Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1038/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 147 § 1, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 7, art. 21, art. 31 ust 3 i art. 64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: §26 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 236 poz 2008
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 września 2010 r. sprawy ze skargi N.P. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 08 lipca 2008 r. nr XL/417/V/2008 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność uchwały nr XL/417/V/2008 Rady Miasta Poznania z dnia 08 lipca 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szczepankowo – Spławie" część B w Poznaniu w części dotyczącej paragrafu 13 pkt 3 ppkt 3 uchwały w zakresie, w jakim nie obejmuje dopuszczenia odprowadzania do szczelnych zbiorników bezodpływowych zlokalizowanych na terenie działki budowlanej nr [...] ark. [...] obr. Spławie w planie oznaczonej symbolem 20 MN 2. zasądza od Rady Miasta Poznania na rzecz [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę [...] ([...]) złotych zwrotu kosztów zastępstwa procesowego


UZASADNIENIE

N. i R.P. pismem z dnia 6 października 2009r. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r o samorządzie gminnym ( j.t. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej usg), wezwali Radę Miasta Poznania do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na zakazaniu odprowadzania — do czasu budowy kanalizacji sanitarnej - ścieków komunalnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych, zlokalizowanych na terenie działek budowlanych oznaczonych symbolem 20MN w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szczepankowo — Spławie" część B w Poznaniu, uchwalonym przez Radę Miasta Poznania dniu 8 lipca 2008 roku (uchwała nr XL/41 7/V/2008). Skarżący zarzucili § 13 pkt 3 ppkt 3 w/w uchwały naruszenie art. 7 w związku z art. 21, 31 ust 3 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na uchwaleniu zapisu, który godzi ponad dopuszczone prawem granice w konstytucyjnie gwarantowane prawo własności i wolność zabudowy. W związku z powyższym, skarżący wezwali Radę Miasta Poznania do usunięcia naruszenia, poprzez zmianę § 13 pkt 3 ppkt 3 uchwały w ten sposób, że na terenie działek budowlanych położonych w jednostce oznaczonej symbolem 20MN będzie dopuszczalne odprowadzanie ścieków komunalnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych — do czasu budowy kanalizacji sanitarnej -.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Prezydent Miasta Poznania wskazał, iż gminie z mocy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze. zm. – dalej upzp) przysługuje władztwo planistyczne, które upoważnia organy gminy do stosowania konkretnych rozwiązań planistycznych. Ponadto wskazano, iż ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 upzp). Obowiązujący w chwili obecnej dla spornego terenu plan miejscowy został uchwalony w oparciu o obowiązującą procedurę, która m.in. przewiduje udział czynnika społecznego w uchwalaniu planu. Zarówno skarżący, jak i przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie kwestionowali ustaleń projektu planu na odpowiednich etapach procedury planistycznej. Wprowadzenie kanalizacji sanitarnej i likwidację zbiorników bezodpływowych przewiduje się min. dla poprawy jakości obecnego niekorzystnego stanu wód płynących i jeziornych, eliminacji zagrożeń sanitarnych oraz zapewnienia odtwarzalności zasobów wód powierzchniowych. Prezydent Miasta Poznania stwierdził, iż do zakwestionowanego ograniczenia doszło ze względu na ważny interes publiczny, którym bezspornie jest ochrona wód podziemnych i powierzchniowych. Zakaz lokalizacji zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, m.in. na terenach oznaczonym w przedmiotowym planie miejscowym symbolem 20 MN, podyktowany jest szczególnym charakterem terenów i mieści się w ramach władztwa planistycznego gminy.

Po uzyskaniu odpowiedzi, uznającej powyższe wezwanie i podniesione w nim zarzuty za bezzasadne, N. i R.P. - reprezentowani przez adwokata M.P. - działając na podstawie art. 101 usg, złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta Poznania nr XL/41 7/V/2008 z dnia 8 lipca 2008 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szczepankowo-Spławie" część B w Poznaniu co do § 13 pkt 3 ppkt 3 uchwały i o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżący zarzucili § 13 pkt 3 ppkt 3 w/w uchwały naruszenie art. 7 w związku z art. 21, 31 ust 3 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na uchwaleniu zapisu, który godzi — ponad dopuszczone prawem granice - w konstytucyjnie gwarantowane prawo własności i wolność zabudowy. Skarżący podnieśli, że w §13 pkt 3 ppkt 3 przedmiotowej uchwały Rada Miasta Poznania ustaliła, iż odprowadzanie ścieków komunalnych ma się odbywać docelowo do sieci kanalizacji, a do czasu jej realizacji na terenach 2MN/U, 1MN, 3MN, 4MN, 5MN, 6MN, 7MN, 8MN, 9MN, 10MN, 11 MN dopuszczono odprowadzanie ścieków do szczelnych zbiorników bezodpływowych, zlokalizowanych na terenie działki budowlanej. W ocenie skarżących w/w zapis, w zakresie w jakim uniemożliwia odprowadzanie ścieków do zbiorników bezodpływowych na działkach położonych w planie w jednostce 20MN, jest niezgodny z konstytucyjnie gwarantowanym prawem własności i wolnością zabudowy, z których wywodzą swój interes prawny.

Ponadto skarżący podnieśli, iż poprzez wprowadzenie zakazu budowy zbiorników bezodpływowych do odprowadzania ścieków na działkach położonych w planie w jednostce 20MN, organ w zasadzie ograniczył prawo własności i wolność zabudowy właścicieli/użytkowników wieczystych tych nieruchomości. Naruszył przy tym zarówno przesłankę formalną jak i materialną ograniczenia prawnie chronionej własności. Dokonał tego bowiem bez zachowania odpowiedniej formy. Ponadto, zdaniem skarżących, żaden interes publiczny nie przemawiał za wprowadzeniem zakazu odprowadzania ścieków komunalnych — do czasu budowy kanalizacji sanitarnej — do szczelnych zbiorników bezodpływowych, na działkach budowlanych położonych w jednostce oznaczonej symbolem 20MN.

Uniemożliwienie odprowadzania ścieków do zbiornika bezodpływowego (do czasu budowy kanalizacji) pozbawiło wnioskodawców możliwości czynienia z ich własności użytku zgodnie z jej przeznaczeniem. Z informacji uzyskanych od Spółki [...] skarżący wiedzą, że w programie działań inwestycyjnych na lata 2009-2018 nie uwzględniono budowy sieci kanalizacyjnej w ulicy D . Wprowadzenie ustaleń planu doprowadziło więc, zdaniem skarżących, do faktycznego ich wywłaszczenia, jako właścicieli działki nr [...], gdyż uniemożliwia budowę domu jednorodzinnego.

Ponadto skarżący wskazali, iż zapis §13 pkt 3 ppkt 3 uchwały narusza konstytucyjnie gwarantowana zasadę równości wobec prawa. Wynika to z okoliczności, iż podmioty, które przed dniem wejścia w życie przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego wybudowały zbiorniki bezodpływowe do odprowadzania ścieków, uzyskały decyzje zatwierdzające projekt budowlany i udzielające pozwolenia na budowę domów jednorodzinnych, czego skarżącym się odmawia. Właściciele działek przeznaczonych w planie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zostali bez powodu zróżnicowani w prawie, bowiem na nieruchomościach o symbolu 1MN, 2MN, 3MN, 4MN, 5MN, 6MN, 7MN, 8MN, 9MN, 1OMN, 11 MN umożliwiono odprowadzanie ścieków do zbiorników bezodpływowych, do czasu budowy kanalizacji.

Zdaniem skarżących, wprowadzone ograniczenia nie mogą naruszać istoty ograniczanych wolności i praw. W ramach każdego prawa można bowiem wyodrębnić pewne elementy podstawowe (rdzeń), bez których dane prawo w ogóle nie mogłoby istnieć, oraz pewne elementy dodatkowe, które mogą być przez ustawodawcę zwykłego ujmowane i modyfikowane w różny sposób. Co za tym idzie, nawet gdyby w tej konkretnej sytuacji istniał ważny interes publiczny, uzasadniający ograniczenie prawa własności skarżących — z czym się nie zgadzają — wprowadzane w oparciu o ten interes ograniczenie winno spełniać warunki proporcjonalności (konieczności) i winno dotyczyć "otoczki" tego prawa, a nie jego istoty. Nie można za takie uznać ograniczenia, które uniemożliwia skarżącym w ogóle budowę domu jednorodzinnego.

W odpowiedzi na powyższą skargę, Miasto Poznań wniosło o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej. W uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutów skargi, organ podniósł, iż ochrona prawa własności zagwarantowana w art. 21 Konstytucji RP nie jest ochroną absolutną, gdyż sam ustawodawca przesądza o możliwości jej ograniczenia (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 140 kc). Ustawowe granice prawa własności wyznaczają nie poszczególne przepisy lecz całokształt obowiązującego ustawodawstwa. Mogą to być zarówno przepisy prawa cywilnego jak i przepisy innych działów prawa w tym m.in. prawa budowlanego, prawa ochrony środowiska, prawa ochrony przyrody, prawa wodnego, prawa geologicznego i górniczego, prawa ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz oczywiście prawa planowania i zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika bowiem z art. 6 ust. 1 upzp, ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności. Oznacza to, zdaniem organu, że ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają swe źródło w ustawie, a zatem są dopuszczalne. Powołano się również na wyrok z dnia 7 lutego 2001r sygn. akt K 27/00, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "prawo własności, choć stanowi najpełniejsze z praw majątkowych, nie może być jednak traktowane, jako ius infinitum i może podlegać ograniczeniom. Tym samym, także ochrona własności nie może mieć charakteru absolutnego." Dalej Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego są stanowione w złożonej procedurze zapewniającej wszystkim zainteresowanym prawo do wysłuchania ".

Zdaniem organu, w świetle art. 3 ust. 1 upzp, nie może ulec wątpliwości, iż właśnie ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest jedną z ustaw szczególnych, wyznaczających granice władania rzeczą przez właściciela. Zgodnie z art. 4 i art. 14 upzp, ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i należy do zadań własnych gminy. Mając powyższe na względzie organ stwierdził, iż zarzut skarżących, jakoby miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie będący aktem o randze ustawowej, nie może ograniczać prawa własności, jest bezzasadny.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi organ podkreślił, iż do ograniczenia prawa własności doszło z uwagi na konieczność ochrony środowiska, jak również z uwagi na ochronę zdrowia ludności, a więc w dopuszczalnych granicach wyznaczonych przez art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wprowadzenie kanalizacji sanitarnej i likwidację zbiorników bezodpływowych przewiduje się także dla poprawy jakości obecnego niekorzystnego stanu wód płynących i jeziornych, eliminacji zagrożeń sanitarnych oraz zapewnienia odtwarzalności zasobów wód powierzchniowych. Z tych względów, zdaniem organu, nie sposób uznać argumentacji skarżących za właściwą, co tym samym czyni zarzuty skargi nieuzasadnionymi.

Rada Miasta Poznania, odnosząc się dalej do zarzutu bezpodstawnego rozróżnienia właścicieli działek położonych na terenie 20 MN w stosunku do właścicieli nieruchomości położonych na terenach określonych w planie 2MN/U. 1MN. 3MN, 4MN. SMN. 6MN. 7MN, 8MN, 8MN. 9MN, 1OMN, 11 MN stwierdziła, iż dla tych ostatnich dopuszczono możliwość odprowadzania ścieków komunalnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych, do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej, ponieważ tereny te nie leżą w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych, a zatem nie istnieje dla nich ograniczenie wynikające z konieczności zapewnienia tak ścisłej ochrony środowiska. Ponadto dla obszaru, na którym znajdują się tereny oznaczone 2MN, 1MN, 3MN, 4MN, 5MN. 6MN, 7MN, 8MN, 8MN, 9MN, 10MN, 11MN "Studium..." nie przewiduje takich ograniczeń jak w przypadku 20MN.

W odpowiedzi na skargę zaznaczono, iż obowiązujący plan miejscowy został uchwalony przy udziale czynnika społecznego. Zarówno skarżący jak i [...] S.A. nie kwestionowali ustaleń projektu planu na odpowiednich etapach procedury planistycznej. Podsumowując organ stwierdził, że zarzuty skarżących sprowadzają się do stwierdzenia, że poprzez samo przyjęcie projektowanego planu uniemożliwiono korzystanie z prawa własności, naruszając tym samym art. 64 Konstytucji RP oraz naruszona została zasada proporcjonalności (a tym samym art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Jednakże do naruszenia tej zasady nie doszło, gdyż chronione były dobra o charakterze ogólnym, jakimi są ochrona środowiska oraz ochrona zdrowia.

Postanowieniem dnia [...] stycznia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę R.P. Z wypisu aktu notarialnego sporządzonego dnia [...] października 2008r. w Poznaniu - Repertorium A numer [...] oraz odpisu zwykłego księgi wieczystej nr [...]prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w P wynika bowiem, że właścicielem nieruchomości położonej przy ul. D [...] w Poznaniu, objętej zakresem przedmiotowej sprawy, jest wyłącznie skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. W myśl 3 § 2 pkt 5 ppsa, kontrola sądów administracyjnych obejmuje akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

Na wstępie stwierdzić należy, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna. Skarżąca jako właścicielka nieruchomości objętej przedmiotowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szczepankowo — Spławie" część B występowała o wydanie pozwolenia na budowę. Na dzień wniesienia skargi sprawa prowadzona przez Prezydenta Miasta Poznania pod sygn. akt [...] nie została zakończona. Mając więc na uwadze fakt, iż uchwała o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obiektywnie uniemożliwiła uzyskanie tego pozwolenia, stwierdzić należy, iż doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej. Ponadto jak wynika z akt sprawy, skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, a więc wyczerpała tryb przewidziany w art. 101 §1 usg.

Zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy uregulowanie zawarte w § 13 pkt 3 ppkt 3 uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 8 lipca 2008r nr XL/41 7/V/2008 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szczepankowo — Spławie" część B w Poznaniu (dalej uchwała) w zakresie, w jakim nie obejmuje dopuszczenia odprowadzania nieczystości płynnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych na działce znajdującej się na obszarze 20 MN, stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności przepisu prawa miejscowego na zasadzie przewidzianej w art. 147 § 1 ppsa.

Jak wynika z §5 pkt 1 uchwały, dla nieruchomości znajdujących się na obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 20 MN, jako podstawowe przeznaczenie przewidziano zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Jak wynika z wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szepankowo – Spławie" część B w Poznaniu, należąca do skarżącej nieruchomość położona jest w Poznaniu, obręb ew. S , działka nr [...] przy ul. D [...], znajduje się na obszarze 20 MN i nie posiada kanalizacji. Jak wynika z pisma A[...] S.A. z dnia [...] maja 2010r., nie planuje się w najbliższym czasie budowy kanalizacji na tym terenie. Obszar, na którym znajduje się działka należąca do skarżącej nie został jednak ujęty wśród obszarów, na których dopuszcza się korzystanie z szamb bezodpływowych. Zgodnie bowiem §13 pkt 3 ppkt 3 uchwały, w zakresie sieci kanalizacyjnej ustala się odprowadzenie ścieków komunalnych docelowo do sieci kanalizacyjnej, a do czasu jej realizacji na terenach 2MN/U, 1 MN, 3 MN, 4 MN, 5 MN, 6 MN, 7 MN, 8 MN, 9 MN, 10 MN i 11 MN dopuszczalne jest odprowadzenie nieczystości do szczelnych zbiorników bezodpływowych zlokalizowanych na terenie działki. Treść tego przepisu powoduje, że działki na obszarze 20 MN nie mogą być wykorzystywane zgodnie z mieszkaniowym ich przeznaczeniem. W opinii Sądu, oznacza to niespójność planu w zakresie dopuszczającym mieszkaniowe wykorzystywanie terenu z przepisem regulującym sposób odprowadzenia ścieków komunalnych.

Sformułowany pośrednio w §13 pkt 3 ppkt 3 uchwały zakaz korzystania z szamb bezodpływowych na działkach zlokalizowanych na obszarze 20 MN (poprzez nie ujęcie ww. obszaru we wskazanym paragrafie) – wbrew opinii Rady Miasta Poznania wyrażonej w odpowiedzi na skargę – nie wynika też z zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania przyjętego uchwałą Rady Miasta Poznania z dnia 18 stycznia 2008r. nr XXXI/299/V/2008. W Studium tym dla poprawy obecnej jakości wód podziemnych do poziomu uzyskania wód o bardzo dobrej i dobrej jakości oraz zapewnienia odtwarzalności ich zasobów oraz dla poprawy jakości obecnego niekorzystnego stanu wód płynących i jeziornych, eliminacji zagrożeń sanitarnych oraz zapewnienia odtwarzalności zasobów wód powierzchniowych przyjęto, że należy podjąć działania polegające na restrykcyjnym przestrzeganiu zasady równoległego uzbrajania terenów pod zabudowę w infrastrukturę techniczną służącą ochronie środowiska (równolegle i obowiązkowe wprowadzanie kanalizacji sanitarnej i likwidacja zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe (pkt 3.1.2 i 3.1.3 Studium). Powyższe założenia mają jednak charakter ogólny i zawierają wyłącznie zalecenia co do dalszych regulacji w zakresie ochrony środowiska i jego zasobów. Nadto, wskazuje się w nich na wzajemną zależność między "obowiązkowym wprowadzaniem kanalizacji sanitarnej" i "likwidacją zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe", co nie jest tożsame z bezwarunkowym zakazem zakładania zbiorników bezodpływowych.

Także ocen zawartych w prognozie oddziaływania na środowisko dotyczącej projektu planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szczepankowo – Spławie" część B w Poznaniu, Sąd nie odczytuje jako bezwarunkowej akceptacji zakazu zakładania zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe na przedmiotowym obszarze 20MN. Wskazać należy, iż co prawda, ww. prognoza uznaje zakaz lokalizacji szamb na wschód od ulicy S za szczególnie pozytywne ustalenia dla środowiska ze względu na uwarunkowanie przyrodnicze; chodzi o to, że część tego obszaru znajduje się w zasięgu zbiornika wód podziemnych GZWP nr 144 Doliny Kopalnej Wielkopolskiej, która wskazana jest jako obszar szczególnej ochrony w ramach Jednolitej Części Wód Podziemnych. Równocześnie prognoza ta jednak wskazuje na fakt, iż następstwem całkowitego zakazania odprowadzania ścieków do szamb będzie całkowite zatrzymanie procesu inwestycyjnego do czasu realizacji pełnego pokrycia siecią kanalizacji sanitarnej.

Taki skutek, jak wskazano w prognozie, osiągnięty w wyniku przyjęcia uchwały, w istocie formułującej zakaz budowy szamb bezodpływowych i nie przewidującej uregulowań międzyczasowych dla obszaru 20MN do czasu wybudowania na tym terenie systemu kanalizacji, jest - zdaniem składu orzekającego - niezgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.

W myśl §26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), w razie braku warunków przyłączenia sieci kanalizacyjnej działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. Powyższe odpowiada treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2005r., nr 236, poz. 2008 ze zm.), który określając obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku, nakazał przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Przywołane unormowanie pozostaje w zgodzie z przepisami dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 21 maja 1991r., dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz.U.UE.L. z 1991r. Nr 135, poz. 40 ze zm.), która nałożyła na państwa członkowskie UE obowiązek budowy we wszystkich aglomeracjach systemów zbierania ścieków komunalnych. W przypadku gdy ustanowienie systemu zbierania nie jest uzasadnione, jako że nie przyniosłoby korzyści dla środowiska lub powodowałoby nadmierne koszty, należy zastosować pojedyncze systemy lub inne właściwe systemy zapewniające ten sam poziom ochrony środowiska (art. 3 ust. 1 dyrektywy). Z treści powyższych przepisów wynika dopuszczenie w szczególnie uzasadnionych przypadkach stosowania zbiorników bezodpływowych, których stosowanie z założenia odpowiada kanalizacji sanitarnej.

W świetle powyższego, błędnym i niczym nieuzasadnionym jest przyjęcie przez organ, jako uzasadnienie dla restrykcyjnego uwarunkowania kwestii związanych z podłączeniem do kanalizacji założenia, iż inwestorzy zakładający szamba, mogą powodować rozszczelnianie zbiorników. Rolą właściwych organów nadzoru jest bowiem kontrola, czy znajdujące się na terenie działek budowlanych zbiorniki spełniają warunki techniczne dla uznania ich za zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe.

Niezgodność §13 pkt 3 ppkt 3 uchwały z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa oznacza również naruszenie norm konstytucyjnych. Plan zagospodarowania przestrzennego jako akt prawa miejscowego jest usytuowany wśród źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), a zatem pozostawać powinien w zgodności z konstytucją, ustawami i aktami podustawowymi. Organy gminy stanowiące prawo miejscowe, w tym plany zagospodarowania przestrzennego, związane są bowiem zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, co oznacza, iż mają obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. W sytuacji, gdy ustawodawca w szczególnie uzasadnionych przypadkach zrównał korzystanie z systemów kanalizacji i z bezodpływowych zbiorników na nieczystości ciekłe, nieuprawnionym jest ograniczanie właścicieli w korzystaniu z prawa własności poprzez zakaz budowy szczelnych zbiorników bezodpływowych w sytuacji braku perspektywy budowy sieci kanalizacji. Powyższe narusza również zasadę proporcjonalności, wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Dopuszczone w art. 6 ust. 1 upzp ograniczenie wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może być bowiem nadmierne. W tego rodzaju sytuacjach winno się zbadać przede wszystkim zasadność takich ograniczeń, a następnie dokonać wyboru spośród możliwych środków działania takich, które będą najmniej uciążliwe dla podmiotów, wobec których mają być zastosowane. Ich dolegliwość nie powinna być większa niż jest to konieczne dla osiągnięcia założonego celu, jeżeli sam cel jest konstytucyjnie uprawniony. W myśl ukształtowanej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego, nie można ustanawiać ograniczeń, które przekraczałyby pewien stopień uciążliwości, naruszając proporcję pomiędzy skalą ograniczeń konstytucyjnie chronionego prawa i wagą interesu publicznego, czy wartości konstytucyjnej ze względu na którą wprowadza się je. W odniesieniu do aktywności organów prawodawczych, zasadę proporcjonalności postrzega się w perspektywie respektowania przez ustawodawcę zasady adekwatności celów i środków. Oznacza to, że spośród możliwych i zarazem legalnych środków działania należy wybierać takie środki, które byłyby skuteczne z punktu widzenia osiągania założonych celów, a zarazem możliwie najmniej uciążliwe dla podmiotów, wobec których mają być zastosowane. Dolegliwość ta powinna więc być adekwatna do wartości ze względu na którą wprowadza się ją (por. orzeczenia TK z: 31 stycznia 1996 r., K. 9/95, OTK ZU Nr 1/1996, poz. 2; 20 listopada 1996 r., K. 27/95, OTK ZU Nr 6/1996, poz. 49, oraz S. Wronkowska, Zarys koncepcji państwa prawnego w polskiej literaturze politycznej i prawnej [w:] Polskie dyskusje o państwie prawa, Warszawa 1995, s. 74 i n.). Oznacza to, że prawodawca powinien tak kształtować normy prawne, aby stanowiły one najskuteczniejszy środek do osiągnięcia założonego celu działalności prawodawczej. Skuteczność taką łączyć należy z optymalnością tychże rozwiązań, ujmowaną w perspektywie konstytucyjnie chronionych praw. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, za naruszający zasadę proporcjonalności uznać należy zapis §13 pkt 3 ppkt 3 uchwały, pozbawiający właścicieli działek położonych na obszarze 20 MN możliwości korzystania z tych nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem (budownictwo mieszkaniowe), w wyniku wprowadzenia zakazu odprowadzenia nieczystości ciekłych do szczelnych zbiorników bezodpływowych.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł w kwestii wykonalności wyroku, gdyż intencją Sądu nie było wyeliminowanie z obrotu prawnego §13 pkt 3 ppkt 3 uchwały. Intencją Sądu było natomiast rozszerzenie zakresu przedmiotowego zaskarżonego przepisu uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Szczepankowo — Spławie" część B w Poznaniu o nieruchomość należącą do skarżącej, znajdującą się w obszarze 20 MN. Wynika to z zakresu kognicji Sądu określonej w art. 134 ppsa w związku z art. 101 usg.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle powyższego oczywistym jest zasadność przyznania skarżącej zwrotu kosztów obejmujących wpis od skargi wynoszący [...] zł.

Odnosząc się do wniosku dotyczącego zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, stwierdzić należy, że zasady ustalania wysokości zwrotu niezbędnych kosztów postępowania uregulowane są w art. 205 ppsa, § 2, zaś stawki opłat za czynności adwokatów reprezentujących stronę – w przepisach wydanego na podstawie art. 205 § 3 ppsa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Uwzględniając nakład pracy pełnomocnika jak i rodzaj oraz stopień zawiłości sprawy, Sąd przyznał kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

AT-Sz