Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 956/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 149 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 113/18 w sprawie ze skargi S. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez [...] w [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu studiów doktoranckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2018r., sygn. akt II SAB/Wa 113/18, oddalił skargę S. K. (dalej: strona, skarżący) na bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez Kierownika Studiów Doktoranckich [...] w [...] (dalej: Kierownik Studiów Doktoranckich, organ) w przedmiocie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu studiów doktoranckich.

Wskazany wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Skarżący podaniem z dnia [...] maja 2008 r. wystąpił do organu o wyrażenie zgody na przedłużenie studiów doktoranckich na piąty rok. Podczas rozmowy telefonicznej, przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2008 r., uzyskał informację, że studia doktoranckie nie zostaną mu przedłużone.

Dążąc do podważenia tej decyzji skarżący wystąpił do Rektora Uniwersytetu [...] w [...] (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który organ drugiej instancji załatwił odmownie postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] . Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2096/11, uchylił zakwestionowane postanowienie, uznając m.in., że decyzja ustna z dnia [...] czerwca 2008 r., odnosząca się do podania skarżącego z dnia [...] maja 2008 r., nie weszła do obrotu prawnego, albowiem powinna ona zostać doręczona stronie na piśmie.

Kierownik Studiów Doktoranckich decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], po rozpoznaniu żądania skarżącego z dnia [...] maja 2008 r., dotyczącego przedłużenia studiów doktoranckich, w pkt I stwierdził utratę przez skarżącego statusu strony postępowania administracyjnego z dniem [...] października 2008 r. w związku z ukończeniem studiów doktoranckich, zaś w pkt II umorzył prowadzone postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na brak prawnych i faktycznych podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] października 2008 r. skarżący odebrał świadectwo ukończenia studiów doktoranckich, tracąc tym samym status ich uczestnika. W konsekwencji złożony przez niego wniosek o wyrażenie zgody na przedłużenie studiów doktoranckich na kolejny rok okazał się być bezprzedmiotowy, co prowadziło do umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie.

Skarżący nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem i wniósł od niego odwołanie. Organ drugiej instancji, decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], utrzymał jednak w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich. Skarga na rozstrzygnięcie wydane w drugiej instancji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1102/12, zaś skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 773/13.

Decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] marca 2012 r. stała się również przedmiotem wniosku skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego prowadzonego w zakresie rozpoznania żądania przedłużenia studiów doktoranckich. Jednakże po wznowieniu tego postępowania ostateczną decyzją nr [...] organ odmówił uchylenia wskazanego rozstrzygnięcia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., podtrzymanym następnie w dniu [...] maja 2018 r., skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ w przedmiocie "wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu studiów doktoranckich". Skarżący wskazał, że pomimo złożenia stosownego wniosku nie otrzymał jak dotąd pisemnej decyzji organu o przedłużeniu bądź nieprzedłużeniu mu studiów doktoranckich o dodatkowy rok. Zaniedbanie to stanowi w jego ocenie o rażącej bezczynności organu oraz o przewlekłym prowadzeniu przez niego postępowania. Koniecznym jest więc zobowiązanie organu do niezwłocznego wprowadzenia do obrotu prawnego pozytywnej bądź negatywnej decyzji w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując że jest ona kolejną skargą strony na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowaną dodatkowo do organu, który nie dysponuje legitymacją procesową do reprezentowania uczelni na zewnątrz. Mając zaś na uwadze wydane w tych sprawach orzeczenia sądowe, skarga winna ulec odrzuceniu jako niedopuszczalna, albowiem sprawa, której dotyczy została już osądzona.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Na wstępie swoich rozważań Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na przedstawione przez organ okoliczności wykorzystania już przez stronę przysługującej jej drogi sądowej. Uprzednio prowadzone postępowania dotyczyły bowiem odmiennych zagadnień, które choć pozostają ze sobą w związku, to nie są przedmiotowo tożsame.

Przechodząc do istoty sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem organowi postawić skutecznie zarzutu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wprowadzenia do obrotu prawnego (wydania i doręczenia) pisemnej decyzji o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu skarżącemu studiów doktoranckich. Sprawa zainicjowana wnioskiem strony z dnia [...] maja 2008r., obejmującym żądanie przedłużenia okresu studiów doktoranckich, została bowiem zakończona wydaniem przez organ rozstrzygnięcia. Mianowicie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Kierownik Studiów Doktoranckich stwierdził utratę przez skarżącego z dniem [...] października 2008 r. statusu strony postępowania w związku z ukończeniem studiów i umorzył postępowanie w sprawie żądania ich przedłużenia o kolejny rok jako bezprzedmiotowe. Podjęta decyzja została podtrzymana w toku kontroli instancyjnej rozstrzygnięciem organu odwoławczego z dnia [...] maja 2012 r. Skarga zaś wniesiona na nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została oddalona wyrokiem z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1102/12. Z kolei wyrokiem z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 773/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wyżej wymienionego orzeczenia wskazując, że umorzenie postępowania było następstwem utraty uprawnień skarżącego związanych ze statusem doktoranta. Wobec ukończenia studiów doktoranckich skarżący utracił status doktoranta, a w konsekwencji automatycznie wygasły prawa skarżącego wnioskującego o przedłużenie studiów doktoranckich. W konsekwencji skarżący nie mógł domagać się już od organu wydania decyzji w przedmiocie przedłużenia studiów doktoranckich. Na skutek zmiany statusu skarżącego organ mógł zatem jedynie umorzyć postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.), co uczynił decyzją z dnia [...] marca 2012 r.

Wobec tego – w ocenie Sądu pierwszej instancji – skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, której przedmiotem było w istocie wydanie i doręczenie skarżącemu decyzji organu o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu studiów doktoranckich, nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej u.p.p.s.a.).

Z wydanym wyrokiem nie zgodził się skarżący, który we wniesionej skardze kasacyjnej zakwestionował go w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 1, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez bezpodstawne oddalenie skargi mimo istnienia przesłanek uzasadniających stanowisko wskazujące na wadliwość działania organu w przedmiocie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu studiów doktoranckich, w szczególności nieuwzględnienie argumentacji i dokumentów przedstawianych w skardze oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, brak uzasadnienia prawnego odnoszącego się do stanu faktycznego sprawy przedstawionego w skardze oraz błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że w zakwestionowanym wyroku Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność prawomocnego wznowienia postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Do chwili obecnej nie zostało ono zaś zakończone wydaniem i doręczeniem stronie decyzji o ponownym umorzeniu postępowania wywołanego wnioskiem o przedłużenie studiów doktoranckich. Organ nie wprowadził także do obrotu prawnego decyzji rozstrzygającej istotę sprawy, tj. przedłużenia lub nieprzedłużenia studiów doktoranckich. Skoro zatem postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. toczy się nadal, organ jest zobligowany do wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji rozstrzygającej istotę sprawy. Brak w obrocie prawnym takiej decyzji świadczy zaś o bezczynności i przewlekłym prowadzeniu sprawy.

Skarżący podniósł również, że skierowana do niego decyzja nr [...], którą zaskarżył w drodze odwołania do organu drugiej instancji, została datowana na dzień [...] września 2015 r. I tylko ona posiada oryginalny podpis organu, a zatem jest pełnoprawną decyzją administracyjną. Otrzymana zaś w dniu [...] listopada 2016 r. kserokopia tej decyzji nosi już zmienioną datę ([...] marca 2016 r.), a złożony na niej podpis nie jest oryginalny. Dokument ten został bowiem poświadczony za zgodność z oryginałem przez reprezentującego uczelnię radcę prawnego, który nie pełnił funkcji kierownika studiów podyplomowych ani rektora. Nie może on zatem zostać uznany za decyzję administracyjną.

Skarżący dodatkowo zauważył, że decyzja nr [...] została wydana w odpowiedzi na podanie o wznowienie postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie przedłużenia mu studiów doktoranckich. Świadczy to zatem o tym, że wskazane rozstrzygnięcie z dnia [...] września 2015 r. jest zaległą decyzją organu, podjętą w odpowiedzi na podanie o wznowienie postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich. Dowodzi tego również fakt, że po otrzymaniu w dniu [...] marca 2016 r. tej decyzji skarżący cofnął skargę na bezczynność organu w przedmiocie wprowadzenia jej do obrotu prawnego, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając postanowienie z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 1042/15, nie dopatrzył się żadnych przeszkód w podjęciu rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania sądowego prowadzonego w tej sprawie.

Strona podniosła ponadto, że Sąd pierwszej instancji powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na swoje orzeczenie z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 690/16, wydane w sprawie wznowienia postępowania. Tymczasem przedmiot ten został przyjęty wbrew woli skarżącego, albowiem jego skarga dotyczyła w istocie kwestii rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2008 r. o przedłużenie studiów doktoranckich. Z tej przyczyny strona wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 690/16, która winna zostać rozpoznana w pierwszej kolejności. Skarżący doznał bowiem szkody poprzez powoływanie się w wyroku wydanym w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji na niezgodne z prawem orzeczenie z dnia 8 marca 2017 r.

Mając na uwadze powyższe okoliczności strona wniosła o uchylenie zakwestionowanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej na zasadzie art. 183 § 2 pkt 3 u.p.p.s.a., względnie o jej oddalenie jako niezasadnej na podstawie art. 184 u.p.p.s.a.

Organ zauważył, że w wyroku NSA z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 773/13, przesądzono, że skarżący utracił status doktoranta w wyniku ukończenia studiów doktoranckich i odebrania stosownego świadectwa w dniu [...] października 2008 r. Kolejne zaś wnoszone przez niego skargi w tej samej sprawie nie mogą zmienić tego stanu rzeczy. Podobnie jak żądanie wznowienia postępowania administracyjnego odwołujące się do użytego w jednym z pism organów uczelni sformułowania, że skarżący nie napisał i nie obronił pracy doktorskiej. W 2008 r. ukończenie studiów nie oznaczało zaś jednoczesnego napisania i obronienia pracy doktorskiej. Dodatkowo po wznowieniu postępowania, nie zaś przed, jak utrzymuje to skarżący, organ wydał w dniu [...] marca 2016 r. decyzję nr [...] i doręczył ją stronie w dniu [...] marca 2016 r., strona zaś nie wniosła od niej odwołania. Decyzja ta stała się zatem ostateczna.

W tym stanie rzeczy – zdaniem organu – kolejna skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, a gdyby Sąd nie podzielił tego stanowiska, skarga jest całkowicie bezzasadna, gdyż skarżący nie wykazał żadnej bezczynności. Potwierdzają to również orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 95/17, oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1646/18.

Powyższe stanowisko zostało potrzymane przez organ w piśmie z dnia [...] października 2020 r.

Skarżący, ustosunkowując się w dniu [...] kwietnia 2019 r. do udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazał, że nie istnieje świadectwo ukończenia przez niego studiów doktoranckich, a fakt nieukończenia studiów został potwierdzony przez prorektora uczelni w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. Podkreślił również, że nigdy nie otrzymał oryginału decyzji nr [...] z datą inną niż [...] września 2015 r. Na dodatek od tej decyzji wniósł odwołanie, uzyskując w odpowiedzi postanowienie z dnia [...] września 2015 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich. Gdyby nawet organ aktualnie doręczył mu oryginał decyzji z dnia [...] marca 2016 r., to i tak nie miałaby ona znaczenia dla sprawy z uwagi na prawomocne już wznowienie postępowania dotyczącego przedłużenia studiów doktoranckich.

Skarżący podważył również prawidłowość powołania się przez organ na orzeczenia sądów administracyjnych wydanych w sprawach o sygn. akt II SAB/Wa 95/17 oraz I OSK 1646/18. Odnosiły się one bowiem do funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r., która okazała się być rozstrzygnięciem nieistniejącym, podczas gdy organ przez całe lata dowodził jej wydania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Odnosząc się w tym zakresie do wyrażonego przez organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną żądania jej odrzucenia na zasadzie art. 183 § 2 pkt 3 u.p.p.s.a., należy w pierwszej kolejności zauważyć, że przesłanki wymienione w art. 183 § 2 u.p.p.s.a. dotyczą postępowania sądowego prowadzonego w pierwszej instancji. Oznacza to, że strona może się na nie powoływać wyłącznie w kontekście ewentualnej wadliwości wydanego orzeczenia sądowego, nie zaś dopuszczalności wniesionej skargi kasacyjnej. Ta – w myśl art. 173 § 1 u.p.p.s.a. – przysługuje bowiem co do zasady od każdego wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyjątkiem przypadków w tym przepisie wymienionych, do których niniejsza sprawa się nie zalicza. Stąd też nie było podstaw do odrzucenia wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej, stanowiącej wyraz przysługującego mu w pełnym zakresie prawa do sądu, w tym także uprawnienia do zakwestionowania nieprawomocnego orzeczenia sądowego wydanego w pierwszej instancji.

Zatem okoliczność toczącego się w tej samej sprawie postępowania wszczętego wcześniej przed sądem administracyjnym, albo też – jak zdaje się twierdzić organ – prawomocnego już jego zakończenia (art. 183 § 2 pkt 3 u.p.p.s.a.) mogłaby co najwyżej stanowić podstawę zarzutu skargi kasacyjnej, której organ wszak nie sformułował. Nie istniała więc konieczności pełnego odniesienia się do tego zagadnienia przez Sąd odwoławczy i wystarczającym było stwierdzenie, że przesłanka ta nie zachodziła w niniejszej sprawie. Trafne w tym zakresie były bowiem spostrzeżenia Sądu pierwszej instancji, że choć skarżący zainicjował wiele postępowań sądowych, zakończonych następnie wydaniem kilku prawomocnych orzeczeń, to żadne z nich nie obejmowało kwestii wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu studiów doktoranckich. Nie można oczywiście nie zwrócić uwagi, że wszystkie one bazowały wokół tego samego zagadnienia, tj. przedłużenia skarżącemu studiów doktoranckich. Niemniej jednak poszczególne żądania skarżącego wzajemnie się od siebie odróżniały, co pozwalało uznać, także w niniejszej sprawie, że brak jest podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na zawisłość sporu bądź powagę rzeczy osądzonej.

Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami wniesionej skargi kasacyjnej, dochodząc do przekonania, że nie są one usprawiedliwione, przez co skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzut naruszenia art. 3 § 1 u.p.p.s.a. w zestawieniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. jest skonstruowany błędnie. Skoro przedmiotem toczącego się postępowania sądowego była bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ administracyjny, to Sąd pierwszej instancji nie mógł zastosować wspomnianego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do postępowań sądowych, w których zaskarżeniu podlegały wydane przez organy decyzje lub postanowienia. Nie stanowi on zatem dyrektywy orzeczniczej w sprawach dotyczących bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej.

Nie można zgodzić się również z zaprezentowanym w opisie tego zarzutu stanowiskiem strony, łączącym się z postulowanym naruszeniem art. 104 § 1, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie oddalił wniesioną skargę pomimo istnienia przesłanek wskazujących na wadliwość działania organu w zakresie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o przedłużeniu bądź nieprzedłużeniu skarżącemu okresu studiów doktoranckich, w szczególności poprzez: nieuwzględnienie argumentacji i dokumentów przedstawionych w skardze, niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak uzasadnienia prawnego odnoszącego się do stanu faktycznego przedstawionego w skardze.

Po pierwsze należy stwierdzić, że rolą sądu administracyjnego nie jest w żadnym wypadku prowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do przyjęcia określonych ustaleń faktycznych, a następnie skonfrontowania ich z ustaleniami faktycznymi organów administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Konsekwencją tego jest m.in. uregulowana w przepisach procesowych zasada, że sądy administracyjne nie prowadzą postępowania dowodowego w pełnym zakresie, a jedynie uzupełniająco mogą z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 u.p.p.s.a.).

W związku z tym Sąd pierwszej instancji, w toku postępowania sądowego zmierzającego do wydania zaskarżonego wyroku, nie miał obowiązku gromadzenia materiału dowodowego, jego całościowej oceny, czy też wyjaśniania jakichkolwiek okoliczności sprawy. Zwłaszcza nie mógł tego dokonać na podstawie przywołanych przez skarżącego przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 104 § 1 k.p.a., albowiem ich adresatem są organy administracji publicznej. Co więcej, mając na względzie, że przedmiotem postępowania była kwestia bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia przez organ sprawy, Sąd w żaden sposób nie mógł odnieść się również do ustaleń organu podjętych w ramach prowadzonego przez niego postępowania. Nie one podlegały bowiem kontroli w niniejszej sprawie. Stąd też Sąd pierwszej instancji całą swoją uwagę zobowiązany był skoncentrować wyłącznie na stwierdzeniu faktu, czy w momencie wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny w zakresie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o przedłużeniu lub nieprzedłużeniu studiów doktoranckich, a także czy organ przewlekle prowadził postępowanie w tym zakresie.

Kierując się takimi wskazaniami, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że nie można organowi skutecznie postawić zarzutu bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie wprowadzenia do obrotu prawnego (wydania i doręczenia) rozstrzygnięcia w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich. Organ bowiem decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr , [...] umorzył postępowanie prowadzone w tym zakresie. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy w toku kontroli instancyjnej decyzją organu drugiej instancji z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], od której skargę następnie prawomocnie oddalono wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1102/12.

Nie można zatem Sądowi pierwszej instancji czynić zarzutu, że pomimo innego stanowiska strony, podjął orzeczenie uwzględniające fakt wprowadzenia do obrotu decyzji kończącej postępowanie wszczęte na wniosek strony z dnia [...] maja 2008 r. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami.

Należy także podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, zakwestionowany wyrok został uzasadniony prawidłowo. Zawiera on bowiem wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 141 § 4 u.p.p.s.a., w tym również uzasadnienie prawne odwołujące się do zagadnień poruszanych w granicach niniejszej sprawy. Trzeba bowiem pamiętać, że w myśl przywołanego już art. 134 § 1 u.p.p.s.a., sąd związany jest granicami sprawy. Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd zawsze jest związany granicami tej sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może formułować wiążących ocen prawnych w odniesieniu do aktów, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie zostały zaskarżone w zawisłej przed nim sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4402/18, z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2717/19 oraz z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 622/17 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stąd też pomimo oczekiwań strony, że Sąd pierwszej instancji w sporządzonym uzasadnieniu zajmie stanowisko odnośnie wszystkim aspektów sytuacji prawnej w jakiej skarżący się aktualnie znajduje, nie było to możliwe właśnie z punktu widzenia art. 134 § 1 u.p.p.s.a. Sąd ten nie miał zatem kompetencji do wypowiadania się na temat prawidłowości wznowienia postępowania administracyjnego i zapadłej w tym zakresie decyzji nr [...], a zwłaszcza w kontekście przyjęcia prawidłowej daty jej wydania. Warto jednak podkreślić, że wznowienia postępowania administracyjnego nie można utożsamiać z koniecznością jego przeprowadzenia od nowa. Wszczęcie tego nadzwyczajnego trybu, a nawet zapadnięcie postanowienia o wznowieniu postępowania, nie oznacza automatycznie, że dotychczas wydane akty przestają wywoływać skutki prawne i zostają wyeliminowane z obrotu prawnego. W myśl art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie o wznowieniu stanowi jedynie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ stosownego postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postępowanie to kończy się zaś wydaniem decyzji, którą organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej albo uchyla ją, wydając nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 k.p.a.).

W związku z tym mimo wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji organu z dnia [...] marca 2012 r., rozstrzygnięcie to, aż do czasu jego uchylenia stosownym aktem, w dalszym ciągu funkcjonuje w obrocie prawnym, świadcząc o tym, że postępowanie z wniosku strony o przedłużenie studiów doktoranckich zostało już ostatecznie i prawomocnie zakończone.

Trzeba również zauważyć, że wadliwością zaskarżonego orzeczenia w żadnym wypadku nie mogło być powołanie się w nim na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 690/16. Należy bowiem podkreślić, że Sąd pierwszej instancji odniósł się do wskazanego wyroku w kontekście sformułowanego przez organ wniosku o odrzucenie skargi z uwagi na przesłankę prawomocnego osądzenia sprawy. Skoro takie orzeczenie zapadło, a co więcej stało się ono prawomocne, to Wojewódzki Sąd Administracyjny miał prawo się do niego odnieść w tej części wydanego wyroku, która dotyczyła zbadania dopuszczalności skargi. Sytuacji tej nie zmieniłby przy tym postulowany przez stronę wynik postępowania wywołanego skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W przypadku bowiem nawet jej uwzględnienia okoliczności faktyczne sprawy nie uległyby zmianie, gdyż w dalszym ciągu nie istniałaby tożsamość aktualnie prowadzonego postępowania ze sprawą toczącą się pod sygnaturą akt II SAB/Wa 690/16.

Reasumując należało stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z podniesionych przez skarżącego zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był do oddalenia skargi kasacyjnej, o czym orzeczono w sentencji niniejszego wyroku na podstawie art. 184 u.p.p.s.a.