Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 228/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 28 lipca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia NSA Anna Stępień, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2006 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł. T. K. sprawy ze skargi J. P.-N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...].


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]Nr [...] odmawiającą przyznania J. P.-N. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji powołał przepis art. 4 ust. 1 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wywodząc, iż represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie załączonych przez stronę dokumentów ustalił, iż wnioskodawczyni została wysiedlona z miejscowości S. w maju 1940r. i osadzona w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A, skąd została skierowana do Z. Zauważył, iż na potwierdzenie tych okoliczności strona przedłożyła oświadczenia świadków Z. J. i S. W. z dnia 28 czerwca 2005r., z których wynika, iż świadkowie wraz z rodziną zostali wysiedleni z miejscowości W. w powiecie sieradzkim w maju 1940r. i osadzeni w obozie przesiedleńczym w Ł. na ul. A, gdzie przebywali wspólnie ze skarżącą przez okres około 3 tyg., spali na jednym piętrze i często się widywali. Podkreślił, iż z załączonego przez stronę do podania z dnia 5 września 2005r. dodatkowego oświadczenia tych świadków wynika, iż podczas pobytu w obozie wszystkie trzy rodziny trzymały się razem i podtrzymywały się na duchu. Kierownik Urzędu podkreślił nadto, iż jedynym dowodem mającym świadczyć o pobycie strony w obozie są oświadczenia w/w świadków.

Zauważył dodatkowo, iż w ramach postępowania w niniejszej sprawie dokonał wnikliwej analizy znajdujących się w zasobach archiwum Urzędu akt kombatanckich świadków i stwierdził, iż S. W. posiadający uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie w Ł. w maju 1944r. "w swoim życiorysie z 6 listopada 1996r. podał, iż w roku 1943 został aresztowany przez gestapo i wywieziony do obozu hitlerowskiego w Ł., gdzie przebywał do 1944r., a następnie został wywieziony do Niemiec; przebywając w obozie był odłączony od rodziców do osobnych pomieszczeń i nie pozwolono mu się z nimi kontaktować, na potwierdzenie tych okoliczności przedstawił zaświadczenie z AP w Ł. z dnia 12 listopada 1996r., z którego wynika, iż był wysiedlony wraz z rodziną do obozu przesiedleńczego w Ł. (brak adresu i daty wysiedlenia), a 23 maja 1944r. został wywieziony do Niemiec". Oceniając zeznania świadka Z. J. z kolei zauważył, iż ten świadek w kwestionariuszu dla osób deportowanych do pracy przymusowej podał co prawda, że nie przebywał (przed skierowaniem do pracy w marcu 1943r.) w obozie przesiedleńczym, ale zwrócił uwagę na to, iż oświadczenie to stoi w oczywistej sprzeczności z zaświadczeniem AP w Ł. dnia 2 lutego 1996r., w którym jest informacja o pobycie w obozie przesiedleńczym w Ł. i deportacji 23 maja 1944r. do III Rzeszy na roboty przymusowe. Kierownik odniósł się z dużą rezerwą do składanych w sprawie zeznań świadków z uwagi na ich sprzeczność z ich wcześniejszymi zeznaniami, a przede wszystkim dokumentami urzędowymi. Zdaniem Kierownika, trudno uznać, iż świadkowie ci mają wiedzę na temat pobytu strony w obozie przesiedleńczym w Ł. w maju 1940r., zeznaniom tych świadków odmówił więc wiarygodności. Zauważył nadto, iż z pisma Archiwum Państwowego w Ł. z dnia [...]wynika, iż w zasobach archiwum nie odnaleziono nazwiska strony na listach osób i rodzin wysiedlonych z byłego powiatu sieradzkiego oraz miejscowości S.. Podkreślił, iż z pisma Państwowego Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 18 listopada 2005r. wynika, iż w materiałach ww. Instytutu nie znaleziono danych dotyczących wysiedlenia z podanej miejscowości w okresie II wojny światowej. Wyjaśnił, iż z materiałów historycznych wynika, iż nie wszystkie osoby zostały objęte wysiedleniem, a także nie wszystkie osoby wysiedlone przebywały w obozach przesiedleńczych, gdyż po załadowaniu transportu były kierowane bezpośrednio do rejonów wysiedlenia. Z ankiety kierowanej do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych wynika, na co zwrócił uwagę Kierownik, jedynie, iż strona była wysiedlona w czasie okupacji.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Kierownik Urzędu, nie dał podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. P. – N. wniosła o uchylenie obu decyzji i przyznanie jej uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu skargi zauważyła, iż Urząd oparł się na piśmie Archiwum Państowego w Ł. z dnia [...] którego nie otrzymała do wiadomości i którego treść jest jej nieznana. Wyjaśniła, iż przedłożyła Urzędowi otrzymane z Archiwum Państwowego w Ł. pismo z dnia 23 czerwca 2003r., potwierdzające fakt zajęcia Kolonii S. w czasie wojny od 1939r. do 1945r. pod poligon wojskowy. Podała, iż wraz z rodzicami i wszystkimi mieszkańcami wsi S. i okolicznych miejscowości musiała opuścić dom pozostawiając cały dobytek. Oświadczyła, że jako małe dziecko nie pamięta czasów II wojny, ale jej ojciec obecnie żyjący pamięta te czasy, nie posiada on jednakże żadnych dokumentów pobytu w obozie przesiedleńczym. Wyjaśniła, iż wraz z rodzicami została wywieziona z domu rodzinnego i przebywała w różnych środowiskach, w lesie, w Kościele w Sieradzu, a w maju 1940r. znalazła się w obozie przesiedleńczym w Ł., gdzie przebywała około 3 tygodni, podczas których przeżyła gehennę. Stwierdziła, iż świadkowie W. i J. byli wysiedleni z innej miejscowości, ale spotkali się w obozie przesiedleńczym i razem z nią tam byli. Dla skarżącej nie jest zrozumiały fakt, iż zeznania świadków nie zgadzają się z dokumentami, a rozbieżności te nie są przez nich zawinione. Zauważyła, iż świadkowie ci być może pomylili się. Podała, iż świadkowie, choć pochodzili z innej miejscowości, byli jej dobrze znani jeszcze sprzed wybuchu wojny, gdyż jej rodzice mieli łąkę na Wołyniu i korzystali z ich pomocy przy zbiorach siana.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 14 lipca 2006r. udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym skargą J.P.–N. zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł. – T.K., który w toku rozprawy w dniu 28 lipca 2006r. wniósł o uchylenie zaskarżonej przez J. P.-N,. decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej ppsa oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, ocenia prawidłowość zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd rozpoznający sprawę nie może natomiast zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, stwierdzi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy .

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.

W świetle powołanych przepisów wniesiona przez J. P.-N,. skarga na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] oraz wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi – T.K. o uchylenie zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie, kontrolując tą decyzję Sąd doszedł bowiem do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...]Nr [...] zostały podjęte bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. bez nie budzącego wątpliwości wyjaśnienia okoliczności pobytu skarżącej w obozie przesiedleńczym w Ł., bez wyjaśnienia rozbieżności w zebranym materiale dowodowym, w szczególności zaś rozbieżności między dokumentami archiwalnymi a zeznaniami świadków, ale także między samymi dokumentami. Tym samym, w ocenie Sądu, w sprawie organy obu instancji naruszony przepisy art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Przepisy te nakładają na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Organ administracji publicznej jest więc obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dochowanie tych obowiązków ma wpływ na ukształtowanie całego postępowania, tj. prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co z kolei stanowi niezbędny element prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Tymczasem w niniejszej sprawie, skarżąca w swoim wniosku z dnia 21 lipca 2005r. podniosła, iż w maju 1940r. przebywała w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A, w odwołaniu stwierdziła, iż mieszkańcy z jej wsi przebywali w tym obozie w innym terminie, a w obozie razem z nią przebywali Polacy z całej Polski; potwierdziła nadto fakt dzierżawienia przez jej rodziców działki na Włyniu. W ankiecie kierowanej do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych z dnia 17 sierpnia 1957r. podała z kolei, iż w okresie okupacji była w miejscowości Złoczew pow. sieradzki. Z przedłożonych przez samą skarżącą oświadczeń świadków Z. J. i S. W. z dnia 28 czerwca 2005r. wynika, iż skarżąca została wysiedlona wraz z rodzicami ze wsi S. do obozu przesiedleńczego w Ł. przy ul. A 4 w miesiącu maju 1940 r. i przebywała tam przez okres około 3 tyg. Powyższa okoliczność, co stwierdzili świadkowie, jest im znana, gdyż wspólnie ze skarżącą przebywali w tym obozie na jednym piętrze i często się widywali. W dniu 2 września 2005r. świadkowej oświadczyli nadto, iż ich rodziny znały się jeszcze przed wojną, gdyż rodzina skarżącej dzierżawiła 2 ha łąki na Włyniu. Z kolei ze znajdującej się w aktach kopii legitymacji kombatanckiej S. W. wynika, iż świadek ten ma przyznane uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w maju 1944r., z pisma Archiwum Państwowego z dnia 2 lutego 1996r. wynika również, iż Z.J. wraz z rodziną był wysiedlony z miejscowości W. były powiat sieradzki (brak daty wysiedlenia) i osadzony w jednym z obozów przesiedlenczych podległych Oddziałowi Centrali Przesiedlenczej w Ł. (brak adresu), a 23 maja 1943r. wywieziony na roboty przymusowe do III Rzeszy, z pisma tegoż Archiwum z dnia 23 czerwca 2003r. wynika natomiast, iż w wykazie miejscowości zajętych pod poligon na terenie gminy B. z 1945r. figuruje Kolonia S., brak jest jednakże planów dotyczących poligonu, jak również wykazu rodzin wysiedlonych z tej miejscowości.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej w Ł. z dnia 19 grudnia 2005r. wynika z kolei, iż w zasobach archiwum nie odnaleziono dokumentów wysiedlenia o kresie drugiej wojny światowej miejscowości S. oraz pobytu skarżącej w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A. Podobną treść zawiera pismo Archiwum Państwowego w Ł. z dnia [...]

Wobec wskazanych rozbieżności co do istotnych okoliczności sprawy należało, w ocenie Sądu, stosownie do przepisu art. 67 § 2 k.p.a., przesłuchać stronę i świadków, a z czynności tej sporządzić protokół, zgodnie z art. 68 k.p.a. Wymogu wskazanych przepisów nie spełniają przedłożone przez skarżącą oświadczenia świadków Z. J. i S. W. z dnia 28 czerwca 2005r. i z dnia 2 września 2005r. czy oświadczenia samej skarżącej zawarte chociażby we wniosku z dnia 21 lipca 2005r. Przede wszystkim dlatego, że nie zostały one złożone w obecności pracownika organu administracji publicznej, a nadto nie zawierają one wymaganych przez art. 68 k.p.a. elementów. Zauważyć nadto należy, iż zgodnie z art. 86 k.p.a. jeśli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku, co miało miejsce w niniejszej sprawie, pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę, a w tej sprawie, w ocenie Sądu, należało to uczynić. Organ nie rozważył także możliwości przesłuchania świadka – żyjącego jeszcze ojca skarżącej, z którym to skarżąca razem przebywała w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A. Wydaje się, iż zeznania tego świadka mógłby wyjaśnić istotne okoliczności sprawy.

Z tych względów w analizowanej sprawie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu, a w szczególności art. 7, art. 67 § 2, art. 86 oraz art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także prawa materialnego, tj. art. 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, uznać należało, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] Nr [...], są niezgodne z prawem i podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.