutkuje wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego. Wydając orzeczenie dyscyplinarne, organ obowiązany jest w nim zawrzeć m.in. określenie czynu zarzucanego lub obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ze wskazaniem czasu, miejsca i okoliczności (§ 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie z ustaleń faktycznych dokonanych przez organ nie budzi wątpliwości fakt, przyznany przez obwinionego w zeznaniach, pismach procesowych, odwołaniu, skardze, że [...] lipca 2005 r. w odprawianym przez skarżącego samochodzie "Łada" o numerze rejestracyjnym [...] ujawniono ukryte za przesuniętą ścianą grodziową komory silnika 530 paczek papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy oraz że skarżący wpisując numer rejestracyjny powyższego pojazdu do systemu "Granica", wpisał go z błędem.

Skarżącemu zarzucono naruszenie służbowego obowiązku rzetelnego i bezstronnego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych zadań – a dokładnie zarzucono mu:

• zaniechanie przeprowadzenia szczegółowej kontroli pierwotnej odprawianego w oddziale celnym pojazdu, w sytuacji gdy przy rzetelnym wykonywaniu obowiązków służbowych powinien był z własnej inicjatywy tej kontroli dokonać oraz

• nieprawidłowe wpisanie numeru rejestracyjnego odprawianego pojazdu w systemie "Granica".

Stwierdzić należy, że z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego nie wynika bezsprzecznie, że skarżący miał służbowy obowiązek przeprowadzenia szczegółowej kontroli "pierwotnej" odprawianego pojazdu. Organ odwoławczy nie wykazał, z jakich przepisów prawa wynikał w tym konkretnym przypadku obowiązek przeprowadzenia szczegółowej kontroli i na czym miała ona polegać, zatem mimo zobowiązania go przez sąd do wskazania, jakie obowiązki służbowe skarżący naruszył, nie wypełnił owych wytycznych zawartych w wyroku z 6 lipca 2006 r. Brak powyższego uniemożliwia ocenę zachowania skarżącego pod względem jego rzetelności.

Według art. 4 pkt 14 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992 r. ze zm.) kontrola celna oznacza wykonywanie specjalnych czynności przez organy celne w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów celnych i innych przepisów dotyczących wwozu, wywozu, tranzytu, przewozu i końcowego wykorzystania towarów w obrocie pomiędzy obszarem celnym Wspólnoty a państwami trzecimi oraz obecności towarów nieposiadających statusu wspólnotowego; takie działania mogą obejmować weryfikację towarów, sprawdzanie danych na zgłoszeniu oraz istnienia i autentyczności dokumentów elektronicznych lub sporządzonych w formie pisemnej, kontrolę księgowości i innych dokumentów przedsiębiorstw, kontrolę środków transportu, kontrolę bagaży i innych towarów przewożonych przez osoby oraz prowadzenie dochodzeń w postępowaniu administracyjnym i innych podobnych czynności.

W ustawie o Służbie Celnej materię kontroli celnej uregulowano w rozdziale 1b. Zgodnie z art. 6h ust. 1 tej ustawy organ celny może wykonywać wszelkie czynności kontroli celnej, które uzna za stosowne według przepisów prawa celnego, w każdym miejscu znajdującym się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub – jeżeli umowy międzynarodowe tak stanowią – poza nim.

Ani we Wspólnotowym Kodeksie Celnym, ani w ustawie o Służbie Celnej, ani w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2004 r. w sprawie warunków wykonywania czynności kontroli celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 255, poz. 2559) nie uregulowano szczegółowo kolejności i sposobu wykonywania podejmowanych czynności kontroli celnych, ani przesłanek obligujących funkcjonariusza celnego do przeprowadzenia konkretnych rodzajów czynności. Z akt sprawy ani z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika również, by w Izbie Celnej obowiązywała jakakolwiek pragmatyka wykonywania przez funkcjonariuszy celnych kontroli celnej regulująca szczegółowo poszczególne stadia i czynności kontroli celnej, w tym regulujące, co dokładnie w kontrolowanym pojeździe funkcjonariusz powinien zbadać wstępnie (komorę silnika, wnętrze kabiny, bagażnik, nadkola itp.).

Z akt sprawy nie wynika również, by w Izbie Celnej (w Oddziale Celnym w H.) istniała utrwalona praktyka przekazywana nowo przyjętym celnikom określająca sposób wykonywania czynności kontroli celnej. Wskazanie przez organ odwoławczy istnienia takiej praktyki powinno zostać poparte przesłuchaniem na tę okoliczność funkcjonariuszy celnych zatrudnionych w danej jednostce.

Z przepisów wskazanych powyżej aktów regulujących kontrolę celną wnioskować należy, iż podejmowanie przez funkcjonariusza celnego czynności kontroli celnej ma charakter uznaniowy. Celnikowi służy szereg licznych uprawnień związanych z wykonywaniem czynności kontroli celnej, stosowanych przez niego uznaniowo. Jest zobligowany wykonywać ją rzetelnie, bezstronnie, sprawnie i terminowo, jednakże nie ma bezwzględnego obowiązku wykonania w ramach nazwanej przez organ "pierwotnej kontroli" poszczególnych, wskazanych w orzeczeniu czynności, np. zajrzenia do komory silnika.

Uznać zatem należy, że organ nie wykazał, że [...] lipca 2005 r. skarżący obowiązany był bezwzględnie (a nie fakultatywnie) dokonać konkretnych czynności kontroli celnej, w tym otwarcia komory silnika i obejrzenia nadkoli oraz nie wykazał, że jego zachowanie stanowiło naruszenie bezwzględnie obowiązującego obowiązku. Nieokreślenie zatem obowiązku, którego zaniechał obwiniony stanowi naruszenie przepisów regulujących prowadzenie postępowania dyscyplinarnego. W związku z niewskazaniem jednoznacznie obowiązku przeprowadzenia konkretnych czynności kontroli celnej podczas odprawiania pojazdu, nie ma możliwości ocenić, czy obowiązek ten wykonywał rzetelnie, bezstronnie, sprawnie i terminowo (art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej).

W tym miejscu dodać należy, że organ odwoławczy, uzasadniając orzeczenie dyscyplinarne, używał zamiennie pojęć "kontrola" i "rewizja", dodając przy tym słowa określające typu częściowa rewizja, szczegółowa rewizja, pierwotna kontrola celna. Z przepisów powołanych powyżej Wspólnotowego Kodeksu Celnego, ustawy o Służbie Celnej i rozporządzenia w sprawie warunków wykonywania czynności kontroli celnej wynika, że "kontrola celna" i "rewizja" są to dwa odrębne określenia, nie będące nawzajem swoimi synonimami. Kontrola celna jest określeniem o wymowie bardziej ogólnej, podczas gdy rewizja celna jest pojęciem szczególnym, zawierającym się wśród czynności kontroli celnych i odnosi się do szczegółowego zbadania środków transportu i wwożonych towarów. Używanie zamiennie tych pojęć przez organ celny w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego podlegającego szczegółowym wymogom prawnym, wprowadza niejasność do określenia przez organ odwoławczy naruszonego przez skarżącego obowiązku.

Również używanie określenia "kontroli pierwotnej" nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa regulujących czynności kontroli celnych również w odniesieniu obowiązku jej przeprowadzenia przez funkcjonariusza celnego i sposobu jej rzetelnego wykonania.

W przedmiotowej sprawie uzasadnienie oraz akta sprawy zakończonej orzeczeniem dyscyplinarnym wymierzającym karę dyscyplinarną za zaniechanie przez celnika dokonania czynności kontroli celnej – powinny umożliwić stronie oraz badającemu sprawę sądowi odpowiedzenie na pytania, czy każde zaniechanie przez celnika jakichkolwiek czynności kontroli celnej i późniejsze wykrycie towarów bez polskich znaków akcyzy stanowi naruszenie obowiązku określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, czy przeprowadzenie kontroli celnej oraz rewizji pojazdu i towaru jest uwidaczniane w odpowiednich protokołach pokontrolnych (art. 6zf ustawy o Służbie Celnej), jakie znaczenie ma zarejestrowanie w karcie kontrolnej pojazdu dyspozycji na "tak", a jakie - na "nie" i czy podlega ona zmianie, a jeśli tak, to przez kogo, czy odprawiany przez skarżącego pojazd widnieje w systemie "Granica" jako zastrzeżony.

Niewyjaśnienie powyższych wątpliwości, niezałączenie do akt protokołu pokontrolnego tej kontroli celnej czyni niemożliwą – wszechstronną ocenę badanego postępowania dyscyplinarnego oraz zaskarżonego orzeczenia.

Podzielić należy zarzut skarżącego zawarty w skardze oraz odwołaniu dotyczący oparcia przez organ zarzutów na przypuszczeniach, że "gdyby nie inicjatywa funkcjonariusza celnego R. B. (...) doszłoby do wprowadzenia na polski obszar celny 530 paczek papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy, co spowodowałoby narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku VAT i podatku akcyzowego". Oparcie poddania celnika odpowiedzialności dyscyplinarnej nie na określeniu zarzucanego czynu lub obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ale na przypuszczeniach, że zachowanie obwinionego mogłoby przynieść szkodę – stanowi naruszenie § 11 rozporządzenia.

Odnosząc się do argumentacji organu, że to inicjatywa R. B. zapobiegła narażeniu Skarbu Państwa na szkodę, nie można powiedzieć, żeby przepisy regulujące Służbę Celną przedkładały samodzielność i indywidualizm wykonywania przez funkcjonariusza celnego czynności kontroli celnej nad koleżeńską współpracę na rzecz wspólnego dobra, jakim jest zapewnienie zgodności z prawem przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty Europejskiej oraz wywozu towarów z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego (art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej). Zatem argument skarżącego kwalifikujący zauważenie przez R. B. przesuniętej ścianki grodziowej w pojeździe jako pomoc koleżeńską, a nie jako czynność weryfikującą prawidłowość czynności skarżącego – zasługuje na uwzględnienie. Fakt koleżeńskiej pomocy pomiędzy funkcjonariuszami celnymi na przypisanym jednemu z nich stanowisku pracy stanowi właśnie przykład służbowej współpracy na rzecz dobra służby celnej i Państwa Polskiego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że organ nie wykazał, by w trakcie wykonywania pracy przez funkcjonariusza celnego wykluczona była współpraca celników z jednej zmiany.

Podkreślić w tym miejscu należy, że zachowanie skarżącego [...] lipca 2005 r. – przed, w trakcie i po popełnieniu zarzucanego mu czynu, w tym – okoliczności ujawnienia papierosów, fakt wyjęcia ich ze skrytek w pojeździe, ukaranie mandatem osoby/osób, które wwoziły papierosy (kto i kiedy dokonał te czynności) – powinno zostać szczegółowo ustalone i zweryfikowane w postępowaniu dowodowym. Ocena prawidłowości postępowania skarżącego po ujawnieniu papierosów ma znaczenie przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej (§ 21 ust. 2 rozporządzenia).

Z akt sprawy nie wynika, czy stanowisko pracy skarżącego 11 lipca 2005 r. znajdowało się w zasięgu kamer przemysłowych. Jeżeli tak, nagrania z tych urządzeń mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności sprawy, a rozważenie tego dowodu stanowiłoby wypełnienie dyspozycji § 21 ust. 2 rozporządzenia nakazującego przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględniać w szczególności rodzaj i wagę czynu, skutki i okoliczności jego popełnienia, pobudki działania obwinionego, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową, okres pozostawania w służbie oraz zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu zarzuconego mu czynu, a także inne okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające, istotne w sprawie.

Stwierdzić również należy, że organ nie wypełnił wytycznych sądu z wyroku z 6 lipca 2006 r. dotyczących ustalenia, czy zarzucany obwinionemu czyn popełniony był umyślnie, czy nieumyślnie. Organ, polemizując z sądem, wyraził pogląd, że przy ponoszeniu odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie funkcjonariusza celnego było umyślne, czy też nie; jeżeli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowanie tej odpowiedzialności.

Zgadzając się z powyższym poglądem, podkreślić jednakże należy, że umyślność bądź brak umyślności zarzucanego czynu ma wpływ na wymierzenie kary dyscyplinarnej (§ 21 ust. 2 rozporządzenia).

Przeprowadzenie postępowania odwoławczego bez wypełnienia wskazań sądu z wyroku z 6 lipca 2006 r. i z powyżej wskazanymi uchybieniami narusza art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadę prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w sposób bezstronny oraz uwzględnienia zarówno okoliczności przemawiających na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego (art. 4, art. 5 § 2, art. 7 Kodeksu postępowania karnego). W konkluzji stwierdzić należy również, że pominięcie przy podejmowaniu orzeczenia oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na jej wynik.

Przeprowadzając ponownie postępowanie odwoławcze, Dyrektor Izby Celnej podda ocenie pod względem wszechstronności i wyczerpania całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, określi bezspornie istnienie obowiązku, którego zaniechał obwiniony, przeprowadzi ustalenia na okoliczność uregulowania pragmatyką służbową sposobu przeprowadzania czynności kontroli celnej w trakcie odprawiania pojazdów oraz istniejącej w Oddziale Celnym w H. utrwalonej praktyki wymaganej każdorazowo od przyjmowanych do służby w tym oddziale funkcjonariuszy, wykaże bezsprzecznie naruszenie ustalonego obowiązku, stosując prawidłową nomenklaturę dotyczącą kontroli celnej i rewizji celnej. Po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym organ zobowiązany jest wydać orzeczenie dyscyplinarne bezwzględnie spełniające wymogi przewidziane w rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej oraz w rozporządzeniu.

Z uwagi na wyżej wskazane uchybienia i niewypełnienie przez organ wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 6 lipca 2006 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.