Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 519/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1, 2 i 3; art. 91  art. 93
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
article: art. 145 § 1; art. 149 § 1, 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Referent Małgorzata Rębacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi N. G. na decyzję Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. C.-S. w L. z dnia 27 czerwca 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po rozpatrzeniu odwołania N. G., utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. C.-S. w L. z dnia 27 czerwca 2022 r. uchylającą, po wznowieniu postępowania, decyzję własną z dnia 26 lipca 2021 r., o przyznaniu N. G. stypendium rektora w okresie od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r. i odmawiającą przyznania tego stypendium na wskazany okres.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2021 r. Komisja Stypendialna Zespół ds. stypendium rektora dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L. (dalej jako "organ I instancji"), na podstawie art. 86 ust. 2 i 3 w związku z art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 91 – art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r. poz. 478 z ze zm.), dalej jako "ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce" lub "ustawa" oraz w związku z postanowieniami Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L. (dalej jako "UMCS w L.") stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora UMCS w L. nr [...] z dnia 26 września 2019 r. przyznała N. G. (dalej jako "skarżąca") stypendium rektora w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r.

Na skutek doręczonej Rektorowi UMCS w L. decyzji Ministra Edukacji i Nauki nr [...] z dnia 20 kwietnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium Ministra Edukacji i Nauki na rok akademicki [...] r., organ I instancji powziął informację o tym, że skarżąca odbywała studia na Uniwersytecie W. od 2014 r., co stanowiło nową i istotną, w ocenie organu I instancji, okoliczność w sprawie przyznania stypendium rektora.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 11 maja 2022 r., działając na podstawie art. 149 § 1 i art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., obecnie Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 26 lipca 2021 r. nr [...] o przyznaniu skarżącej stypendium rektora na okres od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r.

Następnie, po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r. uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia 26 lipca 2021 r. i odmówił skarżącej przyznania stypendium rektora w okresie od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r.

Organ I instancji wyjaśnił, że uzyskana informacja o odbywanych przez skarżącą studiach na Uniwersytecie W. od października 2014 r. ma wpływ na ustalenie uprawnienia skarżącej do pobierania świadczenia, o które wnioskowała. Okoliczności tych skarżąca nie wskazała we wniosku o przyznanie stypendium, pomimo, że została do tego zobowiązana. Jak ustalił organ I instancji, skarżąca w okresie od 1 października 2014 r. do września 2016 r. studiowała na kierunku historia sztuki, studia I stopnia na Uniwersytecie W., a od października 2016 do października 2017 skarżąca studiowała na jednolitych magisterskich studiach na kierunku psychologia na UMCS w L.. Na kierunku biologia, z którego studentka otrzymała stypendium rektora skarżąca studiuje od października 2017 r., obecnie jest na II roku, studia II stopnia, biologia na UMCS w L..

Organ I instancji wskazał, że w świetle regulacji art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, tj. w brzmieniu sprzed 18 grudnia 2021 r. (art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – Dz.U. z 2021 r., poz. 2223) – dla biegu 6 letniego okresu przysługiwania świadczeń, o którym mowa w tym przepisie nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. W ocenie organu 6-letni okres przysługiwania świadczeń (6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesiące) rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania.

W tych okolicznościach organ I instancji uznał, na podstawie zgromadzonej dokumentacji, że okres 72 miesięcy studiowania upłynął skarżącej 30 listopada 2020 r., co uzasadniało zreifikowanie wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Odwoławcza Komisja Stypendialna Zespół ds. świadczeń dla studentów UMCS ( dalej jako "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle regulacji art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dla biegu sześcioletniego okresu przysługiwania świadczeń nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy. Organ II instancji wyjaśnił, że termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. Organ II instancji wskazał również, że do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.). Wskazał, że Komisja Socjalna po otrzymaniu decyzji z ministerstwa wygenerowała z raport z serwisu internetowego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego POL-on, tj. Zintegrowany System Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym i ustaliła, że skarżąca rozpoczęła studia po raz pierwszy w dniu 1 października 2014 r. Tym samym trafne jest stanowisko organu I instancji, że okres 72 miesięcy studiowania upłynął skarżącej 30 listopada 2020 r. i do tego dnia tylko przysługiwało skarżącej prawo do otrzymania stypendium rektora. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że były to okoliczności nowe, nieznane organowi, a istniejące w dniu podejmowania decyzji o przyznaniu stypendium i o istotnej treści, co uzasadniało wznowienie postępowania w sprawie przyznania skarżącej stypendium rektora.

Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2022 r.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 146 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nieujawnienie, na skutek błędnego pouczenia, faktu studiowania na Uniwersytecie W. w okresie od 1 października 2014 r. do września 2016 r. jest okolicznością faktyczną o charakterze istotnym, pomimo że w świetle obowiązującego orzecznictwa sądów administracyjnych należało wydać decyzję w brzmieniu tożsamym z decyzją dotychczasową, a nowa okoliczność faktyczna nie może być w tej sytuacji podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego;

2. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 18 grudnia 2021 r., poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że okres 6 lat odnosi się do czasu posiadania statusu studenta, w sytuacji gdy dotyczy on okresu pobierania świadczenia stypendialnego;

3. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony pomimo jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych oraz braku przesłanek wyłączających zastosowanie tego przepisu przewidzianych w jego § 2.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podtrzymała swoje stanowisko reprezentowane na etapie postępowania administracyjnego. Wskazała, że w sprawie brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na brak istotnej okoliczności to uzasadniającej, zaś powołana okoliczność w postaci okresu studiów na Uniwersytecie W. nie powinna mieć wpływu na treść wydanej decyzji administracyjnej. Skarżąca nie zgodziła się z wykładnią art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, dokonaną przez organ. Odwołując się do orzecznictwa uzasadniała, że okres 6 lat należy odnieść do czasu, w którym student spełniał przesłanki do pobierania pomocy określonej w ustawie i jednocześnie był jej beneficjentem. Wskazała, że w trakcie jej studiów na Uniwersytecie W. nie składa wniosku o stypendium i nie korzystała z pomocy stypendialnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Na etapie postępowania sądowego skarżąca uzyskała prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu II instancji wydana w postępowaniu przeprowadzonym po wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania skarżącej prawa do stypendium rektora. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uchylającą decyzję o przyznaniu stypendium rektora na okres od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r. i odmawiającą przyznania tego stypendium na ten okres.

Wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z urzędu może być wynikiem własnej inicjatywy organu administracji w związku z pozyskaniem przezeń wiedzy o okolicznościach stanowiących przyczynę wznowienia. Z uwagi na zasadę praworządności (art. 7) oraz kategoryczne brzmienie art. 145 § 1 k.p.a. przyjmuje się, że jeżeli organ administracji pozyska tę wiedzę, ma obowiązek wznowić postępowanie.

Wyodrębnia się dwa stadia tego postępowania. W pierwszym, zwanym wstępnym lub wyjaśniającym, bada się jedynie zagadnienie formalnej dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. W przypadku stwierdzenia dopuszczalności wznowienia, ten etap postępowania kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.).

Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie o wznowieniu postępowania wszczyna zatem postępowanie zmierzające do ustalenia, czy przyczyny wznowienia rzeczywiście istnieją.

Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, organ administracji publicznej wydaje na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Z przytoczonego przepisu wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że w przypadku ustalenia, że nie zachodzi żadna z przyczyn wznowienia postępowania, czyli decyzja ostateczna nie była dotkniętą żadną z wadliwości wskazanych w przepisach art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a., organ nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ma wówczas obowiązek wydania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie podstawę wznowienia postępowania z urzędu przez organ I instancji stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który przewiduje wznowienie postępowania, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powołując tę podstawę wznowienia organ wyjaśnił, że na podstawie decyzji Ministra Edukacji i Nauki w sprawie stypendium ministra oraz raportu z systemu PO-Lon - Zintegrowanego Systemu Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym uzyskał informację, że skarżąca studiuje od 1 października 2014 r., a nie - jak zaznaczyła we wniosku o stypendium rektora - od 1 października 2016 r., co zdaniem organu miało wpływ na określenie uprawnienia skarżącej do stypendium rektora.

Ujawnienie tej nowej okoliczności faktycznej uzasadniało wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie sądu jednak, przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie postępowanie co do przyczyn wznowienia nie dawało podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji w przedmiocie przyznania stypendium rektora i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. N. okoliczność, ujawniona już po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie stypendium rektora, nie miała bowiem wpływu na prawo skarżącej do tego stypendium, przyznanego decyzją z dnia 26 lipca 2021 r.

Podstawę materialną decyzji z dnia 26 lipca 2021 r. stanowiły przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepisy tej ustawy będą przytaczane w dalszej części uzasadnienia w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 student może ubiegać się o stypendium rektora. Przesłanki ubiegania się o stypendium rektora określono w art. 91 ustawy. Ograniczenia możliwości przyznawania stypendiów wskazane zostały w art. 93 ustawy.

Zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 – 4 (stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga oraz stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

W ocenie organów w sprawie niniejszej wskazany w powołanym przepisie okres 6 lat odnosi się do okresu studiowania, bez względu na to czy w okresie tym student pobierał stypendium. Istotny jest sam status studenta. Po doliczeniu okresu studiowania przez skarżącą na Uniwersytecie W. i uwzględnieniu przerw, w czasie których skarżąca nie miała statusu studenta organ ustalił, że skarżąca utraciła uprawnienie do pobierania stypendium rektora od dnia 1 grudnia 2020 roku, gdyż okres 72 miesięcy studiowania upłynął studentce 30 listopada 2020 r.

Z powyższym stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić.

W ocenie sądu, treść przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy w brzmieniu z daty wydania decyzji, nie daje podstaw do uznania, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta".

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student może ubiegać się o przyznanie stypendium rektora. Brzmienie powołanego przepisu wyłącza możliwość uznania, że samo posiadanie statusu studenta jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium. Aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione następujące warunki: ubiegający się musi mieć status studenta, we wniosku o przyznanie stypendium musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc oraz musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danego stypendium. Jak wskazano przesłanki ubiegania się o stypendium rektora określono w art. 91 ustawy. Zgodnie z tym przepisem stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym (ust. 1). Stypendium rektora otrzymuje student przyjęty na pierwszy rok studiów w roku złożenia egzaminu maturalnego, który jest: 1) laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady stopnia centralnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty; 2) medalistą co najmniej współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski w danym sporcie, o którym mowa w przepisach o sporcie (ust. 2). Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym (ust. 3).

Analogiczne wymogi oraz konieczność złożenia wniosku przewidziane zostały w § 4, § 11 i § 19 Regulaminu świadczeń dla studentów UMCS w L., stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora UMCS w L. z dnia 26 września 2019 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia.

W ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce brak przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. W ocenie sądu 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy, czyli świadczenie pobiera. Nie sposób natomiast zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3967/21; oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia: 23 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 309/21, 10 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 352/20; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia: 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20 i 4 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 688/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia: 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1066/21 i sygn. akt 1245/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2421/21 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w którym wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy pojęcie "przysługiwania świadczeń", jako odnoszące się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych, jest zatem zgodne z uzasadnieniem projektu ustawy.

Zauważyć również należy, że przepisy art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określają, w jakich sytuacjach studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żaden z wymienionych przepisów nie wiąże jednak prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, co może być spowodowane nie tylko nieprzykładaniem się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną.

W konsekwencji uprawnione jest stwierdzenie, że sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, w brzmieniu z daty wydania decyzji, należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie pomoc taką otrzymywał, czyli pobierał przyznane mu stypendium.

Z akt sprawy nie wynika, by skarżąca w chwili ubiegania się o stypendium rektora na lipiec 2021 pobierała świadczenia przez okres dłuższy niż sześć lat. Organ nie kwestionuje, że w okresie studiów na Uniwersytecie W. (lata 2014 – 2016) skarżąca nie pobierała stypendium. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w raporcie z internetowego serwisu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego PO-Lon (k. [...] akt adm.).

Nie ulega zatem wątpliwości, że ujawniona nowa okoliczność – fakt rozpoczęcia przez skarżącą studiów w 2014 r. nie miał wpływu na prawo do stypendium rektora przyznanego skarżącej decyzją z dnia 26 lipca 2021 r. Ustalony w postępowaniu wznowieniowym okres studiów odbywanych przez skarżącą, po doliczeniu okresu studiów na Uniwersytecie W., nie miał bowiem wpływu na ustalenie okresu pobierania przez skarżącą stypendium, a tylko ten okres ma istotne znaczenie w sprawie o przyznanie stypendium. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, zarówno w dacie złożenia wniosku o stypendium rektora, jak i w roku akademickim 2020/2021 nie doszło do przekroczenia sześcioletniego okresu pobierania stypendium przez skarżącą.

Z powyższego wynika, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy i bezpodstawnie powiązały początek przewidzianego w tym przepisie okresu 6 lat z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Jak wykazano wyżej, nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium, stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Termin ten należy odnosić do okresu, kiedy świadczenie rzeczywiście studentowi przysługiwało, w następstwie złożenia przez niego wniosku i spełnienia określonych przesłanek, czyli do okresu, w którym student stypendium pobierał. To właśnie ten czas, zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, nie może przekroczyć łącznie 6 lat.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały wadliwej interpretacji przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W konsekwencji błędnie uznały, że okoliczność odbywania przez skarżącą studiów przez okres ponad 6 lat jest równoznaczna z utratą przez skarżącą uprawnienia do uzyskania stypendium rektora. To z kolei doprowadziło do błędnego uznania, że podstawa wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniała w niniejszej sprawie uchylenie decyzji o przyznaniu stypendium rektora i odmowę przyznania tego stypendium na okres od 1 lipca 2021 r. do 31 lipca 2021 r.

Zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., nie było bowiem podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Jak wskazano wyżej, organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a, wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W rozpoznawanej sprawie podstawa wznowienia postępowania, wskazana przez organ, w rzeczywistości nie istniała, bowiem okoliczność rozpoczęcia przez skarżącą studiów w 2014 r., aczkolwiek nowa i nieznana organowi w dacie wydania decyzji, nie miała wpływu na prawo do stypendium, skoro w okresie tych studiów skarżąca stypendium nie pobierała. Nie było zatem podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Wskazane naruszenie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a". Z uwagi na to, że uchybienia dotyczą także decyzji organu I instancji, sąd uznał za celowe uchylenie również decyzji organu I instancji, jest to bowiem konieczne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.).

Uchylenie decyzji organów obu instancji oznacza obowiązek ponownego rozpoznania sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie co do przyczyn wznowienia postępowania administracyjnego organ powinien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną zarówno co do interpretacji przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jak i przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania i dopuszczalności uchylenia decyzji ostatecznej.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.