Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 459/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1 i § 4 oraz art. 1a pkt 2 i 12 lit. a) tiret 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 oraz art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) – po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego Z. S. (dalej także dłużnik, skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ egzekucyjny) z [...] r., nr [...] oddalające jako niezasadną skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu w Izbie Administracji Skarbowej w Katowicach innej wierzytelności pieniężnej na podstawie zawiadomienia Naczelnika Urzędy Skarbowego w K. z [...] r. z tytułu zasądzenia na rzecz zobowiązanego kosztów postępowania sądowego w sprawie III SA/Gl 1183/16 przez WSA w Gliwicach w kwocie [...] zł ‒ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Organ I instancji po podjęciu [...] r. zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku dłużnika na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], w toku ich realizacji zawiadomieniem z [...] r. nr [...] dokonał zajęcia w Izbie Administracji Skarbowej w Katowicach wierzytelności zobowiązanego z tytułu kosztów postępowania sądowego zasądzonych przez WSA w Gliwicach w sprawie III SA/Gl 1183/16 w kwocie [...] zł.

Zawiadomienie o zajęciu ww. wierzytelności pełnomocnik zobowiązanego (Z. K.) otrzymała [...] r., po czym [...] r. zobowiązany zakwestionował tę czynność egzekucyjną, w której wniósł o:

1) umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] do [...] oraz [...] do [...], obejmujących łącznie kwotę [...] zł, w tym z tytułu należności głównej [...] zł, odsetek za zwłokę [...] zł i kosztów egzekucyjnych [...] zł, z powodu przedawnienia,

2) umorzenie czynności polegających na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej na podstawie zawiadomienia z [...] r.,

3) wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia skargi.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że ww. zajęcie wierzytelności jest niezgodne z prawem i narusza interes prawny z powodu:

a) naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. z uwagi na przedawnienie zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące wykazane w tytułach wykonawczych o nr: [...] dotyczący zaległości za październik 2009 r., [...] dotyczący zaległości za listopad 2009 r. i [...] dotyczący zaległości za lipiec 2009 r. - z dniem [...] r. oraz z powodu niedoręczenia ww. tytułów zobowiązanemu. Powołał się na art. 70 § 1 O.p. i stwierdził, że zobowiązanie oraz odsetki uległy przedawnieniu, zatem na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie winno ulec umorzeniu;

b) nieistnienia obowiązku egzekucyjnego w zakresie części odsetek w związku z niewskazaniem okresów i niewyłączeniem okresu naliczania odsetek za zwłokę, co stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Organ przystąpił do realizacji czynności egzekucyjnych na podstawie ww. zajęcia, pomimo zawyżenia w zawiadomieniu kwoty odsetek za zwłokę, których obliczona wartość nie obejmuje wyłączenia okresów naliczania odsetek (art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. oraz art. 54 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 O.p.);

c) braku wyszczególnienia terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu dochodzonej kwoty oraz rozliczenia kosztów egzekucji, co powoduje, że zobowiązany nie jest w stanie ustalić prawidłowej kwoty naliczonych odsetek oraz wysokości należnych kosztów egzekucji;

d) niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się m.in., jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

e) wznowienia postępowania podatkowego, WSA wyrokiem z 19 stycznia 2017 r., III SA/GL 1183/16 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r. oraz okresy od czerwca do grudnia 2009 r. Zawnioskował, aby do momentu rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w związku z wznowionym postępowaniem podatkowym oraz zakończenia postępowania w przedmiocie wznowionego postępowania podatkowego, o niestosowanie najbardziej uciążliwych środków egzekucyjnych, tak by nie spowodować nieodwracalnych szkód majątkowych podatnika.

Zobowiązany wniósł o:

1) umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z powodu:

- przedawnienia w związku z niedoręczeniem zobowiązanemu ww. tytułów wykonawczych,

- wygaśnięcia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonych należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi,

- określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu podatkowego,

- braku doręczenia upomnienia zobowiązanemu ze strony wierzyciela, pomimo istnienia tego obowiązku,

2) uchylenie dokonanych w toku postępowania czynności egzekucyjnych.

Organ I instancji oddalił skargę na czynność egzekucyjną, jako niezasadną.

Podkreślił, że wniosek rozpoznał w trybie i zakresie właściwym dla skarg na czynności egzekucyjne określonym w art. 54 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnił, że zgodnie z dominującym orzecznictwem, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe w tym trybie podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 tej ustawy (powołał wyroki: WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2019 r., I SA/Po 377/19 oraz NSA z 13 sierpnia 2019 r., II FSK 3454/17). Zaznaczył, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (powołał wyrok WSA w Szczecinie z 4 lipca 2019r., I SA/Sz 113/2019).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Odwołując się do art. 54 u.p.e.a. podał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu, kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13 oraz z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13).

Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Skarga ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (wyroki NSA: z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13 oraz z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13).

Wskazał, że organ w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi nie jest uprawniony do badania istnienia egzekwowanej należności podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie jest zatem możliwe podnoszenie w postępowaniu skargowym zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 ww. ustawy, czyli np. zarzutu niedoręczenia upomnienia, czy nieprawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dochodzenie należności w nieprawidłowej wysokości, czy też przedawnienia dochodzonych zobowiązań ‒ jak to ma miejsce w omawianej sprawie. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (powołał wyroki NSA: z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 oraz z 14 listopada 2018 r., I OSK 2645/18).

Organ II instancji przechodząc do meritum sprawy odwołał się do art. 89 § 1 u.p.e.a. oraz wytycznych zawartych w art. 67 § 1 tej ustawy.

Zaznaczył, że będące przedmiotem skargi zawiadomienie organu I instancji z [...] r. sporządzone zostało według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339 ze zm.) w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji administracyjnej i zawiera ono wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 67 § 2 u.p.e.a. Organ wysyłał je zarówno do dłużnika zajętej wierzytelności (Izby Administracji Skarbowej w Katowicach), która potwierdziła jego odbiór [...] r. oraz do pełnomocnika zobowiązanego Z. K. na adres do doręczeń, która otrzymała je [...] r., zgodnie z art. 89 § 1 i 4 ustawy egzekucyjnej. Nie zgodził się z zarzutem pominięcia pełnomocnika, gdyż przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone ustanowionemu pełnomocnikowi - Z. K. na adres wskazywany na pismach jako adres do doręczeń.

Rozważając zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz wskazane zastrzeżenia do działań organu egzekucyjnego stwierdził, że nie podlegają one rozpoznaniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Wynika to z ogólnej zasady postępowania, która w art. 19 K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej, co wyklucza rozstrzyganie w szerszym zakresie niż przewidziany dla danego trybu postępowania. Uznał, że nie ma podstaw, by składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organy egzekucyjne w toku całego postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do wniosku, zawartego w skardze z 30 września 2019 r. na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu w Izbie Administracji Skarbowej innej wierzytelności pieniężnej na podstawie zawiadomienia organu I instancji o wstrzymanie czynności egzekucyjnych wyjaśnił, że organ egzekucyjny lub organ nadzoru na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a. może w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie uznał, że brak podstaw do wstrzymania czynności egzekucyjnych z uwagi na fakt, iż zajęta kwota została przekazana przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i rozliczona na koszty egzekucyjne tytułu wykonawczego nr [...].

W skardze zobowiązany domagał się:

1) uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego z [...] r.,

2) wstrzymania czynności egzekucyjnych,

3) umorzenia postępowania egzekucyjnego,

4) zasądzenia kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj.:

a) art. 32 - poprzez przystąpienie do czynności egzekucyjnych, pomimo niedoręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej,

b) art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 3 i 10 - poprzez zaniechanie umorzenia egzekucji pomimo wystąpienia zasadnych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obligujących organ do umorzenia postępowania, tj. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, poprzez nieuwzględnienie przerwy w naliczaniu odsetek od zaległości podatkowej i niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej,

c) art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c Ordynacji podatkowej w związku z nieuznaniem zarzutu egzekwowania należności z tytułów wykonawczych po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego;

2) przepisów postępowania, tj. ustawy K.p.a. w szczególności:

a) art. 7, art. 8 i art. 9 - poprzez prowadzenie postępowania bez przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w szczególności przez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie w decyzji słusznego interesu strony,

b) art. 144 poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, które zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 tej ustawy, które ma istotny wpływ na wynik sprawy;

3) naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w szczególności art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 9 i art. 70c - przez błędną wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w związku ze wszczęciem postępowania przygotowawczego w sprawie karnej skarbowej, pomimo niedoręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi zobowiązanego.

Zobowiązany w uzasadnieniu nawiązał do przebiegu postępowania egzekucyjnego.

Wskazał, że doręczenia dokonywane są przez organ na niewłaściwy adres, tj. K., ul. [...], zamiast na adres prowadzonej działalności: C., ul. [...].

Z ostrożności wskazał, iż znajdujące się w aktach Urzędu Skarbowego w K. potwierdzenie odbioru zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia

[...] r. nr [...], nie zawiera podpisu zobowiązanego w związku z czym Komenda Powiatowa Policji w K. wszczęła dochodzenie, które toczy się pod sygn. akt. [...].

Zaznaczył, że niniejsze postępowanie jest kolejną ze spraw, w których podstawą do dokonania czynności egzekucyjnych były tytuły wykonawcze o nr [...] do [...] oraz [...] do [...]. W sprawach o sygnaturach akt I SA/Gl 865/19 do I SA/ Gl 870/19 oraz I SA/Gl 1265/19 WSA w Gliwicach oceniał prawidłowość wydanych rozstrzygnięć przez organ nadzoru, a dotyczących zajęcia innej wierzytelności na podstawie ww. tytułów. Zdaniem dłużnika stwierdzone w tych sprawach wątpliwości co do doręczenia tytułów wykonawczych rzutują na ocenę zaskarżonego postanowienia również w niniejszej sprawie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w skarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie organu nadzoru utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego oddalające jako niezasadną skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu w Izbie Administracji Skarbowej w Katowicach innej wierzytelności pieniężnej na podstawie zawiadomienia Naczelnika Urzędy Skarbowego w K. z [...] r. z tytułu zasądzenia na rzecz zobowiązanego kosztów postępowania sądowego w sprawie III SA/Gl 1183/16 przez WSA w Gliwicach w kwocie [...] zł.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia podnieść należy, że rozpoznawana w niniejszym postępowaniu sprawa jest kolejną ze spraw, w których podstawą do dokonania czynności egzekucyjnych były tytuły wykonawcze o nr [...], m.in. w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 865/19 do I SA/Gl 867/19 (wyroki z dnia 26 września 2019 r.) oraz I SA/Gl 868/19 (wyrok z 16 października 2019 r.), w których stwierdzono braki w aktach administracyjnych i poddano w wątpliwość kwestię doręczenia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowania egzekucyjnego (wymienione orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odmiennie przyjęto m.in. w sprawie I SA/Gl 802/19 (wyrok z 12 listopada 2019 r.) dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tej sprawie Sąd przyjął, że z dołączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że skarżącemu doręczono ww. tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, z których m.in. wynikają takie informacje jak: nr tytułu wykonawczego, nr sprawy, kwota należności głównej oraz odsetki. Jednocześnie odniesiono się do zarzutu skarżącego, w którym podnosił, że podpis złożony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, nie jest jego podpisem. W skardze podał, że złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z art. 270 § 1 Kodeksu karnego, a sprawę prowadzi Komenda Powiatowa Policji w K., pod stosowną sygn. akt. Organ w tej sprawie wyjaśnił, że postępowanie prowadzi Prokurator Prokuratury Rejonowej w C. pod sygn. akt C., któremu wydano akta postępowania egzekucyjnego. Sąd wydając rozstrzygnięcie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że na tym etapie postępowania nie jest możliwe uwzględnienie zarzutu skarżącego, dopiero zakończenie postępowania w związku ze skierowanym przez skarżącego zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa, pozwoli na dalszą analizę zasadności dokonanego doręczenia. Jednocześnie sugerując, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do ewentualnego złożenia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, który będzie podlegał rozważeniu przez wierzyciela w trybie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Niniejsza sprawa dotyczy skargi na dokonaną czynność egzekucyjną (podobne sprawy toczyły się m.in. w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 870/19, I SA/Gl 871/19 oraz I SA/Gl 1016/19). Skład orzekający podziela wyrażone tam stanowisko.

Zajęta w badanej sprawie wierzytelność z tytułu przysługujących skarżącemu kosztów postępowania sądowego zasądzona wyrokiem tut. Sądu z 19 stycznia 2017 r., III SA/Gl 1183/16 w kwocie [...] zł została przekazana przez dłużnika zajętej wierzytelności (Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w dniu [...] r. i rozliczona na koszty egzekucyjne dotyczące tytułu wykonawczego nr [...].

Skarżący zarzucił organowi nieprawidłowe doręczanie korespondencji na adres K., ul. [...] zamiast na adres firmy (C., ul. [...]). Do tej kwestii także tut. Sąd odniósł się w sprawie I SA/Gl 802/19 stwierdzając, że ujawnienie adresu prowadzonej działalności przez skarżącego w CEIDG nie obliguje organu do dokonywania doręczeń na ten adres. Pogląd prezentowany przez skarżącego jest błędny, bowiem jego powinnością było odrębne zawiadomienie organu i wskazanie na jaki adres ma być kierowania korespondencja.

Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia w toku postępowania pełnomocnika skarżącego, któremu nie zostało doręczone zawiadomienie o zajęciu, to z akt sprawy wynika, że organ wysyłał je zarówno do dłużnika zajętej wierzytelności (Izby Administracji Skarbowej w Katowicach), która potwierdziła jego odbiór [...] r. oraz do pełnomocnika zobowiązanego Z. K. na adres do doręczeń, która otrzymała je [...] r., zgodnie z art. 89 § 1 i 4 u.p.e.a. Zatem ustanowiony pełnomocnik nie został pominięty, a organ zastosował się do przepisu art. 40 § 2 K.p.a. Zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną osobiście [...] r., a więc w terminie przewidzianym w art. 54 § 4 u.p.e.a. Niezależnie od podnoszonych zarzutów skarżący nie został pozbawiony możliwości złożenia skargi na dokonaną czynność egzekucyjną, która została rozpoznana, podobnie jak wniesione w dalszym toku sprawy zażalenie i skarga do sądu.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia był art. 54 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania czynności; przepis uległ zmianie z dniem 30 lipca 2020 r.). Przepis § 1 stanowił, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ‒ stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego ‒ ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 69/08, Lex nr 486251). Zwrócić należy ponadto uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 11 stycznia 2017 r., I SA/Bd 789/16, Lex nr 2227159; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, Lex nr 1783606).

Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2017 r., II FSK 3048/15, Lex nr 2416502; z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13, Lex nr 1774564).

Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13, Lex nr 1592003; z 31 stycznia 2018 r., II GSK 2972/17, Lex nr 2561873).

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W kontekście tych uwag organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny zajęcia wierzytelności pieniężnej przysługującej skarżącemu przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.

W świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2016 r., III SA/Wa 880/15, Lex nr 2113619). Zatem taką czynnością jest także zajęcie wierzytelności z tytułu innej wierzytelności, tj. przysługujących skarżącemu kosztów postępowania w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1183/16 (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a.).

Egzekucja z innej wierzytelności została przewidziana w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret piąty i uregulowana w art. 89 u.p.e.a. W ocenie Sądu, w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty skarżącego skupiają się zaś na kwestiach niezwiązanych z przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Tym samym prawidłowo skarga zobowiązanego została uznana za niezasadną.

W skardze na czynność egzekucyjną zobowiązany podniósł także szereg zarzutów, które nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Część z nich mogłoby stanowić podstawę wniesienia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a., a część była przedmiotem analizy w związku z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie I SA/Gl 802/19.

Skarga wniesiona w trybie art. 54 u.p.e.a. może obejmować tylko te kwestie, wobec których nie przewidziano innej, odrębnej procedury, w związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty, które objęte są przepisem art. 33 u.p.e.a. np. przedawnienia, dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, czy też zarzuty dotyczący kwestii prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2546/10, Lex nr 995990, wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 919/18, Lex nr 2610571).

Powyższe okoliczności nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie odnoszą się one do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją (wykonywaniem) czynności egzekucyjnej. Jak wyjaśniono wcześniej, skarga na czynności egzekucyjne swym zakresem obejmuje wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 180/17, Lex nr 2303794; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12, Lex nr 1404586). Tym samym nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 438/18, Lex nr 2573499; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2299/12, Lex nr 1356983). Podkreśla się także w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18, Lex nr 2587966).

Sąd stwierdza, po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, że sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty nie mogą stanowić podstawy do zakwestionowania stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w skarżonym postanowieniu. Zawarte w postanowieniu ustalenia dowodzą, że postępowanie administracyjne nie zostało obarczone żadnymi istotnymi wadami, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Inna ocena sprawy przez stronę skarżącą nie przesądza, że ustalenia organów są błędne.

Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.