Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 775/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: art. 7, art. 77,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie WSA Krzysztof Bogusz – spr. WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 19 października 2011r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 lipca 2011 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w Opolu, zawiesił J. K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007. Decyzja wydana została na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1 oraz § 16 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a.

Ustalając stan faktyczny organ podał, że wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. J. K. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006. Wnioskodawca wskazał na pakiet ochrona wód i gleb, w wariancie międzyplon ścierniskowy na obszarze 21,38 ha.

Decyzją z dnia 27 listopada 2006 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach przyznał J. K. płatność w wysokości 11117,60 zł.

W dniu 26 lutego 2007 r. w gospodarstwie rolnym należącym do J. K. przeprowadzona została kontrola, której wyniki zawarto w protokole nr [...]. W wyniku kontroli stwierdzono dla wszystkich działek rolnych objętych pakietem błąd oznaczony kodem DR3 oznaczający, iż na całej działce rolnej stwierdzony rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej. Ponadto stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem W14 polegającą na tym, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością.

W związku z wynikami kontroli organ postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2007 r. organ wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania J. K. płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006 zakończone decyzją ostateczną dnia 27 listopada 2006 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wydał w dniu 30 grudnia 2008 r. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji z dnia 27 listopada 2006 r. i o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Decyzja ta po wniesieniu odwołania przez J. K. została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 23 stycznia 2009 r., nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 46/11, uchylił akty organów obu instancji ze wskazaniem, że stwierdzony w czasie kontroli w dniu 26 lutego 2007 r. brak okrywy roślinnej na gruntach rolnych nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

W wyniku kolejnego rozpoznania sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 17 czerwca 2011 r., nr [...], zakończył postępowanie wznowieniowe poprzez odmowę uchylenia decyzji z dnia 27 listopada 2006 r. Organ wskazał, że w dniu 11 maja 2007 r. J. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Głubczycach wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007 na obszarze 21,38 ha. Sprawa ta została przekazana postanowieniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 19 października 2007 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu jako właściwego do dalszego rozpatrzenia wniosku. Dalej organ podniósł, że w dniu 1 lutego 2008 r. w gospodarstwie rolnym należącym do J. K. przeprowadzona została kontrola na miejscu, której wyniki zostały zawarte w protokole nr [...]. W trakcie powyższej wizytacji terenowej inspektorzy stwierdzili, że producent rolny nie pozostawił co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością w okresie zimowym (kod nieprawidłowości oznaczony symbolem W14). W oparciu o te ustalenia organ I instancji uznał, na podstawie art. 16 ust. 2 rozporządzenia, że skoro w dwóch kolejnych kontrolach na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym strony stwierdzono brak realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów rolnośrodowiskowych, to w przypadku J. K. zachodzi konieczność zawieszenia płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. K. Odwołujący się wniósł o uchylenie tej decyzji, zarzucając naruszenie § 16 ust. 2 rozporządzenia polegające na uznaniu, że przepis ten winien znaleźć zastosowanie w sprawie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 19 października 2011 r., nr [...], postanowił utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie dodatkowo wskazując, że J. K. o kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 26 lutego 2007 r. w gospodarstwie rolnym został powiadomiony telefonicznie w dniu rozpoczęcia wizytacji. Organ wskazał także, iż w uwagach inspektorów terenowych pracownicy Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu odnotowali, iż powierzchnia gruntów ornych gospodarstwa, która pokryta jest roślinnością stanowi 5,06% (działka rolna "A" o powierzchni 1,14 ha). J. K. był obecny podczas wykonywania czynności kontrolnych, podpisał i odebrał kopię protokołu oraz nie wniósł żadnych uwag co do jego treści. Do protokołu dołączone zostały - jako załączniki - Plan Działalności Rolnośrodowiskowej oraz pisemna umowa, na mocy której G. K. zobowiązał się do nieodpłatnego wykonania siewu gorczycy na działkach rolnych należących do J. K. Z kolei odnosząc się do kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie J. K. w dniu 1 lutego 2008 r. organ odwoławczy uzupełniająco podał, że kontrolerzy stwierdzili, iż na polu znajdują się małe wymarznięte rośliny gorczycy, z tego też względu przyjęli, że powierzchnia gruntów rolnych okryta roślinnością wynosi 0,00 ha. Przy wykonywaniu czynności kontrolnych brał udział G. K. i A. Z., którzy przedstawili pisemne upoważnienie do reprezentowania strony podczas kontroli.

W dniu 4 lutego 2008 r. J. K. złożył pismo zatytułowane "uwagi własne do protokołu z czynności kontrolnych", w którym wyjaśnił, że brak pokrywy roślinnej jest konsekwencją wymarznięcia gorczycy z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych. Ponadto wskazał, że gorczyca została wysiana w terminie, a przed wystąpieniem mrozów okrywa roślinna występowała na całej powierzchni działki. Do pisma tego dołączone zostało oświadczenie Kierownika Terenowego Zespołu Doradztwa w [...] - J. R., z którego wynikało, że w okresie jesienno - zimowym w rejonie Głubczyc występowały niekorzystne warunki atmosferyczne (znaczne mrozy, suche wiatry, brak okrywy śnieżnej), które uniemożliwiają pozostawanie okrywy roślinnej oraz zaświadczenie o występowaniu mrozów w rejonie Głubczyc.

W decyzji organ zacytował przepisy określające warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznawanej w ramach PROW 2004 - 2006 zawarte w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i ust. 3, § 3 ust. 1 i ust. 2, § 11 ust. 1 - 6 oraz § 16 rozporządzenia.

Organ odwołał się również do treści załącznika nr 2 rozporządzenia określającego warunki, jakie powinny być przestrzegane na gruntach ornych, w pakiecie ochrona wód i gleb, w wariantach K01b i K01c oraz załącznika nr 5 dotyczącego wysokości zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów. Wskazał również na regulację art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, w którym określono kategorie siły wyższej, które mogą zostać uwzględnione w indywidulanych przypadkach przez organ oraz wyjaśnił, że zgodnie z ust. 2 tego artykułu o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Odnośnie przeprowadzonych przez Agencję kontroli na miejscu organ wskazał na treść art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.).

W oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie § 16 ust. 2 rozporządzenia było w pełni prawidłowe i uzasadnione. W tym zakresie argumentował, że z raportu z czynności kontrolnych wykonanych w roku 2007 (nr [...]) jednoznacznie wynika, że na żadnej z działek rolnych (21,38 ha) zgłoszonych przez wnioskodawcę do płatności rolnośrodowiskowych we wniosku na rok 2006 nie stwierdzono okrywy roślinnej w okresie zimowym (poplonu) - inspektorzy odnotowali jedynie, że okrywa roślinna stanowi 5,06% powierzchni gospodarstwa, co pozwala stwierdzić, że okrywa roślinna znajdowała się na działce rolnej "A" niezgłoszonej do płatności. Nieprawidłowość ta oznaczona została kodem W14. Tą samą nieprawidłowość stwierdzono także w kontroli, która odbyła się rok później i dotyczyła wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 (raport nr [...]). Również w tej kontroli inspektorzy stwierdzili brak okrywy roślinnej - tym razem na całej powierzchni gospodarstwa (nie tylko na działce na której powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy).

W ocenie organu, uwzględniając ustalenia kontrolerów z całą stanowczością można przyjąć, iż w dwóch kolejnych kontrolach na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym J. K. stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości w realizacji zadań dokonywanych w ramach pakietu ochrona wód i gleb.

Zadania te określone są w załączniku nr 2 do rozporządzenia i obejmują m.in. właśnie obowiązek utrzymywania w okresie zimy co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością.

Odnosząc się do uwag zgłoszonych przez J. K. w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r., a dotyczących kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2008 r. organ wyjaśnił, że wprawdzie ustawodawca unijny przewidział możliwość uwzględnienia, w indywidualnych przypadkach, pewnych okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienie pozwala m.in. na odstąpienie od stosowania sankcji wynikających z niewywiązania się z ciążących na rolniku zobowiązań (art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004), jednakże regulacje zawarte w tym przepisie nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie - ani w zakresie nieprawidłowości wykrytych w trakcie kontroli na miejscu z roku 2007, ani tych stwierdzonych w roku 2008.

Strona na żadnym etapie postępowania o przyznanie płatności na rok 2006 i 2007 nie poinformowała organów Agencji o zaistnieniu okoliczności nadzwyczajnych (mrozów powodujących wymarznięcie gorczycy), a fakt ten po raz pierwszy został stwierdzony dopiero podczas omawianych kontroli. Nie można więc mówić o wystąpieniu siły wyższej, gdyż warunkiem niezbędnym do uznania przez organy Agencji takowej jest właśnie poinformowanie organów Agencji w terminie 10 dni od dnia jej ustania oraz przedstawienie dowodów potwierdzających wystąpienie zdarzenia powodującego niespełnienie określonego warunku (art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004).

Organ podkreślił również, że obie kontrole zostały przeprowadzone na przełomie lutego i marca, a więc w ostatnich dniach, w których producenci rolni realizujący program rolnośrodowiskowy zobowiązani są do utrzymywania roślinności na gruntach ornych (zgodnie z załącznikiem nr 2 rozporządzenia zabiegi agrotechniczne mogą być bowiem wznowione od dnia 1 marca). Zdaniem organu, tak późny termin kontroli z jednej strony pozwala organom Agencji na określenie, czy istota i cele programu rolnośrodowiskowego ochrona wód i gleb zostały osiągnięte (utrzymywanie na gruntach ornych w okresie zimowym okrywy roślinnej - tzw. poplonów i międzyplonów ma przede wszystkim ograniczać działania erozyjne skutkujące wyjałowieniem i zubożeniem gruntów rolnych oraz zminimalizować zanieczyszczania wód azotanami pochodzenia rolniczego - w okresie zimy grunty te najbardziej narażone są na działanie niekorzystnych czynników atmosferycznych i klimatycznych - silne wiatry, mrozy itp.), z drugiej natomiast strony daje rolnikowi pewien margines czasu na ocenę rezultatów podjętych działań i ewentualne poinformowanie organów Agencji o nieprzewidzianych sytuacjach (np. o wymarznięciu rośliny poplonowej).

Reasumując, organ stwierdził, że skoro fakt wystąpienia w gospodarstwie rolnym J. K. nieprawidłowości w zakresie realizacji zadań w pakiecie ochrona wód i gleb, został jednoznacznie stwierdzony w trakcie dwóch kolejnych kontroli na miejscu i nieprawidłowości tych nie można uznać za efekt działania siły wyższej w rozumieniu art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, to zgodnie z prawem organ I instancji zawiesił wnioskodawcy płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł J. K., reprezentowany przez pełnomocnika adw. M. J., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa, co przejawiało się w prowadzeniu działalności kontrolnej dopiero po przejściu mrozów i braku reakcji na wnioski stron, co do wcześniejszego terminu przeprowadzenia kontroli. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia § 16 ust. 2 rozporządzenia polegający na uznaniu przez organ, że przepis ten winien znaleźć zastosowanie w realiach niniejszej sprawy.

Uzasadniając zarzuty wskazano, że działania organu miały na celu nieprzyznanie stronie po raz kolejny płatności rolnośrodowiskowych, o czym świadczą przede wszystkim terminy przeprowadzanych kontroli, do których dochodzi po przejściu mrozów. Dalej dowodzono, że skarżący dysponuje oświadczeniami organów, z których jednoznacznie wynika, że gorczyca jest rośliną jednoroczną jarą, dlatego w przypadku mrozów wymarza. Poza tym w rejonie Głubczyc w okresie jesienno - zimowym, tj. listopad, grudzień, styczeń wystąpiły mrozy poniżej 10 stopni i nie było okrywy śnieżnej. Suche, mroźne wiatry spowodowały zatem szybkie wymarznięcie gorczycy i zwianie suchych roślin. Nie jest możliwe przy obsianiu przez rolnika 100% gruntów ornych gospodarstwa gorczycą jako poplon, aby po mrozach pozostała okrywa zielona. Zdaniem skarżącego, treść przedmiotowych dokumentów podważa wyniki przeprowadzonych kontroli. Końcowo skarżący zwrócił uwagę na okoliczność, że wielokrotnie zwracał się do organu celem przeprowadzenia kontroli jeszcze przed wystąpieniem mrozów, a wnioski te rozpoznane zostały negatywnie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, organ podniósł, że jednym z głównych zadań realizowanych w ramach pakietu ochrona wód i gleb jest utrzymywanie w okresie zimowym okrywy roślinnej na wybranych polach w celu ograniczenia działań erozyjnych skutkujących wyjałowieniem gruntów ornych w zimie. Z tego właśnie powodu kontrole na miejscu, mające na celu weryfikację wypełnienia przez rolników podjętych przez nich zobowiązań, odbywają się w okresie zimy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa których konsekwencją byłoby uchylenie albo stwierdzenie nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi, na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.). W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 19 października 2011 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o zawieszeniu J. K. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007. Powodem zastosowanego zawieszenia było ujawnienie w wyniku dwóch kolejno przeprowadzonych kontroli, tj. w dniu 26 lutego 2007 r. oraz w dniu 1 lutego 2008 r., nieprawidłowości w realizacji zadań dokonywanych przez J. K., oznaczonej kodem W14 polegającej na tym, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością.

Trzeba zauważyć, że wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006, jak i wniosek kontynuacyjny na rok 2007, skarżący złożył deklarując pakiet ochrona wód i gleb, w wariancie: międzyplon ścierniskowy (K01c) na obszarze 21,38 ha.

Podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. W myśl § 1 ust. 2 rozporządzenia pomoc finansowa jest udzielana m. in. w ramach pakietu ochrona gleb i wód. Pakiety mogą dzielić się na warianty, w ramach pakietów lub wariantów wyodrębnia się zadania, a zadania są realizowane w cyklu rocznym (§ 1 ust. 3 rozporządzenia). W załączniku nr 1 do rozporządzenia w części II w pkt 5 podpunkt 2) określone zostały zadania realizowane w ramach pakietu ochrona wód i gleb, w wariancie K01b i K01c (międzyplon ścierniskowy) - na gruntach ornych, gdzie wymieniono m.in. zadanie "w okresie zimy co najmniej 33% gruntów jest pokrytych roślinnością". Stosownie natomiast do § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponownie stwierdzone u producenta rolnego uchybienia w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, powoduje, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym.

W realiach rozpoznawanej sprawy trzeba zważyć, że J. K. nie spełnił jednego z podstawowych warunków pakietu ochrona wód i gleb, jakim jest utrzymywanie w okresie zimowym pokrywy roślinnej na co najmniej 33% gruntów ornych. Ta nieprawidłowość została stwierdzona podczas kontroli na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym skarżącego po raz pierwszy w dniu 26 lutego 2007 r. (kontrola przeprowadzona w ramach wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006) oraz po raz drugi w dniu 1 lutego 2008 r. (kontrola wykonana w ramach wniosku kontynuacyjnego na rok 2007).

Wyniki czynności kontrolnych zostały zawarte w protokołach z kontroli nr [...] oraz nr [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 67 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 817/2004, wstępne wnioski o udział w systemie i kolejne wnioski o płatności są sprawdzane w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. Państwa Członkowskie określają odpowiednie metody i sposoby kontroli każdego środka wsparcia, a także osoby podlegające kontrolom.

Kontrole przeprowadzane są poprzez kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W myśl art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Raport taki wykazuje m. in. skontrolowane programy pomocy i wnioski; osoby obecne przy kontroli; sprawdzone działki rolne; czy rolnik został powiadomiony o kontroli, a jeżeli tak, o ile wcześniej (art. 28 rozporządzenia nr 796/2004). Celem protokołu kontroli jest zatem udokumentowanie zastanego stanu faktycznego w czasie kontroli i wskazanie stwierdzonych naruszeń w zakresie objętym kontrolą. Stosownie natomiast do ust. 2 art. 28 rozporządzenia rolnik może podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię raportu z przeprowadzonej kontroli. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające ma możliwość weryfikacji realizowania przez producenta rolnego zgłoszonego programu rolnośrodowiskowego, poprzez wykorzystanie zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz wypełniania przez stronę ciążących na niej obowiązków.

Oceniając prawidłowość przeprowadzonych przez organy czynności kontrolnych zaakcentować trzeba, że skarżący został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i z nich skorzystał. J. K. był obecny podczas wykonywania czynności kontrolnych w dniu 26 lutego 2007 r., podpisał i odebrał kopię protokołu oraz nie wniósł żadnych uwag, co do jego treści. Natomiast podczas wykonywania czynności kontrolnych w dniu 1 lutego 2008 r. skarżący był reprezentowany przez G. K. oraz A. Z., którzy posiadali od strony stosowne upoważnienie. Skarżący do protokołu z tej kontroli wniósł pismem z dnia 4 lutego 2008 r. uwagi własne, w których wyjaśnił, że brak pokrywy roślinnej jest konsekwencją wymarznięcia gorczycy z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych.

Dlatego skarżący miał zapewniony czynny udział w prowadzonym przez organy postępowaniu, był powiadamiany o kontrolach i miał możliwość zgłaszania zastrzeżeń.

Oceniając zaskarżone decyzje stwierdzić trzeba, że środkiem dowodowym w niniejszej sprawie niewątpliwie jest dokumentacja z przeprowadzonych kontroli, w tym protokoły, którym należy - zdaniem Sądu - przypisać walor wiarygodności. W protokołach tych zawarto wszystkie niezbędne informacje wymagane wskazanymi wyżej przepisami, tak aby cele przeprowadzonych kontroli na miejscu zostały zrealizowane zgodnie z zasadami przyjętymi w rozporządzeniu nr 796/2004. W protokołach zawarty został szczegółowy opis wykonywanych na działkach czynności kontrolnych, które zostały również utrwalone w postaci materiału fotograficznego, a poprzez wskazanie odpowiednich kodów pokontrolnych określono stwierdzone naruszenia.

Skarżący zapoznał się z całością dokumentacji, podpisał i odebrał protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 26 lutego 2007 r., nie wnosząc do niego żadnych uwag. Natomiast protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 1 lutego 2008 r. został przekazany A. Z., posiadającej stosowne upoważnienie od skarżącego do reprezentowania go podczas czynności kontrolnych. Odnośnie tej kontroli skarżący wniósł swoje uwagi zaprezentowane w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r., do których szczegółowo odniósł się organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Skoro zatem raporty z przeprowadzonych kontroli spełniały wszystkie wymogi formalne, mogły one stanowić podstawę ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w niniejszej sprawie. Z ustaleń tych zaś jednoznacznie wynika, że w gospodarstwie rolnym skarżącego ujawniono nieprawidłowość oznaczoną kodem W14, polegającą na tym, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością.

Uchybienie stwierdzone zostało w dwóch kolejnych kontrolach na miejscu przeprowadzonych przez organ. W konsekwencji tych ustaleń organy obu instancji zasadnie przyjęły, że w przypadku skarżącego zachodzi konieczność zastosowania sankcji określonej w § 16 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym.

W decyzjach organów obu instancji przedstawiona została szczegółowa interpretacja dokumentacji w postaci protokołów kontroli wraz z wyjaśnieniem, dlaczego i z jakich powodów organ przyjął, że w przypadku skarżącego stwierdzono brak realizacji zadań w ramach pakietu rolnośrodowiskowego - ochrona wód i gleb. Organy zawieszając skarżącemu płatność na rok 2007, opisały stwierdzone nieprawidłowości wykryte w wyniku kontroli oraz motywy, na których oparte zostało rozstrzygnięcie sprawy. Brak zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a.

Podzielić również należało stanowisko organu odwoławczego odnośnie podnoszonej przez skarżącego w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r. okoliczności wymarznięcia gorczycy z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych.

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, Państwa Członkowskie mogą uznać, w szczególności, następujące kategorie siły wyższej: a) śmierć rolnika; b) długoterminową niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; d) klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) chorobę epizootyczną dotykającą część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo rozważył podnoszone przez skarżącego okoliczności, wskazujące na niezależne od niego przyczyny wymarznięcia ziaren gorczycy (silne mrozy, brak okrywy śnieżnej) w aspekcie przesłanek wymienionych w powołanym przepisie prawa wspólnotowego, przewidującym możliwość uwzględnienia w indywidualnych przypadkach, wyjątkowych okoliczności zezwalających na odstąpienie od stosowania sankcji.

Zauważyć trzeba, że dodatkowym warunkiem zastosowania tego przepisu jest spełnienie wymogu powiadomienia o takich okolicznościach w formie pisemnej, w terminie 10 dni roboczych, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności oraz przedstawienia odpowiednich dowodów zadowalających ten organ (art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004). W niniejszej sprawie skarżący przedłożył wprawdzie oświadczenie Kierownika Terenowego Zespołu Doradztwa w [...], z którego wynikało, że w okresie jesienno - zimowym w rejonie Głubczyc występowały niekorzystne warunki atmosferyczne (znaczne mrozy, suche wiatry, brak okrywy śnieżnej), oraz zaświadczenie Dyrektora Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian

w [...] o występowaniu mrozów w rejonie Głubczyc w poszczególnych miesiącach. Uczynił to jednak dopiero w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r.

Akta sprawy administracyjnej nie wskazują, aby skarżący o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych informował organ we wcześniejszym okresie. Z przedstawionych przez producenta rolnego dokumentów wynika, że już w listopadzie 2007 r. wystąpiły ujemne temperatury sięgające nawet do minus piętnastu stopni, a zatem jeżeli skarżący upatrywał w tych okolicznościach wystąpienia siły wyższej to powinien wskazać na nie już w listopadzie bądź na początku grudnia 2007 r. W tym stanie rzeczy zasadnie organ odwoławczy ustalił brak przesłanek faktycznych do zastosowania cyt. przepisu art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji i odstąpienia od sankcji zawieszenia płatności na jego podstawie.

Z kolei odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przeprowadzania kontroli po przejściu mrozów uznać trzeba, że organ był uprawniony do przeprowadzenia kontroli w tym czasie i jak słusznie zauważył organ II instancji, to rodzaj wybranego przez stronę pakietu decyduje o warunkach jakie mają być spełnione w związku z płatnościami, a organ jest władny zweryfikować, czy producent rolny realizujący dany program, wypełnia ciążące na nim obowiązki. Skoro w wybranym przez skarżącego programie jednym z warunków uzyskania płatności było pokrycie w okresie zimowym roślinnością określonego areału gruntów, to właśnie w okresie zimowym należy weryfikować spełnienie przez stronę warunków korzystania z tego programu. Podkreślić również należy, że to organ, który dokonuje weryfikacji w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego, decyduje o terminie przeprowadzanych kontroli, a zatem nie jest on związany wnioskiem producenta rolnego w tym zakresie.

Reasumując, jeżeli w rozpoznawanej sprawie wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia, a kwestionowane decyzje wydano z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 K.p.a., strona w prowadzonym postępowaniu brała czynny udział, a uzasadnienie decyzji organów obu instancji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., to brak podstaw do uwzględnienia skargi, którą w rezultacie należało oddalić (art. 151 P.p.s.a.).