Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 216/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 , 132 , 227
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skarg B. M. i T. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania skargi oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 17 maja 2010 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 112 ust. 4 w związku z art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. zobowiązał B.M. ,A.O. , T.P.P. , M.M.K. oraz I.S. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 262 767,42 zł., w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Infrastruktury decyzją z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w tym: B.M. - kwoty 87 589,14 zł. za udział wynoszący 1/3 cz., A.O - kwoty 43 794,57 zł. za udział wynoszący 1/6 cz., T.P.O. - kwoty 43 794,57 zł. za udział wynoszący 1/6 cz., M.M.K. - kwoty 43 794,57 zł. za udział wynoszący 1/6 cz. oraz I.S. - kwoty 43 794,57 zł. za udział wynoszący 1/6 cz.

Kwestionując powyższą decyzję T.O. , I.S. i A.O. wnieśli w terminie jednobrzmiące odwołania, w których zarzucali naruszenie przepisów procedury, w szczególności art. 7,8 i 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia 18 stycznia 2011 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o zobowiązaniu B.M. , A.O. , T.P.O. , M.M.K. oraz I.S. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 247 109,33 zł. w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Infrastruktury decyzją z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w tym: B.M. - do zwrotu kwoty 82 369,78 zł. za udział wynoszący 1/3 cz., A.O. - do zwrotu kwoty 41 184,89 zł. za udział wynoszący 1/6 cz., T.P.O. - do zwrotu kwoty 41 184,89 zł. za udział wynoszący 1/6 cz., M.M.K. - do zwrotu kwoty 41 184,89 zł. za udział wynoszący 1/6 cz. oraz I.S. - do zwrotu kwoty 41 184,89 zł. za udział wynoszący 1/6 cz. Wydając rozstrzygnięcie reformatoryjne organ odwoławczy dokonał analogicznych ustaleń jak organ pierwszej instancji, w tym uznał za prawidłowe zwaloryzowanie pełnej kwoty odszkodowania ( 529 015,22 zł.), które w części wypłacono do rąk uprawnionych, zaś w części przekazano na zapłatę zadłużenia podlegającego potrąceniu. Wojewoda dostrzegł jednak, że na pewnym etapie procesu waloryzacji organ pierwszej instancji użył wskaźników z niewłaściwej tabeli, co skorygował wydają w powyższe rozstrzygnięcie.

T.O. wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody z dnia 18 stycznia 2011 r., znak: [...] , domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. zasad wynikających z art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 września 2011r., sygn. akt II SA/Kr 514/11, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego T.O. kwotę 457 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd zauważył, że w sprawie nie jest kwestionowana prawidłowość dokonanych w obu instancjach ustaleń, w myśl których ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] stwierdzono nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. , objętej Iwh [...] cd. Kw nr [...] , oznaczonej jako parcela l. kat. [...] i l. kat. [...] stanowiącej własność A.O. oraz spadkobierców S.O. , zaś zobowiązanymi aktualnie do zwrotu Skarbowi Państwa wypłaconego odszkodowania po jego waloryzacji są: B.M. w 1/3 części, A.O. w 1/6 części, T.P.O. w 1/6 części, M.M.K. w 1/6 części, I.S. w 1/6 części. Poza sporem pozostaje także prawidłowość ustaleń dotyczących sposobu realizacji decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej wypłaty odszkodowania. W sprawie nie kwestionuje się także innych ustaleń dotyczących stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości na przestrzeni lat do daty orzekania, w tym dokonywanych zmian geodezyjnych. Brak również zarzutów zmierzających do podważenia wiarogodności uwzględnionych w sprawie dowodów. Nie jest kwestionowane również, że o waloryzacji i zwrocie wypłaconego odszkodowania w sytuacji określonej art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami rozstrzyga się w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji.

Powyższe ustalenia Sąd uznał za niebudzące zastrzeżeń. Wskazał jednak uznając zasadność tej części zarzutów skargi, że żaden z organów administracji publicznej w uzasadnieniu wydanej decyzji nie przedstawił zastosowanego mechanizmu waloryzacji podlegającego zwrotowi odszkodowania w sposób odpowiedni do wymogów wynikających z art. 107 §1 i 3 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., co uniemożliwia stronom zrozumienie poczynionych obliczeń. Uchybienia popełnione w tym zakresie przez organ pierwszej instancji co do nieokreslenia wysokości kwoty wyjściowej podlegającej waloryzacji zostały dostrzeżone przez organ odwoławczy. Wskazał on już jednoznacznie, że waloryzacji podlega całe odszkodowanie ustalone, i wypłacone, które wynosi 529 015,22 zł. Pomimo dostrzeżenia dalszych wadliwości, związanych już z samą waloryzacją tak określonej jako punkt wyjścia kwoty, organ drugiej instancji poddając krytyce konkretne ustalenia Prezydenta Miasta K. oraz wydając rozstrzygnięcie reformatoryjne również sam nie uzasadnił jednak tej kwestii w sposób czytelny, w szczególności przez wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Nie podał bowiem w których konkretnie Dziennikach Urzędowych Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" za okres od 1971 r. do kwietnia 2010 r. publikowane są odpowiednie ogłoszenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, z określeniem ich numeru i pozycji, oraz tam zawartych regulacji, w tym co do wysokości wskaźników, co pozwalałoby na zbadanie prawidłowości korekty rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji nie wynika też, o jakie różne a konkurencyjne tabele przyjmowane przy waloryzacji chodzi i czy ewentualne błędy dotyczą także innych przypadków, niż trzy pierwsze miesięcy roku 2010.

Sąd dostrzegł również inne, niż wskazane w skardze uchybienia, popełnione przy wydaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 17 maja 2010 r., znak [...] stanowiące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak podał, waloryzacja na gruncie tego przepisu ma prowadzić do urealnienia podlegającego zwrotowi odszkodowania, zaś przy braku regulacji, o której mowa w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami winna zostać przeprowadzona na zasadach przewidzianych w art. 227 tej ustawy. W art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca określi wprost moment końcowy przeprowadzania procesu waloryzacji podając, że osoba, której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. W przepisie ustawodawca nie podał natomiast momentu początkowego, od którego dokonywana jest waloryzacja, przy czym brak określenia powyższego nie może zostać uznany za przypadek albo błąd legislacyjny. Taki moment wynika bowiem z istoty instytucji waloryzacji, która służy zapewnieniu równowagi wzajemnych świadczeń. O ile zatem odszkodowanie na rzecz konkretnego podmiotu bez jego winy zostało wypłacone w terminie późniejszym, niż data ostateczności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, momentem początkowym stosowania waloryzacji przewidzianej w art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dzień, w którym podmiot uprawniony do świadczenia pieniężnego świadczenie to otrzymał fizycznie, względnie odniósł z niego korzyść przez umorzenie zobowiązań w wyniku potrącenia należności. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w jakimkolwiek fragmencie uzasadnienia decyzji od jakiej daty początkowej przeprowadził waloryzację wypłaconego odszkodowania. Wojewoda [...] podał natomiast w rozważaniach, że dokonana przez niego waloryzacja w oparciu o właściwe wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres od maja 1971 r. (zgodnie z treścią decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 styczna 1971 r. , nr [...] wypłata odszkodowania miała miejsce w ciągu 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się tego rozstrzygnięcia , tj. od dnia 6 lutego 1971 r.) do listopada 2010 r. (ostatni ogłoszony wskaźnik na moment wydania niniejszej decyzji) wykazała, że łączna kwota jaką winny zwrócić z tytułu unieważnienia decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 styczna 1971 r. Nr [...] zobowiązane do tego osoby (w wysokościach stosownych do udziałów po poprzednich właścicielach wywłaszczonej nieruchomości) wynosi 247 109,33 zł. Takie stwierdzenia sugerują, że za moment początkowy waloryzacji całej kwoty odszkodowania organ odwoławczy uznał podany w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] termin wypłaty odszkodowania - w ciągu 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się tego rozstrzygnięcia , tj. od dnia 6 lutego 1971 r. Powyższe budzi zastrzeżenia z tego powodu, że pozostaje w sprzeczności z treścią orzeczenia o wywłaszczeniu. Przewidujące ono bowiem w tym terminie wypłatę jedynie kwoty 6000zł., jako części należności za grunt i składniki budowlane, która w pozostałości za te składniki miała być zapłacona w równych ratach rocznych, nieprzekraczających 12000 zł. Część odszkodowania za kultury wieloletnie miała zaś zostać zapłacona w ciągu 30 dni od daty wydania tego orzeczenia. Nadto, w myśl zgodnych ustaleń organów obu instancji wypłata odszkodowania miała miejsce faktycznie w 1973 r., a zatem uprawnieni nie mogli wcześniej nim dysponować czy odnosić korzyści, przynajmniej w części nieprzeznaczonej na zaspokojenie kwot należnych Państwu, czy bankom państwowym przez potrącenie albo na innych zasadach przewidzianych w przepisach szczególnych.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutów dotyczących prawidłowości ustalenia kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, przyjętej faktycznie jako punk wyjścia do waloryzacji. Dostrzegł przy tym, że nie są kwestionowane jednobrzmiące ustalenia organów obu instancji odnoszące się do kwestii faktycznego sposobu realizacji obowiązków finansowych wynikających z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] względem podmiotów uprawnionych do odszkodowania.

Również inne podnoszone w skardze kwestie Sąd uznał za niezasługujące na uwzględnienie, w szczególności co do błędnej wykładnię art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak stwierdził, przez wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należy rozumieć każdą z różnych możliwych form spełnienia świadczenia roszczenia pieniężnego. Stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji uznał za trafne, co wynika zarówno z wykładni gramatycznej, jak i wykładni celowościowej pojęcia "wypłacone odszkodowanie", używanego w treści art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, którą Sąd przeprowadził nastepnie szerzej w uzasadnieniu tego wyroku oraz odniósł do stanu faktycznego sprawy.

Rozpatrując sprawę ponowienie Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 16 sierpnia 2012 r., znak: [...] , wydaną na podstawie art. 112 ust. 4 w związku z art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o zobowiązaniu B.M. , A.O. , T.P.O. , M.M,.K. oraz I.S. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 264 360,94 zł. w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Infrastruktury decyzją z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w tym: od B.M. kwoty 88 120,31 zł. za udział wynoszący 1/3 cz., od A.O,. – kwoty 44 060,15 zł. za udział wynoszący 1/6 cz., od T.P.O. – kwoty 44 060,15 zł. za udział wynoszący 1/6 cz., od M.M.K. – kwoty 44 060,15 zł. za udział wynoszący 1/6 cz. i od I.S. – kwoty 44 060,15 zł. za udział wynoszący 1/6 cz.

Od powyższej decyzji odwołania wnieśli T.O. i B.M.

T.O. zarzucił, że nadal organ pierwszej instancji ani nie przedstawił mechanizmów jakie zastosowano przy obliczaniu końcowej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, ani podstaw przyjętych do obliczeń, ani samych obliczeń.

B.M. podniosła natomiast, że zastosowana waloryzacja odszkodowania jest dla niej krzywdząca, ponieważ w latach siedemdziesiątych kwota ta stanowiła równowartość 17 średnich pensji w Polsce, a obecnie stanowi równowartość 28 takich pensji.

Decyzją z dnia 22 listopada 2013 r., znak [...] , wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 2 k.p.a. Wojewoda uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia 16 sierpnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że nie zostały zrealizowane zalecenia wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrokiem z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 514/11, gdyż Prezydent Miasta K. faktycznie nie przedstawił mechanizmu przeprowadzonej waloryzacji, uniemożliwiając stronom zrozumienie i ewentualne zweryfikowanie we własnym zakresie prawidłowości ustalonej kwoty. Nadto organ pierwszej instancji waloryzacji dokonał z uwzględnieniem całego roku 1973, jednocześnie ustalając, że do wypłaty odszkodowania doszło w lipcu tegoż roku. Wojewoda zaznaczył też, że istnieją wątpliwości czy J.O. oraz A.O. wypłacono całość należności w tym miesiącu, dowody wskazują bowiem iż wypłata miała być dokonana w ratach.

Następnie w dniu 9 czerwca 2014 r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję znak: [...] , w którą na podstawie art. 112 ust. 4 w związku z art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 518) i art. 104 k.p.a. orzekł o zobowiązaniu B.M., A.O. , T.P.O. , M.M.K. oraz I.S do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 259 483,36 zł. w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Infrastruktury decyzją z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w tym: od B.M. – kwoty 87658,16 zł., od A.O. – kwoty 42 956,30 zł., od T.P.O. – kwoty 42 956,30 zł., od M.M.K. – kwoty 42 956,30 zł. i od I.S. – kwoty 42 956,30 zł.

Odwołania od powyższej decyzji w terminie wnieśli T.O. i B.M.

T.O. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 107 § 3 w związku z art. 8 i 11 k.p.a. Podniósł, że w każdej z wydanych w sprawie decyzji kwota zwaloryzowanego odszkodowania, jaka winna być zwrócona na rzecz Skarbu Państwa była ustalona w innej wysokości. Przedstawienie w zaskarżonej obecnie decyzji mechanizmu obliczania zwaloryzowanej kwoty wypłaconego odszkodowania nie daje odpowiedzi na pytanie o rozbieżności w ustalonej ostatecznie kwocie odszkodowania, do którego zwrotu są zobowiązane strony wymienione w decyzji.

B.M/ wskazała, że nie zgadza się z przedstawionym w decyzji sposobem waloryzacji zadłużenia jako niezgodnym i oderwanym od realiów rynkowych. Jej zdaniem przy waloryzacji powinna być brana pod uwagę siła nabywcza pieniądza przed i po transakcji ustrojowej i gospodarczej w Polsce, a nie stosowanie teoretycznych wskaźników. Transformacja gospodarcza nie powinna działać na niekorzyść obywatela, a tak zdaniem skarżącej stało się w niniejszej sprawie.

Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań Wojewoda [...] decyzją z dnia 10 grudnia 2014 r., znak: [...] , działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Z kolei zgodnie z ust. 3 a tego artykułu jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Decyzja administracyjna jest podstawową formą działania organów administracji publicznej i w tej również formie następuje waloryzacja odszkodowania, które powinno zostać zwrócone na skutek stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Wobec powyższego, jak również w kontekście decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] , w przedmiotowej sprawie zaistniała taka sytuacja. Obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania powstaje, gdy decyzja przyznająca odszkodowanie została wyeliminowana z obrotu prawnego, tj. gdy stwierdzono jej nieważność bądź też została uchylona. W konsekwencji takiego działania wypłacone odszkodowanie jest nienależne, bowiem wypłacone zostało bez istniejącej podstawy prawnej. Uzyskanie świadczenia bez podstawy prawnej upoważnia podmiot, którego kosztem się to odbyło do żądania zwrotu tego świadczenia. Ta obowiązująca w prawie cywilnym reguła znalazła na podstawie ww. przepisu również zastosowanie w prawie administracyjnym właśnie w stosunku do podmiotów, które uzyskały korzyść majątkową z tytułu wypłaconego im odszkodowania, którego podstawa prawna wypłaty odpadła na skutek podjętych rozstrzygnięć administracyjnych.

Zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy potwierdza słuszność zobowiązania osób wymienionych w sentencji zaskarżonej obecnie decyzji do zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania ustalonego i wypłaconego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, zaś sposób dokonanej waloryzacji jest zgodny zarówno z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 514/11, jak i wydanej uprzednio decyzji Wojewody z dnia 22 listopada 2013 r., znak: [...] .

Ze zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego wynika, że w dniu 30 lipca 1973 r. został dokonany przelew środków, zgodnie z elaboratem szacunkowym, na kwotę 529 015, 33 zł., z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jednakże tylko część powyższej kwoty, w łącznej wysokości 151 910,11 zł., w równych częściach - tj. po 50 636,70 zł., została przelana na rzecz spadkobierców A.O i S.O. : A.O. , J.O. i B.M. Pozostała część została przekazana na zaspokojenie długów z tytułu kapitalnego remontu na rzecz Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w K. oraz z tytułu zadłużenia wobec Państwa na rzecz dochodów państwowych.

Organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął do waloryzacji całą ustaloną z tytułu wywłaszczenia w decyzji z dnia 16 stycznia 1971 r. kwotę odszkodowania (529 015,22 zł.), a zatem zarówno tę część odszkodowania, która została wypłacona na rzecz uprawnionych – J.O. , A.O. i B.M. ( 151 910,11 zł.), jak i część przeznaczoną na pokrycie zadłużenia z tytułu kapitalnego remontu oraz dochodów państwowych (377 105,11 zł.) Prawidłowość przyjęcia do waloryzacji całej kwoty odszkodowania potwierdził już skład orzekający sądu w wydanym w przedmiotowej sprawie, wyżej powołanym wyroku z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 514/11.

Biorąc pod uwagę ratalny sposób wypłaty odszkodowania na rzecz A.O. oraz J.O. organ pierwszej instancji prawidłowo za moment początkowy waloryzacji kwoty odszkodowania przypadającej B.M. pierwszej raty odszkodowania przypadającej A.O. pierwszej raty odszkodowania przypadającej J.O. oraz kwoty odszkodowania przeznaczonej na pokrycie zadłużenia przyjął rok 1974. Osoby uprawnione do otrzymania świadczenia pieniężnego z uwagi na fakt, iż wypłata odszkodowania (całej kwoty dla B.M oraz pierwszych rat przypadających A.O. i J.O. ) miała miejsce 30 lipca 1973 r., już co najmniej od sierpnia 1973 r. mogły dysponować otrzymanym świadczeniem pieniężnym. Niemniej jednak z uwagi na brak możliwości obliczenia w oparciu o dostępne wskaźniki roczne miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych dla 1973 r., rozpoczęcie przez organ pierwszej instancji waloryzacji odszkodowania dopiero od roku 1974, ocenić należy jako prawidłowe. Prezydent Miasta K. zrealizował ponadto wynikające z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zalecenie w zakresie przedstawienia mechanizmu przeprowadzonej przez niego waloryzacji, której wynikiem było ustalenie kwoty określonej decyzji z dnia 9 czerwca 2014 r., dając tym samym stronom możliwość zweryfikowania we własnym zakresie prawidłowości i adekwatności ustalonej kwoty odszkodowania, do zwrotu której zostały one zobowiązane.

Organ pierwszej instancji uwzględnił przy tym kryteria określone w art. 5 i art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które zakładają dokonywanie waloryzacji przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS. Wskaźniki te (miesięczne, kwartalne, półroczne i roczne ogłaszane w Monitorze Polskim albo w Dzienniku Urzędowym GUS) stosuje się za okres adekwatny do czasu, za który dokonuje się waloryzacji. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo przedstawił wartość zastosowanych rocznych oraz miesięcznych wskaźników cen towarów i usług.

W odniesieniu do B.M. organ pierwszej instancji do obliczenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania do przyjął wypłaconą tej osobie w dniu 30 lipca 1973 r. kwotę 50 636,70 z.ł, a dokonał jej waloryzacji w oparciu o roczne wskaźniki cen towarów i usług w latach 1974-2013 oraz miesięczne wskaźniki cen towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2014 r., uzyskując kwotę 25 171,60 zł., powiększoną następnie o kwotę stanowiącą 1/3 część zwaloryzowanej kwoty odszkodowania przekazanej na pokrycie zadłużenia. Uzyskujł tym samym ostatecznie kwotę 87 658,16zł., do zwrotu której B.M. została zobowiązana w punkcie l. zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta K . Podobny mechanizm został zastosowany celem obliczenia zwaloryzowanych kwot odszkodowania wypłaconych A.O. oraz J.O. W tym przypadku organ pierwszej instancji uwzględnił jednak fakt ratalnego systemu wypłat odszkodowania, uzyskując kwotę 85 912,60 zł. (stanowiącą sumę zwaloryzowanych kwot wypłaconych rat odszkodowania, tj. 23 426,04 zł. oraz kwoty 62 486, 56zł. stanowiącej 1/3 część zwaloryzowanej kwoty odszkodowania przekazanej na pokrycie zadłużenia), do zwrotu której w punkcie l. zaskarżonej decyzji zobowiązane zostały spadkobierczynie A.O. : A.O. oraz I.S. oraz kwotę 85 912,60 zł. (stanowiącą sumę zwaloryzowanych kwot wypłaconych rat odszkodowania, tj. 23 426,03 zł oraz kwoty 62 486, 57 zł. stanowiącej 1/3 część zwaloryzowanej kwoty odszkodowania przekazanej na pokrycie zadłużenia), do zwrotu której w punkcie l. zaskarżonej decyzji zobowiązani zostali spadkobiercy J.O. : M.M.K. i T.P.O. .

Ponadto organ pierwszej instancji, zgodnie z dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnym stanowiskiem, dokonał waloryzacji odszkodowania we właściwej formie, którą jest decyzja administracyjna.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących rozbieżności kwot ustalonego odszkodowania w poszczególnych decyzjach administracyjnych Wojewoda [...] podkreślił, że różnice w kwotach odszkodowania są konsekwencją braku uwzględnienia zarówno przez Prezydenta Miasta K. , jak i Wojewodę [...] w wydanych wcześniej rozstrzygnięciach ratalnego systemu wypłaty odszkodowania J.O. oraz A.O. (co obecnie zostało uwzględnione w wydanej przez Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia 9 czerwca 2014 r.), błędnie ustalonej daty początkowej, od której należy tej waloryzacji dokonywać, a także z uwagi na zastosowanie mechanizmu waloryzacji, opartego na zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług, których wartość w wyniku upływu czasu w związku ze zmianami gospodarczymi ulega zmianie.

Odnosząc się z kolei do zarzutu B.M. , która zakwestionowała sposób dokonania waloryzacji, jako niezgodny i oderwany od realiów rynkowych, Wojewoda [...] podał, że organ pierwszej instancji wypełnił obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi oraz prawidłowo ustalił termin początkowy, od którego należy dokonać waloryzacji tej kwoty. Następnie przeprowadził waloryzację odszkodowania na podstawie art. 5 i art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powołując się na wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP, na podstawie Komunikatów Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz informacji pozyskanych bezpośrednio z Urzędu Statystycznego w K. , które obrazują wzrost cen towarów i usług, a tym samym zmianę siły nabywczej pieniądza. Ponadto organ pierwszej instancji w sposób jasny i czytelny podał przy tym zestawienia tych wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, określając jednocześnie miejsce ich publikacji, co umożliwiło dokonanie kontroli decyzji w tym zakresie.

Skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 grudnia 2014 r., znak: [...] , wnieśli z zachowaniem terminu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B.M. ( zarejestrowana do sygn. akt II SA/Kr 216/15 ) i T.O. ( zarejestrowana do sygn. akt II SA/Kr 217/15).

B.M. zarzucała, że dokonana na podstawie obowiązujących przepisów waloryzacja kwoty odszkodowania jest w oczywisty sposób dla niej krzywdząca. W latach siedemdziesiątych kwota przedmiotowego odszkodowania stanowiła równowartość 17 średnich pensji w Polsce, w chwili obecnej stanowi równowartość 28 takich pensji, a więc niepomiernie więcej. W latach siedemdziesiątych kwota odszkodowania nie wystarczyłaby na zakup nawet jednego samochodu o najniższym standardzie, tj. Fiata 126p, a dzisiaj za kwotę żądanego zwrotu odszkodowania można kupić aż 4 samochody wyższej klasy. Siła nabywcza żądanego odszkodowania do zwrotu jest wielokrotnie wyższa obecnie, niż kwota odszkodowania z roku 1973. Decyzja Wojewody [...] jest krzywdząca, rujnująca i niezgodna z zasadami współżycia społecznego, zważywszy na wszystkie okoliczności, między innymi takie, jak nieposiadanie przez skarżącą jakiegokolwiek majątku i jej podeszły wiek.

T.O zarzucał naruszenie zasad wynikających z art.7, art. 77, art. 107 § 3 w związku z art. 8 i 11 k.p.a. oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący domagał się uchylenia w całości decyzji Wojewody znak: [...] z dnia 10 grudnia 2014 r. i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie skarżącego organ w dalszym ciągu nie dopełnił wymogów wynikających z art. 7 i art. 8 k.p.a. W odwołaniu wskazano, iż nie jest jasne z jakich powodów kwota odszkodowania ustalana w wydawanych w toku postępowania decyzjach wykazuje znaczne różnice. Mianowicie decyzja z dnia 16 sierpnia 2012 r. znak [...] , dotyczy zobowiązania stron do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 264.360.94 zł. Poprzednio kwota powyższa wynosiła 247.103,33 zł.( decyzja Wojewody z dnia 18 stycznia 2011 r., znak: [...] ) oraz 262.767.42 zł. ( decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 17 maja 2010 r., znak: [...] ). Aktualnie jest to już kwota 259.483,36 zł. W obecnie zaskarżonej decyzji Wojewody , w odniesieniu do powyższego zarzutu wskazano, iż rozbieżności powyższe wynikają z braku uwzględnienia w poprzednio wydanych decyzjach ratalnego systemu wypłaty odszkodowania, błędnie ustalonej daty początkowej, od której należy dokonać waloryzacji oraz z zastosowania mechanizmu waloryzacji opartego na wskaźnikach cen towarów i usług, których wartość w wyniku upływu czasu ulega zmianie. W ocenie skarżącego wyjaśnienie takie nie jest wystarczające, a wywołuje wątpliwość, czy wobec powyższego obecnie wydaną w sprawie decyzję i ustaloną nim kwotę należnego do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania należy uznać za prawidłową. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zdaniem skarżącego winno się to przejawiać w prowadzeniu postępowania w sposób staranny i zmierzający do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wobec niespornie skomplikowanego stanu sprawy i dokonywanych mechanizmów obliczeniowych (na przestrzeni wielu lat) za zasadne - w jego ocenie - należałoby uznać ponowne zbadanie przez organ odwoławczy prawidłowości działań i obliczeń dokonanych przez organ pierwszej instancji. Jak się przyjęło w orzecznictwie, zadaniem organu drugiej instancji jest między innymi kontrola orzeczeń wydawanych przez organ pierwszej instancji polegająca na ponownym rozpoznaniu sprawy. Wojewoda nie dokonał tak rozumianej kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Brak jest w uzasadnieniu decyzji jakiejkolwiek wzmianki, iż by organ ten dokonał ponownego przeliczenia kwot, do których zwrotu są zobowiązane strony. Nie odniósł się i nie przywołał zebranych w toku postępowania dowodów. Organ wskazał jedynie na elementy postępowania wyjaśniającego organu pierwszej instancji, stwierdzając, że nie ma do nich zastrzeżeń.

W odpowiedziach na skargi Wojewoda [...] wnosił o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarządził połączenie sprawy sygn. akt II SA/Kr 216/15 oraz II SA/Kr 217/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, prowadząc dalej postępowanie w obu sprawach do sygn. akt II SA/Kr 216/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2014, poz.1647 późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności, bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze treść opisanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania należy uznać, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W niniejszej sprawie wiążąca jest ocena prawna, a także wytyczne co do postępowania, wynikające z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 514/11, które prawidłowo zrealizowano w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Decyzje te zostały wydane z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów k.p.a. Nie budzi również zastrzeżeń wykładnia i zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów prawa materialnego.

W szczególności, zgodnie z treścią art. 7 k.p.a, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej uzasadnienia faktycznego - które powinno zawierać wskazanie faktów uznanych za udowodnione, będących podstawą ustaleń dowodów oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawnego, zwierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uwzględnienie dyspozycji wynikających z powyższych przepisów ma wpływ na realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a. Nadto, zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 11 k.p.a., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Jak już wskazano decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 9 czerwca 2014 r., znak: [...] , czyni zadość zarówno wymogom powyższych przepisów, jak i realizuje zalecenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Organ pierwszej instancji zebrał pełny materiał dowodowy, następnie w sposób wyczerpująco go ocenił, czyniąc prawidłowe ustalenia. Na podstawie tak ustalonego stanu sprawy organ ten zastosował w sposób nie budzący zastrzeżeń przepisy prawa materialnego, co ujawnił w stosownych wywodach zawartych w decyzji. Analiza materiału dowodowego, jego ocena, sposób wykonania poszczególnych obliczeń wraz z danymi wyjściowymi zostały ujawnione, obszernie i wyczerpująco omówione, co pozwalało stronom na ich weryfikację oraz zgłaszanie ewentualnych zarzutów merytorycznych.

I tak Prezydent Miasta K. w uzasadnieniu decyzji z dnia 9 czerwca 2014 r., znak:[...] , zwięźle przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie omówił analizę archiwalnych akt wywłaszczeniowych Nr [...] przypominając treść decyzji o wywłaszczeniu wraz z rozstrzygnięciem o przyznanym odszkodowaniu. Dokładnie przeanalizował na podstawie materiałów geodezyjnych oraz zapisów ksiąg wieczystych zmiany gruntowe, a także postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych S.O. , A.O. , A.O. oraz J.O. . Przypomniał też, że decyzją z dnia 26 lutego 2004 r. Nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] zarówno w zakresie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako parcele l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. W. , jak i w zakresie odszkodowania przyznanego w związku z wywłaszczeniem na rzecz poprzednich współwłaścicieli nieruchomości, tj. A.O. któremu przysługiwał udział 1/2 oraz na rzecz spadkobierców S.O. , współwłaścicielki w udziale wynoszącym 1/2 części. Dalej organ pierwszej instancji, realizując wytyczne zawarte w wyroku Sądu, ujawnił i szeroko omówił ustalenia co do terminów wypłacenia odszkodowania na rzecz osób uprawnionych. Podał, że z treści orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu wynika, że kwotę odszkodowania wynoszącą 529 015,22 zł otrzymali: A.O. w 1/2 część oraz spadkobiercy S.O. tj. B.O. , J.O. i A.O. w 1/2 części. Decyzja zawierała nadto informację, że z sumy odszkodowania potrącić należy ciążące na nieruchomości kwoty należne Państwu i bankom państwowym. Prezydium Rady Narodowej P. w K. w piśmie z dnia 23 lipca 1973 r. skierowanym do Narodowego Banku Polskiego zwróciło się z prośbą o dokonanie przelewów na konta osób uprawnionych. Pismem z dnia 30 lipca 1973 r. nr [...] , skierowanym do Powszechnej Kasy Oszczędności w K. , Bank [...] zawiadomił o przekazaniu poleceniem przelewu kwoty 50.636,70 zł., w celu dokonania wypłaty za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz J.O. . Równocześnie poinformował, że powyższą kwotę należy wypłacić w następujący sposób:

I rata w wysokości 29 190,30 zł w lipcu 1973 r.

II ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1974 r.

III ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1975 r.

IV ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1976 r.

V ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1977 r.

VI ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1978 r.

VII ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1979 r.

Pismem z dnia 30 lipca 1973 r. nr [...] , skierowanym do Powszechnej Kasy Oszczędności w K. , Narodowy Bank [...] zawiadomił o przekazaniu poleceniem przelewu kwoty 50.636,70 zł., w celu dokonania wypłaty za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz A.O. . Równocześnie poinformował, że powyższą kwotę należy wypłacić w następujący sposób:

I rata w wysokości 29 190,30 zł w lipcu 1973 r.

II ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1974 r.

III ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1975 r.

IV ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1976 r.

V ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1977 r.

VI ratę w wysokości 3 574,40 zł w lipcu 1978 r.

VII ratę w wysokości 3 574,41 zł w lipcu 1979 r.

Poleceniem przelewu z dnia 30 lipca 1973 r. Bank [...] Oddział Miejski K. dokonał przelewu kwoty w wysokości 50 636,70 zł. z rachunku Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w K. na rachunek dla cudzoziemców dewizowych znajdujący się w NBP[...] tytułem "spadku wg orzeczenia z dnia 16 stycznia [...] po zmarłej S.O. dla B.M. zamieszkałej [...] ". Powyższy fakt świadczy, iż B.M. od tej daty mogła dysponować kwotą przyznanego odszkodowania. Zaświadczeniem z dnia 20 lutego 1978 r. nr [...] [...] poinformował A.O. , iż "w związku z wywłaszczeniem nieruchomości położonej w K. [...] na cele Przedszkola Nr [...] został dokonany w dniu 30.VII.1973 r. przelew zgodnie z elaboratem szacunkowym na kwotę 529.015,22. Zgodnie z pismem z dn. 23.VII.73 skierowanym do NBP [...] dot. w części art. 12 ust. 2 oraz art. 12 ust. 6 przelano z konta [...] z tyt. kapitalnego remontu na rzecz Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. w K. na konto [...] kwotę 225.195,- zł, z tyt. obciążenia na rzecz Skarbu Państwa na konto Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Wydział Finansowy P. w K. konto [...]. Pozostałą kwotę wypłacono trzem spadkobiercom w wys. po 50.636,70 zł zgodnie z dyspozycją NBP do Powszechnej Kasy Oszczędności". Powyższe zaświadczenie potwierdza dokonanie wypłaty ustalonego odszkodowania na rzecz A.O. i spadkobierców S.O. , jak również pokrycie innych zadłużeń.

W dalszej części uzasadnienia Prezydent Miasta K. omówił skutki stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Przytoczył treść art. 132 ust. 3a oraz art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 518), a także przedstawił sposób waloryzacji. Zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie waloryzacja należnej kwoty została przeprowadzona w oparciu o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszonych w "Roczniku Statystycznym" za okres od 1973 r. do 1992 r., w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski" za okres od 1993 r. do 2013 r. oraz zgodnie z Komunikatami Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Opisał wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych za lata 1973 – 2014, podając poszczególne ich kwoty i miejsca ich publikacji (Roczniki Statystyczne, Monitor Polski, komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego).

Organ pierwszej instancji powołał się następnie na ustalenia, zgodnie z którymi z przyznanego odszkodowania na rzecz A.O. przypadała kwota 264 507,61 zł. oraz na rzecz spadkobierców po S.O. kwota 264 507,61 zł., przy czym z sumy odszkodowania należało potrącić ciążące na nieruchomości kwoty należne Państwu i bankom państwowym. Jak ustalono kwota przypadająca A.O. została przeznaczona na pokrycie zadłużenia z tytułu kapitalnego remontu na rzecz Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej, tj. 225 195,00 zł. i z tytułu zadłużenia wobec Państwa na rzecz dochodów państwowych, tj. 151 910,11 zł. Pozostała część odszkodowania - 151 910,11 zł., przypadła na rzecz spadkobierców S.O. tj. A.O. (50 636,70 zł.), J.O. (50 636,70 zł.) i B.M. (50 636,70 zł.). Prezydent Miasta K. zaznaczył, że waloryzacji dokonano względem całej kwoty odszkodowania ustalonej w decyzji z dnia 16 stycznia 1971 r. Nr [...] , tj. 529 015,22 zł. Waloryzacji w niniejszej sprawie podlegała zatem prawidłowo zarówno ta część odszkodowania, która została bezpośrednio wypłacona na rzecz uprawnionych J.O. , A.O. i B.M. - 151 910,11 zł., jak i ta część odszkodowania, która została przeznaczona na pokrycie zadłużenia z tytułu kapitalnego remontu oraz dochodów państwowych - łacznie 377 105,11 zł. Organ zaznaczył, że zaliczenie części ustalonego odszkodowania na poczet zadłużenia obciążającego nieruchomość wywłaszczoną przyniosło korzyść poprzednim współwłaścicielom, gdyż przestali być dłużnikami z tego tytułu.

Prezydent Miasta K. wskazał następnie na dowody i okoliczności, świadczące o tym, że wypłata odszkodowania dla B.M. , pierwszej raty dla A.O. i pierwszej raty dla J.O. , jak również przekazanie kwoty na pokrycie zadłużenia, nastąpiła w 1973 r. Następnie – odwołując się m.in. do wskazań wyroku sygn. akt II SA/Kr 514/11 oraz informacji Urzędu Statystycznego, zgodnie z którą nie jest możliwe obliczenie (w oparciu o dostępne wskaźniki roczne) i podanie miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych dla 1973 r. Prezydent Miasta K. wskazał, że za moment początkowy waloryzacji kwoty odszkodowania dla B.M. , pierwszej raty odszkodowania dla A.O pierwszej raty odszkodowania dla J.O. , jak również kwoty odszkodowania przeznaczonej na pokrycie zadłużenia przyjęto 1974 r. Natomiast za moment początkowy waloryzacji pozostałych rat wypłacanych J.O. i A.O. od lipca 1974 r. do lipca 1979 r. przyjęto dla każdej raty osobno rok następny od roku w którym wypłacono ratę odszkodowania tj. dla II raty rok 1975, dla III raty rok 1976, dla IV raty rok 1977, dla V raty rok 1978, dla VI raty rok 1979 a dla VII raty rok 1980.

Ostatnia część uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji zawiera dokładny opis mechanizmu zastosowanego dla obliczenia zwaloryzowanej kwoty wypłaconego odszkodowania, osobno dla każdej ze stron. Organ nadto przedstawił poszczególne wyliczenia matematyczne.

Uzasadnienie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 9 czerwca 2014 r., znak [...] , precyzyjnie powołuje kwestie, które zostały już przesądzone prawomocnym, wiążącym w sprawie wyrokiem. Nadto wyraźnie wyjaśnia, w jaki sposób zostały zrealizowane wskazania odnośnie uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wynikające z tegoż wyroku. Poszczególne istotne elementy stanu faktycznego zostały opisane precyzyjnie i w usystematyzowany sposób. Uzasadnienie w tym względzie w pełni odpowiada wymogom przepisom w tym zasadzie z art. 11k.p.a. i dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Pozwala ono bowiem prześledzić tok rozumowania organu administracji publicznej wydającego decyzję i dokonać jego oceny. Organ wnikliwie, wyczerpująco ustalił momenty początkowe waloryzacji, w rozbiciu na poszczególne osoby i poszczególne raty. Wskazał wyraźnie wskaźniki cen towarów i usług za poszczególne okresy, a zatem w decyzji zawarte zostały dane wyjściowe do obliczeń. Następnie przedstawił mechanizm obliczeń oraz same obliczenia. Taki sposób skonstruowania uzasadnienia decyzji nie budzi zastrzeżeń. Nadto istotnym jest, że uzasadnienie pozwalał stronom na odniesienie się do procesu decyzyjnego, w tym także samodzielne dokonanie obliczeń w celu weryfikacji czy decyzja nie jest dotknięta błędami . Jednocześnie tak zbudowane uzasadnienie decyzji administracyjnej pozwala na pełną jej weryfikacje w administracyjnym toku instancji, jak również na skontrolowanie jej prawidłowości przez sąd administracyjny. W zakresie spełnienia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. decyzję Prezydenta Miasta K. uznać można wręcz za wzorową.

Decyzja organu odwoławczego nie jest mniej szczegółowa, co nie uzasadnia jednakże jej eliminacji z obrotu prawnego. Organ drugiej instancji nie przeprowadził aż tak szerokich wywodów, jak Prezydent Miasta K. , niemniej jednak uznał za własne szczegółowe ustalenia i rozważania organu pierwszej instancji, a także odpowiedział na zarzuty odwołań. Nie stanowi naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy brak powielenia określonych wyliczeń w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, co sprowadzałoby się w istocie do kopiowania takich elementów zawartych w decyzji Prezydenta Miasta K. , które Wojewoda uznał z prawidłowe Wojewoda [...] . Działanie takie byłoby bezcelowe, tym bardziej że odwołania nie zawierały żadnych zarzutów odnośnie omyłek, czy błędów rachunkowych.

Zarzuty podnoszone w skargach nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

T.O. zarzucał brak wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy kwotami zwaloryzowanego odszkodowania, wynikającymi z poszczególnych decyzji. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wcześniejsze rozstrzygnięcia organów administracji publicznej obu instancji nie mogły być punktem odniesienia dla Wojewody [...] wydającego zaskarżoną decyzję, czy też dla Prezydenta Miasta K. orzekającego w dniu 9 czerwca 2014 r., ponieważ zostały wyeliminowane z obrotu prawnego jako nieprawidłowe. Nieprawidłowość ta wynikała z niedokładnie ustalonego stanu faktycznego i niewyjaśniania istotnych okoliczności sprawy. W konsekwencji również kwoty orzeczone tymi decyzjami nie mogły być traktowane jako prawidłowe, zaś ponowne orzekanie w sprawie nie polega na wyjaśnianiu poprzednich wadliwości. Już uzasadnienie wydanego poprzednio wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz następnie kasatoryjnej decyzji Wojewody sygnalizują z jakich przyczyn kwoty orzeczone we wcześniejszych decyzjach nie stanowią właściwie obliczonego zwaloryzowanego odszkodowania. Rzeczą organów administracji publicznej było dokonanie prawidłowych, tj. zgodnych z wymogami prawa i wskazaniami Sądu obliczeń waloryzacyjnych, a także wyczerpujące, pozwalające na weryfikację przez strony i Sąd przedstawienie mechanizmu powyższego w uzasadnieniu decyzji, z którego to obowiązku organy obu instancji w pełni się wywiązały. Skoro po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania, zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego, wnikliwej jego ocenie, skrupulatnych ustaleniach, obliczeniach i przedstawienia całego toku rozumowania wraz z operacjami matematycznymi organy administracji publicznej obliczyły zwaloryzowaną kwotę jednakowo, to nie można czynić im skutecznie zarzutu co do niewyjaśnienia, z jakich przyczyn kwota ta odbiega od wcześniejszych, a rzeczowa odpowiedź Wojewody na zarzuty T.O. , należy uznać za wystarczającą. Logicznym jest, że skoro kwoty orzeczone wcześniej były wynikiem postępowania obarczonego uchybieniami, to ich zbieżność z kwotą wyliczoną na podstawie prawidłowych już ustaleń i obliczeń mogłaby powstać wyłącznie w drodze mało prawdopodobnego przypadku.

Drugi z zarzutów skargi T.O. sprowadzający się do wytknięcia organowi odwoławczemu, że nie powielił obliczeń matematycznych z decyzji Prezydenta Miasta K. również nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wyżej już przedstawionych.

B. M. w swojej skardze kwestionowała zasady przeprowadzania waloryzacji, wskazując na różnice siły nabywczej kwoty wypłaconego odszkodowania oraz odszkodowania zwaloryzowanego, które podlega zwrotowi. W odniesieniu do tego zarzutu trzeba wskazać, że wobec wyraźnego brzmienia przepisów prawa nie mógł on zostać uwzględniony również przez organ odwoławczy.

Stosownie do art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. W myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Wskaźniki te ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w formie obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "[...] " (art. 5 ust. 2). Zgodnie z art. 227 powyższej ustawy, do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Z powołanych przepisów wynika, że dokonując waloryzacji organ administracji publicznej nie ma swobody dobierania wskaźników odzwierciedlających w sposób adekwatny zmiany w sile nabywczej pieniądza, na podstawie których dokonuje przeliczenia. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami wyrażają w tym zakresie wiążąco zamiar prawodawcy, nie pozostawiając możliwości oparcia rozstrzygnięcia o inne dane, co zostało już uprzednio przesądzone w prawomocnym, wiążącym w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 15 września 2011r., sygn. akt II SA/Kr 514/11. W dacie wydania kontrolowanych aktów obowiązywał bowiem ten sam stan prawny, w tym regulacja z art. 5 i art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Już po tej dacie, od dnia 15 lipca 2015 r. treść tych przepisów ulegała zmianie. Nowy stan prawny został wprowadzony ustawą z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 985 ) i z przepisów intertemporalnych nie wynikając podstawy do nadawania nowym regulacjom mocy wstecznej. Co charakterystyczne, przyjmowany do waloryzacji w sprawie niniejszej wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego nie utracił znaczenia albowiem w myśl art. 2 ustawy zmieniającej, waloryzacji wykonywanej na zasadach określonych w art. 5 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za okresy poprzedzające kwartał, dla którego Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłosił po raz pierwszy wskaźniki zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o ich oddaleniu – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.