Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 44/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 149 par 3, art 7, art 148 par 1, 24 par 1 pkt 5, 145 par 1 pkt 3 kpa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego J.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu zażalenia J.S., postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...] stwierdzającą, że Powiat [...] nabył z mocy prawa nieodpłatnie z dniem 1 stycznia 1999 r. m. in. prawo własności nieruchomości położonej we wsi K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą nr [...], leżącej w ciągu drogi powiatowej nr [...] relacji [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. J.S. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...] stwierdzającą nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Powiat [...] prawa własności m. in. nieruchomości położonej we wsi K., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow.[...] ha. W uzasadnieniu wniosku podał, że ma interes prawny wypływający z przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" oraz art. 28 Kpa, a mimo tego nie brał udziału w przedmiotowej sprawie i nie została mu też doręczona kwestionowana decyzja z dnia [...] września 2007 r. Zdaniem wnioskodawcy interes prawny w przedmiotowej sprawie wypływa z prawa własności działki nr [...], położonej we wsi K., która również zajęta została pod drogę powiatową nr [...] relacji [...], co potwierdza dokumentacja geodezyjna wykona na zlecenie Sądu Rejonowego w R., tj. mapa sporządzona przez biegłego sądowego, włączona do ewidencji zasobu powiatowego w dniu [...] października 2002 r., nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że J.S. nie posiada interesu prawnego do występowania w postępowaniu komunalizacyjnym, co winno skutkować odmową wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...].

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył J.S., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem.

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. odmawiające wznowienia postępowania zostało wydane w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Wojewoda [...] prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy w sprawie, jak również zbadał wszelkie istotne aspekty w sprawie.

Minister wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nakładają na organ obowiązek zbadania, czy wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, a więc w pierwszej kolejności organ musi zbadać, czy wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest wniesiony przez podmiot będący stroną w rozumieniu art. 28 Kpa bowiem tylko taki wniosek może stanowić podstawę do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu.

Zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda [...] prawidłowo ustalił, że stronami postępowania komunalizacyjnego były Skarb Państwa oraz Powiat [...]. W toku prowadzonego postępowania dowodowego organ ustalił, że działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w R. VII Wydział Ksiąg Wieczystych na dzień 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i była zajęta pod drogę publiczną-wojewódzką, która od 1 stycznia 1999 r. znajdowała się w dyspozycji Zarządu Dróg Powiatowych w R.. W tej sytuacji J.S. miałby przymiot strony w niniejszym postępowaniu, jeśli potrafiłby wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego lub obowiązku, którego dotyczyć mogą skutki wznowienia postępowania dotyczącego kwestionowanej decyzji z dnia [...] września 2007 r., czyli interesu prawnego opartego na konkretnym przepisie prawa materialnego.

Jak ustalił Wojewoda [...] bezsporne w sprawie jest, że wnioskodawca nie posiada tytułu własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi K., jak też innego tytułu prawnego dającego mu legitymację do występowania w niniejszym postępowaniu jako strona.

Powoływanie się wnioskodawcy (w rozpatrywanym wniosku z dnia 20 grudnia 2013 r.) na dokumentację geodezyjną sporządzona dla potrzeb Sądu Rejonowego w R. przez biegłego sądowego, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. w dniu [...] października 2002 r. pod nr [...], z której miałby wynikać interes prawny w rozstrzyganej sprawie należy uznać za bezpodstawne. Powyższa dokumentacja geodezyjna w żaden sposób nie określa, ani nie nadaje tytułu prawnego, który dałby wnioskodawcy przymiot strony. Z dokumentacji tej nie wynika, że wnioskodawca był właścicielem działki nr [...] zajętej pod drogę publiczną - powiatową nr [...] relacji: [...], a ta właśnie działka jest m. in. przedmiotem postępowania komunalizacyjnego.

Minister podniósł, że zwrócił się do Wojewody [...] o przesłanie pism z dnia 21 sierpnia 2014 r. oraz z dnia 3 października 2014 r., które - zdaniem wnioskodawcy - mają istotny wpływ na wydanie orzeczenia w niniejszej sprawie. Wojewoda [...] pismem z dnia 17 października 2014 r., nr [...] przesłał do Ministra Skarbu Państwa wspomniane dokumenty. Analiza ich treści wskazuje na uczestniczenie przez Z.M. w postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...] i Wojewodę [...] o ustalenie w trybie art. 73 ustawy odszkodowania za nieruchomość przejętą przez samorząd terytorialny, a wchodzącą w skład drogi.

Minister zaznaczył, że wyrok WSA w R. z dnia 14 września 2005 r. (sygn. akt II SA/Rz 539/04), o którym mowa w piśmie J.S. z dnia 21 sierpnia 2014 r., również nie przesądza o rozstrzygnięciu kwestii nadania przymiotu strony J.S. w niniejszym postępowaniu komunalizacyjnym. Istotne jest to, że J.S. nie przedstawił żadnych dowodów, które umożliwiłyby stwierdzenie, że część działki nr [...] została włączona w skład działki przejętej przez Powiat [...], oznaczonej jako działka nr [...], będącej częścią składową drogi powiatowej. Powyższe sprawia, iż nie jest możliwe uznanie J.S. za stronę postępowania. Ewentualne roszczenia odszkodowawcze dotyczące zajęcia w sposób nieformalny części działki [...] pod drogę powiatową winno być przedmiotem postępowania prowadzonego przed sądem cywilnym.

Od postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] J.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił Ministrowi Skarbu Państwa naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego m. in. art. 60, art. 62 i art. 73 ustawy), mające wpływ na wynik sprawy; 2) art. 28 Kpa poprzez jego niezastosowanie lub błędną wykładnię w znanych i ujawnionych w sprawie okolicznościach faktycznych; 3) przepisów art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" poprzez nierespektowanie w okolicznościach niniejszej sprawy treści wyroku WSA w R. z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 539/04 wraz z uzasadnieniem i przyjęcie, że wyrok ten nie przesądza byciu przez J.S. stroną postępowania komunalizacyjnego; 4) przepisów postępowania, które dają podstawę do wznowienia postępowania, poprzez nieuznanie, że uczestnikami postępowania o nabycie własności działki nr [...], położonej we wsi K., oprócz skarżącego, winni być wszyscy spadkobiercy po A.S., Z.S. i S.S., tj. A.K., Z.M., A.S. i, M.R.; 5) innych przepisów postępowania , które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze zarzucił ponadto, że w postępowaniu komunalizacyjnym winny brać udział jako strony postępowania Z.M., A.K., A.S. i inni spadkobiercy po A.S., Z.S. i S.S. znani z urzędu Wojewodzie [...], z akt postępowania odwoławczego nr [...]. Skarżący uważa też, że organy obu instancji naruszyły jego ważny interes prawny.

Skarżący wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.; 2) przeprowadzenie dowodów uzupełniających z treści dokumentów: - dołączonych do skargi, - znajdujących się w aktach NSA Ośrodka Zamiejscowego w R. w sprawie o sygn. akt SAB/Rz 32/03 i WSA w R. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 539/04 i II SA/Rz 577/06 na okoliczność istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego do brania udziału w postępowaniu odwoławczym przed Wojewodą [...] w sprawie o odszkodowanie za grunty we wsi K., zajęte pod drogę publiczną nr [...] relacji [...], którą Powiat [...] nabył na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...], - wyroków WSA w R. z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 603/09 i NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 882/10 wydanych w sprawie o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną we wsi K., na okoliczność zawartych w uzasadnieniach tych orzeczeń ocen prawnych, w tym tego, że skarżący jako jeden ze współwłaścicieli nieruchomości powinien być stroną postępowania odszkodowawczego; 3) zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę na wzajemną zależność zakończonego kwestionowaną decyzją z dnia [...] września 2007 r. postępowania komunalizacyjnego i postępowania o odszkodowanie prowadzonego w niniejszej sprawie na podstawie art. 73 ustawy, a zainicjowanego już wnioskiem z dnia 13 maja 2003 r. przez siostrę skarżącego Z.M., które toczy się na etapie odwoławczym pod nr [...], a dotyczy nieruchomości we wsi K. zajętych pod drogę publiczną nr [...] relacji [...]. Skarżący zwrócił uwagę, że w sprawie o odszkodowanie zostało wydanych wiele wyroków sądów administracyjnych. Ze stanowisk sądów administracyjnych zawartych w uzasadnieniach wyroków o sygn. akt SAB/Rz 32/03, II SA/Rz 539/04, I OSK 1405/07, I OSK 882/10 wynika, że A.K., tak jak skarżący, jedna ze spadkobierców po A.S. została uznana za stronę postępowania odszkodowawczego. Sądowi administracyjnemu zostało doręczone postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] stycznia 2001 r., sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A.S. i z dnia 29 kwietnia 2002 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z.S., WSA w R. stwierdził, że postanowienia spadkowe były znane Staroście [...] już w 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast, że w postępowaniu odwoławczym w sprawie o odszkodowanie winni brać udział wszyscy uczestnicy, w tym i skarżący jako jeden ze spadkobierców po A.S., w sprawie zainicjowanej wnioskiem 13 maja 2003 r. przez Z.M.. Wojewoda [...] był bowiem związany wyrokami wydanymi w sprawach o sygn. akt II SA/Rz 539/04 i I OSK 1405/07 i I OSK 882/10.

Dalej skarżący wskazał, że pismem z dnia 19 grudnia 2005 r. wystąpił, na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy, o ustalenie odszkodowania za grunty (części parceli [...]) we wsi K., będące jego własnością, a zajęte pod drogę publiczną nr [...] relacji [...], tworzące w ewidencji gruntów działkę nr [...]. Mimo sugestii skarżącego o wydanie decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy, Zarząd Powiatu w R., którego Starosta [...] jest przewodniczącym, wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji o nabyciu gruntu oznaczonego jako działka nr [...], na podstawie art. 60 ust. 4 ustawy, a korzystna dla Powiatu [...] decyzja została w tej sprawie wydana. Zdaniem skarżącego, Starosta [...] ukrył przed Wojewodą [...] fakt prowadzenia postępowania odszkodowawczego, gdzie stronami są wszyscy spadkobiercy po A.S., w tym i skarżący. Takie działanie narusza interes prawny stron postępowania odszkodowawczego i interes społeczny poprzez naruszenie zasady wiarygodności i pewności obrotu.

Skarżący wskazał, że na podstawie dowodów znajdujących się w aktach postępowania odwoławczego sprawy odszkodowawczej, które mają znaczenie także w sprawie komunalizacyjnej zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Skarbu Państwa działający w postępowaniu wznowieniowym mają wiedzę, że właścicielką nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. przejętych w części decyzją z dnia [...] września 2007 r. była A.S. i znają spadkobierców tej osoby.

Poza tym Minister Skarbu Państwa pominął wniosek dowodowy skarżącego złożony organom obu instancji o dopuszczenie jako istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, tj. protokołu z marca 2002 r. z czynności przyjęcia przebiegu granic działki nr [...], zawartego w operacie geodezyjnym z dnia [...] marca 2002 r., w którym przedstawiciel Zarządu Dróg Powiatowych potwierdził zajęcie części terenu działki nr [...] pod drogę powiatową oraz pisma Starosty [...] z dnia [...] września 2002 r., nr [...], decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], postanowienia Starosty [...] z dnia [...] października 2002 r., nr [...], postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...], z których – zdaniem skarżącego – wynika, że podczas poszerzania drogi powiatowej oznaczonej jako działka nr [...] część parcel nr [...] i [...] odpowiadającej obecnej działce nr [...] została zajęta pod budowę chodnika drogi powiatowej. Zdaniem skarżącego, fakt zajęcia jego nieruchomości pod drogę publiczną jest zatem bezsporny i wynika z opisanych wyżej dokumentów urzędowych. Okoliczności te wyszły na jaw w marcu 2002 r. podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych działki nr [...] i podziału działki nr [...], dokonanego na zlecenie Sądu Rejonowego w R. w sprawie o dział spadku po A.S. i Z.S., a fakt ten był znany Staroście [...].

Skarżący wskazał też, że organy obu instancji błędnie wskazały, że w sprawie chodzi o drogę powiatową nr [...], podczas gdy w rzeczywistości działka nr [...] dotyczy drogi powiatowej nr [...], czego nie wyjaśnił i nie sprostował Minister Skarbu Państwa. Organy obu instancji błędnie też wskazały, że skarżący powoływał się na mapę sporządzoną przez biegłego sądowego włączoną do zasobu geodezyjnego w dniu [...] października 2002 r., nr [...], ponieważ skarżący powoływał się na operat geodezyjny z dnia [...] marca 2002 r., [...].

Skarżący uważa, że Wojewoda [...] błędnie przyjął, że brak przymiotu strony jest w sprawie oczywisty i umożliwia to wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Skarżący stoi na stanowisku, że jeżeli istnieją wątpliwości co do legitymacji podmiotu wnioskującego o wznowienie postępowania i zachodzi potrzeba zbadania tej kwestii na podstawie akt sprawy, to organ winien wszcząć postępowanie wznowieniowe postanowieniem i przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 Kpa. J.S. podniósł, że ze zgromadzonych w sprawie i wnioskowanych przez niego dowodów wynika, że ma w sprawie oczywisty interes prawny. Części parcel gruntu [...], z których utworzona została działka nr [...] we wsi K., będące współwłasnością skarżącego, zostały zajęte na poszerzenie drogi powiatowej nr [...] relacji [...], stanowiącej działkę nr [...]. Wobec tego stronami postępowania komunalizacyjnego winni być także spadkobiercy po A.S. i Z.S., znani z urzędu Wojewodzie [...]. Skarżącego dotyczą zatem skutki wznowienia postępowania komunalizacyjnego. Wymienionych wyżej dowodów z dokumentów nie zgromadził Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa, mimo, że znajdowały się one w aktach postępowania odwoławczego prowadzonego w sprawie o odszkodowanie, przez co naruszono w istotny sposób przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie nie jest sporne między Wojewodą [...] i Ministrem Skarbu Państwa, a J.S. to, że skarżący nie był i nie jest właścicielem działki nr [...] położonej we wsi K., na której znajduje się droga powiatowa nr [...] [...].

W niniejszej sprawie istota problemu sprowadza się natomiast do tego, czy faktyczny zasięg przestrzenny wspomnianej wyżej drogi publicznej, mając na uwadze stan urządzenia tej drogi na dzień 1 stycznia 1999 r. (istotny z punktu widzenia nabycia działki nr [...] stwierdzonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr[...]), rozciąga się także na część dawnych parcel gruntowych [...], zdaniem skarżącego, nabytych w trybie art. 73 ustawy, a nie art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz art. 60 ust. 4 i art. 103 ust. 3 ustawy, i czy w związku z tym skarżący wskazał podstawy wznowieniowe, pozwalające na skuteczne wszczęcie, na jego wniosek, postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...], w części dotyczącej nabycia działki nr [...].

Jak wynika z wniosku o wznowienie postępowania z dnia 20 grudnia 2013 r., zażalenia, pism z dnia 26 lutego 2014 r., 7 lipca 2014 r., 21 sierpnia 2014 r. J.S. uważa, że postępowanie komunalizacyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], w części dotyczącej nabycia działki nr [...] było obciążone ciężkimi wadami, ponieważ: 1) podczas przeglądania akt postępowania odwoławczego nr [...] pełnomocnik skarżącego zauważył decyzję z dnia [...] września 2007 r., nr [...] , a w postępowaniu zakończonym tą decyzją spadkobiercy po A.S., w tym i skarżący, zostali pominięci jako strony, mimo, że to oni, a nie Skarb Państwa, byli współwłaścicielami parcel ozn. jako [...], stanowiących później działkę nr [...], co stanowi podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa; 2) wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności i dowody, świadczące o zajęciu części wskazanych wyżej parcel pod drogę publiczną nr [...] relacji [...], co wynika z: a) pomiarów geodezyjnych w 2002 r. działki nr [...] i wydzielenia działki nr [...] na potrzeby sprawy o dział spadku po A.S. i Z.S.; b) treści: - protokołu z czynności przyjęcia przebiegu granic działki nr [...], będącego częścią operatu geodezyjnego, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2002 r., - pisma Starosty [...] z dnia [...] września 2002 r., nr [...], - decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], - postanowienia Starosty [...] z dnia [...] października 2002 r., nr [...], - postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] grudnia 2002 r., nr[...], - prawomocnych wyroków WSA w R. z dnia 4 lutego 2004 r., sygn. akt SAB/Rz 32/03, z dnia 20 maja 2004 r., sygn. akt SAB/Rz 32/03, z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 539/04, co uzasadnia wznowienie postępowania w oparciu o podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.

Mając na uwadze tak sformułowane podstawy wznowienia postępowania organy orzekające w postępowaniu wznowieniowym winny w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z zachowaniem terminu 1 miesiąca, o którym mowa w przepisach art. 148 Kpa. Tego w niniejszej sprawie organy nie uczyniły.

Co do wskazywanej podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa nie budzi wątpliwości Sądu, że termin z art. 148 § 2 Kpa został zachowany, skoro o treści kwestionowanej decyzji z 2007 r. skarżący (poprzez swego pełnomocnika W.K.) dowiedział się w dniu 13 grudnia 2013 r., natomiast wniosek o wznowienie złożył w dniu 20 grudnia 2013 r. Inaczej rzecz się ma z zachowaniem terminu 1 miesiąca, o którym mowa w przepisie art. 148 § 1 Kpa, jeżeli chodzi o okoliczności i dowody podawane jako podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W tym zakresie brak jest ustaleń organów, a zatem nie wiadomo kiedy J.S. dowiedział się o wskazywanych w swych pismach okolicznościach i dowodach. W tym zakresie przedwczesne było merytoryczne stanowisko Ministra Skarbu Państwa, co do tego, że J.S. nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że część działki nr [...] została włączona w skład działki nr [...] nabytej przez Powiat [...] będącej częścią składową drogi powiatowej. Obowiązkiem organu otrzymującego wniosek o wznowienie postępowania jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy zostały zachowane wymogi formalne związane z wniesieniem wniosku o wznowienie postępowania w terminie ustawowym z art. 148 Kpa. Dopiero ustalenie, że wniosek o wznowienie został złożony w terminie z art. 148 Kpa uprawnia organ do przejścia do dalszej fazy postępowania wznowieniowego, w szczególności oceny, czy powoływane przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne i dowody są nowe, istotne dla sprawy (potwierdzają fakt zajęcia części wspomnianych wyżej parcel pod drogę wojewódzką), istniały w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2007 r. i czy były znane Wojewodzie [...] wydającemu tę decyzję.

Wbrew temu co twierdzi Minister Skarbu Państwa w zaskarżonym postanowieniu i Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2014 r. powoływana we wniosku wznowieniowym dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 2002 r. nie była dowodem na okoliczność wykazania praw własnościowych do działki nr [...]. Powoływany dowód miał potwierdzać zajęcie części wskazywanych przez skarżącego parcel (według skarżącego późniejszej działki nr [...]) pod drogę powiatową nr [...] [...].

Sąd podziela przy tym stanowisko skarżącego, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, wówczas badanie istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego musi być połączone z prowadzeniem postępowania, co do wystąpienia wskazywanej przez wnioskodawcę podstawy wznowienia. W takim przypadku organ winien w formie postanowienia wznowić postępowanie w oparciu o przepis art. 149 § 1 Kpa, a następnie przeprowadzić postępowanie, co do tej przyczyny wznowienia postępowania wskazane w art. 149 § 3 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1981/06, LEX nr 510752).

Uszło jednak uwadze organów, że badanie legitymacji do bycia stroną postępowania wznowieniowego (art. 147 w zw. z art. 28 Kpa) winno dotyczyć tego, kto w dacie komunalizacji (1 stycznia 1999 r.) był właścicielem wskazywanych parcel zajętych pod drogę powiatową nr [...] [...], w szczególności, czy była to A.S., a jeżeli tak, to czy skarżący jest jej spadkobiercą.

Dla oceny statusu J.S. jako strony postępowania wznowieniowego nie ma znaczenia kwestia udowodnienia prawa własności skarżącego do działki nr [...]. Problem dotyczy bowiem tego, czy stwierdzenie komunalizacji tej działki ostateczną decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], potwierdza nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. części gruntu prywatnego, zawierającego się faktycznie w parcelach ozn. jako [...]. Z tą kwestią wiąże się to, czy przedmiotowe parcele Powiat [...] winien nabyć z dniem 1 stycznia 1999 r. w innym trybie, tj. na podstawie przepisu art. 73 ust. 1 ustawy, a więc jako nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, wojewódzką, według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.

Organy słusznie wskazały, że postępowanie komunalizacyjne takie jak zakończone decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], – co do zasady – toczy się z udziałem podmiotów publicznoprawnych pomiędzy którymi następuje transfer prawa własności mienia nieruchomego. Jednakże w postępowaniu nadzwyczajnym nad decyzją komunalizacyjną strony postępowania są określane szerzej. Stroną postępowania nadzwyczajnego, poza stronami postępowania zwykłego, są bowiem także osoby, których mogą dotyczyć skutki decyzji kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym. Może się bowiem zdarzyć, że wydana decyzja komunalizacyjna narusza prawo własności osób prywatnych i wówczas żądanie wznowienia postępowania może być jednym z instrumentów prawnych, pozwalających usunąć z obrotu prawnego wadliwą decyzję.

Sąd zwraca uwagę, że gdyby skarżący miał rację (czego Sąd na obecnym etapie sprawy wznowieniowej nie może ocenić), wówczas ostateczna decyzja z dnia [...] września 2007 r., nr [...] stałaby na przeszkodzie w wydaniu decyzji stwierdzającej nabycie gruntu zajętego w części pod drogę wojewódzką, o której mowa w przepisie art. 73 ust. 3 i 3a ustawy, a więc w istotny sposób godziłaby w prawa skarżącego, oparte na przepisie prawa materialnego – art. 73 ust. 1 ustawy. Nie można pominąć tego, że gdyby okazało się, że rzeczywiście części parcel prywatnych ozn. jako [...], zostały w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęte pod drogę wojewódzką nr [...] [...], wówczas ta podstawa prawna regulacji stanu prawnego przedmiotowego znajdowałaby zastosowanie w sprawie.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, który zarzuca, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. zostało wydane z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. Jak wynika z treści kwestionowanej decyzji z dnia [...] września 2007 r., nr [...] podpisał ją pracownik Wojewody [...] T.B., działający z upoważnienia organu. Postanowienie odmawiające wznowienia postępowania również zostało podpisane przez T.B., działającego z upoważnienia Wojewody [...]. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 Kpa przewiduje, że pracownik organu administracji publicznej podlega z mocy samego prawa wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie kwestionowana decyzja z dnia [...] września 2007 r., nr [...] jest decyzją zaskarżoną poprzez złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Względy obiektywizmu przemawiają za tym, aby w postępowaniu nadzwyczajnym wznowieniowym nie uczestniczył pracownik organu, który wydawał kwestionowaną decyzję w postępowaniu zwyczajnym (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 680/12, LEX nr 1559860). Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, o którym mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 3 Kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. zostało wydane z naruszeniem art. 149 § 3 oraz art. 7 w zw. z art. 148 § 1, a także art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak dostrzeżenia tych naruszeń przez Ministra Skarbu Państwa świadczy także o wydaniu zaskarżonego postanowienia z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że w postępowaniu wznowieniowym zakończonym zaskarżonym postanowieniem winni brać udział wszyscy spadkobiercy po A.S., Z.S., czy S.S.. Sąd zwraca uwagę, że zapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim stronom ma miejsce – co do zasady - dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1489/06, LEX nr 417711). W postępowaniu wznowieniowym po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 w zw. z art. 61 § 4 Kpa). W niniejszej sprawie nie doszło jeszcze do wszczęcia postępowania wznowieniowego, ponieważ Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania Badanie tej kwestii na obecnym etapie sprawy jest przedwczesne.

Dla niniejszej sprawy nie mają znaczenia oceny prawne wyrażone w powoływanych przez skarżącego wyrokach WSA w R. i NSA, ponieważ dotyczą one sprawy o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną (art. 73 ust. 4 ustawy). Sprawa ta nie ma bezpośredniego związku ze sprawą o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...]. Sprawa odszkodowawcza może mieć natomiast ścisły związek ze sprawą o nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, o której mowa w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy, która – jak wynika z akt sprawy nie została zainicjowana - a której to sprawy kwestionowana w postępowaniu wznowieniowym decyzja nie dotyczy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] będzie miał na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ zadba o to, aby w postępowaniu administracyjnym nie brał udziału pracownik organu T.B.. Wojewoda [...] w pierwszej kolejności wyjaśni, kiedy J.S. dowiedział się o okolicznościach i dowodach stanowiących podstawę wznowienia postępowania i czy został zachowany termin 1 miesiąca, o którym mowa w przepisie art. 148 § 1 Kpa. Jeżeli okaże się, że wnioskodawca uchybił temu terminowi, wówczas organ wyda postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie przeprowadzi postępowanie, co do wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. W zależności od okoliczności sprawy organ podejmie w sprawie dalsze czynności lub wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i b oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy.