Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1382/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 9, art. 39
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z [...] czerwca 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej jako skarżący) od rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. w sprawie zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355, z późn. zm.) ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2015 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] stycznia 2014 r. wydał postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 228 § 3 Kodeksu karnego (sygn. akt [...]), tj., iż [...] października 2013 r. przy ul. [...] w [...] na wysokości stacji [...], będąc funkcjonariuszem Policji wykonującym obowiązki służbowe w Wydziale Ruchu Drogowego Komendy [...] Policji, działając wspólnie i w porozumieniu z M. S. przyjął od L. K. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie 100 zł w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, które polegało na bezzasadnym odstąpieniu od czynności służbowych i ukarania mandatem karnym L. K. za wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji określone w art. 97 Kodeksu wykroczeń w związku z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym lub zastosowaniu wobec wyżej wymienionego środków określonych w art. 41 Kodeksu wykroczeń, po czym wyżej wymienioną kwotę pieniędzy przekazał w posiadanie M. S.

W związku z powyższym Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z [...] lutego 2014 r. zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od 27 lutego 2014 r. na okres trzech miesięcy. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy powyższy rozkaz personalny. Następnie Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z [...] maja 2014 r. przedłużył okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Powyższe uzasadnił charakterem zarzucanego policjantowi czynu. Skarżący nie wniósł odwołania od tej decyzji.

Zawiadomieniem z 12 marca 2015 r. Komendant [...] Policji poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

24 marca 2015 r. skarżący zwrócił się do Komendanta [...] Policji z prośbą o zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i zapadnięcia prawomocnego wyroku. Wskazał, iż nie przyjmował od nikogo korzyści majątkowej, a postępowanie karne prowadzone przeciwko niemu "oczyści" go z wszelkich zarzutów. Podniósł także, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z ciężko chorym ojcem oraz posiada na utrzymaniu troje nieletnich dzieci. Zwolnienie ze służby w Policji pozbawi go środków do życia.

Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 30 kwietnia 2015 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Decyzji tej w trybie art. 108 § 1 K.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Od wskazanej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił Komendantowi [...] Policji rażące naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na przyjęciu, że sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oznacza wszczęcie przeciwko podejrzanemu postępowania karnego, podczas gdy faza postępowania przygotowawczego rozpoczyna się z chwilą wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, tj. ich ogłoszenia podejrzanemu, art. 41 ust. 2 pkt 9

w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że sformułowanie "ukończenie postępowania karnego" oznacza ukończenie postępowania przygotowawczego, podczas gdy sformułowanie to oznacza ukończenie postępowania karnego na etapie sądowym, a także art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego przy podjęciu decyzji dotyczącej zwolnienia ze służby w Policji oraz art. 108 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne - wobec braku przesłanek wymienionych w tym przepisie - nadanie skarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie rozkazem personalnym Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ przywołał treść przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, stanowiącego podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji i stwierdził, że przepis ten jest jasny, dotyczy bowiem sytuacji policjantów, którym postawione zostały zarzuty karne, w sprawie których trwa postępowanie karne i brak jest możliwości określenia terminu zapadnięcia prawomocnego wyroku. W przedmiotowej sprawie zdaniem organu wszystkie wskazane w danej normie prawnej przesłanki zaistniały. Bezspornym bowiem jest fakt, iż skarżący pozostaje zawieszony w czynnościach służbowych nieprzerwanie od 27 lutego 2014 r. Poza sporem pozostaje także okoliczność, iż prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie karne nie zostało zakończone, co wynika jednoznacznie z pisma z 23 stycznia 2015 r. sygn. akt [...] z Sądu Rejonowego dla [...], a także informacji uzyskanej 15 kwietnia 2015 r. i 12 czerwca 2015 r. z tego Sądu.

Organ podkreślił, że sformułowanie "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Korzystając z takiego uprawnienia, niezbędne jest zatem wyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przepisów prawa materialnego.

W kontekście powyższego organ stwierdził, iż funkcjonariusz, który jest podejrzany o popełnienie przestępstwa, powinien się oczyścić z zarzutów w ciągu 12 miesięcy. Inaczej może być zwolniony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2014 r., I OSK 1889/13, LEX nr 1540710). Po upływie okresu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, organ Policji uzyskuje bowiem możliwość zwolnienia ze służby zawieszonego funkcjonariusza, przy czym jednocześnie jest zobowiązany do ustalenia, czy nie ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia. Okoliczność, że postępowanie karne nie zostało zakończone, nie wpływa natomiast na możliwość wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, jeśli upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Okres zawieszenia w czynnościach służbowych nie jest więc okresem gwarancyjnym, w którym funkcjonariusz jest objęty ochroną przed zwolnieniem ze służby, aż do czasu prawomocnego zakończenia jego sprawy w postępowaniu karnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2014 r., I OSK 1034/13).

Organ zważył, że długotrwała nieobecność funkcjonariusza w służbie ma wpływ zarówno na organizację, jak i efektywność działania jednostki Policji, w której uprzednio pełnił on służbę. Z jednej strony skutkuje ona zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jego miejsce innego funkcjonariusza, z drugiej strony stwarza konieczność zapewnienia przez jednostkę tej formacji prawidłowej realizacji zadań, poprzez zobowiązanie funkcjonariuszy (dla których stanowi to dodatkowe obciążenie), do wykonywania przez długi czas czynności skarżącego. Interes społeczny w takim postępowaniu przejawia się zatem w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżący pełnił służbę. Interes skarżącego przejawia się natomiast w chęci pozostawania nadal w służbie, uwzględnieniu posiadanych kwalifikacji oraz sytuacji osobistej. Ustawodawca, wprowadzając jednak możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, wobec którego postępowanie karne, pomimo upływu 12 miesięcy, wciąż trwa, wskazał na ewentualność rozwiązania takiej sytuacji, pozostawiając w tym względzie swobodę organom Policji. Z pewnością prawodawca dostrzega w tego rodzaju sytuacjach potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Jednak fakultatywność zwolnienia ze służby nie może automatycznie stanowić zakazu zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych (kiedy postępowanie karne wciąż trwa). Ewentualność takiej decyzji organu Policji jest bowiem wyrazem woli samego ustawodawcy, który mocą art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji daje do zrozumienia, że zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych nie powinno trwać w nieskończoność, biorąc pod uwagę czasochłonność czynności podejmowanych przez organy ścigania i charakter zarzutów. Najczęściej to właśnie waga stawianych funkcjonariuszowi zarzutów w postępowaniu karnym determinuje rozstrzygnięcie organu w przedmiocie zwolnienia. Dobro Policji i konieczność zapewnienia możliwości sprawnego realizowania powierzonych jej zadań wymagają, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od podejrzeń popełnienia przestępstw, zwłaszcza związanych z pełnioną służbą. Z tego względu interes skarżącego trudno uznać za obiektywnie słuszny i mogący uzyskać przewagę nad potrzebą zapewnienia autorytetu Państwa, które realizuje Policja. Konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki Policji, jak i najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego), nie można postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej. W związku z powyższym, w tej sprawie organ był uprawniony do uznania, że dalsze pozostawanie w służbie skarżącego zawieszonego w czynnościach służbowych i fakt niezakończenia toczącego się w stosunku do niego postępowania karnego, uprawniają do skorzystania z możliwości zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

Jednocześnie organ przyjął, że sposób wykonywania przez policjanta obowiązków służbowych oraz zachowanie w życiu prywatnym nie mogą być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu.

Organ zaznaczył nadto, że w przypadku wydania prawomocnego wyroku uniewinniającego albo orzeczenia o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego będzie miał zastosowanie art. 42 ustawy o Policji, który umożliwia powrót do służby w Policji funkcjonariuszowi zwolnionemu na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

Analizując argumenty skarżącego w kontekście zastosowania przez organ art. 39 ust. 1 ustawy o Policji przed ogłoszeniem jej zarzutu popełnienia przestępstwa i przesłuchania jej w charakterze podejrzanego organ przywołał treść art. 71 § 1 i 313 § 1 K.p.k., organ uznał, że regulacje te jednoznacznie wskazują, iż wszczęcie postępowania przeciwko konkretnej osobie, w odniesieniu do przestępstw ściganych z urzędu, następuje z chwilą wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, które jest formalnym wyrazem pociągnięcia określonej osoby do odpowiedzialności karnej. Promulgacja postanowienia jest oczywiście obowiązkowa, ale jedynie wtedy, gdy jest to w ogóle możliwe wobec danej osoby i wówczas ma to nastąpić niezwłocznie. W innych wypadkach sporządzenie i podpisanie postanowienia oznacza, że zostało ono wydane, a ogłoszenie go podejrzanemu nastąpi dopiero wtedy, gdy będzie to możliwe i wówczas niezwłocznie po powstaniu owej możliwości. Niezwłoczne natomiast ogłoszenie nie oznacza nic innego, jak ogłoszenie w możliwie najszybszym czasie, bez zbędnych przerw. Już w momencie sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów powinny zostać podjęte także czynności związane z wezwaniem podejrzanego do stawiennictwa w realnym terminie i jeżeli nie wystąpią przeszkody wskazane w art. 313 § 1 in fine K.p.k., to obowiązkiem organu ścigania jest wykonanie wymienionych w tym przepisie czynności (sporządzenie, ogłoszenie i przesłuchanie podejrzanego) w możliwie krótkich odstępach czasu bez nieuzasadnionej zwłoki. Obowiązek "niezwłocznego" ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów ciąży tym samym na organie procesowym i wyłącznie z przyczyn praktycznych możliwe jest w tym względzie opóźnienie.

W ocenie organu koncepcja oparta na założeniu, iż postanowienie o przedstawieniu zarzutów, o jakim mowa w art. 313 K.p.k., nie jest prawnie wydane i procesowo skuteczne bez jego ogłoszenia i przesłuchania podejrzanego, nie uwzględnia ani treści normatywnej zawartej w kolejnym przepisie, tj. art. 314 K.p.k., ani rozwiązań funkcjonujących choćby na gruncie instytucji listu gończego. Organ nie podzielił zatem tezy, że procesowa skuteczność (z punktu widzenia dalszego biegu procesu) wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów jest uzależniona od ogłoszenia tego postanowienia podejrzanemu i przesłuchania go w związku z treścią tych zarzutów, odwołując się w zakresie powyższych poglądów do orzecznictwa Sądu Najwyższego.

Odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania organ uznał je za pozbawione usprawiedliwionych podstaw, podkreślając, że z materiałów postępowania wynika, że organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny okoliczności na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego, mając na względzie interes służby tożsamy z interesem społecznym. Świadczy o tym liczba zgromadzonych w sprawie dokumentów, jak też ich szczegółowa analiza w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Nie zaniechano również uwzględnienia pozytywnych opinii z przebiegu służby, bowiem opinie i oceny okresowe policjanta znane są organowi z urzędu.

Odnosząc się natomiast do kwestii wniosku skarżącego z 24 marca 2015 r. o zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ wskazał, że zagadnienie wstępne, o jakim mowa w tym przepisie stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło. Zależność, o której mowa w przepisie wyrażać się musi w istnieniu bezpośredniego związku przyczynowego polegającego na tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest bezwzględnie od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym na wydanie w ogóle decyzji. Tak więc zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie okoliczność prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego nie stanowiła zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., tym samym brak było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania administracyjnego w oparciu o daną normę prawną.

Analizując zasadność nadania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. rygoru natychmiastowej wykonalności organ wskazał, że wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności poddawane są ścisłej wykładni. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia decyzji w życie. Odwołując się do wskazanego pojęcia organ podkreślił, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 K.p.a. Organ I instancji nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, która jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, której szczególna rola i zhierarchizowana struktura wymaga skutecznego i prawidłowego działania.

W skardze na powyższy rozkaz personalny, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego oraz proceduralnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie przez przyjęcie, że sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oznacza wszczęcie przeciwko podejrzanemu postępowania karnego, podczas gdy ta faza karnego postępowania przygotowawczego rozpoczyna się z chwilą wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, tj. ich ogłoszenia podejrzanemu;

2. naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że fraza "ukończenie postępowania karnego" oznacza ukończenie postępowania przygotowawczego, podczas gdy fraza ta oznacza ukończenie postępowania karnego na etapie sądowym;

3. naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący mający status - kolejno - podejrzanego i oskarżonego jest winny popełnienia zarzucanego mu czynu;

4. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez:

- niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. nieustalenie daty ogłoszenia zarzutów i niedokonanie analizy aktualnej sytuacji kadrowej, która uwzględniałaby stan etatowy Wydziału Ruchu Drogowego [...] i ewentualną konieczność delegowania do pełnienia służby w tym Wydziale policjantów z innych jednostek organizacyjnych oraz

- przekroczenie granic uznania administracyjnego przy podjęciu decyzji dotyczącej zwolnienia skarżącego ze służby w Policji polegające na nieuwzględnieniu uzasadnionego interesu strony oraz niezasadnemu uznaniu, że nadrzędny jest interes społeczny (interes służby policyjnej);

5. art. 108 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne - wobec braku przesłanek wymienionych w tym przepisie - nadanie skarżonemu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu oraz poprzedzającego go rozkazu Komendanta [...] Policji nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. w sprawie zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 9 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ze służby w Policji z dniem 30 kwietnia 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że [...] stycznia 2014 r. prokurator sporządził postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Następnie w toku postępowania przygotowawczego podejmowane były inne czynności. Dopiero [...] czerwca 2014 r. zarzuty zostały skarżącemu ogłoszone, która to czynność oznaczała wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, zatem wszczęcie postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Komendant [...] Policji dopiero od tej chwili ([...] czerwca 2014 r.) miał zatem prawo podjąć decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych skarżącego. Jego rozkaz personalny nr [...] z [...] lutego 2014 r. o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych na 3 miesiące był - jako przedwczesny - niezgodny z prawem. Wobec tego, że rozkaz o zawieszeniu mógł być wydany dopiero [...] czerwca 2014 r., to decyzja o zwolnieniu ze służby w Policji mogła być podjęta najwcześniej [...] czerwca 2015 r. Rozkaz w tym przedmiocie z [...] kwietnia 2015 r. jest zatem wydany z naruszeniem prawa.

Policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego. Instytucję wszczęcia postępowania przeciwko konkretnej osobie reguluje art. 313 § 1 K.p.k., które następuje z momentem wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów (art. 71 § 1 K.p.k.), przy czym z uwagi na treść art. 313 § 1 K.p.k. pojęcie "wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów" obejmuje jego sporządzenie, niezwłoczne ogłoszenie oraz przesłuchanie podejrzanego. Decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach ma charakter konstytutywny, a zatem istotny jest stan faktyczny i prawny z daty jej podjęcia, a nie z jakiejkolwiek daty przed przekształceniem postępowania "w sprawie" w postępowanie "przeciwko osobie".

Do dnia wydania kwestionowanego rozkazu nie doszło do przedstawienia skarżącemu zarzutu, jak nakazują to przepisy postępowania karnego wskazane powyżej. Zatem do dnia wydania zaskarżonej decyzji, nie zaszły przesłanki do zawieszenia skarżącego w czynnościach. Sytuacja prawna skarżącego zmieniła się dopiero w dniu przedstawienia mu zarzutu, tj. [...] czerwca 2014 r., zatem już w okresie jego zawieszenia w czynnościach służbowych.

W tej sytuacji Komendant [...] Policji błędnie przyjął - uznając prawidłowo możliwość wydania decyzji w oparciu o art. 39 ust. 1 ustawy dopiero w fazie postępowania "in personam" - że mimo braku przedstawienia skarżącemu zarzutów, postępowanie karne weszło już w taką fazę. Organ ten wadliwie utożsamił sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów z jego wydaniem, przez co niefortunnie i przedwcześnie dla skarżącego przyjął, że doszło do wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania karnego.

Organ nie ustalił daty przesłuchania skarżącego w charakterze podejrzanego, ani dalszych istotnych okoliczności sprawy faktów, tj.:

• że zgodnie z Opinią Nr [...] z [...] października 2014 r., mającą na celu ustalenie, czy materiał genetyczny uzyskany z materiału dowodowego w postaci banknotu o nominale 100 zł pochodzi od skarżącego, wydaną na podstawie e[...]ertyzy kryminalistycznej z zakresu badań genetycznych, "Materiał genetyczny uzyskany z próbki dowodowej oznaczonej w opinii [...] numerem 1 jest mieszaniną pochodzącą od co najmniej trzech osób. (...) Uzyskana mieszanina nie zawiera DNA J. K." oraz

• że zgodnie z Opinią Nr [...] z [...] października 2014 r., mającą na celu porównanie, czy na ww. przedmiocie ślady linii papilarnych są zgodne ze śladami linii papilarnych J. K., na podstawie przeprowadzonych badań daktyloskopijnych stwierdzono, że "Dowodowe odwzorowanie śladu linii papilarnych oznaczone w fotogramach nr 1 lit. "a" nie pochodzi od palców rąk tej osoby, której karty daktyloskopijne nadesłano jako materiał porównawczy", tj. od skarżącego.

Przytoczone ustalenia czynią zarzut postawiony skarżącemu przez organ ścigania mało prawdopodobnym, co powinno zostać wzięte pod uwagę przez organ decydujący o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji.

Uzasadniając zarzut naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji skarżący podniósł, że skoro Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z [...] maja 2014 r. przedłużył skarżącemu okres zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, to rozkaz personalny nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. jest sprzeczny w powołanym rozkazem nr [...]. Ukończenie postępowania karnego nie oznacza bowiem ukończenia postępowania przygotowawczego, ale ukończenie postępowania karnego w fazie sądowej, tj. prawomocnym wyrokiem sądu - orzeczeniem o uniewinnieniu albo uznania oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, względnie umorzeniem postępowania. Postępowanie karne w sprawie skarżącego nie zostało zakończone, jedynie przeszło z fazy postępowania przygotowawczego w fazę postępowania sądowego.

Uzasadniając zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego skarżący zauważył, że zasadne byłoby przeniesienie go do dyspozycji Komendanta i zobligowanie do prowadzenia kursów i szkoleń dla Policjantów.

Zdaniem skarżącego wszystkie argumenty podnoszone przez organ II Instancji niezbicie świadczą o tym, że Komendant przyjmuje domniemanie winy oskarżonego policjanta, zapominając o swoim prawnym obowiązku stosowania zasady domniemania niewinności. Świadczące o stosowaniu przez Komendanta Głównego Policji zasady domniemania winy i jednocześnie wysoce kompromitujące są m.in. wywody, że cyt.: "funkcjonariusz, który jest podejrzany o popełnienie przestępstwa, powinien się oczyścić z zarzutów w ciągu 12 miesięcy". Po pierwsze, nie ma żadnego wymogu podejmowania przez oskarżonego jakichkolwiek działań zmierzających do wykazania swojej niewinności. Po drugie, jak Komendant, a zatem osoba znająca doskonale procedurę karną, może wymagać od podejrzanego, aby doprowadził do zakończenia postępowania karnego ("oczyścił się") w ciągu dwunastu miesięcy? Przecież nie od podejrzanego zależy, jak będzie prowadzone postępowanie przygotowawcze czy postępowanie przed sądem i kiedy zostanie ono zakończone? To nie podejrzany jest gospodarzem postępowania, ale prokurator oraz sąd. Są to zatem absurdalne i niemożliwe do zrealizowania wymogi, jakie organ stawia skarżącemu.

Skarżący podkreślił, że pozostawał cenionym policjantem, swoją służbę wykonywał prawidłowo. Na utrzymaniu ma trójkę małoletnich dzieci, a jego partnerka obecnie nie pracuje. Komendant pochopnie i nietrafnie (w danych okolicznościach) uznał, że ważniejsze jest dobro Policji niż dobro skarżącego. Jedyny jednak uszczerbek na dobru Policji polegałby na konieczności przejęcia obowiązków skarżącego przez kolegów z Wydziału Ruchu Drogowego. Rzekoma ochrona dobra służby przemawiająca za usunięciem skarżącego jest tylko pretekstem, wzmacniającym budzącą niepokój tezę, że Komendant Główny Policji odmawia swoim podkomendnym policjantom ochrony konstytucyjnej (stosując domniemanie winy) szermując fałszywie brzmiącymi frazesami mówiącymi o ochronie dobra służby. Skarżący nie dość, że został - na skutek postawionego mu zarzutu - pozbawiony dobrego imienia, połowy swojego wynagrodzenia, to ostatecznie znalazł się on w dramatycznej sytuacji materialnej, z przekreśloną szansą na otrzymywanie policyjnej emerytury. Wszystko to dotknęło go z uwagi na niesłuszne oskarżenie przez rzekomego pokrzywdzonego. Oba skarżone rozkazy niszczą zatem skarżącego z powodu fałszywego założenia, że za omawianymi decyzjami przemawia dobro Policji.

Co do zarzutów związanych z koniecznością zapewnienia prawidłowej pracy Wydziału Ruchu Drogowego [...] w [...] skarżący wskazał, że zarzuty te są ogólnikowe oraz gołosłowne. Ani organ I Instancji, ani też organ II Instancji nie dokonały analizy aktualnej sytuacji kadrowej, która uwzględniałaby stan etatowy Wydziału i ewentualną konieczność delegowania do pełnienia służby w Wydziale Ruchu Drogowego [...] w Warszawie policjantów z innych jednostek organizacyjnych. Organ II instancji nie ustosunkował się również do argumentów podnoszonych przez skarżącego co do jego szerokich możliwości sposobu pełnienia służby ze względu na jego z rozmachem realizowaną ścieżkę edukacyjną. Decyzja podjęta przez oba organy nie uwzględnia zatem słusznego interesu skarżącego (art. 7 KPA).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Skarżący został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Zgodnie z tym przepisem, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Treść tego przepisu wskazuje, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego ("można zwolnić"). Zwolnienie funkcjonariusza Policji ze służby jest bowiem możliwe w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Regulacja ta wskazuje na istnienie dwóch przesłanek, jakie muszą wystąpić, by możliwym było podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby. Pierwsza z przesłanek to upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, druga natomiast to nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Łączne spełnienie obu przesłanek pozwala na zwolnienie policjanta ze służby.

W rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Rozkaz personalny Komendanta [...] Policji został wydany [...] kwietnia 2015 r., a więc w dacie, kiedy nastąpił już upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, i nie ustała również przyczyna zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych. Rozkaz personalny o zawieszeniu skarżącego na okres 3 miesięcy od 27 lutego 2014 r. w czynnościach służbowych został bowiem wydany [...] lutego 2014 r., a następnie rozkazem personalnym z [...] maja 2014 r. okres zawieszenia został przedłużony do czasu zakończenia postępowania karnego. Przywołany przepis ustawy o Policji pozwala właściwemu organowi zwolnić funkcjonariusza nawet wówczas, gdy nie zostało zakończone postępowanie karne, będące podstawą zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Istotny jest bowiem upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, a także nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Postępowanie karne przeciwko skarżącemu będące podstawą zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych, co jest okolicznością niesporną i wykazaną przez organ, nie zostało zakończone ani w dacie podejmowania decyzji przez organ I, jak i II instancji.

Samo zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych pełni rolę podobną do roli środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym. Możliwość przedłużenia zawieszenia, realizowanego w trybie administracyjnym, ma przede wszystkim służyć dobru służby w kontekście zarzucanego policjantowi czynu. Podobieństwo instytucji zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych do środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym wskazuje, że specyfika tego rodzaju spraw ogranicza zakres postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem sam fakt toczącego się postępowania karnego z zarzutem popełnienia przestępstwa przez policjanta może determinować rozstrzygnięcie organu Policji o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych, czego następstwem, w przypadku niezakończenia postępowania karnego w okresie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, może być decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec zarzutów skargi podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych jest odrębnym postępowaniem, które toczy się w oparciu o art. 39 ustawy o Policji. To w tym postępowaniu funkcjonariusz może kwestionować zastosowanie i wykładnię przepisu tak art. 39 ust. 1, jak i ust. 3 ustawy o Policji, w tym spełnienie przesłanek w tych przepisach określonych. Inaczej mówiąc to w toku postępowania w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych strona może kwestionować, iż postępowanie karne przeciwko niej jeszcze się nie toczy się, nie zaistniały zatem podstawy do zawieszania jej w czynnościach służbowych. Podnoszenie tych okoliczności na etapie postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby nie może już odnieść zamierzonego skutku. W postępowaniu tym i organ, a następnie Sąd są związani prawomocnymi rozstrzygnięciami w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych i datami wynikającymi z tych rozstrzygnięć. Taka właśnie sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Rozkazy personalne zawieszające skarżącego w czynnościach służbowych są ostateczne i prawomocne. Z dat ich wydania i określonego w rozkazie personalnym początku zawieszenia w czynnościach służbowych w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że do daty wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby minęło 12 miesięcy, co oznacza, że zaistniały przesłanki uprawniające organ do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. W ramach kontroli legalności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji Sąd związany treścią art. 134 P.p.s.a. nie jest uprawniony do badania zarzutów skargi ujętych w pkt 1 i 2, a odnoszących się w istocie do rozkazów personalnych o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych. W ramach tych zarzutów skarżący podważa bowiem prawidłowość zawieszenia go w czynnościach służbowych od 27 lutego 2014 r., co jednak mógł czynić, jak wskazano powyżej, w ramach skargi na rozkazy personalne w przedmiocie zawieszenia. To, że skarżący w ramach przedmiotowego postępowania kwestionuje również rozkaz personalny o zawieszeniu wynika także w sposób jednoznaczny z użytych przez niego sformułowań, np. do dnia wydania kwestionowanego rozkazu nie doszło do przedstawienia J. K. zarzutu (...).

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. Pozbawiony takich podstaw jest również zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, albowiem jak wskazano powyżej na przeszkodzie zwolnienia policjanta ze służby nie stoi trwające postępowanie karne. Co więcej to postępowanie, jako że stanowiło podstawę zawieszenia skrżącego w czynnościach służbowych, powinno w dacie zwolnienia ze służby trwać, albowiem dla skuteczności zwolnienia ze służby niezbędne jest nieustanie przyczyny będącej podstawą zawieszenia. Inaczej mówiąc, gdyby postępowanie karne w sprawie skarżącego zakończyło się, ustałaby przyczyna zawieszenia i nie można byłoby zwolnić skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

Wbrew zarzutom skargi organom nie można przypisać naruszenia wynikającej z art. 42 ust 3 Konstytucji RP zasady domniemania niewinności. Organy rozstrzygając w sprawie, badały jedynie czy zaistniały, określone przepisem art. 42 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Nie analizowały natomiast okoliczności zarzucanego skarżącemu czynu, ani tym bardziej nie wypowiadały się w zakresie jego winy. Organy nie były uprawnione do dokonywania analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej, gdyż wykraczało to poza ramy przedmiotowego postępowania. Nie mogły zatem brać pod uwagę, wbrew postulatom skargi, że zarzut postawiony skarżącemu jest mało prawdopodobny. Dla organu okolicznością istotną było to, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne.

Ustawodawca, wprowadzając możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, wobec którego postępowanie karne, pomimo upływu 12 miesięcy, wciąż trwa, wskazał na ewentualność rozwiązania takiej sytuacji, pozostawiając w tym względzie swobodę organom Policji. Z pewnością prawodawca dostrzega w tego rodzaju sytuacjach potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Jednak fakultatywność zwolnienia ze służby nie może automatycznie stanowić zakazu zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych (kiedy postępowanie karne wciąż trwa). Ewentualność takiej decyzji organu Policji jest bowiem wyrazem woli samego ustawodawcy, który mocą art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji daje do zrozumienia, że zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych nie powinno trwać w nieskończoność, biorąc pod uwagę czasochłonność czynności podejmowanych przez organy ścigania i charakter zarzutów. Najczęściej to właśnie waga stawianych funkcjonariuszowi zarzutów w postępowaniu karnym determinuje rozstrzygnięcie organu w przedmiocie zwolnienia. Nie bez znaczenia są tu także względy wynikające z konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki (ciągłe trwanie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych z pewnością dezorganizuje służbę), jak i najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego), i nie można tego rodzaju ocen postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2011 r., I OSK 931/11, publ. cbois.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie organ korzystając z możliwości wynikającej z art. 42 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wbrew przekonaniu skarżącego, jako funkcjonariusz zawieszony w czynnościach służbowych, nie może on wykonywać żadnych czynności, jak to określił, wewnątrz struktur Policji. Zawieszenie w czynnościach służbowych odsuwa policjanta od wykonywania wszelkich czynności służbowych, a nie tylko tych, z którymi związany jest bezpośredni kontakt ze społeczeństwem. Nie jest zatem możliwe wykorzystanie szerokich możliwości sposobu pełnienia służby przez skarżącego, co związane jest z jego przygotowaniem zawodowym. Nie trzeba przy tym szczególnie dowodzić, że w przypadku nieobecności policjanta, czynności wchodzące w zakres jego obowiązków, muszą zostać przejęte przez innych funkcjonariuszy. Gdy taki stan trwa długo, niewątpliwie wpływa niekorzystnie na organizację, jak i efektywność działania danej jednostki Policji. Zawieszenie policjanta w czynnościach skutkuje zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jego miejsce innego funkcjonariusza. Interes społeczny przejawiał się zatem w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżący pełnił służbę. Interes skarżącego przejawiał się w chęci pozostawania w służbie, uwzględnieniu posiadanych kwalifikacji, sytuacji osobistej. W ocenie Sądu organ w sposób dostateczny i przekonujący wykazał, dlaczego w przedmiotowej sprawie należało dać prymat interesowi społecznemu, równoważnemu z interesem służby, przedkładając go nad interesem skarżącego.

W okolicznościach niniejszej sprawy, na które wskazano powyżej, w ocenie Sądu, interes społeczny uzasadniał nadanie decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, co czyni zarzut naruszenia art. 108 § 1 K.p.a. nieuzasadnionym. I w tym wypadku organ szczegółowo uzasadnił, dlaczego przedłożył interes społeczny nad indywidualny interes skarżącego.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organ zgromadził cały niezbędny z punktu widzenia mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej materiał dowodowy i poddał ocenie te dowody, które były istotne dla wykazania zaistnienia przesłanek do zastosowania podstawy zwolnienia ze służby określonej w art. 42 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Cała argumentacja organu w tym zakresie została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.