Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 428/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216, art. 229, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewoda - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] lipca 2020 r. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...]), oznaczonej w dokumentacji geodezyjno - prawnej, zarejestrowanej w Państwowym i Kartograficznym pod nr: [...] jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

Wnioskiem z [...] stycznia 2017 r. S. K., S. D. i A. P. wystąpili o zwrot nieruchomości stanowiącej byłą własność S. i S. małż. D. , stanowiącą dawną działkę nr [...] o pow. [...] ha, wchodzącą w obszar działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...] położonej w L..

Do wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości doszło na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z [...] września 1955 r. Nr [...] Wywłaszczona została nieruchomość położona w L. przy ul. [...] o łącznej powierzchni [...] ha, w skład której weszła również nieruchomość o powierzchni [...] ha należąca do S. i S. małż. D. . Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 1-36 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31 z 1952 r.). Na mocy ww. orzeczenia ustalono równocześnie na rzecz S. i S. małż. D. odszkodowanie.

Organ ustalił, że działka nr [...], w której skład wchodzi dawna działka o nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie i korzystaniu R. L., który wyjaśnił, że przedmiotowy teren położony jest w rejonie zachodnim kompleksu wojskowego będącego w trwałym zarządzie MON- R. L. i użytkowanego przez P. W. S. K. z P. SP ZOZ w L.. Ponadto wskazał, że teren Szpitala, tj. działki nr [...], [...] i [...] na podstawie ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, zgodnie z aktualnie obowiązującą decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr 42/MON z 4 marca 2016 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych w resorcie obrony narodowej (Dz. U. MON z 2016 r. poz. 25 ze zm.) stanowi teren zamknięty, który od przejęcia w 1955 r. jest nieprzerwanie wykorzystywany i zagospodarowany na potrzeby obronności zgodnie z celem wywłaszczenia m.in. poprzez usytuowanie budynku administracyjnego działu technicznego Szpitala oraz poszczególnych sieci uzbrojenia terenu, drogi wewnętrzne i wybetonowane place składowe i parkingi. Szef Rejonowego Zarządu przyznał jednocześnie, że cel dla którego dokonano wywłaszczenia został w pełni zrealizowany a w związku z tym, że teren dawnej działki nr [...] obecnie obejmuje zabudowę oraz infrastrukturę podziemną i nadziemną, w tym ważny ciąg komunikacyjny do zaplecza technicznego oraz drogę awaryjną do nowo budowanego [...] podtrzymał negatywne stanowisko w sprawie zwrotu części przedmiotowej nieruchomości, która stanowi integralną część terenu kompleksu i jest niezbędna do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Szpitala.

Następnie na podstawie dokonanych oględzin ustalono, że zachodnia część dawnej działki nr [...] obejmuje kawałek terenu zielonego porośniętego trawą z murowanym, piętrowym budynkiem gospodarczym pokrytym blachą, zaś wschodnia jej część obejmuje cały budynek dawnej wartowni, obecnie oznaczony nr [...] (statystyka medyczna). Z kolei północna część zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości obejmuje kawałek terenu zielonego porośniętego trawą oraz częściowo drogę dojazdową do budynku zaplecza Szpitala, tj. do garaży i na parking. W trakcie oględzin pracownik szpitala stwierdził, że budynek nr [...] (statystyka medyczna) wykorzystywany jest na potrzeby działalności medycznej, znajdują się w nim biura pracowników statystyki medycznej. Nadto wskazał także, że teren utwardzony z kostki typu trylinka oraz z płyt betonowych stanowi dojazd do budynków nr [...] oraz pełni funkcję miejsc parkingowych. Pracownik Rejonowego Zarządu Infrastruktury wyjaśnił natomiast, że droga dojazdowa z płyt betonowych stanowi bezpośredni dojazd do miejsca wykorzystywanego na ćwiczenia wojskowe, rozwinięcie szpitala polowego (namioty, urządzenia itp.).

Wskazując na powyższe ustalenia, decyzją z [...] lipca 2020 r. Prezydent Miasta L. odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Jego zdaniem dokonane ustalenia wskazują, że cele wywłaszczenia w postaci – rozbudowy szpitala wojskowego został zrealizowany.

Odwołanie od decyzji, złożyły A. P. i W. Z. – D., podnosząc zrzut naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem odwołujących organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego i dokonał błędnej jego oceny oraz pominął znaczenie kluczowego dowodu, tj. planu sytuacyjnego z 1955 r., który zdaniem stron obrazuje rzeczywisty zakres planowanej inwestycji, czyli cel wywłaszczenia. Strony argumentują, że na planie tym naniesiono projektowane budynki 3a i 3b, które miały zostać wzniesione w zachodniej części dawnej działki nr [...], a budynków tych nigdy nie zbudowano. Ponadto plan zakładał wyburzenie budynku mieszkalnego należącego do wywłaszczonych, który został pominięty na rysunku, nie nanosząc go jako budynek istniejący. Jednocześnie wyjaśniły, że istniejący na przedmiotowej nieruchomości budynek wartowni, to w rzeczywistości pozostałość z domu rodziny D. (bez piętra uszkodzonego w wyniku bombardowania w maju 1944 r.).

Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że cel dla którego dokonano wywłaszczenia i przejęcia przedmiotowej działki, którym było poszerzenie i rozbudowa szpitala, został w pełni zrealizowany. Sporny teren obecnie obejmuje zabudowę oraz infrastrukturę podziemną i naziemną, w tym ważny ciąg komunikacyjny do zaplecza technicznego oraz drogę awaryjną do nowo budowanego [...].

Mianowicie, wnioskowana do zwrotu nieruchomość znajduje się na terenie zajmowanym przez P. W. S. K. w L.. Południowo-wschodnia część działki zajęta jest przez murowany budynek parterowy oznaczony nr [...], zajmowany przez kierowców karetek pogotowia oraz obsługę techniczną szpitala, zaś południowo-zachodnia część działki zajęta jest w części przez piętrowy budynek o konstrukcji betonowej, pokryty blachą, stanowiący zaplecze magazynowe szpitala (budynki oznaczone nr: [...]). Północna część działki stanowi teren zielony, porośnięty trawą, na którym znajdują się dwa drzewa. W tej części wnioskowana do zwrotu działka stanowi dojazd z płyt betonowych do platformy/najazdu przeznaczonego do naprawy samochodów. Przez teren nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu przebiegają sieci uzbrojenia terenu, które zasilają obiekty szpitalne. W północnej części działki znajduje się dojazd do placu ćwiczeń szpitala polowego na wypadek wojny oraz transzeja do ćwiczeń polowych. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności te pozwalają uznać, że cel wywłaszczenia, jakim była rozbudowa szpitala wojskowego został zrealizowany.

W tym stanie faktycznym - zdaniem Wojewody - organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a zatem w sprawie niniejszej nie zachodzi przesłanka określona w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która uzasadniałaby zwrot przedmiotowej nieruchomości. Teren szpitala, oprócz samego głównego budynku szpitalnego to również budynki towarzyszące, parkingi, drogi dojazdowe, place, tereny zielone i zaplecze, które stanowią część infrastruktury szpitala niezbędnej do jego funkcjonowania.

Odnosząc się do treści odwołania organ podniósł, że zarzut niezbudowania na przedmiotowej nieruchomości projektowanych budynków, oznaczonych na planie sytuacyjnym z 1955 r. numerami 3a i 3b nie może wskazywać na zaistnienie przesłanki zbędności lecz wyłącznie na dopuszczalną modyfikację inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego, A. P. i W. Z. – D., zarzuciły naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez:

- błędną ocenę dowodu - karty wojskowej ewidencji budynków [...] dot. "budynku oznaczonego numerem 23 (statystyki medycznej)" i bezkrytyczne uznanie, że stanowi on potwierdzenie jego wybudowania w 1959 r. Budynek ten w rzeczywistości jest domem rodziny D. wzniesionym przed 1939 r. i istniejącym do dzisiaj po remontach o niesprecyzowanym zakresie, bez pietra uszkodzonego w wyniku bombardowania L. przez Armię Czerwoną w dniu 11 maja 1944 r., co było wielokrotnie podnoszone;

- nieuwzględnienie wniosku o zbadanie ustaleń zawartych w decyzji Wojewody znaku [...] oraz w wyroku WSA w Lublinie (sygn. akt II SA/Lu 797/12), poczynionych podczas postępowań o zwrot sąsiednich działek nr [...] i nr [...], wywłaszczonych także na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] września 1955 r.

- nieuwzględnienie wniosku dowodowego - anonimu do Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w W. z [...] sierpnia 1966 r.

Wskazując na powyższe wniosły o uchylenie decyzji wydanych przez organy obydwu instancji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Postanowieniem z [...] września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 428/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę W. Z. - D.. Orzeczenie to jest prawomocne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Przesłanki zwrotu nieruchomości zostały uregulowane w art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – dalej u.g.n.), który w ust. 3 przewiduje, iż poprzedni właściciel lub lego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Regulacja ta znajduje zastosowanie także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych w oparciu o przepisy inne, niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (art. 216 ust. 2 pkt 2 u.g.n.).

To założenie prawidłowo zostało przyjęte przez organy administracji. Skoro tak, rzeczą organów była ocena, czy dana wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, czy też nie.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie natomiast z ust. 2 cytowanego artykułu, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W konsekwencji przytoczonych norm rozpoznając wniosek strony o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ winien każdorazowo po pierwsze wnikliwie i dogłębnie zbadać czy nieruchomość owa w ogóle została w jakikolwiek sposób wykorzystana, a jeśli tak to czy w sposób zgodny z celem, na który wywłaszczenie zostało dokonane. Następnie w razie odpowiedzi twierdzącej kolejno rozważyć winien czy cel, dla którego dokonano w przeszłości wywłaszczenia, zrealizowany został w całości, zagospodarowując tym samym całą powierzchnię nieruchomości. W wyniku ustalenia, iż cel wywłaszczenia zrealizowano jedynie na części nieruchomości rozważenia wymagać musi z kolei ewentualna możliwość zwrotu choćby części nieruchomości. Ocena, iż potencjalnie zwrot taki byłby możliwy wymagać musi wreszcie zbadania czy nie zachodzą wskazane w art. 229 u.g.n. przesłanki negatywne w postaci sprzedania nieruchomości wywłaszczonej lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Tym samym odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadniona musi być bądź to jednoznacznie dowiedzionym brakiem wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 137 ust. 2 u.g.n. przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość dokonania wnioskowanego zwrotu, bądź też wystąpieniem przesłanki negatywnej, wyłączającej dopuszczalność dokonania zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości.

Jednocześnie dodania wymaga, że zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 991/18), co zostało szczegółowo wyjaśnione w orzecznictwie i nie wymaga szerszego omówienia.

Natomiast w kontekście już niniejszej sprawy podniesienia wymaga, że w orzecznictwie podkreśla się, że "cel wywłaszczenia" należy rozumieć bardzo ściśle, wiąże się bowiem z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także inne cele publiczne. Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku z 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001/7/216) Trybunał podkreślił natomiast, że po wejściu w życie Konstytucji RP zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją" art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Innymi słowy z art. 136 i 137 u.g.n. wynika, że nieruchomość może być użyta jedynie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a jej zwrot następuje wtedy, gdy cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że działka nr [...] wywłaszczona została orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1955 r., Nr [...], powołującej się jedynie na przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1946 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) bez określenia celu wywłaszczenia. Za takie nie może bowiem zostać uznane stwierdzenie, że wywłaszczenie nastąpiło na realizację narodowych planów gospodarczych.

W tych okolicznościach samodzielne ustalenie celu wywłaszczenia przez organy rozpatrujące wniosek o zwrot nieruchomości było całkowicie uzasadnione. Co więcej - czego zupełnie nie dostrzegły organy - cel ten został ustalony już w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Wojewody z [...] lipca 2012 r. nr [...] orzekającą zwrot działki wywłaszczonej na postawie tego samego orzeczenia. Wówczas to organu przyjął, że celem tym była rozbudowa szpitala wojskowego. Słuszność tego stanowisko potwierdził tut. Sąd w wyroku z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 797/12, i z tego względu jest ono wiążące zarówno dla Sądu jak i rozstrzygających sprawę organu. Rozstrzygające sprawę organy, mimo, że nie odwołały się do wiążących ustaleń tych rozstrzygnięć, samodzielnie ustaliły cel wywłaszczenia dochodząc jednak do tożsamych wniosków. Tym samym nie można obecnie postawić organom zarzutu z tego względu że, same dokonały ustaleń w zakresie celu wywłaszczenia z pominięciem prawomocnych orzeczeń sądowych i administracyjnych. Wynik ustaleń ma bowiem zawsze pierwszeństwo przed sposobem ich przeprowadzenia.

Co przy tym ważne przyjęcie, że nieruchomość wywłaszczono w związku z zamiarem rozbudowy szpitala wojskowego, nie było kwestionowane w toku postępowania administracyjnego, jak i nie jest w toku postępowania sądowego.

Spór dotyczy wyłącznie tego, czy cel ten został zrealizowany. Zdaniem Sądu słusznie uznały rozstrzygające sprawę organy, że cel ten został zrealizowany, co oznacza, że nie można było uwzględnić żądania strony.

Rozpocząć należy od wskazania, że w przypadku wywłaszczenia "pod rozbudowę szpitala" mamy do czynienia z wywłaszczeniem w celu realizacji zamierzenia wieloelementowego, które składa się nie tylko z głównego budynku szpitala, ale również z całego kompleksu obiektów i urządzeń, niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania. Zatem przy ocenie realizacji takiego celu wywłaszczenia należy brać pod uwagę sposób zagospodarowania całości z uwzględnieniem konieczności posiadania infrastruktury towarzyszącej. Oznacza to, że cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie wybudowany główny cel wywłaszczenia, lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., I OSK 664/16), co bez wątpienia miało miejsce w niniejszej sprawie. Dokonując bowiem zestawienia tak określonego celu wywłaszczenia z prawidłowo ustalonym przez rozstrzygające w sprawie organy stanem faktycznym, podzielić należy zawarte w wydanych decyzjach stanowisko, że na analizowanym gruncie doszło do realizacji tak określonego celu wywłaszczenia, co implikowało wydanie decyzji odmawiającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń organów jednoznacznie wynika, że zawnioskowana do zwrotu działka leży na terenie zwartego ogrodzonego kompleksu wojskowego będącego w zarządzie R. L. użytkowanego przez P. W. S. K. w L.. Północna część działki obejmuje kawałek terenu zielonego porośniętego trawą oraz częściowo drogę dojazdową do budynku zaplecza Szpitala, tj. do garaży i na parking. Zachodnia część działki zajęta jest w części przez piętrowy budynek o konstrukcji betonowej, pokryty blachą, stanowiący zaplecze magazynowe Szpitala, zaś wschodnia jej część obejmuje cały budynek jednopiętrowy o konstrukcji murowanej, wykorzystywany dawniej jako budynek wartowni i pomieszczenie dla kierowców karetek pogotowia, a obecnie wykorzystywany na potrzeby działalności medycznej, znajdują się w nim biura pracowników statystyki medycznej. Jednocześnie ustalono, że znajdujący się na części działki teren utwardzony z kostki typu trylinka oraz z płyt betonowych stanowi dojazd do budynków Szpitala, pełni funkcję miejsc parkingowych oraz stanowi bezpośredni dojazd do placu ćwiczeń szpitala polowego na wypadek wojny oraz transzeja do ćwiczeń polowych. Ustalono także, że przez teren przedmiotowej działki przebiegają sieci uzbrojenia terenu, które zasilają obiekty Szpitalne.

Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że wnioskowany do zwrotu teren został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Na terenie tym istnieją bowiem elementy infrastruktury Szpitala w postaci budynków, dróg dojazdowych oraz infrastruktury technicznej służącej jego obsłudze.

Wyjaśnić przy tym skarżącej należy, że decyzja Wojewody z [...] lipca 2012 r. orzekająca zwrot działki [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta L. z [...] maja 2011 r. orzekająca zwrot działki nr [...] wywłaszczonych tym samym aktem co przedmiotowa działka zostały wydana na podstawie całkowicie odmiennych ustaleń faktycznych. Z tego względu nie można doszukać się podobieństwa pomiędzy tymi sprawami, uzasadniającego słuszność żądania zwrotu spornej działki. Mianowicie z uzasadnienia wyroku WSA w Lublinie (II SA/Lu 622/13) kontrolującego legalność ww. rozstrzygnięcia Wojewody oraz NSA (I OSK 622/13) oddalającego skargę kasacyjna od ww. wyroku wynika, że granica działki nr [...] od strony południowej przebiega w odległości 5 m od granicy z działką, na której znajduje się blaszany garaż, ma szerokość 29 m i stanowi obszar nierówny, zachwaszczony, pozbawiony infrastruktury technicznej podziemnej i nadziemnej, co pozwala na ocenę, że cel jej wywłaszczenia nie został zrealizowany i nie podjęto żadnych działań mających na tej działce zrealizować ten cel. Podobnie działka nr [...] stanowiąca jej przedłużenie, także jest zachwaszczona, rosną na niej samosiejki, stoi nieczynny słup oświetleniowy, został na niej wygaszony trwały zarząd, została objęta decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Oględziny nieruchomości wykazały, stan zagospodarowania działek, a raczej jego brak jest taki sam. Obie są zachwaszczone, o nierównym terenie, beż żadnych oznak jakichkolwiek działań, mających na celu ich zagospodarowanie.

Z oczywistych zatem względów nie zachodzi zatem żadne podobieństwo w stanie zagospodarowania zwróconych działek, a stanem zagospodarowania przedmiotowej działki nr [...].

W tym stanie rzeczy powoływanie się na wynik postępowania dotyczącego działek nr [...] i [...] nie mogło mieć - wobec odmiennych ustaleń obu tych spraw - żadnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Podobnie żadnego wpływu na wynik sprawy nie mogła mieć treść pisma "anonimu" skierowanego do Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w W. z 22 sierpnia 1966 r. Dowód ten nie wpływa bowiem w żaden sposób na ustalenia dotyczące realizacji celu wywłaszczenia.

Wreszcie bez znaczenia w kontekście przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (art. 137 u.g.n.) jest okoliczność niezrealizowania na wywłaszczonej działce zaplanowanych budynków oraz okoliczność, że znajdujący się na działce budynek nr [...] (statystyka medyczna) w rzeczywistości jest domem małż. D. wzniesionym przed 1939 r.

Odnośnie tych kwestii podnieść należy, że przepisy dotyczące obowiązku realizacji celu wywłaszczenia nie nakładają konieczności realizacji na wywłaszczonej nieruchomości nowej zabudowy, a zatem wyburzenia znajdujących się na działce budynków, uprzątnięcia teren i posadowienia nowej zabudowy związanej z celem wywłaszczenia. Przez realizację celu wywłaszczenia należy również rozumieć adaptację i zagospodarowanie znajdujących się na wywłaszczonym gruncie obiektów budowlanych zgodnie z celem wywłaszczenia, w szczególności gdy wywłaszczenie dokonywane jest w związku z rozbudową funkcjonującego już obiektu budowlanego. Adaptacja takiego budynku na cele funkcjonowania Szpitala, zamiast budowa nowego planowanego obiektu w żaden sposób nie stanowi o braku realizacji celu wywłaszczenia. Działanie takie stanowi jedynie dopuszczalną modyfikacje celu wywłaszczenia. Jak natomiast wskazano powyżej w przypadku wywłaszczenia "pod rozbudowę szpitala" mamy do czynienia z wywłaszczeniem w celu realizacji zamierzenia wieloelementowego, które składa się nie tylko z głównego budynku szpitala, ale również z całego kompleksu obiektów i urządzeń, niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania.

Co więcej, orzecznictwo sądowoadministracyjne, wielokrotnie, a zwłaszcza w ostatnich latach, odwoływało się do pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia, traktując go jako sytuację, w której pierwotny cel wywłaszczenia nie uległ likwidacji a poddano go jedynie pewnej zmianie. Kategoria ta ma z pewnością charakter ocenny, tym niemniej może mieć ona zastosowanie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza, gdy cel wywłaszczenia dotyczył dużych założeń lub inwestycje były planowane jako wieloletnie czy wieloetapowe (vide: wyroki NSA z: 8 marca 2017 r., I OSK 1958/16, 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13, 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13, 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13, 9 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1281/14 i 20 stycznia 2016 r. I OSK 1186/15).

Innymi słowy, przez zmianę celu wywłaszczenia uprawniającą do żądania zwrotu działki należy rozumieć wyłącznie jakościową zmianę charakteru lub lokalizacji inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej, a nie modyfikację mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, czyli modyfikację niezmieniającą charakteru celu wywłaszczenia. Taka też sytuacja zaistniała natomiast w przedmiotowej sprawie, co oznacza, że sama rezygnacja z budowy zaplanowanych początkowo elementów infrastruktury Szpitala na rzecz adaptacji znajdującego się na wywłaszczonej działce budynku na cele służące prawidłowemu funkcjonowaniu Szpitala stanowi dozwoloną modyfikację celu wywłaszczenia.

Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym uznaje za prawidłowe stanowisko Wojewody zawarte w zaskarżonej decyzji, że w związku z realizacją na działce nr [...] celu wywłaszczenia w postaci budynków, utwardzonych szlaków komunikacyjnych oraz podziemnej infrastruktury technicznej jako elementów związanych z funkcjonowaniem Szpitala nie ziściła się przesłanka zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia, co wykluczało jej zwrot na rzecz spadkobierców osób wywłaszczonych.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, Wojewoda procedując w niniejszej sprawie prawidłowo wyodrębnił fakty istotne dla jej rozstrzygnięcia, na podstawie kompletnego materiału dowodowego dokonał ustalenia tych faktów i ich oceny, co pozwoliło na prawidłowe określenie stanu faktycznego do zestawienia z normami prawnymi mającymi zastosowanie i podjęcia legalnego rozstrzygnięcia. Tym samym zarzuty skargi nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Sąd, na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji.