Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2224/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2022 r. sprawy ze skargi P S.A. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ II instancji", "GINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P.S.A. (dalej: "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu [...] maja 2021 r. przeprowadzono z urzędu kontrolę stanu technicznego nieużytkowanego wiaduktu drogowego znajdującego się w km 115,539 linii kolejowej nr [...][...] w miejscowości [...] na działkach nr [...] i [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], będących w użytkowaniu wieczystym P. S.A.

Decyzją z [...] czerwca 2021 r" znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał P. S. A. (dalej: "skarżąca") w terminie do 30 września 2021 r., usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym ww. nieużytkowanego wiaduktu drogowego, poprzez:

- usunięcie odspojonych fragmentów betonu z dolnej części pomostu i gzymsów w przęśle środkowym,

- zamocowanie w przęśle środkowym na fragmentach dolnej części płyty, wzdłuż połączeń międzybelkowych i na gzymsach, siatki stalowej ocynkowanej (lub z PCV) o oczkach max. 10x10 mm, zabezpieczającej przed spadaniem fragmentów betonu na tory.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Wskazał, że wiadukt został wybudowany w latach 70 ubiegłego wieku wraz z budową linii kolejowej nr [...] – C., a z uwagi na jego stan techniczny został wyłączony z eksploatacji przez P. S.A. w 2009 r. Wyłączenie wiaduktu z eksploatacji potwierdzają adnotacje zawarte w protokołach z kontroli okresowych oraz informacja zawarta w protokole z kontroli wiaduktu przeprowadzonej w dniu [...]maja 2021 r. przez przedstawicieli [...] WINB. Obecny podczas kontroli przedstawiciel Gminy [...]oświadczył, że wiadukt nie znajduje się w ciągu drogi gminnej lub wewnętrznej, zaś komunikacja lokalna odbywa się przy pomocy innych obiektów, oddalonych o ok. 2 km.

Organ opisał, że wiadukt jest usytuowany na obszarze kolejowym, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1043 ze zm., dalej jako: u.t.k. lub ustawa transporcie kolejowym). Przepis art. 83 ust. 3 w związku z art. 82 ust. 3 pkt 3a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej jako: u.p.b.) stanowi, że wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego jest organem I instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych usytuowanych na obszarze kolejowym.

Organ II instancji przywołał ustalenia organu wojewódzkiego, że: "(.,.) elementy konstrukcyjne obiektu na dzień kontroli nie wykazywały oznak utraty stateczności, jednak ogólny stan techniczny obiektu pomimo iż nie jest użytkowany, może stwarzać realne zagrożenie dla ruchu kolejowego, a w szczególności spadające na tory fragmenty betonu z gzymsu i zamków międzybelkowych". Organ nie stwierdził również okoliczności uzasadniających wdrożenie w aktualnym stanie trybu określonego w art. 67 u.p.b.

Wobec powyższego, zdaniem organu II instancji, organ wojewódzki prawidłowo nakazał zabezpieczenie przęsła nad torami kolejowymi, przed spadającymi na tory odspojonego betonu, w celu wykluczenia zagrożenia dla ruchu kolejowego. Nieodpowiedni stan techniczny wiaduktu oraz występujące zagrożenia nie są kwestionowane przez zobowiązaną. P. S.A w odwołaniu podnosi jedynie, że przedmiotowa decyzja: "(...) została skierowana wobec niewłaściwego adresata".

Z akt sprawy wynika, że wiadukt zlokalizowany na obszarze kolejowym nie jest aktualnie elementem drogi publicznej czy wewnętrznej, będącej w zarządzie podmiotów trzecich. Co prawda analiza publicznie dostępnych map satelitarnych wskazuje, że w przeszłości wiadukt znajdował się w ciągu drogi łączącej miejscowości [...] i [...], to jednak ciąg ten został przerwany w wyniku wyłączenia obiektu z użytkowania przez jego właściciela. Obiekt stracił zatem swoją funkcję, jaką jest bezkolizyjne przeprowadzanie ruchu nad linią kolejową. Z uwagi na powyższe nie sposób zdaniem GINB uznać, że Gmina [...] powinna być zobowiązana do utrzymywania w należytym stanie obiektu mostowego jako znajdującego się w ciągu drogi gminnej lub wewnętrznej.

Organ przywołał przepisy art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U. z 2021 r., poz. 146, dalej jako: u.k.r.p. "P.") zgodnie z którym przesądzono, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. - co ma miejsce w niniejszej sprawie. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 budynki, inne urządzenia i lokale stają się nieodpłatnie i z mocy prawa własnością P..

Z przepisu art. 15 ust. 2 u.k.r.p. "P.", z dniem wpisu do rejestru handlowego P. Polskie Linie Kolejowe S.A. (dalej P. [...] S.A.), odrębny podmiot w odniesieniu do P. S.A., wstępuje w prawa i obowiązki P. S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym i na podstawie art. 15 ust. 4 u.k.r.p. "P.", staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym.

Liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową w myśl art. 15 ust. 4a u.k.r.p. "P.", zarządza P. [...] S.A., określoną w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Zgodnie z art. 15 ust. 4b u.k.r.p. "P.", wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych.

Zdaniem organu bezspornie przedmiotowy wiadukt nie jest budowlą przeznaczoną do obsługi przewozu osób i rzeczy, natomiast zlokalizowany jest na gruntach wchodzących w skład linii kolejowej. Wiadukt, zlokalizowany nad linią kolejową nr [...], lecz nie jest elementem infrastruktury kolejowej i nie jest obiektem inżynieryjnym, o którym mowa w pkt 4 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym ponieważ nie tworzy części linii kolejowej, bocznicy kolejowej lub innej drogi kolejowej, a także nie jest przeznaczony do zarządzania nimi, obsługi przewozu osób lub rzeczy, lub ich utrzymania. Nie ma tym samym zastosowania powołany przez P. S.A. § 48 rozporządzenia z 10 września 1998 r. dotyczący jedynie kolejowych obiektów inżynieryjnych.

Odpowiadając na zarzuty sformułowane w odwołaniu, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest uzasadnione twierdzenie, że za utrzymanie wyłączonego z eksploatacji wiaduktu, pozostającego bez związku z infrastrukturą kolejową, odpowiedzialny jest zarządca linii kolejowej - P. [...] S.A. W świetle wskazanych wyżej okoliczności i stanu prawnego oraz treści ksiąg wieczystych i zasady superficies solo cedit przyjąć należało, że, P. S.A. (a nie P. [...] S.A.) jest właścicielem wiaduktu. Potwierdza to treść pisma z 23 kwietnia 2021 r. P. S.A., z którego wynika, że działki: [...] i [...] są przedmiotem umowy dzierżawy z P. [...] S.A. i "są przygotowywane do przekazania aportem". Władanie wiaduktem potwierdzają również podejmowane przez P. S.A. czynności, w tym przeprowadzanie kontroli okresowych, za których cykliczne wykonanie odpowiada wyłącznie właściciel lub zarządca.

Odpowiadając na stanowisko w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.t.k. do zadań zarządcy infrastruktury, należy m. in. utrzymanie infrastruktury kolejowej przez prowadzenie prac mających na celu utrzymanie stanu i zdolności istniejącej infrastruktury kolejowej do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, w tym nadzór nad funkcjonowaniem urządzeń sterowania ruchem kolejowym i przytorowych urządzeń kontroli bezpiecznej jazdy pociągów. Jak już jednak wskazano wyżej, przedmiotowy wiadukt nie jest elementem infrastruktury kolejowej. Zagrożenia są powodowane nieodpowiednim stanem technicznym wiaduktu będącego własnością odrębnego podmiotu - P. S.A.

Na zakończenie swoich rozważań organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1376) do zarządów kolei należy m.in.: konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi. Co prawda [...] WINB pominął treść tego przepisu, to nie miało to istotnego znaczenia, bowiem obowiązek usunięcia odspojonych fragmentów betonu i zamocowania siatki zabezpieczającej przed spadaniem betonu na tory nie daje się zakwalifikować jako konserwacja obiektu (są to roboty (przed)remontowe bieżące, ewentualnie zabezpieczające). Do prac konserwacyjnych możemy zaliczyć jedynie proste prace związane z usunięciem zanieczyszczeń, śniegu lub lodu, roślinności czy zamulenia; utrzymaniem należytego stanu urządzeń, instalacji i wyposażenia, smarowaniem elementów ruchomych a nie takie roboty jak wykonanie zabezpieczenia (siatka) czy skucie odspajających się elementów. Wobec powyższego zabezpieczenie obiektu, przed jego negatywnym oddziaływaniem dla linii kolejowej, winien wykonać właściciel, a nie zarządca infrastruktury (linii) kolejowej.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. Wskazano m.in., że zdaniem skarżącej organ nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie stwierdzenia od kiedy wiadukt drogowy przestał być elementem drogi publicznej, opierając się wyłącznie na oświadczeniu przedstawiciela Gminy [...]. Czynność faktyczna w postaci "przerwania ciągu drogi" przez właściciela nie powoduje ani trwałej utraty funkcji, ani utraty statusu drogi publicznej. GINB nie zbadał czy przedmiotowa droga ma status drogi publicznej (czy została wydana stosowna uchwała Rady Gminy [...]), ani czy ów status utraciła (w drodze stosownej uchwały Rady Gminy [...]). Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ obowiązek utrzymania wiaduktu drogowego nad linią kolejową ciąży na zarządcy drogi publicznej.

Skarżąca wskazała również, że organ II instancji nie zbadał statusu prawnego działek nr [...] i [...] (ksiąg wieczystych, decyzji uwłaszczeniowych ani żadnych innych dokumentów), a w decyzji zawarł nieprawdziwe stwierdzenie, że P. S.A. jest właścicielem tych działek oraz właścicielem wiaduktu drogowego tj. obiektu budowlanego.

Skarżąca podniosła, że adresatem nakazu w trybie art. 66 Prawa budowlanego powinien być Skarb Państwa, jako właściciel działek nr [...] i [...], a nie P. S.A., która wprawdzie jest użytkownikiem wieczystym działek gruntu, lecz właścicielem jedynie obiektów wskazanych w decyzji uwłaszczeniowej, bądź wybudowanych przez użytkownika wieczystego po dniu nabycia tego prawa. Nie jest natomiast właścicielem wiaduktu drogowego.

Zdaniem skarżącej w przypadku uznania, że wiadukt drogowy jest elementem infrastruktury kolejowej, zobowiązanym w trybie art. 66 Prawa budowlanego powinna być Spółka P. [...] S.A., jako zarządca linii kolejowej, a nie P. S.A., która zarządcą linii kolejowej nie jest.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Głównego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021r., utrzymująca w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021r. nakazująca na podstawie art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego, usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym ww. nieużytkowanego wiaduktu drogowego znajdującego się w km 115,539 linii kolejowej nr [...] w miejscowości [...] na działkach nr [...] i [...], obręb 6 [...], jednostka ewidencyjna [...], poprzez:

- usunięcie odspojonych fragmentów betonu z dolnej części pomostu i gzymsów w przęśle środkowym,

- zamocowanie w przęśle środkowym na fragmentach dolnej części płyty, wzdłuż połączeń międzybelkowych i na gzymsach, siatki stalowej ocynkowanej (lub z PCV) o oczkach max. 10x10 mm, zabezpieczającej przed spadaniem fragmentów betonu na tory.

Na wstępie, wskazać trzeba, że art. 66 Prawa budowlanego stanowi najdonioślejszy przykład konkretyzacji nakazu przestrzegania obowiązku utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami sformułowanymi w art. 5 ust. 2 Prawa bud. Obliguje on właściwy organ do wszczęcia postępowania administracyjnego w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Pomimo iż art. 66 Prawa budowlanego wymaga uprzedniego stwierdzenia określonych nieprawidłowości należy przyjąć, iż chodzi tu o sytuację, w której niejako prima facie istnieje przekonanie, iż przesłanki z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego zostały spełnione. Obiektywne i definitywne stwierdzenie ich powstania jest bowiem możliwe dopiero w toku postępowania (opartego na odpowiednich dowodach - dokumentach, zeznaniach świadków, opiniach biegłych czy oględzinach (art. 75 § 1 k.p.a.)) ( wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2001 r., IV SA 1103/99, LEX nr 53388), które będzie się kończyć wydaniem decyzji administracyjnej nakazującej ich usunięcie.

Fakt zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dlatego też organ nadzoru budowlanego opierając decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 musi jednoznacznie sprecyzować, jakie nieprawidłowości występują oraz któremu z dóbr wymienionych w pkt 1 zagrażają i dlaczego. Przesłanka ta dotyczy sytuacji, w której obiekt budowlany samym swoim istnieniem powoduje opisane w niniejszym przepisie zagrożenie. Jednocześnie należy mieć na względzie, że zagrożenie to musi istnieć w momencie orzekania przez organ, gdyż przepisu nie można stosować w sytuacji, w której zagrożenie jeszcze nie powstało.

Należy zauważyć, że przepis art. 66 ustawy Prawo budowlane nie tworzy dla właściciela czy zarządcy obiektu nowego obowiązku, lecz tylko precyzuje ustawowy obowiązek wynikający z art. 61 przywołanej ustawy.

Celem zastosowania art. 66 Prawa budowlanego, jest zapewnienie właściwego, bezpiecznego stanu technicznego obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym dobrom chronionym.

W konsekwencji stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, czy też jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, w każdym z takich przypadków obliguje organ do wydania decyzji zawierającej stosowne nakazy.

Decyzje wydawane na podstawie art. 66 cyt. ustawy zaliczane są bowiem do kategorii tzw. decyzji związanych. Związany charakter decyzji wynika właśnie z tego, że ustalenie przez organ nadzoru budowanego, iż zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1–4 Prawa budowlanego, wymusza na nim wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. wyroki NSA: z 20 maja 2011 r., II OSK 916/10, LEX nr 992666; z 14 lutego 2013 r., II OSK 1917/11, LEX nr 1358460; z 2 września 2014 r., II OSK 3075/13, LEX nr 1572724).

Przepis art. 66 ust 1 Prawa budowlanego stanowi samodzielna przesłankę do wydania decyzji nakazującej usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości, która powinna określać konkretny obowiązek wykonanie którego doprowadzi do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości skutkujących stanem zagrożenia życia lub zdrowia, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Należy podkreślić, że decyzja taka może dotyczyć wyłącznie nakazu dokonania zmian w samym obiekcie budowlanym.

Przedmiotem postępowania jest nieużytkowany wiadukt drogowy znajdującego się w km 115,539 linii kolejowej nr [...] w miejscowości [...] na działkach nr [...] i [...], obręb 6 [...], jednostka ewidencyjna [...].

Przedmiotowy wiadukt został wybudowany w latach 70 ubiegłego wieku wraz z budową linii kolejowej nr [...], a z uwagi na jego stan techniczny został wyłączony z eksploatacji przez P. S.A. w 2009 r. , który to fakt potwierdzają protokoły z kontroli okresowych oraz informacja zawarta w protokole z kontroli wiaduktu przeprowadzonej w dniu 25 maja 2021 r. Stan techniczny wiaduktu ,wymagający ingerencji organów nadzoru budowlanego nie był kwestionowany w toku postępowanie. Osią sporu w sprawie niniejszej jest prawidłowe określenie adresata decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego.

Wiadukt jest usytuowany na obszarze kolejowym, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1043 ze zm.) i w przeszłości znajdował się w ciągu drogi łączącej miejscowości [...] i [...], jednak ciąg ten został przerwany w wyniku wyłączenia obiektu z użytkowania przez jego właściciela. Obiekt stracił zatem swoją funkcję, jaką jest bezkolizyjne przeprowadzanie ruchu nad linią kolejową.

Nakaz wynikający z art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest kierowany do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, ponieważ to na tych podmiotach spoczywa obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego w sposób wskazany w art. 61 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Przysługiwanie określonej osobie uprawnienia wynikającego z posiadania tytułu prawnorzeczowego, tj. własności obiektu budowlanego lub wynikającego z pozostawania zarządcą obiektu budowlanego stanowi przesłankę materialnoprawną wydania nakazu. Rozumienie tej przesłanki materialnej nie powinno być jednak oderwane od szczególnego charakteru obiektu budowlanego, jakim jest wiadukt drogowy. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym zauważa się, że w tego rodzaju przypadku przy jego ocenie należy uwzględniać unormowanie, według którego leżący w ciągu drogi obiekt inżynierski (wiadukt) powinien być traktowany jako część drogi. Droga jest obiektem liniowym i nie można jej dowolnie dzielić na odcinki, wyłączając niektóre z nich, np. wiadukty, gdyż stanowi to zaprzeczenie istoty obiektu liniowego jako budowli stanowiącej całość techniczno-użytkową przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Potwierdza to art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych., zgodnie z którym droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, stanowiąca całość techniczno-użytkową. W myśl art. 4 pkt 12 ustawy o drogach, drogowy obiekt inżynierski to obiekt mostowy, tunel, przepust i konstrukcja oporowa. Obiekt mostowy definiuje z kolei art. 4 pkt 13 ustawy o drogach., zgodnie z którym stanowi go budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakada, kładka.

Skoro jednak wiadukt w sprawie niniejszej nie stanowi elementu drogi, to nakaz nie może być skierowany do podmiotu odpowiedzialnego za stan drogi.

Nie budzi wątpliwości teza, że do kolejowych obiektów inżynieryjnych zalicza się wiadukty, tak jak również mosty, przepusty i inne konstrukcje mostowe. Kluczowe jest jednakże to, że przyjęta definicja infrastruktury kolejowej (art. 2 pkt 1 w zw. z pkt 4 załącznika nr 1 ustawy o transporcie kolejowym) za warunek włączenia określonej budowli w zakres tego pojęcia uznaje usytuowanie go na obszarze kolejowym, a przy tym przeznaczenie, które powinno odnosić się do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Podobnie definicja obszaru kolejowego w znaczeniu ujętym w art. 2 pkt 8 u.t.k. kładzie nacisk na to, by znajdujące się na określonej powierzchni gruntu budowle i inne obiekty były przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy. Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy, infrastrukturę kolejową stanowią elementy określone w załączniku nr 1 do ustawy, a więc m.in. obiekty inżynieryjne: mosty, wiadukty, przepusty i inne konstrukcje mostowe, tunele, przejścia nad i pod torami, mury oporowe i umocnienia skarp (pkt 4 wspomnianego załącznika zawierający wykaz elementów infrastruktury kolejowej). § 48 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, również wskazuje, iż do kolejowych obiektów inżynieryjnych zalicza: mosty, wiadukty, przepusty, ściany oporowe, tunele liniowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych. Do zadań zarządcy infrastruktury kolejowej należy m.in: utrzymywanie infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczny ruch kolejowy; zarządzanie nieruchomościami będącymi elementem infrastruktury kolejowej (art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym).

Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U. z 2021 r., poz. 146, dalej jako: u.k.r.p. "P.") przesądzono, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P..

Należy co do zasady podzielić przyjęte przez GINB stanowisko, że P. S.A. jest właścicielem spornego wiaduktu, co wynika z przysługującego mu prawa użytkowania wieczystego działki, na której jest on położony. Zgodnie więc z art. 235 § 1 kodeksu cywilnego własność wieczystego użytkownika stanowią budynki i inne urządzenia, które zostały wzniesione przez niego na gruncie będącym przedmiotem wieczystego użytkowania (ta sytuacja nie ma zastosowania w sprawie) oraz wybudowane przed ustanowieniem tego prawa, jeżeli wieczysty użytkownik nabył je zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie. Powyższa zasada kodeksowa (właściwa dla umownego nabywania użytkowania wieczystego), jak wskazuje G. Rudnicki i S. Rudnicki (Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. X LexisNexis 2011) została uzupełniona postanowieniami art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm. - dalej jako u.g.n.) zgodnie z którym oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu zabudowanego następuje równocześnie ze sprzedażą położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń. Zasadą jest zatem to, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, jeżeli immanentnie związany jest z nim również dany obiekt budowlany (tzn. jest już na nim wzniesiony), pociąga za sobą bezwzględny obowiązek aby wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego gruntu przenieść na użytkownika wieczystego również własność budynków i urządzeń znajdujących się już na tym gruncie (por. Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany. Ewa Bończak-Kucharczyk - art. 31, LEX/el. 2020).

Zgodnie z art. 15 ust. 2 u.k.r.p. "P.", z dniem wpisu do rejestru handlowego P. Polskie Linie Kolejowe S.A. (dalej P. [...] S.A.), odrębny podmiot w odniesieniu do P. S.A., wstępuje w prawa i obowiązki P. S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym i na podstawie art. 15 ust. 4 u.k.r.p. "P.", staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym.

Liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową w myśl art. 15 ust. 4a u.k.r.p. "P.", zarządza P. [...] S.A., określoną w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Zgodnie z art. 15 ust. 4b u.k.r.p. "P.", wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych.

Sąd podziela stanowisko organu, że przedmiotowy wiadukt nie jest budowlą przeznaczoną do obsługi przewozu osób i rzeczy, natomiast zlokalizowany jest na gruntach wchodzących w skład linii kolejowej. Przedmiotowy wiadukt nie jest elementem infrastruktury kolejowej i nie jest obiektem inżynieryjnym, o którym mowa w pkt 4 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym ponieważ nie tworzy części linii kolejowej, bocznicy kolejowej lub innej drogi kolejowej, a także nie jest przeznaczony do zarządzania nimi, obsługi przewozu osób lub rzeczy, lub ich utrzymania. Nie ma więc do niego zastosowania przywołany wyżej § 48 rozporządzenia z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie dotyczący jedynie kolejowych obiektów inżynieryjnych.

Z przytoczonych względów, wbrew twierdzeniom skarżącej, adresatem decyzji nie może być także zarządca linii kolejowej - P. [...] S.A., bowiem zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, do zadań zarządcy infrastruktury, należy m. in. utrzymanie infrastruktury kolejowej przez prowadzenie prac mających na celu utrzymanie stanu i zdolności istniejącej infrastruktury kolejowej do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, w tym nadzór nad funkcjonowaniem urządzeń sterowania ruchem kolejowym i przytorowych urządzeń kontroli bezpiecznej jazdy pociągów.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że za stan techniczny wiaduktu , który nie jest elementem drogi, ani nie stanowi infrastruktury kolejowej odpowiada jego właściciel- P. S.A.

W tych warunkach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi.