Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 754/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W.W, B.S., M.J. i A.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].02.2017 roku nr [...], Wojewoda [...] (zwany dalej Wojewodą) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej Starostą) z dnia [...].12.2016 roku, nr [...], w której umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość stanowiącą własność Gminy [...], oznaczoną dawnym nr działki [...] o pow. [...] m², położoną w [...], przejętą aktem notarialnym Rep A Nr [...] z dnia [...] lutego 1984 r. na rzecz Skarbu Państwa, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...]. O rzeczone odszkodowanie wystąpił profesjonalny pełnomocnik W. W., B. S., M. J. i A. K., byłych właścicieli tej działki, przejętej pod targowicę miejską. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Oświadczeniem z dnia [...] lutego 1983 r. m.in. A. W. wyraził zgodę na zrzeczenie się na rzecz Skarbu Państwa z działki Nr [...] o pow. [...] m2 położonej w [...] przy ulicy [...], za którą odszkodowanie ustalono na kwotę [...] złotych. Podano, że zrzeczenie się z tego gruntu nastąpi w formie aktu notarialnego, który będzie stanowił podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Drugostronnie na oświadczeniu wpisano dane dotyczące właścicieli: A. W. i H. W. wraz z serią i numerem dowodu osobistego oraz Organem wydającym dokument.

Takie oświadczenia złożyli również pozostali właściciele nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...].

Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w [...] Pracownia w [...] w dniu [...] kwietnia 1983 r. sporządziło wykaz wywłaszczeniowy działek. Wynika z niego m.in., że działka Państwa W. nr [...] o pow. [...] m2 po wywłaszczeniu ulegnie podziałowi na działki: [...] o pow. [...] nr i [...] o pow. [...] m2. Podział wpisano do ewidencji w Państwowym Zasobie Materiałów Geodezyjno-Kartograficznych z dniu [...] kwietnia 1983 r.

Decyzją z dnia [...].06.1983 r. Z-ca Naczelnika Miasta i Gminy w [...] wyraził zgodę na zrzeknięcie się na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] przez m.in. A. i H. W. z działki nr [...] o pow. [...] m2.

Pismem z dnia [...] lutego 1984 r. poinformowano właścicieli nieruchomości, że w dniu [...] lutego 1984 r. zostanie sporządzony akt notarialny w sprawie uregulowania stanu prawnego gruntów użytkowanych przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, Rejon Dróg Publicznych i targowicę.

Na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 1984 r. zawarto umowę zrzeczenia się nieruchomości. W § 2 tego aktu, m.in. A. i H. W. oświadczyli, że zrzekają się własności należącej do nich działki. W § 5 aktu notarialnego wpisano m.in. nr działki [...].

W toku postępowania administracyjnego, Starosta [...] wezwał Burmistrza [...] do złożenia wyjaśnień na piśmie w sprawie znajdującego się w przekazanych aktach oświadczenia A. W. z dnia [...] lutego 1983 r., czy powołana w oświadczeniu działka nr [...] o pow. [...] m2 stanowi działkę nr [...] o pow. [...] nr, która jest przedmiotem postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania.

W odpowiedzi na wezwanie, Burmistrz [...] wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy przedmiotem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa była m.in. nieruchomość położona w [...], oznaczona w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] m2. Zarówno w decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 1983 r. jak i w treści samego aktu notarialnego powoływana jest działka o wskazanym numerze ewidencyjnym. Jednocześnie powierzchnia działki wskazana w oświadczeniu zgadza się z powierzchnią przejętej działki. Ponadto na znajdującym się w aktach sprawy wyrysie z mapy ewidencyjnej, widnieje część działki o numerze ewidencyjnym nr [...] (w całości - niepodzielona). Wobec tego należy uznać, że w przedmiotowym oświadczeniu omyłkowo wpisano nr [...] zamiast [...].

Organ I. instancji uzyskał również inne dowody dotyczące błędnego określenia nr działki:

- zaświadczenie Burmistrza [...] z dnia [...] października 2007 r., z którego wynika, że drogi publiczne położone w obrębie Miasta [...] oznaczone m.in. jako działka nr [...] wybudowane zostały przy udziale czynu społecznego w latach 1970-1985 istniały w dniu [...] października 1985 r.;

- postanowienie Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt. [...] z dnia [...] maja 2012 r., stwierdzające, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1976 r. własność nieruchomości położonej w [...] o numerze ewidencyjnym [...] i powierzchni [...] ha;

- wypis z rejestru gruntów z dnia [...] lutego 2016 r.

Starosta [...] zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz składania dodatkowych wyjaśnień i wniosków w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia. Strony nie skorzystały z przysługującego im prawa.

Po przeanalizowaniu całości posiadanej dokumentacji w sprawie, Organ I. instancji uznał, że odszkodowanie zostało wypłacone (dowodziło tego znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie). W przedmiotowym oświadczeniu mylnie wpisano działkę [...] (winna być wpisana działka [...]). Organ ustalił, iż sporna działka nr [...] nie posiadała wówczas uregulowanego stanu prawnego. Skarb Państwa nabył na własność działkę nr [...] o pow. [...] ha w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na podstawie złożonego przez Burmistrza [...] w dniu 11.10.2007 r. zaświadczenia nr [...], a działkę sąsiednią o nr. [...] i pow. [...] ha Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].05.2012 r. sygn. akt [...]. Reasumując stwierdził, że działka nr [...] nie mogła być przedmiotem oświadczenia. Zatem była to omyłka.

Organ podał następnie, że przedłożone dokumenty dowodzą, iż odszkodowanie zostało ustalone i wypłacone. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Pana W. o otrzymaniu odszkodowania i nic nie wskazuje na jego wadliwość. W aktach sprawy nie ma co prawda oświadczenia żony – H. W., niemiej jednak nie ma również jej sprzeciwu. Niezłożenie sprzeciwu w tej sytuacji, oznacza wywołanie skutków prawnych przez oświadczenie jednego z małżonków, dla nich obojga. W konsekwencji uzgodnienia, został zawarty skutecznie akt notarialny zrzeczenia się nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Wobec tego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., decyzją z dnia [...].02.2016 r., nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za tę nieruchomość. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. W. W., B. S., M. J. i A. K., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli odwołanie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja lub przedsiębiorstwo państwowe zamierzające nabyć nieruchomość niezbędną do realizacji celów lub zadań określonych w art. 3, obowiązane było najpierw wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Instytucja rokowań jest obowiązkowa. Ustawa nie ustalała formy wszczęcia i prowadzenia rokowań. Ponieważ zarówno wystąpienie do właściciela o odstąpienie nieruchomości, jak i kończąca rokowania umowa mialy charakter czynności cywilnoprawnych, mają do nich zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umów. Wystąpienie do właściciela ma cechy oferty w rozumieniu art. 66 kodeksu cywilnego, ma ono poza tym na celu powiadomienie właściciela o przeznaczeniu jego nieruchomości na cele określone w art. 3 cyt. ustawy.

W wypadku zaś współwłasności łącznej (np. wspólność majątkowa między małżonkami) zawarcie umowy może nastąpić tylko wówczas, gdy przystąpią do niej wszyscy uczestnicy wspólności. Przeszkody zachodzące w stosunku do jednego choćby z uczestników zwalniają ubiegającego się o nabycie od obowiązku prowadzenia rokowań z pozostałymi uczestnikami - tak w komentarzu Walentego Ramusa do ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (według, stanu prawnego na dzień 31 maja 1975 r.)

Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej u.g.n.) wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

Na podstawie art. 129 ust 5 pkt 3 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W myśl art. 36 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, każdy z małżonków może wykonywać samodzielnie zarząd majątkiem wspólnym. Do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej.

Mając na względzie wskazane regulacje prawne, Wojewoda stwierdził, że Organ I. instancji prawidłowo ocenił, iż zrzeczenie się własności nieruchomości miało związek z wywłaszczeniem, a nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w formie cywilnoprawnej, nastąpiło w związku z realizacją celu publicznego.

Prawidłowo ponadto uznał, że oświadczeniem z dnia [...] lutego 1983 r. A. W. wyraził zgodę na zrzeczenie się na rzecz Skarbu Państwa własności swojej działki o pow. [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...]. Przy tym, skuteczności i ważności złożonych w trybie cywilnoprawnym oświadczeń woli nie może badać organ administracji publicznej działający na podstawie k.p.a., gdyż leży to w gestii sądu powszechnego.

Wojewoda stwierdził, że od dnia złożenia oświadczenia A. W. z dnia [...] lutego 1983 r. oraz od dnia wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki [...] o pow. [...] m2, położonej w [...], a także, samej wypłaty odszkodowania jej właścicielowi - upłynęło przeszło 30 lat. Tak długi upływ czasu od dnia danej czynności prawnej powoduje, że na okoliczność jej dokonania, jako mającej znaczenie dla danego postępowania administracyjnego, dopuszczalne jest powołanie także dowodów pośrednich, w omawianym przypadku, informacji co do faktu wypłaty odszkodowania za nieruchomość, udzielonej przez Burmistrza Miasta [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Wojewoda podkreślił, że niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza, iż taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują, inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Podał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.10.2003 r., sygn. akt I SA 3087/2001 (publ. CBOSA), wskazał, iż jeżeli o istnieniu pewnych dokumentów, których nie udało się odnaleźć, można wnioskować na podstawie innych zachowanych dokumentów, które się na tamte powołują, to organ administracji winien ocenić taki materiał dowodowy i wyjaśnić dlaczego uznał, że dokument taki nie istniał pomimo, iż wzmianki o nim znajdują się w dokumentach zachowanych. Burmistrz [...] podał zaś , że " odszkodowanie zostało wypłacone na rzecz małżonków przy czym, odbiór pokwitował Pan A. W. podpisując stosowne oświadczenie (...)". Wojewoda nadmienił także, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., dla stwierdzenia faktu wywłaszczenia nieruchomości w dacie 1984 r. nie było konieczności wydania decyzji wywłaszczeniowej.

Już w okresie obowiązywania ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a następnie w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości pojawił się istotny z punktu widzenia określenia zakresu nieruchomości objętych zakresem przedmiotowym instytucji zwrotu nieruchomości problem, czy nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa w trybie i na zasadach określonych w art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest równoznaczna z nieruchomością wywłaszczoną i może być zwrócona w trybie art. 34 tej ustawy, a następnie w trybie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ubiegający się o wywłaszczenie nieruchomości obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przy wywłaszczeniu albo umowę zamiany nieruchomości. Umowa taka mogła być zawarta również w toku postępowania wywłaszczeniowego. Zarówno więc w ocenie doktryny, jak i w jednolitym w tym zakresie orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. T. Woś: op. cit., str. 173-174 i tenże: Wywłaszczenie nieruchomości i jej zwrot, Poznań - Kluczbork 1995, str. 157-158/ materialnoprawne przesłanki oraz warunki i tryb zawarcia umowy sprzedaży, określone w art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nakazywały traktować taką nieruchomość jako nieruchomość wywłaszczoną, co oznaczało możliwość jej zwrotu na podstawie art. 34 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a następnie na podstawie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przyjęta zgodnie w doktrynie oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena charakteru prawnego umowy zawartej w trybie i na zasadach określonych w art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości rozszerzyła w sposób istotny zakres pojęcia "nieruchomość wywłaszczona", która mogła podlegać zwrotowi poprzednim właścicielom pod rządami ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a następnie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Należy sądzić, że te względy stanowią ratio legis unormowania zawartego w art. 216 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, który expressis verbis rozszerza możliwości zwrotu nieruchomości przewidziane w art. 136 tej ustawy również na nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach nie mieszczących się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricte i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tego przepisu, w tym między innymi w odniesieniu do nieruchomości nabytych na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Taka intencja ustawodawcy jest niewątpliwie trafna i nie budzi zastrzeżeń. Organ odwoławczy zaznaczył, że co prawda, w akcie notarialnym z dnia [...] lutego 1984 r., Rep. [...] nr [...] którym nastąpiło zrzeczenie się własności nieruchomości, nie wymieniono przepisu art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, jakkolwiek, zgodnie z trybem wywłaszczenia nieruchomości przewidzianym ówczesną ustawą, dla nieruchomości objętej aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1984 r., Rep. [...] nr [...], przewidziano plan realizacyjny z dnia [...] września 1983 r., nr [...] Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w [...].

Akt notarialny z dnia [...] lutego 1983 r. stał się podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki [...] o pow. [...] m2, położonej w [...], o czym świadczy postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] lutego 1984 r. o założeniu księgi wieczystej nr [...] dla przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem Organu, nastąpiło zatem wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości i wypłata odszkodowania.

Nadmienił także, odnosząc się do zarzutów odwołania, że zarzuty naruszenia przepisów art. 36 § 2 zd. 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez Wojewodę [...] w niniejszej sprawie, jako prowadzonej w trybie administracyjnoprawnym. Organ I. instancji ani organ stopnia wojewódzkiego nie są władne do podważania skuteczności aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1983 r.

Wojewoda zgodził się ze Starostą [...], że podpisanie tego aktu notarialnego dowodzi w sposób niepodważalny, że H. W. nie sprzeciwiła się czynności rozporządzenia prawem własności za ustalonym odszkodowaniem.

We wniesionej skardze pełnomocnik działający w imieniu: W. W., B. S., M. J. i A. K. zarzucił naruszenie:

1. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do ustalenia i wypłaty odszkodowania za dawną działkę [...], wywłaszczoną pod targowicę miejską, w myśl przepisów ówcześnie obowiązujących, co uzasadniało wydanie decyzji o umorzeniu postępowania;

art. 128 ust.1 w zw. z 129 ust.5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (ugn) w związku a art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Organu I. instancji w sytuacji, kiedy nie została wydana decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania w myśl art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. nr 10 poz. 64 - dalej zwanej uztwn) oraz nie została zawarta umowa nabycia nieruchomości wraz z zapłatą ceny kupna w myśl art. 6 tej ustawy;

art. 36 § 2 zd.2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. (Dz. U. z 1964 r. nr 9 poz. 59 ze zm.) poprzez uznanie, że oświadczenie jednego z małżonków w zakresie wypłaty świadczenia pieniężnego za wywłaszczoną nieruchomość zastępuje również oświadczenie drugiego małżonka wobec braku jego sprzeciwu i stanowi skuteczną podstawę do umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną;

art. 138 § 2 w zw. z art 7, 77 i 107 §1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo niewyjaśnienia przez Organ I. instancji stanu faktycznego oraz błędną analizę materiału dowodowego i przyjęcie, że oświadczenie A. W. z dnia [...].02.1983 roku:

zastępowało oświadczenie żony H. W. w zakresie majątku wspólnego,

potwierdza, że A. W. dokonał wypłaty takiego świadczenia, pomimo braku dokumentów w tym zakresie ,

stanowi podstawę do umorzenia postępowania;

art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Wojewodę [...], że:

akt notarialny Rep. A. nr [...] z dnia [...] lutego 1984 roku "dowodzi w sposób niepodważalny, że H. W. nie sprzeciwiła się czynności rozporządzenia prawem własności za ustalonym odszkodowaniem", podczas gdy z tego dokumentu wynika jedynie fakt zrzeczenia się prawa własności nieruchomości,

oświadczenie Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] listopada 2016 roku, pomimo braku świadków i innych dokumentów, stanowi wystarczający dowód na potwierdzenie faktu wypłaty odszkodowania na rzecz Małżonków H. i A. W.

Pełnomocnik nadmienił w uzasadnieniu skargi, że A. W. wyraził zgodę na dobrowolny wykup nieruchomości i wejście w teren celem budowy targowic, pod warunkiem zniesienia podatku gruntowego za rok 1977 oraz wypłacenia odszkodowania za przejęta nieruchomość, w tym za uprawy rolnicze znajdujące się na nieruchomości. Z wejścia w teren i zniszczenia upraw został sporządzony protokół w dniu [...].04.1977 roku, zawierający adnotację o konieczności naliczenia odszkodowania za zniszczone uprawy. Pismem z dnia [...].01.1978 roku Zastępca Naczelnika Gminy i Miasta [...] zawnioskował do Referatu finansowego o zmniejszenie wymiaru podatkowego dla H. i A. W. wskazując, że tereny położone przy ul. [...] w [...] zostały przejęte na Skarb Państwa na potrzeby zlokalizowania targowicy miejskiej a sprawy wywłaszczeniowe są w trakcie załatwiania. Zrzeczenie się przez H. i A. W. nieruchomości aktem notarialnym Rep. A. nr [...] z dnia [...] lutego 1984 roku, tj. po 7 latach od jej faktycznego przejęcia przez Skarb Państwa było wynikiem nieformalnych nacisków ze strony ówczesnej władzy. Była to jedyna możliwość pozwalająca na uwolnienie się przez Wywłaszczonych od obciążeń publicznoprawnych z nieruchomości pozostającą faktycznie we władaniu Skarbu Państwa. Pełnomocnik podkreślił, że odwołujący się (a obecnie Skarżący) nie kwestionują praw Skarbu Państwa, a obecnie Gminy [...] do tej nieruchomości, a jedynie fakt wypłaty odszkodowania, zgodnie z ówcześnie obowiązującą ustawą o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika, w niniejszej sprawie nie doszło do zawarcia umowy o której mowa w art. 6 uztwn wraz z zapłatą ceny. Nie doszło również do wydania decyzji, o której mowa w art. 23 ust. 1 uztwn, zawierającej ustalenia co do wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Z tego wynika, że nie było podstaw do umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem strony, ze względu na brak ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w przewidzianej prawem formie. Pełnomocnik wskazał, że właściciel nieruchomości, który zawierał umowę przewidzianą przez art. 6 uztwn, odstępował swą nieruchomość ubiegającemu się o wywłaszczenie za cenę nie wyższą od odszkodowania. Cena ta, tak samo jak odszkodowanie w sytuacjach wymienionych w art. 12 ust. 1 uztwn, płatna była w całości w ciągu trzech miesięcy. Wcześniej niż w wypadku, gdyby została wydana ostateczna decyzja organu administracji, właściciel uzyskiwał sumę pieniędzy, a ubiegający się o wywłaszczenie - nieruchomość. Ponadto, organ administracji zaoszczędzał kosztów postępowania. Innymi słowy, w razie zawarcia rozważanej umowy obniżały się społeczne koszty realizacji celu wywłaszczenia (por. uchwała SN z 20 lutego 1985 r., III AZP 8/84, Lex nr 658124).

Zdaniem pełnomocnika, w niniejszej sprawie Organ postanowił uzyskać nieruchomość nieodpłatnie. Użył do tego celu nacisków poprzez nakładanie na właściciela obowiązków związanych z koniecznością uiszczania danin publicznoprawnych od nieruchomości, pomimo dokonania jej faktycznego wywłaszczenia i wybudowania targowiska miejskiego (warto przypomnieć, że targowisko powstało już w końcówce lat 70' ubiegłego wieku). W ocenie Wnioskodawcy, nie ma wątpliwości, że Naczelnik Miasta i Gminy [...] prowadził postępowanie mające na celu wywłaszczenie nieruchomości zajętej na potrzeby targowicy miejskiej. Świadczy o tym wprost bogata korespondencja załączona do sprawy potwierdzająca m.in. czynności faktyczne podejmowane w celu pozyskania nieruchomości i wejścia w teren. Podniesiono, że Starosta [...] jako potwierdzenie wypłaty zadośćuczynienia za wywłaszczenie uznał oświadczenie jednego ze współwłaścicieli nieruchomości o otrzymaniu odszkodowania pomimo, że ówcześnie obowiązujące przepisy nie przewidywały takiej formy realizacji roszczeń odszkodowawczych. Ponadto brak jest dowodów na rzeczywistą wypłatę środków o których mowa w oświadczeniu - organ nie odnalazł w archiwach żadnych dokumentów świadczących o faktycznej wypłacie jakiejkolwiek kwoty pieniędzy czy to na rzecz A. W. czy też małżonków W. Pełnomocnik zaznaczył też, że nie można również uznać, aby oświadczenie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2016 roku stanowiło nową okoliczność, potwierdzająca fakt wypłaty odszkodowania. Ponadto, nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia stanowiła współwłasność ustawową małżeńską. Obowiązek uzyskania zgodnej woli byłych właścicieli (małżonków) nieruchomości wynika wprost z ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Do czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd należało zaliczyć m.in. czynności wpływające na stan majątku wspólnego. Niewątpliwie taką czynnością była zgoda na wysokość odszkodowania otrzymanego za wywłaszczoną nieruchomość, uzyskanego w formie innej niż wynikająca z art. 23 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nawet, jeśli by uznać że A. W. faktycznie otrzymał odszkodowanie za wywłaszczoną działkę to – jak podkreślił pełnomocnik - organ, co najwyżej, mógł rozważać taką kwestię w kontekście wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało ustalenie, czy rzeczywiście, jak zarzucił wniosek, nie doszło do wypłaty odszkodowania na rzecz A. W. i H. W. Zarówno Starosta jak i Wojewoda rozstrzygnięcia swe oparli na konstatacji, iż od zawarcia przedmiotowego aktu notarialnego zrzeczenia się przedmiotowej nieruchomości przez małżonków W. upłynęło już ponad 30 lat. Wobec tego naturalny jest brak zachowania się w sprawie szeregu istotnych dokumentów, w tym świadczących o wypłacie należnego odszkodowania za przejętą pod targowisko nieruchomość. W orzecznictwie Sądów Administracyjnych przyjmuje się, że po tak długim upływie czasu, brak dokumentu nie może świadczyć o tym, że go nie było. W oparciu o brak możliwości odnalezienia archiwalnych dokumentów, w ramach podjętej kwerendy, świadczących niezbicie o wypłacie tego odszkodowania, nie można wnioskować o tym, że małżonkom W. nie zostało ono wypłacone. Znamienne jest przy tym, że Zainteresowani i ich następcy prawni przez tak wiele lat nie podnosili kwestii braku wypłaty im tego odszkodowania (H. W. zm. w [...] r., a jednym z jej spadkobierców był mąż zm. w [...] r.). Kwestię tę, ich następcy prawni podnieśli dopiero we wniosku z [...].08.2015 r. Doświadczenie życiowe nie pozwala na przyjęcie, że H. W. nie kwestionowałaby wysokości przyznanego odszkodowania, czy też nie podnosiłaby kwestii braku jego wypłaty, gdyby takie fakty miały miejsce.

Z kolei A. W. przyjął zaproponowane mu odszkodowanie, potwierdził jego odbiór i również nie zgłaszał do niego zastrzeżeń. W tym stanie rzeczy nie jest uprawniona argumentacja skargi, iż winna zapaść decyzja merytoryczna rozstrzygająca o tym, czy ewentualnie wypłacone odszkodowanie było adekwatne do wartości nieruchomości, której własności zrzekli się A. W. i H. W. aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1984 r. Rep. A Nr [...]. Należy też odnotować, że w ponownie prowadzonym postępowaniu w niniejszej sprawie, Organ I. instancji w dniu [...] września 2016 r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w [...] oraz do Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...] o odszukanie dowodów, na okoliczność wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przejętą aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 1984 r. na rzecz Skarbu Państwa. W odpowiedzi na to pismo Burmistrz [...] oraz Archiwum Państwowe pismami z dnia [...] września 2016 r. oraz z dnia [...] września 2016 r. poinformowały, że nie posiadają żadnej dokumentacji dodatkowej dotyczącej tego odszkodowania. Nadto, pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Burmistrz [...] poinformował Organ I. instancji, że nie posiada wiedzy na temat ewentualnych świadków, którzy mogliby potwierdzić fakt wypłaty odszkodowania na rzecz A. i H. W. Jednocześnie, w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Burmistrz [...] podał, że "odszkodowanie zostało wypłacone na rzecz małżonków przy czym, odbiór pokwitował Pan A. W. podpisując stosowne oświadczenie, co wywołało skutki prawne dla nich obojga". Przy wykorzystaniu więc wszelkich możliwości dowodowych, przewidzianych przepisami postępowania administracyjnego, a przy tym, po wypełnieniu wytycznych co do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zawartych w przepisach art. 7, 77 i 107 k.p.a., Organ nie odnalazł dokumentu, z którego wynikałaby wprost wypłata odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na rzecz małż. W. Tak długi upływ czasu od dnia wskazanej czynności prawnej spowodował, że na okoliczność jej dokonania, jako mającej znaczenie dla danego postępowania administracyjnego, dopuszczalne stało się – jak przyjął Wojewoda - powołanie także dowodów pośrednich, a mianowicie informacji co do faktu wypłaty odszkodowania za nieruchomość, udzielonej przez [...] Miasta [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Stąd w realiach niniejszej sprawy zasadnie – w ocenie Sądu - Wojewoda dopuścił informację co do faktu wypłaty odszkodowania za tę nieruchomość, udzieloną przez Burmistrza Miasta [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Nie bez znaczenia w tej sprawie, choć pełnomocnik Skarżących stara się minimalizować znaczenie tej okoliczności, jest oświadczenie złożone przez A. W. W aktach archiwalnych zachował się bowiem dokument podpisany przez A. W. z [...] lutego 1983 r. o otrzymaniu odszkodowania za nieruchomość, której własności zrzekł się wraz z żoną, aktem notarialnym z 1984 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Do końca swego życia, treści tego oświadczenia nie zakwestionowała jego żona. Podpisanie zaś aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 1984 r przez H. W., mogło świadczyć o tym, jak przyjęły Organy, że nie sprzeciwiła się czynności rozporządzenia prawem własności, za ustalonym odszkodowaniem. Wobec tego za bezzasadne należało uznać podniesione zarzuty skargi. W ocenie Sądu, Organ I. instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie zakończone decyzją z dnia [...].12.2016 r. nr [...], a w efekcie trafnie podjął rozstrzygnięcie o umorzeniu - jako bezprzedmiotowego - postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość stanowiącą własność Gminy [...], oznaczoną dawnym nr działki [...] o pow. [...] nr, położoną w [...], przejętą aktem notarialnym Rep A Nr [...] z dnia [...] lutego 1984 r. na rzecz Skarbu Państwa, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], jak i zasadnie utrzymał ją w mocy Organ odwoławczy. Stwierdził, że odszkodowanie to zostało między Stronami ustalone co do kwoty i wypłacone. Wojewoda dopełnił przy tym wymogu ponownego wnikliwego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, wynikającego z art. 15 k.p.a., a uzasadnienie swe sporządził w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Należy też zgodzić się z Organami obu instancji , że skuteczności i ważności złożonych w trybie cywilnoprawnym oświadczeń woli nie może badać organ administracji publicznej, działający na podstawie k.p.a. Do tego powołane są Sądy powszechne. Sąd podziela przy tym ustalenia Organów obu instancji, że w przedmiotowym oświadczeniu A. W. doszło do omyłkowego wpisania jako numeru działki - nr. [...], zamiast prawidłowego [...].

W ocenie Sądu, poczynione przez Organy ustalenia nie pozwalały na wykluczenie, że doszło do zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 uztwn z określeniem ceny, a następnie do zapłaty tej kwoty odszkodowania, co poświadczył A. W., podpisując tej treści oświadczenie i podając dane z dowodów osobistych swego i żony. Brak przy tym było tak dokumentów świadczących o tym, że odszkodowanie to zostało wypłacone obojgu małżonkom za ich wspólną akceptacją, jak i dokumentów wskazujących na to, że nie doszło do jego wypłaty, lub też, że przyznana kwota odszkodowania nie była akceptowana przez H. W., współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości.

Ze wskazanych przyczyn, skarga wywiedziona w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.