Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2269/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, asesor WSA Maciej Kurasz,, asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) stwierdza, że decyzja której nieważność stwierdzono nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

J.S. wnioskiem z 23 marca 2005r. wystąpiła do Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS) w K. o umorzenie należności z tytułu odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie rolnicze oraz o nie naliczanie dalszych odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu stwierdziła, iż pomimo przyznania dopłat z Unii Europejskiej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Oświadczyła, że od 12 lat nie korzystała z zasiłku rodzinnego dla najmłodszej córki uczęszczającej do szkoły podstawowej, ani ze świadczeń opieki medycznej, co znacznie pogorszyło jej sytuację materialną. Mąż strony jest osobą bezrobotną, od kilku lat utrzymującą się z prac sezonowych (murarz), w wyniku których uzyskuje dochód w wysokości ok. 300-400 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni jest zatrudniona na umowę zlecenia i zarabia ok. 450 zł miesięcznie. Posiadane przez stronę gospodarstwo rolne stanowi spadek po rodzicach, ale wnioskodawczyni wraz z mężem stali się jego współwłaścicielami w wyniku porozumienia rodzinnego i obciąża ich obowiązek spłaty pozostałych członków rodziny. Gospodarstwo nie posiada zabudowań ani sprzętu rolniczego. Nie ma na nim możliwości rozwinięcia hodowli, ani upraw. Strona oświadczyła, iż od drugiego kwartału 2005r. regularnie opłaca składki na KRUS. Zaległości składkowe zobowiązała się spłacać w ratach po 1000 zł rocznie przez okres dziewięciu lat.

Prezes KRUS decyzją z [...] kwietnia 2005r., wydaną na podstawie art. 36a ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm., dalej: u.s.r.), umorzył odsetki w wysokości 6.651,75 zł za okres od 3 kwartału 1994r. do 4 kwartału 2004r. pod warunkiem spłaty pozostałej należności w układzie ratalnym po uprzednim uregulowaniu kosztów upomnienia egzekucyjnego w terminie do 9 maja 2005r. Zaznaczono ponadto, iż w przypadku nie wywiązania się z powyższych warunków, postanowienie o umorzeniu stanie się nieważne. W opinii organu wniosek strony w sprawie umorzenia należności spełniał przesłanki zawarte w art. 41a ust. 1 u.s.r. i tym samym zasadne było podjęcie decyzji w przedmiocie umorzenia części odsetek za zwłokę.

W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru ww. decyzji z [...] kwietnia 2005r., wysłanej w tym samym dniu, tj. [...] kwietnia 2005r., noszące tytuł "odpowiedź na umorzenie", z którego wynika, że strona odebrała powyższą decyzję 2 maja 2005r. (k. 147 akt administracyjnych).

Prezes KRUS decyzją z [...] maja 2005r. rozłożył J.S. zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres od 3 kwartału 1994r. do 1 kwartału 2005r. na 37 rat płatnych w terminach i kwotach wyznaczonych w załączniku do decyzji. Powyższe decyzja została wysłana do strony [...] maja 2005r. (adnotacja na decyzji). W aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia jej odbioru przez stronę.

Pismem z 28 maja 2005r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym 30 maja 2005r.) strona zwróciła się do Prezesa KRUS - w związku z ww. decyzją z [...] maja 2005r. - z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, iż nie jest w stanie zrealizować ustalonego planu ratalnej spłaty zadłużenia ze względu na wysokość rat oraz trudną sytuację rodzinną i materialną. Oświadczyła, że jest w stanie spłacać raty w wysokości 100 zł, z trudem w wysokości 150 zł. W związku z tym wniosła o rozłożenie zadłużenia na większą ilość rat, ewentualnie o umorzenie części tych zaległości do wysokości naliczonych odsetek. Podkreśliła również, iż zaległości względem KRUS nie są wynikiem jej złej woli, lecz trudnej sytuacji ekonomicznej.

Prezes KRUS decyzją z [...] czerwca 2005r., nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., odmówił umorzenia odsetek za okres od 3 kwartału 1994r. do 1 kwartału 2005r. W uzasadnieniu stwierdził, iż w gospodarstwie strony nie zaistniały żadne udokumentowane zdarzenia losowe, ani okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na pogorszenie sytuacji materialnej. Przytaczane argumenty, mające uzasadnić wniosek o umorzenie, nie dają podstaw do podjęcia pozytywnej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 lipca 2005r. strona wniosła o zmianę decyzji KRUS i umorzenie zaległych odsetek, gdyż umożliwiłoby to wcześniejszą spłatę bieżących składek oraz stabilizację materialną rodziny na normalnym poziomie. W uzasadnieniu zasadniczo powtórzyła argumentację prezentowaną na poprzednich etapach postępowania. Dodatkowo podniosła, iż uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 300 zł oraz otrzymuje dopłaty unijne, które pomogą w spłacie zaległości.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodów w niej zawartych.

Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego (uchylić) akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

Treść art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazuje natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym może uwzględnić skargę nawet wtedy, gdy strona nie podniesie zarzutów, które w jej ocenie uzasadniają usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego, w sytuacji, gdy przesłanki te istnieją.

Zdaniem Sądu Prezes KRUS, który zgodnie z art. 2 ust. 2 u.s.r. jest centralnym organem administracji rządowej, a decyzje wydawane przez niego, w trybie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. w związku z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.s.r., są decyzjami administracyjnymi, dopuścił się naruszenia przepisów skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała wyeliminowania jej z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd zauważa, że art. 180 § 1 K.p.a. stanowi, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się między innymi sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych (art. 180 § 2 K.p.a.). Według zaś art. 1 pkt 1 K.p.a. kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej, jak stanowi art. 5 § 2 K.p.a., są między innymi centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes KRUS (art. 2 ust. 2 u.s.r.).

W rezultacie stwierdzić należy, że do decyzji Prezesa KRUS w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, ma zastosowanie art. 127 § 3 K.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odpowiednie pouczenie w tej materii znalazło się w decyzji z [...] kwietnia 2005r.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 in fine k.p.a. Dlatego też postępowanie wszczęte tym wnioskiem kończy się rozstrzygnięciem (załatwieniem sprawy) przewidzianym w art. 138 § 1 k.p.a., który to przepis stosuje się wprost (por. wyroki NSA z 17 listopada 2000r., sygn. akt I SA 1543/99, LEX nr 57182 i z 27 listopada 2001r., sygn. akt I SA 1011/00, LEX nr 81760).

Oznacza to, iż organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ma obowiązek wydać wyłącznie jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 k.p.a.

W związku z tym ważne jest ustalenie czy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został wniesiony w terminie prawem przewidzianym. W tym zakresie organ odwoławczy (ponownie rozpatrujący sprawę) powinien przeprowadzić stosowne postępowanie.

Sąd stwierdził, iż prowadząc postępowanie organ drugiej instancji (ponowienie rozpatrujący sprawę) nie rozważył, w jakiej dacie i czy w terminie została stronie doręczona decyzja wydana przez organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2005r., w stosunku do której przyjął we wstępnej części zaskarżonej decyzji, iż strona wniosła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Z dokonanej przez Sąd analizy akt sprawy - na podstawie których, zgodnie z art. 133 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka - wynika, iż strona nie zachowała terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia odsetek od zaległości wobec KRUS - przy założeniu, iż tak ten wniosek można było w ten sposób zakwalifikować.

Z adnotacji umieszczonej na decyzji z [...] kwietnia 2005r. wynika bowiem, iż została ona wysłana do strony w dniu jej wydania. Tego samego dnia wysłano również pismo informujące o możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty pod warunkiem uregulowania kosztów upomnienia egzekucyjnego. Niemniej jednak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru umieszczonym w aktach po tym piśmie zamieszczono adnotację "odpowiedź na umorzenie", a nie pismo informujące o układzie ratalnym, którego dotyczyło pismo. Zwrotne potwierdzenie odbioru zaopatrzono ponadto numerem, który widnieje na decyzji z [...] kwietnia 2005r. - [...] (k. 147 akt administracyjnych). Nawet stwierdzając, że identyczny numer widnieje również na ww. piśmie, należy wskazać, iż pismo to również zostało przesłane stronie [...] kwietnia 2005r., co pozwala na wysnucie wniosku, iż zarówno ww. pismo, jak i decyzja zostały doręczone w jednej przesyłce.

W związku z tym należało uznać, iż przesyłkę zawierającą decyzję w przedmiocie umorzenia odsetek strona odebrała 2 maja 2005r. Tym samym 14-dniowy termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał z dniem [...] maja 2005r.

Z akt sprawy wynika, iż wniosek, który organ drugiej instancji potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia odsetek, strona nadała w urzędzie pocztowym 30 maja 2005r. (k. 148 akt administracyjnych), a wpłynął on do KRUS, na co wskazuje pieczęć umieszczona na wniosku, oraz stwierdzenie Prezesa KRUS we wstępnej części zaskarżonej decyzji 1 czerwca 2005r.

W związku z tym należało stwierdzić, że wniosek ten wpłynął do organu administracji z 14-dniowym opóźnieniem, a wydana przez organ pierwszej instancji decyzja była ostateczna w dniu wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 16 K.p.a. Nie została bowiem zaskarżona do organu drugiej instancji w przepisanym prawem terminie.

Zgodnie z treścią art. 16 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Przepis ten ustanawia zatem przesłankę negatywną do prowadzenia postępowania przed organem drugiej instancji, w postaci ostateczności aktu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji. Akt ten nabiera cechy ostateczności, gdy nie zostanie zaskarżony w przewidzianym prawem terminie. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w K.p.a. lub w ustawach szczególnych. Tym samym prawomocną decyzję organu pierwszej można było kwestionować wyłącznie w trybie nadzwyczajnym, o którym na przykład mowa w art. 154 K.p.a., art. 156 K.p.a., albo w art. 145 K.p.a. i tylko w sytuacji, gdy zaszłaby jedna z okoliczność wskazanych w tych przepisach.

Sąd stwierdza ponadto, iż w aktach sprawy brak dokumentów, które wskazywałyby, iż stronie przywrócony został termin, do złożenia stosownego wniosku, na podstawie art. 58 K.p.a.

W związku z tym należał uznać, że w rozpoznawanej sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji w postępowaniu, które z uwagi na treść powołanych przepisów nie mogło się toczyć. Organ drugiej instancji nie miał bowiem prawa do wydania zaskarżonej decyzji, o charakterze merytorycznym, gdyż decyzja I instancji stała się ostateczna. Powinien natomiast - czego nie uczynił - wydać, na podstawie art. 52 ust. 1 u.s.r. w związku z art. 83b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej u.s.u.s.) oraz w związku z art. 134 K.p.a., decyzję stwierdzającą uchybienie terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 16 K.p.a., ustanawiającym zasadę trwałości decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu administracyjnym. Naruszenie to, zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. stanowiło przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W tym zakresie warto również zwrócić uwagę na dotychczasowe poglądy wyrażane w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z 10 listopada 1999r., sygn. akt IV SA 2273/98, LEX 48734, z 18 listopada 1999r. sygn. akt I SA 330/99, LEX 48749, z 6 grudnia 1999r., sygn. akt. IV SA 2028/97, LEX 48735).

Sąd zauważa ponadto, że iż we wniosku z 28 maja 2005r., który został potraktowany przez Prezesa KRUS, jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, strona skarżąca podniosła, iż składa go w związku z decyzją Prezesa KRUS z [...] maja 2005r. w przedmiocie rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu zaległych składek, wnosząc jednocześnie o modyfikację układu ratalnego przez rozłożenie zadłużenia na większą ilość rat. W tym zakresie organ rozpatrzył wniosek odmownie w decyzji z[...] czerwca 2005r.

Niemniej jednak strona w swym podaniu zwróciła się również - ze względu na trudności w spłacaniu ustalonej przez organ wysokości rat - o "rozważenie umorzenia części tych zaległości do wysokości naliczonych odsetek" i w tym zakresie postępowanie Prezesa KRUS było, zdaniem Sądu, nieprawidłowe. Należało bowiem, w świetle powyższych uwag dotyczących uchybienia terminowi co do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, potraktować ten wniosek jako nowy wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę. Tego jednak nie uczyniono.

Skład orzekający stwierdza dodatkowo, że w przypadku, gdy organ miałby jakiekolwiek wątpliwości co do jasno - w ocenie Sądu - przedstawionej przez stronę skarżącą treści żądania zgłoszonego 28 maja 2005r., należało ją wezwać do przedstawienia wyjaśnień w stosownym trybie.

Prezes KRUS, nie wzywając jednak strony do złożenia odpowiednich wyjaśnień, błędnie potraktował powyższy wniosek jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej dla strony korzystną decyzją z [...] kwietnia 2005r. o umorzeniu odsetek w wysokości 6.651,71 zł za okres "3kw1994r. do 4kw2004r.".

Sąd w tym miejscu zauważa, że uwadze organu odwoławczego (ponownie rozpatrującego sprawę z rażącym naruszeniem prawa, o czym mowa wyżej), iż wyżej wskazaną decyzję z [...] kwietnia 2005r. wydano pod warunkiem (podkreślenie Sądu) spłaty pozostałej należności w układzie ratalnym po uprzednim uregulowaniu kosztów upomnienia egzekucyjnego w terminie do 9 maja 2005r. Zastrzeżono w niej również, że w przypadku nie wywiązania się z powyższego, postanowienie o umorzeniu stanie się nieważne. Takich możliwości nie przewiduje żaden z przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ani przepisów powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które są stosowane w postępowaniu przed Prezesem KRUS, na mocy art. 52 ust. 1 u.s.u.s. Tym samym powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe, gdyż nie znajduje podstawy w żadnym przepisie prawa, który mógł mieć i powinien być zastosowany w sprawie.

Sąd stwierdza ponadto, że podstawą prawną decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników był m.in. art. 41a u.s.r. W przepisie tym unormowane zostały przesłanki, jakimi powinien kierować się organ, podejmując decyzję w sprawie umorzenia. Ustawodawca nie wspomniał jednak o możliwości umarzania zaległości z zastrzeżeniem warunku. Oznacza to, iż co do zasady treść wydawanych przez Prezesa KRUS decyzji w tej materii może przybrać dwojaką postać: 1) organ może odmówić umorzenia bądź 2) umorzyć całość lub część należności, w tym także z tytułu odsetek. Nie ma natomiast możliwości warunkowego umorzenia zaległości z tytułu składek.

Sąd miał obowiązek zwrócić uwagę organu na powyższe uchybienie, które może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej w pierwszej instancji, także z urzędu, ze względu na dyspozycję art. 141 § 4 in fine P.p.s.a., z którego wynika, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co dalszego postępowania.

Skład orzekający stwierdza ponadto, iż przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., na który powołał się Prezes KRUS w zaskarżonej decyzji, wskazuje wprost jaki rodzaj rozstrzygnięcia może być wydany przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w przypadku rozstrzygnięcia merytorycznego z zakresu objętego tym przepisem, mógł jedynie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Inne rozstrzygnięcie - a przede wszystkim to wskazane w sentencji zaskarżonej decyzji: "odmówić umorzenia odsetek za okres od 3/1994-1.2005r." było niedopuszczalne i w sposób rażący naruszało dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie zostało bowiem przewidziane w omawianym przepisie, który jest jasny w swej treści, w zakresie sposobu zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego, nie budząc wątpliwości interpretacyjnych.

Podobne stanowisko było prezentowane wielokrotnie w doktrynie, także na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), która zawiera w art. 233 analogiczne unormowanie do art. 138 k.p.a. Autorzy komentarzy do Ordynacji podatkowej stwierdzają, że art. 233 tej ustawy zawiera wyczerpujące wyliczenie decyzji organu odwoławczego. W związku z tym wydanie przez ten organ decyzji nieprzewidzianej w tym przepisie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 603 oraz B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz, s. 740).

Tym samym zaskarżona decyzja stanowi oczywiste i wyraźne zaprzeczenie nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych w zakresie mającym w sprawie zastosowanie (z uwagi na brzmienie art. 127 § 3 in fine k.p.a.) przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Dodatkowo Sąd zauważa również, iż sentencja decyzji z [...] czerwca 2005r. rażąco narusza prawo. Organ rozpatrzył bowiem złożony przez stronę wniosek rozstrzygając sprawę na jej niekorzyść, czym rażąco naruszył - ze względu na oczywistość naruszenia - art. 139 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (wnoszącej - zdaniem organu - wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy), chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Skoro organ pierwszej instancji umorzył odsetki w pewnej określonej kwocie (6.651,75 zł) za okres "3kw1994r. do 4kw2004r." (analiza akt prowadzi do wniosku, bo z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji to nie wynika, iż stanowiło to 50% należnych odsetek), a organ drugiej instancji ponownie rozstrzygając tą samą sprawę "odmówił umorzenia odsetek za okres od 3/1994-1.2005r., odstąpił od powyższej reguły nakreślonej przez treść art. 139 K.p.a., nie wskazując przy tym okoliczności uzasadniających takie rozstrzygnięcie. Ani w sentencji decyzji ani w jej uzasadnieniu nie sprecyzowano, czy odmowa umorzenia dotyczy całej kwoty odsetek za zwłokę za ww. okres, czy tylko tej kwoty odsetek, która nie została umorzona decyzją pierwszoinstancyjną.

Tym samym należało uznać- zgodnie z nie budzącym wątpliwości brzmieniem sentencji decyzji z [...] czerwca 2005r. - iż odmowa umorzenia odsetek odnosiła się do całkowitej kwoty odsetek za zwłokę za okres od 3 kwartału 1994r. do 1 kwartału 2005r.

Doszło zatem do rażącego naruszenia art. 139 K.p.a., którego treść jest jasna -organ odwoławczy nie jest uprawniony do zmiany decyzji, od której odwołanie (wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy) rozpatrywał, na niekorzyść strony. Przesłanka ta również uzasadniała stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Sąd na zakończenie zauważa, że nie może uczynić zadość żądaniu strony zawartemu w skardze i nie może umorzyć odsetek od zaległości z tytułu składek. Właściwym w zakresie wydania rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności z tytułu składek (w tym również odsetek) jest Prezes KRUS i to on rozstrzyga czy należy je umorzyć, czy też nie, gdyż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji (w niniejszej sprawie Prezes KRUS). Sąd administracyjny natomiast zajmuje się kontrolą legalności zaskarżonych decyzji i w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że doszło do naruszenia dyspozycji art. 145 § 1 P.p.s.a., eliminuje zaskarżony akt z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny oraz działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji.

Zakres, w jakim decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana określono na mocy art. 152 P.p.s.a. (punkt drugi sentencji).

Sąd nie zasądził na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, gdyż nie poniosła ona kosztów, o których mowa w art. 205 § 1 P.p.s.a., a na zasadzie art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. była, z mocy prawa, zwolniona z uiszczania wpisu. Nie reprezentował jej również pełnomocnik, z którego udziałem łączył się obowiązek poniesienia kosztów zastępstwa procesowego.