Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1325/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 3 lit. a, pkt 4, art. 4 ust. 3 lit. a, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "T." Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 795/10 w sprawie ze skargi "T." Spółki z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 795/10 oddalił skargę T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji uwzględnił następujący stan sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2009 r. na drodze krajowej nr A4 w miejscowości M. skontrolowano pojazd ciężarowy marki [...], nr rej. [...]

z naczepą o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował F.-J. K. W dniu kontroli wykonywany był przewóz rzeczy – asfalt twardolany

z T. do K. W kwicie wagowym okazanym przez kierowcę jako kontrahenta wskazano T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. Kierowca nie okazał natomiast wypisu zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne oraz wykresówek. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli o numerze [...]. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. T. Spółka z o.o. złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że sprzęt budowlany którym wykonywany był przewóz asfaltu został wynajęty przez Spółkę T. od Spółki A. G. A. G. T. z siedzibą

w H. na podstawie zamówienia z dnia [...] kwietnia 2009 r. W piśmie wyjaśniono, że ww. sprzętem wykonywany jest przewóz masy asfaltu lanego

z W. M. A. w T., przedsiębiorstwa A. A. oraz W. M. A. w R. Ś. firmy S. Ponadto Spółka oświadczyła, że wynajętym sprzętem budowlanym wykonuje przewozy w ramach swojej działalności gospodarczej. Powyższy przewóz jest wykonywany na zlecenie przedsiębiorstwa [...][...], który jest głównym wykonawcą ww. zadania. Do pisma Spółka załączyła kopię zamówienia z dnia [...] kwietnia 2009 r. sporządzonego

w języku angielskim. W toku postępowania administracyjnego Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego uzyskał ze Starostwa Powiatowego

w S. informację, że Spółka T. posiada zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, nr [...] do którego nie zostały zgłoszone kontrolowane pojazdy oraz że nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego. Ponadto z Biura Obsługi Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury uzyskał informację, że skarżąca nie posiada licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, jednakże do dnia

[...] maja 2009 r. posiadała zaświadczenie na wykonywanie międzynarodowych przewozów na potrzeby własne do którego nie zostały zgłoszone kontrolowane pojazdy. W tych okolicznościach organ I instancji wydał decyzję w dniu [...] czerwca 2009 r., nr [...] nakładającą na Spółkę T. na podstawie art. 92 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej: u.t.d.) i lp.1.1 załącznika do tej ustawy karę pieniężną w wysokości [...] złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek i [...] złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości

i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że z dotychczas zebranych w sprawie dokumentów nie wynika jednoznacznie, kto jest stroną postępowania.

Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę pismem z dnia [...] października 2009 r. zwrócił się do A. A. Sp. z o.o. [...] T. z siedzibą w K. do wskazania nazwy i adresu przedsiębiorcy, który w dniu [...] kwietnia 2009 r. dokonał zakupu asfaltu twardolanego. W odpowiedzi na to wezwanie Spółka poinformowała organ, że odbiorcą asfaltu była Spółka T. z siedzibą w S.

Mając to na uwadze, organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] którą ponownie nałożył na Spółkę T. karę pieniężną w wysokości [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w świetle zebranego materiału dowodowego stroną postępowania jest Spółka T. W ocenie organu analiza umowy o współpracę zawartej pomiędzy Spółką T. a niemiecką Spółką oraz dokumentu zlecenia nr [...] pozwala na przyjęcie, że Spółka posiadała prawo do dysponowania pojazdem, który był niezbędny do wykonania umowy zlecenia łączącej stronę z firmą [...]. Przewóz w dniu kontroli był zatem wykonywany w imieniu Spółki T., która jest stroną postępowania o wymierzenie kary pieniężnej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2010 r.,

nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Sąd I instancji nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją.

W ocenie Sądu I instancji w sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że użytkownikiem pojazdu była skarżąca. Skarżąca nie kwestionowała wynajęcia samochodów od niemieckiej Spółki ani tego, że wynajętym samochodem wykonywała przewozy w ramach działalności gospodarczej. Skarżąca wykonywała przewóz asfaltu twardolanego na podstawie zlecenia firmy [...]. Okoliczność tę potwierdza świadectwo ważenia, w którym skarżąca jest wymieniona jako kontrahent, który nabył przewożony asfalt. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że kontrolowany przewóz nie mógł być uznany za przewóz spełniający warunki przewozu na potrzeby własne, o jakim mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d. Dla uznania przewozu na potrzeby własne konieczne jest, w ocenie Sądu I instancji, spełnienie wszystkich wymienionych w art. 4 pkt 4 ustawy warunków, gdyż samochód używany do przewozu był prowadzony przez kierowcę, który nie był pracownikiem skarżącej. W związku z tym organy trafnie uznały, że przejazd wykonywany w dniu [...] kwietnia 2009 r. nie miał charakteru przewozu rzeczy na potrzeby własne. Zdaniem Sądu I instancji przewóz wynajętym przez Skarżącą pojazdem miał charakter pomocniczy w stosunku do jej podstawowej działalności gospodarczej, dlatego w trakcie kontroli należało okazać licencję na wykonywanie transportu drogowego. Brak takiego dokumentu skutkował zatem nałożeniem na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Ponadto skarżąca była zobowiązana do przestrzegania wszelkich obowiązków

i warunków związanych z wykonywaniem transportu drogowego, w tym dotyczących obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, co zgodnie z lp. 1.7 załącznika do ustawy zobowiązuje organ do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł.

Od wyroku Sądu I instancji Spółka T. złożyła skargę kasacyjną w której wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) polegające na nieuwzględnieniu skargi i jej oddaleniu, co spowodowane było nadaniem przez Sąd, tak jak wcześniej błędnie uczyniły to organy administracyjne, statusu strony Spółce T., podczas gdy postępowanie nie dotyczyło interesu prawnego ani też obowiązku tegoż podmiotu i brak było w związku z tym podstaw prawnych do skierowania zaskarżonej decyzji do tego podmiotu oraz obciążenia go karą pieniężną nałożoną w drodze decyzji organu administracyjnego;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dostatecznej argumentacji przemawiającej za oddaleniem skargi a w szczególności polegające na braku szczegółowego wyjaśnienia dlaczego skarżąca, zdaniem Sądu, posiadała status strony w postępowaniu administracyjnym.

II. przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 3 pkt a) u.t.d. polegające na błędnej jego interpretacji, poprzez przyjęcie, iż skarżąca wykonywała w przedmiotowej sprawie transport drogowy pomocniczo w stosunku do wykonywanej działalności gospodarczej, podczas gdy skarżąca nie wykonywała transportu drogowego a była jedynie podmiotem wynajmującym określoną usługę tj. pojazd wraz z kierowcą obsługującym urządzenie do przewozu asfaltu twardolanego; transport był wykonywany w ramach własnej działalności gospodarczej przez A. G. A. G. T., który zatrudniał kierowcę pojazdu – "W. K." F. J. K. i jest właścicielem przedmiotowego pojazdu.

W uzasadnieniu Spółka wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że obowiązek uzyskania licencji spoczywa na podmiocie wykonującym transport drogowy. Transport drogowy to faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę we własnym imieniu. W sprawie T. nie był wykonawcą transportu drogowego a jedynie podmiotem zamawiającym określoną usługę, którą na rzecz T. wykonywała we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność Spółka niemiecka, która jest właścicielem i pracodawcą dla obsługującego ją kierowcy. T. wykonywał działalność we własnym imieniu jednak nie w zakresie transportu drogowego, a w zakresie budowy autostrady. Usługa transportowa zamówiona i opłacona przez Skarżącą była wykonywana przez osobnego przedsiębiorcę tj. spółkę niemiecką. Skarżąca Spółka nie zatrudniała kierowcy przewożącego asfalt twardolany wobec tego nie mogła odpowiadać za wyposażenie kierowcy w dokumentację, gdyż spełnienie wymogów spoczywało na stronie firmy niemieckiej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie,

a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych

w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia

w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że

w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. Strona wnosząca skargę kasacyjną upatruje naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w tym, iż w jej ocenie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie zawarł dostatecznych wyjaśnień wskazujących przyczyny dla których skarżąca została uznana za stronę postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, przede wszystkim należy zauważyć, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale składu 7 sędziów NSA sygn. akt. II FPS 8/09, stosownie do którego przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju uchybień brak. W motywach wyroku Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji szczegółowo omówił także dlaczego uznał, iż organy zebrały i oceniły materiał dowodowy w sposób prawidłowy, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji w tym zakresie.

W tym miejscu podkreślić także należy, że wbrew twierdzeniom zawartym

w skardze kasacyjnej Sąd I instancji w sposób jednoznaczny i trafny wskazał z jakich przyczyn zaakceptował stanowisko organów uznające skarżącą spółkę za stronę postępowania administracyjnego. Przypomnieć więc należy, że przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Niewątpliwie związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu

a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tego konkretnego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie istota zagadnienia sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie kto w dniu kontroli wykonywał transport drogowy

i przewoził asfalt twardolany z T. do K. Poza sporem pozostaje okoliczność, że T. Spółka z o.o. z siedzibą w S. przyjęła na siebie wykonanie zobowiązania w postaci budowy odcinka autostrady A-1 S.-B. Skarżącej spółce pracę tę zleciła firma [...] A. W ramach przyjętego na siebie zobowiązania T. Spółka z o.o. z siedzibą w S. była zobligowana do przewozu masy asfaltu lanego z T. oraz z R. Ś. Również poza sporem pozostaje okoliczność, że strona wnosząca skargę kasacyjną zawarła umowę najmu z A. G. A. G. T., której przedmiotem był pojazd ciężarowy marki M., nr rej. [...] z naczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem będącym przedmiotem umowy najmu w dniu kontroli był wykonywany przewóz asfaltu twardolanego z T. do K. Przewóz ten był wykonywany w ramach działalności gospodarczej strony skarżącej (oświadczenie k. 122 akt sprawy). Poza sporem jest także i ta okoliczność, że kierowca samochodu nie był pracownikiem skarżącej spółki, a z pism

i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że podmiotem dokonującym zakupu asfaltu był T. Spółka z o.o. z siedzibą w S. Trafnie ocenił Sąd I instancji, iż powyższe bezsporne okoliczności jednoznacznie wskazują, że skarżąca Spółka w ramach przyjętych na siebie zobowiązań i w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wykonywała transport należących do niej rzeczy wykorzystując do tego celu pojazd będący przedmiotem umowy najmu.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że zasadnie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów wskazujące T. Spółkę z o.o. z siedzibą w S. jako podmiot wykonujący w dniu kontroli transport drogowy w postaci przewozu asfaltu twardolanego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także podstaw do uznania za zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego. Powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 4 pkt 3 lit.a u.t.d. stanowi, że transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy oraz obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (przewóz na potrzeby własne). Zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej

w zakresie usług turystycznych.

Niespełnienie chociażby jednego z warunków określonych w art. 4 pkt 4 u.t.d. uniemożliwia zakwalifikowanie przewozu jako przewozu na potrzeby własne. Sąd I instancji trafnie zaakceptował stanowisko organów uznające, że wykonywany w dniu kontroli przez skarżącą spółkę przewóz nie był przewozem na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d. Nie jest bowiem sporne, że kierowca prowadzący pojazd w ramach konkretnego przewozu nie był pracownikiem strony wnoszącej skargę kasacyjną (ani też rzecz jasna pojazd samochodowy używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę), tym samym nie został spełniony warunek o którym mowa w art. 4 ust. 4 pkt a u.t.d.

T. Spółka z o.o. w S. wykonywała zaś w niniejszej sprawie transport drogowy w rozumieniu art. 4 ust. 3 u.t.d. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.t.d podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Wobec tego, iż podmiot wykonujący transport drogowy wymaganej licencji nie posiadał, zasadnym było nałożenie kary pieniężnej określonej w art. 92 ust. 1 lp. 1.1. zał. do u.t.d.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a.