Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 127/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81c
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku dostarczenia opinii technicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] września 2012 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej w skrócie: "PINB" lub "organ I instancji") – działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm., dalej: "Prawo budowlane", w skrócie "p.b.") oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") – "w związku z powstaniem uzasadnionych wątpliwości co do robót budowlanych a także stanu technicznego obiektu budowlanego", nakazał W. i M. T., współwłaścicielom lokali nr [...] i [...] w budynku wielorodzinnym w [...], dostarczenie w terminie do [...] 2012 r., oceny technicznej, elementu konstrukcyjnego (ściany), w którym wykonano samowolnie otwór drzwiowy pomiędzy tymi lokalami, zastrzegając, że ocena techniczna powinna być sporządzona przez osobę uprawnioną w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.

Uzasadniając organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2011 r. do siedziby organu wpłynęło pismo Prezesa Zarządu spółki [...] (dalej: "Spółka") z zawiadomieniem o przekuciu otworu drzwiowego w ścianie nośnej przedmiotowego budynku. W toku kontroli ustalono, że współwłaścicielami obu lokali mieszkalnych są adresaci decyzji, a pomiędzy tymi lokalami, w ścianie nośnej budynku, wykonany został otwór drzwiowy o szerokości 0,813 m i wysokości 2,046 m. Strony przyznały, że przedmiotowy otwór drzwiowy został wykonany "około [...] 2008 roku". Organ I instancji ustalił, że strony nie posiadają dokumentów dotyczących wykonania przedmiotowego otworu, ponieważ – jak wynika z protokołu kontroli z [...] stycznia 2012 r. – zdaniem stron wykonanie takich robót budowlanych nie wymagało posiadania żadnych dokumentów.

Organ I ocenił, że wykonanie przedmiotowego otworu drzwiowego w elemencie konstrukcyjnym budynku – ścianie nośnej – bez wymaganego dla tego rodzaju robót budowlanych pozwolenia na budowę jest równoznaczne z wykonaniem robót budowlanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 p.b. Ponadto w związku z tym, że przedmiotowe roboty budowlane polegają na naruszeniu elementu konstrukcyjnego (ściany nośnej), zachodzi uzasadniona wątpliwość co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Tym samym zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 81c p.b., co uzasadnia nałożenie na właścicieli przedmiotowych lokali, a zarazem inwestorów wykonanych robót budowlanych, obowiązku dostarczenia w określonym terminie oceny technicznej. Organ I instancji zastrzegł, że niedostarczenie oceny technicznej w zakreślonym terminie spowoduje nakazanie przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego.

Na opisane postanowienie PINB zażalenie wniósł M. T. (dalej: "Skarżący"), wyjaśniając, że w momencie wykonania otworu właścicielem lokalu był prezes Spółki, T. S., zarazem ówczesny Przewodniczący Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej w przedmiotowym budynku. Skarżący podkreślił, że ściana, w której wykonano otwór drzwiowy, jest ścianą działową, a nie nośną. Wskazał, że nigdy w żadnej formie ani w żadnych okolicznościach nie użył określenia "ściana nośna" w odniesieniu do ściany, w której został wykonany otwór drzwiowy. Informację o tym, że jest to ściana działowa można odczytać bezpośrednio z rzutów piętra, które były przez Skarżącego wielokrotnie przedstawiane organowi I instancji, a także z dokumentacji projektowo-budowlanej, do której PINB ma nieograniczony dostęp. Informację tę potwierdził również telefonicznie oraz pocztą elektroniczną projektant przedmiotowego budynku, o czym Skarżący wielokrotnie informował PINB. Skoro jedyny argument, jakim posługuje się PINB, jest pozbawiony jakichkolwiek podstaw oraz całkowicie niezgodny z prawdą, całość uzasadnienia postanowienia traci jakikolwiek sens. Zdaniem Skarżącego, z "rażąco widocznych" powodów postanowienie ma tylko dwa zadania: utrudnić jemu życie oraz spowodować bezpodstawny wydatek.

Postanowieniem z [...] grudnia 2012 r., znak [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB" lub "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając organ II instancji napisał, że PINB prawidłowo prowadzi postępowanie w trybie art. 50–51 p.b. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budową, z zastrzeżeniem art. 29–31 p.b. Przepisy art. 29 p.b. zawierają zamknięty katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wykonanie robót budowlanych polegających na wykuciu otworu drzwiowego w ścianie nośnej (czyli przebudowy) nie zostało zawarte w tym katalogu. W związku z powyższym takie roboty budowlane wymagają uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Dalej WWINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 81c p.b. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Takie postanowienie ma przede wszystkim charakter dowodowy i jest podejmowane w ramach już toczącego się postępowania w określonej sprawie, po uprzednim przeprowadzeniu wstępnych wyjaśnień.

Zdaniem WWINB, skoro nastąpiło wykucie otworu drzwiowego w ścianie nośnej, roboty zostały wykonane samowolnie, a inwestorzy nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających prawidłowość wykonanych robót, to wątpliwości co do jakości wykonanych robót są w pełni uzasadnione. Z tego właśnie względu konieczne jest sporządzenie oceny technicznej ściany. Opinia taka pozwoli stwierdzić, czy roboty zostały wykonane prawidłowo, czy nie nastąpiło naruszenie elementu konstrukcyjnego oraz czy nie nastąpiła zmiana obciążeń zagrażająca konstrukcji całego budynku. Organy nadzoru budowlanego, pomimo iż stanowią fachowy pion administracji publicznej, nie mogą dokonać takiej oceny w zakresie posiadanych kompetencji.

Odnosząc się do argumentów zażalenia organ II instancji wskazał, że dokonał analizy projektu budowlanego budynku, w którym znajduje się przedmiotowa ściana. Z analizy rzutu trzeciego piętra (str. 25 projektu) oraz rzutu konstrukcyjnego stropu trzeciego piętra (str. 29 projektu) wynika, że ściana, w której został wykuty przedmiotowy otwór drzwiowy, jest ścianą nośną, a wykonywanie na niej robót budowlanych może mieć wpływ na sposób, w jaki przenoszone jest na nią obciążenie stropu. W związku z powyższym należy wykonać ocenę techniczną przedmiotowej ściany.

Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył M. T., zarzucając ogólnie naruszenie przez WWINB prawa procesowego i prawa materialnego. Na tej podstawie wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji; zasądzenie zwrotu wszelkich kosztów postępowania, a także – z ostrożności – o przeprowadzenie dowodu z zeznań projektanta budynku oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Uzasadniając powtórzył argumenty zawarte w zażaleniu. Nadto podkreślił, że przedmiotowy otwór drzwiowy został wykonany w ścianie działowej, a tylko wykonanie takiego otworu w ścianie nośnej wymaga zgłoszenia prac budowlanych. Zarzucił, że wielokrotnie informował zarówno PINB, jak i WWINB, że wiedzę o tym, iż jest to ściana działowa, a nie nośna, uzyskał od dewelopera (Prezesa Zarządu Spółki zgłaszającego do PINB fakt wykonania otworu) oraz ustnie od projektanta budynku, przed wykonaniem otworu. Skarżący wskazał, że po wszczęciu postępowania poprosił projektanta budynku o odpowiedź dotyczącą ściany. Fakt uznania przedmiotowej ściany za nośną, zdaniem Skarżącego, budzi wątpliwości co do wiedzy, umiejętności i fachowości osób dokonujących analizy projektu budowlanego budynku, o której wspomniano w skarżonym postanowieniu. Twierdzenia te stoją w sprzeczności z twierdzeniami projektanta budynku, który dokonywał pełnych obliczeń podczas projektowania budynku. Autor skargi podkreślił, że otwór drzwiowy został wykonany na najwyższej kondygnacji, co powoduje, iż nie ma żadnych powodów do występowania jakichkolwiek wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu. Do skargi załączył kopię korespondencji mailowej dotyczącą ściany oraz rzut konstrukcyjny stropu trzeciego piętra.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 03 kwietnia 2013 r. Skarżący oraz pełnomocnik organu podtrzymali swoje stanowiska w sprawie. Pełnomocnik organu ponadto podkreślił, że z analizy rzutu konstrukcji trzeciego pietra wynika, iż z boku na ścianie, w której wykonano otwór, znajdują oparcie belki stropowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia WWINB oraz poprzedzającego go postanowienia PINB, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności któregokolwiek z tych aktów, względnie stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji, a zwłaszcza organ II instancji, wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.

Przed szczegółowym przedstawieniem powodów oddalenia skargi Sąd odniesie się do uchybienia proceduralnego, jakiego dopuścił się organ I instancji. Otóż z treści samego postanowienia pierwszoinstancyjnego (k. 43) nie wynika, kto dokładnie je podpisał. Pod uzasadnieniem tego postanowienia jest bowiem tylko odcisk pieczęci nagłówkowej urzędu (o treści: "Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego [...]" wraz z adresem siedziby tego urzędu) oraz skrócony podpis (nieczytelny), brak natomiast pieczęci imiennej podpisującego.

Tymczasem zgodnie z art. 107 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. postanowienie powinno zawierać m.in. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania postanowienia. Podpis składa osoba piastująca funkcję organu administracyjnego (w niniejszej sprawie: PINB), względnie osoba działająca z jego upoważnienia na mocy art. 268a k.p.a. Podpis jest przesłanką istnienia aktu administracyjnego. Brak podpisu powoduje, że akt administracyjny stanowi zaledwie projekt, który nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego, i to mimo doręczenia go stronie.

Lektura całości akt organu I instancji pozwala jednak stwierdzić, że na innych dokumentach podobna parafka towarzyszy odciskowi pieczęci imiennej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Co istotne dla zupełnego wyjaśnienia tej kwestii, wszystkie pisma organu I instancji w niniejszej sprawie, łącznie z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz stanowiskiem organu I instancji wobec argumentów zażalenia, zostały podpisane przy użyciu takiego samego skróconego podpisu, osobiście przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W niniejszej sprawie nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że postanowienie organu I instancji zostało podpisane przez piastuna funkcji organu, tyle że w sposób nie do końca prawidłowy (brak jednoznacznego wskazania imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego). Jest to niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania, które jednak, z podanych wyżej względów (brak wątpliwości co do tożsamości osoby podpisującej), nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przechodząc do kwestii merytorycznych Sąd zauważa, że spór między stronami sprowadzał się zasadniczo do tego, czy przedmiotowy otwór drzwiowy został wykonany w ścianie nośnej czy działowej, a w konsekwencji, czy konieczne jest sporządzanie oceny technicznej przez Skarżącego (i ponoszenie przezeń związanych z tym kosztów). W ocenie Sądu polemika Skarżącego w tej sprawie przybrała w dużej mierze znamiona sporu werbalnego – o właściwe "nazwanie" ściany ("nośna" / "działowa") – gdy tymczasem najistotniejsze wydaje się to, czy z uwagi na fakt, iż ściana ta może np. przenosić pewne obciążenia, bądź usztywniać (stabilizować) w określonym zakresie elementy konstrukcyjne budynku, ingerencja w tę ścianę w postaci samowolnego wybicia w niej otworu może nie być zupełnie obojętna dla stanu technicznego budynku, co uzasadniałoby konieczność dokonania określonych sprawdzeń i sporządzenia stosownej oceny. W ocenie Sądu z ustaleń organów w stopniu dostatecznym wynika, iż wpływ taki może występować.

Materialnoprawną podstawę orzeczeń wydanych w niniejszej sprawie stanowił art. 81c ust. 2 p.b., zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (tj. uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, przy czym koszty sporządzenia takich opracowań ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania.

Wobec tego godzi się podkreślić, że zaskarżone postanowienia zapadły w ramach postępowania dotyczącego samowoli budowlanej wszczętego przez PINB w trybie art. 50–51 p.b., przy czym – co należy tu zaakcentować – kwestia zasadności wszczęcia i prowadzenia takiego postępowania nie podlega ocenie Sądu w niniejszej sprawie.

Przepis art. 81c ust. 2 p.b. wymienia trzy alternatywne przesłanki, które mogą uzasadniać nałożenie obowiązku przedłożenia stosownych ocen lub ekspertyz –wystąpienie wątpliwości co do: (1) jakości wyrobów budowlanych, (2) jakości robót budowlanych, względnie (3) stanu technicznego obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie, jak to wynika expressis verbis z części wstępnej postanowienia PINB, organy powołały się na przesłankę "wątpliwości co do robót budowlanych a także stanu technicznego obiektu budowlanego". Przy tym organy istotną wagę przywiązały do tego, że otwór wybito w ścianie konstrukcyjnej (nośnej). Ponadto organ II instancji wprost wskazał, że żądana opinia pozwoli stwierdzić, czy roboty zostały wykonane prawidłowo, czy nie nastąpiło naruszenie elementu konstrukcyjnego oraz czy nie nastąpiła zmiana obciążeń zagrażająca konstrukcji całego budynku.

Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym były już rozpatrywane spory podobne do występującego w niniejszej sprawie. Przykładowo, w prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu z 18 października 2012 r. (II SA/Wr 507/12; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), z powołaniem się na wcześniejsze orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazano, że nadzór budowlany to fachowy pion administracji publicznej, a zatem, co do zasady, ewentualne wątpliwości co do kwestii mieszczących się w ramach jego kompetencji powinien rozstrzygać we własnym zakresie. Przepis art. 81c ust. 2 p.b., który przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych. Nawet sam fakt dokonania samowoli budowlanej nie uzasadnia nałożenia obowiązków wymienionych w art. 81c ust. 2 p.b.. Kontrolując wykonanie nieskomplikowanych robót budowlanych inspektor nadzoru budowlanego jest bowiem w stanie samodzielnie określić prawidłowość wykonania tych robót.

Z drugiej stron należy zauważyć, że w wyroku WSA w Szczecinie z 15 lutego 2012 r. (II SA/Sz 1264/11, CBOSA) uznano, iż uzasadnione wątpliwości, o których mowa w art. 81c ust. 2 p.b., z reguły występować będą w razie samowolnego zrealizowania obiektu budowlanego czy samowolnego wykonania innych robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (przy czym, zdaniem sądu, wątpliwości te uzasadnione być muszą stwierdzonymi okolicznościami sprawy).

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2011 r. (II OSK 1331/10, CBOSA) podkreślił, że wykładnia normy prawnej zawartej w art. 81c ust. 2 p.b. wymaga zwrócenia szczególnej uwagi zarówno na systematykę przepisu art. 81c p.b., jak i na jego literalne brzmienie. NSA podkreślił, że przyznane organom w art. 81c ust. 2 p.b. uprawnienie stanowi uzupełnienie uprawnień, jakie wynikają z art. 81c ust. 1 p.b. Ten fakt powoduje, że korzystanie z możliwości wynikających z ust. 2 musi pozostawać w ścisłym związku z ust. 1, co oznacza, iż organy są uprawnione do korzystania z możliwości wynikających z ust. 2 wówczas, gdy środki przewidziane w ust. 1 (tj. informacje lub dokumenty, o jakich mowa w tym przepisie) są niewystarczające do oceny stanu sprawy. Analizując uprawnienia organu zawarte w art. 81c ust. 2 p.b. NSA zaakcentował, że przesłanką ustawową, od spełnienia której uzależniona jest możliwość skorzystania przez organ z uprawnień wynikających z ust. 2, jest istnienie uzasadnionych wątpliwości, a więc, jak wynika z wykładni językowej tego przepisu, nie jakichkolwiek wątpliwości, ale o charakterze kwalifikowanym. Stosując powyższy przepis, który ma charakter szczególny i stanowi podstawę prawną do nałożenia na stronę określonych obowiązków, w tym także finansowych, nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd organ wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. obowiązany jest wykazać spełnienie ustawowej przesłanki "uzasadnionych wątpliwości" w danym konkretnym stanie faktycznym. Przy tym, w ocenie NSA, istnienie uzasadnionych wątpliwości nie może być automatycznie utożsamiane z faktem wykonania określonych robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę – sam fakt wykonania robót w ramach samowoli budowlanej nie może stanowić samodzielnej i wystarczającej przesłanki nałożenia obowiązków określonych w art. 81c ust. 2 p.b.

Odnosząc się do zaprezentowanych wyżej poglądów orzecznictwa, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że choć, z jednej strony, sam fakt wykonania robót w warunkach (podejrzenia) samowoli budowlanej rzeczywiście nie stanowi wystarczającej przesłanki nałożenia obowiązku z art. 81c ust. 2 p.b., to jednak, z drugiej strony, fakt ten – zwłaszcza jeśli, jak w niniejszej sprawie, towarzyszy jemu brak udokumentowania sposobu i fachowości wykonania robót – może rodzić wątpliwości co do jakości wykonanych robót, a ponadto, w razie ingerencji w element istotny dla konstrukcji budynku, także ich ewentualnego wpływu na stan techniczny obiektu.

Oczywiście w przypadku robót nieskomplikowanych i typowych, gdy jakość ich wykonania jest możliwa do oceny przez organ nadzoru już "na pierwszy rzut oka" w toku przeprowadzonej kontroli, i gdy w taki sam sposób możliwe jest wykluczenie ewentualnego negatywnego wpływu tych robót na stan techniczny budynku, organ nadzoru budowlanego winien dokonać stosownych ocen we własnym zakresie, korzystając z posiadanych kompetencji i wiedzy fachowej. Niedopuszczalne jest bowiem nadużywanie władczej pozycji przez organ administracji publicznej poprzez automatyczne nakładanie obowiązku przedłożenia oceny technicznej w każdym przypadku nabrania wątpliwości przez kontrolującego. Wskazać jednak należy, że równie nieuprawnione jest oczekiwanie, aby inspektorzy nadzoru budowlanego wykorzystywali swoje kompetencje i uprawnienia do sporządzania specjalistycznych ocen technicznych, wymagających dokonania pogłębionych analiz, badań, wyliczeń itp., na rzecz indywidualnego podmiotu, tym bardziej takiego, co do którego istnieje podejrzenie, iż działał w warunkach samowoli budowlanej. W ocenie Sądu konieczność dokonania w konkretnej sprawie takich "nieoczywistych" ocen spełnia kryterium wystąpienia wątpliwości "uzasadnionych" w rozumieniu art. 81c ust. 2 p.b.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że spór o "status" ściany – o to, czy jest to ściana "nośna" czy "działowa" – nie ma pierwszoplanowego znaczenia w sprawie, acz fakt istnienia tego sporu potwierdza tylko potrzebę przeprowadzenia pogłębionej oceny w analizowanym zakresie. Z perspektywy przesłanek zawartych w art. 81c ust. 2 p.b., a zwłaszcza wątpliwości co do jakości i wpływu wykonanych robót na stan techniczny budynku, bardziej istotne znaczenie ma jednak ocena, czy i ewentualnie jakie obciążenie przenosi ściana, w której wykonano otwór, względnie jakie jeszcze inne funkcje (np. usztywnienie konstrukcji) pełni – co może wykraczać poza dychotomicznie ujmowany podział na ściany "nośne" i "działowe".

W tym kontekście Sąd ocenia, że dopiero postanowienie organu II instancji zostało należycie udokumentowane i uzasadnione. Organ I instancji w istocie uchylił się bowiem od należytego uzasadnienia swojego stanowiska co do konieczności sporządzenia i wymaganego zakresu żądanej oceny technicznej. Dopiero WWINB uzupełnił akta administracyjne o kopię rzutu trzeciego piętra budynku, a przede wszystkim o kopię rzutu konstrukcyjnego stropu trzeciego piętra (k. 16 i 17 akt II inst.) i po ich analizie stwierdził, że wykonanie robót budowlanych w przedmiotowej ścianie może mieć wpływ na sposób, w jaki przenoszone jest na nią obciążenie stropu, co uzasadnia wykonanie oceny technicznej przedmiotowej ściany. Zarazem doprecyzował, że taka opinia pozwoli stwierdzić, czy roboty zostały wykonane prawidłowo, czy nie nastąpiło naruszenie elementu konstrukcyjnego oraz czy nie nastąpiła zmiana obciążeń zagrażająca konstrukcji całego budynku. W ocenie Sądu takie stanowisko jest wystarczające do uznania, że zasadność nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej została w sposób dostateczny wykazana przez organ na gruncie art. 81c ust. 2 p.b.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

MZ