Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 759/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji
Powołane przepisy: article: art. 64 § 1, art. 64c § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1272/19 w sprawie ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście z [...] lutego 2019 r., nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1020 (tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), wyrokiem z 29 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1272/19, oddalił skargę Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes, wierzyciel) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z [...] maja 2019 r., w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście (dalej: Naczelnik US) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Spółki A., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego 22 listopada 2016 r. przez Prezesa (wierzyciela), obejmującego należności z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w łącznej kwocie 324.000,40 zł plus odsetki za zwłokę.

Naczelnik US postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 23.987,80 zł, a Dyrektor IAS postanowieniem z [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji

Wyrokiem z 22 października 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1137/18, WSA uchylił oba postanowienia. WSA powołał wyrok Trybunał Konstytucyjnego (dalej: TK) z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 zaznaczając, że organ egzekucyjny zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 dalej: upea), które przez TK zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej. Zdaniem WSA, dopóki ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi TK i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Zdaniem WSA, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu. WSA stwierdził, że w postanowieniach nie dokonano takiej oceny. WSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej, aby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków i nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku TK.

Naczelnik US postanowieniem z 22 lutego 2019 r. ponownie obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 23.987,80 zł, które Dyrektor IAS utrzymał w mocy.

Dyrektor IAS wyjaśnił, że zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z nieruchomości, w porównaniu do pozostałych środków egzekucyjnych, jest bardziej skomplikowane i czasochłonne, natomiast w zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmiennie wysokość opłat: 4% za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, 5% za pobrane pieniędzy i zajęcie innej wierzytelności, 6% za zajęcie ruchomości i 8% za zajęcie nieruchomości. Wobec powyższego oraz mając na uwadze różnice w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pomiędzy 4% a 8%, to zachowując ustawową proporcję zasadne jest przyjęcie, że skoro opłata procentowa od 8% została ograniczona do 34.200 zł, to wypełnieniem standardów określonych w wyroku TK będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla poszczególnego zajęcia, np. za zajęcie rachunku bankowego maksymalna opłata będzie wynosiła 21.375 zł, a maksymalna wysokość opłaty manipulacyjnej wg 1% stawki będzie wynosiła 4.275 zł dla każdego tytułu wykonawczego.

Zdaniem Dyrektora IAS wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających w sprawie wierzyciela na które składają się opłata manipulacyjna 3.941,20 zł naliczona dla tytułu wykonawczego, a także opłata za dokonane w toku postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne, w postaci zajęcia rachunku bankowego, w wysokości 20.046,60 zł, nie pozostaje w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Ponadto nie przekracza maksymalnego rozsądnego pułapu poszczególnych opłat składających się na koszty egzekucyjne.

WSA oddalając skargę na to postanowienie zaznaczył, że zaskarżone postanowienie zostało wydana w następstwie prawomocnego wyroku WSA z 22 października 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1137/18. WSA nie podzielił poglądu wierzyciela, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję. Zdaniem WSA stanowisko takie nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej.

W ocenie WSA organ egzekucyjny, zgodnie z wymogiem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: ppsa) uwzględnił ocenę prawną i zalecenia wyrażone w wyroku WSA z 22 października 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1137/18, ponieważ przeliczył koszty egzekucyjne, przyjmując opisane w postanowieniu zasady obliczania i miarkowania opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynność egzekucyjną, kierując się w tym względzie również wyrokiem TK z 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14. Organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, że opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa od kwoty 4.275,00 zł czyli 1/8 z 34.200 zł. Natomiast opłata za zajęcie rachunku bankowego stanowiące 5% egzekwowanej należności, nie może być wyższa od kwoty 21.375,00 zł, czyli 5/8 z 34.200 zł. Podstawą do wyliczenia kwoty opłaty manipulacyjnej i opłaty związanej z zajęciem rachunku bankowego była kwota należności głównej 324.000,40 zł powiększona o należne odsetki. W konsekwencji organ egzekucyjny przyjął, że opłata manipulacyjna (po uwzględnieniu odsetek) wynosi 3.941,20 zł i nie przekracza limitu wynikającego z miarkowania, tj. 4.275 zł. Zaś opłata za dokonaną czynność zajęcia rachunku bankowego wynosi 20.046,60 zł i nie przekracza limitu wynikającego z miarkowania, tj. 21.375,00 zł.

Według WSA organ, uwzględniając wyrok TK, ustalił górną granicę opłaty manipulacyjnej oraz kosztów za zajęcie rachunku bankowego i odnosząc te kwoty do wysokości kosztów egzekucyjnych obliczonych w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził, że mieszczą się one w ustalonym limicie i nie ma podstaw do zmiany ich wysokości.

WSA podkreślił, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjne są konsekwencją stosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Opłaty za czynności egzekucyjne są więc należnościami, które nie powodują bezpośredniego wydatkowania środków przez organ egzekucyjny za dokonywane czynności i stanowią swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych lub za dokonanie czynności egzekucyjnych. Opłaty te są należne organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdy po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego okaże się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego i niezależnie od zastosowanych środków egzekucyjnych i wyegzekwowania jakichkolwiek kwot na poczet dochodzonej wierzytelności.

Prezes PFRON skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok WSA, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, a w przypadku uznania, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 upea poprzez nieuznanie, że postanowienie organu w sprawie kosztów egzekucyjnych zostało wydane z pominięciem norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 94 Konstytucji RP, bez uwzględnienia skutków prawnych wynikających z wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 oraz poprzez nieuznanie, że organ wydając postanowienie nie uwzględnił kwestii adekwatności ustalanych kosztów egzekucyjnych, względem poziomu skomplikowania podejmowanych czynności, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, efektywności postępowania, jak również nie uwzględnił zasady racjonalnej zależności pomiędzy ustaloną wysokością opłat, a czynnościami organu, za podjęcie których zostały naliczone, w rezultacie czego opłaty te stały się swoistą sankcją pieniężną;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia organu w wyniku uznania, że organ naruszył art. 64 § 1 pkt. 4 i art. 64 § 6 upea i niezasadnie obciążył skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 23.987,80 zł.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS nie złożył.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez WSA.

W ocenie skarżącego kasacyjnie WSA błędnie uznał, że objęte skargą postanowienie Dyrektora IAS uwzględniało skutki prawne wynikające z wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, jak również błędnie stwierdził, że organ uwzględnił w swoim rozstrzygnięciu kwestie adekwatności ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego z uwzględnieniem poziomu skomplikowania podjętych czynności oraz poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności wynikającej z wierzytelności.

Mając na uwadze treść motywów objętego skargą postanowienia oraz motywów zaskarżonego wyroku, zgodzić się należy z przywołanym stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że istotnie pominięto, tak w podanym kontroli sądowej postanowieniu jak i wyroku, wymienione kwestie wynikające z oceny prawnej zawartej w przywołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

TK orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 upea w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz że art. 64 § 6 upea w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W uzasadnieniu motywował, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną.". Stwierdził również, że "brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.". Ponadto TK zwrócił uwagę, że środki egzekucyjne oraz związane z nimi opłaty pełnią funkcję stymulująco-wychowawczą. "Także w doktrynie zauważa się, że koszty egzekucyjne, które będzie musiał ponieść zobowiązany w związku z tym, że przez niespełnienie obowiązku doprowadził do konieczności przymusowego jego egzekwowania, stanowią dla niego określoną dolegliwość materialną i tym samym oddziałują na przyszłość, pełniąc funkcję wychowawczą". Uwaga ta jest istotna, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z dłużnikiem lecz wierzycielem, a więc organ egzekucyjny przy określaniu wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego winien pamiętać, że w tej sprawie nie ma kwestii "funkcji wychowawczej".

Wskazać również należy na przeważające w orzecznictwie stanowisko, ukształtowane na podstawie przywołanego wyroku TK, zgodnie, z którym organ powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu (por. wyroki NSA: z 20 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1805/19 i I GSK 1550/19, z 28 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1945/19, z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 533/20, I GSK 516/20 i I GSK 563/20, z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 2918/18; a także wyrok NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 851/18, a także wskazane tam wyroki NSA: z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, z 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17, z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, z 14 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 3701/18 i II FSK 3700/18; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości jak i zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty przez organ i zaakceptowana przez WSA, sposób ustalenia górnych pułapów kosztów przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego odnoszących się do opłaty manipulacyjnej i opłaty za zajęcie rachunku bankowego. Organ przyjął bowiem, że skoro w art. 64 § 1 pkt 6 upea ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł, to maksymalna opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa niż 4.275 zł i wyliczona wg tej samej metody 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności nie może być wyższa niż 21.375 zł. Taka metodologia ustalenia maksymalnych wartości kosztów podejmowanych czynności egzekucyjnych stoi w zgodzie z oceną zawartą w orzeczeniu TK w zakresie, w jakim wypowiedział się on odnośnie wpływu brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej na charakter i oddziaływanie kosztów postępowania egzekucyjnego na wierzyciela, który kosztami tymi zostanie obciążony.

Natomiast błędnej kontroli rozstrzygnięcia Dyrektora IAS dokonał WSA w aspekcie drugiej części wynikającej z oceny prawnej zawartej w wyroku TK, dotyczącej miarkowania kosztów postępowania egzekucyjnego względem realnego nakładu pracy organu egzekucyjnego wynikającego z czasochłonności i stopnia skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Wadliwie bowiem WSA uznał, że organ zastosował się do wskazań z wyroku TK ale też wypełnił wytyczne zawarte w wyroku tego Sądu z 22 października 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1137/18. Zauważyć należy, że WSA dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu skarbowego, pominął w całości przywołane zalecenia TK, jak i stanowisko judykatury, co do konieczności wykazania przez organ egzekucyjny adekwatność ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego do faktycznego - realnego, nakładu środków finansowych i niefinansowych w związku z podejmowanymi czynnościami egzekucyjnymi.

Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia Dyrektora IAS z 27 maja 2019 r. organ, w omawianej kwestii, ograniczył się wyłącznie do wyliczenia kwoty ustalonych kosztów egzekucyjnych w wysokości 23.987,80 zł, na które składały się koszty czynności egzekucyjnych powstałych tytułem wykonawczym: opłata manipulacyjna od kwoty należności (324.000,40 zł) powiększonej o odsetki za zwłokę (76.931,87 zł) naliczone na dzień zawiadomienia o zajęciu, tj. 7 marca 2017 r. Kwotę należności wyliczono w następujący sposób: 324.000,40 zł + 76.931,87 = 400.932,27 zł. 400.932,27 zł x 5% = 20.046,60. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono: 324.000,40 zł + 70.114,56 zł (kwota odsetek na 1 grudnia 2016 r., tj. dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 394.114,96 zł. 394.114,96 zł x 1% = 3.941,20 zł. Organ w odniesieniu do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego naliczył opłatę 5% od kwoty należności powiększonej o odsetki za zwłokę naliczone na dzień sporządzenia dokumentów stanowiących podstawę dokonania czynności egzekucyjnych. W wyniku zastosowanych przepisów prawa organ naliczył łącznie 23.987,80 zł kosztów egzekucyjnych za skuteczne zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Przywołane wyliczenie podjętych czynności i wskazanych w związku z nimi kwot nie zawierały żadnego uzasadnienia, wskazującego na przyczyny na podstawie, których organ przyjął takie, a nie inne stawki za podjęte czynności egzekucyjne. Przede wszystkim brak jest jakiejkolwiek argumentacji, w tym wywodów wspartych stosownymi dokumentami, która wskazywałaby w sposób klarowny i jednoznaczny na faktyczny nakład pracy i rzeczywiście poniesione koszty finansowe w aspekcie podnoszonej już czasochłonności i stopnia skomplikowania podjętych czynności egzekucyjnych.

Opisany brak rozstrzygnięcie organu odwoławczego powoduje, że pomimo znajomości treści wyroku TK, organ uchylił się od zastosowania zawartej w nim oceny prawnej i związanego z nim wymogu dotyczącego ustalania kosztów postępowania egzekucyjnego obciążających wierzyciela w przypadku zaistnienia sytuacji przewidzianej przepisem art. 64c § 4 upea.

Wadliwość tą, jak już wspomniano, WSA zaaprobował, koncentrując się wyłącznie na ocenie mechanizmu przyjętego przez organ do ustalenia maksymalnego pułapu kwot kosztów przeprowadzonej egzekucji.

Stan niniejszej sprawy powoduje, że WSA przeprowadził wadliwą, bo niepełną kontrolę wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji, które z uwagi na ich istotny brak w sferze pełnego, jednoznacznego i przekonującego ustalenia co do kosztów obciążających wierzyciela, nie mogą się ostać w obrocie prawnym, jako rozstrzygnięcia, przy wydaniu których nie zastosowano się do wytycznych wynikających z wyroku TK.

Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 188 ppsa, uchylając zaskarżony wyrok, uchylił również postanowienia organów egzekucyjnych obu instancji.

W konsekwencji, organy rozpoznając ponownie sprawę zobowiązane będą do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w tym wyroku NSA oraz wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., ze szczególnym uwzględnieniem konieczności wykazania adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności z zachowaniem racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu. Przy czym pamiętać należy, że koszty te powinny być obliczone w taki sposób, aby wierzyciel nie odebrał jej jako swoistej kary. Tym bardziej – że jak wspomniano wyżej – nie mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia z dłużnikiem lecz wierzycielem. Trzeba także zauważyć, że ich wysokość nie powinna zniechęcać wierzyciela do dochodzenia swojej wierzytelności i stanowić finansowej bariery do jej dochodzenia.

Dodać należy, że pewnych wskazówek interpretacyjnych, w jaki sposób należy wyliczyć sporne koszty, można poszukiwać w nowelizacji ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553), która wejdzie w życie 20 lutego 2021 r. i która stanowi wykonanie wyroku TK w zakresie objętym niniejszym sporem.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 oraz art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Na zasądzone koszty sądowe (1.020 zł) składają się: koszty wpisu od skargi (100 zł) i skargi kasacyjnej (100 zł), opłata za sporządzenie uzasadnienia (100 zł), a także koszty zastępstwa procesowego przed sądami I i II instancji (480 zł i 240 zł).