Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 686/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 3, art. 29 par. 1, art. 33 par. 1 pkt 1,2,7,10, art. 34 par. 1 i  par. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15
journal: Dz.U. 2015 poz 2058
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA, Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska, , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. J. S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], którym utrzymane zostało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...], wystawionych przez Wójta Gminy N., dotyczących opłat za udostępnienie informacji publicznej.

2. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

2.1. Wierzyciel – Wójt Gminy N. wystawił wobec skarżącego dwa tytuły wykonawcze: z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...], dotyczące opłat za udostępnienie informacji publicznej na podstawie wniosków z dnia 7 i 13 października 2015 r. i skierował je do wykonania do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R..

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 29 stycznia 2016 r. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Emerytalno-Rentowym [...], doręczając to zajęcie organowi rentowemu w dniu 8 lutego 2016 r., a zobowiązanemu - w dniu 4 lutego 2016 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych.

Zobowiązany w dniu 8 lutego 2016 r. złożył pismo nazwane "skarga na zajęcie egzekucyjne", w którym - powołując się na art. 33 pkt 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia świadczenia emerytalnego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. W uzasadnieniu podniósł, że nie otrzymał kserokopii dokumentów w takiej ilości za jaką go obciążono oraz, że brak jest zestawienia ilości doręczonych mu kserokopii, a ponadto, że nie ciążył na nim obowiązek zapłaty za te kserokopie dokumentów jako służące wykonywaniu czynności radnego i stanowiące informację publiczną. Zarzucił także brak uprzedniego doręczenia upomnienia o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz błędy w tytule wykonawczym (brak wskazania treści obowiązku podlegającego egzekucji, brak wskazania z jakiego tytułu jest obowiązek zapłaty oraz brak wskazania co jest źródłem tego obowiązku).

2.2. Powyższe pismo zostało przez organ egzekucyjny uznane ostatecznie (po kilkakrotnym uchyleniu jego wcześniejszych postanowień przez SKO) i rozpoznane jako zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, 2, 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.)

Przed ich rozpoznaniem organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w odniesieniu do tych zarzutów. Postępowanie w tym zakresie zakończyło się ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], którym organ ten uznał wszystkie zarzuty za nieuzasadnione.

2.3. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny wydał w dniu [...]- na podstawie art. 34 § 4 oraz art. 18 u.p.e.a. oraz art. 123 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – postanowienie o nieuznaniu zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego.

2.3.1. W obszernym uzasadnieniu, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w tej sprawie, organ stwierdził, że zobowiązany w ustawowym terminie zgłosił następujące zarzuty: nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1), brak wymagalności obowiązku (pkt 2), brak uprzedniego upomnienia (pkt 7) i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a. (pkt 10). Następnie organ wskazał, że stosownie do art. 34 § 1 powołanej ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 stanowisko to jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

2.3.2. Następnie organ przedstawił stanowisko wierzyciela w odniesieniu do zgłoszonych zarzutów nieistnienia obowiązku i braku wymagalności tego obowiązku i w tym zakresie podał, że obowiązek dotyczył opłat za udostępnienie informacji publicznej przewidzianej w art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 ze zm., dalej: u.d.i.p.). Wójt Gminy N. uwzględnił dwa wnioski skarżącego (z dnia 7 i 13 października 2015 r.) o udostępnienie mu informacji publicznych (odpowiednio: kopii sprawozdań kwartalnych za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2015 r. oraz kopii umów zawieranych przez gminę w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 30 września 2015 r.), każdorazowo informując wnioskodawcę o wysokości opłaty (odnoście pierwszego wniosku – [...]zł za 1352 strony formatu A4, a odnośnie drugiego wniosku – [...] zł za 2513 stron formatu A4) oraz o treści art. 15 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym udostepnienie informacji nastąpi w terminie 14 dni od powiadomienia o wysokości opłaty, chyba że w tym czasie wnioskodawca dokona zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub wniosek wycofa. Organ samorządowy przesłał następnie wnioskodawcy żądane dokumenty, a wobec nieuiszczenia ustalonych opłat, wystawił w dniu 29 października 2015 r. upomnienie nr [...]na kwotę [...]zł (z kosztami upomnienia w wysokości [...]zł), a w dniu 17 listopada 2015 r. upomnienie nr [...]na kwotę [...]zł (z kosztami upomnienia [...]zł), wzywając do ich zapłaty w terminie 7 dni pod rygorem wszczęcia postepowania egzekucyjnego. W dalszej kolejności Wójt wystawił tytuły wykonawcze, opiewające na powyższe należności pieniężne.

Nadmieniono przy tym, że informując wnioskodawcę o wysokości opłat organ samorządowy nie pouczył strony o możliwości zwrócenia się o ponowne rozpoznanie sprawy, a następnie – wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ale brak tego pouczenia powoduje jedynie ten skutek, że strona może z tej drogi nadal skorzystać.

2.3.3. Odnośnie zarzutu braku doręczenia upomnienia organ powołał się na wynikające z akt dowody, że doręczenie upomnienia nr [...] nastąpiło w dniu 29 października 2015 r. do rąk małżonki zobowiązanego, a upomnienia nr [...] – zostało uznane za doręczone w dniu 24 listopada 2015 r. to jest w dniu, w którym adresat odmówił przyjęcia tego pisma.

2.3.4. Organ egzekucyjny, w ślad za wierzycielem, uznał zatem, że zarzuty oparte na art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a. są nieuzasadnione.

2.3.5. Odnosząc się z kolei do zarzutu wadliwości tytułów wykonawczych (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.) organ egzekucyjny, nie będąc związany stanowiskiem wierzyciela, podzielił je jednak w całości i również ten zarzut uznał za nieuzasadniony. Stwierdził, że oba tytuły wykonawcze odpowiadają wymogom określonym w art. 27 § 1 powołanej ustawy i podkreślił, że zakres badania tytułów przez organ egzekucyjny wynika z art. 29 u.p.e.a., w szczególności zaś organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dalej stwierdził, że wierzyciel poprawnie wystawił oba tytuły wykonawcze, wskazując podstawę prawną dochodzonej należności w postaci art. 15 u.d.i.p., określił rodzaj zaległości tj. opłatę za udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem – odpowiednio z dnia 7 i 13 października 2015 r. oraz dokonał identyfikacji podstawy prawnej obowiązku wskazując pisma wierzyciela informujące o wysokości opłaty za udostepnienie informacji – odpowiednio z dnia 12 i 23 października 2015 r.

2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie tego postępowania do czasu rozpoznania przez WSA w Gliwicach skargi na informację o kosztach udostepnienia materiałów i rozpoznania przez SKO w K. sprawy z jego wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...]. Jako postawę zażalenia wskazał: nieistnienie obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy tj. brak podstawy prawnej obowiązku i błędne określenie należności pieniężnej. W uzasadnieniu ponownie zakwestionował sam obowiązek uiszczenia opłaty, powołując się na swój status radnego oraz podkreślił wadliwość informacji o wysokości opłaty, polegająca na braku pouczenia o środkach odwoławczych.

3. Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Obszernie uzasadnił swe rozstrzygnięcie, w całej rozciągłości podzielając ustalenia i argumentację orzeczenia pierwszej instancji. Ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wskazał na jego bezprzedmiotowość ze względu na zawieszenie tego postepowania do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zarzutów. Z kolei odnoście wniosku o umorzenie tego postępowania stwierdził, że organem uprawnionym do wydania takiego orzeczenia jest organ egzekucyjny, zatem zobowiązany winien zwrócić się w tym przedmiocie do tego organu, który rozpozna wniosek w oparciu o art. 56 u.p.e.a.

4. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została oparta na zarzucie naruszenia przez organy egzekucyjne obu instancji zasad: "in dubio pro tributario" oraz "in dubio pro libertate", przez nieuwzględnienie iż istotne niejasności lub wątpliwości co do stanu prawnego bądź faktycznego, pojawiające się w procesie stosowania ustaw podatkowych nie mogą być tłumaczone na niekorzyść podmiotu. Skarżący ponowił także oba zarzuty sformułowane w zażaleniu i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

5. W odpowiedzi na skargę organ w całości raz jeszcze podtrzymał swe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Sąd zważył, co następuje:

6. Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęte nią postanowienie oraz, utrzymane nim w mocy postanowienie pierwszej instancji, nie naruszają prawa.

6.1. Stan sprawy co do faktów jest niesporny. Fakty te zostały szczegółowo wskazane w uzasadnieniach obu postanowień oraz zwięźle przedstawione we wstępnej części niniejszego uzasadnienia, co czyni zbędnym ponowne ich przywołanie. Sam skarżący ustaleniom faktycznym nie przeczy, o czym świadczy między innymi to, że już w zażaleniu zaniechał stawiania zarzutu braku doręczenia mu upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

6.2. Kwestią sporną jest natomiast ocena prawna powyższych faktów, sprowadzająca się do dwóch zagadnień: istnienia obowiązku po stronie skarżącego oraz poprawności wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych.

6.2.1. Odnosząc się do pierwszego z tych zarzutów trzeba przede wszystkim podkreślić, że wszelkie wywody skarżącego, dotyczące istnienia bądź nieistnienia po jego stronie obowiązku uiszczenia opłat za udostępnienie informacji publicznej a także poprawnego obliczenia ich wysokości, nie podlegają ocenie organów egzekucyjnych. Są to bowiem okoliczności objęte wyraźnym wyłączeniem ustawowym, zawartym w art. 29 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Konsekwencją tego uregulowania jest unormowanie z art. 34 u.p.e.a., które przewiduje obowiązek uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela, w sytuacji gdy zobowiązany zgłosi m. in. zarzut nieistnienia obowiązku oraz – związania tym stanowiskiem przy rozpoznaniu wskazanego zarzutu.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny uzyskał takie stanowisko i uwzględnił je w swym rozstrzygnięciu.

Sąd, dokonał oceny zarówno postanowienia organu egzekucyjnego w tym zakresie jak i stanowiska wierzyciela (na które nie przysługuje obecnie odrębna skarga do sądu administracyjnego). Ocena to doprowadziła do konstatacji, że oba organy prawidłowo uznały zarzut nieistnienia obowiązku za bezpodstawny. Możliwość obciążenia podmiotu wnioskującego o udzielenie informacji publicznej opłatą przewidują przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, które równocześnie określają procedurę ustalenia takiej opłaty, poinformowania o niej wnioskodawcy oraz zasady jej wyegzekwowania.

Wymogi powyższe zostały zachowane, wnioskodawcę poinformowano o obowiązku uiszczenia opłat i wskazano sposób ich obliczenia oraz podstawę prawną. Następnie skierowano do niego stosowne upomnienia i dopiero po bezskutecznym upływie terminu do spełniania obowiązku zapłaty należności, nastąpiło wystawienie tytułów wykonawczych i skierowanie ich do egzekucji.

Faktem jest, że informacje o opłatach nie zawierały pouczenia wnioskodawcy o prawnych możliwościach zakwestionowania obowiązku poniesienia opłaty czy ustalenia jej wysokości.

W niniejszej sprawie nie wywołało to jednak negatywnych skutków dla skarżącego, gdyż – jak wynika z akt spraw o sygn. akt IV SA/Gl 398/17 oraz IV SA/Gl 399/17 skarżący skorzystał z drogi odwoławczej, najpierw kierując wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a następnie - wnosząc do tut. Sądu skargi na obie informacje o opłatach (to jest na pisma z 12 października 2015 r. nr [...] oraz z 27 października 2015 r. nr [...]). Jednakże z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego skarga w sprawie IV SA/Gl 398/17 została odrzucona postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r., a z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia skarga w sprawie IV SA/Gl 399/17 została odrzucona postanowieniem z dnia 2 października 2017 r. Oba postanowienia są prawomocne.

6.2.2. Również zarzut prowadzenia egzekucji w oparciu o wadliwe tytuły wykonawcze, w ocenie Sądu, został prawidłowo uznany przez organy egzekucyjne za nieuzasadniony. Analiza danych umieszczonych przez wierzyciela w obu dokumentach tytułów wykonawczych, objętych niniejszym postępowaniem, prowadzi do wniosku iż wszystkie elementy wskazane w art. 27, w tym w § 1 pkt 3 tego przepisu, zostały prawidłowo podane. Wskazano bowiem zarówno akt prawny, w oparciu o który nałożono na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty, prawidłowo nazwano sam obowiązek (opłata za udostepnienie informacji publicznej) i wskazano numer oraz datę pisma, z którego wynika wysokość egzekwowanej należności. Trzeba przy tym nadmienić, że informację o wysokości opłaty za udostepnienie informacji publicznej uznaje się w orzecznictwie sądowym za czynność, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a ), zatem nie jest to orzeczenie w ścisłym tego słowa znaczeniu, co może sprawiać pewną trudność w odpowiednim wypełnieniu rubryk 3, 4 i 5 działu E druku tytułu wykonawczego. Mimo to, dane wskazane przez wierzyciela w kwestionowanych przez skarżącego tytułach wykonawczych w pełni odpowiadają treści art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., co czyni zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 10 tej ustawy za nieuzasadniony.

7. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.