Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 13/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 21 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10
journal: Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą T. a Prezydentem Miasta O. w przedmiocie wydania prawa jazdy postanawia: wskazać Prezydenta Miasta O. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Starosta T. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. W. o wydanie prawa jazdy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż Z. W. poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kat. B i uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego w dniu [...] sierpnia 2014 r. W dniu [...] września 2014 r. złożył wniosek w Urzędzie Miasta O. o "wydanie prawa jazdy kat. A, B, C i E", podając adres: [...] O.,. Prezydent Miasta O. zawiadomieniem z dnia [...] września 2014 r. przekazał według właściwości powyższe pismo uzasadniając, iż Z. W. zameldowany jest na pobyt stały pod adresem: [...] P. T., [...] i akta ewidencyjne znajdują się w Starostwie Powiatowym w T. Starosta T. podał, że nie posiada akt ewidencyjnych z uwagi no to, iż w dniu [...] lipca 2014 r. Z. W. złożył odwołanie od decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i akta zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. poinformowało Starostę T. o przekazaniu sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w O. W związku z powyższym organ wniósł o ustalenie, czy właściwym do załatwienia sprawy o wydanie prawa jazdy kat. A, B, C i E Z. W. jest Starosta T., czy Prezydent Miasta O.

Odpowiadając na wniosek Prezydent Miasta O. postulował wskazanie Starosty T. jako organu właściwego w tej sprawie. W uzasadnieniu pisma podał, iż do Starostwa Powiatowego w T. wpłynął wniosek organu kontroli ruchu drogowego o skierowanie Z. W. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,E za przekroczenie liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Prawo jazdy zatrzymane przez Policję znajduje się w depozycie tegoż starostwa. Na podstawie art. 99 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) Starosta T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. skierował Z. W. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie powyższych kategorii. Z. W. poddał się egzaminowi, w wyniku którego uzyskał wynik negatywny w zakresie kat. B. Następnie Starosta T. na podstawie art. 103 ustawy o kierujących pojazdami, w dniu [...] lipca 2014 r. wydał decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na kategorię B. W dniu [...] lipca 2014 r. Z. W. złożył odwołanie od decyzji Starosty T. Akta wraz z odwołaniem Z. W. i pismem Starosty T. z dnia [...] października 2014 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową przesłano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. W dniu [...] sierpnia 2014 r. w/w ponownie przystąpił do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B i uzyskał wynik pozytywny. Biorąc pod uwagę powyższe oraz to, że obecnie toczy się postępowanie w sprawie złożonego przez Z. W. odwołania od decyzji Starosty T., wniosek o wydanie prawa jazdy przekazano do organu, w którym prowadzone jest postępowanie. Równocześnie przyjęto zasadę wydawania uprawnień przez organ, którego obszar działania jest miejscem stałego pobytu osoby ubiegającej się o uprawnienia. W szczególnych przypadkach zasada ta może obejmować osoby przebywające czasowo w określonym miejscu. Ponadto wnioskodawca nie wykazał woli stałego pobytu ani tego, że jego czynności życiowe koncentrują się w miejscowości, w której właściwym do wydania prawa jazdy jest Prezydent Miasta O. Zameldowany jest na stałe w P. T. Dlatego też jego żądanie winno być rozpatrzone przez organ składający wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiono spór negatywny, gdyż żaden ze wskazanych wyżej organów nie uważa się za właściwy w sprawie. Również przepis art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej: K.p.a. przekazuje tego rodzaju sprawy sądom administracyjnym, gdyż oba organy nie mają wspólnego organu powołanego do jego rozstrzygnięcia.

Przystępując do rozpoznania tego sporu wyjaśnić należy, iż obecnie obowiązujące przepisy dotyczące wydawania prawa jazdy (art. 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) i wtórnika dokumentu (art. 18 w/w ustawy) nie wskazują sposobu ustalania właściwości miejscowej starosty właściwego do rozpatrzenia sprawy, co oznacza, że zastosowanie znajdą zasady przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 21 K.p.a.). W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę przepisy art. 21 § 1 pkt 3 lub § 2 K.p.a., które stanowią, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy w niniejszej sprawie (zwłaszcza Prezydent Miasta O.) błędnie przyjęły, że miejsce zamieszkania związane z ustaleniem właściwości miejscowej organu jest nierozerwalnie związane z zameldowaniem na pobyt stały w rozumieniu ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Nie jest to wystarczające kryterium dla materii tej sprawy. Decyduje bowiem miejsce zamieszkania a nie zameldowania strony. Ze względu na brak regulacji w prawie administracyjnym, miejsce zamieszkania strony będącej osobą fizyczną należy oceniać na podstawie przepisów prawa cywilnego - Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza zwykle trudności (jak i w niniejszej sprawie), o tyle mogą one wystąpić przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (p. przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08 i 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I OW 41/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 85/09, publ. jw.).

Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż w przypadku Z. W. obie wymienione w tym przepisie przesłanki spełnia Miasto O. Z akt sprawy wynika, że zarówno w dacie składania wniosku o wydanie prawa jazdy, czyli w dniu [...] września 2014 r., jak i w toku późniejszego postępowania, strona faktycznie przebywała na terenie tego miasta. Nie ma żadnych przesłanek, by twierdzić, że przebywa tam nie mając zamiaru stałego pobytu, a przebywa pod adresem zameldowania. Dla przykładu wskazać należy, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. o skierowaniu Z. W. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wysłana na adres w P. T. nie została podjęta w terminie. Poza tym w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. strona sama wskazała, iż pisma do niej kierowane powinny być wysyłane na adres w O. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane powyżej okoliczności uprawniają do stwierdzenia, iż głównym ośrodkiem życiowej działalności Z. W., w którym ma on zamiar ją realizować jest Miasto O., a nie powiat t., w którym – mimo zameldowania - nie mieszka. Podstawowe bowiem znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu ma fakt aktualnego przebywania strony z zamiarem stałego pobytu. Wyjaśnić też należy, że stwierdzenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną), a podlega ocenie na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 164/08 (publ. jw.) wskazał, iż wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Jednocześnie zauważyć należy, że bez znaczenia w sprawie jest kwestia zameldowania, będąca kategorią prawa administracyjnego, lecz nieprzesądzająca o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Samo zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu w danym lokalu.

W konsekwencji przyjąć należy, że miejscem zamieszkania Z. W., w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego, na dzień składania wniosku o wydanie prawa jazdy jest Miasto O. Wobec tych wywodów uznać należało, że organem właściwym do rozpoznania wniosku Z. W. w tym przedmiocie jest Prezydent Miasta O. Jednocześnie wskazać należy, iż na określenie organu właściwego w niniejszej sprawie nie ma wpływu fakt przekazania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. odwołania Z. W. od decyzji Starosty T. z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O.

Takie też stanowisko zajął już Naczelny Sąd Administracyjny w podobnej sprawie – por. uzasadnienie postanowienia z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OW 262/13 (publ. jw.).

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

-----------------------

5