Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2632/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1pkt 2 i § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.), Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Agencji [...] S.A. z/s w Warszawie o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1085/11 w sprawie ze skargi kasacyjnej Agencji [...] SA z/s w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 922/10 w sprawie ze skargi Agencji [...] S.A. z/s w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 20 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1085/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Agencji [...] S.A z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 922/10 oddalającego skargę Agencji [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] marca 1981 r. Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. P. o pow. 1750 m2.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzją z [...] marca 1981 r. Naczelnik Dzielnicy Warszawa-Wola orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem wyżej wymienionej nieruchomości, stanowiącej własność A.S. i B.Ś. Decyzją z [...] czerwca 1981 r. Prezydent m.st. Warszawy utrzymał w mocy tą decyzję. Pismem z 3 lipca 2002 r. B.Ś. wniósł o stwierdzenie nieważności tych decyzji, wskazując, że nie zrealizowano celu inwestycyjnego, dla którego wywłaszczono nieruchomość.

Decyzją z [...] czerwca 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] marca 1981 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z [...] października 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję. Wyrokiem z 8 września 2005 r. sygn. akt I SA 2573/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.Ś. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2003 r. Wyrokiem z 17 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 272/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w części dotyczącej wywłaszczenia.

Wyrokiem z 23 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 457/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] października 2003 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] czerwca 2003 r. w zakresie, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy z [...] marca 1981 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. oraz przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 17 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 272/06, gdzie Sąd stwierdził m.in., iż zadysponowanie nieruchomością przed wywłaszczeniem i pobieranie na podstawie powołanej decyzji z [...] lipca 1977 r. opłat za grunt z tytułu użytkowania, świadczy o pozbawieniu skarżącego już wcześniej władania tym gruntem. Potwierdza to także pismo geodety dzielnicowego z [...] kwietnia 1977 r., skierowane do skarżącego, któremu takiej informacji udzielono w oparciu o dane z ewidencji gruntów. Wyrokiem z 6 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1458/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury decyzją z [...] grudnia 2009 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy z [...] marca 1981 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. P. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Infrastruktury zaskarżoną decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy swoją poprzednia decyzję. Minister podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. był związany oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny. Organ stwierdził, że w wyrokach tych Sądów jednoznacznie wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość została zajęta bez tytułu prawnego przed wywłaszczeniem. Zgodnie z art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r., nie było dopuszczalne wywłaszczenie nieruchomości na cel, który został już wcześniej zrealizowany. Zatem w ocenie organu nadzoru oznacza to, że wywłaszczenie nieruchomości zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. Ponadto Minister wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym skarżącej spółki, bowiem Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] kwietnia 1999 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] którego następcą prawnym jest skarżąca spółka, prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki.

Na powyższą decyzję, skargę wniosła Agencji [...] S.A. z siedzibą w Warszawie.

W wyroku z 24 lutego 2011 r. oddalającym tą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na związanie wcześniej wydanymi w sprawie wyrokami NSA i WSA w których dokonano wykładni art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r., oceniając, że podjęte w postępowaniu wywłaszczeniowym decyzje rażąco naruszają art. 3 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy. Sąd ten w konkluzji stwierdził, że w postępowaniu wywłaszczeniowym doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd uznał także, że w sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne z art. 156 § 2 k.p.a.

Od powyższego wyroku Agencja [...] S.A. z siedzibą w Warszawie wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) błędne zastosowanie art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskutek pominięcia przy rozstrzyganiu okoliczności, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] lipca 1977 r. w sprawie przekazania terenu w użytkowanie nie została wskazana w decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i w konsekwencji przyjęcie, iż sporna nieruchomość pozostawała w użytkowaniu Państwa przed wydaniem decyzji Prezydenta z [...] czerwca 1981 r. o wywłaszczeniu,

2) brak zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. wskutek pominięcia w rozstrzyganiu okoliczności, iż decyzja Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 1999 r., na podstawie której Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa, przez poprzednika prawnego skarżącej, prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości, oraz uchwała Zgromadzenia Wspólników Spółki H., na podstawie której skarżąca wniosła do tej spółki, jako wkład niepieniężny m.in. prawo do przedmiotowej nieruchomości, wywołały nieodwracalne skutki prawne.

W skardze kasacyjnej zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: błędną wykładnię art. 153 p.p.s.a. poprzez potraktowanie opisu stanu faktycznego sprawy zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 272/06 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 457/07 jako oceny prawnej wiążącej w sprawie, oraz niewłaściwe zastosowanie art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. wskutek uchylenia się od zajęcia stanowiska wobec zarzutów skarżącej dotyczących istotnej okoliczności stanu faktycznego co do tego czy przedmiotowa nieruchomość została objęta decyzją Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] lipca 1977 r. w sprawie przekazania terenu w użytkowanie oraz bezpodstawnego stwierdzenia istnienia tytułu prawnego Skarbu Państwa do spornej nieruchomości przed wydaniem decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r., a w konsekwencji niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, na którym zostało oparte zaskarżone rozstrzygnięcie.

Strona wnosząca skargę kasacyjną wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2011 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, ewentualnie, w przypadku zaistnienia przesłanek ustawowych, o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Wyrokiem z [...] września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie jest uzasadniona i na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. Przywołał przepis art. 190 p.p.s.a., który ma zastosowanie do orzeczeń wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej i reguluje zasadę, zgodnie z którą sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadną z sytuacji w której możliwe jest odstępstwo od regulacji zawartej w art. 190 p.p.s.a. Przypomniał, że zarówno stan faktyczny, jak i prawny, był już oceniany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 17 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 272/06 i z 6 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1458/07, w których Sąd ten stwierdził, że "wydane w toku postępowania decyzje wywłaszczeniowe rażąco naruszyły art. 3 ust. 1 ustawy".

Odnosząc się do zarzutu naruszenie prawa materialnego poprzez brak zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. tj. przez pominięcie, że decyzja Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 1999 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne co do działki, będącej przedmiotem postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pojęcie nieodwracalnego skutku prawnego powinno być rozpatrywane w zakresie obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego stosowanych przez organy administracji w sprawach indywidualnych. Przy braku przepisów rangi ustawowej, które mogłyby stanowić dla organów administracji publicznej podstawę prawną działań, mających na celu cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych, spowodowanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, zachodzić będzie względna ich nieważność. Wprawdzie inne organy lub osoby, działając na podstawie innych przepisów mogłyby podjąć próbę obalenia tych skutków, ale takie działanie nie jest dostępne organowi administracyjnemu, jako wykraczające poza jego właściwość, zadania i kompetencje. Jeżeli zatem skutki prawne decyzji administracyjnej nie mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego to tym samym skutki prawne są nieodwracalne. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zarzut ten skwitował w zasadzie jednym zdaniem: "taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi", nie uzasadniając swojego stanowiska. Jednakże, w skardze kasacyjnej nie wskazano zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. co do kompletności uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Zaś powołanie naruszenia art. 156 § 2 k.p.a., jako naruszenie prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za błędne, bowiem w skardze kasacyjnej nie wskazano przepisu prawa materialnego, który wywoływałby skutki określone w art. 156 § 2 k.p.a. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej nie mógł tej okoliczności uwzględnić.

Pismem z 21 sierpnia 2015 r. Agencja [...] S.A. z siedzibą w Warszawie wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1085/11 wskazując jako podstawę wznowienia art. 270, art. 272 § 1 i § 2 art. 276 i art. 279 p.p.s.a. w związku z wydanym w dniu 12 maja 2015 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 46/13, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a., w zakresie w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja byłą podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Spółka wniosła o zmianę wymienionego wyroku poprzez orzeczenie o uchyleniu w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 922/10 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w przypadku zaistnienia przesłanek ustawowych, o zmianę przedmiotowego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez orzeczenie o uchyleniu w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2011 r. oraz orzeczenie o uchyleniu w całości decyzji Ministra Infrastruktury z [...] marca 2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] grudnia 2009 r., stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] marca 1981 r., w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. P.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania wskazano, że zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2012 r. swoim rozstrzygnięciem obejmował w szczególności przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. Zatem w ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania i rozpoznania przez Sąd sprawy na nowo z uwzględnieniem skutków wynikających z powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Autor skargi o wznowienie podkreślił, że Minister Infrastruktury w obu swoich decyzjach (z [...] grudnia 2009 r. oraz z [...] marca 2010 r.) analizował w niniejszej sprawie art. 156 § 2 k.p.a. pod kątem upływu terminu oraz nieodwracalnych skutków prawnych jako okoliczności wyłączających stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Organ uznał jednak, że nieodwracalność skutków prawnych wynikająca z późniejszych niż orzeczenie o nacjonalizacji, decyzji lub zdarzeń - nie spełnia negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., a także stwierdził że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, jednocześnie, podkreślił że za nieodwracalny skutek prawny uważa się również zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Oddalając skargę na powyższe decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zajął tożsame stanowisko stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przypadki wskazane w art. 156 § 2 k.p.a. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli powyższego wyroku ocenił to rozstrzygnięcie jako prawidłowe i wydał wyrok oddalający skargę kasacyjną.

Zdaniem skarżącej, wyrok Trybunału Konstytucyjnego potwierdza słuszność argumentacji przedstawianej przez nią w niniejszej sprawie od samego początku. W sprawie występuje "znaczny upływ czasu" od daty wydania decyzji wywłaszczeniowej z [...] marca 1981 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] czerwca 1981 r., które to decyzje zostały następnie uznane za rażąco naruszające prawo. W świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego okoliczność "znacznego upływu czasu" powinna być uwzględniana przy ocenie możliwości stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Powyższe decyzje były decyzjami ostatecznymi i zanim została stwierdzona ich nieważność funkcjonowały w obrocie prawnym już od około trzydziestu lat. Ponadto, na mocy decyzji z 1981 r. Skarb Państwa nabył własność nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. P. Decyzje te umożliwiły następnie wydanie przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji z [...] kwietnia 1999 r., na podstawie której organ stwierdził nabycie z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo [...] w Warszawie (którego następcą prawnym jest skarżąca) prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Zaś skarżąca, uprawniona na podstawie powyższej decyzji do rozporządzania przysługującym jej prawem użytkowania wieczystego, wniosła do H. Sp. z o.o. jako wkład niepieniężny m.in. prawo do przedmiotowej nieruchomości. Według skarżącej okres około trzydziestu lat występowania w obrocie prawnym przedmiotowych decyzji wywłaszczeniowych, a więc okres od daty ich wydania do stwierdzenia ich nieważności, niewątpliwie jest okresem "znacznym" i w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stanowiącego podstawę skargi o wznowienie, powinien wykluczyć unieważnienie takich decyzji.

W odpowiedziach na skargę o wznowienie postępowanie Minister Infrastruktury i Rozwoju oraz uczestnik postępowania B.Ś. wnieśli o jej oddalenie, twierdząc że w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na to, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy o pominięciu ustawodawczym, brak jest podstaw do niezastosowania przepisów art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w aktualnym brzmieniu i uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie zaś do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jest zatem uwarunkowana: po pierwsze, przesłanką oparcia skargi o wznowienie na ustawowej podstawie, po drugie, przesłanką wniesienia skargi o wznowienie w ustawowym terminie.

W niniejszej sprawie skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego objęto postępowanie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 185/11. Rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego została wniesiona w ustawowym terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia postępowania określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenia.

Stosownie do treści art. 272 § 2 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania w sytuacji określonej w art. 272 § 1 wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Skarżąca zachowała ustawowy termin złożenia skargi o wznowienie postępowania w zakresie objętym tą skargą, bowiem została ona wniesiona w terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia przedmiotowego wyroku TK, co nastąpiło w dniu 21 maja 2015 r. Zaskarżony wyrok NSA z 20 września 2012 r. oparty został w szczególności na przepisach art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Także wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13 swoim rozstrzygnięciem obejmował przepisy art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 281 p.p.s.a., uznał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego jest dopuszczalna, co oznaczało konieczność kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. Przy czym Sąd stosownie do treści art. 282 § 1 p.p.s.a. rozpoznał sprawę na nowo w granicach jakie zakreśla podstawa wznowienia.

Odnosząc się zatem do powołanego jako podstawę wznowienia stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, dotyczącego art. 156 § 2 k.p.a., wskazać należy, że wyrok ten ma charakter interpretacyjny, zawiera wskazówki, jak należy rozumieć badany przepis z uwzględnieniem wskazanych przez Trybunał zasad konstytucyjnych, jego skutkiem nie jest zaś wyeliminowanie przepisu z obrotu prawnego. Wymienionym wyżej wyrokiem TK orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. TK wskazał też, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. TK wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Za nadmierne ograniczenie tych konstytucyjnych zasad TK uznał umożliwienie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeśli decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. Należy także zwrócić uwagę na to, że wyrok ten dotyczył ochrony ukształtowanych stanów prawnych na podstawie których obywatel nabył prawo bądź ekspektatywę. Nie można także nie zauważyć, że u podstaw zajętego przez Trybunał Konstytucyjny stanowiska, legła ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi.

W niniejszej sprawie, uwzględniając charakter przedmiotowego wyroku Trybunału i wymienione w nim wskazówki interpretacyjne, stwierdzić należy, że brak było podstaw do uznania, że uzasadniona jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] czerwca 1981 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Wola z [...] marca 1981 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. P. ze względu na znaczny upływ czasu od ich wydania. Nie można bowiem uznać, aby powyższe decyzje o wywłaszczeniu tej nieruchomości na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, były podstawą nabycia prawa, które podlegałoby konstytucyjnej ochronie z punktu widzenia wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Sporna nieruchomość która stanowi obecnie działkę ewidencyjną 1, pozostawała (na dzień wydania zaskarżonej decyzji) własnością Skarbu Państwa, który dokonał wywłaszczenia. Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] kwietnia 1999 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...], którego następcą prawnym jest Agencja [...] S.A. z siedzibą w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego tej działki. Jak wynika z uchwały nr 1 Zgromadzenia Wspólników H. Sp. z o.o. z 30 września 1992 r. prawo to zostało wniesione przez tą spółkę, jako aport niepieniężny, do spółki A. Sp. z o.o. (wówczas pod firmą H. Sp. z o.o.). Niekwestionowanym przez skarżącą kasacyjnie spółkę jest to, że Skarb Państwa nie wykonał obowiązku ujawnienia w księdze wieczystej przysługującego mu prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W rezultacie Agencja [...] S.A. z siedzibą w Warszawie nie uzyskała wpisu do księgi wieczystej prawa użytkowania tej nieruchomości (wpis konstytutywny), co w konsekwencji uniemożliwiło przeniesienie tego prawa na rzecz A. Sp. z o.o. Z tych powodów Agencja [...]S.A. z siedzibą w Warszawie i A. Sp. z o.o. nie mogła w niniejszym postępowaniu korzystać z domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych wynikającej z art. 5 tej ustawy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury, okoliczności te miały wpływ na niemożliwość przyjęcia, że zaszła negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych wskazana w art. 156 § 2 k.p.a., tj. nieodwracalne skutki prawne.

Jak już wyżej podano, Trybunał Konstytucyjny wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności z art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem wynikających z art. 2 Konstytucji zasad pewności prawa i zaufania obywatela do państwa. Jak jednak wskazał dalej TK wymóg ten odnosi się do decyzji na podstawie których doszło do nabycia prawa lub ekspektatywy. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności sprawy stwierdzić należy, że objęta postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzja, nie była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy przez skarżącą spółkę z uwagi na nieujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. Marginalne należy tu tylko wskazać, że Minister Infrastruktury i Rozwoju prawomocną decyzją z [...] marca 2014 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 1999 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...], którego następcą prawnym jest Agencja [...] S.A. z siedziba w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki.

Uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie konstytucyjnej ochrony praw skarżącej spółki wskazanej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zatem upływ czasu od wydania kwestionowanej decyzji nie może uzasadniać odstąpienia od stwierdzenia jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodne zatem z art. 2 Konstytucji RP, było przeprowadzenie kontroli legalności ww. decyzji pod kątem zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji należało uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania sądowego oddalił.