Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1311/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję nr [...]Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...]lutego 2005 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1311/05

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] odmawiającą M. S. wypłaty zasiłku stałego za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przedstawiło następujący stan sprawy:

decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w C. uchylił decyzję nr [...] przyznającą zasiłek stały wyrównawczy od dnia 1 września 2000 r. do dnia 15 maja 2003 r. i decyzję

nr [...] przyznającą opłatę składek na ubezpieczenie zdrowotne z uzasadnieniem, że zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) jedną z podstaw przyznania zasiłku stałego wyrównawczego jest ważne orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym, a ze względu na upływ ważności orzeczenia o niepełnosprawności dnia 15 maja 2003 r., należało uchylić decyzję o przyznaniu zasiłku stałego wyrównawczego. Uprzednio, pismem z dnia

7 stycznia 2003 r. doręczonym stronie dnia 15 stycznia 2003 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. zwrócił się do M. S. o wypełnienie zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia oraz wniosku o wydanie orzeczenia lekarskiego oraz wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w związku z upływem ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Po rozpatrzeniu odwołania M. S. od wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., sygn. akt [...] uchyliło tę decyzję i orzekło:

1. uchylić z dniem 15 maja 2002 r. decyzję nr [...] z dnia [...] września

2000 r. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w sprawie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego od dnia 1 września 2000 r. do maja 2003 r.,

2. uchylić z dniem 15 maja 2002 r. decyzję nr [...] z dnia [...] września

2000 r. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w sprawie zgłoszenia do ubezpieczenia w [...] Kasie Chorych i opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od przyznanego decyzją nr [...] zasiłku stałego wyrównawczego od dnia 1 września 2000 r. do maja 2003 r.

W uzasadnieniu podniesiono, że w wyżej wymienionej decyzji z dnia

[...] czerwca 2003 r. podano nieprawidłowo, że wyżej wymienione decyzje z dnia

[...] września 2000 r. określały okres ich ważności do 15 maja 2003 r., podczas gdy w rzeczywistości okres ten trwał do maja 2003 r., a więc do 31 maja 2003 r. Z wyżej wymienionego uzasadnienia można wywnioskować, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że wyżej wymienione decyzje z dnia [...] września 2000 r. nieprawidłowo ustalały okres ich ważności, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2000 r. ustalało umiarkowany stopień niepełnosprawności M. S. do 15 maja 2003 r. Wskazano, że upływ terminu, do którego wydano wyżej wymienione orzeczenie oznacza, że po tym terminie skarżący nie ma orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zatem świadczenie w postaci zasiłku stałego wyrównawczego nie przysługuje, stąd zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. uchylono i orzeczono jak wyżej.

Na wyżej wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] M. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (odpowiedź Kolegium na skargę została sformułowana w piśmie z dnia 27 listopada 2003 r.).

Pismem z dnia 2 lipca 2003 r. M. S. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o wyrównanie należności (zasiłku stałego wyrównawczego) za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r.

Decyzjami z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] i nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. orzekł o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie [...] zł od 1 lipca 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. i o zgłoszeniu skarżącego do ubezpieczenia w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. będzie opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne od przyznanego decyzją nr [...] stałego zasiłku wyrównawczego (od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2006 r.).

Pismem z dnia 22 lipca 2003 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. poinformował stronę, że wyrównanie świadczenia w formie zasiłku stałego wyrównawczego za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r. nie przysługuje, ponieważ w tym okresie strona nie miała ważnego orzeczenia o niepełnosprawności, co stanowi podstawę do wypłacenia przez Ośrodek Pomocy Społecznej zasiłku stałego (umiarkowany stopień niepełnosprawności był przyznany do 15 maja 2003 r.) i przedmiotowe orzeczenie strona dostarczyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. dnia 1 lipca 2003 r. i od tego dnia zostało przyznane świadczenie.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2003 r. M. S. zwrócił się ponownie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o wyrównanie należności (zasiłku stałego wyrównawczego) za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r. Strona wskazała, że uchylonymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dniem 15 maja 2003 r. decyzjami miała przyznane zasiłek stały wyrównawczy i opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne do dnia 31 maja 2003 r.

Następnie strona złożyła w wyżej wymienionej sprawie skargę z dnia

30 stycznia 2004 r. do Marszałka Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej, która została przekazana do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., i na którą Kierownik Ośrodka skierował odpowiedź do Kancelarii Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej w piśmie z dnia 2 marca 2004 r. (nie informując strony). W piśmie tym wskazano m.in., że strona w czerwcu 2003 r. otrzymała zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych, w związku z czym nie została bez pomocy Ośrodka.

Obecnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił wypłaty M. S. zasiłku stałego za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r. W uzasadnieniu zostało podniesione, że strona nie złożyła w okresie od 15 maja 2003 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. orzeczenia o niepełnosprawności za ten okres, w związku z czym nie było podstaw do wypłaty świadczenia stałego i że wyżej wymienione orzeczenie zostało złożone w Ośrodku dnia 1 lipca 2003 r. i od tego dnia przyznany został zasiłek stały wyrównawczy.

Od wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. M. S. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że zaskarżona decyzja narusza art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa., ponieważ art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie dotyczy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, gdzie udokumentowana jest ciągłość niepełnosprawności, w tym przypadku od ponad dziesięciu lat, o czym wiadomo Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.

Skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w dniu

27 stycznia 2005 r. jakie błędy popełniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przy rozpatrywaniu tej sprawy wydając krzywdzącą i błędną decyzję.

Strona wskazała, że na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił wypłaty zasiłku stałego wyrównawczego za wyżej wymieniony okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r. Strona stwierdziła, że oczekuje na decyzję Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania od wydanej po 2 latach decyzji w sprawie zasiłku stałego za wyżej wymieniony okres, wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 i 7 kpa. w związku z art. 157 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 obowiązującej obecnie ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej".

Na tej podstawie, decyzjami z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] i nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. orzekł o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie [...] zł od 1 lipca 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. i o zgłoszeniu skarżącego do ubezpieczenia w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz, że Ośrodek będzie opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne od przyznanego decyzją nr [...] stałego zasiłku wyrównawczego (od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2006 r.).

Zgodnie z art. 106 ust. 3 obowiązującej obecnie ustawy o pomocy społecznej

"świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją".

Przepis ten jest analogiczny do dawnego art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

W omawianym przypadku, jak twierdzi Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., czego nie kwestionuje strona, orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2003 r. zostało złożone przez stronę w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w C. w dniu 1 lipca 2003 r.

Jak wyjaśniono w odpowiedzi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 września 2003 r. na skargi M. S. z dnia 23 lipca 2003 r. i 5 września 2003 r., "aby świadczenie mogło być kontynuowane bezpośrednio po dniu 15 maja 2003 r. wniosek o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego wraz z całą dokumentacją (m.in. aktualnym orzeczeniem o niepełnosprawności) powinien być złożony najpóźniej do 15 maja 2003 r.".

W związku z powyższym, w omawianym przypadku zasiłek stały (dawniej zasiłek stały wyrównawczy) za okres od 15 maja 2003 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. nie przysługuje.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył skargę M. S. i podniósł, że kolejny raz organy odmówiły mu przyznania i wypłaty zaległego zasiłku stałego za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r., chociaż zachował ciągłość choroby. Czuje się skrzywdzony i uważa, że łamie się jego prawa jako człowieka przewlekle chorego i przez to dość już skrzywdzonego przez los.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta dokonywana jest pod względem zgodności z prawem podejmowanych przez administrację aktów i czynności.

Skarżący M. S. wnosił o przyznanie i wypłatę zasiłku stałego za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r.

W tym czasie obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). Wprawdzie ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), jednak nie zawiera przepisu przejściowego nakazującego stosowanie przepisów nowej ustawy do zdarzeń, jakie miały miejsce przed dniem jej wejście w życie. Przepis przejściowy art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy tej nowej ustawy.

W niniejszej sprawie nie miała miejsca taka sytuacja, gdyż sprawa przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2003 r. nie była wszczęta przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

W kwestii tej wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt III RN 55/98; OSNAPU z 1999 r., Nr 12, poz. 383) stwierdzając, że gdy przepisy przejściowe nie nakazują wprost stosowania przepisów nowej ustawy do zdarzeń, jakie miały miejsce przed dniem jej wejście w życie, to nie jest dopuszczalne zastosowania tych nowych przepisów zwłaszcza do stanów prawnych i faktycznych całkowicie i zupełnie ukształtowanych pod rządem przepisów dotychczasowych. Przyjęcie innego poglądu godziłoby w zasadę niedziałania prawa wstecz, które mogło ulec zmianie również na niekorzyść skarżącego.

Skarżący M. S. od wielu lat pobierał zasiłek stały wyrównawczy przyznany na podstawie art. 27 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., legitymując się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że obecnie obowiązujące orzeczenie o stopniu niepełnosprawności poprzedzone było orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2000 r., z którego wynikało, że M. S. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyny "[...]", a orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy i datuje się od 15 maja 2000 r. do 15 maja 2003 r.

Następne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało na skutek wniosku M. S. złożonego w dniu 11 marca 2003 r., a więc przed wpływem okresu, na który obowiązywało poprzednie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Postępowanie orzecznicze zakończyło się wydaniem w dniu [...] czerwca 2003 r. orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, który ma charakter okresowy i datuje się od 15 maja 2000 r. do 30 czerwca 2006 r. Zachowana zatem została ciągłość choroby i niepełnosprawności skarżącego M. S.

Zgodzić się wypada z organami administracji, że w okresie między dniem 15 maja 2003 r., a chwilą złożenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie było podstaw do wypłaty zasiłku stałego wyrównawczego. Jednak z chwilą przedłożenia, orzeczenia, z którego wynikało, że stopień niepełnosprawności skarżącego datuje się od 15 maja 2000 r. należało przyznać ten zasiłek za cały okres od dnia 15 maja 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. Tymczasem organ uznał, że skarżący M. S. nie złożył w terminie wniosku wraz z wymaganą dokumentacją.

Z poglądem takim nie można się zgodzić. Przyjęcie stanowiska zaprezentowanego przez organy administracji obu instancji oznaczałoby, że organy te uznały, iż długość postępowania orzekającego działa na niekorzyść strony, co narusza zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz wzgląd na słuszny interes obywatela.

Naraża to również stronę na to, że przez czas prowadzenia postępowania orzekającego pozbawiona została obligatoryjnego zasiłku stałego wyrównawczego, oczywiście o ile inne przesłanki przyznania tego zasiłku nie ulegały zmianie.

W kwestii tej wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny (vidé: wyrok z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2324/00, wyrok z dnia 25 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 3443/01 LEX 81923) wskazując, że art. 43 ust 6 powołanej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ma zastosowanie do złożenia pierwszego wniosku wszczynającego sprawę, a nie w sytuacji, gdy dotyczy to kolejnego wniosku, w szczególności, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do zasiłku.

Z tych wszystkich względów sąd uznał, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 3 kpa, a naruszenia te mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.