Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 992/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Protokolant Sekr. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. na rzecz skarżącego A. I. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.I. (dalej: Skarżący) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...], w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 21 maja 2020 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w [...] wpłynął wniosek A.I. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020. Następnie w dniu 15 czerwca oraz 30 września 2020 r. zostały złożone wnioski z zaznaczonym celem - wycofanie części wniosku.

Ostatecznie Skarżący zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) - działki rolne o powierzchni 161,77 ha, w tym powierzchnię 160,20 ha gruntów ornych, działki rolne o powierzchni 0,50 ha do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno oraz działki rolne o powierzchni 89,33 ha upraw buraków cukrowych. Nadto Skarżący zadeklarował występowanie obszarów proekologicznych EFA14a.1 (międzyplon ścierniskowy) i EFA15.1 (uprawy wiążące azot) o łącznej wielkości 10 4678 m2 (po uwzględnieniu współczynnika ważenia). Nadto do wniosku Skarżący rolny dołączył załączniki graficzne, na których zaznaczył granice zadeklarowanych działek rolnych w granicach poszczególnych działek ewidencyjnych, oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych oraz umowę kontraktacyjną na kampanię 2020/2021 nr umowy 4165/2020 dotyczącą płatności związanej do buraków cukrowych.

Zadeklarowane przez Skarżącego działki rolne zostały poddane kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO, która obejmowała pomiar powierzchni użytkowanej w celu rolniczym na zdjęciach lotniczych oraz wizytację terenową, która odbyła się w dniach od 14 lipca do 17 września 2020 r., bez powiadamiania Strony. Kontrola przeprowadzona została przez uprawnionych inspektorów terenowych, a dane pokontrolne zostały potwierdzone protokołem nr [...] z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

W dniu 29 grudnia 2020 r. Skarżący złożył zastrzeżenia oraz wyjaśnienia do raportu w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Wskazał, że nie zgadza się z uwagami wpisanymi do raportu z kontroli na miejscu, które dotyczyły nieprawidłowości do powierzchni EFA na działkach: [...] i stwierdził, że są one niezgodne ze stanem faktycznym.

Nadto Skarżący odniósł się do nieprawidłowości stwierdzonych na działkach rolnych AF oraz O, na których stwierdzono trawy na gruntach ornych. Odniósł się też do działki rolnej H - 9/2, na której stwierdzono pszenicę ozimą zamiast buraków cukrowych.

Skarżący stwierdził, że było to spowodowane błędnym wprowadzeniem rośliny uprawnej przy wypełnianiu wniosku. Przyznał, że nie sprawdził wypełnionego wniosku.

W odpowiedzi na powyższe zastrzeżenia do kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO - pismem z 26 lutego 2021 r., Biuro

Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformowało Skarżącego, że dokumentacja pokontrolna została skierowana do wykonawcy, celem ponownej analizy. Po przeprowadzonej analizie oraz w oparciu o zastrzeżenia zawarte w przesłanym piśmie oraz ponownej weryfikacji dokumentacji Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformowało Skarżącego, że po ponownej weryfikacji dokumentacji pokontrolnej wyniki kontroli zostały częściowo zmienione.

W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżący w dniu 18 marca 2021 r. złożył kolejne wyjaśnienia. W odpowiedzi na ponowne zastrzeżenia do kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO, Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, pismem z 22 kwietnia 2021 r., poinformowało Skarżącego, że po zapoznaniu się z załącznikami, dokumentacją pokontrolną oraz wyjaśnieniami producenta, podtrzymuje wyniki kontroli.

Ostatecznie na podstawie wyników zawartych w raporcie z kontroli na miejscu nr [...] w zakresie kwalifikowalności powierzchni, inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowości skutkujące sankcjami.

W przypadku działki rolnej AS/AS1 (dz. ew. [...]) o pow. deklarowanej 2,17 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 2,02 ha. Na części wykluczonej tj. 0,15 ha stwierdzono zakrzaczenia i zadrzewienia. Wobec powyższego zastosowano kody nieprawidłowości w tym: DR13+ -oznaczający, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej oraz DR52 – oznaczający, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

W przypadku działki rolnej C/C1 (dz. ew. [...]) o pow. deklarowanej 21,57 ha stwierdzono, że powierzchnia 0,11 ha położona jest na działce ewidencyjnej nr [...], a więc na działce niezadeklarowanej przez Skarżącego. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR52 - oznaczający, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania oraz DR50 oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku. Na podstawie kodu DR50 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wykluczył powierzchnię 0,11 ha z działki rolnej C. Zatem powierzchnia stwierdzona i kwalifikująca się do płatności wyniosła 21,46 ha.

W przypadku działki rolnej O/O1 (dz. ew. [...]) o pow. deklarowanej 0,90 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,74 ha. Na powierzchni wykluczonej 0,16 ha stwierdzono obszary zakrzaczone. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR13+ -oznaczający, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Nadto na działce podrzędnej O1, na której Skarżący zadeklarował uprawę buraka cukrowego kontrolerzy na dzień kontroli stwierdzili trawy na gruntach ornych. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy a stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.

Nadto w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono występowanie innego gatunku uprawy niż zadeklarował Skarżący.

Na działce rolnej K2/K2A (dz. ew. [...]) o powierzchni deklarowanej 0,50 ha, na której Skarżący zadeklarował uprawę roślin strączkowych (bobik) kontrolerzy stwierdzili trawy na gruntach ornych. W związku z powyższym zastosowano kod nieprawidłowości DR6 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy do tej samej grupy upraw, do której należy roślina deklarowana oraz DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.

Na działce rolnej AF1 (dz. ew. [...]) o powierzchni zadeklarowanej 1,04 ha, na której Skarżący zadeklarował uprawę buraków cukrowych, kontrolerzy stwierdzili trawy na gruntach ornych. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.

Na działce rolnej AJ1 (dz. ew. [...]) o powierzchni zadeklarowanej 1,25 ha, na której Skarżący zadeklarował uprawę buraków cukrowych, kontrolerzy stwierdzili trawy na pszenicę jarą. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.

Na działce rolnej AL1 (dz. ew. [...]) o powierzchni zadeklarowanej 1,32 ha na której Skarżący zadeklarował uprawę buraków cukrowych, kontrolerzy stwierdzili trawy na pszenicę jarą. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.

Na działce rolnej AO1 (dz. ew. [...]) o powierzchni zadeklarowanej 1,00 ha, na której Skarżący zadeklarował uprawę buraków cukrowych, kontrolerzy stwierdzili trawy na pszenicę jarą. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.

Na działce rolnej HI (dz. ew. [...]) o powierzchni zadeklarowanej 41,05 ha, na której Skarżący zadeklarowa uprawę buraków cukrowych, kontrolerzy stwierdzili pszenicę ozimą. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana. Nadto kontrolerzy zastosowali kod nieprawidłowości DR52 oznaczający, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania oraz DR49 - oznaczający, że do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego, które nie mają wpływu na pomniejszenie płatności.

Na działce rolnej NI (dz. ew. [...]) o powierzchni zadeklarowanej 0,30 ha, na której Skarżący zadeklarował uprawę buraków cukrowych, kontrolerzy stwierdzili kukurydzę. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.

Na działce rolnej O1 (dz. ew. [...]) o powierzchni zadeklarowanej 0,90 ha, na której Skarżący zadeklarował uprawę buraków cukrowych, kontrolerzy stwierdzili trawy na gruntach ornych oraz stwierdzono powierzchnię mniejszą od zadeklarowanej, wynoszącą 0,74 ha. Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości DR7 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana oraz DR13+ oznaczający, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

Nadto w trakcie przeprowadzania kontroli na miejscu w gospodarstwie Skarżącego inspektorzy terenowi w dniu 5 września 2020 r., przeprowadzili również kontrolę elementów proekologicznych EFA14a.1 oraz EFA15.1. Na podstawie przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że na działkach ewidencyjnych nr [...] nie został spełniony podstawowy warunek dla elementu EFA 14a, tj., że międzyplon powinien zostać wysiany od 1 lipca do 20 sierpnia i pozostać na gruncie, co najmniej do 15 października. Przedmiotowa kontrola wykazała, że w dniu 5 września na ww. działkach znajduje się ściernisko, natomiast na działkach rolnych nr [...] - stwierdzono widoczne resztki po pszenicy. W związku z powyższym na ww. działkach kontrolerzy zastosowali kod nieprawidłowości E15 oznaczający brak spełnienia wymogów w zakresie prowadzenia obszarów’ z międzyplonami lub okrywą leśną. Nadto na działce ewidencyjnej nr [...] zastosowano kod nieprawidłowości E2 oznaczający, że zadeklarowany element EFA nie istnieje w terenie lub stwierdzono podwójna deklarację. Wobec powyższego na podstawie wyników z kontroli stwierdzono, że powierzchnia, na której kontrolerzy nie stwierdzili obszarów proekologicznych wyniosła 9 6216 m2 (po zastosowaniu współczynnika przekształcenia i współczynnika ważenia). Natomiast na pozostałej powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni 8 462 m2 (po zastosowaniu współczynnika przekształcenia i współczynnika ważenia) stwierdzono występowanie obszarów proekologicznych. Powyższe nieprawidłowości potwierdza dokumentacja fotograficzna sporządzona przez inspektorów terenowych w trakcie przeprowadzania czynności kontrolnych w gospodarstwie Skarżącego i dołączona do raportu z czynności kontrolnych.

Decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: organ I instancji):

umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 30 września 2020 r. oraz postępowanie w sprawie przyznania płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 15 czerwca 2020 r.,

odmówił przyznania Skarżącemu:

1) płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno i nałożył sankcję w wysokości 362,19 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych,

2) płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych,

nadto przyznał Skarżącemu płatności bezpośrednie, w tym :

1) Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości 75 999,39 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2 060,13 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

2) płatność za zazielenienie w wysokości 15 567,93 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 13 485,30 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego,

3) płatność redystrybucyjną w wysokości 4 784,84 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 129,70 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego

oraz przyznał Skarżącemu kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1 285,02 zł.

Od tej decyzji odwołanie złożył Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: organ II instancji) decyzją z [...] października 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący przedkładając w dniu 21 maja 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2020, wnioskował o przyznanie: do jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) działki rolne o powierzchni 161,77 ha, w tym powierzchnię 160,20 ha gruntów ornych, działki rolne o powierzchni 0,50 ha do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno oraz działki rolne o powierzchni 89,33 ha upraw buraków cukrowych. W związku z faktem posiadania w gospodarstwie gruntów ornych o powierzchni przekraczającej 15 ha w celu spełnienia warunku określonego w art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L nr 347 z 2013 r., str. 608 ze zm.), tj. utrzymywaniu obszarów proekologicznych Skarżący zadeklarował występowanie obszarów proekologicznych EFA14a.1 (międzyplon ścierniskowy) i EFA15.1 (uprawy wiążące azot) o łącznej wielkości 10 4678 m2 (po uwzględnieniu współczynnika ważenia).

Organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne i uzasadnienie przedstawione w decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że powierzchnia zadeklarowanych przez Skarżącego we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 gruntów do jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie z jednoczesną deklaracją płatności dodatkowej wynosiła 161,77 ha, natomiast powierzchnia zadeklarowanych elementów proekologicznych EFA wynosiła 10 4678 m2 (po uwzględnieniu współczynnika ważenia). W związku z faktem, że w gospodarstwie Skarżącego powierzchnia gruntów ornych wyniosła 160,20 ha, zobowiązany był do utrzymywania elementów proekologicznych EFA na powierzchni, co najmniej 5% gruntów ornych, tj. 8,01 ha (160,20 ha x 5%). Podczas kontroli administracyjnej z uwzględnieniem wyników pokontrolnych z przeprowadzonej kontroli na miejscu tj. po wykluczeniu części powierzchni działki rolnej AS o powierzchni 0,15 ha, powierzchni 0,11 ha z działki rolnej C oraz powierzchni 0,16 ha z działki rolnej O niekwalifikującej się do przyznania płatności w gospodarstwie Skarżącego ustalono, że kwalifikująca się powierzchnia do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. wyniosła 161,35 ha (161,77 ha pow. deklarowanej - 0,42 ha pow. wykluczonej) do jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej. Nadto, po wykluczeniu elementów proekologicznych, na których stwierdzono kod nieprawidłowości E15 ustalono, że łączna powierzchnia zatwierdzonych do płatności elementów proekologicznych wynosi 8462 m2, co stanowi 0,53 %.

W związku z powyższym organ II instancji wskazał, że powierzchnia stwierdzona 0,8462 ha, nie spełnia warunku utrzymywania obszarów proekologicznych na powierzchni, co najmniej 5% gruntów ornych gospodarstwa.

Wobec powyższego zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 ze zm.) wykluczono z płatności za zazielenienie powierzchnię odpowiadającą dziesięciokrotności obszaru proekologicznego, którego brak stwierdzono do spełnienia warunku utrzymania na 5% gruntów ornych gospodarstwa obszarów proekologicznych, tj. powierzchnię 7,1638 ha (8,01 ha - 0,8462 ha). W związku z powyższym obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o 71,638 ha, co stanowi dziesięciokrotność brakującego obszaru proekologicznego.

Mając na uwadze stwierdzone nieprawidłowości organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności za zazielenienie została zmniejszona o 71,638 ha i wynosi 89,712 ha.

Zatem powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności za zazielenienie wyniosła 89,712 ha, natomiast powierzchnia kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej jednoczesną deklaracją płatności dodatkowej wyniosła 161,35 ha.

Nadto podczas kontroli na miejscu kontrolerzy na działce rolnej K2/K2A (dz. ew. [...] o powierzchni 0,50 ha stwierdzili inną uprawę niż deklarował we wniosku Skarżący na ww. działce (kontrolerzy zastosowali kod nieprawidłowości DR7). Na działce rolnej K2/K2A Skarżący zadeklarował uprawę bobiku do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno (P_STR). W trakcie kontroli na powyższych działkach kontrolerzy nie stwierdzili uprawy bobiku, stwierdzono natomiast trawy na gruntach ornych. W związku z powyższym na podstawie raportu z kontroli na miejscu wykluczono całą powierzchnię działki rolnej K2/K2A i tym samym powierzchnia stwierdzona kwalifikująca się do przyznania płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno wynosi 0,00 ha (0,50 pow. deklarowana - 0,50 ha

pow. wykluczona).

Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono, że powierzchnia upraw buraków cukrowych zadeklarowana przez Skarżącego (89,33 ha) jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej i wynosi 42,47 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o wyniki z kontroli na miejscu, zawarte w raporcie z kontroli. Na powierzchni 45,82 ha kontrolerzy stwierdzili inne uprawy (zastosowano kod nieprawidłowości DR7).

Organ II instancji zwrócił uwagę na ustalenia dokonane na podstawie zebranej dokumentacji, zgodnie z którymi "Grupa [...] Spółka z o.o." będąca bezpośrednim odbiorcą dostarczanych przez Skarżącego buraków cukrowych, została wykreślona z Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...]. Dokonano tego na mocy decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] grudnia 2013r. nr [...].

Wobec powyższego na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności do powierzchni buraka cukrowego na 2020 r., podmiot zarejestrowany pod nazwą Grupa Producentów Rolnych "Grupa [...] Spółka z o.o." z siedzibą w [...], nie był grupą producentów rolnych. Zatem nie jest spełniony warunek, o którym mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341).

W związku z powyższym Organ II instancji stwierdził, że organ I instancji słusznie odmówił przyznania Skarżącemu płatności do powierzchni uprawy buraka cukrowego, gdyż nie są spełnione warunki przyznania płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych, o których mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że warunki uznania deklarowanej jako element proekologiczny EFA - uprawy z międzyplonem ścierniskowym za kwalifikujący się do płatności element EFA zostały określone w § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U z 2015 r., poz. 354 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Zgodnie z tą regulacją uprawa ta musi być wysiewana w terminie: od dnia 1 lipca do dnia 20 sierpnia i utrzymywana co najmniej do dnia 15 października albo przez okres co najmniej 8 tygodni od dnia wysiewu mieszanki, jeżeli ten dzień został wskazany w oświadczeniu złożonym do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie 7 dni od dnia jej wysiewu - w przypadku międzyplonu ścierniskowego.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie złożył w terminie 7 dni od dnia wysiewu mieszanki w międzyplonie ścierniskowym wymaganego oświadczenia o terminie wysiewu międzyplonu ścierniskowego.

Zdaniem organu odwoławczego brak złożenia oświadczenia o terminie wysiewu międzyplonu ścierniskowego w terminie 7 dni od dnia wysiewu mieszanki w międzyplonie ścierniskowym deklarowane we wniosku o przyznanie płatności jako elementy proekologiczne zobowiązuje rolnika do utrzymania jej co najmniej do 15 października, natomiast w niniejszej sprawie kontrolerzy w dniu 5 września 2020 r., nie stwierdzili międzyplonu na działkach ewidencyjnych zadeklarowanych przez Skarżącego jako obszary proekologiczne EFAA14a. Natomiast, jak wynika z raportu z kontroli na miejscu, były zaorane, a zatem słusznie zostały wykluczone z płatności.

Organ II instancji podkreślił, że przepisy regulujące prawo przyznawania płatności mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek - stosowanie ich nie jest zależne od uznania organu. Powyższe ma na celu zagwarantowanie wszystkim producentom równego traktowania w takim samym stanie faktycznym. W związku z powyższym brak złożenia oświadczenia o terminie wysiewu międzyplonu ścierniskowego w terminie 7 dni od dnia wysiewu mieszanki w międzyplonie ścierniskowym deklarowane we wniosku o przyznanie płatności jako elementy proekologiczne zobowiązuje rolnika do utrzymania jej co najmniej do 15 października. W niniejszej sprawie kontrolerzy w dniu 5 września 2020 r., nie stwierdzili plonu międzyścierniskowego na działkach nr [...] o łącznej wielkości 9 6216 m2 (po zastosowaniu współczynnika przekształcenia i współczynnika ważenia) zadeklarowanych przez Skarżącego jako obszary proekologiczne, na ww. działkach stwierdzono ściernisko i widoczne resztki po pszenicy. W kontekście poczynionych ustaleń organ odwoławczy uznał, że słusznie zostały wykluczone z płatności, czego rezultatem jest pomniejszenie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności za zazielenienie.

Skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną na wstępie decyzję organ II instancji z dnia [...] października 2021 r., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2735 ze zm.) mające wpływ na wynik postępowania poprzez niezgodne ze stanem rzeczywistym ustalenie stanu faktycznego, przyjętego jako podstawa rozstrzygnięcia,

2) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności wskazanych przez Skarżącego dowodów przeczących ustaleniom przyjętym jako faktyczna podstawa zastosowania norm prawa materialnego w oparciu, o które rozstrzygnięto sprawę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie należy podkreślić, co zostało jednoznacznie sprecyzowane w uzasadnieniu skargi, że Skarżący kwestionuje jedynie zmniejszenie płatności na zazielenienie i, jak to określono w skardze, "polemizuje" z ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę do rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Z mocy § 8 ust.1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Skarżący był zobowiązany do wysiania w terminie od 1 lipca do 20 sierpnia i utrzymywania co najmniej do 15 października mieszanki, gdyż – co jest bezsporne - nie złożył oświadczenia, o którym mowa w powołanych przepisach, a był zobowiązany do utrzymywania międzyplonu ścierniskowego.

Organ ustalając, że Skarżący nie dopełnił tych wymogów oparł się przede wszystkim na wynikach kontroli na miejscu i wywiódł, że w trakcie przeprowadzenia kontroli w dniu 5 września 2020 r. nie stwierdzono spełnienia opisywanego warunku tzn., że wbrew wymogom wynikającym z rozporządzenia na działkach nie było międzyplonu ścierniskowego a stwierdzono – "widoczne resztki po pszenicy".

W zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę organ odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez Skarżącego, a dotyczących braku profesjonalizmu przy dokonywaniu kontroli eksponował, że z art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikają ograniczenia zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności organ jest zobowiązany jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś nie ciąży na nim obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Sąd podziela to stanowisko, gdyż wynika ono ze wspomnianego art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a znalazło ono potwierdzenie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dla przykładu można wskazać, że w wyroku z 1 grudnia 2021 r. – I GSK 3543/18 NSA podkreślił, że w takiej sytuacji prawnej nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 KPA, zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; nie ma również zastosowania art. 77 §1 KPA, stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tego typu sprawach postępowanie dowodowe w znacznym stopniu zostało oparte na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym nastąpiło przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne, czyli ciężar wykazania spełniania przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża wnioskującego o przyznanie płatności.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, co wynika z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2, że organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd poczynił te uwagi, gdyż epatowanie przez organ tym zmodyfikowanym modelem prowadzenia postepowania przez organ administracji publicznej w tego rodzaju sprawach jest nieadekwatny w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy. Skarżący bowiem, już na etapie uruchamiania postępowania odwoławczego, a także w skardze kwestionując ustalenia faktyczne stanowiące podstawę pomniejszenia płatności na zazielenienie deprecjonuje wartość dowodową raportu z kontroli na miejscu. Czyni to poprzez zakwestionowanie kwalifikacji dokonujących tej kontroli, eksponując że nie były to osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje z zakresu rolnictwa, a ponadto podnosząc zarzuty merytoryczne w stosunku do opisu zastałej sytuacji na gruncie. Oznacza to, że kwestią relewantną z punktu widzenia rozpatrzenia tej kwestii nie była kwestia inicjatywy dowodowej, ale zagadnienie rozpatrzenia posiadanych dowodów w aspekcie praworządności. Wbrew stanowisku organu to właśnie na organie spoczywał obowiązek wszechstronnej oceny protokołu (raportu) z przeprowadzonej kontroli na miejscu. W ocenie Sądu ocena ta nie jest oceną, którą Sąd mógłby uznać za spełniającą wyżej wymienione wymogi. Przed przejściem do szczegółowych wskazań Sąd zauważa, że protokół z tej kontroli nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 §1 KPA, a więc dokumentem korzystającym z tzw. podwyższonej mocy dowodowej i ze tylko przeprowadzenie dowodu przeciwnego może prowadzić do pominięcia jako dowodu tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Sąd stwierdza, że z akt sprawy, jak również z wywodów zawartych w skardze nie wynika podstawa do zakwestionowania kwalifikacji osób przeprowadzających kontrolę na miejscu, natomiast na uwzględnienie zasługują uwagi merytoryczne, co do treści protokołu, zawłaszcza w tym kontekście, że organ nie odniósł się w sposób wystarczający do zgłaszanych zastrzeżeń przez Skarżącego. Stanowczo zwrócić należy uwagę , że w protokole z przeprowadzonej kontroli pierwotnie odnotowano w zakresie istotnym, że w dniu 5 września 2020 r. stwierdzono że działki zostały zaorane. Wobec wniesionych zastrzeżeń przez Skarżącego dokonano w dniu 19 stycznia 2021 r. odręcznych poprawek poprzez skreślenie wspomnianych wpisów oraz dopisanie zwrotów: "widoczne resztki po pszenicy". Mimo, że Skarżący podnosił tę kwestię i wiązał z nimi zarzut wadliwości przeprowadzonej kontroli, Organ, poza zrelacjonowaniem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tej kwestii, nie ocenił jej wpływu na wartość przeprowadzonej kontroli dla oceny spełnienia przez Skarżącego przesłanek niezbędnych do przyznania płatności. Uniemożliwia to Sądowi sądową kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia, z jednoczesnym przypomnieniem, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do rozpatrywania indywidualnych spraw, a więc nie może dokonywać oceny wartości poszczególnych dowodów, a więc oceniać czy dokonane zmiany w protokole pokontrolnym mają wpływ na merytoryczną wartość przeprowadzonej kontroli. Niemniej zauważenia wymaga, że przyjęcie wyników kontroli jako podstawy ustaleń, jest co najmniej przedwczesne, gdyż organ nie wyjaśnił dlaczego nie zdyskrecjonował wartości raportu, mimo że dokonane poprawki – obiektywnie – były istotne. Nie mamy tu do czynienia z kwestią nazewnictwa, błędnego określenia, ale wykreślone wpisy i wpisy dopisane dotyczą innych – odmiennych - sytuacji agrotechnicznych. Jeszcze raz Sąd podkreśla, że w zakresie zmiany wpisów uwzględniono zarzuty Skarżącego.

Organ nie rozważał kwestii, która jest istotna z uwagi na brzmienie przepisów § 8 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia, z którego wynika że mieszanka jest wysiewana i utrzymywana. Z brzmienia przytoczonych wyrażeń normatywnych wynika, że dla zachowania tych warunków nie jest niezbędnym, aby okres wegetacji wysianej mieszanki był na tyle zaawansowany w danym czasie od momentu wysiewu aby rośliny były w takiej fazie rozwoju, aby miały postać wykształconą. Do skargi dołączono wydruki zdjęć fotograficznych dokonanych podczas kontroli w dniu 5 września 2020 r. z odręcznym zaznaczeniem fragmentów fotografii, a następnie powiększeniem tych fragmentów, z których wynika że znajdowały się tam nasiona. W odpowiedzi na skargę organ nie odniósł się do tego materiału, co kolei uniemożliwia Sądowi przesądzenie tej kwestii. Skarżący podnosi również, że okres wegetacji wysianej mieszanki był opóźniony wobec niesprzyjających warunków atmosferycznych, w szczególności braku wilgoci. Wprawdzie organ odnosząc się do tej kwestii zauważył, że obowiązkiem Skarżącego było, zgodnie z art. 15 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 1 marca 2014 r. zawiadomienie organu o tych okolicznościach, to jednak zauważyć należy że podnoszone przez Skarżącego kwestie pogodowe nie miały cech siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, a powinny być kwalifikowane jako naturalne efekty zmienności pogody, co powoduje że Skarżący nie miał obowiązku złożenia do biura powiatowego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oświadczenia o zaistniałych okolicznościach.

Przedstawione powyżej niedostatki przesądzają, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 poz. 329; dalej: P.p.s.a.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyeliminuje stwierdzone niedociągnięcia, zgodnie z przedstawionymi wyżej uwagami i wytycznymi sądu. W szczególności dokona oceny protokołu z przeprowadzonej w dniu 5 września 2020 r. kontroli na miejscu w kontekście zarzutów zgłaszanych przez Skarżącego.

Orzeczenie o kosztach zostało oparte na art. 200 P.p.s.a, przy czym koszty ograniczyły się do równowartości uiszczonego przez Skarżącego wpisu.