Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1426/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 32 poz 262
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich  niezbędnego wyposażenia
article: pkt 6.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia
journal: Dz.U. 2009 nr 155 poz 1232
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów  oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach
Teza: W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 20 marca 2014 r. C-639/11 wpływa na treść regulacji krajowych, modyfikuje pojęcie pojazdu jaki może być w Polsce zarejestrowany. Fakt ten rzutuje też na ocenę przeprowadzonego przez skarżącego kasacyjnie badania technicznego (okresowego) i w konsekwencji ocenę decyzji organów o cofnięciu uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych diagnosty.

TEZY

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 20 marca 2014 r. C-639/11 wpływa na treść regulacji krajowych, modyfikuje pojęcie pojazdu jaki może być w Polsce zarejestrowany. Fakt ten rzutuje też na ocenę przeprowadzonego przez skarżącego kasacyjnie badania technicznego (okresowego) i w konsekwencji ocenę decyzji organów o cofnięciu uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych diagnosty.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie NSA Jan Bała Stanisław Gronowski Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 680/12 w sprawie ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty R. z [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz T.W. 820 (słownie: osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 5 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 680/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę T.W. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (dalej: SKO) z [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Starosta R. decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej: Prawem o ruchu drogowym, cofnął skarżącemu uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów.

W wyniku odwołania skarżącego, SKO decyzją z [...] czerwca 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w stacji kontroli pojazdów "A." w R. skarżący przeprowadził w dniu 31 maja 2011 r. z wynikiem pozytywnym okresowe badanie techniczne nr [...] pojazdu marki Opel Frontera z kierownicą umieszczoną po prawej stronie, zarejestrowanego za granicą. Z treści wydanego zaświadczenia wynika, że zbadany pojazd spełnia wymogi techniczne z art. 66 Prawa o ruchu drogowym. Organ powołał się m.in. na treść § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), zwanego: rozporządzeniem z 31 grudnia 2002 r., Konwencję o ruchu drogowym sporządzoną w Wiedniu 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40), zwaną dalej: Konwencją o ruchu drogowym oraz pkt 6.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 18 września 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. Nr 155, poz. 1232), zwanego dalej: rozporządzeniem z 18 września 2009 r. Zdaniem organu, potwierdzenie przez skarżącego, że pojazd z kierownicą umieszczoną po prawej stronie spełnia wymogi określone w polskich przepisach, uzasadniało cofnięcie mu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego, to jest art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 1 ust. 2 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., poprzez błędne przyjęcie przez organ, że diagnosta działał niezgodnie z prawem;

- prawa procesowego, to jest art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania przez organ kompletnego materiału dowodowego dotyczącego stanu technicznego pojazdu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: p.p.s.a., stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Za bezsporne Sąd uznał, że w dniu 31 maja 2011 r. skarżący po przeprowadzeniu badania technicznego - zarejestrowanego za granicą - samochodu osobowego marki Opel Frontera wydał zaświadczenie, że pojazd ten spełnia określone prawem wymagania techniczne. Wydania tego zaświadczenia nie można pogodzić z obowiązującymi w tym zakresie przepisami art. 84 ust. 1, art. 81 ust. 2, ust. 3 i ust. 5 i art. 66 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2009 r. Analiza powołanych przepisów ustawy i rozporządzenia świadczy, że uprawniony diagnosta przeprowadza okresowe badanie techniczne pojazdu oraz wystawia formalne zaświadczenie o wynikach tego rodzaju badania w przypadku pojazdów podlegających rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie pojazdów już zarejestrowanych za granicą. Duplikat zaświadczenia (figurującego w aktach sprawy) dotyczy przeprowadzonego w dniu 31 maja 2011 r. badania technicznego zarejestrowanego w Anglii pojazdu marki Opel. Zaświadczenie to dowodzi, że pojazd ten spełnia wymagania techniczne z art. 66 Prawa o ruchu drogowym. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że sporny pojazd miał być zarejestrowany w Polsce. W wyjaśnieniu z 20 września 2011 r. skarżący przyznał, że jego intencją nie było potwierdzenie spełnienia warunków technicznych z art. 66 ustawy, lecz potwierdzenie sprawności technicznej pojazdu. Wydanie zaświadczenia według wzoru, określonego w rozporządzeniu z 18 września 2009 r. pozostaje nie tylko w sprzeczności z dyspozycją § 6 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, ale również z treścią art. 81 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi, że prawo do wystawienia spornego zaświadczenia wynika z § 1 ust. 2 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. Odnosząc się do postanowień Konwencji o ruchu drogowym Sąd stwierdził, że reguluje ona jedynie wymagania odnoszące się do stanu technicznego pojazdów. Należy jednak odróżnić czynność polegającą na sprawdzeniu (zbadaniu) stanu technicznego pojazdu – czego ustawa nie zakazuje diagnoście – od wystawienia przez niego zaświadczenia, a tym samym wprowadzenia do obrotu prawnego dokumentu, będącego dowodem, że pojazd spełnia kryteria z art. 66 Prawa o ruchu drogowym. Za bezzasadne Sąd I instancji uznał też zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia cofnięcia uprawnień diagnosty, a nie problem rejestracji w Polsce nowych oraz wcześniej zarejestrowanych w innych Państwach Członkowskich samochodów osobowych.

W skardze kasacyjnej T.W. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym w zw. z § 1 ust. 2 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 i art. 81 ust. 2, 3, 4 i 5 oraz art. 82 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie i tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że:

- diagnosta swoim zachowaniem wyczerpał znamiona wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami,

- przedmiotowy pojazd jako zarejestrowany za granicą nie mógł w świetle Prawa o ruchu drogowym zostać poddany okresowemu badaniu technicznemu w Polsce,

- pojazd będący przedmiotem badania technicznego zagrażał bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, a także jego budowa nie zapewniała dostatecznego pola widzenia kierowcy oraz łatwego, wygodnego i pewnego posługiwania się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu,

a także niewłaściwe zastosowanie i wykładnię art. 84 ust. 3 pkt 2 i ust. 4 Prawa o ruchu drogowym w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tj. konstytucyjnej zasady proporcjonalności, albowiem wymierzona kara administracyjna w postaci cofnięcia uprawnień diagnosty jest nieproporcjonalna do ewentualnego stopnia zawinienia i skutków czynu, którego dopuścił się diagnosta.

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem nart. 77 § 1 k.p.a., co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i bezpodstawnego stwierdzenia, że budowa i wyposażenie pojazdu było niezgodne z dyspozycją art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 Prawa o ruchu drogowym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie skorzystało z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.

Za zasadny Sąd kasacyjny uznał powołany przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, który stanowi, że starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie i tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że pojazd będący przedmiotem badania technicznego zagrażał bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, a także jego budowa nie zapewniała dostatecznego pola widzenia kierowcy oraz łatwego wygodnego posługiwania się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzący kasacyjnie powołał się na przepisy rozporządzeń wykonawczych do ustawy Prawo o ruchu drogowym, z których wynika, że kierownica nie powinna być umieszczona po prawej stronie pojazdu.

Przywołał w tym zakresie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), który stanowi, że kierownica w pojeździe o liczbie kół większej niż trzy, którego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości przekraczającej 40 km/h, nie powinna być umieszczona po prawej stronie pojazdu. Zauważył także, że w pkt 6.1 tabeli załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. Nr 155, poz. 1232 ze zm.), zawierającej wykaz czynności kontrolnych oraz metody i kryteria oceny stanu technicznego pojazdu podczas przeprowadzania okresowego badania technicznego pojazdu, w dziale pierwszym tabeli: przedmiot i zakres badania, czynności kontrolne, metody oceny stanu technicznego pojazdu oraz kryteria uznania stanu technicznego pojazdu za niezgodny z warunkami technicznymi, za nieodpowiadające warunkom technicznym uznaje się umieszczenie kierownicy z prawej strony w pojazdach o liczbie kół większej niż trzy, których prędkość jest większa niż 40 km/h.

Podkreślić należy, że organy rozstrzygające sprawę cofnięcia skarżącemu kasacyjnie uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów dokonały oceny stanu faktycznego z uwzględnieniem powołanych wyżej przepisów. W takim otoczeniu prawnym rozpoznawał również sprawę Sąd I instancji. Tak więc sprawa była rozstrzygnięta przy uwzględnieniu regulacji, z których wynikało, że kierownica przy tego typu samochodzie nie powinna być umieszczona z prawej strony pojazdu. W konsekwencji zastosowania, m.in. tych unormowań cofnięto stronie uprawnienia diagnosty, uznając jego działanie jako niezgodne z przepisami.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego wyroku nie można pominąć orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 20 marca 2014 r. C-639/11, w sprawie skierowanej przez Komisję Europejską przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunał Sprawiedliwości UE skonstatował, że uzależniając rejestrację na swym terytorium nowych oraz wcześniej zarejestrowanych w innych państwach członkowskich samochodów osobowych z układem kierowniczym umieszczonym po prawej stronie od przełożenia koła kierownicy na lewą stronę, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 2a dyrektywy Rady 70/311/EWG z dnia 8 czerwca 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do układów kierowniczych pojazdów silnikowych i ich przyczep, art. 4 ust. 3 dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 września 2007 r. ustanawiającej ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (dyrektywa ramowa) oraz art. 34 TFUE.

Zauważyć w tym miejscu należy, że organy administracji, jak również sądy, zobowiązane są do przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i do odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego zobowiązuje sąd krajowy do stosowania prawa wspólnotowego i do odstąpienia od stosowania sprzecznych z nim przepisów krajowych (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1162/12, LEX nr 1366198). Wyroki ETS ustalające wykładnię przepisów prawa wspólnotowego są skuteczne ex tunc, a zatem sądy krajowe są obowiązane stosować te przepisy w znaczeniu ustalonym przez ETS także do stosunków prawnych powstałych przed ogłoszeniem orzeczenia wstępnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 1006/09, LEX nr 549891 oraz wyrok ETS z 13 maja 1981 r., w sprawie 66/80, SpA International Chemical Corporation v. Amministrazione delle Finanse dello Stato, ECR 1981/4/01191).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 20 marca 2014 r. C-639/11 wpływa na treść regulacji krajowych, modyfikuje pojęcie pojazdu jaki może być w Polsce zarejestrowany. Fakt ten rzutuje też na ocenę przeprowadzonego przez skarżącego kasacyjnie badania technicznego (okresowego) i w konsekwencji ocenę decyzji organów o cofnięciu uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych diagnosty.

W ponownym postępowaniu Starosta jeszcze raz rozpozna sprawę przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE, nie tylko sentencji tego orzeczenia, ale również jego uzasadnienia, w szczególności tez 43, 44 i 49, które stanowią o możliwości wprowadzenia dostosowań technicznych ze względów bezpieczeństwa, takich jak: lusterka zewnętrzne, instalacja świetlna, wycieraczki.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną do sądu decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).