Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 373/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono nieważność decyzji
Powołane przepisy: article: art 77 par. 1, art 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 17 ust. 3 i 4, art 24 ust. 2, art 31, art 32
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr SKO [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia[...] lipca 2006 r. nr [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. przyznał G. F. jednorazowo świadczenie pielęgnacyjne na siostrę W. L., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w wysokości 2.940,00 zł za okres od 1 lutego 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. Decyzja ta zapadła na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 473/05, którym Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] kwietnia 2005 r. i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z [...] lutego 2005 r., odmawiającą przyznania G. F. świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu [...] czerwca 2006 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wydał kolejną decyzję Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku G. F., przyznając jej świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości 420 zł miesięcznie na okres od 1.07.2006 do 31.08.2006 i w wysokości 42 zł miesięcznie na okres od 28.06.2006 do 30.06.2006.

W odwołaniu złożonym 6.07.2006 r. G. F. zakwestionowała obie te decyzje, nie zgadzając się z faktem, że w okresie od 1.09.2005 r. do 27.06.2006 r. została pozbawiona świadczenia pielęgnacyjnego. W stosunku do decyzji z 28 czerwca 2006 r. wskazała, że wniosek o świadczenie na nowy okres zasiłkowy złożyła dopiero w dniu 28.06.2006 r., ponieważ wcześniej toczyło się postępowanie przez organami administracji i sądem.

W kolejnym piśmie z 17.07.2006 r. odwołująca zwróciła się o weryfikacje wszystkich decyzji zapadłych w jej sprawie, ponawiając swoje zarzuty wobec decyzji z [...] czerwca 2006 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpatrzyło odwołania od obu decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2006 r., natomiast decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. uchyliło decyzję organu I instancji z [...] czerwca 2006 r. w części określającej termin opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i zdrowotne i w tym zakresie zastąpiło sformułowanie "za okres od 2006-06-01 do 2006-08-31" sformułowaniem "za okres od 2006-07-01 do 2006-08-31".

W podstawie prawnej decyzji Nr [...] z [...]sierpnia 2006 r. Kolegium wskazało art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1-4, art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.), art. 6 ust. 2 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) i art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.).

W uzasadnieniu organ zaznaczył, że przedmiotem prowadzonego postępowania odwoławczego jest sprawa wszczęta na skutek wniosku G. F. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą W. L., który został złożony 28 czerwca 2006 r. W tym bowiem przedmiocie było prowadzone postępowanie przez organ I instancji i tylko w tym zakresie zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności może orzekać organ odwoławczy.

Jako nie budzące wątpliwości ustalenia organu I instancji Kolegium uznało złożenie przez odwołującą stosownego wniosku wraz z wymaganymi dokumentami w dniu 28.06.2006 r., ustanowienie przez sąd rodzinny G. F. opiekunem ubezwłasnowolnionej siostry W. L., zaliczonej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, spełnienie kryterium dochodowego – w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Za bezsporne organ uznał też zarejestrowanie Genowefy F. w Urzędzie Pracy w B. jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku od dnia 14.09.2005 r. i utrata tego statusu z dniem 28.06.2006 r. W tej sytuacji G. F. spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej organ wskazał, że ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i jego wypłata mogą zostać dokonane wyłącznie po złożeniu w tym przedmiocie wniosku na odpowiednim formularzu wraz z dołączonymi wymaganymi dokumentami. Skoro wniosek odwołującej wpłynął w dniu 28.06.2006 r. i od tego dnia spełnia ona przesłanki do przyznania świadczenia, zasadne było przyznanie wnioskowanego świadczenia począwszy od 28.06.2006 r. do 31.08.2006 r., czyli do końca okresu zasiłkowego. Orzeczenie o niepełnosprawności W. L. wydane zostało bowiem na czas nieokreślony, a w takim wypadku nie ma zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przewidujący przyznanie świadczenia do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynika z art. 17 ust. 13 cyt. ustawy i wynosi 420 zł miesięcznie, a przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień.

Jako nieuzasadnione organ odwoławczy uznał zawarte w decyzji organu I instancji ustalenie, że składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, które są opłacane od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego, będą należne za okres od 28 do 30 czerwca 2006 r. i dodatkowo za okres od dnia 1.06.2006 r. i zreformował decyzję w tym zakresie.

W skardze na tę decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie G. F. podniosła, iż na skutek nierzetelnego działania organów jej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 13.12.2004 r. mógł odnieść skutek dopiero z dniem 1.02.2005 r. Gdyby, jak podaje, pracownicy urzędu poinformowali ją o tym, iż warunkiem przyznania świadczenia jest utrata statusu osoby bezrobotnej, wyrejestrowałaby się z Urzędu Pracy i świadczenie zostałoby jej przyznane wcześniej, zwłaszcza, że jak podkreśla wielokrotnie w skardze, fakt zarejestrowania nie był związany z chęcią podjęcia zatrudnienia a wyłącznie z uzyskaniem ubezpieczenia koniecznego dla korzystania z bezpłatnej opieki lekarskiej. Skarżąca jest bowiem osobą chorą, pozostającą w ciągłym leczeniu i nie mogła pozostać bez opieki lekarskiej przez cały czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy należnego jej świadczenia pielęgnacyjnego, a nie stać jej było na opłacenie składek ze środków własnych. Skarżąca wskazała, że nie składała wniosku na nowy okres zasiłkowy od dnia 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. ponieważ przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie toczyło się postępowanie, którego wynik miał przesądzić o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego. Uważa, że została wprowadzona w błąd, ponieważ oczekując na wyrok Sądu informowała MOPS w B., że jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy i uzyskała odpowiedź, że nie ma to znaczenia. Skarżąca domaga się też odsetek od wypłaconej kwoty zaległego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, wskazując, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W odniesieniu do wniosku o wypłatę odsetek organ zauważył, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują ich wypłaty osobie uprawnionej do świadczeń rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach dokonywanej kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Przedmiotem skargi jest decyzja o charakterze reformatoryjnym, którą organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie rozstrzygnął sprawę co do istoty. Podjęcie tego rodzaju decyzji uzasadnione jest w sytuacji, gdy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo i nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, natomiast samo rozstrzygnięcie jest wadliwe i wymaga zmiany.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy zmienił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia terminu opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie rentowe i ubezpieczenie zdrowotne zastępując wskazany przez organ I instancji termin od 1.06.2006 r. do 31.08.2006 r. terminem od 1.07.2006 r. do 31.08.2006 r. Organ odwoławczy uznał bowiem za nieuzasadnione ustalenie, że wymienione wyżej składki będą opłacane od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 28.06.2006 r. do 30.06.2006 r., tj. za te dni miesiąca czerwca 2006 r., za które przyznane zostało świadczenie i dodatkowo za okres od 1.06.2006 r.

Podejmując zaskarżoną decyzję w dniu [...] sierpnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło jednak, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., dostrzegając wadliwe ustalenie terminu opłacania składek, decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] zmienił swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie przyznania G. F. świadczenia pielęgnacyjnego w części dotyczącej opłacania składek i ustalił, że składki na ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie rentowe i ubezpieczenie zdrowotne opłacane będą za okres od 1.07.2006 r. do 31.08.2006 r. Decyzję zmieniającą z [...] lipca 2006 r. skarżąca otrzymała 18.08.2006 r., co potwierdziła na oryginale tej decyzji (k.55 akt administracyjnych SKO [...]). Powstała zatem sytuacja, w której dwie decyzje różnych organów rozstrzygnęły tę samą kwestie co do istoty, jednakże w dacie wydania zaskarżonej decyzji - tj. [...] sierpnia 2006 r. decyzja zmieniająca z[...] lipca 2006 r. nie była jeszcze ostateczna. Ta okoliczność powoduje, że brak jest przesłanek z art. 156 § 1 pkt 3 skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, jednakże pominięcie przez organ odwoławczy w trakcie kontroli instancyjnej istotnego faktu wydania rozstrzygnięcia eliminującego błędy decyzji przez organ I instancji i de facto powtórne rozstrzygnięcie tej samej kwestii stanowi o naruszeniu przez ten organ art. 77 §1 i 80 k.p.a., a więc ocenie całokształtu sprawy bez uwzględnienia wszystkich jej okoliczności. Naruszenie to, jako mające istotny wpływ na wynik sprawy jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Z mocy powołanego wcześniej art. 153 P.p.s.a Są poddał kontroli także i decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] i doszedł do przekonania, że wydana została bez podstawy prawnej.

Powołane w niej przepisy to art. 163 k.p.a., art. 31 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 6 ust. 2 a cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 9 ust. 1 pkt 25 a ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, ze zm.). Pierwszy z wymienionych przepisów daje organowi administracji publicznej możliwość uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach i na innych zasadach niż określone w Dziale II Rozdziale 13 Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przewidują to przepisy szczególne. Jako taki przepis organ wskazał art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który dotyczy sytuacji, kiedy odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych – wówczas wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub od dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, ustalenie wysokości świadczenia nastąpiło bowiem prawidłowo. W przypadku błędnego wskazania terminu opłacania składek na ubezpieczenia nie ma też zastosowania art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwiający bez zgody strony zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych lub gdy osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Należy również zauważyć, że wskazana przez organ w podstawie prawnej ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, ze zm.) została uchylona z dniem 1.10.2004 r., nie obowiązywała zatem w dacie wydania kontrolowanej decyzji. .

Z powyższego wynika, że wydanie przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzji z dnia[...] lipca 2006 r. nie znajduje oparcia w przepisach prawna, a ta okoliczność skutkować musi stwierdzeniem jej nieważności przez Sąd.

Podkreślić przy tym należy, że zauważony przez organ I instancji błąd w decyzji własnej z [...] czerwca 2006 r. przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w części dotyczącej określenia daty odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie rentowe i ubezpieczenie zdrowotne mógł zostać usunięty postanowieniem o sprostowaniu wydanym w trybie art. 113 § 1 k.p.a.. Omyłka w tym zakresie była bowiem oczywistym błędem pisarskim, nie miała wpływu na datę i wysokość przyznanego świadczenia, a jej sprostowanie nie prowadziłoby do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia.

Uwzględniając wskazane wyżej uchybienia z urzędu Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi. Bezspornym jest, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z wymaganymi dokumentami dopiero 28.06.2006 r. Zgodne zatem z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych było przyznanie jej wnioskowanego świadczenia od tej daty do końca okresu zasiłkowego – tj. 31.08.2006 r., jako że orzeczenie o niepełnosprawności W. L. wydane zostało na stałe, czyli na czas nieokreślony. Prawidłowo również, w oparciu o art. 17 ust. 3 i 4 organ wyliczył wysokość przyznanego świadczenia.

W postępowaniu ponownym, po wyeliminowaniu przez Sąd decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. rzeczą organu odwoławczego będzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia z czytelnie sformułowaną sentencją.

Mając na uwadze przytoczone wyżej względy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt lit. c) P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził nieważność decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzji z dnia [...] lipca 2006 r.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.