Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 424/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Po 747/06 w sprawie ze skargi L. N. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi L. N. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2006 r. r. sygn. akt III SA/Po 747/06 skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] Starosta P., na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), odmówił ustalenia na rzecz L. N. odszkodowania za nieruchomość powstałą w wyniku podziału, położoną w K., Gmina C., oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb K., arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 0,7426 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Poznaniu jako własność L. N. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że decyzją z dnia [...] Wójt Gminy C., na wniosek L. N., zatwierdził projekt podziału nieruchomości, stanowiącej działkę drogową, położoną w K., Gmina C., oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb K., arkusz mapy 1, działka nr [...] o pow. 7827 m2, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Poznaniu jako własność L. N. W wyniku podziału z przedmiotowej nieruchomości zostały wydzielone działki nr [...] i nr [...]. W decyzji tej Wójt Gminy C. zobowiązał właściciela nieruchomości do ustanowienia dla działki nr [...] odpowiedniej służebności drogowej na działce nr [...] stanowiącej drogę wewnętrzną przy jej zbywaniu. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych w D., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy C. z dnia [...] czerwca 2002 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa W. Nr 93, poz. 2312, wydzielona działka nr [...] wyznaczona jest pod ciąg pieszo-jezdny "KX", a działka nr [...] przeznaczona jest częściowo pod drogę dojazdową "KD". Z art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe, z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki te przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Pismem z dnia 25 października L. N. wezwał Wójta Gminy C. do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działki gruntu przejęte pod planowane drogi publiczne. W odpowiedzi na wezwanie Wójt Gminy C. stwierdził, że do podziału zatwierdzonego decyzją z dnia [...] nie ma zastosowania art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem działki nie przeszły z mocy prawa na własność Gminy C., ale pozostają nadal własnością L. N. Przepis art. 98 ust. 1 nie dotyczy działek drogowych lecz odnosi się do podziału nieruchomości, na której projektowane są działki, których obsługa komunikacyjna wymaga wydzielenia dróg publicznych. Tym samym nie ma podstaw do podjęcia negocjacji w sprawie odszkodowania w myśl art. 98 ust. 3. Wobec powyższego L. N. wystąpił do Starosty P. o ustalenie odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na własność Gminy C. przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 98 ust. 3 powołanej ustawy. Starosta P. decyzją z dnia [...] odmówił ustalenia odszkodowania. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), gdyż z literalnego jego brzmienia wynika, że dotyczy on wyłącznie takiego podziału, w wyniku którego powstaną co najmniej dwie działki o co najmniej dwóch odmiennych funkcjach. Przepis precyzuje funkcje tylko niektórych z nowowydzielonych działek określając, że będzie to funkcja drogowa, natomiast do pozostałej części dzielonej nieruchomości funkcji tej nie przesądza. Nie można jednak przyjąć że jest to funkcja drogowa, gdyż oznaczałoby to przejście z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa (w omawianym przypadku Gminy C.) wszystkich działek powstałych w wyniku podziału. Jednak celem i skutkiem decyzji podziałowej nie jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, gdyż jest to tylko skutek wtórny podziału nieruchomości. Wobec tego zbędne jest, w ocenie organu, badanie przesłanek określonych w omawianym przepisie ustawy.

W odwołaniu od decyzji Starosty P. L. N. zarzucił naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskutek jego błędnej wykładni. Odwołujący się twierdził, że powołany przepis mówi jedynie o "działkach wydzielonych pod drogi publiczne (...) z nieruchomości" nie wspominając w jakikolwiek sposób o wyodrębnieniu w wyniku takiego podziału również innych działek o odmiennym przeznaczeniu. Wprawdzie w większości przypadków przepis art. 98 dotyczy podziałów, w wyniku których z nieruchomości wyodrębniane są działki gruntu o różnym przeznaczeniu, w tym pod drogi publiczne, ale nie oznacza to, że przepis ten nie dotyczy podziału nieruchomości, którą zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczają w całości pod drogi publiczne. Odwołujący się został ograniczony w zakresie wykonywania przysługującego mu prawa własności, a Gmina C. nie podejmowała przez kilka lat jakichkolwiek działań zmierzających do przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i wypłaty odszkodowania. Dokonanie podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] stanowiło zatem jedyną skuteczną możliwość zapewnienia realizacji jego uzasadnionych roszczeń finansowych wynikających z ograniczenia wykonywania prawa własności.

Wojewoda W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że będąca przedmiotem postępowania działka nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona pod drogi publiczne. Na gruncie bowiem ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) miejscowe plany w zakresie komunikacji mogły zawierać ustalenia jedynie w zakresie dróg publicznych. Oznacza to, że w dacie uchwalenia przedmiotowego planu niedopuszczalne było wyznaczanie przebiegu dróg wewnętrznych. Jednak do podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy C. art. 98 ust. 1 nie ma zastosowania. Przepis ten dotyczy bowiem takich stanów faktycznych, w których wydzielenie działki lub działek pod drogi publiczne następuje z nieruchomości przeznaczonej w planie miejscowym jedynie w części na cel publiczny (skutkiem czego tylko część nieruchomości przeznaczona na cel publiczny przechodzi na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego), a nie sytuacji, w której działka przeznaczona w całości w planie miejscowym pod drogę zostaje podzielona na kilka mniejszych, wynikiem czego cała podlegająca podziałowi nieruchomość zmieniałaby właściciela.

Na decyzję Wojewody W. L. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu, a ponadto wskazał, że ustawodawca decydując się na uregulowanie w art. 98 ust. 1 tak nadzwyczajnej instytucji jak wywłaszczenie, z mocy prawa uzależnił jej istnienie wyłącznie od uzyskania statusu decyzji ostatecznej przez decyzję zatwierdzającą projekt podziału. Skarżący podniósł ponadto, iż organ odwoławczy nie wskazał, w oparciu o jakie przesłanki aksjologiczne ustawodawca miałby różnicować sytuację prawną właścicieli działek gruntu w zależności od tego, czy zostały one w całości czy tylko w części przeznaczone pod planowane drogi publiczne. Zdaniem skarżącego, obywatel ograniczany w możliwości wykonywania prawa własności wskutek ustalenia lokalizacji na jego gruncie inwestycji publicznych, uprawniony jest do złożenia wniosku o zatwierdzenie podziału takiej nieruchomości. Decyzja zatwierdzająca podział, poprzez swój skutek wywłaszczeniowy, otwiera drogę do gwarantowanego konstytucyjnie słusznego odszkodowania. Wojewoda W. wnosił o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazał w uzasadnieniu wyroku, że w sprawie bezsporne jest, że zarówno będąca przedmiotem podziału działka nr [...] jak i powstałe na skutek podziału działki nr [...] i [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zostały przeznaczone pod drogi publiczne. Sporna natomiast jest kwestia, czy działki nr [...] i [...] przeszły z mocy prawa na własność Gminy C. w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co skutkowałoby powstaniem po stronie Gminy obowiązku wypłaty odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sytuacji, gdy podział nieruchomości skarżącego stanowiącej działkę nr [...] przeznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w całości pod drogę publiczną, polegał jedynie na formalnym, a nie faktycznym jej podzieleniu na dwie mniejsze działki o nr [...] i [...], stanowiące również drogę publiczną, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Słusznie bowiem organ odwoławczy uznał, że w takiej sytuacji nie można uznać, że podział spowodował wydzielenie gruntów pod drogę publiczną. Zawarte w art. 98 ust. 1 sformułowanie "wydzielone pod drogi publiczne" wskazuje, że przepisem tym jest objęte wydzielenie gruntów pod budowę nowych dróg przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku podziału lub pod poszerzenie dróg istniejących. Taki wniosek można wysnuć z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.11.2005 r. sygn. akt II SA/Po 918/05 niepublikowany, wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 13.07.2000 r. sygn. akt II SA/Gd 1024/99 LEX nr 44203). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wniosek L. N. zmierzał do obejścia przepisów o wywłaszczeniu, a także przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Wbrew bowiem przekonaniu skarżącego, wniosek o podział nieruchomości, na której planowane są inwestycje publiczne, nie jest drogą do uzyskania odszkodowania za ograniczenie w wykonywaniu prawa własności. Choć rację ma skarżący, że właściciel nieruchomości nie może zainicjować wywłaszczenia, do uzyskania odszkodowania służą mu inne instrumenty prawne. Przepis art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe, bądź istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 2, może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę, albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Podobnie stanowił art. 36 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującej w dniu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych w K. oraz w dniu wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości skarżącego. Mimo iż Gmina do tej pory nie zaproponowała skarżącemu kupna nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną, ani nie wszczęła postępowania wywłaszczeniowego, mimo że droga nie może stanowić własności osoby fizycznej, to jednak wniosek skarżącego o odszkodowanie zgłoszony w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych przyczyn Sąd skargę L. N. oddalił.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu L. N., reprezentowany przez radcę prawnego K. N., wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skargę kasacyjną oparto na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności:

1) art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania,

2) art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez przyjęcie, iż można go zastosować w przedmiotowym stanie faktycznym,

3) błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa poprzez przyjęcie nieznanej polskiemu prawu koncepcji obejścia prawa administracyjnego, a także poszerzania w drodze wykładni przesłanek ustanowionych przez ustawodawcę,

4) błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa poprzez przerzucenie niedoskonałości systemu prawa na obywatela i jednocześnie obrażę reguł wykładni prawa mając na uwadze treść art. 8 w zw.z art. 21 Konstytucji RP.

Ponadto w skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak wyjaśnień dotyczących podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że przepisy art. 98 ust. 3 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinny być stosowane z uwzględnieniem wykładni celowościowej w oparciu o Konstytucję. Skoro przedmiotowe działki gruntu zostały w planie miejscowym przeznaczone pod drogi publiczne, to konsekwencją tego jest konieczność dokonania wywłaszczenia nieruchomości. Jednakże strona nie ma możliwości zainicjowania postępowania wywłaszczeniowego, co stwierdził Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a organy administracji nie dążą do sfinalizowania sprawy i wypłaty odszkodowania. To zachowanie winno być napiętnowane w kontekście ustawy zasadniczej. W zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził, że skoro strona dokonała jedynie formalnego, a nie faktycznego podziału działki uprzednio przeznaczonej pod drogę publiczną, to wydane przez organy administracji publicznej odpowiadają prawu. Na poparcie tego Sąd podniósł, iż działanie strony stanowi obejście prawa (przepisów o wywłaszczeniu i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Tak postawiona teza jest niedopuszczalna na gruncie obowiązującego systemu prawa, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie odsłonił przesłanek i reguł wykładni, jakie zastosował aby uzyskać swój wynik. Klauzula obejścia prawa znana jest prawu prywatnemu (art. 58 kc). Natomiast jeśli chodzi o prawo publiczne, to mając na uwadze, iż ani ustawa o gospodarce nieruchomościami ani ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierają normy wskazującej na istnienie klauzuli obejścia prawa, wywód WSA w Poznaniu należy uznać za chybiony. Ponadto instytucja obejścia prawa musi zawierać element bezprawności, a w przedmiotowej sprawie to nie zachodzi. Strona bowiem działając w sposób zgodny z prawem chciała uzyskać cel z tym prawem zgodny, a mianowicie uzyskać odszkodowanie za grunt, którego z mocy prawa nie może być właścicielem.

W ocenie skarżącego, wskazanie przez Sąd pierwszej instancji na przepis art. 36 ust. 1 ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest nietrafne w przedmiotowym stanie faktycznym, gdyż obejmuje on przypadki, w których wskutek uchwalenia planu miejscowego następuje zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, natomiast w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zmianą właściciela nieruchomości; droga prywatna stała się bowiem drogą publiczną.

Co do wykładni art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zastosowanej przez Sąd pierwszej instancji w skardze kasacyjnej podniesiono, że zaprezentowany przez ten Sąd pogląd, iż art. 98 ust. 1 znajduje zastosowanie tylko w sytuacji, kiedy wydziela się grunty pod budowę nowych dróg służących do obsługi działek powstałych w wyniku podziału, bądź poszerzenia dróg istniejących, poza przytoczeniem dwóch orzeczeń sądowych, nie został wyjaśniony. Pogląd ten, zdaniem skarżącego, budzi wątpliwości co do przyjętych reguł interpretacyjnych i nie uwzględnia, że zmieniła się Konstytucja, w związku z czym winien ulec zmianie także i sposób myślenia oraz założenia aksjologiczne wykładni prawa w tym zakresie. W ocenie skarżącego przepis art. 98 ust. 1 nie wyklucza podziału istniejącej drogi publicznej na więcej niż jedną działkę gruntu. Te nowe działki będą również wydzielone pod drogę publiczną, a więc hipoteza art. 98 ust. 1 będzie spełniona. Gdyby ustawodawca miał zamiar ograniczyć zastosowanie tego artykułu do sytuacji, jaki wskazał Sąd, to uczyniłby to expressis verbis. W przedmiotowej sprawie spełniono przesłanki art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami: na wniosek strony została podzielona nieruchomości w wyniku podziału powstały działki, które niewątpliwie są drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Skoro więc nie ma prawnej możliwości, aby nieruchomość mogła pozostać własnością strony, to logiczną i jedyną zarazem możliwością jest wywłaszczenie. Nierozerwalną zaś częścią pozbawiania prawa własności jest wypłata odszkodowania (art. 21 ust. 2 w zw. z art. 8 Konstytucji RP). Powyższe skutkowało koniecznością wniesienia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżony wyrok mimo częściowo wadliwego uzasadnienia odpowiada prawu.

Podstawą materialnoprawną decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania za grunty zajęte pod drogę stanowiły przepisy art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 197 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Na takiej podstawie prawnej oparła również swe żądanie strona składając wniosek do Starosty P. o wypłatę odszkodowania.

Odszkodowanie za grunty na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy przysługuje właścicielowi i ustalone jest w drodze decyzji wówczas, gdy zostaną spełnione następujące warunki:

1) podział nieruchomości zostaje dokonany na wniosek właściciela;

2) w wyniku podziału zostaną wydzielone działki pod drogi publiczne lub wydzielone działki pod poszerzenie istniejących dróg publicznych;

3) nie dojdzie do uzgodnienia między właścicielem gruntu, a właściwym organem co do wysokości odszkodowania.

Podział nieruchomości stanowiącej działkę [...] o pow. 0,7426 ha został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy C. z dnia [...]. W wyniku tego podziału z przedmiotowej nieruchomości zostały wydzielone działki nr [...] pod ciąg pieszo-jezdny i nr [...] pod drogę dojazdową. W decyzji zatwierdzającej podział organ zobowiązał właściciela do ustanowienia dla działki nr [...] przy jej zbywaniu odpowiedniej służebności drogowej. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych w D., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy C. z dnia [...] czerwca 2002 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa W. Nr 93, poz. 2312, wydzielona działka nr [...] wyznaczona jest pod ciąg pieszo-jezdny "KX", a działka nr [...] przeznaczona jest częściowo pod drogę dojazdową "KD". Podział zatwierdzony omawianą decyzją Wójta Gminy z [...] odnosi się zatem do gruntu już spełniającego funkcje komunikacyjne dla obszaru objętego wcześniejszym podziałem działki nr [...], w wyniku którego powstała działka nr [...]. Podzielenie tej działki mającej charakter działki drogowej na dwie mniejsze, tj. nr [...] i nr [...], nie mogło wywołać z mocy prawa skutku, o którym stanowi przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tylko wydzielenie gruntów pod budowę nowych dróg przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku podziału lub pod poszerzenie dróg istniejących i będące jego skutkiem przejście z mocy prawa własności działki gruntu wydzielonej z nieruchomości pod drogę publiczną uzasadnia prowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy. Pogląd Sądu w tym zakresie należy uznać za trafny, zaś zarzut skargi kasacyjnej za nieuzasadniony.

Za zbyt daleko idące należy uznać jednak twierdzenie Sądu, iż wniosek strony zmierzał do obejścia przepisów, gdyż nawet niezasadne żądanie właściciela podlega ocenie organu. To organ administracji państwowej w sposób jednostronny i władczy rozstrzyga o zasadności żądania, zaś odmowa przyznania prawa nie może być oceniana w kategorii działania nagannego, co słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, chociaż zarzut ten jest konsekwencją naruszenia przez ten Sąd przepisów postępowania przez przekroczenie granic orzekania. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny legalności decyzji wydanej na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy, zbędnie odniósł się do regulacji zamieszczonej w art. 36 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003r., gdyż uregulowanie stanu prawnego drogi na innej podstawie prawnej (w przypadku gdyby w późniejszym czasie nastąpiła zmiana statusu drogi) stanowi odrębny przedmiot, podlegający rozpoznaniu w innej sprawie.

Jednakże to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż pomimo błędnego w tym względzie uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego - art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy, o jakich mowa we wskazanym przepisie, a treść wywodu jest jasna.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.