Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1225/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 165a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1225/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 kwietnia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr.), Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski, Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008r., sprawy ze skargi G. N., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r., I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 117 zł (sto siedemnaście złotych 00/100).


UZASADNIENIE

G. N. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot nadpłaty z tytułu nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 rok w wysokości 125.070,70 zł wraz z odsetkami.

Zdaniem skarżącej urząd skarbowy zmusił ją do zapłaty nieistniejącej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. wraz z odsetkami w kwocie 125.070,70 zł

Naczelnik Urzędu Skargowego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] w oparciu o art. 165a Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądanego zwrotu nadpłaty.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja na mocy której określono dla skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. na skutek oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny stała się prawomocna, a podatek w niej określony został zapłacony w dniu [...] grudnia 2000 r. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że nie doszło do powstania nadpłaty i odmówił wszczęcia postępowania w tym przedmiocie.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o dokonanie zwrotu nadpłaty.

Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podzielając zajęte stanowisko tego organu.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] NR [...] określono skarżącej wysokość należnego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. w wysokości 51.497,00 zł. W dniu wydania powyżej decyzji skarżąca uregulowała jedynie kwotę podatku dochodowego za 1993 r. wynikającą z zeznania podatkowego za ten rok w kwocie 22.602,40 zł.

Kwota podatku wynikająca z decyzji została rozłożona na raty i zapłacona przez skarżącą, ale z uwagi na jej zwrot skarżąca stałą się ponownie dłużnikiem wobec organu podatkowego z tytułu niezapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r.

W związku z powyższym organ zaliczył na poczet podatku wynikającego z decyzji (51.497,00 zł) podatek zapłacony według zeznania podatkowego (22.602,40 zł) oraz nadpłatę z 1994 r. w kwocie 134,70 zł, natomiast pozostałą do zapłaty kwotę 28.759,90 zł skarżąca uiściła w dniu [...] grudnia 2000 r.

Mając powyższe na względzie w rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu, nie zaistniała okoliczność nienależnie zapłaconego podatku dochodowego za rok 1993.

Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowe zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu zarzucono naruszenie art. 21 § 1 pkt 3 art. 165a § 1 i 2, art. 207 § 1 i 2, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz naruszenie art. 45 pkt. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skarżąca podnosiła, że organ winien merytorycznie rozpoznać wniosek w sprawie zwrotu nadpłaty i wydać stosowną decyzję. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania, a jedynie dokonano jednostronnych czynności urzędowych.

W oparciu o powołane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie, stwierdzenia nieważności i niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności).

Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym wypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 125.070,70 zł narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza poprzez naruszenia art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DZ. U. z 2005 nr 8, poz. 60 ze zm.).

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do kwestii, czy organy podatkowe były uprawnione do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu nadpłaty na podstawie oceny merytorycznej istnienia nadpłaty, a nie formalnej oceny dopuszczalności postępowania w tym przedmiocie.

W uzasadnieniu obu postanowień, organy podatkowe wskazywały przebieg postępowania wymiarowego w postępowaniu podatkowym i sądowym, związany z zaskarżanymi postanowieniami, a w szczególności kwotę podatku wpłaconą przez skarżącą oraz dokonane zwroty podatku. Powołano się też na zwrot kwoty podatku dokonany w dniu [...] marca 2007 r. przez organ w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 10 sierpnia 2005 r. postanowienia o zarachowaniu nadpłaty z 1994 roku na poczet zaległości za 1993 rok. To wszystko doprowadziło organy do konkluzji, iż skarżącej nie przysługuje zwrot nadpłaty, dlatego organy odmówiły wszczęcia postępowania w oparciu o art. 165a Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z treścią § 1 zastosowanego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (wszczęcia postępowania) Ordynacji podatkowej, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż z żądaniem zwrotu nadpłaty wystąpiła osoba, która była stroną postępowania podatkowego czyli G. N. Zatem rozważyć należy, czy zachodziły w tej sprawie jakiekolwiek inne przyczyny dla których postępowanie nie mogło być wszczęte.

Jak wynika z akt sprawy przyczyną dla której organy odmówiły wszczęcia postępowania były względy merytoryczne tj. brak nadpłaty w postaci zapłaty podatku nienależnego lub w wysokości wyższej niż należna.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko takie nie jest prawidłowe, albowiem użyty w przepisie art. 165a Ordynacji podatkowej zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa, bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.

Taki pogląd prezentowany jest też w orzecznictwie sądowym (wyrok WSA w Warszawie sygn. III S.A./Wa 3288/06 z dnia 22.01.2007 r. LEX nr 317286). Organy nie wskazały przepisów uniemożliwiających prowadzenie postępowania i rozpatrzenia żądania w sposób merytoryczny .

W tym miejscu należy zwrócić dodatkowo uwagę, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2004 r. sygn. FPS 583/2004 stwierdzono, że wszczęcie postępowania na żądanie strony może nastąpić wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracyjnego. Postępowanie w sprawach nadpłaty regulują przepisy Ordynacji podatkowej zawarte w rozdziale dziewiątym działu III. Organ powinien w związku z żądaniem strony wszcząć postępowanie, a w przypadku stwierdzenia, że napłata istnieje bądź nie istnieje wydać stosowną decyzję merytoryczną rozstrzygającą kwestię nadpłaty.

Niedopuszczalne natomiast jest odmówienie wszczęcia postępowania, co w niniejszej sprawie uczyniono, pozbawiając tym samym stronę realizacji jej praw określonych w Ordynacji podatkowej. Dodać również należy, że utrwalone orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania na wniosek strony, mimo oceny, że żądanie strony jest bezzasadne, z przyczyn formalnych lub merytorycznych (wyrok NSA z 18 stycznia 1989 r. sygn. III SA 903/88).

Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 165a Ordynacji podatkowej stanowi, w ocenie Sądu, naruszenie prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skarżąca została poprzez odmowę wszczęcia postępowania pozbawiona prawa do uczestniczenia w postępowaniu podatkowym.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 powołanej ustawy.