Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 983/00
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2001-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Normalizacja
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 26, art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 55 poz. 250
law: Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji.
article: art. 2 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Przed 17 lipca 2000 r. kompetencji urzędu skarbowego do wydania decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu niedokonania wpłaty sankcji ekonomicznej, o jakiej mowa w art. 26 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./, oraz odsetek za zwłokę nie można wywieść ani z przepisu art. 28 ust. 2 tej ustawy, ani z art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

TEZY

Przed 17 lipca 2000 r. kompetencji urzędu skarbowego do wydania decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu niedokonania wpłaty sankcji ekonomicznej, o jakiej mowa w art. 26 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./, oraz odsetek za zwłokę nie można wywieść ani z przepisu art. 28 ust. 2 tej ustawy, ani z art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Spółdzielni Pracy P.-U. "(...)" w M.-P. na decyzję Izby Skarbowej w (...) z dnia 17 października 2000 r. w przedmiocie określenia zaległości z tytułu nie wpłacenia sankcji ekonomicznej oraz odsetek od tej zaległości i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Państwowa Inspekcja Handlowa - Wojewódzki Inspektorat w B.-P. przeprowadziła w dniach 27-30 października oraz 3-4 listopada 1998 r. inspekcję w Spółdzielni Pracy U.-P. "Ż." w M.-P., sporządzając protokół inspekcji, do którego kierownictwo Spółdzielni nie wniósł zastrzeżeń. W protokole tym stwierdzono, że w okresie od 1 maja 1995 r. do 10 października 1998 r. Spółdzielnia wyprodukowała i sprzedała wyroby betonowe nie posiadające certyfikatu na znak bezpieczeństwa o łącznej wartości 340.010,54 zł.

W piśmie z dnia 10 listopada 1998 r. (...) Państwowa Inspekcja Handlowa - Wojewódzki Inspektorat w B.-P., w oparciu o protokół inspekcji, działając na podstawie 13 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./.:

1/ zobowiązała Spółdzielnię do zaniechana wprowadzania do sprzedaży wyrobów nie posiadających certyfikatu na znak bezpieczeństwa a podlegających obowiązkowi zgłoszenia do certyfikacji na zastrzeżony przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji znak bezpieczeństwa "B";

2/ zobowiązała Spółdzielnię do odprowadzenia do budżetu państwa kwoty 340.010,54 zł stanowiącej 100 procent sumy uzyskanej ze sprzedaży określonych wyrobów budowlanych, nie posiadających certyfikatu na znak bezpieczeństwa "B". Pismo powyższe zawierało pouczenie o możliwości wniesienia nań skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego,.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Spółdzielnia Pracy P.-U. "Ż." w M.-P.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 1998 r. II SA/Lu 1694/98 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie odrzucił skargę przyjmując, że zaskarżone pismo nie jest aktem administracyjnym, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a zatem skarga na to pismo jest niedopuszczalna.

Na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 2 grudnia 1999 r. III RN 107/99 uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy uznał, że pismo Państwowej Inspekcji Handlowej - Wojewódzki Inspektorat w B.-P. z dnia 10 listopada 1998 r. stanowi rozstrzygnięcie podjęte przez właściwy organ administracji publicznej na podstawie art. 27 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy o "badaniach i certyfikacji i ma znamiona prawne decyzji administracyjnej, która podlega kognicji NSA na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o NSA.

Ponownie rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, postanowieniem z dnia 11 lutego 2000 r. II SA/Lu 115/00 odrzucił skargę Spółdzielni Pracy P.-U. w M.-P. wniesioną na przedmiotowe pismo. W motywach tego postanowienia podniesiono, że stosownie do art. 34 ust. 1 i 3 ustawy o NSA, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, a jeśli - ustawa nie przewiduje środków odwoławczych, po wezwaniu organu administracji do usunięcia naruszenia prawa. Skoro Spółdzielnia nie wyczerpała trybu określonego w powołanych przepisach, przeto skarga podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o NSA.

Skarga Spółdzielni o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem NSA z dnia 11 lutego 2000 r. II SA/Lu 115/00 została odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2000 r. II SA/Lu 713/00.

Urząd Skarbowy w B. P. decyzją z dnia 19 października 1999 r. (...) określił Spółdzielni Pracy P.-U. "Ż." w M.-P. zaległość podatkową w wysokości 340.010.54 zł oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie 434.051 zł, w związku z nie uiszczeniem w terminie płatności sankcji pieniężnej w rozumieniu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./ z tytułu sprzedaży w okresie od 1 maja 1995 r. do 10 października 1998 r. wyrobów podlegających oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczonych tym znakiem.

Na skutek odwołania wniesionego od tej decyzji, Izba Skarbowa w L. decyzją z dnia 17 października 2000 r. (...) uchyliła wysokość kwoty zaległości i odsetek i określiła je w nowej wysokości:

- zaległość podatkową w kwocie 294.004,12 zł,

- odsetki od tej zaległości 84.158 zł;

a w pozostałej części utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że Wojewódzki Inspektorat Państwowej Inspekcji Handlowej w B. P. ustalił, że w okresie od 1 maja 1995 r. do 19 października 1998 r. Spółdzielnia wyprodukowała i sprzedała wyroby nie oznaczone znakiem bezpieczeństwa o łącznej wartości 340.010,54 zł. Sprzedaż wyrobów podlegających obowiązkowej certyfikacji na znak bezpieczeństwa bez uzyskania odpowiednich certyfikatów narusza art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55/93 poz. 250 ze zm./ Konsekwencją tego są sankcje ekonomiczne, stanowiące 100 procent sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów, podlegające wpłacie na rachunek właściwego urzędu skarbowego, zgodnie z art. 26 ust. 1 ww. ustawy. Z uwagi na fakt, że Spółdzielnia nie wpłaciła tej sankcji - Urząd Skarbowy w B.-P. wydał decyzję określającą wysokość zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę.

Przedmiotowa zaległość podatkowa stanowiła równowartość sumy uzyskanej ze sprzedaży wyrobów zakwestionowanych w okresie objętym kontrolą, na które to wyroby Spółdzielnia nie posiadała wymaganych certyfikatów uprawniających do oznaczania wyrobów znakiem bezpieczeństwa. W toku inspekcji oraz na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że proces uzyskania certyfikatów powadzony był przez Spółdzielnię w następujący sposób:

Pismem (...) z dnia 18 lipca 1997 r. skierowanym do Centralnego Ośrodka B.-R. Przemysłu Betonów "C." w W. - Spółdzielnia zgłosiła do certyfikacji produkowane wyroby. Ponieważ zgłoszenie to nie spełniało wymogów formalnych, COB-R PB "C." przesłał przy piśmie (...) z dnia 30 lipca 1997 r. formularze tych wniosków dla Spółdzielni, właściwe kwestionariusze i pouczenie o konieczności dokonania stosownej przedpłaty. Natomiast złożenie kompletnych wniosków nastąpiło dopiero 19 października 1998 r. co potwierdzone zostało i datą pieczęcią Centralnego Ośrodka B.-R. Przemysłu Betonów "C.".

Sprzedaż wyrobów od 1 maja 1995 r. do tego właśnie dnia tj. do 19 października 1998 r. uznana została przez organ kontroli oraz organy podatkowe jako sprzedaż bez certyfikatów. Certyfikaty zostały nadane dopiero w dniu 15 marca 1999 r. Przepis par. 12 ust. 5 Postanowienia (...) Rady do spraw Badań i Certyfikacji z dnia 31 marca 1995 r. w sprawie szczegółowego trybu certyfikacji wyrobów, zmienionego Postanowieniem (...) Rady do spraw Badań i Certyfikacji z dnia 6 stycznia 1998 r. stanowi, że dla wniosków zarejestrowanych przed dniem 31.12.1998 r. - dokumentem stanowiącym podstawę nie stosowania sankcji jest potwierdzenie przyjęcia do certyfikacji, ważne do czasu zakończenia procesu certyfikacji. Stawiany w odwołaniu zarzut, że badanie dokumentów nie było wnikliwe jest bezpodstawny, ponieważ pismo z dnia 18 lipca 1997 r. skierowane do "C." nie było formalnym wnioskiem. Dlatego wywiązanie się Spółdzielni z obowiązku certyfikacji wyrobów należało uznać od dnia złożenia formalnego, prawidłowego wniosku tj. od dnia 19 października 1998 r. Przedstawione w odwołaniu argumenty związane z trudnościami występującymi w przekształconej własnościowe i organizacyjnie jednostce gospodarczej, nie mogą mieć wpływu na zmianę decyzji określającej zaległość podatkową.

Do zastosowania sankcji z art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji nie mają znaczenia okoliczności czy też przyczyn, z jakich wyroby znalazły się w obrocie gospodarczym, lecz wystarczającą przesłankę stanowi to, że faktycznie znalazły się w sprzedaży.

W świetle powyższego niezasadna jest próba przerzucenia odpowiedzialności za brak certyfikatów na likwidatora P. Spółdzielni "SCh". Ustalono, że sprzedaży zakwestionowanych wyrobów dokonywała Spółdzielnia Pracy P.-U. "Ż.", dokumentując ten fakt fakturami VAT, chociaż jak wyjaśniała, z wykorzystaniem obcego wówczas majątku. W związku z powyższym określenie zaległości podatkowej przez Urząd Skarbowy w B. P. jest zasadne. Natomiast kwota tej zaległości została skorygowana przez Izbę Skarbową w L. na podstawie art. 1 pkt 19b ustawy z dnia 22 lipca 1999 r. o zmianie ustawy o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 70 poz. 776/, wprowadzającego ograniczenie okresu, za jaki sankcja może być wymierzona - do 3 lat. Dlatego uchylono zaległość podatkową /sankcję/ za 1995 r. w kwocie 46.006,42 zł, określając zaległość za lata 1996-1998 w kwocie 294.004,12 zł. Odsetki od tej zaległości podatkowej obliczono od terminu określonego dla wpłaty zaliczki podatku dochodowego, w którym to terminie winna być wpłacona sankcja ekonomiczna, do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

W skardze złożonej do Sądu, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 9 lipca 2001 r. Spółdzielnia Pracy P.-U. "Ż." w M.-P., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi zarzucono błędne ustalenie daty złożenia wniosku dotyczącego certyfikacji produkowanych wyrobów. W ocenie skarżącej, tą datą jest dzień 18 lipca 1997 r. Tymczasem Państwowa Inspekcja Handlowa - Wojewódzki Inspektorat w B.-P. oraz Izba Skarbowa w L. ustaliły inne - niewłaściwe daty, co spowodowało negatywne skutki finansowe dla Spółdzielni. Zdaniem skarżącej, postępowanie przeprowadzone przez organy skarbowe obu instancji dotknięte było wadliwością, skoro oparte było na podstawie pisma PIH-WI w B.-P., które nie jest decyzją. Na poparcie swych twierdzeń, skarżąca powołała się na wyrok NSA z dnia 24 listopada 1997 r. II SA 1301/96 /Wokanda 1998 nr 6 str. 36/.

Izba Skarbowa w L. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi zważył, co następuje: zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji dotknięte są nieważnością. Przepisy ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ podatkowy I instancji /19 października 1999 r./ wprowadziły wymóg oznaczania wyrobów znakiem bezpieczeństwa.

Stosownie do art. 26 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy - przedsiębiorca, który wprowadzając do obrotu wyroby podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa naruszył swoje obowiązki w tym zakresie lub który wykonał usługę, nie posiadając wymaganego certyfikatu, jest obowiązany wpłacić do budżetu państwa kwotę odpowiadającą 100 procent sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów lub usług.

Należy nadmienić, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, Minister Finansów nie wydał przepisów wykonawczych na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 26 ust. 3 ustawy o badaniach i certyfikacji /stosowne rozporządzenie wydano w dniu 11 lipca 2000 r. - Dz.U. 2000 nr 55 poz. 661/, jednak zarówno tryb określenia kwoty podlegającej wpłacie, jak również maksymalny okres za jaki sankcja ekonomiczna mogła być wymierzona wynikał jednoznacznie z przepisów cytowanej ustawy o badaniach i certyfikacji. Organem upoważnionym do określenia ilości i wartości wyrobów i usług oraz zobowiązującym przedsiębiorcę do dokonania wpłaty odpowiedniej kwoty pieniężnej na podstawie art. 26 ust. 1 ust. 2 ustawy o badaniach certyfikacji, jest - "organ kontroli upoważniony do kontrolowania działalności przedsiębiorców" co wynika wprost z art. 27 ust. 1 tej ustawy.

Kompetencje tego rodzaju posiadał m.in. wojewoda, działający przy pomocy wojewódzkiego inspektora inspekcji handlowej /art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o Inspekcji Handlowej - Dz.U. 1969 nr 26 poz. 206 ze zm./.

W przedmiotowej sprawie Państwowa Inspekcja Handlowa - Wojewódzki Inspektorat w B. P. dokonała ustaleń w zakresie uchybień popełnionych przez Spółdzielnię pracy U.-P. "Ż." w M.-P., o których mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji. W piśmie z dnia 10 listopada 1998 r. (...) organ ten wskazał przedsiębiorcę zobowiązanego do dokonania wpłaty do budżetu państwa oraz określił ilość i wartość wyrobów, na podstawie art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 2 grudnia 1999 r. III RN 107/99 uchylił postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1998 r. II SA/Lu 1649/98, odrzucające skargę wniesioną przez Spółdzielnię Pracy U.-P. "Ż." w M.-P. na pismo PIH - Wojewódzki Inspektorat w B.-P., o którym mowa wyżej. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy stwierdził, że rozstrzygnięcie PIH - Wojewódzki Inspektorat w B.-P. zostało dokonane "(...) przez właściwy organ administracji publicznej na podstawie art. 27 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji, nie tylko jest aktem z zakresu administracji publicznej, który dotyczy stwierdzenia obowiązku, wynikającego z przepisów prawa /art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA/, ale ma znamiona prawne decyzji administracyjnej i podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego (...)".

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2000 r. II SA/Lu 115/2000 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę Spółdzielni Pracy P.-U. "Ż." w M.-P. na decyzję Państwowej Inspekcji Handlowej Wojewódzki Inspektorat w B.-P. z dnia 10 listopada 1998 r. (...) uznając, że Spółdzielnia przed wniesieniem skargi, wbrew wymogom prawa nie wezwała organu administracji do usunięcia naruszenia prawa /art. 27 ust. 2 w związku z art. 34 ust. 1 i 3 ustawy o NSA/.

Kompetencji do wydania przez organ podatkowy decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu nie dokonania wpłaty sankcji ekonomicznej oraz odsetek za zwłokę, nie można było wywieść z art. 2 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jak to uczyniono w przedmiotowej sprawie, bowiem przepisy ustawy o badaniach i certyfikacji nie przyznały takich kompetencji urzędom skarbowym.

Takiego umocowana nie można wyprowadzić z art. 28 ust. 2 ustawy o badaniach i certyfikacji. Stosownie do tego przepisu - w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie wywiąże się z obowiązku wpłaty kwoty stanowiącej 100 procent sumy uzyskanej ze sprzedaży wyrobów nie oznaczonych znakiem bezpieczeństwa, właściwy urząd skarbowy - zawiadamia o tym organ kontroli, w celu wystawienia tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę do przymusowego ściągnięcia tej należności w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ kontroli jest zatem wierzycielem wierzytelności egzekwowanej w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, stanowiącej "sankcję ekonomiczną", o jakiej mowa w art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji.

Kompetencji do określania zaległości z racji nie wpłacenia w terminie sankcji ekonomicznej nie można domniemywać, gdyż powinna ona wynikać wprost z ustawy o badaniach i certyfikacji.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lipca 2000 r. w sprawie sankcji ekonomicznych (...) /Dz.U. nr 55 poz. 661/, które weszło w życie z dniem jego ogłoszenia zostało wydane, o czym była wcześniej mowa po wydaniu decyzji przez organ podatkowy I instancji, a zatem nie miało w sprawie zastosowania.

W tych okolicznościach uznać należy, że organy podatkowe obu instancji rozstrzygnęły sprawę nie będąc do tego uprawnione /art. 247 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej/.

Z tych względów i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.