Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2816/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 104, art. 107 par. 1, art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 69a ust. 1, art. 65 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 4.
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (zwany dalej organem/Ministrem) decyzją z [...] czerwca 2014 r., Nr [...] sprzeciwił się wpisowi pana M. Ł. (zwanego dalej stroną/skarżącym) na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. dokonanemu na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (zwaną dalej Radą) z [...] maja 2014 r.

Ustalono, że w dniu 9 czerwca 2014 r. do organu wpłynęła uchwała Rady z [...] maja 2014 r. w przedmiocie wpisu strony na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K.. W aktach sprawy znajdował się wniosek strony z 12 maja 2014 r. o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635; dalej p.a.). Strona wskazywała, że jest uprawniona do takiego wniosku, bowiem zajmowała stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. Wniosek zawiera deklarację o kontynuowaniu prowadzenia kancelarii komorniczej i zamiarze niewykonywania zawodu adwokata. W celu udokumentowania przesłanek wpisu na listę adwokatów, o których mowa w art. 65 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.a., strona przedłożyła dokumenty w postaci informacji o niekaralności oraz urzędowo poświadczonych odpisów: dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych, dyplomu egzaminu sędziowskiego i decyzji o powołaniu na stanowisko komornika sądowego. Przedłożyła również odpisy dokumentów, potwierdzających wysokie kwalifikacje zawodowe oraz nienaganną opinię.

W ocenie organu strona spełnia wynikające z przepisów ustawy wymagania formalne, polegające na korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, wykształceniu prawniczym i uprzednim minimum trzyletnim wykonywaniu zawodu komornika, to jednocześnie jego zdaniem zachodzi negatywna przesłanka wpisu na listę adwokatów, wynikająca z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 p.a., tj. wykonywania przez wnioskodawcę zawodu komornika i zadeklarowanej przez niego woli kontynuacji wykonywania tego zawodu także po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów.

W ocenie organu zachodzi przeszkoda prawna w odniesieniu do wpisu wymienionego na listę adwokatów. Jego zdaniem uznanie komornika za funkcjonariusza publicznego, działającego przy sądzie rejonowym oznacza, że egzekucja sądowa w sprawach cywilnych jest aktem władzy publicznej, a zatem komornik co prawda nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, ale wykonuje czynności egzekucyjne jako szczególnego rodzaju funkcje państwa w obszarze wymiaru sprawiedliwości. Uznał, że funkcjonalnie status prawny komornika sądowego mieści się w pojęciu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 4 p.a.. Organ uznał, że negatywna przesłanka wpisowa, wywiedziona została z art. 72 ust. 1 pkt 4 p.a. z zastosowaniem wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej. Jego zdaniem w każdej sytuacji deklarowanego wykonywania zawodu komornika po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów, łączenie zajęć wymienionych w tym przepisie ze statusem prawnym adwokata, jako stwarzające samo przez się konflikt interesów, stanowi o braku rękojmi do wykonywania tego zawodu, o której mowa w art. 65 pkt 1 p.a.. W tym stanie faktycznym, w sytuacji gdy strona, złożywszy wniosek o wpis na listę adwokatów, deklaruje pozostanie na stanowisku komornika po wpisie, wpisanie go na listę adwokatów jest nieuprawnione.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 65 i 72 ust. 1 pkt. 4 p.a. w zw. z art. 68 ust. 4 i art. 69a p.a. poprzez przyjęcie, że Minister Sprawiedliwości jest władny do złożenia uzasadnionego sprzeciwu od wpisu strony na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2014 r., wyłącznie z uwagi na jego oświadczenie, że po wpisie na listę adwokatów zamierza nadal kontynuować praktykę komorniczą, mimo spełnienia przez skarżącego wszystkich przesłanek uzyskania wpisu na listę adwokatów przewidzianych przez obowiązujące przepisy, a to przepis art. 65 pkt. 1 - 3 p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt. 2 p.a.

Wskazał, że nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata określają przepisy art. 65 p.a. z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2 tejże ustawy. Ustalają one wymogi osobowe kandydata na adwokata, których spełnienie przesądza o wpisaniu na listę adwokatów. Podkreślił, że i przepisy te wyczerpują w całości przesłanki stanowiące podstawą wpisu na listę. Jego zdaniem wpis na listę adwokatów jest elementem niezbędnym, ale niewystarczającym do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat zobligowany jest do złożenia ślubowania - art. 5 p.a., wyznaczenia siedziby zawodowej i zawiadomienia o tym właściwą okręgową radę adwokacką w stosownym terminie - art. 70 p.a. W tej sytuacji nie jest w żaden sposób kwestionowane to, że sam wpis na listę adwokatów nie uprawnia jeszcze do występowania w charakterze obrońcy czy pełnomocnika, a w tym celu niezbędne jest zarówno uzyskanie wpisu, jak i podjęcie wykonywania zawodu, stąd też jego zdaniem rozróżnienie obu tych kwestii jest uzasadnione.

Jego zdaniem w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego można stwierdzić, że nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata określają wyłącznie przepisy art. 65 p.a. z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2 tejże ustawy. Wskazał, że zgodnie z art. 68 ust. 4 p.a. okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 ust. 1-3 p.a. Jego zdaniem wyraźna treść art. 68 ust. 4 p.a. wyklucza możliwość odmówienia wpisu na listę adwokatów przez okręgową radę adwokacką z innych przyczyn aniżeli naruszenia przepisów art. 65 ust. 1-3 p.a., co powoduje, że odmowa wpisu nie może nastąpić na podstawie przepisu art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.a. W jego ocenie w regulacji prawnej nabycia prawa do wykonywania zawodu nie została wprowadzona przesłanka ograniczająca prawo o dopuszczeniu do zawodu przez osobę zajmującą stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości. Uznał, że jeżeli okręgowa rada adwokacka nie może odmówić wpisu powołując się na treść przepisu art. 72 ust 1 pkt. 4 p.a., to tym bardziej organ nie może na podstawie tego przepisu (tj. art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.a.) zgłosić sprzeciwu od wpisu przewidzianego przez art. 69a p.a.

W tej sytuacji zgodził się z poglądem przyjętym w zaskarżonej decyzji organu, że jeżeli objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości prowadziłoby do skreślenia z listy adwokatów, to tym bardziej deklarowane pozostawanie przez skarżącego na tym stanowisku stanowi ujemną przesłankę wpisu na powyższą listę uzasadniającą zgłoszenie sprzeciwu od wpisu przez Ministra w oparciu o przepis art. 69a p.a.

Nie zgodził się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że skarżący wykonując zawód komornika nie daje rękojmi wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt. 1 p.a. Jego zdaniem wykonywanie przez stronę zawodu komornika nie może w żaden sposób uzasadniać poglądu, że wykonując zawód komornika nie daje tym samym rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, skoro rękojmia ta wynika z cech charakteru i dotychczasowego zachowania i jest uniezależniona od wykonywania zawodu komornika. Wskazał, że postępowanie w przedmiocie uzyskania przez skarżącego wpisu na listę adwokatów nie wykazało jakiejkolwiek okoliczności uzasadniających negatywną ocenę cech charakteru i dotychczasowego zachowania skarżącego. W tej sytuacji zważenie przez Ministra w zaskarżonej decyzji, że strona wykonując zawód komornika nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata uznał za naruszenie prawa materialnego, a to art. 65 pkt. 1 p.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] czerwca 2014 r., Nr [...] sprzeciwiająca się wpisowi skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z [...] maja 2014 r.

W ocenie Sądu stan faktyczny nie budził wątpliwości i nie był kwestionowany przez strony.

Zgodnie z przepisem art. 65 p.a., na listę adwokatów może być wpisany ten, kto:

1. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

2. korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3. ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

4. odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2.

W niniejszej sprawie kandydat powołuje się na przesłanki wpisu, przewidziane w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.a.

Przepis ten wprowadza odstępstwo od obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego m. in. wobec osób, które przez okres co najmniej 3 lat wykonywały zawód komornika. Na tę okoliczność skarżący przedłożył urzędowo poświadczone dokumenty, potwierdzające spełnienie wskazanych wymagań oraz fakt, że nadal wykonuje on zawód komornika.

W myśl art. 69a ust. 1 p.a. wpis na listę adwokatów uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciw się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.

W ocenie Ministra skarżący spełnia wynikające z cyt. wyżej przepisów wymagania formalne, polegające na korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, wykształceniu prawniczym i uprzednim minimum trzyletnim wykonywaniu zawodu komornika, a jednocześnie zachodzi negatywna przesłanka wpisu na listę adwokatów, wynikająca z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 p.a.. W jego ocenie zachodzi przeszkoda prawna w odniesieniu do wpisu wymienionego na listę adwokatów, która wynika z faktu wykonywania przez wnioskodawcę zawodu komornika i zadeklarowanej przez skarżącego woli kontynuacji wykonywania tego zawodu także po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów.

Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 p.a. stanowi, iż: "Okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza". Zdaniem organu, uznanie komornika za funkcjonariusza publicznego, działającego przy sądzie rejonowym oznacza, że egzekucja sądowa w sprawach cywilnych jest aktem władzy publicznej, a zatem komornik co prawda nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, ale wykonuje czynności egzekucyjne jako szczególnego rodzaju funkcje państwa w obszarze wymiaru sprawiedliwości. Obowiązek skreślenia go z listy adwokatów wynika, z faktu, że funkcjonalnie status prawny komornika sądowego mieści się w pojęciu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 4 p.a..

W ocenie Sądu, rację ma skarżący uznając, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego tj., przepis art. 65 oraz 72 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 68 ust. 4 i 69a p.a., a nadto art. 65 ust. 1 Konstytucji R.P. Dokonując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykładni ww. przepisów organ pomija rozróżnienie dwóch odrębnych sytuacji dotyczących statusu adwokatów wyraźnie wskazywanych i odróżnianych od siebie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z. 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1834/12). Pierwsza sytuacja dotyczy nabycia prawa do wykonywania zawodu adwokata, druga - wykonywania tego zawodu. Zasadne jest twierdzenie skarżącego, że nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata określają przepisy art. 65 p.a. z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2 tejże ustawy. Ustalają one wymogi osobowe kandydata na adwokata, których spełnienie przesądza o wpisaniu na listę adwokatów. Przepisy te wyczerpują w całości przesłanki stanowiące podstawę wpisu na listę. W ocenie Sądu, wpis na listę adwokatów jest elementem niezbędnym, ale niewystarczającym do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat zobligowany jest do złożenia ślubowania - art. 5 p.a., wyznaczenia siedziby zawodowej i zawiadomienia o tym właściwą okręgową radę adwokacką w stosownym terminie - art. 70 p.a. W tej sytuacji sam wpis na listę adwokatów nie uprawnia jeszcze do występowania w charakterze obrońcy czy pełnomocnika, a w tym celu niezbędne jest zarówno uzyskanie wpisu, jak i podjęcie wykonywania zawodu, stąd też rozróżnienie obu tych kwestii jest uzasadnione.

Wspomniane w skardze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności powołany powyżej wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1834/12, rozróżniając wyżej wymienione kwestie podkreśla także, że przesłanki nabycia prawa do wykonywania zawodu adwokata reguluje art. 65 w zw. z art. 68 i 69a p.a. i że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w wyroku NSA z 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 594/2008 w regulacji prawnej nabycia prawa do wykonywania zawodu nie została wprowadzona przesłanka ograniczająca prawo o dopuszczenie do zawodu przez osobę zajmującą stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, czy w organach ścigania. Wpis na listę adwokatów nie stwarza obowiązku wykonywania zawodu adwokata. Prawo o adwokaturze nie zawiera w tej mierze jakichkolwiek przepisów, z których można by wywieść taki obowiązek. Sprawę wykonywania, bądź niewykonywania zawodu ustawodawca pozostawił wyłącznie woli adwokata nie wiążąc żadnych negatywnych skutków z faktem niepodjęcia w ogóle wykonywania tego zawodu.

W ocenie Sądu, poglądy zawarte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego można uznać za ugruntowane, zwłaszcza, że zostały wyrażone w kilku wyrokach NSA (v. z 24 lutego 2014 r., sygn. II GSK 1834/12, z 13 listopada 2013 r., sygn. II GSK 1007/12). W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego można stwierdzić, że nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata określają wyłącznie przepisy art. 65 p.a. z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2 tejże ustawy. Zgodnie z art. 68 ust. 4 p.a. okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 ust. 1-3 p.a. Wyraźna treść art. 68 ust. 4 p.a. wyklucza możliwość odmówienia wpisu na listę adwokatów przez okręgową radę adwokacką z innych przyczyn aniżeli naruszenia przepisów art. 65 ust. 1-3 p.a., co powoduje, że odmowa wpisu nie może nastąpić na podstawie przepisu art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.a. W konsekwencji należy przyjąć, że w regulacji prawnej nabycia prawa do wykonywania zawodu nie została wprowadzona przesłanka ograniczająca prawo o dopuszczeniu do zawodu przez osobę zajmującą stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości. Jeżeli zatem okręgowa rada adwokacka nie może odmówić wpisu powołując się na treść przepisu art. 72 ust 1 pkt. 4 p.a., to tym bardziej Minister nie może na podstawie tego przepisu (tj. art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.a.) zgłosić sprzeciwu od wpisu przewidzianego przez art. 69a p.a.

W tej sytuacji nie można podzielić poglądu Ministra, że jeżeli objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości prowadziłoby do skreślenia z listy adwokatów, to tym bardziej deklarowane pozostawanie przez skarżącego na tym stanowisku stanowi ujemną przesłankę wpisu na powyższą listę uzasadniającą zgłoszenie sprzeciwu od wpisu przez Ministra w oparciu o przepis art. 69a. Inną kwestią jest dalsze postępowanie już po dokonaniu wpisu na listę adwokatów.

W skardze szczegółowo opisano kwestię rękojmi wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt. 1 p.a. Argumenty skarżącego w tym zakresie sąd podziela w całym zakresie. Wykonywanie przez skarżącego zawodu komornika nie może w żaden sposób uzasadniać poglądu, że skarżący wykonując zawód komornika nie daje tym samym rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata wynika z cech charakteru i dotychczasowego zachowania i jest uniezależniona od wykonywania prawidłowego zawodu komornika. Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie uzyskania przez skarżącego wpisu na listę adwokatów nie wykazało jakiejkolwiek okoliczności uzasadniających negatywną ocenę cech charakteru i dotychczasowego zachowania skarżącego. Tak więc argumenty organu w tym zakresie nie są poparte żadnymi dowodami.

Wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a. p.p.s.a. musi orzec jak w sentencji wyroku.

Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.