Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1370/96
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1969 nr 30 poz. 238
law: Konwencja celna dotycząca ułatwień przy przywozie towarów przeznaczonych do wystawiania albo wykorzystania na wystawach, targach, kongresach lub podobnych imprezach, sporządzona w Brukseli dnia 8 czerwca 1961 r.
Teza: Skoro spółka posłużyła się karnetem ATA niezgodnie z postanowieniami Konwencji celnej dotyczącej ułatwień przy przywozie towarów przeznaczonych do wystawiania albo wykorzystania na wystawach, targach, kongresach lub podobnych imprezach, sporządzonej w Brukseli dnia 8 czerwca 1961 r. /załącznik nr 2 do Dz.U. 1969 nr 30 poz. 238/ w celu odroczenia zapłaty cła przywozowego, to nie może obecnie powoływać się na to, iż nie ponosi winy utraty samochodu osobowego dopuszczonego pod pewnymi warunkami do czasowego przywozu.

TEZY

Skoro spółka posłużyła się karnetem ATA niezgodnie z postanowieniami Konwencji celnej dotyczącej ułatwień przy przywozie towarów przeznaczonych do wystawiania albo wykorzystania na wystawach, targach, kongresach lub podobnych imprezach, sporządzonej w Brukseli dnia 8 czerwca 1961 r. /załącznik nr 2 do Dz.U. 1969 nr 30 poz. 238/ w celu odroczenia zapłaty cła przywozowego, to nie może obecnie powoływać się na to, iż nie ponosi winy utraty samochodu osobowego dopuszczonego pod pewnymi warunkami do czasowego przywozu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej - Jolanty Werle-Binas sprawy ze skargi "A.-B." GmbH w Dusseldorfie na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 14 sierpnia 1996 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją (...) z dnia 8.06.1994 r. powołując się na art. 18 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ oraz par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. /Dz.U. nr 68 poz. 290/ oraz w związku z konwencją karnetów ATA dla odprawy celnej czasowej towarów /Dz.U. 1969 nr 30 poz. 242/ postanowił uznać odprawę celną czasową dokonaną w Oddziale Celnym w O. za karnetem ATA nr DE 9795D z dnia 3.06.1992 r. w stosunku do samochodu osobowego marki Mercedes 560 SEL wartości 46.000 DEM za ostateczna i wymierzył stosowne cło w wysokości 35 procent ich wartości, stosując kurs walut NBP nr 108/92 z dnia 3.06.1992 r.

W uzasadnieniu organ celny wyjaśnia, iż dnia 3.06.1992 r. Oddział Celny w O. odprawił czasowo w przywozie wg. karnetu ATA 3 sztuki samochodów osobowych, pod warunkiem powrotnego ich wywozu za granicę w terminie do dnia 1.06.1993 r.

Urząd nie posiada dowodu potwierdzającego wywóz 1 samochodu za granicę w terminie do dnia 1.06.1993 r.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 14.08.1996 r. (...) zaskarżoną powyżej decyzję organu celnego I instancji utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnia, iż nie znaleziono podstaw do pozytywnego rozpatrzenia odwołania z tego względu, że zwolnienie od cła z mocy art. 15 Prawa celnego przysługuje, gdy utrata towaru dopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym w trybie odprawy celnej czasowej nastąpiła z przyczyn nie zawinionych przez stronę.

Zdaniem odwołującej się Spółki W przedmiotowej sprawie zaistniała niezawiniona utrata towaru przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą i zobowiązanego do całkowitej likwidacji odprawy celnej czasowej dokonanej za karnetem ATA. Stwierdzenie o braku winy w utracie samochodu uzasadnia w opinii strony okoliczność, iż osoba, w której posiadaniu był przedmiotowy samochód przywłaszczyła go i rozporządziła nim bez zgody właściciela, zaś dowodami stwierdzającymi niewywiezienie towaru są załączone kopie akt postępowania karnego przeciwko Ryszardowi B., oskarżonemu o przywłaszczenie tego samochodu.

Ustosunkowując się do powyższego Prezes GUC zauważa, że utrata towaru nastąpiła w sytuacji - gdy znajdował się on w dyspozycji innego podmiotu kooperującego /Ryszarda B./ i nie jest to okolicznością uzasadniającą zastosowanie postanowień art. 15 prawa celnego. Przesłanką warunkującą zwolnienie od cła w trybie tego artykułu jest stwierdzenie, że utrata towaru nastąpiła w sposób nie zawiniony przez stronę. Ponieważ w przedmiotowej sprawie spółka "A.-B." z faktu utraty przez nią samochodu sprowadzonego do kraju na czas określony wywodzi skutek prawny W postaci uznania tego towaru za wolny od cła, w związku z tym w postępowaniu administracyjnym ciążył na niej obowiązek udowodnienia, że nie ponosi winy w utracie tego towaru. Przeprowadzona przez organ II instancji szczegółowa analiza nadesłanych wraz z odwołaniem akt sprawy wykazała, że okoliczność ta nie została udowodniona.

Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, podjął czynności dowodowe celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W związku z tym m.in. przeprowadzono dowód z przesłuchania świadka Ryszarda B. oraz dokonano analizy dostarczonych przez Ryszarda B. oraz pełnomocnika strony kopii dwóch porozumieli zawartych pomiędzy ww. osobami. Zdaniem organu odwołującego w przedmiotowej sprawie brak jest dowodów wskazujących, że firma "A.-B." nie ponosi winy w utracie samochodu dopuszczonego do czasowego przywozu na polski obszar celny. Z dokumentów sprawy wynika natomiast, że utrata samochodu spowodowana została wyborem niesolidnego kontrahenta zagranicznego, jak również zaniedbaniem własnych interesów wynikających z zawartego z Ryszardem B. porozumienia z 22.09.1992 r. Z treści tego porozumienia wynika, że Ryszard B. zobowiązał się do zakupu dostarczonych przez firmę "A.-B." samochodów oraz sprzedaży ich w Polsce we własnym imieniu i na własny rachunek. W tym samym porozumieniu Ryszard B. uznał, iż dłużny jest firmie "A.-B." określoną kwotę pieniędzy, która w ustalonych terminach będzie spłacana. Jednocześnie postanowienia tego porozumienia dawały firmie "A.-B." prawo do odebrania wszystkich samochodów w przypadku zwłoki we wpłacie określonej w porozumieniu kwoty pieniędzy. Z oświadczeń strony wynika, że ustalona w wysokości 500.000 DM kwota pieniędzy nie została wpłacona, w związku z tym firma "A.-B." miała prawo, po wysłaniu telegraficznej zapowiedzi do odebrania samochodów z upływem 25.09.1992 r. Z akt sprawy Wynika natomiast, że przedstawiciele firmy przyjechali po odbiór samochodów dopiero w grudniu 1992 r. Taki sposób działania świadczy w sposób oczywisty o wyraźnym zaniedbaniu swoich interesów, tym bardziej, że wcześniejsze umowy dotyczące zakupu przez Ryszarda B. przedmiotowych samochodów nie doszły do skutku, z powodu niewywiązania się przez niego ze zobowiązań finansowych.

Prezes GUC wskazuje i na to, że Konwencja brukselska z dnia 8 czerwca 1961 r. wyraźnie określa przeznaczenie towarów dopuszczanych do warunkowego przywozu na polski obszar celny. Stosownie do postanowień konwencji, w stosunku do towarów korzystających z ułatwień przewidzianych tą konwencją nałożony został obowiązek ich pierwotnego wywozu za granicę. Konwencja nie dopuszcza w stosunku do tych towarów dokonywania żadnych innych czynności niż przewidziane w jej postanowieniach. Jak wynika z zapisu w polu C karnetu ATA, samochody będące własnością firmy "A.-B." miały zostać wprowadzone czasowo na polski obszar celny w celach wystawienniczych. Natomiast postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, że samochody te zostały przekazane przez firmę "A.-B." Ryszarda B. w celu ich sprzedaży. Świadczą o tym następujące dowody zebrane w postępowaniu wyjaśniającym: zeznanie Ryszarda B. złożone w trakcie postępowania karnego i jego zeznania w charakterze świadka w postępowaniu administracyjnym, dokumenty w postaci załączonych do akt sprawy dwóch porozumień zawartych miedzy Ryszardem B. a firmą "A.-B." oraz oświadczenie pełnomocnika strony - Ryszarda Kalisza zawarte w piśmie z 27.12.1995 r. Powyższe okoliczności oznaczają, że firma "A.-B." posłużyła się karnetem ATA niezgodnie z przepisami konwencji, w celu odroczenia zapłaty cła przywozowego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - spółka "A.-B." GmbH z Dusseldorfu wniosła o uchylenie decyzji obu instancji w zakresie dotyczącym uznania odprawy celnej czasowej dokonanej za karnetem ATA nr 9795D W stosunku do samochodu marki Mercedes SEL ostateczną w przywozie i wymiaru cła od tego samochodu.

Zaskarżonym decyzjom zarzuca się naruszenie art. 7, art. 50 i art. 77 Kpa oraz naruszenie art. 15 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne. W uzasadnieniu pełnomocnik kwestionuje stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, iż firma "A.-B." ponosi winę za utratę samochodów dopuszczonych do czasowego przywozu na polski obszar celny.

Z tego powodu właśnie w stosunku do Ryszarda B. wszczęto postępowanie kanie. Twierdzenie, iż skarżący zaniedbał własne interesy wynikające z zawartego z B. porozumienia nie jest poparte żadnym dowodem. Podnosi się i to, że zawiadomienie pełnomocnika o przesłuchaniu świadka Ryszarda B. w dniu 28.11.1995 r. było nieprawidłowe, gdyż to właśnie świadek powiadomił pełnomocników firmy "A.-B." o miejscu i czasie przesłuchania. Ponadto w skardze kwestionuje się wiarygodność zeznań świadka B., jako osoby zainteresowanej w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego. Organ odwoławczy nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, co skutkuje wadliwością podjętej decyzji w sprawie.

Podnosi się w skardze i to, iż samochody zostały sprowadzone do Polski w celach wystawienniczych i dlatego nie dopuszczono się naruszenia konwencji ATA przez firmę "A.-B.".

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji. W kwestii zawiadomienia pełnomocnika strony skarżącej o przesłuchaniu świadka B., wyjaśnia się, iż z uwagi na krótki termin, pełnomocnik o terminie przesłuchania w dniu 28.11.1995 r. został powiadomiony telefonicznie.

Ryszard B. nie jest stroną niniejszego postępowania, a dowód z jego przesłuchania jest jedynym z wielu dowodów. Wydając zaskarżoną decyzje, organ II instancji wziął pod uwagę przede wszystkim dowody z dokumentów w postaci zawartych porozumień miedzy firmą "A.-B." i Ryszardem B., a także oświadczenia strony złożone za pośrednictwem pełnomocników w trakcie całego postępowania wyjaśniającego. Oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej dotyczące zawartych umów są sprzeczne.

Prezes GUC zwraca także uwagę na sprzeczność w treści oświadczeń pełnomocnika strony odwołującej dotyczących charakteru zawartej umowy miedzy Ryszardem B. a firmą "A.-B.". W odwołaniu pełnomocnik twierdzi, iż zamiarem firmy nie było wprowadzenie tych samochodów do obrotu na polskim obszarze celnym, natomiast w piśmie z dnia 27.12.1995 r. oświadcza, że jego mocodawca przewidywał możliwość sprzedaży samochodów na terenie Polski. Pełnomocnik R. K. pomimo, iż był prawidłowo zawiadomiony o terminie i miejscu przesłuchania świadka Ryszarda B. - nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu.

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Obowiązek uiszczenia należności celnych /jako jednej z danin publicznych/ od towarów wprowadzonych na polski obszar celny ma charakter powszechny. Naruszeniem zatem konstytucyjnej zasady sprawiedliwości jest to, gdy jakiś podmiot bez koniecznego do tego upoważnienia ustawowego, uchyla się od wykonania tego powszechnego obowiązku. Tetycznym wyrazem powyższego są m. in. postanowienia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ który stanowi, iż przywóz towarów z zagranicy podlega cłu, z wyjątkami określonymi w przepisach prawa. Wszelkie wyjątki od obowiązku uiszczania cła podczas wprowadzania towarów na polski obszar celny muszą wynikać z przepisów powszechnie obowiązujących i nie można dla oceny tych wyjątkowych sytuacji stosować rozszerzającej wykładni przepisów prawa.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca spółka "A.-B." sprowadziła m.in. w dniu 3.06.1992 r. samochód osobowy marki Mercedes wartości 46.000 DEM, który został odprawiony czasowo w przywozie według karnetu ATA, pod warunkiem jego powrotnego wywiezienia do dnia 1.06.1993 r. Z zapisu w polu C karnetu ATA wynika, iż samochód ten wprowadzono czasowo na polski obszar celny w celach wystawienniczych, bez uiszczenia należnego 35 procent cła. Bezspornym jest również to, iż powyższy samochód osobowy nie został przez skarżącą spółkę wywieziony z polskiego obszaru celnego w zakreślonym czasie.

Przedmiotem natomiast sporu miedzy stronami jest żądanie skarżącej spółki, by w trybie art. 15 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne - zwolniono od cła przedmiotowy samochód osobowy dopuszczony do czasowego przywozu, gdyż jego powrotny wywóz nie nastąpił wskutek utraty nie zawinionej przez podmiot dokonujący obrotu towarowego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Prezesa GUC wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia od cła luksusowego samochodu osobowego wprowadzonego czasowo na polski obszar celny.

Skład sądzący wskazuje, iż zgodnie z postanowieniami Konwencji celnej sporządzonej w Brukseli dnia 9 czerwca 1961 r. a dotyczącej ułatwień przy przywozie towarów przeznaczonych do wystawiania albo wykorzystania na wystawach, targach, kongresach lub podobnych imprezach /załącznik nr 2 do Dz.U. 1969 nr 30 poz. 238/ - odprawie warunkowej według karnetu ATA /rozumianej jako czasowy przywóz wolny od należności przywozowych i pod warunkiem powrotnego wywozu/, podlegać mogą tylko i wyłącznie towary przeznaczone do wystawiania lub demonstrowania na imprezie; towary przeznaczone do użycia w celu zaprezentowania na imprezie wyrobów zagranicznych; wyposażenia - w tym urządzenia objaśniające, aparaty do nagrań dźwiękowych i filmy o charakterze wychowawczym, naukowym albo kulturalnym - przeznaczone do wykorzystania na zebraniach, konferencjach i kongresach międzynarodowych. Zgodnie też z art. 3 powyższej konwencji brukselskiej - towary odprawione warunkowo, dopóki korzystają z ułatwień przewidzianych tą konwencją, nie mogą być wykorzystywane w innych celach niż powyżej wymienionych.

Tymczasem jak wynika ze zgromadzonego przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł materiału dowodowego /którego w tym zakresie skarżąca spółka "A.-B.'' nie kwestionuje/, już po upływie jednego miesiąca od warunkowej odprawy samochodu osobowego, został zmieniony cel jego wprowadzenia na polski obszar celny z wystawienniczego na sprzedaż. Z znajdujących się w aktach sprawy dwóch porozumień /z lipca 1992 r. oraz z 22.09.1992 r./ zawartych pomiędzy "A.-B." a Ryszardem B. wynika, iż ten ostatni zobowiązał się do zakupu dostarczonego mu przez firmę "A.-B." luksusowych samochodów osobowych oraz ich sprzedaży w Polsce we własnym imieniu i na własny rachunek.

Z dniem zatem zawarcia pierwszego z owych porozumień, firma "A.-B." straciła prawo do odprawy warunkowej wprowadzonego na polski obszar celny towaru, bez uiszczenia należności celnych, gdyż nie dopełnia warunków określonych umową międzynarodową. Spółka winna zatem albo natychmiast wprowadzić z powrotem dany samochód osobowy poza granice kraju albo uiścić należne cło od wprowadzenia samochodu na polski obszar celny w celu sprzedaży. Skarżąca spółka ani pierwszego zachowania, ani drugiego nie spełnia, ale wprost przeciwnie bezpodstawnie sądziła i oczekiwała na to, aż kontrahent sprzeda wprowadzony na polski obszar celny samochód.

Skoro spółka "A.-B." posłużyła się karnetem ATA niezgodnie z postanowieniami konwencji brukselskiej w celu odroczenia zapłaty cła przywozowego, to nie może obecnie powoływać się na to, iż nie ponosi winy utraty samochodu osobowego marki Mercedes dopuszczonego pod pewnymi warunkami do czasowego przywozu.

Z tych zatem względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maj 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ postanowiono jak w sentencji wyroku.