Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1863/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-03-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.10.2012r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc wrzesień 2005r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.10.2012r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc wrzesień 2005r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1855/12 Z.K. ur. w 1957r. mieszka z córką A.K. ur. w 1989r. oraz z żoną E.K. ur. w 1957r., z którą od 1997r. pozostaje w rozdzielności majątkowej.

Wnioskodawca zatrudniony jest w "P" Sp. z o.o. w N. z wynagrodzeniem w wysokości 1 500 zł., miesięcznie. Z tym , że od stycznia 2013r. przebywa na urlopie bezpłatnym. W roku 2012 uzyskał on dochód w wysokości 13 296,23 zł. Córka A. jest natomiast studentką.

Jego miesięczne wydatki wynoszą 1 110 zł. i obejmują: koszty wyżywienia – 500 zł., koszty ubrań i środków higienicznych – 150 zł., utrzymanie córki – 460 zł.

Z.K. nie posiada, nieruchomości, żadnego pojazdu mechanicznego ani też oszczędności. Dom, w którym mieszka rodzina jest własnością dwóch córek Z.K. Koszty związane z utrzymaniem domu pokrywa natomiast żona.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p.zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06).

Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z.K.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia, szeregu dokumentów.

Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak . Pismo z dnia 05.02.2013r.; zaświadczenie z "P" Sp. z o.o. w N., z dnia 05.02.2013r.; kserokopię aktu notarialnego sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w N. przed notariuszem S.C., dnia 04.07.1997r. – umowa majątkowa małżeńska oraz zeznanie podatkowe Z.K. za 2012r., Pit – 37, strona skarżąca przesłała bowiem do sygn. akt I SA 1855/12. Nie nadesłała natomiast w ogóle:

- wyciągów z kont bankowych E.K. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,

- wyciągów z jej lokat bankowych,

- zaświadczenia z zakładu pracy E.K. o wysokości aktualnie uzyskiwanych zarobków,

- zeznania podatkowego E.K. za 2012r. lub odpowiedniego zaświadczenia o uzyskanych przez nią w 2012r. dochodach i przychodach lub jej oświadczenia w tym zakresie,

- spisu nieruchomości będących własnością lub współwłasnością Z.K., E. K. wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) na tą okoliczność,

Trzeba przy tym podkreślić , iż nie ma znaczenia dla sprawy fakt, iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej.

Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ), obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Po drugie natomiast należy zaznaczyć , iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się , do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ). W konsekwencji więc braku możliwości dogłębnego wyjaśnienia sytuacji finansowej E.K. nie sposób mówić o rzeczywistym wyjaśnieniu sytuacji Z.K., zwłaszcza kiedy istnieją pomiędzy małżonkami dobrowolne więzi ekonomiczne przejawiające się w pokrywaniu przez żonę wnioskodawcy kosztów utrzymania domu. Nie można bowiem przyznać prawa pomocy jednemu z małżonków , jeśli okazałoby się , że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r. , sygn. akt I Cz 37/67).

Zwrócić należy uwagę, iż dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony trzeba przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem wszystkich domowników oraz posiadanych przez nich środków materialnych i finansowych . Tymczasem brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia tą operację. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.

Podsumowując trzeba więc stwierdzić , że strona skarżąca nie dość należycie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów i informacji. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach. (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) należało orzec jak w sentencji.