Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 874/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 183, art. 184, art. 189
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 104, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 235 z ind. górn. 1, art. 235 z ind. górn. 2, art. 237
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5, par. 6, par. 7, par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1206/17 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Sz 1206/17, oddalił skargę A. C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w związku z otrzymanym zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej u A. C. z dnia [...] stycznia 2015r. wszczął postępowanie w sprawie. W toku tego postępowania A. C. została zbadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...], który w dniu 14 października 2015 r. wystawił orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astma oskrzelowa, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). W orzeczeniu tym przywołano szczegółowo miejsca zatrudnienia skarżącej, okresy zatrudnienia i rodzaj wykonywanej pracy. Wskazano, iż A. C. pracowała do [...] grudnia 2000 r., obecnie jest na emeryturze. A. C. choruje na astmę od [...]r., leczy się z tego powodu regularnie i jak podaje duszności występują u niej nawet kilka razy dziennie. Zaznaczono, że nie było możliwości przeprowadzenia u niej diagnostyki alergologicznej ze względu na brak jej zgody, którą skarżąca uzależnia od zapisów w dokumentach z alergologicznego leczenia ambulatoryjnego opisujących występujące w przeszłości reakcje alergiczne. Wskazano, że mimo braku możliwości wykonania diagnostyki alergologicznej nie można uznać, iż rozpoznana astma jest wywołana czynnikami występującymi na stanowiskach pracy, ponieważ A. C. pracowała do [...] grudnia [...] r., a we wskazanym przez siebie narażeniu na substancje żrące, farby, płyty azbestowe, żywice, cementy, biel cynową, tytanową, lepiki, smoły do [...]r. w P. U strony dolegliwości spowodowane astmą występują nadal, pomimo kilkunastu lat przerwy w zatrudnieniu i braku narażeń zawodowych. Schorzenie po zakończeniu zatrudnienia występuje nadal i daje częste w ciągu dnia duszności. Jest to dowodem na pozazawodowy charakter astmy, czyli wystąpienia takiej choroby, która nie ma związku przyczynowo-skutkowego z warunkami pracy. W związku z powyższym uznano brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, astmy oskrzelowej, zamieszczonej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.

A. C. nie zgodziłą się z powyższym orzeczeniem i wniosła o przeprowadzenie badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.

Instytut Medycyny Pracy w W. w dniu [...] maja 2016 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie wydano na podstawie analizy dokumentacji przesłanej przez jednostkę orzeczniczą I stopnia. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż u A. C. brak jest wskazanych ewidentnych alergenów zawodowych, na które była narażona w trakcie pracy oraz nie stwierdzono nigdy nadwrażliwości na czynniki występujące w środowisku pracy. Zdaniem Instytutu, analiza danych z dokumentacji medycznej dot. astmy oskrzelowej oraz wyniki wykonanych w WOMP w [...] badań, nie dają podstaw do rozpoznania u strony astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Wskazano, iż jest wielce prawdopodobne, że odczuwane przez pacjentkę dolegliwości ze strony układu oddechowego w miejscu pracy było spowodowane działaniem drażniącym wielu czynników chemicznych, z którymi miała kontakt. Jednak rozpoznanie astmy oskrzelowej zaostrzonej warunkami pracy nie jest tożsame z rozpoznaniem astmy zawodowej. Dodatkowo występowanie objawów zarówno w pracy, jak i poza nią, oraz utrzymywanie się nasilonych dolegliwości ze strony układu oddechowego, pomimo dawno zakończonego narażenia zawodowego przemawia za pozazawodową etiologią choroby. Podsumowując wykazano, że analiza narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej (brak wyników aktualnie wykonanych badań alergologicznych w trakcie pracy w narażeniu na czynniki alergizujące oraz po jej zakończeniu), nie dają podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], na podstawie zebranego materiału dowodowego tj. orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego, w dniu 2 sierpnia 2016 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Po rozpatrzeniu odwołania A. C., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. C. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], po rozpoznaniu odwołania A. C., utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. W toku prowadzonego postępowania organ odwoławczy otrzymał dodatkowe wyjaśnienia z jednostek orzeczniczych I (pismo WOMP w [...] z dnia 7 czerwca 2017 r.) oraz II stopnia (pismo IMP w W. z dnia 6 lipca 2017 r.), w których jednostki podtrzymały swoje stanowiska wyrażone w wydanych orzeczeniach lekarskich. Organ wskazał, że jak wynika z wydanych orzeczeń lekarskich, odczuwane przez stronę podczas pracy nasilenie dolegliwości ze strony dróg oddechowych spowodowane było drażniącym wpływem czynników, na które była eksponowana na stanowisku pracy. Nie jest to tożsame z rozpoznaniem astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej, ponieważ nie stwierdzono uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe. W orzeczeniach wskazano nadto, iż utrzymywanie się objawów astmy oskrzelowej oraz jej zaostrzeń po zakończeniu pracy zawodowej przemawia za pozazawodowym charakterem tej choroby. Oceniając wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie organ odwoławczy stwierdził, iż w sposób wyczerpujący, spójny i niebudzący wątpliwości wykazały brak podstaw do rozpoznania u A. C. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej z uwagi na brak związku rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy. Organ wyjaśnił także, że stanowisko strony, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy, a powstaniem choroby wynika z subiektywnego przekonania o istnieniu takiego związku, lecz nie jest oparte na wiedzy medycznej. Podkreślił, iż w niniejszej sprawie wydane zostały orzeczenia przez kompetentne, specjalistyczne jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych i orzeczenia te są zgodne co do tego, iż brak jest podstaw do uznania zawodowej etiologii choroby.

A. C. w skardze na powyższą decyzję wniosła o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegającą na błędnym przyjęciu, że odczuwalne przez skarżącą podczas pracy nasilone dolegliwości ze strony dróg oddechowych spowodowane było drażniącym wpływem czynników, na które była eksponowana na stanowisku pracy, nie jest tożsame z rozpoznaniem astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej, ponieważ nie stwierdzono uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe w sytuacji, w której w razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą te chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową, co ma miejsce w przypadku skarżącej, a zebrany materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że organy inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie dołożyły należytej staranności w gromadzeniu materiału dowodowego. W aktach sprawy znajduje się karta oceny narażenia zawodowego zawierająca m.in. wywiad zawodowy skarżącej, w którym wyszczególniono nie tylko okresy jej zatrudnienia na poszczególnych stanowiskach pracy, ale także dokonano charakterystyki narażenia. Uzasadnienia wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek orzeczniczych w wystarczający sposób pozwalają na zapoznanie się z argumentacją, która legła u podstaw postawionej diagnozy. Jak wynika z treści omawianych orzeczeń lekarskich zostały one wydane po przeanalizowaniu całości dostępnej dokumentacji diagnostyczno-leczniczej ze specjalistycznych jednostek służby zdrowia, dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej, narażenia oraz w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań konsultacyjnych. W uzasadnieniu orzeczenia jednostki orzeczniczej drugiego stopnia wyjaśniono, że analiza przebiegu dolegliwości ze strony układu oddechowego skarżącej, tj. utrzymywanie się objawów o znacznym stopniu nasilenia do dzisiaj, pomimo zaprzestania pracy zawodowej w 2000 r., brak zaburzeń wentylacji płuc w wykonanym pomiarze spirometrycznym - po uprzednim zażyciu leku, nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało specyficznych czynników alergizujących na stanowisku pracy oraz dodatkowo nie wykazano swoistej nadwrażliwości na te potencjalne alergeny u pacjentki. Choć orzeczenie to zostało zakwestionowane przez skarżącą, to skarżąca odmówiła przeprowadzenia stosownych badań, w tym stawienia się do wykonania diagnostyki w warunkach szpitalnych w instytucie badawczym w dziedzinie medycyny pracy, specjalizującym się w zakresie diagnostyki chorób zawodowych. Sąd stwierdził, że skarżąca nie wyrażając zgody na przeprowadzenie badań diagnostycznych, sama dobrowolnie zrezygnowała z przysługującego jej prawa do przeprowadzenia dowodu, co czyni niezasadny zarzut, iż w sprawie naruszona została zasada prawdy obiektywnej. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy były uprawnione oprzeć się na orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej I instancji i orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy [...] w W., uzupełnionym stanowiskiem Instytutu zawartym w piśmie z dnia 6 lipca 2017 r., skoro przedmiotowe orzeczenie Instytutu, jako jednostki orzeczniczej Il-go stopnia wydane zostało w wyniku analizy m.in. dostępnej dokumentacji medycznej, wyników badań i karty narażenia zawodowego. Orzeczenie to zawiera szczegółowe uzasadnienie, odniesienie się do uwag (zastrzeżeń) zgłoszonych przez skarżącą, co pozwala na stwierdzenie, że spełnia warunki do uznania go za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że orzeczenie lekarskie jest zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej - stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu tej choroby. Orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę decyzji organów, wykluczyły u skarżącej rozpoznanie przedmiotowej choroby zawodowej. Organy orzekające związane treścią tych opinii lekarskich i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie miały podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia skarżącej był inny niż przyjęty przez lekarzy orzeczników. W tych okolicznościach, organy nie miały podstaw ani do kwestionowania ustaleń poczynionych w tych orzeczeniach przez uprawnione jednostki orzecznicze, ani też nie miały podstaw do uznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych. Dlatego decyzje organów inspekcji sanitarnej wydane w kontrolowanej sprawie uznać należało w ocenie Sądu za zgodne z powołanymi przepisami prawa.

Skargą kasacyjną A. C. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy w zw. z art. 104 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego niezastosowanie;

II. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisu art. 3 ww. ustawy poprzez wadliwe wykonanie przez Sąd funkcji kontrolnej, przez co został naruszony przepis art. 151 w zw. z przepisem 151 w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi, co stanowi konsekwencję błędnego przyjęcia, iż organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw ani do kwestionowania ustaleń poczynionych w orzeczeniach lekarskich przez uprawnione jednostki, ani też nie miały podstaw do uznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych, dlatego decyzje te uznać należało za zgodne z przepisami prawa,

b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegającą na błędnym przyjęciu, że odczuwalne przez skarżącą podczas pracy nasilone dolegliwości ze strony dróg oddechowych spowodowane było drażniącym wpływem czynników, na które była eksponowana na stanowisku pracy, nie jest tożsame z rozpoznaniem astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej, ponieważ nie stwierdzono uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe w sytuacji, w której w razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową, co ma miejsce w przypadku skarżącej, a zebrany materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologie choroby.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego i rozpoznanie skargi i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wbrew twierdzeniom organów obu instancji powodem wystąpienia u skarżącej objawów chorobowych astmy oskrzelowej jest ciężka praca w warunkach narażenia zawodowego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] prawidłowo ustalił, że skarżąca mogła być narażona na związki chemiczne, m.in. kleje, farby, impregnaty do drewna, rozpuszczalniki, lepiki, smołę. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że kontakt z tymi substancjami podczas pełnienia obowiązków służbowych wywołał u skarżącej chorobę zawodową, zwłaszcza, że objawy tej choroby pojawiły się w trakcie narażenia na te substancje. Skoro zatem rozpoznana już w trakcie wykonywania pracy u skarżącej choroba mieści się w wykazie, a skarżąca świadczyła pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową, zwłaszcza że zebrany materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby - organy nie podjęły nawet próby wykazania innej niż zawodowa etiologii choroby. Natomiast wystąpienie objawów zarówno w pracy jak i poza nią oraz utrzymywanie się nasilonych dolegliwości ze strony układu oddechowego, pomimo dawno zakończonej pracy w kontakcie z substancjami chemicznymi, w ogóle nie przemawia za pozazawodową etiologią choroby, albowiem powszechnie wiadomo, że w niektórych przypadkach astma utrzymuje się mimo przerwania narażenia na czynnik szkodliwy. Leczenie farmakologiczne prowadzi się według tych samych zasad jak w innych przypadkach astmy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co natępuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zwiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Nieusprawiedliwione są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozumie jako zarzuty braku dokonania przez Sąd pierwszej instancji właściwej kontroli zastosowania wskazanych przepisów (stosownie do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podjęta przez organ decyzja kończąca sprawę powinna przy tym zawierać w szczególności wskazanie faktów, które uznał on za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne), a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (uzasadnienie prawne).

Wbrew stanowisku skarżącej, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności działania organów obu instancji w zakresie poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania jest prawidłowa, albowiem organom tym nie można zarzucić naruszenia wskazanych powyżej przepisów k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia standardy określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Dokonując oceny prawidłowości zebrania w niniejszej sprawie materiału dowodowego należy mieć na względzie specyfikę postępowania w sprawie stwierdzania chorób zawodowych. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.), zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z punktu widzenia skutku w postaci rozpoznania (lub nie) choroby zawodowej istotne jest zatem, aby dane schorzenie było ujęte w wykazie chorób zawodowych oraz było spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania, co można stwierdzić w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem. Na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Nie można jednak przyjmować, że z treści powyższego przepisu wynika domniemanie istnienia związku przyczynowo-skutkowego między pracą w warunkach narażenia a powstałym schorzeniem - istnienie tego związku musi być stwierdzone co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² ww. ustawy). Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1367). Podkreślenia wymaga przy tym, że przepisy ww. rozporządzenia mają charakter szczególny w stosunku do przepisów k.p.a. Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia.

Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa powyżej, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie takie orzeczenie wydał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], który stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u A. C. podnosząc, że nie można uznać, iż rozpoznania u pracownika astma jest wywołana czynnikami występującymi na zajmowanych przez nią stanowiskach pracy (orzeczenie nr [...] z dnia [...] października 2015 r.). Ponadto skarżąca skorzystała z przysługującego jej na mocy § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia prawa do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, w wyniku czego Instytut Medycyny Pracy [...]w W. wydał opinię, w której również stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u niej przedmiotowej choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych (orzeczenie nr [...] z dnia [...] maja 2016 r.).

Mając powyższe okoliczności na względzie, zwrócić należy uwagę, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej właściwy organ wydaje na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanych wyżej orzeczeń w zakresie poczynionych w nich ustaleń dotyczących stwierdzonego u skarżącej schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreślenia wymaga przy tym, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest oczywiście tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Jeżeli zatem taki dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia) o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia. W przedmiotowej sprawie orzeczenia wydane przez jednostki orzecznicze nie budziły wątpliwości i pozostawały zgodne co do braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej zawodowej etiologii schorzenia.

Dokonując oceny, czy w niniejszej sprawie podjęto wszelkie czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego należy również mieć na względzie okoliczność, iż w toku postępowania skarżącej zaproponowano postępowanie diagnostyczne celem stwierdzenia (potwierdzenia lub wykluczenia) zawodowej etiopatogenezy astmy, a także wykonanie diagnostyki specjalistycznej w warunkach szpitalnych w instytucie badawczym w dziedzinie medycyny pracy specjalizującym się w zakresie diagnostyki chorób zawodowych, na które skarżąca nie wyraziła zgody. Ponadto - jak wynika z akt sprawy - organ II instancji zwracał się zarówno do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy [...] w W., o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. W odpowiedziach zarówno jednostka orzecznicza I stopnia, jak i jednostka orzecznicza II stopnia, zgodnie podtrzymały wyrażone przez siebie w orzeczeniach (odpowiednio nr [...] i nr [...]) stanowiska o braku podstaw do rozpoznana u skarżącej choroby zawodowej - astmy oskrzelowej.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skutecznie zarzucić orzekającym w sprawie organom braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stwierdzenie w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji braku podstaw do stwierdzenia u A. C. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych - znajduje bowiem oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy Kodeks pracy w zw. z art. 104 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, poprzez jego niezastosowanie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że art. 237 § 1 i § 11 Kodeksu pracy jest przepisem delegacyjnym, upoważniającym Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia: 1) sposobu i trybu postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposób ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy; 2) składu zespołu powypadkowego; 3) wykazu chorób zawodowych, 4) okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; 5) sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; 6) podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych; a ponadto do wskazania instytutu medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej oraz terminu, w którym ma ono być przesłane, mając na uwadze specjalizację instytutu oraz rodzaj prowadzonych w nim badań. Przepis ten nie miał zatem w niniejszej sprawie zastosowania. Z kolei sam fakt, że skarżąca nie zgadza się z treścią zapadłych decyzji, nie oznacza, że zostały naruszone przepisy art. 104 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z art. 104 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (§ 1); decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w innym sposób kończą sprawę w danej instancji. Stosownie natomiast do treści art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia.

Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji była decyzja [...]ego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organy orzekające w pełni zastosowały się zatem do powołanych regulacji prawnych, gdyż będąc organami, do których kompetencji należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia, rozpoznały przedmiotową sprawę przez wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - astmy oskrzelowej.

W konsekwencji powyższych ustaleń Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić wadliwego wykonania spoczywającej na nim funkcji kontrolnej. Zarzuty naruszenia przez ten Sąd art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 tej ustawy w zw. z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. także zatem nie zasługiwały na uwzględnienie.

Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, iż spory o roszczenia ze stosunku pracy (art. 262 § 1 Kodeksu pracy) rozstrzygają sądy pracy, które posiadają uprawnienie do przeprowadzania dowodu z biegłych. Przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się, zgodnie z art. 476 § 1 pkt 3 k.p.c., sprawy o odszkodowania dochodzone od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ostateczna decyzja administracyjna o braku podstaw do stwierdzenia u A. C. choroby zawodowej i niniejszy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zamykają skarżącej drogi dochodzenia odszkodowania z tytułu choroby zawodowej przed sądem pracy.

Ze względów wyżej przedstawionych zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.