Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2241/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Spółdzielnie
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 5
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: Nie można dopuścić członka spółdzielni mieszkaniowej do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony /art. 28 Kpa/ jeżeli pozostaje w obrocie prawnym nie zaskarżona przez uprawnionego członka uchwała właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej rozstrzygająca o kwestii będącej przedmiotem postępowania administracyjnego.

TEZY

Nie można dopuścić członka spółdzielni mieszkaniowej do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony /art. 28 Kpa/ jeżeli pozostaje w obrocie prawnym nie zaskarżona przez uprawnionego członka uchwała właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej rozstrzygająca o kwestii będącej przedmiotem postępowania administracyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa K., Adama P., Zofii R., Andrzeja K., Małgorzaty J., Krystyny W., Pawła G., Marii S., Elżbiety S., Andrzeja W., Bożeny K., Bożeny B., Wiesława K., Agnieszki P., Zbigniewa W., Moniki W., Elżbiety Z., Mieczysława L., Marii H., Grażyny R., Domicelli F., Jadwigi Sz., Grażyny Ż., Mariusza P., Mariusza W., Jadwigi S., Lecha M., Jolanty M., na decyzję Wojewody W., z dnia 25 września 1998 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Wojewoda W. decyzją (...) z dnia 25 września 1998 r. po rozpatrzeniu odwołania Komitetu blokowego mieszkańców budynku przy ul. M. 16 w W. od decyzji (...) Prezydenta m.st. W. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 105 par. 1 Kpa - umorzył postępowanie odwoławcze z powodu bezprzedmiotowości.

W uzasadnieniu podniesiono, iż decyzją nr 180/98 z dnia 29 kwietnia 1998 r. Prezydent m.st. W. zezwolił na budowę budynku mieszkalnego, wielorodzinnego - dziewięcio kondygnacyjnego z usługami i garażem podziemnym na nieruchomości przy ul. M. 16 w W. Decyzja wydana została na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "OM" w W. Podstawą wydania decyzji jest art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1994 r. Według ustaleń organu pierwszej instancji inwestycja jest zgodna z treścią ustaleń i rysunkiem planu zagospodarowania przestrzennego m.st. W. oraz ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 6 sierpnia 1997 r. (...).

Odwołanie od tej decyzji wniósł Komitet blokowy mieszkańców budynku przy ul. M. 16 domagając się skontrolowania przez organ odwoławczy, czy decyzję wydano zgodnie z przepisami - a konkretnie czy zachowane zostały odległości między budynkiem skarżących a planowanym /par. 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. - Dz.U. 1995 nr 10 poz. 46/.

Nadto wnosili o wykonanie ekspertyzy grunta, czy wykopy pod fundamenty nie będą stanowiły żadnego zagrożenia dla budynku przy ul. M. 16.

Dokonując oceny legitymacji strony do wniesienia odwołania organ odwoławczy uznał, że "Komitet blokowy" mieszkańców budynku przy ul. M. 16 nie ma przymiotu strony i nie służy mu legitymacja do wniesienia odwołania w myśl art. 28 Kpa i 127 par. 1 Kpa. Brak jest przepisów prawa materialnego, które by stanowiły źródło interesu prawnego lub obowiązku skarżących.

W przedmiotowej sprawie skarżący nie mają tytułu prawnego do nieruchomości na której stoi budynek w którym zamieszkują skarżący. Posiadają oni tylko lokatorskie prawo do lokalu bądź własnościowe prawo do lokalu, które są w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej "OM". Tylko ta Spółdzielnia ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, zaś mieszkańcy którzy są członkami Spółdzielni takiego prawa nie mają Ich interesy może reprezentować wyłącznie Spółdzielnia w myśl prawa spółdzielczego.

Zauważyć można, że projektowany budynek nie wpływa na sytuację prawną mieszkańców domu nr 16.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 1992 r. między innymi stwierdził, że protest obywatelski nie realizowany środkami prawnymi, nie może krępować swobody działania organów architektoniczno-budowlanych lub wymuszać zmiany w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Uznając, iż skarga pochodzi od podmiotu, który nie ma przymiotu strony Wojewoda W. umorzył postępowanie odwoławcze.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody W. złożyli imiennie mieszkańcy budynku nr 16 przy ul. M., (...).

Skarżący kwestionowali ocenę organu, iż nie mają przymiotu strony, skoro wraz z własnością lokali nabyli też udział w użytkowaniu wieczystym działki nr 16 na której stoi ich budynek. Inwestycja planowana nie spełnia przepisanych prawem odległości, zakłóca naświetlenie i nasłonecznienie ich mieszkań naruszając przepisy prawa budowlanego. Na ochronę zawartą w tych przepisach powołują się skarżący. Ponieważ inwestorem nowego budynku jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "OM" skarżący jako współużytkownicy działki nr 16 przy ul. M. występują osobiście o ochronę swych interesów prawnych. Wnosili o uchylenie decyzji zaskarżonej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje stanowisko z decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest skuteczna, albowiem przedmiotowa sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do merytorycznego rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie zostało umorzone postępowanie odwoławcze, ponieważ skarżącym odmówiono przymiotu strony w myśl art. 28 Kpa i prawa wniesienia odwołania od wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Otóż należy stwierdzić, że w szczególnych sytuacjach Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza udział jako strony postępowania również członka spółdzielni mieszkaniowej, niezależnie od tego, że w postępowaniu administracyjnym uczestniczy sama spółdzielnia mieszkaniowa. Ma to miejsce wówczas, gdy konkretna decyzja rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka spółdzielni do korzystania z lokalu mieszkalnego, przydzielonego mu decyzją spółdzielni.

Powyższy pogląd został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r. /IV SA 2349/98/. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sądu podkreśla się, iż wprawdzie co do zasady Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w orzecznictwie NSA dominuje pogląd, iż w postępowaniu administracyjnym członek spółdzielni mieszkaniowej posiadający spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu mieszkalnego jest reprezentowany przez statutowo właściwe organy spółdzielcze. W szczególnych sytuacjach NSA dopuszcza jednak udział jako strony postępowania również członka spółdzielni mieszkaniowej, niezależnie od tego, że w postępowaniu administracyjnym uczestniczy sama spółdzielnia. Ma to miejsce wówczas, gdy konkretna decyzja administracyjna rozstrzyga o kwestiach mających istotny wpływ na prawa członka do korzystania z lokalu. Taki stan rzeczy w ocenie niniejszego składu orzekającego może mieć miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Sąd orzekający podziela stanowisko wyżej przytoczone zaprezentowane we wskazanym wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący składając w sprawie indywidualne odwołanie powoływali się nie tylko na fakt, iż przysługuje im spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, które zajmują ale są także współużytkownikami wieczystymi działki gruntu na której budynek mieszkalny został wzniesiony, obejmujący ich mieszkania.

Nadto skarżący podnosili, że właśnie na części działki co do której przysługuje im udział w wieczystym użytkowaniu ma być realizowana planowana inwestycja. Te okoliczności zostały pominięte i nie wyjaśnione przez organ odwoławczy, który bez badania zarzutów skargi - umorzył postępowanie.

W tym miejscu należy podkreślić, iż skarżący w skardze podnosili zarzuty, iż realizacja planowanego obiektu budowlanego spowoduje konkretne naruszenie ich warunków korzystania z lokalu mieszkalnego, które chronione są przepisami prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ oraz naruszy przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 15 grudnia 1994 r. /Dz.U. 1995 nr 10 poz. 46/.

Gdyby zarzuty te znalazły potwierdzenie wówczas rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne miałoby istotny wpływ na korzystanie przez skarżących z ich prawa do lokali. Powodowałoby to, iż nie można skarżącym odmówić prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym a tym samym podważałoby zasadność decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu braku przymiotu strony /art. 28 Kpa/.

Dodatkowo, podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego we wskazanym wyroku, należy podnieść, że dokonując oceny, czy konkretny podmiot będący członkiem spółdzielni mieszkaniowej ma w sprawie przymiot strony, organ orzekający powinien ponadto wyjaśnić czy rozpatrywana sprawa była przedmiotem uchwały właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej /np. na budowę nowego budynku wielomieszkaniowego na działce, gdzie współużytkownikami wieczystymi są skarżący/.

Jeżeli bowiem taka uchwała została przez organ spółdzielni mieszkaniowej podjęta wówczas członek spółdzielni powinien swoich praw dochodzić drogą kwestionowania uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym z powództwem sądem powszechnym włącznie.

Nie można bowiem dopuścić członka spółdzielni mieszkaniowej do udziału w postępowaniu administracyjnym jako strony /art. 28 Kpa/ jeżeli pozostaje w obrocie prawnym nie zaskarżona przez uprawnionego członka uchwała właściwego organu spółdzielni mieszkaniowej rozstrzygająca o kwestii będącej przedmiotem postępowanie administracyjnego.

Ta okoliczność nie była przedmiotem wyjaśnienia w sprawie niniejszej przez organ odwoławczy. Brak wyjaśnienia istotnych okoliczności uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji - z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.