Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 198/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 198 /12 P O S T A N O W I E N I E Dnia 24 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku od osób fizycznych za 2008 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego Z.L. o zwolnienie od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

W dniu 2 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.L. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 2 kwietnia, 26 kwietnia, 9 maja i 14 maja 2012 roku, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 listopada 2011 r.

We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód osiągany z tytułu umowy o pracę wynosi 1.500 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi ½ cz. udziału we własności nieruchomości gruntowej o pow. 1,11 ha, ¼ cz. udziału we własności nieruchomości rolnej, zabudowanej pow. 2ha.

Na uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż do WSA w Krakowie złożyła cztery skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, które zostały zarejestrowane pod sygnaturami I SA/ Kr 194-198/12. Kwota łączna wpisów od tych skarg wynosi 36.941 zł i na obecnym etapie życia przekracza możliwości finansowe skarżącej. Utrzymuje się on z wynagrodzenia za pracę w wysokości netto 1111.86 zł. miesięcznie. Ponadto z tytułu najmu nieruchomości rolnej zabudowanej o pow. 2ha uzyskuje wynagrodzenie miesięczne brutto w wysokości 1.500 zł, płatne co kwartał. Nie posiada oszczędności, z których mógłby uiścić wpis. Według skarżącego odmowa zwolnienia od wpisu oznaczałaby pozbawienie go prawa do sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

W ocenie referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 15 marca 2012 r., skierowanym do pełnomocnika skarżącego, został on wezwany do jego uzupełnienia.

W piśmie z dnia 2 kwietnia 2012 r., uzupełniającym wniosek pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż skarżący nie posiada rachunku bankowego.

W piśmie tym pełnomocnik wymienił również wszystkie nieruchomości stanowiące współwłasność skarżącego tj. dwie nieruchomości rolne. Według oświadczenia skarżąca obecnie zamieszkuje w miejscowości B., przy ul. P., w budynku stanowiącym własność rodziców skarżącego. W budynku tym zamieszkuje również jego syn P.L. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego wynoszą około 1.000 zł . Obejmują one wydatki na żywność, środki czystości, ubranie i inne niezbędne do życia rzeczy.

Małżeństwo małżonków A. i Z.L. nie zostało rozwiązane wyrokiem sądowym. Nie pozostają oni również w separacji na skutek orzeczenia sądowego. Obwiązuje ich umowa o rozdzielności majątkowej ( akta admin.). Do pisma dołączone zostały wydruki centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych dotyczące nieruchomości stanowiących współwłasność skarżącego, kserokopie rachunków za energię elektryczną - 120,44 na nazwisko A.L., za gaz- 189,39 na nazwisko A.L., za wodę i ścieki – 163,21 zł na nazwisko A. i K. L., zł, kserokopia zeznania podatkowego za rok 2010, kserokopia umowy najmu nieruchomości gruntowej, wniosek do Starostwa Powiatowego w O. o wydanie zaświadczenia w sprawie własności pojazdów mechanicznych, kserokopia księgi wieczystej i zawiadomienia dot. nieruchomości gruntowych stanowiących współwłasność skarżącego.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącego dodatkowo do wyjaśnienia gdzie mieszka jego syn P. L., czym się zajmuje - czy obecnie zajmuje jakieś stanowisko w spółce "A", jakie są jego źródła dochodu miesięcznego i jak jest ich wysokość, przedłożenia zeznania podatkowego za rok 2011 oraz oświadczenie czy wynagrodzenie skarżącego jest objęte zajęciem komorniczym, jeśli tak to do jakiej wysokości.

Do pisma uzupełniającego z dnia 26 kwietnia 2012 r. dołączone zostało zaświadczenia z Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w O. potwierdzające, iż skarżący Z. L. nie figuruje jako właściciel pojazdu mechanicznego.

Do pisma uzupełniającego z dnia 14 maja 2012 r. dołączone zostało oświadczenie syna skarżącego P. L., w którym odmawia on przekazania informacji w zakresie wysokości jego miesięcznego wynagrodzenia, gdyż zakreślony przez sąd obowiązek nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, ponadto dołączono kserokopię zeznania podatkowe za rok 2011 oraz informacje od pracodawcy, iż skarżący otrzymuje minimalne wynagrodzenie, które nie podlega zajęciu komorniczemu.

Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienia prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń , jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Oceniając sytuację materialna i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwa i ta okoliczność wpływa i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy.

W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. . pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Rozpoznając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę wysokość kosztów, które ma ponieść skarżący oraz to czy zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe.

Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.500 zł brutto. Jak ustalona na podstawie dodatkowych wyjaśnień skarżący od lipca 2010 roku nie jest on już wspólnikiem spółki "A", nie prowadzi zatem działalności gospodarczej i nie osiąg z tego tytułu dochodu. Rezygnacja z prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w ramach spółki "A" jest o tyle zaskakująca, iż zgodnie z przedłożonym do akt sprawy zeznaniem podatkowym za rok 2010, przychód skarżącego właśnie z działalności gospodarczej wyniósł 1.470.632,66 zł, co po odliczeniu kosztów uzyskania dawało dochód w wysokości 57.990 zł ( dla porównania dochód skarżącego za 2011 rok, na podstawie zeznania podatkowe, wyniósł 15.297 zł). Co więcej z analizy przedstawionych dokumentów wynika, iż spółka "A" nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i generuje przychody. Znamiennym jest również fakt, iż po rezygnacji skarżącego jako wspólnik wpisany został syn P. L.

Skarżący świadomy swej sytuacji finansowej ( w odniesieniu do podejmowanych wobec niej działań prawnych ze strony organów podatkowych), rezygnuje z dochodowej działalności gospodarczej na rzecz zatrudnienia w tej spółce z wynagrodzeniem w wysokości, która uniemożliwia skuteczne egzekwowanie wobec niego obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, narażając Skarb Państwa - czyli wszystkich podatników do nieuzasadnionego finansowania działań skarżącego w ramach prowadzonych postępowań sądowych. Skarżący w zaistniałej sytuacji nie ma powodów oczekiwać, iż zostanie potraktowany na równi z osobami bezrobotnymi, osobami w trudnej sytuacji życiowej, chorymi, pozbawionymi środków finansowych korzystających w sposób uzasadniony z dobrodziejstwa prawa pomocy.

W tym miejscu należy też podkreślić, iż składający wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny - domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji( art. 252 p.p.s.a.). Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulują stosunki miedzy rodzicami dziećmi nakładając na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.)

Stosownie natomiast do art. 87 k.r.o. rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym- zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji ( por. postanowienie SN z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt. II CZ 80/89, opubl. W LEX pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. W LEX pod nr 6155, postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt I GZ 71/04, opubl. W ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8)

W zakresie w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym bądź zobowiązanych do alimentacji ( rodziców i dzieci) kształtują sytuację finansową wnioskodawcy tj. koszty utrzymania i potencjalne dochody, referendarze i wojewódzki sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuacje finansową tych osób ( por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 67/11). W przedmiotowej sprawie mimo precyzyjnego wezwania syn skarżącego P.L. w złożonym do akt sprawy oświadczeniu odmówił ujawnienia wysokości miesięcznego dochodu, wskazując, że przekazanie takiej informacji nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.

W takiej sytuacji, w ocenie referendarza oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w formularzu nie uczyniło zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, o dochodach nie tylko wnioskodawcy, ale również dzieci i innych domowników. Wniosek skarżącego nie zawierał więc pełnej informacji dotyczącej zdolności do uiszczenia kosztów postępowania, choćby w części, uwzględniając sytuację majątkową i finansową osób najbliższych tj. domowników i osób zobowiązanych do alimentacji.

W świetle uwag dotyczących stosunków między rodzicami i dziećmi, nie jest wystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku złożenie oświadczenia przez syna skarżącej, iż nie ujawni on swoich miesięcznych dochodów.

Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania, chociażby w części. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego.

Na marginesie należy też zauważyć, iż skarżący korzysta z pomocy kwalifikowanego pełnomocnika. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez może zdecydować o zasadności bądź bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie Sadu w całości sytuacji majątkowej strony skarżącej ( orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52).

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).