Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 316/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Ewa Marcinkowska (spr.), Protokolant specjalista Ewa Kielak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi B.T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] o odmowie przyznania B. T. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

B. T. wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jest osobą niezdolną do podjęcia jakiejkolwiek pracy, pozbawioną środków do życia oraz na leczenie.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezes ZUS na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, z uwagi na to, że sprawa odmowy przyznania renty w trybie zwykłym była przedmiotem postępowania odwoławczego przed sądem.

Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Prezes ZUS podjął zawieszone postępowanie w związku z zakończeniem postępowania sądowego o przyznanie renty w trybie zwykłym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes ZUS odmówił B. T. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Organ podniósł, że z dokumentacji rentowej wynika, iż na przestrzeni 57 lat życia wnioskodawca udokumentował 23 lata, 1 miesiąc, 11 dni łącznych okresów ubezpieczenia.

Natomiast, w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentował 3 lata, 3 miesiące i 23 dni tych okresów.

Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że w latach 1995-1996, 1998-2002, 2002-2005, 2007-2015 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.

W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie organ zaznaczył, że przez pojęcie szczególnych okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Przerwy w wykonywaniu zatrudnienia, w których była orzeczona częściowa niezdolność do pracy, nie są natomiast przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej z uwagi na to, że orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia.

Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. T. zaznaczył, że zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2015 r. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy nadal nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających przyznanie świadczenia. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Niespełnienie przez wnioskodawcę powyższego warunku powoduje zaś, że nie może on skutecznie domagać się renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Jak wynika bowiem z akt sprawy na przestrzeni 56 lat, tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca udokumentował 23 lata, 1 miesiąc i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Natomiast w 10-leciu przed powstaniem częściowej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentował tylko 3 lata, 3 miesiące i 23 dni tych okresów.

Ponadto w okresach od [...].05.1995 r. do [...].08.1996 r., od [...].04.1998 r. do [...].02.2002 r., od [...].09.2002 r. do [...].03.2005 r., od [...].05.2007 r. do [...].01.2015 r. nie podjął pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem w ww. okresie wobec wnioskodawcy nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby mu kontynuowanie zatrudnienia, w celu uzyskania w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] września 2015 r. ustalił, że wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy od [...] stycznia 2015 r. do [...] września 2016 r. Orzeczona wcześniej częściowa niezdolność do pracy od września 2001 r. do [...] lutego 2002 r. oraz od [...] września 2002 r. do [...] stycznia 2015 r. jedynie ograniczała natomiast, a nie uniemożliwiała wnioskodawcy całkowicie wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.

Ponadto, organ wskazał, że renta z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku dla wnioskodawcy nie może być przyznana, ponieważ nie jest spełniony również warunek braku niezbędnych środków utrzymania. Posiadane środki utrzymania, to pobierane przez żonę wnioskodawcy wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie 1915,06 zł brutto (średnia z 3 miesięcy). Wykazany dochód przypadający na jednego członka 2 osobowej rodziny w wysokości 957,53 zł miesięcznie, przekracza zatem kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, co nie pozwala na uznanie, iż wnioskodawca nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Organ podkreślił przy tym, iż pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" - jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku - nie jest zdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2015 r. wynosi 880,45 zł.

Ponadto przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Wykazane środki utrzymania w kwocie 957,53 zł brutto na członka rodziny mogą być zatem niewystarczające, zważywszy na potrzeby, lecz trudno uznać wymienioną kwotę jako tę, która nie pozwala zaspokoić potrzeb niezbędnych, podstawowych.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. T. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. oraz naruszenie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] listopada 2015 r.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przyznanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie jest uzależnione od stażu ubezpieczeniowego, czy długości przerwy, jaka zaistniała między ustaniem zatrudnienia, a powstaniem niezdolności do pracy. Zatem wskazywanie przez Prezesa ZUS, że w okresach od [...].05.1995 r. do [...].08.1996 r., od [...].04.1998 r. do [...].02.2002 r., od [...].09.2002 r. do [...].03.2005 r., od [...].05.2007 r. do [...].01.2015 r. nie podjął pracy, nie uzasadnia odmowy wpłaty przedmiotowego świadczenia. Skarżący podkreślił, że powyższe przerwy w zatrudnieniu podyktowane były jedynie jego złym stanem zdrowia, uniemożliwiającym podjęcie zatrudnia. Zaznaczył jednocześnie, że ma udokumentowane 23 lata, 1 miesiąc i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 17 lat, 10 miesięcy i 17 dni okresów pracy górniczej i okresów zaliczonych do pracy górniczej, a w tym 14 lat, 6 miesięcy i 10 dni okresów pracy górniczej. Okresy zaliczone do pracy górniczej jedynie nieznacznie niedopełniają zaś warunków do uzyskania przez niego świadczenia w trybie zwykłym, co uzasadnia w jego ocenie wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Nadto zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2015 r. obecnie jest całkowicie niezdolny do jakiejkolwiek pracy.

Skarżący nie zgodził się też z ustaleniami Prezesa ZUS, że w jego przypadku nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Na tę okoliczność podniósł, że jego żona w ostatnim kwartale roku 2015 osiągnęła zarobki na poziomie: za października 2015 r. - 1.040,96 zł netto, za listopad 2015 r. - 849,11 zł netto, a za grudzień 2015 r. - 875,64 zł netto. Zatem trudno zgodzić się z twierdzeniem Prezesa ZUS, że na jednego członka rodziny przypada co najmniej kwota 880,45 zł netto.

Do skargi załączył potwierdzenie uzyskiwanego dochodu przez żonę – R. T. - w okresie od października 2015 r. do grudnia 2015 r.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ wyjaśnił, że nie kwestionuje ani obecnej niezdolności do pracy skarżącego, ani jego trudnej sytuacji materialnej. Jednak sama w sobie niezdolność do pracy, nawet w powiązaniu z najbardziej w pojęciu zainteresowanego szczególną i wyjątkową jego obecną sytuacją życiową, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Podobnie trudna sytuacja materialna, choć jest brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem należnym każdej osobie, której stan zdrowia, po dłuższym okresie pozostawania przez nią poza wszelkim ubezpieczeniem, obecnie się pogorszył.

Także całość argumentacji dotyczącej rodzaju pracy skarżącego (górnicza, pod ziemią) nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ świadczenia w drodze wyjątku nie obejmują świadczeń specjalnych, w tym emerytury górniczej i "omalże" spełnienie warunków do takiego świadczenia specjalnego nie ma wpływu na ocenę okoliczności mających znaczenie przy przyznawaniu świadczenia w drodze wyjątku i w żaden sposób nie przyczynia się do uprzywilejowania wnioskodawcy. Osoba ubiegająca się o świadczenie z art. 83 jest traktowana zawsze jak "zwykły" ubezpieczony, ubiegający się o "podstawowy" wskazany w ustawie rodzaj świadczenia - w tym wypadku rentę z tytułu niezdolności do pracy, nie zaś emeryturę górniczą. Nie istnieje też możliwość przyznania w drodze wyjątku żadnego ze świadczeń szczególnych (np. emerytury branżowej) - świadczenia te mają bowiem już i tak charakter odstępstwa od powszechnie przyjętych rozwiązań ubezpieczeniowych, zatem przyznawanie ich w trybie art. 83 byłoby ustanawianiem nieznanego ustawie trybu "wyjątku od wyjątku".

Organ podniósł też, że w przypadku skarżącego sytuacja materialna nie jest tożsama z brakiem środków utrzymania. Najniższe świadczenie emerytalne z FUS to 880,45 zł, z dodatkiem pielęgnacyjnym należnym osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji - 1088,62 zł brutto. Niewątpliwie zaś kwota, jaką ma na swe potrzeby skarżący, przewyższa wartość najniższej emerytury, a że skarżący jest osobą bez orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie ma podstaw do uznania dla niego wyższego kryterium - a zatem nie ma podstaw do uznania, że skarżący pozbawiony jest środków utrzymania w wymiarze niezbędnym. Ze wskazanej powyżej wysokości świadczenia, w ocenie ustawodawcy, osoba pobierająca je ma możliwość utrzymania się samodzielnie, w stopniu podstawowym - zatem za ustawodawcą także organ rentowy przyjmuje tę kwotę - wyrażoną w wartości brutto - za niezbędne minimalne środki utrzymania. Dotyczy to także osób ubezpieczonych o długim stażu ubezpieczeniowym, które same wypracowały sobie prawo do świadczenia ustawowego, a także osób w złym stanie zdrowia, legitymujących się całkowitą niezdolnością do pracy, czy też osób w podeszłym wieku. Kryterium dochodu jest przez organ przyjmowane zgodnie z ustalonym ustawowo najniższym świadczeniem emerytalnym i rentowym - nie ma możności oparcia się natomiast na kryterium wydatków, te bowiem każdy z wnioskodawców ustala inaczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie byłoby zatem możliwe tylko w przypadku wykazania, że skarżący przejawiał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia.

Z brzmienia art. 83 ust. 1 wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać w toku tego postępowania wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku B. T. nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] września 2015 r. ustalił, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy od [...] stycznia 2015 r. do [...] września 2016 r. Skarżący miał ponadto orzeczoną wcześniej częściową niezdolność do pracy od września 2001 r. do [...] lutego 2002 r. oraz od [...] września 2002 r. do [...] stycznia 2015 r., a także całkowitą niezdolność do pracy w okresie od [...] lutego 2002 r. do [...] sierpnia 2002 r.

Na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy tj. [...] stycznia 2015 r. skarżący, mając 57 lat, udokumentował 23 lata, 1 miesiąc i 11 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

Przerwy w podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym wystąpiły natomiast w okresach: od [...].05.1995 r. do [...].08.1996 r., od [...].04.1998 r. do [...].02.2002 r., od [...].09.2002 r. do [...].03.2005 r., od [...].05.2007 r. do [...].01.2015 r. tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy.

Należy zgodzić się z organem, iż orzeczona we wcześniejszych okresach częściowa niezdolność do pracy ograniczała jedynie, a nie uniemożliwiała skarżącemu całkowicie wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że już w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – skarżący udokumentował tylko 3 lata, 3 miesiące i 23 dni tych okresów. W 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności udokumentował natomiast tylko 1 rok 8 miesięcy i 28 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

Skarżący, z dniem [...] maja 2007 r. zaprzestał zatrudnienia i do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy tj. przez prawie 8 lat nie podjął żadnego zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.

Z akt sprawy nie wynika aby w okresach przerw w ubezpieczeniu, a zwłaszcza przed datą orzeczonej częściowej niezdolności do pracy, skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Brak jednocześnie jakichkolwiek dowodów na to, że skarżący w okresach przerw w ubezpieczeniu podejmował jakiekolwiek próby znalezienia zatrudnienia.

O wyjątkowości podnoszonych przez skarżącego okoliczności nie może przesądzać jego subiektywne przekonanie, lecz muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być traktowane jako szczególne. Z pewnością do tych okoliczności nie można natomiast zaliczyć subiektywnych odczuć co do stanu zdrowia.

Opierając się na danych pozyskanych z KSI ZUS odnośnie dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego z tytułu pozostawania w zatrudnieniu za miesiące wrzesień, październik i listopad 2015 r. organ miał też podstawy aby stwierdzić, iż w dacie orzekania nie została spełniona również przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Dochód na jednego członka rodziny za ten okres wyniósł bowiem 957,53 zł brutto.

W subiektywnym odczuciu skarżącego dochód ten z pewnością nie był wystarczający i nie pozwalał na zaspokojenie wszystkich potrzeb, w tym związanych z jej chorobą. Należy jednak zauważyć, co słusznie podnosi organ w zaskarżonej decyzji, że ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnia możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku od braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocenie podlega zatem, czy środki utrzymania jakie posiada wnioskodawca są wystarczające do zaspokojenia jego najbardziej podstawowych, a nie wszystkich potrzeb. Zgodnie zaś z ugruntowanym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dla oceny przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania należy posiadane przez wnioskodawcę środki utrzymania oceniać na tle wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która od 1 marca 2015 r. do 29 lutego 2016 r. wynosiła 880,45 zł brutto (vide: wyrok NSA z dnia 27 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1112/06 LEX nr 321169; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2148/06, nie publ.).

Należy jednocześnie podkreślić, iż sąd administracyjny dokonuje oceny legalności zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący na dzień jej wydania. Podnoszona przez skarżącego w skardze zmiana okoliczności faktycznych odnośnie dochodów przypadających na jednego członka rodziny przy uwzględnieniu dochodów z tytułu zatrudnienia uzyskanych przez jego żonę za miesiące październik, listopad i grudzień 2015 r. nie mogła mieć zatem wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Nawet jednak spełnienie przez skarżącego przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania nie uzasadniałoby w stanie faktycznym niniejszej sprawy wydania decyzji pozytywnej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku, gdyż przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku B. T. nie została natomiast spełniona także inna przesłanka określona w tym przepisie, gdyż skarżący nie wykazał, aby niespełnienie przez niego wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności.

Organ prawidłowo zatem wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie mógł uwzględnić wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w tym trybie.

Jest okolicznością niesporną, że stan zdrowia nie pozwala obecnie skarżącemu na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Skarżący znajduje się też niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez skarżącego o świadczenia z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2015 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.