Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 850/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 2a,  ust. 3d,  art. 16   ust. 8 do 14,
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a-c,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Fundacji "A" we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2011 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Fundację im. [...] (d. Fundacja [...] "A" z siedzibą we W.), zwaną dalej "skarżącą", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] października 2012 r. (nr [...]) ustalającą do zwrotu do budżetu Miasta W. kwotę [...] zł., tj. dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2011 r. wraz z odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, należnymi od dnia następującego po terminie 15 dni od dnia wydania decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło następujący stan sprawy.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] do [...] marca 2012 r. oraz w dniach od [...] kwietnia do [...] maja 2012 r. przez Wydział Kontroli Urzędu Miejskiego W., obejmującej prawidłowość wykorzystania dotacji udzielonej skarżącej w 2011 r. na prowadzenie Szkoły Podstawowej "B" oraz Gimnazjum "B", organ I instancji ustalił, że kwota dotacji, przekazana zgodnie z wykazywaną liczbą uczniów w informacjach miesięcznych w 2011 r. przez osobę prowadzącą Szkołę Podstawową została pobrana w nadmiernej wysokości. Organ I instancji przyjął, że skarżąca we wrześniu i październiku 2011 r. nieprawidłowo wykazała liczbę uczniów w informacjach miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów. Nieprawidłowości dotyczyły J. J., która na podstawie Decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej z dnia [...] maja 2011 r. otrzymała zgodę na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, a także zgodę na uczestnictwo w zajęciach lekcyjnych z języka [...] i [...]. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 90 ust. 2a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 5 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r. o finansach publicznych; Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

II. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów prawa przez:

1. błędną wykładnię art. 90 ust. 2a, w związku z art. 90 ust. 3d oraz art. 16 ust. 8 do 14 ustawy o systemie oświaty, polegającą na przyjęciu, że na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą przysługują dotacje jak na ucznia szkoły, który pobiera w niej naukę, czemu przeczy art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty,

2. błędną wykładnię § 7 ust. 1 w związku z § 1 uchwały Nr XXXV/1165/09 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym oraz publicznym szkołom i placówkom oświatowym, prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne oraz ustawy o systemie oświaty, polegającą na przyjęciu, że dziecko, które wykonuje obowiązek szkolny poza szkołą jest uczniem danej szkoły, na którego przysługują dotacje jak na uczniów spełniających ten obowiązek w szkole,

3. błędną wykładnię treści stosunku prawnego łączącego rodziców J. J. ze Szkołą Podstawową "B", dokonaną wyłącznie na bazie umowy, którą rodzice dziecka zawarli w styczniu 2011 r., z pominięciem późniejszych dokumentów podpisanych przez strony umowy,

4. przyjęcie, jako prawidłowej informacji o liczbie uczniów w Szkole Podstawowej "B" za wrzesień 2011 r. (przed korektą), pomimo, że podpisała ją niewłaściwa osobę – Dyrektor Szkoły a nie Przewodniczący Fundacji, tj. organu prowadzącego Szkołę;

5. naruszenie zasad wyrażonych w art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a., co doprowadziło organ I instancji do błędnych wniosków opartych na niekompletnym materiale dowodowym oraz niewłaściwej analizie przepisów prawnych w zakresie przyjęcia, że J. J. była uczennicą Szkoły Podstawowej "B";

6. naruszenie art. 77 § 1 i § 3 K.p.a. przez:

- pominięcie dokumentów stanowiących podstawę stosunków prawnych pomiędzy rodzicami uczniów a Szkołą Podstawową "B", które były kontrolowane jedynie wybiórczo

- pominięcie dokumentów w postaci wniosku rodziców J. J. oraz decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej wyrażającej zgodę na spełnienie obowiązku szkolnego poza szkołą na zmianę treści stosunku prawnego powstałego pomiędzy rodzicami a szkołą

- zaniechanie zbadania faktycznej treści stosunku prawnego łączącego rodziców J. J. ze Szkołą, szczególnie w zakresie praw i obowiązków stron, poprzez odstąpienie od przesłuchania tych osób, a w zamian za to przyjęcie jedynie, jako dowodu w sprawie maila ojca uczennicy, co stanowiło naruszenie zasady bezpośredniości czynności dowodowych i uniemożliwiło stronie zadawanie ewentualnych pytań świadkom, celem rozwiania wątpliwości co do treści stosunku prawnego łączącego strony oraz błędną ocenę treści tego maila,

- zaniechanie dowodu z przesłuchania osoby odpowiedzialnej za korektę liczby uczniów w informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r. i wyjaśnienia przyczyn złożenia korekty oraz przyczyn ujęcia J. J. w kolejnych, następujących po październiku 2011 r. informacjach miesięcznych jako ucznia Szkoły Podstawowej "B".

III. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, przytoczyło treść przepisów, które stanowiły podstawę prawną do udzielenia i rozliczenia przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego dotacji dla uczniów otrzymywanych przez szkoły, w tym również niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych, tj. ustawy o systemie oświaty, przepisów uchwały Rady Miejskiej Wrocławia Nr XXXV/1165/09 z dnia 18 czerwca 2009 r., w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym oraz publicznym szkołom i placówkom oświatowym, prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne, art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 oraz art. 252 ustawy o finansach publicznych oraz rozporządzania Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. z 2010 r. Nr 249, poz. 1659).

Kolegium wyjaśniło, że stosownie do powołanych w decyzji przepisów, w tym algorytmu przyjętego w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2010 r., wysokość subwencji oświatowej na uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych i etnicznych w 2011 r. była zależna od liczby tych uczniów w oddziale. Dla szkół podstawowych, w których liczba uczniów w tych oddziałach nie przekracza 84, stawkę dotacji wylicza się na podstawie wagi "P10=1,50" i wynosiła ona kwotę [...] zł, natomiast dla szkół podstawowych, w których liczba uczniów w oddziałach przekraczała 84, przy wyliczeniu stawki dotacji należało uwzględnić wagę "P9=0,20", która wynosiła kwotę [...] zł.

Kolegium wyjaśniło, że z informacji złożonej przez osobę prowadzącą szkołę za wrzesień i październik 2011 r. wynikało, że liczba uczniów w tych miesiącach była wyższa o 1 uczennicę w stosunku do liczby uczniów wykazanej w korekcie informacji miesięcznej.

Według Kolegium kwota dotacji na 1 ucznia w miesiącu wynosiła:

- [...] zł - dla uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych w przypadku, gdy szkoła podstawowa nie liczyła więcej niż 84 uczniów w takich oddziałach,

- [...] zł - dla uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych w przypadku, gdy szkoła podstawowa liczyła powyżej 84 uczniów w takich oddziałach,

- [...] zł - dla uczniów wykazanych jako uczniowie nieuczęszczający do oddziałów mniejszości narodowych.

Kolegium, wskazując na akta sprawy, ustaliło, że skarżąca złożyła w 2011 r. 12 informacji miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów w klasach I-VI w oddziałach mniejszości narodowej i etnicznej za każdy miesiąc, w tym w informacji za wrzesień wykazano 85 uczniów, a za październik 84 uczniów. W dniu [...] października 2011 r. skarżąca złożyła korektę informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r., w której wykazała 84 uczniów szkoły podstawowej a w dniu [...] października 2011 r. złożyła kolejną korektę informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r., w której wykazała 85 uczniów w klasach I-VI szkoły podstawowej, z tego 84, jako uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych i etnicznych. Skarżąca – jak ustaliło Kolegium – złożyła również korektę informacji miesięcznej za październik 2011 r., w której wykazała 85 uczniów w klasach I-VI szkoły podstawowej, z tego 84, jako uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych i etnicznych. Wszystkie korekty dotyczyły uczennicy J. J., którą pierwotnie wykazano jako uczennicę oddziału mniejszości narodowej a następnie jako uczennicą, która nie jest w oddziale mniejszości narodowej, a spełnia obowiązek szkolny poza szkołą.

Kolegium przyjęło, że dla rozstrzygnięcia sprawy koniecznym było ustalenie, czy J. J., w związku z uzyskaniem zgody na realizowanie obowiązku szkolnego poza szkołą, nadal pozostawała uczennicą Szkoły Podstawowej "B". Wyjaśniło w związku z tym, że możliwość realizowania przez dziecko obowiązku szkolnego poza szkołą regulował art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z tym przepisem, na wniosek rodziców dyrektor szkoły podstawowej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. W myśl ust. 11 tego artykułu, dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą otrzymuje świadectwo ukończenia poszczególnych klas danej szkoły po zdaniu egzaminów klasyfikacyjnych z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia. Podkreśliło, że dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą ma prawo uczestniczyć w szkole w zajęciach, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 (art. 16 ust. 13 ustawy o systemie oświaty).

Kolegium zwróciło uwagę na to, że przepis art. 90 ustawy o systemie oświaty, zawierający uregulowania dotyczące dotacji dla placówek niepublicznych, nie określa pojęcia "uczeń", a zatem stosownie do art. 3 pkt 11 tej ustawy, przez uczniów należy także rozumieć słuchaczy i wychowanków. Podkreśliło, że podobnie kwestie te uregulowane zostały w statucie Szkoły Podstawowej "B", gdyż w § 1 ust. 1 pkt 5 statutu przyjęto, że jeżeli w dalszych przepisach brak jest bliższego określenia, przez uczniów należy rozumieć uczniów Szkoły. Z powyższych regulacji wynikało – jak zaznaczyło Kolegium – że jako ucznia należy również traktować ucznia odbywającego naukę poza szkołą.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wyjaśniło, że w dniu [...] stycznia 2011 r. została zawarta pomiędzy rodzicami J. J. a skarżącą umowa o kształcenie w Szkole Podstawowej "B". Następnie, zgodnie ze statutem tej Szkoły, na podstawie decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej z dnia [...] maja 2011 r., J. J. otrzymała zgodę na spełnianie obowiązku szkolnego poza Szkołą oraz zgodę na uczestnictwo w zajęciach lekcyjnych z języka h. i [...]. Kolegium ustaliło że J. J. klasyfikowano w Szkole "B" w roku szkolnym 2011/2012 jedynie z podstawy programowej i że podeszła ona do jednego egzaminu ogólnego. Nie klasyfikowano jej z przedmiotów związanych z [...], uczestniczyła jednak w tych zajęciach przez cały rok. W tym czasie było opłacane czesne, przy czym Szkoła nie zapewniała materiałów szkolnych w związku z realizacją obowiązku szkolnego poza szkołą, natomiast zapewniała materiały związane z przedmiotami z języka h. i [...]. J. J. ukończyła I klasę w Szkole "B" i została zaklasyfikowana do klasy II, przy czym uczestniczyła w zajęciach związanych ze specyfiką Szkoły od początku roku szkolnego. Ponadto z informacji przesłanej przez ojca J. J. drogą elektroniczną wynikało, że przez pierwszy miesiąc roku szkolnego (wrzesień), uczęszczała również na niektóre zajęcia klasy pierwszej. Następnie, wskazując na zeznania B. W., która w okresie do [...] października 2011 r. była Dyrektorem Szkoły "B", Kolegium ustaliło, że w informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r. wykazano J. J. jako uczennicę szkoły w oddziale mniejszości narodowej na podstawie obowiązujących dokumentów ucznia. Od [...] września 2011 r. J. J. była objęta nauczaniem domowym, na wniosek rodziców, przy czym przychodziła na zajęcia związane ze specyfiką Szkoły (język h., [...],[...]). We wrześniu 2011 r. J. J. przebywała w Polsce i uczestniczyła w zajęciach związanych ze specyfiką Szkoły. W Szkole wymagane było roczne zaliczenie egzaminu klasyfikacyjnego z przedmiotów obowiązkowych, tj. przedmiotów nauczania wczesnoszkolnego, języka h., [...] i języka a. J. J. została ujęta w informacji miesięcznej za wrzesień 2011r., jako uczennica mniejszości narodowej, ponieważ uczęszczała w tym okresie na zajęcia z języka h. i [...] oraz brała udział w [...], przypadających na ten okres.

Na podstawie dokumentacji szkoły, w tym ksiąg uczniów, stwierdzających faktyczną liczbę uczniów, Kolegium ustaliło, że J. J. we wrześniu i w październiku 2011 r. była uczennicą Szkoły Podstawowej "B" i podkreśliło, że ustalenia te nie zostały skutecznie podważone. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że J. J. nie uczęszczała na zajęcia we wrześniu i w październiku 2011 r. bądź, aby została skreślona z listy uczniów Szkoły.

Kolegium zwróciło uwagę na to, że umowa o kształcenie J. J. z dnia [...] stycznia 2011 r. nie różniła się od innych umów o kształcenie zawartymi z rodzicami innych dzieci przyjętych do tej Szkoły. Podkreśliło, że z decyzji Dyrektora Szkoły z dnia [...] maja 2011 r., zezwalającej J. J. na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą wynikało, że warunkiem spełniania przez nią obowiązku szkolnego było m.in. zdanie częściowych, ustalonych przez wychowawcę, partii materiału edukacyjnego oraz pozytywne zaliczenie egzaminu klasyfikacyjnego, z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia.

Kolegium przyjęło, że J. J. w związku ze zmianą zasad odbywania nauki, nie utraciła statusu ucznia Szkoły "B", uczęszczała bowiem na zajęcia z języka h. i [...], a więc była faktycznym i rzeczywistym uczniem i że w związku z uczęszczaniem na zajęcia, należało wykazywać ją w informacjach miesięcznych, jako uczennicę oddziału mniejszości narodowej. Według Kolegium, udzielenie zezwolenia na tzw. edukację domową dotyczyło jedynie pozaszkolnej formy kształcenia, tj. spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą i nie pozbawiło dziecka statusu ucznia. J. J. – jak zaznaczyło – nie została skreślona z listy uczniów Szkoły "B" i w konsekwencji, powinna być wykazywana w informacjach miesięcznych za 2011 r. jako uczennica oddziału mniejszości narodowej.

W ocenie Kolegium nie był zasadny zarzut naruszenia art. 90 ust. 2a, w związku z art. 90 ust. 3d oraz art. 16 ust. 8 do 14, a także art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty i nie można przyjąć, że w przypadku J. J., ponoszone przez Szkołę wydatki nie zostały przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką. Z tego samego względu nie był również zasadny zarzut naruszenia § 7 ust. 1, w związku z § 1 uchwały Nr XXXV/1165/09 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 czerwca 2009 r. Nie miało też znaczenia wyjaśnienie przyczyn ujęcia J. J. w kolejnych, następujących po październiku 2011 r. informacjach miesięcznych, jako ucznia Szkoły Podstawowej "B", skoro pomimo zmiany formy realizowania obowiązku szkolnego na pozaszkolny, nadal posiadała status ucznia tej Szkoły.

Kolegium ustaliło, że należna Szkole dotacja wynosiła we wrześniu 2011 r. [...] zł, z tego na uczniów klas I-VI [...] zł, natomiast w październiku 2011 r. [...] zł, z tego na uczniów klas I-VI [...] zł. Jako niezasadny oceniło zarzut naruszenia art. 7 Kpa, wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, gdyż czynności przeprowadzane przez organ powinny zmierzać do wykazania, przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów, że udzielona dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości. Natomiast określenia faktów mających znaczenie dla sprawy organ winien dokonać na podstawie art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, który przewiduje obowiązek zwrotu dotacji udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

W ocenie Kolegium materiał dowodowy, uzupełniony w toku postępowania odwoławczego, na podstawie którego ustalone zostały okoliczności faktyczne, został zebrany rzetelnie. Organ I instancji podejmował działania, których celem było wyjaśnienie statusu J. J. oraz zasad realizowania obowiązku szkolnego poza szkołą i wskazał, które dokumenty zadecydowały o tym, że dotację należy zwrócić. Przedstawił również sposób ustalenia rzeczywistej liczby uczniów oraz wskazał, na którą konkretnie uczennicę dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości. Decyzja ta odpowiadała zatem wymogom art. 107 § 3 Kpa. Nie było możliwe przesłuchanie osoby odpowiedzialnej za korektę liczby uczniów w informacji miesięcznej za październik 2011 r. i wyjaśnienia przyczyn złożenia korekty oraz przyczyn ujęcia J. J. w kolejnych, następujących po październiku 2011 r. informacjach miesięcznych jako ucznia Szkoły Podstawowej "B" z tego względu, że pracownicy Szkoły zmienili miejsce zatrudnienia, a brak było informacji o miejscu zamieszkania tych osób.

Jako nietrafny Kolegium oceniło zarzut błędnej wykładni stosunku prawnego łączącego rodziców J. J. ze Szkołą Podstawową "B", wyłącznie na podstawie umowy, którą rodzice tego dziecka zawarli w styczniu 2011 r., z pominięciem późniejszych dokumentów podpisanych przez strony umowy, a także zarzut naruszenia art. 77 § 1 i § 3 Kpa.

IV. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca domagała się "zmiany zaskarżonej decyzji" przez uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji i umorzenie postępowania.

Skarżąca potrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu, tj.:

1. błędnej wykładni art. 90 ust. 2a w związku z art. 90 ust. 3d oraz art. 16 ust. 8 do 14 ustawy o systemie oświaty, polegającej na przyjęciu wbrew wykładni celowościowej przepisów zawartych w art. 90 ustawy o systemie oświaty, że na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą przysługują dotacje jak na ucznia szkoły, który pobiera w niej naukę, czemu przeczy art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty,

2. błędnej wykładni § 7 ust. 1 w związku z § 1 uchwały Nr XXXV/1165/09 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym oraz publicznym szkołom i placówkom oświatowym, prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne oraz ustawy o systemie oświaty, polegającej na przyjęciu, że dziecko, które wykonuje obowiązek szkolny poza szkołą jest uczniem danej szkoły, na którego przysługują dotacje jak na uczniów spełniających ten obowiązek w szkole, argumentowała, że "uczeń spełniający obowiązek szkolny poza szkołą" jest w potocznym rozumieniu tego słowa "uczniem", jednakże nie można go traktować, jako ucznia danej szkoły, bowiem nauka pobierana jest przez niego w systemie pozaszkolnym,

3. błędnej wykładni treści stosunku prawnego łączącego rodziców J. J. ze Szkołą Podstawową "B", przez zdefiniowanie jej jako standardowej umowy o świadczenie usług oświatowych, podczas gdy faktyczne cechy stosunku prawnego łączącego strony, ujawnione w praktyce świadczyły jednoznacznie o innej formie usług – wykonywania obowiązku szkolnego poza szkołą,

4. przyjęcia, jako prawidłowej informacji o liczbie uczniów w Szkole Podstawowej "B" za wrzesień 2011 r. (przed korektą), pomimo, że podpisała ją niewłaściwa osoba – Dyrektor Szkoły a nie Przewodniczący Fundacji "A", tj. organu prowadzącego Szkołę i uprawnionego do dotacji i dokonanie na jej podstawie wypłaty dotacji, bez wezwania właściwego podmiotu do uzupełnienia braków formalnych deklaracji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

V. Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, miał na uwadze następujące okoliczności.

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż wbrew podniesionym w niej zarzutom i wywodom nie można skutecznie zarzucić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego w stopniu, który powodowałby konieczność jej uchylenia. Wytknąć trzeba autorowi skargi, że formułując wniosek o "zmianę zaskarżonej decyzji przez uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji i umorzenie postępowania" pominął treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie nie może "zmienić" decyzji i "umorzyć postępowania", lecz "uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji trzeba w punkcie wyjścia odnotować, że za jej podstawę organy obu instancji przyjęły ustalenie, że J. J. w związku ze zmianą zasad odbywania nauki, nie utraciła statusu ucznia Szkoły Podstawowej "B", uczęszczała bowiem na zajęcia z języka h. i [...], a więc była faktycznym i rzeczywistym uczniem i że w związku z uczęszczaniem na zajęcia, należało wykazywać ją w informacjach miesięcznych, jako uczennicę oddziału mniejszości narodowej.

Poddając ocenie powyższe ustalenia i wnioski, trzeba odnotować w punkcie wyjścia, że z niekwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych wynikało, że w 2011 r. skarżąca złożyła 12 informacji miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów w klasach I – IV w oddziałach mniejszości narodowej i etnicznej, przy czym w informacji za wrzesień 2011 r. wykazała 85 uczniów natomiast w informacji za październik 2011 r. 84 uczniów. W dniu [...] października 2011 r. skarżąca złożyła korektę informacji miesięcznej za wrzesień, w której wykazała 84 uczniów, natomiast w kolejnej korekcie informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r., złożonej w dniu [...] października 2011. wykazała 85 uczniów w klasach I – VI Szkoły Podstawowej, z tego 84, jako uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowej i etnicznej. Wszystkie korekty informacji dotyczyły J. J., która pierwotnie została wykazana jako uczennica oddziału mniejszości narodowej i etnicznej. W rezultacie, jak wynikało z dokonanych ustaleń kwota dotacji wypłaconej we wrześniu i październiku 2011 r. na uczniów klas I – IV wyniosła z uwzględnieniem dokonanych korekt [...] zł. podczas, gdy dotacja należna, uwzględniająca rzeczywistą liczbę uczniów tych klas za te miesiące wynosiła [...] zł. W przypadku ustalenia, że J. J. była uczennicą oddziału mniejszości narodowej i etnicznej – szkoła podstawowa liczyłaby 85 uczniów, natomiast ustalenie, że nie była ona uczennicą – szkoła liczyłaby 84 uczniów.

Ustalenie rzeczywistej liczby uczniów oddziału mniejszości narodowej i etnicznej miało istotne znaczenie do wyliczenia należnej dotacji z uwagi na algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2011, przyjęty w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. z 2010 r. Nr 249, poz. 1659).

W przypadku, gdy liczba uczniów nie przekraczała 84, wysokość dotacji wynosiła [...] zł. zaś w razie przekroczenia tej liczby dotacja była prawie dwukrotnie niższa, gdyż wynosiła [...] zł. Służąca do wyliczenia dotacji waga "P10 = 1,50" [...] zł) była bowiem przewidziana dla "uczniów oddziałów i szkół dla mniejszości narodowych i etnicznych (...), w których łączna liczba uczniów korzystających z zajęć dla mniejszości narodowej lub etnicznej, społeczności posługującej się językiem regionalnym, uczniów pochodzenia [...] lub uczniów korzystających z dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, o których mowa w art. 94a ust. 4 i 4b ustawy wymienionej w § 1 ust. 1 rozporządzenia, nie przekraczała 84 (...)".

Waga P10 wykluczała się z wagą P9.,= 0,20, ([...] zł) przewidzianą dla uczniów oddziałów i szkół dla mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, dla uczniów pochodzenia [...], dla których szkoła podejmuje dodatkowe zadania edukacyjne, a także dla uczniów korzystających z dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, o których mowa w art. 94a ust. 4 i 4b ustawy wymienionej w § 1 ust. 1 rozporządzenia.

Organy obu instancji ustaliły, że w dniu [...] stycznia 2011 r. została zawarta pomiędzy rodzicami J. J. a skarżącą umowa o kształcenie w Szkole Podstawowej "B" (zał. nr 7 do protokołu kontroli). Zakres świadczeń został określony w "Zasadach i warunkach kształcenia dzieci i młodzieży w szkołach prowadzonych przez Fundację [...] "A" i w ramach czesnego uczniowi oferowano: "zajęcia dydaktyczne objęte programem nauczania, zajęcia dodatkowe wyrównawcze, konsultację indywidualną, opiekę świetlicową, bibliotekę, opiekę psychologa i pedagoga, diagnozę logopedyczną i pomoc logopedy, dodatkowe materiały dydaktyczne kopiowane, dodatkowe materiały dydaktyczne do nauki języka h. i [...] a także do zajęć z [...] oraz pomoc i opiekę nauczyciela, stały dostęp do sieci internetowej, legitymację szkolną, basen (§ 3 Zasad).

J. J., jak wynikało z poczynionych niewadliwie ustaleń, opartych na dokumentacji szkolnej, w tym księgi uczniów, została ujęta we wrześniu 2011 r. w dzienniku klasy I Szkoły i z adnotacji w tym dzienniku wynikało, że była obecna na zajęciach lekcyjnych we wrześniu 2011 r. przez 16 dni. W październiku 2011 r. rubryki przeznaczone na wpis obecności zostały wykreślone ciągłą linią. Natomiast od listopada 2011 r., gdy liczba uczniów szkoły zmniejszyła się o 2 osoby, J. J. była już wykazywana w informacjach miesięcznych, jako uczennica oddziału mniejszości narodowej i etnicznej. Skarżąca, od listopada 2011 r. podawała bowiem, jako łączną liczbę uczniów w tym oddziale 83 uczniów (zał. nr 8 i 9 do protokołu kontroli).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 90 ust. 2a w związku z art. 90 ust. 3d oraz art. 16 ust. 8 – 14 ustawy o systemie oświaty, argumentowano, że całokształt przepisów dotyczących dotacji oświatowej, a zwłaszcza cel, którym te dotacje mają służyć, przemawia za tym, że nienależne są dotacje na dzieci spełniające obowiązek szkolny poza szkołą, także wówczas, gdy uczestniczą one w niektórych zajęciach odbywających się w szkole.

Z zarzutami skargi i przedstawioną w niej argumentacją nie można się zgodzić. Organy administracji obu instancji zasadnie ustaliły, że J. J., mimo, że na podstawie decyzji Dyrektora Szkoły otrzymała zgodę na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, pozostawała nadal "uczniem" w rozumieniu przepisów ustawy o systemie oświaty.

Trzeba przede wszystkim wyraźnie podkreślić, że zarówno ustawa o systemie oświaty, jak i uchwała Nr XXXV/1165/09 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 czerwca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego Nr 122, poz. 2534) nie wyłączają dla celów obliczenia należnej kwoty dotacji z pojęcia "uczeń", dziecka spełniającego obowiązek szkolny poza szkołą, mimo, że ustawa taką formę kształcenia przewiduje. Nie można zatem, jak argumentowała skarżąca, przyjąć, że taka forma kształcenia determinuje potrzebę i konieczność różnego traktowania – w zakresie dotacji – dziecka spełniającego obowiązek szkolny poza szkołą i dziecka spełniającego taki obowiązek w szkole.

Zgodnie z treścią art. 90 ust. 2a ustawy o systemie oświaty w brzemieniu obowiązującym w 2011 r. dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany był obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługiwały na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Dotacje, jak stanowił ust. 3c, były przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. Dotacje przeznaczone były na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

Wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że dotacja oświatowa ma charakter podmiotowy co oznacza, że podstawowym kryterium jej udzielenia jest liczba uczniów danej szkoły. Liczbę tę ustala się w oparciu o dane o planowanej liczbie uczniów wynikające z wniosku o przydzielenie dotacji, składanym do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. "Planowana liczba uczniów" wskazuje na to, że są to dane szacunkowe. Zgodnie z treścią art. 90 ust. 3c ustawy o systemie oświaty dotacje, o których mowa w ust. 1a-3a, są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. Dotacje te przysługują jednak w wysokości odpowiadającej faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów, przy czym to już kwestia podlegająca wyjaśnieniu na etapie rozliczenia dotacji, a nie jej przyznawania. Jeżeli w trakcie roku okaże się, że liczba uczniów z różnych względów będzie inna od planowanej, to istnieje obowiązek zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na podstawie art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych lub w oparciu o termin i sposób rozliczenia wynikające z uchwały podjętej na podstawie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty.

Dotacje "oświatowe", które otrzymywały na każdego ucznia (podkr. Sądu) szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych mają na celu dofinansowanie bieżącej działalności ustawowo wskazanego podmiotu. Użyte w treści art. 90 ust. 2a ustawy o systemie oświaty kategoryczne sfomułowanie "każdy uczeń" przemawia za wykładnią tego przepisu przyjętą w rozpoznawanej sprawie przez organy administracji obu instancji. Dotacja związana jest ze statusem ucznia i dopóki uczeń oficjalnie nie zakończy nauki, to musi być traktowany jak "uczeń", na którego przysługuje dotacja. Jeżeli natomiast zakończy cykl edukacyjny wcześniej, np. zrezygnuje z nauki, to nie ma podstaw aby na niego przysługiwała dotacja.

Brak jest zatem w świetle niebudzącej wątpliwości treści art. 90 ust. 2a ustawy o systemie podstaw prawnych do tego aby różnicować dotację w zależności od tego czy uczeń danej szkoły realizuje obowiązek szkolny w szkole czy też – pozostając nadal uczniem – realizuje ten obowiązek poza szkołą, na podstawie decyzji dyrektora szkoły. Organy obu instancji zasadnie zatem przyjęły, że "uczniem" w rozumieniu powołanego wyżej przepisu był także uczeń, który na podstawie decyzji dyrektora szkoły, wydanej na wniosek rodziców, (art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty) spełniał obowiązek szkolny poza szkołą.

Za przyjętą wykładnią przemawia nie tylko użyty w treści powołanego wyżej przepisu "każdy uczeń" ale także treść art. 16 ust. 13 ustawy o systemie oświaty i wynikające z tego przepisu prawo dziecka spełniającego obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą do uczestniczenie w szkole w nadobowiązkowych zajęciach pozalekcyjnych, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r.), tj. w nadobowiązkowych zajęciach pozalekcyjnych.

O tym, że niepubliczne szkoły o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotacje z budżetu Miasta W. w wysokości kwoty przewidzianej na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez Miasto stanowi także § 1 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 uchwały Nr XXXV/1165/09 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 czerwca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego Nr 122, poz. 2534). Ten ostatni przepis stanowi, że z zastrzeżeniem ust. 3 dotacja obliczana jest w poszczególnych miesiącach w przeliczeniu na każdego ucznia wykazanego w informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów, składanej przez podmioty dotowane do 5 dnia każdego miesiąca według stanu na pierwszy dzień miesiąca. Zakres danych, które powinny być zawarte w informacji miesięcznej, określa wzór stanowiący załącznik nr 2 do uchwały. Regulacja zawarta w § 7 pkt 1 przedmiotowej uchwały nie przekracza zakresu upoważnienia ustawowego w zakresie trybu udzielania i rozliczania dotacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2012 r., II GSK 1609/11).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie był uzasadniony podniesiony w pkt 1 skargi zarzut błędnej wykładni art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty. Przepis ten stanowił, że dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i przyjmował, że dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.

Ponieważ ustawa o systemie oświaty nie zawiera odrębnej definicji określenia "wydatków bieżących", którym się posługuje, dlatego uprawnionym jest przyjęcie, że zakres tego pojęcia określają przepisy ogólne, tj. przepisy ustawy o finansach publicznych (por. m. in. wyrok NSA z 24 mara 2009 r. o sygn. II GSK 284/08, z 17 stycznia 2008 r. o sygn. II GSK 317/07 oraz z dnia 26 marca 2013 r., II GSK 2404/11 – dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze treść art. 124 ust. 3 tej ustawy można zatem przyjąć, że "wydatki bieżące" obejmują wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w danej jednostce, składki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń, zakupy towarów i usług, koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem tych jednostek oraz realizacją ich statutowych zadań.

Nie można przyjąć w drodze wykładni proponowanej w skardze, że szkoła, w której uczniem jest dziecko realizujące obowiązek szkolny poza szkołą nie ponosi żadnych wydatków bieżących dotyczących tego ucznia w podanym wyżej rozumieniu, jeśli weźmie się pod uwagę to, że z mocy powołanego już art. 64 ust. 1 pkt 4 (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r.) uczeń może uczestniczyć w nadobowiązkowych zajęciach pozalekcyjnych. Ponadto, poniesienie przez szkołę wydatków bieżących wynika z obowiązków wynikających z art. 16 ust. 11 i 12 ustawy. Roczna i końcowa klasyfikacja ucznia spełniającego obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą odbywała się zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4 (ust. 12), przy czym dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą otrzymuje wystawione przez szkołę świadectwo ukończenia poszczególnych klas danej szkoły po zdaniu egzaminów klasyfikacyjnych z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły, przeprowadzonych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4 przez szkołę, której dyrektor zezwolił na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Egzamin klasyfikacyjny, o którym mowa w ust. 11 tego przepisu przeprowadza komisja powołana przez dyrektora szkoły, który zezwolił na spełnianie przez ucznia odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Z przeprowadzonego egzaminu klasyfikacyjnego sporządza się protokół, który stanowi załącznik do arkusza ocen ucznia. Klasyfikacja (roczna oraz końcowa) odbywa się na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562 ze zm.).

Nie był uzasadniony podniesiony w pkt 2 skargi zarzut błędnej wykładni § 7 ust. 1 w związku z § 1 uchwały Nr XXXV/1165/09 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym oraz publicznym szkołom i placówkom oświatowym, prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne. Regulacja zawarta w § 7 pkt 1 uchwały nie przekracza zakresu upoważnienia ustawowego w zakresie trybu udzielania i rozliczania dotacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2012 r., II GSK 1609/11).

Załącznik nr 2 do uchwały, określający zakres danych, które powinny być zawarte w informacji miesięcznej uwzględniał dane niezbędne do wyliczenia dotacji oświatowej, przewidziane w cytowanym już rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011. W przywołanym już algorytmie nie wymieniono, jako odrębnej kategorii, uczniów, którzy na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty realizowali obowiązek szkolny poza szkołą. Dlatego brak było podstaw, aby dla celów udzielenia dotacji wyróżnić tę grupę uczniów, jako odrębną kategorię.

Nie był także usprawiedliwiony podniesiony w pkt 3 skargi zarzut błędnej wykładni umowy o kształcenie zawartej pomiędzy rodzicami dziecka a Szkołą. Wprawdzie, na podstawie decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej z dnia [...] maja 2011 r., wydanej na wniosek rodziców, J. J. otrzymała zgodę na spełnianie w roku szkolnym 2011/2012 obowiązku szkolnego poza Szkołą, to jednak nadal pozostawała ona uczniem tej Szkoły. Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że zgoda Dyrektora Szkoły na realizację obowiązku szkolnego przez J. J. poza szkołą nie oznaczała, że jako uczennica nie była ona uprawniona do świadczeń przewidzianych w umowie w sytuacji, gdy jej rodzice, wykonując ciążące na nich obowiązki, płacili czesne.

W decyzji ustalono warunki spełniania przez nią obowiązku szkolnego, tj. realizację podstawy programowej kształcenia ogólnego obowiązującego w klasie I, uzgodnionego z Dyrektorem Szkoły, prowadzenie przez rodziców dokumentacji nauczania i wychowania, informowanie na piśmie szkoły o osiągnięciach dziecka (przynajmniej raz w miesiącu), zdanie częściowych (ustalonych przez wychowawcę) partii materiału edukacyjnego oraz pozytywne zaliczenie egzaminu klasyfikacyjnego, z zakresu programu obowiązującego na danym etapie kształcenia. Dyrektor Szkoły wyraził także zgodę na uczestnictwo J. J. w zajęciach lekcyjnych związanych ze specyfiką szkoły (język h., [...]).

Jako chybiony ocenić także trzeba zarzut przyjęcia, jako prawidłowej informacji o liczbie uczniów w Szkole Podstawowej "B" za wrzesień 2011 r. (przed korektą), pomimo, że podpisała ją zdaniem skarżącej niewłaściwa osoba, tj. Dyrektor Szkoły a nie Przewodniczący Fundacji "A" – organu prowadzącego Szkołę dokonanie na jej podstawie wypłaty dotacji, bez wezwania właściwego podmiotu do uzupełnienia braków formalnych deklaracji (pkt skargi).

Pozostawiając na uboczu to, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, jaki wpływ miało to rzekome uchybienie na wynik sprawy, zauważyć należy, że skarżąca, stawiając powyższy, zarzut pomija milczeniem zadania i uprawnienia Dyrektora Szkoły wynikające ze Statutu Szkoły. Tymczasem do zadań Dyrektora Szkoły Podstawowej "B" należy "planowanie, organizowanie, kierowanie i nadzorowanie pracy Szkoły", przy czym w zakresie spraw finansowych zadania te obejmują między innymi realizowanie planu finansowego, w szczególności poprzez dysponowanie określonymi w nim środkami, stosownie do przepisów określających zasady gospodarki finansowej szkół, z wyraźnym zaznaczeniem "w zakresie dotacji państwowych" (§ 40 ust. 1 oraz § 41 pkt 3 lit. b).

W świetle postanowień Statutu jak i utrwalonej praktyki (wszystkie informacje miesięczne o aktualnej liczbie uczniów podpisywał Dyrektor Szkoły) nie mogło być mowy o tym, że informację o liczbie uczniów w Szkole Podstawowej "B" za wrzesień 2011 r. (przed korektą) podpisała "niewłaściwa osoba", tj. Dyrektor Szkoły, którego zadaniem było między innymi "realizowanie planu finansowego", którego nieodłączną częścią jest dotacja oświatowa.

Mając na uwadze, wobec ustalenia, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.