Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 792/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7, 8, 11, 15, 10, par 1 i par 3, art 138par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, utrzymano w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257) zwanej dalej "K.p.a.", orzeczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2016 r. o odmowie nadania cudzoziemce – M. N., obywatelce [...] - statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. Decyzja obejmowała małoletnie dziecko – A. M..

W uzasadnieniu decyzji zreferowano przebieg sprawy. Wskazano m.in., że:

- Cudzoziemka nie była zatrzymana, aresztowana lub skazana wyrokiem sądu, nie należała do żadnej organizacji politycznej, społecznej, wyznaniowej lub etnicznej, nie było prowadzone wobec niej żadne postępowanie sądowe lub administracyjne,

- przed opuszczeniem kraju mieszkała w [...] w [...]; z kraju pochodzenia wyjechała [...] maja 2016 r. posługując się paszportem wydanym [...] kwietnia 2016 r.,

- w trakcie wywiadu statusowego oświadczyła, że powodem opuszczenia kraju pochodzenia były groźby ze strony wojskowych, którzy nachodzili Cudzoziemkę nocami, pobicie przez wojskowych, w wyniku którego doznała złamania ręki, zatrzymanie przez władze wojskowe i przetrzymywanie w piwnicy przez okres jednego dnia,

- Cudzoziemka oświadczyła, że po złamaniu ręki udała się do lekarza, gdzie zaopatrzono ją w gips, który następnie sama zdjęła bez konsultacji z lekarzem,

- [...] lipca 2016 r. w trakcie przesłuchania statutowego Cudzoziemkę poinformowano o możliwości przeprowadzenia stosownych badań w związku z jej deklaracją doznania przemocy w kraju pochodzenia; Cudzoziemka nie wyraziła zgody na przeprowadzenie badań, w celu potwierdzenia doznanej przemocy fizycznej w kraju pochodzenia,

- Cudzoziemka oświadczyła, że w kraju pochodzenia była sama, ponieważ jej mąż A. S. wyjechał do [...]; mąż Cudzoziemki zaginął w czerwcu 2015 r.; przez 10 miesięcy Cudzoziemka poszukiwała męża, który opuścił kraj zamieszkania; brat Cudzoziemki poinformował ją o wyjeździe męża do [...]; po zaginięciu męża władze wojskowe nachodziły prawie codziennie Cudzoziemkę i pytały o jej męża, żądając podania miejsca jego pobytu; Cudzoziemka uciekła do [...], jednak tam także została odnaleziona przez wojskowych,

- trzykrotnie prosiła miejscową policję o udzielenie pomocy i zapewnienie ochrony; policja tylko raz podjęła bezskuteczne poszukiwanie ludzi, którzy ją nachodzili,

- w trakcie dodatkowego przesłuchania [...] października 2016 r., które odbyło się w obecności psychologa, Cudzoziemka zeznała, że z A. S. miała tylko ślub religijny, gdyż mąż był bardzo religijny i często chodził do meczetu; w domu mąż kazał jej chodzić z zakrytą twarzą i poddawał przemocy fizycznej; o wyjeździe męża do [...] cudzoziemka dowiedziała się przed rokiem; z mężem do [...] wyjechali również jego krewni - brat A. Y., kuzyn U. S. i kobieta o imieniu M.; po zaginięciu męża Cudzoziemkę zaczęli nachodzić wojskowi w mundurach, a później w cywilnym ubraniu; pytali o miejsce pobytu męża, grozili i poddawali przemocy; dwa miesiące przed wyjazdem za granicę została też przez nich zgwałcona; była hospitalizowana u lekarza ginekologa; potem udała się do [...] i postanowiła wyjechać za granicę; tylko raz miała kontakt telefoniczny z mężem, nie wie czy mąż żyje i gdzie przebywa; przed wyjazdem nie miała też kontaktów z rodziną męża, która wcześniej nie udzielała jej też żadnej pomocy,

- wymienione przez Cudzoziemkę przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia takie jak, rzekome zagrożenie bezpieczeństwa osobistego z powodu poszukiwania od czerwca 2015 r. jej męża przez bliżej nieokreślonych wojskowych, nie może stanowić wystarczającej podstawy dla jednoznacznego stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnymi prześladowaniami z przyczyn określonych w Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. 1991, Nr 119, poz. 515 ze zm.),

- rzekome zagrożenie i przemoc fizyczna ze strony bliżej nieokreślonych wojskowych poszukujących męża Cudzoziemki nie zostało wiarygodnie nieuprawdopodobnione; zeznania Cudzoziemki w tej części były bardzo ogólnikowe, częściowo sprzeczne, pozbawione konkretnych danych lub rzetelnych dowodów, co rodziło uzasadnione wątpliwości, czy przedstawione zdarzenia rzeczywiście miały miejsce,

- w zeznaniach Cudzoziemki wystąpiły sprzeczności dotyczące jej męża i jego rzekomego pobytu w [...]; składając wniosek Cudzoziemka oświadczyła, że wojskowi, którzy poszukują jej męża i poddają ją przemocy fizycznej mówią, że mąż jest w [...]; następnie zeznała, że od brata męża dowiedziała się że mąż jest w [...]; natomiast w trakcie drugiego przesłuchania stwierdziła, że o wyjeździe męża do [...] dowiedziała się przed rokiem i miała raz kontakt telefoniczny z mężem,

- Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC w dostępnych źródłach informacji nie znalazł żadnego potwierdzenia o zaginięciu w 2015 r. lub przebywaniu na terytorium [...] męża Cudzoziemki,

- Cudzoziemka twierdziła, że była poddawana przemocy fizycznej, złamano jej rękę, a dwa miesiące przed wyjazdem doświadczyła także przemocy seksualnej, jednak nie przedstawiła żadnego potwierdzenia o udzielanej pomocy lekarskiej; zeznała, że w szpitalu założono jej gips na rękę, a lekarz ginekolog przeprowadził stosowny zabieg,

- w przypadku wystąpienia przemocy fizycznej, w tym także seksualnej, ze strony bliżej nieokreślonych wojskowych Cudzoziemka miała możliwość poinformować o tym miejscowe organy sprawiedliwości np. prokuraturę w celu podjęcia stosownego postępowania i zapewnienia ochrony, jednak nie podjęła ona żadnych działań w tej sprawie,

- niejasności występują także w sprawie rzekomego małżeństwa wnioskodawczym z A. S. według obrządku religijnego; Cudzoziemka nie przedstawiła bowiem żadnych konkretnych danych lub okoliczności związanych z zawarciem tego małżeństwa; fakt, że w wystawionym akcie urodzenia syna Cudzoziemki nie wpisano danych ojca, może świadczyć, że małżeństwo nie zostało zawarte,

- o nadaniu statusu uchodźcy nie może przesądzać sam fakt opuszczenia kraju pochodzenia; nadanie statusu uchodźcy następuje jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o status; aby uzyskać status uchodźcy, należy wykazać indywidualny charakter tych prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami;

- akty prześladowania w rozumieniu art. 1 Konwencji Genewskiej muszą być wystarczająco poważne ze względu na swoją istotę lub powtarzalność, żeby stwarzały poważne naruszenie praw człowieka (...); być kumulacją różnych działań, w tym takich naruszeń praw człowieka, które są wystarczająco poważne ze względu na oddziaływanie na jednostkę,

- w świetle brzmienia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2016, poz. 1836 ze zm.) kwestią kluczową jest obawa przed prześladowaniem; obawa prześladowania musi mieć charakter uzasadniony i nie wystarcza subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia, gdyż przekonanie musi być uzasadnione sytuacją obiektywną; ubiegający się o status uchodźcy powinien wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania,

- Cudzoziemka nie była poszukiwana lub ścigana przez władze miejscowe, nie udzielała się także w działalności politycznej; opuściła kraj pochodzenia bez przeszkód, legalnie na podstawie ważnego paszportu wydanego w kwietniu 2016 r. i nie miała żadnych problemów w podróży przez terytorium [...] i [...]; przez nikogo nie niepokojona wraz z dzieckiem opuściła kraj pochodzenia, co świadczy o braku prześladowań i poważnych zagrożeń w kraju pochodzenia; organ za niewiarygodne uznał twierdzenie Cudzoziemki, że dwukrotnie doznała przemocy i została zmuszona przez bliżej nieokreślonych wojskowych do ucieczki z [...] i [...] do [...],

- zgodnie z przepisem art. 47 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia,

- Cudzoziemka nie należała do żadnych organizacji politycznych, nie była nigdy zatrzymywana, aresztowana, ani skazana wyrokiem sąd, nigdy nie stawiano jej żadnych zarzutów i nie prowadzono wobec niej żadnego postępowania sądowego czy administracyjnego, nie orzeczono wobec niej karę śmierci lub groziło jej wykonanie egzekucji,

- w [...] nie występuje powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

W skardze sformułowano zarzuty naruszenia przepisów:

- prawa materialnego:

- art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego błędne zastosowanie i w efekcie stwierdzenie, że Cudzoziemka nie jest uchodźcą w rozumieniu tego artykułu w wyniku błędnego uznania, że nie zachodzi uzasadniona obawa przed prześladowaniem jej osoby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia,

- art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego błędne zastosowanie i w efekcie stwierdzenie, że Cudzoziemka nie spełnia przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej, w wyniku błędnego uznania, że w jej sprawie nie zachodzi rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia,

- postępowania:

- art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 i 8 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie tj. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów i w efekcie błędne przyjęcie, że nie istnieje w sprawie Cudzoziemki ryzyko prześladowania lub doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia w związku z pobytem jej męża w [...] oraz doświadczoną przezeń przemocą domową,

- art. 7, 8, 11, 15, 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez brak indywidualnego rozpoznania sprawy, o czym świadczy brak odniesienia się przez organ do wyjaśnień i wniosków zawartych w odwołaniu oraz wskazanie w treści uzasadnienia jedynie ogólnych informacji i opracowań, bez dokonania ich subsumcji do indywidualnego stanu sprawy, a tym samym brak wskazania w uzasadnieniu decyzji argumentacji przemawiającej, za niespełnieniem przesłanek do udzielenia Cudzoziemce ochrony międzynarodowej; skutkowało to niewskazaniem w treści uzasadnienia toku rozumowania organu w istotnych dla sprawy kwestiach.

W uzasadnieniu skargi skarżąca dodatkowo wskazała, że obawiała się poinformować kogokolwiek w kraju pochodzenia, iż była ofiarą gwałtu ze względu na istnienie ryzyka dokonania na jej osobie zbrodni honorowej. Ponadto, jako zgwałcona kobieta, po powrocie do kraju pochodzenia podlegałaby wykluczeniu społecznemu. Skarżąca wskazał, że nie uzyskałaby realnej pomocy ze strony państwa ukierunkowanej na ukaranie sprawców przestępstwa.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu [...] września 2017 r. (k. 83 – 84) skarżąca podniosła, że uzasadniając decyzję nie odnotowano, że w trakcie postępowania ustalono fakt przebywania kuzynów męża Cudzoziemki w [...], ponieważ nie było to spójne z koncepcją przyjęta przez organ. W odwołaniu skarżąca wyjaśniła wszelkie istotne wątpliwości w sprawie lecz organ II instancji w uzasadnieniu w ogóle do nich się nie odniósł. Pełnomocnik organu zaznaczył, że Cudzoziemka składała sprzeczne wyjaśnienia co do zmiany miejsca pobytu na terenie [...] wskazując raz [...] innym razem [...] - [...], znajdujące się w innych kierunkach od [...]. Kwestie ewentualnej przemocy domowej, zagrożenia "krwawą" zemstą były dodawane w toku postępowania w celu zwiększenia szans uzyskania pomocy międzynarodowej. Skarżąca wskazywała, że dwa razy w związku ze zdarzeniami była hospitalizowana, jednak jest to mało prawdopodobne. Nie przedstawiła bowiem żadnych materialnych śladów po tych wydarzeniach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W sprawie trafne są ustalenia organu administracji, co do istotnych faktów, jak i ich oceny, w świetle regulacji, zakreślających granice możliwości objęcia cudzoziemców ochroną międzynarodową. Przytoczono stosowne regulacje normatywne, dokonując ich prawidłowej wykładni. Z uwagi na uprzednie zreferowanie stanowiska organu jego ponowne powtarzanie nie byłoby zasadne. Sąd przyjmuje je za własne.

Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba skonstatować, że są one bezzasadne, z następujących przyczyn.

Przyznanie ochrony międzynarodowej jest instytucją o charakterze szczególnym. Przypadki, gdy może być nadana, zostały określone enumeratywnie i są pochodną zobowiązań konwencyjnych. Generalnie, rozpoznając indywidualne przypadki, organ rozważa czy dana osoba może być przyporządkowana do grupy osób, których sytuacja jest na tyle szczególna, że konieczne jest jej objęcie ochroną. W rozpatrywanym przypadku Cudzoziemka nie uprawdopodobniła, że należy do danego rodzaju grupy.

Zasadniczo zarzuty skarżącego skoncentrowały się na nieuwzględnieniu przez organy administracji publicznej, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżąca byłaby narażona na prześladowania ze strony bliżej nieokreślonych władz wojskowych oraz ze strony rodziny męża. Cudzoziemka nie uprawdopodobniła jednak w trakcie postępowania administracyjnego żadnych istotnych okoliczności lub faktów, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości.

Wymienione przez skarżącą przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia takie jak rzekome zagrożenie bezpieczeństwa osobistego z powodu poszukiwania od czerwca 2015 r. jej męża przez bliżej nieokreślonych wojskowych nie zostało wiarygodnie uprawdopodobnione. Zeznania cudzoziemki w tej części były ogólnikowe, częściowo sprzeczne, a przed wszystkim pozbawione konkretnych danych i rzetelnych dowodów. Zasadnicze sprzeczności wystąpiły zwłaszcza w zeznaniach skarżącej na temat jej męża i jego pobytu w [...]. We wniosku skarżąca wskazała, że wojskowi, którzy poszukują jej męża i poddają ją przemocy fizycznej mówili o pobycie męża w [...]. Następnie skarżąca zeznała, że jej brat poinformował ją o pobycie męża w [...]. Przy czym Cudzoziemka nie wyjaśniła, w jaki sposób jej brat wszedł w posiadanie takich informacji. W trakcie kolejnego – drugiego przesłuchania stwierdziła, że o wyjedzie męża do [...] dowiedziała się przed rokiem i miała z nim kontakt telefoniczny. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że skoro władze wojskowe posiadały informacje o pobycie męża skarżącej w [...], to nie musiały poszukiwać go w kraju pochodzenia i niepokoić Cudzoziemki. Nieścisłości dotyczyły także wskazania miejsca pobytu w [...] po opuszczeniu [...] (patrz wypowiedź pełnomocnika organu na rozprawie).

Skarżąca twierdzi również, że była poddana przemocy fizycznej, złamano jej rękę, a dwa miesiące przed wyjazdem doświadczyła także przemocy seksualnej. Nie przedstawiła jednak żadnego potwierdzenia leczenia, chociaż zeznała, że dwukrotnie udzielono jej pomocy medycznej poprzez założenie gipsu i przeprowadzenie zabiegu ginekologicznego. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że nie wyraziła zgody na przeprowadzenie badań w celu potwierdzenia poznanej przemocy fizycznej w kraju pochodzenia w sytuacji, gdy stosunkowo niedawno – wedle jej twierdzeń – złamano jej rękę. Brak przedstawienia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że skarżąca doznała przemocy fizycznej, jak również odmowa poddania się badaniom medycznym poddaje w wątpliwość, czy przedstawione zdarzenia rzeczywiście miały miejsce. Należy podkreślić, że w przypadku wystąpienia przemocy fizycznej, skarżąca miała możliwość powiadomienia o tym miejscowych organów ściągania w celu wszczęcia postępowania karnego i zapewniania poszkodowanej ochrony. Jednak nie podjęła zdanych działań w tym kierunku. Świadoma rezygnacja z uzyskania ochrony w kraju pochodzenia, nawet gdyby była ona mało realna, nie uzasadnia nadania skarżącej statusu uchodźcy w kraju, do którego uciekała przed ewentualnymi działaniami kryminalnymi.

Trzeba też podkreślić, że ewentualnie doznana przez skarżącą przemoc domowa – o ile miała ona w ogóle miejsce – wiązała się z zachowaniem męża skarżącej. Z uwagi na jego wyjazd do [...] skarżąca i jej dziecko nie są narażeni na działania z jego strony noszące znamiona znęcania się fizycznego czy to psychicznego. Ponadto skarżąca ma możliwość relokacji na terytorium kraju pochodzenia, o ile dalsze przebywanie w miejscu zamieszkania wiązałoby się z poczuciem zagrożenia. Przyznanie ochrony międzynarodowej ma charakter instytucji nadzwyczajnej. Nie może mieć to miejsca, gdy wnioskodawca może, przez podjęcie określonych działań we własnym zakresie, wyeliminować sytuacje skutkujące poczuciem zagrożenia.

Obawy skarżącej w kwestii ewentualnego dokonania na niej zbrodni honorowej lub jej wykluczenia społecznego są czysto hipotetyczne. Wiedza organu o sytuacji w kraju pochodzenia skarżącej nie wskazuje, aby w [...] nie były przestrzegane prawa człowieka, a nadto aby zgwałcone kobiety podlegały powszechnemu wykluczeniu społecznemu. Ponadto z informacji zgromadzonych przez organ nie wynika, aby wobec kobiet społeczność lokalna stosowała kary honorowe. Należy zaznaczyć, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby kobiety w kraju pochodzenia były narażone na karanie czy to ze strony rodziny czy społeczność lokalnej z uwagi na ich uprzednie zgwałcenie, co byłoby aprobowane przez organy odpowiedzialne za bezpieczeństwo [...].

Brak uprawdopodobnienia jakichkolwiek wydarzeń stanowiących podstawę udzielenia ochrony przesądza o niezasadności naruszenia art. 13 i 15 ustawy o ochronie. W ocenie Sądu organ wnikliwie przeanalizował cały materiał dowodowy zgormadzony w sprawie i na tej podstawie dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie jego decyzji przedstawia argumentację podjętego rozstrzygnięcia. Ocena faktów dokonana przez organ rożni się od oceny skarżącej, ale ocena organu miała charakter swobodny, nie zaś jak twierdzi skarżąca dowolny. Należy podkreślić, że skarżąca w toku postępowania miała niczym nieograniczoną możliwość składania dodatkowych wniosków i przedstawiania dowodów, z którego nie skorzystała.

Reasumując należało uznać, że organ zasadnie utrzymał w mocy decyzję o odmowie udzielenia skarżącej i jej małoletniemu dziecku ochrony międzynarodowej.

W związku z tym Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm.).