Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 346/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1, art. 72, ust. 1, art. 73 ust. 1. art. 59 ust. 1, art. 63 ust. 1, art. 64, art. 77, art. 85 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Jacek Hyla Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Towarzystwa A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Towarzystwa A. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 17 marca 2009 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej wystąpił do Wójta Gminy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia "B03 – Odbudowa ostróg na rzece Wiśle" w km 917 – 919. Organ I instancji decyzją z dnia 14 grudnia 2010 r. określił środowiskowe uwarunkowania na realizację wnioskowanego przedsięwzięcia.

Jak wynika z załączonej do wniosku karty informacyjnej przedsięwzięcia ostrogi są budowlami regulacyjnymi, pełniącymi funkcję przeciwpowodziową. Mają na celu zapewnienie swobodnego odpływu wód, spływu lodu oraz zapewnienie odpowiednich głębokości dla pracy lodołamaczy w korycie Wisły, a także zabezpieczenie wałów przed podmyciem przez nurt rzeki w miejscach gdzie stopa wałów znajduje się blisko brzegu rzeki. Ostrogi objęte planowanym przedsięwzięciem pełnią funkcję urządzeń przeciwpowodziowych wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) obowiązującego w dacie złożenia wniosku. Z tego względu ich realizacja wymagała przeprowadzenia postępowania administracyjnego uregulowanego ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania środowiska (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Po zasięgnięciu opinii organów wymienionych w art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy tj. w rozpatrywanej sprawie - Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia oraz co do wymaganego zakresu raportu, Wójt Gminy, postanowieniem z dnia 11 maja 2009 roku, stwierdził dla przedmiotowego przedsięwzięcia obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W postanowieniu tym organ określił również zakres raportu wskazując, że powinien on uwzględniać oddziaływanie przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 "Dolna Wisła" PLH 220033 i "Dolina Dolnej Wisły" PLB 040003 w odniesieniu do m. in.: występowania siedlisk przyrodniczych, gatunków i ich siedlisk, chronionych w granicach ww. obszarów Natura 2000 w miejscu realizacji inwestycji oraz w zasięgu jej oddziaływania wraz z ich rozmieszczeniem przestrzennym; badania ornitofauny winny obejmować okres lęgowy, przelotu jesiennego i wiosennego oraz zimowania ptaków; oceny wpływu inwestycji na etapie realizacji i eksploatacji na siedliska przyrodnicze i siedliska gatunków, dla których ochrony wyznaczono ww. obszary Natura 2000.

W czerwcu 2010 r. inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Raport ten opracowany został w maju 2010 roku przez zespół pracowników Biura Projektowo – Doradczego [...] dla całego przedsięwzięcia obejmującego odbudowę wałów i odbudowę łącznie 30 ostróg na rzece Wiśle. Dodatkowo - w piśmie z dnia 13 września 2010 roku, inwestor wyjaśnił, iż: "Prace związane z odbudową ostróg prowadzone będą wyłącznie z wody. Nie przewiduje się zajęcia terenu międzywala na potrzeby odbudowy ostróg. Nie ma potrzeby wykonywania jakichkolwiek dróg technologicznych w międzywalu. Nie będzie również składowania materiałów w międzywalu. Nawet wrzynka ostrogi będzie wykonywana z wody. Cały niemal materiał do odbudowania ostrogi oraz sprzęt (koparka) będzie dowożony drogą wodną. Prowadzenie odbudowy ostróg nie będzie zatem wymagać zajęcia terenu międzywala.". Wyjaśnił również: "Dla potrzeb raportu wykonano inwentaryzację siedlisk dla odcinka Wisły objętego specjalnym obszarem ochrony siedlisk PLH220033 Dolna Wisła. Prace obejmowały tekstowe i kartograficzne przedstawienie zróżnicowania i ocenę wartości fitocenotycznej składowej środowiska na obszarze północnego fragmentu ostoi habitatowej europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000- PLH 220033 Dolna Wisła (...) Nie przewiduje się zniszczenia/zajęcia cennych siedlisk przyrodniczych na tym odcinku doliny Wisły (teren ostoi siedliskowej PLH 220033) ponieważ w tym miejscu będą tylko remontowane ostrogi. Wszystkie prace związane z remontem będą prowadzone od strony wody". W odniesieniu do gatunków herpetofauny inwestor stwierdził: "Zgodnie z danymi literaturowymi, na analizowanym obszarze mogą występować następujące gatunki herpetofauny: jaszczurka zwinka Lacerna agilis, żaba trawna Rana temporaria, żaba moczarowa Rana arvalis, żaba jeziorowa Rana lessonae. Ze względu na przyjętą technologię prac, która nie powoduje zajętości terenu oraz ze względu na fakt, że nie będą wprowadzane nowe urządzenia hydrotechniczne i trwałe przekształcanie terenu, planowane przedsięwzięcie nie będzie powodowało istotnego oddziaływania na populację tych gatunków".

Po otrzymaniu ww. dokumentów, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska - postanowieniem z dnia 29 października 2010 roku, uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji, powołując się na art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 77 ust. 3, 4 i 7 ustawy o udostępnianiu informacji.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny - postanowieniem z dnia 2 września 2010 roku, pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie.

W toku postępowania prowadzonego stosownie do wymogów ustawy o udostępnianiu informacji przy udziale społeczeństwa, organ I instancji (postanowieniami) dopuścił do udziału w sprawie na prawach strony organizacje społeczne, które zgłosiły chęć udziału tj. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Stowarzyszenie Miłośników [...] i Stowarzyszenie Ż.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2010 roku, wydaną na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 82 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o udostępnianiu informacji, § 3 ust. 1 pkt 61 w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dna 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397), Wójt Gminy określił, ujęte w treści rozstrzygnięcia, środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "B03 - Odbudowa ostróg na rzece Wiśle" w km 917-919.

W powyższej decyzji organ I instancji - określając przedmiot przedsięwzięcia, wskazał rodzaj prac przewidzianych do jego wykonania (wykonanie podbudowy z materacy faszynowych taflowych grubości 1 m, wykonanie faszynady z nachyleniem, wykonanie palisady z pali drewnianych, obciążenie koszami gabionowymi, wykonanie narzutu podwodnego z kamienia naturalnego, wykonanie wrzynki i obłożenie koszami gabionowymi skarpy na długości 30 m na podbudowie z ścieli faszynowej). Określił miejsce realizacji wskazując, że prace będą realizowane w korycie rzeki Wisły km 917-919, wskazał też jaką powierzchnię zajmować będą poszczególne ostrogi (od 620 m2 do 1560 m2). W warunkach wykorzystania terenu w fazie realizacji zalecił m. in. aby plac budowy i jego zaplecze organizować z uwzględnieniem zasad minimalizacji zajęcia terenu i przekształcenia jego powierzchni oraz lokalizować poza obszarami Natura 2000 lub obszarami na których występują gatunki i siedliska przyrodnicze wymienione w załączniku I i II dyrektywy Rady 92/43/EWG oraz pozostałymi obszarami chronionymi na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Dalej nakazał, aby przy odbudowie ostróg wykorzystać materiały naturalne tj. drewno, faszyna, kamień, a prace wykonywać od strony wody przy użyciu sprzętu pływającego z uwagi na możliwe zlokalizowanie na brzegu fragmentów siedlisk przyrodniczych. Dalej szczegółowo określił ograniczenia czasowe dla realizacji prac związanych z odbudową ostróg wskazując, iż "prace (...) należy prowadzić w sposób, który nie zakłóci migracji oraz rozrodu płazów przypadający na okres od 15 marca do 30 czerwca"’ ze względu na ochronę lęgów ptaków, prace należy rozpocząć przed 1 kwietnia tj. przed okresem łęgowym - trwającym od 1 kwietnia do 30 sierpnia. Zaznaczył przy tym, iż prace związane z odbudową ostróg należy prowadzić w sposób, który nie zakłóci tarła ryb oraz swobody ich migracji, nie spowoduje niszczenia ikry i wylęgu. W okresie tarła cennych gatunków tj. od początku kwietnia do połowy czerwca na ww. ostrogach należy ograniczyć prace mogące powodować zamulenie. Stwierdził nadto, iż przed rozpoczęciem prac należy - zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2001 roku o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, nr 151, poz. 1220 ze zm.) uzyskać zezwolenie na płoszenie oraz niszczenie gatunków oraz siedlisk gatunków objętych ścisłą i częściową ochroną. Organ I instancji w wydanej decyzji wskazał nadto, iż nie określa warunków wykorzystania i eksploatacji terenu na etapie eksploatacji przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że celem realizacji zadania "Odbudowa ostróg na rzece Wiśle", którego element stanowi przedmiotowe przedsięwzięcie, jest zapobieganie powstawaniu powodzi zatorowych o zasięgu regionalnym poprzez zapewnienie swobodnego odpływu wód, spływu lodu oraz zapewnienie odpowiednich głębokości dla pracy lodołamaczy w korycie Wisły, a także zabezpieczenie wałów przed podmyciem przez nurt rzeki w miejscach gdzie stopa wałów znajduje się blisko brzegu rzeki.

Organ wyjaśnił, iż ostrogi objęte planowanym przedsięwzięciem pełnią funkcję urządzenia przeciwpowodziowego, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Zgodnie z tym przepisem, w związku z art. 173 ust. 1 i 2 ustawy, przedsięwzięcie kwalifikowane jako urządzenia przeciwpowodziowe z wyłączeniem ich konserwacji i przebudowy posiada status przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Co za tym idzie, skoro planowane przedsięwzięcie polega na odbudowie istniejących ostróg, wymaga zatem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Organ I instancji powołał się w tej kwestii na "Wytyczne w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych" Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 5 maja 2009 roku, które w punkcie 159 wskazują, że: "W związku z tymczasowym brakiem nowego rozporządzenia OOŚ w pełni transponującego Aneks II dyrektywy OOŚ zaleca się przeprowadzenie procedury screeningu w przypadku planowanych przedsięwzięć, które nie znajdują się w krajowym rozporządzeniu OOŚ lub nie zostały wystarczająco doprecyzowane. Do przedsięwzięć takich należą w szczególności: regulacje rzek i przebudowa urządzeń przeciwpowodziowych".

Organ I instancji przedstawił przebieg przedmiotowego postępowania oraz stanowiska stron. W jego ocenie przedstawiony przez wnioskodawcę raport o oddziaływaniu na środowisko (uzupełniony pismem z 13 września 2010 roku) odpowiada treści art. 66 ustawy. Organ przedstawił wpływ inwestycji na środowisko w fazie realizacji przedsięwzięcia. Odnośnie wpływu hałasu stwierdził, że oddziaływania akustyczne na etapie odbudowy ostróg będą związane głównie z pracami budowlanymi wykonywanymi w korycie Wisły, transportem materiałów budowlanych do miejsca załadunku na sprzęt pływający oraz z transportem materiałów budowlanych do poszczególnych ostróg. W zależności od rodzaju zastosowanego sprzętu może być emitowany hałas o różnym natężeniu np. w wyniku pracy silników sprzętu pływającego. Ze względu na przejściowy charakter oddziaływań akustycznych nie będą one miały znaczącego wpływu na środowisko. Odnośnie wpływu emisji do powietrza wskazał, że wzrost emisji spalin maszyn budowlanych nie przekroczy dopuszczalnych norm ze względu na charakter inwestycji i ciągłe przemieszczanie się frontu robót, a tym samym rozproszenie zanieczyszczeń z emisji spalin materiałów pędnych maszyn budowlanych. Odnośnie wpływu na wody powierzchniowe organ podniósł, że planowane przedsięwzięcie może potencjalnie oddziaływać na jakość wód powierzchniowych na etapie budowy. Dotyczy to jedynie możliwości incydentalnego przedostania się substancji ropopochodnych z urządzeń pracujących przy odbudowie. Na etapie funkcjonowania nie przewiduje się oddziaływania na jakość wód. Lokalnej modyfikacji mogą ulec procesy hydro - litodynamiczne, jednak ich skala będzie niewielka. Na etapie budowy nie wystąpi oddziaływanie na wody podziemne, natomiast wzmocnienie osłony przeciwpowodziowej Żuław przyczyni się do ochrony użytkowego poziomu wodonośnego. W zakresie wpływu na powierzchnię ziemi wskazał, że planowane przedsięwzięcie nie będzie na etapie budowy oddziaływało w sposób znaczący na powierzchnię ziemi. Nie będą wznoszone nowe konstrukcje, nie będzie trwałego przekształcania powierzchni ziemi. Organ I instancji wyjaśnił nadto, że w fazie eksploatacji nie będzie oddziaływania inwestycji na środowisko.

Ponadto organ stwierdził, że Gmina, na terenie której realizowane będzie przedsięwzięcie, położna jest na obszarze Doliny Dolnej Wisły, w obrębie jednego rejonu fizyczno-geograficznego – Żuław Wiślanych. Inwestycja zlokalizowana jest na Obszarze Chronionego Krajobrazu Żuław Gdańskich oraz w granicach zgłoszonych do sieci ekologicznej Natura 2000. Przedsięwzięcie jest zgodne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostaszewo. Dla terenu objętego planowanym przedsięwzięciem nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać transgranicznie na poszczególne elementy przyrodnicze.

Od decyzji Wójta Gminy z dnia 14 grudnia 2010 r. odwołanie wniosło Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków w M., domagając się jej uchylenia i orzeczenia o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Stowarzyszenie zaskarżyło również postanowienie uzgadniające Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 października 2010 r. domagając się jego uchylenia.

Zarzucono organowi pierwszej instancji naruszenie: art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 82 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1 pkt 3 i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a, b i c ustawy o udostępnianiu informacji; art. 62 ust. 1 pkt 1 lit c i e oraz art. 62 ust. 2 tej ustawy, jak również art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wszystkich ważnych w postępowaniu okoliczności.

Ponadto zaskarżono postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 października 2010 r., które według odwołującego wydane zostało z określeniem mało precyzyjnych środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, bez dokonania analizy określonej w art. 77 ust. 5 ustawy o udostępnianiu informacji, a także na podstawie raportu wykonanego bez spełnienia wszystkich wymogów określonych w art. 66 ustawy.

Odwołujący się wskazał, że w decyzji odstąpiono od określenia warunków wykorzystania terenu w fazie eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, czyli dla co najmniej kilkudziesięcioletniego okresu funkcjonowania odbudowanych ostróg. W decyzji oraz jej uzasadnieniu brakuje stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia powtórnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym na obszary Natura 2000. Brak jest też informacji, w jakim stopniu zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie wykorzystane ustalenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Z decyzji nie wynika również, czy w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia nie występują chronione prawem zabytki oraz czy i w jakim zakresie prognozuje się wpływ tego przedsięwzięcia na te budowle zabytkowe. Nie jest także zgodne ze stanem faktycznym twierdzenie, że w uzupełnionym raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko znalazł się opis występowania gatunków bezkręgowców objętych ochroną prawną czy też umieszczonych w załączniku II do unijnej Dyrektywy Siedliskowej. Nie został omówiony zgłoszony przez OTOP wniosek, aby dokonane rozpoznanie przyrodnicze zostało uzupełnione o poznanie wybranych gatunków grzybów, ze szczególnym uwzględnieniem przedstawicieli tych organizmów, objętych w naszym kraju ochroną gatunkową. Ponadto nie dokonano analizy dostępności budulca, a także wszystkich oddziaływań skumulowanych, które będą występować przy realizacji przedsięwzięcia.

Postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zarzucono niezgodność raportu z wymogami określonymi w art. 66 powołanej ustawy, jak również z zaleceniem "Prognozy oddziaływania na środowisko Programu Żuławskiego - 2030", w ramach którego przewidziano przedmiotowe przedsięwzięcie. Wskazano, że w postanowieniu nie dość precyzyjnie sformułowano warunki realizacji przedsięwzięcia, w kwestii sposobu realizacji robót budowlanych przy odbudowie ostrogi w okresie od 15 marca do 30 czerwca. W odwołaniu wskazano także na treść art. 56 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody podając, że warunek uzyskania decyzji o zgodzie na odstępstwo od zakazów obowiązujących w ochronie gatunkowej dziko występujących zwierząt, został określony w sposób problematyczny.

Uzasadniając rozstrzygnięcie kasacyjne zawarte w decyzji z dnia 30 maja 2011 roku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze - wskazując na treść art. 71 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji, stwierdziło, że planowane przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko może być wymagane.

Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 73 ust. 1, art. 63 ust. 1, art. 64, art. 77 ust. 1, art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ww. ustawy i stwierdziło, że zaskarżona decyzja narusza prawo, a część zarzutów odwołania zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Kolegium, w decyzji organu I instancji faktycznie nie określono warunków wykorzystania terenu, czyli sposobów utrzymania ostróg w stanie technicznym pozwalającym na prawidłowe wykonywanie funkcji ochrony brzegu rzeki. Powołując się na art. 64 ust. 2 ustawy z dnia - Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 roku, nr 239, poz. 2019 ze zm.)

Kolegium wskazało, że właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań wynikających z warunków utrzymania wód. Teren lokalizacji ostrogi położony jest w granicach Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Dolina Dolnej W. i w Specjalnym Obszarze Ochrony Siedlisk Dolina Wisły. Sprawa utrzymania urządzeń i obiektów służących bezpieczeństwu przeciwpowodziowemu na terenach Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 została uregulowana przepisami art. 36 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, który stanowi, że na obszarach Natura 2000, z zastrzeżeniem ust. 2, nie podlega ograniczeniu działalność związana z utrzymaniem urządzeń i obiektów służących bezpieczeństwu przeciwpowodziowemu oraz działalność gospodarcza, rolna, leśna, łowiecka i rybacka, a także amatorski połów ryb, jeżeli nie oddziałuje znacząco negatywnie na cele ochrony obszaru Natura 2000. W tym przypadku zarządca nieruchomości Skarbu Państwa (rzeki) kierując się zasadami wynikającymi z położenia planowanej ostrogi nr [...] w obszarach Natura 2000 dostosuje swoje działania, sposoby konserwacji, naprawy i terminy ich wykonania do wymogów ochrony przyrody i dlatego nie było potrzeby określania sposobu wykorzystania terenu w okresie funkcjonowania ostróg. Równocześnie duża zmienność oddziaływań wód rzeki na planowaną ostrogę nie pozwalają na określenie terminów i sposobów wykonywania prac konserwacyjnych czy naprawczych. Stan techniczny poszczególnych ostróg jest okresowo sprawdzany przez służby przeciwpowodziowe i one decydują o działaniach zabezpieczających, które muszą być wykonane natychmiast po stwierdzeniu ich uszkodzenia, naruszenia konstrukcji lub innych niekorzystnych przekształceń. Różne terminy ograniczające bądź wykluczające możliwość prowadzenia prac budowlanych przedmiotowej ostrogi, które zostały wskazane w decyzji środowiskowej, takie jak: 15 marca - 30 czerwca - ochrona rozrodu płazów; 15 maja - 31 lipca ochrona brzegówek; od początku kwietnia do połowy czerwca - tarło cennych gatunków ryb; od 1 marca do 31 sierpnia wycinka drzew i krzewów - okres lęgowy ptaków, oraz wskazany termin prac budowlanych ze względu na okres lęgowy ptaków od 1 sierpnia do połowy maja następnego roku, sprawiają duże trudności w określeniu okresu, w jakim prace budowlane mogą być prowadzone. Wskazany w decyzji środowiskowej dopuszczalny termin wykonania prac, po zsumowaniu poszczególnych okresów, to termin od dnia 1 września do końca lutego następnego roku. Przy tak dokładnych okresach, w których możliwe będzie prowadzenie prac budowlanych i przy braku pełnych szczegółowych informacji o stwierdzonych gatunkach roślin i zwierząt, "jakie mogą występować w miejscu realizacji obu ostróg" oraz nakazana konieczność uzyskania zezwolenia na płoszenie oraz niszczenie gatunków oraz siedlisk gatunków objętych ochroną ścisłą i częściową, poddaje wątpliwość zapewnienie całkowitej ochrony wspomnianych gatunków chronionych w czasie prac budowlanych. Potwierdza to zapis w punkcie "d" podrozdziału "na etapie budowy" na str. 3 zaskarżonej decyzji, a mianowicie: "Prace wykonywać należy od strony wody przy użyciu sprzętu pływającego - z uwagi na możliwe zlokalizowanie na brzegu fragmentów siedlisk przyrodniczych". Należy zaznaczyć, że w raporcie o oddziaływaniu na środowisko pokazano fotografię przedstawiającą sposób prowadzenia prac budowlanych ostrogi i widać zajęcie strefy brzegowej na szerokości około 10 m. Autorzy raportu nie przeprowadzili jednak szczegółowych inwentaryzacji na tych odcinkach, dlatego trudno jest odnieść wskazane w decyzji środowiskowej terminy do ochrony faktycznych gatunków występujących na brzegu w miejscu przebudowy przedmiotowych ostróg. Należy zaznaczyć, że przeprowadzenie takich szczegółowych inwentaryzacji pozwoliłoby na szczegółowe określenie terminów przeprowadzenia prac budowanych dla konkretnej ostrogi, co zdecydowanie uściśliłoby je, wpływając jednocześnie na lepszą organizację przebudowy poszczególnych ostróg, a przede wszystkim dawałoby gwarancję kompleksowej ochrony środowiska w miejscu ich realizacji. Na tej podstawie możliwym byłoby określenie w decyzji środowiskowej najbardziej dogodnych, z punktu widzenia ochrony środowiska, terminów dokonywania konserwacji i bieżących napraw ostrogi, czyli spełnienia wymogu określenia warunków wykorzystania terenu w fazie eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, jak stanowi przepis art. 82 ust 1 pkt 1 lit. b ustawy.

Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 72 ust. 1 i 10 oraz art. 88 ust. 1, 2 i 3 ustawy o udostępnianiu informacji i stwierdziło, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił opinię inwestora co do zgłoszonych uwag wniesionych przez skarżące Towarzystwo, brak jest natomiast odniesienia się organu do zarzutów przedstawionych przez ww. Towarzystwo.

Ponadto Kolegium wskazało, że w zaskarżonej decyzji nie mówi się nic o obiektach i obszarach objętych ochroną konserwatorską, zagadnienie to omówiono szczegółowo w raporcie o oddziaływaniu na środowisko i nie wskazano na możliwość wystąpienia jakichkolwiek niekorzystnych oddziaływań na dobra kultury. Informację na temat występowania ww. obiektów i obszarów organ winien zamieścić w zaskarżonej decyzji.

Wymogi raportu zostały określone w przepisie art. 66 ust. 1 ww. ustawy. W ocenie Kolegium raport o oddziaływaniu na środowisko nie w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 66 ust. 1 ustawy z powodu braku szczegółowych analiz występowania gadów i płazów oraz skutków realizacji i funkcjonowania ostrogi. Wadą raportu jest to, że opracowany został dla wszystkich 7 zadań I Etapu "Programu Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Ż. do roku 2030", przez co zbyt mało szczegółowo odnosi się do samych miejsc realizacji poszczególnych ostróg, które będą przedmiotem 10 pojedynczych decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na ich realizację wydawanych przez organy ochrony środowiska 8 gmin.

Raport o oddziaływaniu na środowisko sporządzony został dla odbudowy 30 ostróg oraz pięciu odcinków wałów przeciwpowodziowych o łącznej długości 36,65 km. Realizacja całego planowanego przedsięwzięcia na terenie 8 gmin na podstawie jednej decyzji środowiskowej zdecydowanie wydłużyłaby czas jej wydania, a także na jej podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Równocześnie zastosowany podział na poszczególne ostrogi powinien pozwolić organom współuczestniczącym w wydaniu decyzji środowiskowej (w szczególności Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska) na bardziej szczegółowe, detaliczne zapoznanie się ze skutkami ich realizacji. Zdaniem Kolegium, podział taki zdecydowanie przyśpieszy czas realizacji ostróg - ważnego elementu zabezpieczenia przeciwpowodziowego Ż., gdyż w przypadku przedłużania się procedury wydania decyzji środowiskowej i tym samym pozwolenia na budowę dla jednego zadania nie blokuje możliwość realizacji innych 30 odbudowywanych ostróg, gdyż realizacja ich może być prowadzona samodzielnie (niezależnie) bez powiązania technologicznego czy technicznego z pozostałymi, takie, między innymi były uwarunkowania określone w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Ustawa o udostępnianiu informacji w art. 66 ust. 1 pkt 8 nakazuje opisanie przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujące, między innymi oddziaływania skumulowane, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska i emisji. Opis oddziaływań skumulowanych został przedstawiony w rozdziałach 7 i 8 raportu o oddziaływaniach na środowisko planowanego przedsięwzięcia.

Zdaniem Kolegium, w przedmiotowym raporcie o oddziaływaniu na środowisko w rozdziale 9 omówiono szczegółowo działania minimalizujące potencjalny negatywny wpływ na środowisko planowanego przedsięwzięcia, w tym przede wszystkim na ptaki i ryby, ale nie wskazano działań minimalizujących oddziaływania na płazy i gady. Brak oceny wpływu realizacji planowanego przedsięwzięcia na gady i płazy należy uznać za poważną wadę raportu, jak również postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uzgadniającego warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia i istotne uchybienie decyzji organu I instancji, ze względu na możliwe wystąpienie gatunków prawnie chronionych - również tych, które wymienione są w załącznikach do Dyrektywy Siedliskowej i tych wymienionych w Standardowym Formularzu Danych Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Dolna W. W Formularzu tym wyszczególniono dwa gatunki płazów wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG oraz 10 gatunków płazów jako ważne, które występują w granicach ostoi Dolna W.

Kolegium wskazało na treść Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 roku w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. nr 220, poz. 2237), w którym w § 6 - w stosunku do dziko występujących zwierząt należących do gatunków, o których mowa § 2 - 4 tego rozporządzenia (w załącznikach) ustalono różnorakie zakazy dotyczące m. in. zabijania, okaleczania, chwytania, transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, a także posiadania żywych zwierząt; niszczenia ich jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych; niszczenia ich siedlisk i ostoi; niszczenia ich gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk i innych schronień. Kolegium stwierdziło, że w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o uzgodnieniu warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia (w pkt 1g) oraz w zaskarżonej decyzji zapisano, że "przed rozpoczęciem prac należy zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2001 roku o ochronie przyrody uzyskać zezwolenie na płoszenie oraz niszczenie gatunków oraz siedlisk gatunków objętych ochrona ścisłą częściową. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie zastępuje zezwolenia w trybie art. 56 ustawy o ochronie przyrody". Zdaniem Kolegium nie wiadomo na jakiej podstawie inwestor wystąpi do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (w przypadku wystąpienia gatunków chronionych) i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (w przypadku gatunków częściowo chronionych) o zezwolenie na odstępstwa od zakazów określonych w art. 51 i 52 ustawy ochronię przyrody. Wątpliwości budzi zatem rzetelność analiz przeprowadzonych przez organ współdziałający, czyli przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska poprzedzających wydanie postanowienia o uzgodnieniu warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia. Brak szczegółowych informacji o zinwentaryzowanych zasobach środowiska przyrodniczego miejsc lokalizacji poszczególnych ostróg doprowadził w konsekwencji do mało precyzyjnych uwarunkowań ich realizacji zapisanych w decyzji środowiskowej.

Lokalizacja wszystkich ostróg na Wiśle badana była wielokrotnie, a ich dotychczasowe funkcjonowanie potwierdza ich skuteczność działań przeciwpowodziowych, dlatego przyjęto zasadę ich odbudowy, a nie budowy nowych, w innych miejscach. W ocenie Kolegium takie wariantowanie wypełnia wymóg określony w przepisach ustawy.

Z uwagi na uchybienia dotyczące zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającego ją postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 października 2010 roku, Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organy współdziałające - uzgadniające i opiniujące warunki realizacji przedsięwzięcia, na podstawie art. 77 ust. 1 i 2 ustawy, zajmują swoje stanowisko m.in. na podstawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zatem uzupełnienie raportu wiąże się z koniecznością przedłożenia uzupełnionego raportu ww. organom celem zajęcia stanowiska w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

▪ naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 1 pkt 13, art. 66, art. 67, art. 80, art. 82 i art. 85 ustawy o udostępnianiu informacji w zakresie, w jakim uznaje decyzję organu I instancji za niekompletną, a stanowiące podstawy jej wydania i uzasadnienia raport oddziaływania na środowisko oraz przywołane w decyzji postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska za niekompletne i wadliwie sporządzone,

▪ naruszenie przepisów procedury administracyjnej w postaci art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 ze zm.) poprzez zaniechanie wskazania organowi I instancji, jakie okoliczności winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że raport o oddziaływaniu na środowisko sporządzony został rzetelnie, wszechstronnie, a w szczególności zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji w efekcie czego również decyzja organu I instancji, na skutek chybionych zarzutów Kolegium, niesłusznie uznana została za wadliwą.

Zdaniem strony skarżącej, warunki wykorzystania terenu mogą być odniesione tylko do terenów, a nie akwenów, na których funkcjonują ostrogi jako budowle regulacyjne w nurcie rzeki okresowo przykrywane wysokimi wodami. Obiekt hydrotechniczny nie jest terenem i nie można w sposób administracyjny określać warunków jego wykorzystania, które zależne są od poziomu wody w rzece. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczyła między innymi określenia rodzaju miejsca przedsięwzięcia, warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania, wymagań dotyczących ochrony środowiska itp., w żadnym jednakże razie przedmiotem decyzji nie miało być określenie sposobu eksploatowania ostróg, a do tego de facto sprowadzają się wywody Kolegium poczynione w przedmiocie, wspomnianej, rzekomej wady decyzji. Wskazano, że chociaż Kolegium za uzasadnienie poczynionych w powyższym zakresie wywodów przyjęło art. 64 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, to nie uczyniło z przepisu tego prawnej podstawy wydana decyzji. Ponadto zgodność realizowanego przedsięwzięcia z przepisami prawa wodnego analizowana będzie na etapie uzyskiwania pozwolenia wodno-prawnego na wykonanie zadania.

Skarżący wskazał również, iż art. 66 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji określa ramowy zakres raportu odnoszącego się do planowanego przedsięwzięcia. Elementami uściślającymi zakres raportu, jego szczegółowość, metody badań terenowych są m.in. wnioski z oceny strategicznej (w tym przypadku Prognozy oddziaływania na środowisko "Programu "Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Ż. do roku 2030 (z uwzględnieniem etapu 2015)", stanowiska właściwych organów, postanowienie wójta określające obowiązek przedłożenia raportu OOŚ wraz z ewentualnym wskazaniem zagadnień wymagających pogłębionych analiz, dotychczasowa wiedza o przedmiocie oceny, a także tzw. zasady "dobrej praktyki", umożliwiające skoncentrowanie się w raporcie OOŚ na kwestiach istotnych, mogących mieć znaczenie dla właściwego rozstrzygnięcia administracyjnego. Zgodnie z art. 80 cytowanej ustawy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc m.in. pod uwagę: wyniki uzgodnień i opinii, ustalenia zawarte w raporcie OOS oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Treść ustawy o udostępnianiu informacji i poszczególne jej zapisy tworzą określone ramy dla przygotowania raportu OOŚ. Organy ochrony środowiska rozstrzygając w sprawie nie muszą opierać się wyłącznie o badania terenowe. Wiedza dotycząca stosunków przyrodniczych w obrębie określonych ekosystemów i dostępne dane np. z wcześniej prowadzonych badań mogą być wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie administracyjnym. Ostrogi w nurcie rzeki Wisły funkcjonują od stuleci i rozpoznanie ich wpływu na płazy i gady nie wymaga szczegółowych analiz w miejscach lokalizacji ostróg. W związku z powyższym takiego obowiązku nie nałożyły organy ochrony środowiska. Szczegółowe analizy występowania gadów i płazów są bezcelowe w przypadku odbudowy wybranych ostróg, ze względu na minimalną potencjalną ingerencję w środowisko oraz ze względu na biologię stwierdzonych gatunków gadów i płazów. Zgodnie że Standardowym Formularzem Danych (aktualizacja 2008-09), w obrębie obszaru Natura 2000 Dolina Dolnej Wisły występują dwa gatunki płazów wymienione w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43 EWG. Gatunkami tymi są traszka grzebieniasta oraz kumak nizinny. Poza wyżej wymienionymi występuje także 10 innych gatunków płazów: ropucha szara, paskówka, ropucha zielona, rzekotka drzewna, huczek ziemny, żaba wodna, żaba jeziorkowa, żaba śmieszka, żaba trawna, traszka zwyczajna. Większość ww. gatunków jako miejsce rozrodu wybiera niewysychające starorzecza rzeki Wisły, po czym opuszcza zbiornik prowadząc lądowy tryb życia. Jedynie tzw. żaby zielone także po okresie godowym przebywają w pobliżu zbiorników wodnych. Prace prowadzone poza okresem rozrodczym w żaden sposób nie wpłyną negatywnie na populację tych zwierząt w obrębie obszaru Natura 2000. Doprowadzić mogą jedynie do chwilowego i odwracalnego w czasie odsunięcia zwierząt od miejsca prowadzenie inwestycji. W przypadku gadów, Standardowy Formularz Danych nie wymienia żadnego gatunku występującego w obrębie obszaru Natura 2000 Dolina Dolnej W. W wyniku prac terenowych prowadzonych przy okazji inwentaryzacji ornitologicznej wiadomo, że występują tam: jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna oraz zaskroniec. Zwierzęta te nie są w bezpośredni sposób związane z wodą w związku z powyższym można stwierdzić, że prace prowadzone od strony W. nie będą miały wpływu na lokalne populacje tych gatunków. Należy podkreślić, że ani ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, ani ustawa o ochronie przyrody nie regulują kwestii inwentaryzacji przyrodniczych, zatem nie można uznać, że brak inwentaryzacji przyrodniczej wybranych gatunków powoduje, iż raport nie spełnia wymogów ustawy.

Stwierdzenie dotyczące, zdaniem Kolegium niewłaściwego, łącznego uwzględnienia w raporcie OOŚ wszystkich 7 zadań I Etapu Programu jest sprzeczne z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji. Skarżący przystępuje bowiem do realizacji wielu przedsięwzięć wiązanych z odbudową ostróg stanowiących jedno zadanie. Podkreślić nadto należy, że fakt objęcia 7 zadań jednym raportem wynikał ze wspomnianych wyżej Prognoz oddziaływania na środowisko "Programu Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe do roku 2030" i uzasadniony był faktem, iż zadania te realizowane są łącznie/równolegle, zatem jedynie kompleksowe i łączne rozważenie wpływu ich realizacji na środowisko może urzeczywistnić cel sporządzania takiego raportu. Celem łącznego analizowania zadań była ocena skumulowanych oddziaływań wszystkich zadań, które analizowane pojedynczo nie umożliwiłyby ujawnienia skali ewentualnych potencjalnych przekształceń środowiska. Odbudowa bowiem pojedynczej ostrogi obejmuje obszar poniżej kilkudziesięciu metrów kwadratowych. Dopiero więc łączne przeanalizowanie wszystkich zadań składających się na przedsięwzięcie może dać rzeczywistą odpowiedź na wpływ inwestycji na środowisko. Poszczególne bowiem zadania są dla środowiska zupełnie obojętne.

Jak wyjaśnił również skarżący, Kolegium zarzuciło raportowi, a co za tym idzie również decyzji organu I instancji, że brak w nich szczegółowego omówienia działań minimalizujących oddziaływania na płazy i gady. Wskazać tymczasem należy, że autorzy raportu, wykorzystując wnioski oceny strategicznej, stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w sprawie obowiązku i zakresu raportu OOŚ oraz rozpoznanie terenowe autorów inwentaryzacji przyrodniczej (awifauna, flora, siedliska), a także dostępne źródła informacji, wykluczyli możliwość znaczącego negatywnego oddziaływania na płazy i gady. Wspomniany powyżej zarzut Kolegium stanowi, zdaniem skarżącego, o zupełnym braku znajomości metodyki OOŚ, ugruntowanej w literaturze fachowej - krajowej i zagranicznej. Tzw. działania minimalizujące określa się dla stwierdzonych w procesie oceny znaczących negatywnych oddziaływań. Nie można minimalizować oddziaływań, które są już minimalne albo nie wystąpią w ogóle. Potwierdza to samo brzmienie art. 66 ust. 9 ustawy: "opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru". Jeżeli w toku postępowania stwierdzono brak negatywnych oddziaływań na gady i płazy (omówiony w piśmie inwestora z dnia 13 września 2010 roku, skierowanym do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jako wyjaśnienia do Raportu) to w rozdziale poświęconym działaniom minimalizującym nie mogły się znaleźć działania minimalizujące negatywny wpływ na płazy i gady.

Za bezzasadną uznał skarżący także konstatację Kolegium jakoby uzupełnienie raportu wiązało się z koniecznością przedłożenia uzupełnionego raportu organom uzgadniającym i opiniującym warunki realizacji przedsięwzięcia na podstawie art. 77 ust. 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji celem zajęcia stanowiska w sprawie. Ponieważ ustawa nie reguluje w żaden sposób kwestii uzupełniania raportu, nie wiąże się to, wbrew twierdzeniom Kolegium, z koniecznością przedłożenia uzupełnionego raportu ww. organom celem zajęcia stanowiska w sprawie. Przedłożenie zatem pisma wyjaśniającego niektóre zagadnienia raportu, jest zdaniem skarżącego równie uprawnione jak przedłożenie poprawionego raportu. Raport jest tylko jednym z elementów, które organ wydający opinię, a następnie organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, musi wziąć pod uwagę. Korespondencja, która prowadzona jest w toku postępowania OOŚ jest równoprawnym elementem formułowania uwarunkowań środowiskowych realizacji przedsięwzięcia.

Zdaniem skarżącego raport wykazuje brak możliwości jakichkolwiek negatywnych oddziaływań na obiekty chronione, co czyni bezprzedmiotowym odnoszenie są do tego zagadnienia w opinii. Zadanie, którego dotyczy decyzja, polega jedynie na odbudowie ostróg na rzece, a zatem budowli nie ingerujących w zasadzie poza obszar jej akwenu. W tym kontekście podkreślić też należy, ze funkcja ostróg, jako zabezpieczenia przeciwpowodziowego, w istocie polega na ochronie obszaru położonego w bezpośredniej bliskości koryta rzeki, w tym także znajdujących się tam zabytków. Nie sposób wyobrazić sobie zatem, aby ostrogi mogły zabytkom w jakikolwiek sposób zagrażać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r., wydanym w sprawie II SA/Gd 655/11 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium.

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał na art. 138 § 2 K.p.a., jako podstawę prawną wydanego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Przepis ten w dacie rozstrzygania przez Kolegium sprawy stanowił: Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skorzystanie z dyspozycji cytowanego przepisu jest możliwe jedynie wówczas gdy organ odwoławczy wykaże i uzasadni konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części. Zdaniem sądu, organ odwoławczy jako organ II instancji ma przede wszystkim obowiązek ponownego wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a na podstawie art. 136 K.p.a. uprawniony jest do przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, jak również uprawniony jest do zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji. Organ odwoławczy uprawniony jest przy tym do merytorycznej zmiany decyzji organu I instancji w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Może w tym zakresie decyzję organu I instancji uzupełnić, zmienić, czy doprecyzować odpowiednio do wymogów zawartych w art. 82 ustawy o udostępnianiu informacji.

Odnosząc się do zarzutów, kwestionujących kompletność raportu, jako środka dowodowego, Sąd wskazał, że jeżeli raport nie jest wyczerpujący lub nie cechuje się szczegółowością niezbędną zdaniem organu ze względu na przedmiot sprawy albo też zawiera błędy, nieścisłości wymagające wyjaśnienia to organ może oprócz pisemnego zobowiązania inwestora do uzupełnienia raportu skorzystać również z innych środków: 1/ przeprowadzić rozprawę administracyjną, o której zgodnie z art. 90 § 3 K.p.a., może zawiadomić państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne, a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot; w tym przypadku organ wzywa je do wzięcia udziału w rozprawie albo do złożenia przed rozprawą oświadczenia i dowodów dla poparcia ich żądań, które włączane są do akt sprawy; 2/ skorzystać z innych środków dowodowych, np. dowodu z opinii biegłego lub oględzin; 3/ zwrócić się odpowiednio do Krajowej lub regionalnej komisji ocen oddziaływania na środowisko. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie było przeszkód, aby organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia pewnych kwestii i zagadnień dotyczących raportu i jego uzupełnienia przeprowadzając rozprawę administracyjną z udziałem autorów raportu, inwestora i organizacji społecznych uczestniczących w postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy z tej możliwości nie skorzystał, a w ocenie Sądu powinien.

Sąd podkreślił, że przedmiotem inwestycji nie jest komercyjne przedsięwzięcie realizowane wyłącznie w ekonomicznym interesie inwestora. W sprawie chodzi o inwestycję mającą na celu przeciwdziałanie powodziom, a zatem o inwestycję celu publicznego. Z analizy uzasadnienia podjętej przez Kolegium w decyzji kasacyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wynika, że zasadniczymi powodami jej podjęcia było: 1/ uznanie, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dotycząca odbudowy ostróg musi określać tzw. warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia – stosownie do wymogu art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji, 2/ wadliwość raportu i konieczność jego uzupełnienia.

Oceniając zaskarżoną decyzję i stanowisko Kolegium Sąd stwierdził, że przepisy prawa nie określają jaki podmiot powinien opracować raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie Sądu, raport ten faktycznie może przygotować każdy i to bez względu na kwalifikacje i znajomość zagadnienia. Do organu należy jednak ocena raportu pod kątem jego zgodności z przepisami prawa, logiki zawartych w nim wywodów oraz jego fachowości i kwalifikacji autora. Nie ma żadnych prawnych przeszkód, aby raport przygotował sam inwestor, czy też zespół jego pracowników. Zdaniem Sądu Kolegium nie miało zatem podstaw do negowania uzupełnienia raportu tylko z uwagi na fakt, iż uzupełnienie to nie zostało dokonane przez zespół pracowników [...], a przez pracownika inwestora. Podważenie wiarygodności uzupełnienia raportu w sprawie z tej tylko przyczyny, że uzupełnienia dokonał inwestor, a nie autor raportu nie było uprawnione. Skoro okoliczność ta wzbudziła pewne wątpliwości organu odwoławczego to nie było przeszkód, aby je wyjaśnić czy to w drodze pisemnej korespondencji z inwestorem, czy też na rozprawie administracyjnej.

Sąd uznał także za nieprzekonywujące stanowisko Kolegium wskazujące na wadliwość raportu z uwagi na jego szerszy zakres wykraczający poza będącą przedmiotem sprawy administracyjnej odbudowę dwóch ostróg. Odbudowa wszystkich ostróg, których aktualny stan przedstawiają dołączone do raportu zdjęcia, ma być realizowana przez skarżącą w identyczny sposób, a i ingerencja w środowisko związana z ich odbudową jest niemal taka sama. Raport dokładnie wskazuje jakie siedliska przyrodnicze objęte załącznikiem I Dyrektywy Siedliskowej sąsiadują z poszczególnymi ostrogami (str. 133 i nast.). Zatem w istocie nie wiadomo jakiej innej szczegółowej inwentaryzacji w miejscach odbudowy poszczególnych ostróg oczekuje Kolegium w ponownie prowadzonym-na podstawie zaskarżonej decyzji-postępowaniu (vide: str. 5 i 7 zaskarżonej decyzji, gdzie wskazuje się m. in., Wadą raportu jest to, że opracowany został dla wszystkich 7 zadań I Etapu Programu "Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław do roku 2030" przez co zbyt mało szczegółowo odnosi się do samych miejsc realizacji poszczególnych ostróg (...)" i dalej: "Brak szczegółowych informacji o zinwentaryzowanych zasobach środowiska przyrodniczego miejsc lokalizacji poszczególnych ostróg doprowadził w konsekwencji do mało precyzyjnych uwarunkowań ich realizacji zapisanych w decyzji środowiskowej"). Lektura raportu wskazuje, że nie ma jakichkolwiek trudności w odróżnieniu od siebie zagadnień dotyczących poszczególnych inwestycji (odbudowy wałów i ostróg) poddanych przez inwestora odrębnym postępowaniom administracyjnym. Również opis elementów przyrodniczych środowiska i analiza oddziaływań na poszczególne komponenty środowiska została przez autorów raportu przedstawiona tak, że nie ma trudności z przyporządkowaniem określonych treści do poszczególnych przedsięwzięć.

Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium, iż raport jest wadliwy z tego względu, że został opracowany łącznie dla większej ilości zadań niż objęte przedmiotowym postępowaniem. Rodzaj inwestycji i podobieństwo środowiska w którym będzie ono realizowane uprawniał inwestora do opracowania jednego raportu obejmującego całość przedsięwzięcia związanego z odbudową wałów i odbudową 30 ostróg.

Za nieprzekonywujące Sąd uznał również stanowisko Kolegium dotyczące tzw. zajętości terenu przy odbudowie ostróg, a tym samym i konieczności analizy oddziaływania ich odbudowy na siedliska i gatunki występujące na lądzie (w tym na gady i płazy). Wnioskowanie o "zajętości" terenu przybrzeżnego, wielkości tego zajęcia wyłącznie na podstawie fotografii przedstawionej w raporcie (karta XL) bez jakiejkolwiek próby dokładniejszego wyjaśnienia tej kwestii nie jest uprawnione. Zarówno raport, jak i wyjaśnienia inwestora zawarte w piśmie z 13 września 2010 r. wskazują, że całość prac ma być wykonywana wyłącznie od strony wody.

Sąd dostrzegł przy tym, że w tym zakresie w odniesieniu do gadów i płazów inwestor uzupełnił raport. Taki też warunek zawarty został w decyzji organu I instancji (pkt B lit. d). Jeżeli organ II Instancji w związku z przedstawioną w raporcie fotografią powziął wątpliwości co do wskazywanego sposobu wykonywania prac związanych z odbudową ostróg powinien również tę kwestię wyjaśnić jednoznacznie w trybie art. 136 kpa. W świetle treści raportu ( i jego uzupełnienia) oraz wydanej przez organ I instancji decyzji całość prac powinna być realizowana wyłącznie w nurcie rzeki. Z kolei ustalenie Kolegium o tzw. "zajętości" terenu na brzegu w części lądowej dokonane na podstawie przywołanej w uzasadnieniu decyzji fotografii skutkowało m. in. uznaniem iż w sprawie zachodzi konieczność zapewnienia większej ochrony dla środowiska herpetofauny pominiętego w raporcie. Zauważyć należy, iż w tym zakresie w odniesieniu do gadów i płazów inwestor uzupełnił raport, a w decyzji organu I instancji kierując się wskazaniami organu ochrony środowiska określono, aby prace związane z odbudową ostróg należy prowadzić w sposób, który nie zakłóci migracji oraz rozrodu płazów, przypadający na okres od 15 marca do 30 czerwca (pkt B lit. e decyzji). Kolegium dyskwalifikując uzupełnienie raportu z uwagi na osobę jego autora i wnioskując z przywołanej fotografii o innym sposobie wykonywania przedsięwzięcia niż opisany w raporcie (nie tylko z wody) uznało, iż w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia szczegółowych analiz występowania gadów i płazów w miejscach odbudowy poszczególnych ostróg i określenia tzw. działań minimalizujących wpływ przedsięwzięcia na ich środowisko. Wobec tego, że Kolegium nie miało podstaw do dyskwalifikowania uzupełnienia raportu, ani nie wykazało jednoznacznie swojego ustalenia co do "zajętości" terenu lądowego tym samym nie wykazało również przyjętej tezy o wadliwości raportu w odniesieniu do braku analizy wpływu przedsięwzięcia na środowisko herpetofauny, czyli gatunki zwierząt, które poza okresem godowym prowadzą lądowy tryb życia. W tym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację skargi. W okolicznościach sprawy trudno przyjąć, iż wykonywanie prac w sposób określony przez inwestora tj. z wody może w jakikolwiek sposób w ogóle (poza okresem rozrodu) oddziaływać na środowisko gadów i płazów.

Ponadto, nie było dla Sądu dostatecznie jasne stanowisko Kolegium w kwestii braku określenia w decyzji organu I instancji "warunków wykorzystania terenu w fazie eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia". W szczególności nie wiadomo było czy brak ten Kolegium uznaje za wadę decyzji czy też nie. Z jednej strony organ odwoławczy wskazuje bowiem na obowiązki właściciela urządzenia wodnego wynikające z art. 64 ust. 2 Prawa wodnego i konieczność zawarcia w/w warunku, a z drugiej wywodzi: " W tym przypadku zarządca nieruchomości Skarbu Państwa (rzeki) kierując się zasadami wynikającymi z położenia planowanych ostróg w obszarach Natura 2000 dostosuje swoje działania, sposoby konserwacji, naprawy i terminy ich wykonania do wymogów ochrony przyrody i dlatego nie było potrzeby do określania sposobu wykorzystania terenu w okresie funkcjonowania ostróg. Równocześnie duża zmienność oddziaływań (w czasie i w stopniu ich nasilenia) wód rzeki na planowane ostrogi nie pozwalają na określenie terminów i sposobów wykonywania prac konserwacyjnych czy naprawczych. Stan techniczny poszczególnych ostróg jest okresowo sprawdzany przez służby przeciwwodne i one decydują o działaniach zabezpieczających, które muszą być wykonane natychmiast po stwierdzeniu ich uszkodzenia, naruszenia konstrukcji lub innych niekorzystnych przekształceń". Wywód ten, w ocenie Sądu, uzasadnia raczej stanowisko wskazujące na brak możliwości określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach "warunków wykorzystania terenu w fazie eksploatacji lub użytkowania" w odniesieniu do przedmiotowych ostróg.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., gdyż organ odwoławczy nie wykazał konieczności przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. Wskazane zaś w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wadliwości raportu dotyczące jego szerszego zakresu czy uprawnienia co do autorstwa uzupełnienia raportu nie upoważniały do podważenia jego wiarygodności. Merytoryczne natomiast wątpliwości Kolegium co do tzw. "zajętości" terenu i oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko herpetofauny, a także inne wymienione w uzasadnieniu, a dotyczące m. in. rozbieżności między decyzją organu I instancji a załączoną doń charakterystyką przedsięwzięcia czy odstępstw od zakazów określonych w art. 51 i 52 ustawy o ochronie środowiska mogły zostać wyjaśnione w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego w trybie art. 136 k.p.a. Również akcentowana w odpowiedzi na skargę rozbieżność między rozstrzygnięciami organów, a uzasadnieniem decyzji organu I instancji w zakresie wprowadzonego zakazu realizacji przedsięwzięcia na obszarze Natura 2000 (punkt B lit a decyzji i punkt I a postanowienia organu ochrony środowiska) powstała najprawdopodobniej z wyniku oczywistego błędu edytorskiego wymagała co najwyżej skorygowania przez organ odwoławczy, a nie korzystania z art. 138 § 2 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 29 marca 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego wydana została na podstawie art. 66, art. 67, art. 71, art. 72, art. 74, art. 82, art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227, ze zm.)

Kolegium wskazało, że sprawy dotyczące części ostróg i wałów powodziowych objętych tym samym przedsięwzięciem były już przedmiotem rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Rozpatrując niniejszą sprawę Kolegium wzięło pod rozwagę wyrok z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 655/11, który wiąże w niniejszej sprawie, gdyż na jego mocy poprzednia decyzja organu odwoławczego została uchylona. Ze stanowiska Sądu przedstawionego we wskazanym wyroku wynika, że odbudowa wszystkich ostróg (których aktualny stan przedstawiają fotografie stanowiące załączniki do raportu) ma być realizowana przez wnioskodawcę w identyczny sposób, a ingerencja w środowisko związana z ich odbudową jest niemal taka sama. Zdaniem Sądu raport opracowany łącznie dla większej ilości zadań niż objęte przedmiotowym postępowaniem dokładnie wskazuje, jakie siedliska przyrodnicze objęte załącznikiem I Dyrektywy Siedliskowej sąsiadują z poszczególnymi ostrogami. Rodzaj inwestycji i podobieństwo środowiska, w którym będzie ono realizowane uprawniał zatem inwestora do opracowania jednego raportu obejmującego całość przedsięwzięcia związanego z odbudową wałów i odbudową 30 ostróg.

Sąd stwierdził również, iż zarówno raport, jak i wyjaśnienia inwestora wskazują, że całość prac ma być wykonywana wyłącznie od strony wody. Kolegium wskazało, że taki też warunek zawarty został w decyzji organu pierwszej instancji. W świetle treści raportu wraz z uzupełnieniem oraz wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji wynika, że całość prac powinna być realizowana wyłącznie w nurcie rzeki, co powoduje, że nie mogą one w jakikolwiek sposób (poza okresem rozrodu) oddziaływać na środowisko gadów i płazów.

Zgodnie z zaleceniami Sądu Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego celem uzupełnienia informacji dotyczących gatunków gadów i płazów występujących w bezpośrednim sąsiedztwie realizacji odbudowy ostrogi oraz wykazanie, czy dopuszczone do w decyzji terminy realizacji nie będą się pokrywały z okresem rozrodu występujących tam gatunków gadów i płazów. Ponadto postępowanie dotyczyło wskazania sposobu postępowania w przypadku stwierdzenia występowania miejsc objętych ochroną gadów i płazów oraz wskazania, jakie siedliska przyrodnicze występują w bezpośrednim sąsiedztwie odbudowywanych ostróg.

W raporcie oraz w piśmie z dnia 5 października 2010 r. stwierdzono, że w miejscach realizacji planowanych inwestycji nie występują gatunki chronione i "specjalnej troski". Materiały te były przygotowywane przez specjalistów, którzy opracowywali raport oraz brali udział w przeprowadzanych inwentaryzacjach.

Kolegium ustaliło, że w raporcie przewidziano przemieszczenie objętych ochroną gadów i płazów, w przypadku stwierdzenia bezpośrednio przed przystąpieniem do prac budowlanych miejsc ich występowania.

Kolegium wskazało, że art. 88 ust. 1, 2 i 3 ustawy o udostępnianiu jednoznacznie określa, w jakich przypadkach wymagany będzie obowiązek ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z powołanym przepisem ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 przeprowadza się także: 1 na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji; 2 jeżeli organ właściwy do wydania decyzji stwierdzi, że we wniosku o wydanie decyzji zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia przedkłada wraz z wnioskiem o przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przepisy art. 69 i art. 70 stosuje się odpowiednio. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, organ właściwy do wydania decyzji stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, określając jednocześnie zakres raportu.

Kolegium uznało, iż złożone wyjaśnienia oraz zgromadzone w sprawie dowody - w tym w szczególności raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniami, stanowią wystarczający materiał do określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia "B03 - Odbudowa ostróg na rzece Wiśle" w km 917-919 obejmującego ostrogi nr 8/917, 14/918, 16/918, 18/918, 14/919, 16/919.

Odnośnie zarzutów dotyczących postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 października 2010 r., Kolegium wskazało, że nie podziela zarzutu naruszenia przepisu art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 77 ust. 5 ustawy, gdyż w jego ocenie postanowienie uzgadniające winno zawierać stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, jedynie w sytuacji, gdy organ po przeanalizowaniu okoliczności wymienionych w art. 77 ust. 5 pkt 1-3 ustawy uzna za zasadne nałożenie takiego obowiązku. W ocenie Kolegium, postanowienie zawiera niezbędne uwarunkowania uwzględniające ustalenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, którego zakres nie narusza art. 66 ustawy, zatem zarzut dotyczący braku precyzyjnego określenia środowiskowych uwarunkowań jest nieuzasadniony. W zaskarżonej decyzji uwzględniono w całości ustalenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska określone tym postanowieniem.

Kolegium ustaliło, że w zaskarżonej decyzji nieodniesiono się do kwestii obiektów i obszarów objętych ochroną przez Konserwatora Zabytków, jednak zagadnienie to szczegółowo zostało omówione w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, w którym niewskazano na możliwość wystąpienia jakichkolwiek niekorzystnych oddziaływań na dobra kultury. W rozdziale 5.8 raportu przedstawiono opis krajobrazu i dziedzictwa kulturowego, wyszczególniono zabytki oraz inne cenne obszary i obiekty o wartościach kulturowych, objęte zakresem przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia, zaś w rozdziale 7.8 dokonano analizy oddziaływania na krajobraz i dziedzictwo kulturowe oraz przedstawiono lokalizację zadań na tle obiektów dziedzictwa kulturowego. Kolegium oceniło, że wpływ planowanego przedsięwzięcia na dziedzictwo kulturowe i dobra materialne dotyczy przede wszystkim możliwości oddziaływania etapu budowy (transportu sprzętu i materiałów, pracy ciężkiego sprzętu w sąsiedztwie wałów) i związanego z tym potencjalnego oddziaływania na substancję zabytkową i zabudowania sąsiadujące z drogami transportowymi oraz zapleczem budowy i placem budowy. Kolegium uznało zatem, że realizacja zadania jakim jest "B03 -Odbudowa ostróg na rzece Wiśle" nie będzie oddziaływać negatywnie na zabytki. W powiązaniu ze wskazanymi w decyzji uwarunkowaniami oraz charakterem budowli (ostrogi) ewidentnie wskazuje, że nie zachodziła konieczność nakładania jakichkolwiek warunków na przedsięwzięcie z punktu widzenia ochrony zabytków.

Kolegium uznało także za bezpodstawny zarzut odnośnie braku rozpatrywania wszystkich rozwiązań alternatywnych, w tym także natury nieinwestycyjnej, Kolegium wyjaśniło, iż rozważano warianty realne do realizacji. Przedmiotowe zadanie stanowi element I etapu "Programu Żuławskiego - 2030", który jest dokumentem strategicznym, były analizowane warianty alternatywne, przy czym jednoznacznie zostało ocenione, że dla odbudowy ostróg nie ma innej alternatywy. W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy rozpatrywane alternatywy przedsięwzięcia muszą mieć charakter racjonalny. W prognozie do "Programu Żuławskiego - 2030" w kolumnie "Grupowanie zadań" wskazano, że jeden raport umożliwia ustalenie oddziaływań skumulowanych i przeciwdziałanie im. Dotyczy to wspólnego raportu dla zadań "Odbudowa ostróg na rzece Wiśle" i "Rzeka Wisła odbudowa lewego i prawego wału przeciwpowodziowego". Sporządzony wspólny raport dla ostróg i wałów analizował łącznie te przedsięwzięcia inwestycyjne, co wynika z raportu str. 163.

Kolegium stwierdziło również, że uzasadnienie decyzji nie narusza przepisu art. 85 ust. 2 ustawy, w uzasadnieniu ustosunkowano się do zgłoszonych uwag przez odwołujące Stowarzyszenie (OTOP).

Z tych przyczyn Kolegium postanowiło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia B03 - Odbudowa ostróg na rzece Wiśle" w km 917-919 obejmującego ostrogi nr 8/917, 14/918, 16/918, 18/918, 14/919, 16/919.

Na przedmiotową decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosło Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (zwane dalej OTOP), domagając się uchylenia decyzji obu instancji.

Zarzuciło w skardze naruszenie: art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 77 ust. 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, przez co pozostawiono w obrocie prawnym zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 29 października 2010 r.; art. 82 ust. 1 pkt 4 i art. 82 ust. 2 pkt 1; art. 82 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy. Skarżący twierdzi, że przywołane przepisy nakładają zarówno na organ współdziałający ochrony środowiska oraz na organ wydający w pierwszej instancji decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach podanie w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w obu możliwych do przewidzenia sytuacjach – zarówno gdy wymienione organy uznają za słuszne przeprowadzenie takiej ponownej OOŚ jak i wtedy gdy odstąpią od nałożenia takiego obowiązku. Wskazanie w decyzji środowiskowej warunków dotyczących wykorzystania terenu w trakcie eksploatacji i/lub użytkowania przedsięwzięcia, jest zgodnie z powszechnie obowiązującą wykładnią tego przepisu obligatoryjne, niezależnie od tego czy przedsięwzięcia dla którego ustala się środowiskowe uwarunkowania jest położone na wodach śródlądowych, oraz niezależnie od tego czy jego eksploatacja jest określona w innych niż ustawa przepisach prawa materialnego (np. w Prawie wodnym), czy też nie. W ocenie skarżącego nie można stwierdzić, iż w procedurze OOŚ wpływ na zabytki, lub też brak tego wpływu znalazł odbicie w uzasadnieniu decyzji, która powinna szczegółowo opisywać i uzasadniać dokonaną OOŚ. Nie oceniono także innych aspektów, o których jest mowa w art. 62 ustawy, w tym także dostępności do złóż kopalin, która w omawianym przedsięwzięciu jest istotna z racji iż kamień łupany który będzie służył jako podstawowy budulec dla odbudowy ostróg na Wiśle jest właśnie taką kopaliną.

Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., gdyż niezapewniono skarżącemu czynnego udziału w przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym, jak również niezbadano należycie stanu faktycznego sprawy. Skarżący nie został powiadomiony przez SKO o zakończeniu postępowania odwoławczego i możliwości wniesienia końcowych uwag i wniosków w sprawie postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów złożonych w odwołaniu. Nierozpatrzone zarzuty dotyczyły np. braku określenia przez Wójta Gminy wszystkich oddziaływań skumulowanych, jakie będą miały miejsce w trakcie planowanej odbudowy ostróg. W szczególności nieuwzględniono kumulacji oddziaływań z uciążliwościami, jakie będą miały miejsce w związku z realizacją równoległego zadania o symbolu B-11, w ramach którego ma być przeprowadzona odbudowa prawego wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły na odcinku L. - P. (gm. L.), w tym zwiększonego oddziaływania uciążliwości akustycznych. Nie zbadano także, czy w tym samym czasie nie będzie realizowana inna inwestycja – Elektrownia Północ w R. (Gm. P.).

Decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem: art. 62 ustawy, gdyż Wójt Gminy nie rozpatrzył w trakcie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko wpływu przedsięwzięcia polegającego na budowie szeregu ostróg na zabytki, dostępność do złóż kopalin, w związku z pozyskaniem budulca – kamienia łupanego, do planowanej odbudowy budowli wodnych i wzajemnych oddziaływań pomiędzy elementami, o których mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit a, b, c ustawy.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy zlecił przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego organowi I instancji, jednakże nie poinformował zawczasu o tej okoliczności stron zakończonego ostatecznie w dniu 29 marca 2012r. postępowania odwoławczego. Tym samym, mając na uwadze (a contrario) zapis art. 81 k.p.a. trzeba stwierdził skarżący, że wszelkie okoliczności faktyczne, jakie zostały wyjaśnione w trakcie przywołanego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego nie mogą być uznane za udowodnione.

Organ odwoławczy nie zastosował się także, a nawet nie odniósł w ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym do jednego z zaleceń umieszczonych w uzasadnieniu wiążącego go prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2011 r. (sygn. akt II SA/Gd 655/11) i nie przeprowadził rozprawy administracyjnej z udziałem społeczeństwa - celem wyjaśnienia wszystkich wątpliwości jakie powstały we wcześniejszych postępowaniach administracyjnych, przeprowadzonych przez organ I oraz II instancji przed zapadnięciem przywołanego wyroku.

W ocenie skarżącego w twierdzeniach między sporządzoną oceną i treścią uzasadnienia organu I instancji zachodzi sprzeczność, gdyż w ocenie zapisano, że na obszarze inwestycji znaleziono dużą kolonię lęgową rybitwy, a w treści decyzji zawarty jest zapis, że nie stwierdzono występowania rybitw. Charakterystyka przedsięwzięcia polegającego na odbudowie sześciu wiślanych ostróg w gminie Ostaszewo - w przeciwieństwie do tego jak to uważa organ odwoławczy - powinna się ogranicza – zdaniem skarżącego - do informacji dotyczących odcinka rzeki w km 917 - 919 szlaku żeglugowego, nie zaś odnosić się do całego obszaru specjalnej ochrony ptaków sieci Natura 2000 o nazwie "Dolina Dolnej Wisły".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2012 r. skarżący załączył kserokopię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2012 r. o sygn. II OSK 286/12 w analogicznej sprawie. Sąd w tym orzeczeniu jednoznacznie stwierdził, że faktyczny brak zajęcia stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia ponownej oceny w osnowie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji narusza rażąco przywołane przez skarżącego przepisy ustawy o udostępnianiu informacji i winno skutkować uchyleniem tak wydanej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 14 lutego 2010 r., ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na odbudowie ostróg nr 8/917, 14/918, 16/918, 18/918, 14/919, 16/919 na rzece Wiśle w km 917-919.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną wydanej w niniejszej sprawie decyzji środowiskowej są przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko z dnia 3 października 2008 r. (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., powoływana jako u.o.o.ś.). Za cel tej ustawy uznać należy zidentyfikowanie, na etapie udzielania zezwoleń na realizację inwestycji, znaczących jej oddziaływań na środowisko oraz wprowadzenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących. Osiągnięcie tego celu ma zaś być wspieranie przez udział społeczeństwa oraz organów konsultujących w postępowaniu identyfikującym takie oddziaływania. W zakresie przepisów określających rodzaje przedsięwzięć oddziaływujących na środowisko organ administracji pierwszej instancji, zgodnie z dyspozycją art. 173 ustawy, procesował w oparciu o obowiązujące wówczas rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). W myśl przepisu art. 173 ust. 1 ustawy dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane między innymi na podstawie art. 51 ust. 8 prawa ochrony środowiska zachowywały moc do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 60 ustawy, jednak nie dłużej niż przez 24 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy. Ostatecznie, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397 ze zm.), weszły w życie w dniu 15 listopada 2010 r., a zgodnie z jego § 4 do postępowań w sprawie decyzji, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 72 ust. 1 u.o.o.ś, wszczętych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. przed 15 listopada 2010 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że prawidłowo organy zastosowały w zakresie kwalifikacji przedsięwzięć rozporządzenie Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Stosownie zaś do treści art. 61 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Art. 59 ust. 1 ustawy stanowi, że przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. postanowienia, o których mowa w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy, wydaje się po zasięgnięciu opinii: 1) regionalnego dyrektora ochrony środowiska, 2) organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3, 10, 11, 13 i 15-17. W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który powinien zawierać informacje wskazane w art. 67 ustawy. Stosownie zaś do treści art. 77 ust. 1 u.o.o.ś. jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji: 1) uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i, w przypadku gdy przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim, z dyrektorem urzędu morskiego, 2) zasięga opinii organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3 i 10-19 ustawy (w analizowanym przypadku jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny). Uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska następuje w drodze postanowienia, które powinno zawierać elementy wymienione w ust. 4 art. 77 ustawy. Stosownie do treści art. 79 ust. 1 ustawy przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Art. 82 ust. 1 ustawy wskazuje, jakie elementy powinna zawierać decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie zaś z treścią art. 85 ust. 1 ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia. Wymagania co do treści uzasadnienia takiej decyzji przedstawia natomiast art. 85 ust. 2 ustawy.

W sprawie prawidłowo ustalone zostało, że planowane przedsięwzięcie pn. "B03 – Odbudowa ostróg na rzece Wiśle" w km 917-919 stanowi, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 61 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Niesporne w sprawie jest, że Wójt Gminy, postanowieniem wydanym w trybie art. 63 ust. 1 ustawy, po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz określił, że zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma być zgodny z art. 66 ust. 1 ustawy. Inwestor przedłożył, wykonany w maju 2010 r. "Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia obejmującego zadania m.in. B03 – Odbudowa ostróg na rzece Wiśle". Następnie, zgodnie z wymogiem art. 77 ust. 1 ustawy, zarówno Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (opinia z dnia 29 września 2010 r.) jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (postanowienie uzgodnieniowe z dnia 29 października 2010 r.) uzgodnili warunki realizacji dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W wyniku tak przeprowadzonego postępowania organ I instancji wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach a organ odwoławczy utrzymał ją w mocy.

W ocenie Sądu, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydana w niniejszej sprawie nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit c ustawy, albowiem nie zawiera uzasadnienia stanowiska w sprawie braku konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w sytuacji, gdy organ nie przewiduje takiej konieczności, czego wyrazem jest brak negatywnego rozstrzygnięcia o tej kwestii.

Z art. 85 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy wynika, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia, a uzasadnienie takiej decyzji wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, niezależnie od wymagań wynikających z art. 107 § 3 kpa, powinno zawierać dodatkowe elementy wskazane w ust. 2. Są to (art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy): a) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: – ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, – uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78, – wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone, c) uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4, a więc stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, z zastrzeżeniem pkt 4a i 4b.

Z treści art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że wolą prawodawcy było, aby w każdej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która wydana została po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, zostało zawarte uzasadnienie stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, z zastrzeżeniem pkt 4a i 4b i to niezależnie od tego, czy organ stwierdził konieczność przeprowadzenia takiej oceny czy też nie stwierdził, przy czym stanowiska negatywnego zabrakło w rozstrzygnięciu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażone w doktrynie, że art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy określa dodatkowe wymagania formalne, jakie powinno spełniać uzasadnienie decyzji, której wydanie było poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko, a brak odniesienia się do któregoś z dowodów wskazanych w art. 85 ust. 2 skutkować będzie naruszeniem ogólnej zasady postępowania administracyjnego, wynikającej z art. 8 kpa, to jest pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz może stanowić naruszenie wynikającej z art. 10 kpa zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co może bezpośrednio rzutować na prawidłowość wydanych decyzji (zob. K. Gruszecki, Komentarz do art. 85 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Lex/El). Ustawodawca nie uzależnił bowiem zawarcia w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach elementów wymienionych w art. 85 ust. 2 pkt 1 lit a-c od wystąpienia jakichkolwiek okoliczności, a konkretnie określił, co uzasadnienie "powinno zawierać". Tak rygorystyczne sformułowanie przepisu nie powinno budzić wątpliwości, że wszystkie elementy w nim wskazane powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Tym samym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, musi zawierać uzasadnienie we wszystkich kwestiach wskazanych w ust. 2 pkt 1 lit. a –c art. 85 ustawy, w tym co do stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy i to niezależnie od tego, czy w rozstrzygnięciu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ przedstawił stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, z zastrzeżeniem pkt 4a i 4b.

Sąd orzekający w niniejszym składzie, pomimo istniejącej w orzecznictwie rozbieżności poglądów w tej kwestii, stoi na stanowisku, że art. 82 ust. 1 ustawy określa zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia a element wskazany w pkt 4 ust. 1 tego artykułu, dotyczący przedstawienia stanowiska w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, z zastrzeżeniem pkt 4a i 4b – jest elementem fakultatywnym. Art. 82 ust. 1 ustawy określa, co powinna zawierać decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, której wydanie było poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko. Generalnie wśród jej elementów można wyróżnić składniki obligatoryjne, wskazane w art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy, które muszą się znaleźć w każdej decyzji oraz fakultatywne, wymienione w art. 82 ust. 1 pkt 2-5 ustawy (zob. K. Gruszecki, Komentarz do art. 82 ustawy j. w.).

Sąd podziela stanowisko wyrażone w tej kwestii przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2579/10 (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi jedynie, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ przedstawia stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy. Nie sposób zatem uznać, że takie przedstawienie stanowiska winno być obligatoryjne w sytuacji, gdy organ nie znajduje konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Za taką interpretacją przemawia także fakt, iż zgodnie z ust. 2 art. 82 w stanowisku, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, właściwy organ stwierdza konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko biorąc pod uwagę wskazane w tym przepisie okoliczności. Zatem de facto przedstawienie stanowiska jest równoznaczne ze stwierdzeniem konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Trudno zatem znaleźć uzasadnienie dla twierdzenia, iż przedstawienie stanowiska organu, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, musi się znaleźć w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w przypadku gdy organ stwierdza, iż nie ma konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Sąd podziela także pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 313/10 (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), według którego obowiązek określony w art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy może pojawić się wówczas, gdy w fazie początkowej realizacji przedsięwzięcia nie można przewidzieć wszystkich skutków oddziaływania na środowisko. Wtedy istnieje racjonalna podstawa, aby na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę przeprowadzić ponowną ocenę oddziaływania na środowisko. Obowiązek taki nie powstaje, gdy w początkowym stadium realizacji inwestycji skutki środowiskowe są znane i przewidywalne. W tych przypadkach przedstawienie stanowiska, o jakim mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 nie ma miejsca. Jednocześnie w wyroku tym wskazuje się, że "z formalnego punktu widzenia rozstrzygnięcie wynikające ze wskazanej normy (art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy) powinno znaleźć miejsce w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwarunkowaniach skarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji takiego zapisu nie zawierają, jednakże w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest to naruszenie mające wpływ na rozstrzygnięcie, skoro z treści skarżonej decyzji, jej uzasadnienia i akt sprawy wynika, że nie zachodzą przesłanki do prowadzenia ponownego postępowania w sprawie oceny oddziaływania projektowanych elektrowni wiatrowych na środowisko w postępowaniu o pozwolenie na budowę". W tym miejscu trzeba stwierdzić, że zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja ani decyzja pierwszej instancji stanowiska w przedstawionej kwestii nie uzasadnia w ogóle.

Sąd w niniejszym składzie nie zgadza się natomiast ze stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. II OSK 286/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1051/11 (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), według których wolą prawodawcy było w każdym przypadku orzekanie w sentencji, czy jest konieczne ponowne przeprowadzenie procedury ocen oddziaływania na środowisko, gdy w postępowaniu będą wydawane jeszcze decyzje wskazane w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, z uwagi na treść art. 85 ust. 2 pkt 1 lit c ustawy.

W świetle powyższych rozważań Sąd wyjaśnia, że organ wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko nie musi zawrzeć w jej osnowie rozstrzygnięcia na temat kwestii, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy, o ile nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 82 ust. 2, a więc wówczas, gdy organ stwierdza konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, biorąc pod uwagę wskazane w tym przepisie okoliczności. Jednakże uzasadniając tę decyzję zobowiązany jest, na podstawie art. 85 ust. 2 pkt 1 lit c ustawy, uzasadnić zajęte w tej kwestii stanowisko, niezależnie od tego czy decyzja zawiera stanowisko, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 czy też nie. Niezawarcie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uzasadnienia stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4, czyni decyzję wadliwą, a naruszenie to ma wpływ na jej treść.

Podobnie, w postanowieniu Regionalnego dnia 29 października 2010 r., wydanym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w trybie art. 77 ust. 1 ustawy, zgodnie z treścią ust. 4 pkt 2 tego artykułu, powinno zostać zawarte stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy. Tego zaś stanowiska w sentencji postanowienia z dnia 29 października 2010 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nie zawarto. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w takiej sytuacji organ uzgadniający powinien był w treści uzasadnienia swego postanowienia wyjaśnić przyczyny, dlaczego nie jest konieczne przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ponieważ Wójt Gminy w decyzji z dnia 14 grudnia 2010 r. nie uzasadnił stanowiska w sprawie braku konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, podobnie jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z dnia 29 października 2010 r., dostrzeżoną wadę obu tych rozstrzygnięć winien wyeliminować organ odwoławczy poprzez zawarcie w uzasadnieniu swojej decyzji uzasadnienia stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 142 kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie, gdyż skarżący w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy zawarł zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 października 2010 r. To zaś sprawia, że Kolegium zobowiązane było ponownie rozpoznać nie tylko odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, ale także zażalenie (jako środek niesamoistny) na powyższe postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i zawarte w nim zarzuty. Nie czyniąc temu zadość w przedstawionym zakresie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchybiło w sposób

Sąd stwierdził ponadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło postępowanie odwoławcze z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Art. 10 § 1 k.p.a. ustanawia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu i z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2011 r., str. 71). Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia; organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 569/07, Lex nr 479288). Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/07, Lex nr 337775). Zawarte w treści art. 10 § 1 K.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania przed organem I, jak i II instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1991/07, Lex nr 484910).

Z akt sprawy zgromadzonych w postępowaniu odwoławczym wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wbrew wymogowi wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a., nie zapewniło stronom, których udział w sprawie był niezbędny, udziału w prowadzonym na podstawie art. 136 K.p.a. dodatkowym postępowaniu wyjaśniającym. Organ odwoławczy nie doręczył stronom postępowania pisma z dnia 26 marca 2012 r. nadesłanego przez Wójta Gminy, jak również pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 21 marca 2012 r. Przede wszystkim zaś organ odwoławczy nie umożliwił stronom, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do nowo zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a..

Nadto organ odwoławczy nie wyjaśnił rozbieżności między rozstrzygnięciami organów i uzasadnieniem w zakresie wprowadzonego zakazu realizacji przedsięwzięcia na obszarze Natura 2000. Kwestia wymagała wyjaśnienia i ewentualnej korekty jak stwierdził Sąd w wydanym w dniu 10 listopada 2011 r. wyroku. Tymczasem ponownie rozpatrując sprawę Kolegium pominęło zupełnie tę kwestię, co stanowi naruszenie nie tylko art. 7 i 77 K.p.a., ale również art. 153 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wbrew twierdzeniem skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy. Kwestia wpływu przedsięwzięcia na zabytki oraz dostępność złóż do kopalin została przeanalizowana zarówno w treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (strony 113-120 i 152-154), jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (strona 7). Z uzasadnienia decyzji wynika, że wpływ planowanego przedsięwzięcia na dziedzictwo kulturowe i dobra materialne, w tym zabytki, dotyczy przede wszystkim możliwości oddziaływania etapu budowy i związanego z tym potencjalnego oddziaływania na substancję zabytkową i zabudowania sąsiadujące z drogami transportowymi oraz zapleczem budowy i placem budowy. Niemniej, z uwagi na charakter przedmiotowego przedsięwzięcia, opisany przez oba organy, a polegający na odbudowie ostróg wykonywanej od strony rzeki, słusznie Kolegium przyjęło, uzasadniając swoje stanowisko, że nie zachodzi konieczność nakładania jakichkolwiek warunków na przedsięwzięcie z punktu widzenia ochrony zabytków.

Niezasadne są także pozostałe zarzuty skargi, odnoszące się do naruszenia art. 62 ustawy, w tym kwestie dotyczące pozyskiwania budulca na czas budowy oraz braku oddziaływań skumulowanych, które zostały dostatecznie wyjaśnione w zaskarżonej decyzji. Trzeba też zauważyć, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zawierało szereg polemicznych uwag kwestionujących prawidłowość sporządzonego w sprawie raportu, jednakże zdaniem Sądu ocena tego dowodu przeprowadzona przez Kolegium dokonana została prawidłowo, a wyciągnięte wnioski nie naruszają swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 k.p.a..

Nietrafny okazał się także zarzut dotyczący nie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem społeczeństwa celem wyjaśnienia wszystkich wątpliwości jakie powstały we wcześniejszych postępowaniach administracyjnych, przeprowadzonych przez organ I oraz II instancji przed zapadnięciem wyroku. W przekonaniu skarżącego na konieczność przeprowadzenia takiej rozprawy wskazuje treść wyroku z dnia 10 listopada 2011 r. wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 655/11, którym organ, ponownie rozpoznając sprawę był związany. W przekonaniu Sądu rozpoznającego skargę OTOP wspominany wyrok takiego zalecenia nie zawiera. Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej jest wskazane jedynie jako jedna z możliwości wyjaśnienia wątpliwości powstałych w czasie postępowania. Z uzasadnienia wynika, że jeżeli raport nie jest wyczerpujący lub nie cechuje się szczegółowością niezbędną zdaniem organu ze względu na przedmiot sprawy albo też zawiera błędy, nieścisłości wymagające wyjaśnienia organ może oprócz pisemnego zobowiązania inwestora do uzupełnienia raportu skorzystać również z innych środków: 1/ przeprowadzić rozprawę administracyjną, o której zgodnie z art. 90 § 3 K.p.a., może zawiadomić państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne, a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot; w tym przypadku organ wzywa je do wzięcia udziału w rozprawie albo do złożenia przed rozprawą oświadczenia i dowodów dla poparcia ich żądań, które włączane są do akt sprawy; 2/ skorzystać z innych środków dowodowych, np. dowodu z opinii biegłego lub oględzin; 3/ zwrócić się odpowiednio do Krajowej lub regionalnej komisji ocen oddziaływania na środowisko.

W przedmiotowej sprawie nieścisłości dotyczące raportu zostały wyjaśnione bez konieczności przeprowadzania rozprawy.

Chybiony jest także zarzut dotyczący braku wskazania lokalizacji kolonii lęgowej rybitwy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że na terenie planowanej inwestycji taka kolonia nie występuje, natomiast jej obeność stwierdzono w odległości 7 km na terenie rezerwatu "Mewia Łacha".

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując stosownie do treści art. 205 § 1 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.

Nadto na podstawie art. 152 cytowanej ustawy Sąd określił w wyroku, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy. Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają wprost z powyższych rozważań sądu i powinny zostać przez Kolegium uwzględnione. Jak już wyżej stwierdzono, stosownie do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, są one dla organu wiążące.