Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1897/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że decyzją z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] Prezydent W. przyznał T. B. świadczenie w formie zasiłku stałego od [...] listopada 2010 r. do [...] października 2012 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Prezydent W. zmienił decyzję z dnia [...] października 2010 r. w ten sposób, że od dnia [...] marca 2011 r. wysokość przyznanego zasiłku stałego wynosi [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu podano, że zmiana wysokości zasiłku stałego została spowodowana przyznaniem wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł za okres od [...] lutego 2011 r. do [...] lipca 2011 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. B. podnosząc, iż ani dodatek mieszkaniowy, ani zasiłek pielęgnacyjny nie powinny być zaliczone do dochodu.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, iż ustalenia dokonane przez organ I instancji są prawidłowe.

Kolegium wskazało, iż w oparciu o art. 106 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony, bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeśli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 cyt. ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o :

1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się;

1. jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2. zasiłku celowego;

3. pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4. wartości świadczenia w naturze;

5. świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Organ odwoławczy uznał powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2008 r., IV SA/Wr 489/07, że zasiłek pielęgnacyjny pobierany przez skarżącego od [...] sierpnia 2010 r. podlega zaliczeniu do jego dochodu. W ocenie organu to samo dotyczy również dodatku mieszkaniowego.

Kolegium podniosło, iż bez znaczenia jest okoliczność, że dodatek mieszkaniowy jest wypłacany administratorowi nieruchomości. Przyznanie zaś dodatku mieszkaniowego oznacza zmniejszenie się obciążeń skarżącego z tytułu użytkowania lokalu, stanowi więc jego dochód.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. B. podnosząc, iż spełnia warunki do otrzymywania zasiłku stałego w kwocie [...] zł. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego. Dlatego też poza granicami sprawy poddanej kontroli sądu pozostaje decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...].

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Podstawowym przepisem ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odnoszącym się do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie społeczne jest art. 106 ust. 5. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to zatem kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzja, przyznającą określone uprawnienia do świadczenia z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 106 ust. 5 ustawy. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego winno być badane, czy została spełniona którakolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a następnie jaki wpływ mają dokonane ustalenia na ostateczną decyzję przyznającą świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, gdyż przyznany został mu dodatek mieszkaniowy na podstawie decyzji Nr [...] w wysokości [...] zł, tj. w części dotyczącej skarżącego [...] zł na okres od [...] lutego 2011 r. do [...] lipca 2011 r. Jak ustaliły ponadto organy, skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale mieszka wspólnie z była żoną i synem utrzymującym się również z zasiłku stałego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy 1/3 przyznanego M. B. dodatku mieszkaniowego stanowi przychód skarżącego. Zdaniem organów orzekających w tej sprawie należało na powyższe odpowiedzieć twierdząco.

Należy podkreślić, iż poza stwierdzeniem w uzasadnieniu organu I instancji, że kwota [...] zł przyznanego dodatku mieszkaniowego stanowi dochód strony i powołaniem się na decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, nie przedstawiono żadnych argumentów na rzecz takiej kwalifikacji jednej trzeciej dodatku mieszkaniowego.

W ocenie sądu organy obu instancji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych i ustawy o pomocy społecznej, a wnioski organów obu instancji nie mają wystarczającego umocowania w przepisach żadnej z tych ustaw.

Przede wszystkim należy podkreślić, że to nie wobec skarżącego orzeczono o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, a wobec jego byłej żony M. B., z którą jak ustaliły organy skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

Nie można uznawać, że przyznanie dodatku mieszkaniowego osobie uprawnionej wpływa automatycznie na ocenioną w świetle ustawy o pomocy społecznej sytuację dochodową osoby z nią mieszkającej, w związku z czym brak jest podstaw do automatycznego "dzielenia korzyści" majątkowych jakie M. B. otrzymała tytułem uzyskania dodatku mieszkaniowego. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 827/06).

Zdaniem organu I instancji sytuacja dochodowa skarżącego zmieniła się - taką przesłankę podał organ jako motyw zmiany swojej pierwotnej decyzji, w której przyznał wyższą kwotę zasiłku.

Zdaniem sądu organy nie wykazały, iż sytuacja dochodowa skarżącego uległa zmianie, a dokonana przez organy interpretacja art. 8 ust. 3 i art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uznająca automatycznie za dochód strony kwotę dodatku mieszkaniowego przyznanego innej osobie była błędna i niedopuszczalna, a dokonując jej organy administracji naruszyły prawo materialne w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy.

Niewątpliwie dodatek mieszkaniowy wlicza się do dochodu osoby ubiegającej się, bądź korzystającej z pomocy społecznej ale przyznany tej osobie, a nie innej.

Jeżeli dodatek mieszkaniowy przyznano innej osobie, to każdorazowo trzeba ustalić, czy stanowił on (bądź jego część) przychód osoby ubiegającej się, bądź korzystającej z pomocy społecznej (np. nie musi płacić za mieszkanie w lokalu, gdy wcześniej takie opłaty musiała ponosić).

W związku z powyższym sąd uznał, że sprawa niniejsza nie została wyjaśniona w sposób pozwalający na jej poprawne merytoryczne rozstrzygniecie, a tym samym organy administracji wydały decyzje z naruszeniem zasad procesowych, określonych art. 7 i art. 8 kpa, a także przepisów postępowania określonych w art. 77 i 107 § 3 kpa. Organ I instancji nie dokonał wszechstronnej oceny sytuacji dochodowej skarżącego i w związku z tym poczynione ustalenia faktyczne okazały się niepełne, zaś organ II instancji nie naprawił powyższych wad. W niniejszym postępowaniu organy nie ustaliły faktycznej sytuacji skarżącego, a w szczególności czy przyznanie M. B. dodatku mieszkaniowego miało wpływ na faktyczną sytuację dochodową skarżącego.

Uzasadniając zaś swoje decyzje, organy obu instancji uchybiły także art. 107 § 3 kpa. Należy bowiem podkreślić, iż wyniki postępowania dowodowego winny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonych zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Organy nie przeprowadziły jednak postępowania w sposób prawidłowy i w uzasadnieniu decyzji z obrazą art. 107 § 3 kpa, nie przedstawiły w pełni uzasadnionych motywów jakimi kierowały się przy wydawaniu przedmiotowej decyzji.

Reasumując, stwierdzić należy nie ma automatyzmu pomiędzy powołaną przez organy decyzją przyznającą M. B. dodatek mieszkaniowy, a zmianą sytuacji dochodowej skarżącego, stąd też nie można podzielić rozstrzygnięć obu instancji.

Skoro, zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu zasiłku zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, a takiej zmiany organy nie wykazały, to nie było podstaw do obniżenia skarżącemu kwoty przyznanego i wypłacanego zasiłku.

Należy dodać, iż organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji skupił się głównie na zasadności zaliczenia do dochodu skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego, który przecież nie stanowił podstawy zmiany decyzji z dnia [...] października 2010 r., zupełnie marginalnie traktując kwestię doliczenia do dochodu skarżącego dodatku mieszkaniowego, która to kwestia stanowiła przyczynę zmiany decyzji w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ I instancji biorąc pod uwagę powyższe rozważania, powinien zebrać pełen materiał dowodowy, a więc m.in. dokładniej przeprowadzić wywiad środowiskowy oraz zebrać dowody niezbędne do ustalenia rzeczywistego położenia skarżącego, aby ustalić faktyczną a nie hipotetyczną sytuację dochodową skarżącego, a następnie dokonać poprawnej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, by wydać zgodną z prawem i zasadną decyzję administracyjną.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.