Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 752/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34
journal: Dz.U. 2018 poz 1311
law: Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako "skarżąca" lub "[...]"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] listopada 2019 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia, że grunt położony w [...], gm. [...], oznaczony jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, w obrębie [...], ark. mapy [...], stał się z dniem 27 października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego [...] - obecnie [...] S.A,, natomiast budynki i inne urządzenia na nim posadowione stały się własnością [...] S.A.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda decyzją z [...] listopada 2019 r., działając na art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", odmówił stwierdzenia, że przedmiotowy grunt stał się z dniem 27 października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego [...], natomiast budynki i inne urządzenia na nim posadowione stały się własnością skarżącej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w sprawie nie przedstawiono wystarczających dowodów potwierdzających zajęcie nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. pod linię kolejową, a więc nie została spełniona jedna z przesłanek uwłaszczenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 34 ustawy w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez mylne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej. Ponadto naruszono art. 75 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie przedłożyła dowodów pozwalających stwierdzić, że była posiadaczem ww. nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz przez błędne uznanie, że oświadczenie osób reprezentujących skarżącą nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt był w jej posiadaniu w tej dacie.

Minister decyzją z [...] lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] listopada 2019 r. i wskazał, że mając na uwadze treść art. 34 ustawy, w sprawie ustalono na podstawie księgi wieczystej, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa. Organ zauważył następnie, że stwierdzenie posiadania przez [...] gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Jak wynika natomiast z akt sprawy, do wniosku z [...] kwietnia 2019 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu skarżąca załączyła m.in. wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] lutego 2019 r., wydruk z księgi wieczystej z [...] kwietnia 2019 r., wypis z ewidencji środków trwałych dotyczący dz. nr [...], a także oświadczenie z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora [...] i D. O. - Zastępcy Dyrektora [...] ds. [...], że grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. był w posiadaniu [...]. Minister wskazał, że zgodnie z kolejnymi ustępami § 2 rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 K.p.a. Korzystając z tej możliwości, Wojewoda pismem z [...] sierpnia 2019 r. wystąpił do skarżącej o przedłożenie wypisu i wyrysu z mapy ewidencyjnej wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., wypisu z ewidencji środków trwałych wraz z informacją, kiedy znajdujące się na niej urządzenia infrastruktury kolejowej zostały wybudowane oraz czy linia [...]-[...] jest linią kolejową czynną (jeśli nie, to kiedy został zaprzestany ruch kolejowy). Ponadto Wojewoda wystąpił o ustosunkowanie się do wątpliwości związanych z brakiem infrastruktury kolejowej na przedmiotowej działce i wskazał, że z informacji udzielonych przez prywatnych właścicieli sąsiadujących działek, na których miałaby przebiegać ww. linia, wynika, że działka ta miała być zajęta pod infrastrukturę kolejową w postaci drugiego toru kolejowego linii kolejowej [...]-[...], jednak tor ten nigdy nie powstał, w związku z czym na przedmiotowej nieruchomości brak jest jakiejkolwiek infrastruktury kolejowej. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Zdaniem Ministra, na podstawie samego wniosku i załączonych do niego dokumentów, tj. wypisu i wyrysu z [...] lutego 2019 r., nie można stwierdzić spełnienia przesłanki posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe [...] przedmiotowego gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r. Z kolei z wypisu z ewidencji środków trwałych dotyczącego działki wynika co prawda, że znajduje się na niej rów odwadniający, skarpa i podtorze wchodzące w skład ww. linii kolejowej, to jednak na wypisie brak adnotacji, że wykaz został sporządzony wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. W aktach sprawy brak jest innych dokumentów wskazujących kiedy ww. budowle zostały wybudowane. Jedynie z treści oświadczenia z [...] kwietnia 2019 r. wynika, że przedmiotowy grunt był w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], jednak zdaniem Ministra, powyższe oświadczenie samo w sobie nie potwierdza, aby przedmiotowa działka w dniu 5 grudnia 1990 r. była w posiadaniu [...]. Oświadczenie to pochodzi bowiem od podmiotu będącego beneficjentem uwłaszczenia, a więc bezpośrednio zainteresowanym w sprawie oraz jest na dużym poziomie ogólności (bez powołania się na określone dokumenty, czy podania konkretnych czynności i dat ich wykonywania). W ocenie organu, żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...] przedmiotowego gruntu Skarbu Państwa. Zatem brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu na podstawie art. 34 ustawy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję [...] wniosły o jej uchylenie, zarzucając naruszenie:

I. przepisów prawa procesowego tj.:

1) art. 75 § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie przedłożyła dowodów pozwalających stwierdzić, że była posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz przez błędne uznanie, że oświadczenie osób reprezentujących skarżącą z [...] kwietnia 2019 r. nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że grunt był w posiadaniu [...] w tej dacie,

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, tj. poprzez wadliwe przyjęcie, że:

- nieruchomość nie pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. we władaniu [...],

- nieistotny jest fakt znajdujących się na nieruchomości naniesień w postaci rowu odwadniającego, skarpy, podtorza, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie jako infrastruktury kolejowej linii [...]-[...],

- nieistotny jest fakt, że linia kolejowa nr [...] na odcinku [...]-[...] została ujęta w wykazie linii kolejowych o znaczeniu państwowym, który stanowi załącznik do rozporządzenia rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (pozycja nr [...]),

- data powstania linii kolejowej [...]-[...] nie jest faktem powszechnie znanym i w związku z tym okoliczność ta wymaga dodatkowego dowodzenia przez skarżącą,

3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez mylne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że przedmiotowy grunt był w posiadaniu [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Na potwierdzenie tej okoliczności w sprawie zostały przedłożone stosowne dowody, w tym m.in. oświadczenie z [...] kwietnia 2019 r. oraz wypis z ewidencji środków trwałych, który wskazuje, że na spornej nieruchomości znajduje się rów odwadniający, skarpa oraz podtorze.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich.

Jak wynika z akt sprawy, sporna działka stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i obecnie, własność Skarbu Państwa (KW nr [...]). O ile więc bezsporne jest spełnienie w niniejszej sprawie pierwszej z przesłanek uwłaszczenia, to jednak podzielić należy pogląd organów obu instancji, że nie wykazano drugiej przesłanki, tj. posiadania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...], bowiem skarżąca nie udowodniła, że w tej dacie przedmiotowa działka zajęta była pod linię kolejową.

O istnieniu linii kolejowej w dniu 5 grudnia 1990 r. nie świadczy ani znajdujący się w aktach wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień [...] lutego 2019 r., ani też wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] lutego 2019 r. Dokumentacja ta wskazuje jedynie, że w dacie jej sporządzenia (nie zaś w dniu 5 grudnia 1990 r.), przedmiotowa nieruchomość stanowiła teren kolejowy. Z kolei załączony do akt sprawy wykaz środków trwałych znajdujących się na przedmiotowej działce wskazuje, że jest na niej skarpa, podtorze oraz rów odwadniający, jednakże brak jest dokładnych informacji, czy ww. urządzenia infrastruktury kolejowej stanowią część czynnej linii kolejowej, jak też brak jest informacji o dacie ich wybudowania. Dodatkowo, podobnie jak ma to miejsce w przypadku wspomnianego wyżej wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, wykaz ten nie został sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, czy infrastruktura kolejowa znajdowała się na przedmiotowej działce także w ww. dacie. Zgodzić się przy tym należy z organami orzekającymi w sprawie, że przy braku jakiegokolwiek dowodu na istnienie infrastruktury kolejowej na przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., przedłożone do akt sprawy oświadczenie z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora [...] i D. O. - Zastępcy Dyrektora [...] ds. [...], tj. podmiotu bezpośrednio zainteresowanego wynikiem sprawy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt zajęty był w dniu 5 grudnia 1990 r. pod linię kolejową oraz pozostawał w posiadaniu skarżącej. Zauważyć przy tym należy, że Wojewoda podjął dodatkowe działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r. i pismem z [...] sierpnia 2019 r. wystąpił do skarżącej o przedstawienie dokumentów geodezyjnych wskazujących na przebieg linii kolejowej przez przedmiotową działkę w ww. dacie, wypisu z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na działce wraz z datą ich budowy sporządzonego według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., a także wypisu z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., oraz o wskazanie, czy linia kolejowa [...]-[...] na gruncie będącym przedmiotem uwłaszczenia jest linią kolejową czynną. Wezwanie to pozostało jednak bez odpowiedzi.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że negatywna decyzja Wojewody z [...] listopada 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działki nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że nieprzedłożenie dowodów potwierdzających posiadanie przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej nieruchomości, przesądziło o braku kumulatywnego spełnienia wskazanych w art. 34 ustawy przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 K.p.a.).

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.