Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 606/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 250 par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk,, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Krzysztof Kapelczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi "B." z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odsetek: 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Spółka z o. o. "B." z siedzibą w K. w okresie od [...] r. do [...] r., za pośrednictwem Agencji Celnej "E." s. c., zgłosiła do odprawy celnej blachę ocynkowaną wg kodu PCN 7210 49 90 0 o normie DIN EN 10142, gatunku DX51D+Z na podstawie dokumentów SAD o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Po przyjęciu zgłoszeń, w wyniku przeprowadzonej na podstawie art. 70 Kodeksu celnego ich weryfikacji potwierdzono, iż przedmiotem odpraw była blacha stalowa ocynkowana wg normy DIN EN 10142, o gatunku DX51D+Z.

Naczelnik Urzędu Celnego 8 decyzjami, wydanymi w okresie od [...] r. do [...] r., których numery odpowiadają numerom zgłoszeń celnych, uznał w/w zgłoszenia za nieprawidłowe w zakresie pola 47 i wymierzył Spółce "B." opłatę celną dodatkową (w łącznej kwocie [...] zł) oraz objął przedmiotowy towar procedurą dopuszczenia do obrotu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie rozporządzenia z dnia 7.03.2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz. U. Nr 40, poz. 342) blacha stalowa ocynkowana o kodzie PCN 7210 49 90 0, wykonana według normy DIN EN 10142 i gatunku DX51D+Z objęta jest opłatą celną dodatkową.

Spółka uiściła wymierzone opłaty, jednocześnie od powyższych decyzji złożyła odwołania, wnosząc o anulowanie i zwrot uiszczonych opłat celnych dodatkowych. W uzasadnieniu odwołań Spółka podniosła, że według przepisów wskazanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej blacha wykonana wg normy (DIN EN 10142) w gatunku DX51D i pokryta powłoką cynkową zwolniona jest od przedmiotowej opłaty.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] i dwiema decyzjami z dnia [...] r. o numerach: [...] i [...], Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżone decyzje Naczelnika Urzędu Celnego i umorzył postępowania w sprawach. W uzasadnieniach decyzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że towar wyprodukowany wg gatunku stali DX51D+Z oraz wg normy DIN EN 10142 spełnia warunek określony w załączniku nr 2 rozporządzenia z dnia 7.03.2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej (...), albowiem w określeniu normy w rozporządzeniu: "DIN (DIN-EN 10142)" określenie DIN przed nawiasem nie ma żadnego znaczenia dla odczytu przedmiotowej normy. Dyrektor Izby Celnej wskazał ponadto, że dopiero wyjaśnienie Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.10.2003 r. pozwoliło na podjęcie jednoznacznej decyzji, iż opłaty celne dodatkowe w przypadku blachy przywożonej przez Spółkę pobrane zostały niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec tego Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3 Kodeksu celnego.

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] r. Spółka wniosła o zwrot opłaty celnej dodatkowej wraz z odsetkami, o których mowa w art. 250 § 3 Kodeksu celnego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej zarządził zwrot opłaty celnej dodatkowej w łącznej kwocie [...] zł oraz odmówił wypłaty określonych w art. 250 § 3 Kodeksu celnego odsetek od zwracanej kwoty. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zwrot opłaty uzasadniony jest treścią art. 246 § 2 Kodeksu celnego.

Od powyżej decyzji Spółka wniosła odwołanie, w którym zażądała zmiany pkt 2 decyzji poprzez zarządzenie wypłaty odsetek od zwróconej kwoty opłaty dodatkowej wymienionej w pkt. 1 decyzji. Żądanie swoje Spółka uzasadniła tym, że błędne naliczenie opłaty celnej dodatkowej wynikało z niewłaściwej interpretacji przez organ celny przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych. Spółka podniosła także, iż wszelkie wątpliwości dotyczące interpretacji sposobu oznaczeń norm wytwarzania blachy stalowej zostały już rozstrzygnięte pismem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nr DPH/WS/302/03 z dnia 14.04.2003 r.

Spółka zarzuciła również, że nieprawdziwy jest argument organu celnego, iż dopiero wyjaśnienia Ministerstwa Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.10.2003 r. rozstrzygnęły ostatecznie wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów rozporządzenia. Ponadto Spółka zauważyła, że żaden Urząd Celny w Polsce, poza Urzędem Celnym w [...], nie miał trudności z interpretacją tych przepisów. W związku z powyższym - zdaniem Spółki - organ celny, wydając decyzję w sprawie zwrotu opłaty celnej dodatkowej, zgodnie z przepisem art. 250 § 3 Kodeksu celnego, winien zwrócić stosowną opłatę wraz z odsetkami, bowiem wydanie decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego "było wynikiem ewidentnego błędu".

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 oraz art. 250 § 3 ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), a także w związku z pkt. 14 tytułu 5 zał. IV Traktatu między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczypospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiką Słowackiej do Unii Europejskie, podpisanym w Atenach w dniu 16.04.2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) oraz art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Ponadto, zgodnie z art. 250 § 3 Kodeksu celnego, od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu.

Organ odwoławczy wskazał też, że zgodnie z podstawową wykładnią literalną powyższego przepisu należy uznać, iż wypłata odsetek od zwracanych należności może nastąpić tylko w przypadku błędnego obliczenia należności przez organ celny - stanowisko takie zajmują również komentatorzy Komentarza do Kodeksu celnego (J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chromicki, R. Hauser, H. Wojtachnio - Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2001 r.).

W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem w dniu dokonywania odprawy - zgodnie z załącznikiem Nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. - zwolniony od opłaty dodatkowej był towar zaklasyfikowany do kodu PCN 7210 49 90 0, wykonany wg normy DIN (DIN-EN 10142), natomiast Spółka zgłosiła do odprawy celnej towar wykonany wg normy DIN EN 10142.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu Spółki, że już pismo Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nr DPH/WS/302/03/ z dnia 14.03.2003 r. rozstrzygnęło problemy dotyczące interpretacji oznaczeń norm wybranych gatunków stali, odnoszących się do przywozu na polski obszar celny niektórych produktów stalowych. W piśmie tym Ministerstwo Gospodarki wyjaśniło jedynie, w jaki sposób należy interpretować zapis "ex" zawierający oznaczenia DX51-DX56 - stwierdzając, że w ramach normy PN-EN 10142 występują oznaczenia DX51-DX56 wyłącznie wraz z rozwinięciem D lub D+Z, a nie występują oznaczenia tych gatunków stali bez tych rozwinięć. Zapis DX51-DX56 obejmuje wszystkie gatunki stali oznaczone symbolami DX51-DX56, niezależnie od tego, czy w przedstawionych dokumentach gatunek stali dodatkowo oznaczony jest rozwinięciem D, D+Z, czy też takie dodatkowe rozwinięcie nie występuje.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika także, iż w związku z wątpliwościami co do sposobu zapisu normy w ww. rozporządzeniu, Dyrektor Izby Celnej pismem nr [...] z dnia [...] r. wystąpił do Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej o stanowisko w tej sprawie. Pismem nr DPH/WS/3403/03 z dnia 7.10.2003 r. Ministerstwo wyjaśniło, że zapis normy "DIN (DIN-EN 10142)" został wprowadzony do załącznika rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w wyniku pomyłki drukarskiej, powstałej w trakcie prac nad przygotowaniem rozporządzenia. Zgodnie z tym pismem organ odwoławczy ustalił, że zapis "DIN (DIN-EN 1042)" powinien być traktowany jako "DIN-EN10142".

Organ odwoławczy uważa zatem, że - jak wynika z zestawienia powyższych dat - Naczelnik Urzędu Celnego w dacie wystawiania decyzji nie mógł znać stanowiska Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie nieprawidłowego oznaczenia normy w rozporządzeniu. Podkreślił dalej organ odwoławczy, że stosując się rygorystycznie do zasady legalizmu, wynikającej z art. 120 Ordynacji podatkowej, mógłby uznać, iż skoro z treści aktu prawnego (ww. rozporządzenia) oficjalnie podpisanego i opublikowanego w Dzienniku Ustaw wynika, że tak właśnie winna być opisana norma, to do czasu zmiany rozporządzenia, należy bezwzględnie stosować jego zapisy. Jednakże organ odwoławczy kierował się elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości, zwłaszcza, że do konieczności kierowania się tymi zasadami przez administrację celną odwoływał się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5.01.1994 r., sygn. akt III ARN 50/94.

Dodatkowo, odnosząc się do argumentu, że inne Urzędy Celne w Polsce nie miały trudności interpretacyjnych przy stosowaniu omawianego rozporządzenia, organ odwoławczy stwierdził, że każda ze spraw jest rozstrzygana indywidualnie, w zależności od stanu faktycznego, a ponadto, ani w prawie, ani w doktrynie nie jest przyjęte stosowanie wykładni wynikającej z praktyki stosowanej przez inne organy celne. Nie można więc w świetle przedstawionych argumentów uznać, by organ celny I instancji wymierzył opłatę celną dodatkową w wyniku swego błędu.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że chociaż w związku z wejściem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1.05.2004 r. ustawa z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny przestała obowiązywać, to w przypadku, gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie członkowskim, przez to Państwo i na jego koszt, stosownie do art. 14 tytułu 5 załącznika nr IV podpisanego w Atenach w dniu 16.04.2003 r. Zasadę stosowania przepisów sprzed 1.05.2004 r. w sprawach dotyczących długu celnego zawiera także art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne.

Skarżąc decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka "B." zarzuciła tej decyzji naruszenie art. 250 § 3 Kodeksu celnego przez błędne przyjęcie, iż niewłaściwe zastosowanie opłat celnych dodatkowych w niniejszej sprawie nie było wynikiem błędu organu celnego, co w konsekwencji skutkowało odmową wypłaty odsetek od zwróconych dodatkowych należności celnych. Podnosząc ten zarzut Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że każdy przepis prawa wprowadzony do systemu prawnego - bez względu na jego rangę - musi nosić cechę racjonalizmu jego prawodawcy, a organy stosujące te przepisy nie mogą na przepisy patrzeć tylko jako na zbiory liter, czy słów, ale zobowiązane są doszukiwać się celowości zastosowanych unormowań. Skoro zatem nigdy i nigdzie nie istniała norma DIN (DIN-EN 10142), to nigdy nie istniał towar, który takiej normie by odpowiadał, a zatem nigdy taki towar nie mógłby być przedmiotem odprawy celnej, a skarżąca Spółka nie mogła oznaczać towarów nieistniejącą normą.

Skarżąca uważa, że wiedzę o prawidłowym brzmieniu normy organy celne mają obowiązek posiadać z urzędu, a nie jak to robił Urząd Celny domagać się kopii normy od strony postępowania celnego. W związku z powyższym, skoro nigdy nie istniała norma DIN (DIN-EN 10142), to - zdaniem Spółki - należało logicznie dojść do wniosku, że musi chodzić wyłącznie o normę DIN-EN 10142. Zdaniem skarżącej Spółki (która odprawiała taką samą blachę również w innym urzędzie celnym) wszystkie Urzędy Celne w Polsce odprawiając taką samą blachę jak skarżący nie miały wątpliwości, że w przypadku tej blachy chodzi o normę DIN-EN 10142 i w żadnym przypadku odpraw takiej blachy nie zastosowano opłaty celnej dodatkowej, co dowodzi jednoznacznie, że poza Urzędem Celnym w [...] i Izbą Celną, zapis rozporządzenia interpretowany był według wykładni systemowej i celowościowej (a nie tylko językowej, choć i według niej można było dojść do logicznej wykładni tej normy) i wśród wszystkich innych organów celnych zapis ten nie budził wątpliwości. Na dowód tego Spółka załączyła do skargi kopię przykładowej dokumentacji odprawy celnej takiego samego towaru dokonanej przez Urząd Celny w [...] w dniu [...] r.

Spółka podniosła także, iż w wyniku błędu organu celnego zmuszona była wpłacić na przestrzeni czterech miesięcy, tj. od początku kwietnia 2003 r. do połowy sierpnia 2003 r. z tytułu opłat celnych dodatkowych wymierzonych bez podstawy prawnej ogółem [...] zł. Zwrot tych opłat miał miejsce dopiero w miesiącach marzec-maj 2004 r., a więc po upływie niespełna roku. Łącznie odsetki od wszystkich odpraw celnych, od których zapłacono nienależne opłaty celne dodatkowe wynoszą [...] zł, która to kwota i tak nie zrekompensuje skarżącej braku w obrocie handlowym przez rok czasu kwoty [...] zł. Z tytułu odpraw celnych objętych zaskarżoną decyzją skarżąca wpłaciła opłaty celne dodatkowe w łącznej kwocie [...] zł. Uwzględniając datę ich zapłaty oraz datę zwrotu tych należności - w myśl art. 250 § 3 i § 5 Kodeksu celnego - należne skarżącej odsetki stanowią kwotę [...] zł.

Ponadto podkreśliła Spółka, że biorąc aktywny udział w postępowaniu przed organami celnymi w sposób szczegółowy i przejrzysty wykazywała wielokrotnie, iż nakładanie dodatkowej opłaty celnej dodatkowej jest bezzasadne i niezgodne z przepisami prawa. Nie jest więc zgodne z rzeczywistością stwierdzenie Dyrektora Izby Celnej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organy celne stosując przepisy rozporządzenia z dnia 7.03.2003 r. kierowały się elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości, gdyż w takim wypadku z całą pewnością nigdy nie doszłoby do wydania decyzji wymierzającej opłatę celną dodatkową, do wymiaru której brak było jakichkolwiek podstaw prawnych. Zdaniem Spółki nienależne pobranie opłaty celnej dodatkowej było więc wynikiem błędu organu celnego, którego przy odpowiedniej, logicznej, interpretacji przepisów z całą pewnością można było uniknąć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 250 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie pkt. 14 tytułu 5 zał. IV Traktatu między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczypospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiką Słowackiej do Unii Europejskie, podpisanym w Atenach w dniu 16.04.2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) oraz art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, "od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim wypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi".

Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pismem z dnia [...] r., na podstawie art. 250 § 3 Kodeksu celnego, Spółka "B." wystąpiła o zwrot opłaty celnej dodatkowej wraz z odsetkami. Po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej zarządził zwrot opłaty celnej dodatkowej w łącznej kwocie [...] zł, odmawiając równocześnie wypłaty odsetek od zwracanej kwoty. Zwrot opłaty dokonany został z powołaniem się na treść art. 246 § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym "należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3".

Decyzja o zwrocie opłaty celnej dodatkowej poprzedzona została decyzjami nr: [...] z dnia [...] r., [...] i [...] z dnia [...] r., którymi Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżone decyzje organu celnego I instancji, wymierzające Spółce "B." opłaty celne dodatkowe i umorzył postępowania w sprawach. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że towar wyprodukowany wg gatunku stali DX51D+Z oraz wg normy DIN EN 10142 (czyli taki, jaki sprowadzała Spółka) spełnia warunek określony w załączniku nr 2 rozporządzenia z dnia 7.03.2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej (...) - a więc nie podlega opłacie celnej dodatkowej - "albowiem sposób określenia normy przez dopisanie "DIN" przed nawiasem nie wpływa na opis normy właściwej "DIN-EN 10142". Skrót DIN oznacza, iż jest to norma ustanowiona przez Deutschland Instytut für Normung. "EN" oznacza normę obowiązującą w Unii Europejskiej, która została w RFN potwierdzona i przyjęta za normę krajową. Stąd dodatkowy zapis "DIN" nie ma żadnego znaczenia dla odczytu przedmiotowej normy".

Tym samym organ odwoławczy potwierdził stanowisko skarżącej Spółki, która w zgłoszeniach celnych tak właśnie określała sprowadzany towar: DIN EN 10142. Stwierdzić w związku z tym należy również, że Dyrektor Izby Celnej - zarządzając decyzją z dnia [...] r. zwrot opłaty celnej dodatkowej skarżącej Spółce - potwierdził także, iż kwota należności ustalona została niewłaściwie.

Równocześnie należy wskazać, że Spółka w żaden sposób nie przyczyniła się do takiego niewłaściwego ustalenia należności. Podzielić też trzeba argumenty podniesione w skardze, iż Spółka nie mogła inaczej oznaczać sprowadzanych towarów (tzn. wg normy DIN (DIN-EN 10142) zapisanej w rozporządzeniu), gdyż norma taka nie istnieje, a zatem gdyby tak oznaczyła towar, jej zgłoszenie byłoby w rzeczywistości niewłaściwe. Należy także podkreślić, że Spółka dokładała starań, aby organy celne rozstrzygające w niniejszej sprawie odstąpiły od niewłaściwego naliczania opłat, wskazując m. in. na odmienne stanowisko zajmowane przez inne organy celne, a ponadto pismem z [...] r. wystąpiła do Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów o dokonanie interpretacji zapisu zawartego w załączniku nr 2 do omawianego rozporządzenia, które to pismo w dniu [...] r. Departament Ceł przesłał do załatwienia do Dyrektora Izby Celnej.

Mimo tego organ odwoławczy odmówił jednak wypłaty żądanych przez Spółkę odsetek, uznając, że niewłaściwe (niezasadne) naliczenie opłaty celnej dodatkowej nie było wynikiem błędu organu celnego, bowiem organy celne zobowiązane są do ścisłego przestrzegania przepisów prawa, stosując przepisy przede wszystkim w ich literalnym brzmieniu. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że w dniu dokonywania odprawy, załącznik Nr 2 do ww. rozporządzenia zwalniał towar zaklasyfikowany do kodu PCN 7210 49 90 0 wykonany wg normy DIN (DIN-EN 10142), natomiast Spółka zgłosiła do odprawy towar wykonany wg normy DIN EN 10142 i dlatego organ I instancji obowiązany był do poboru opłaty celnej dodatkowej. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że dopiero pismem z dnia 7.10.2003 r. Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało Dyrektora Izby Celnej, w odpowiedzi na jego pismo z dnia [...] r., że towar wykonany wg normy DIN EN 10142 powinien być również zwolniony z opłaty celnej dodatkowej. Ministerstwo Gospodarki wyjaśniło także, iż zapis normy "DIN (DIN-EN 10142)" został wprowadzony do załącznika rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w wyniku pomyłki drukarskiej, powstałej w trakcie prac nad przygotowaniem rozporządzenia, oraz stwierdziło, że zapis "DIN (DIN-EN10142)" powinien być traktowany jako "DIN-EN10142".

Zauważyć przy tym wypada, że w wymienionym wyżej piśmie z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że "z informacji umieszczonych na oficjalnej stronie internetowej Deutschland Instytut für Normung e.V. (www2.din.de) normą ustanowioną przez ten instytut jest norma DIN-EN 10142. Brak jest informacji o funkcjonowaniu normy opisanej jako DIN (DIN-EN 10142)".

W związku z powyższym, zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy niewłaściwe naliczenie dodatkowej opłaty celnej było wynikiem błędu organu celnego. Rozpoznając podobną sprawę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.06.2003 r. (sygn. akt I SA/Łd 36/02) stwierdził, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych w wyniku błędu organu celnego nie jest ograniczone do błędów rachunkowych, ale uzasadnia zwrot cła wraz z odsetkami na podstawie art. 250 § 3 Kodeksu celnego w każdej sytuacji, w której organy celne wbrew przepisom prawa zobowiązały stronę do zapłaty wyższego cła aniżeli należne. Pogląd ten Sąd rozpoznający niniejszą sprawę aprobuje w całej rozciągłości. W powołanym wyroku stwierdzono także, iż Kodeks celny nie definiuje pojęcia "błędu organu celnego", natomiast w języku potocznym błąd obejmuje między innymi niezgodność, odstępstwo od normy, pomyłkę (Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, tom I, s. 285), w związku z czym uznano, że wydanie decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty wyższego cła w sposób niezgodny z prawem jest wynikiem błędu organu celnego.

W sprawie niniejszej uznać należy, że decyzje organu I instancji o wymiertzeniu opłat celnych dodatkowych były niezgodne z obowiązującym przepisem, co zostało potwierdzone w decyzjach Izby Celnej: z dnia [...] i [...] r. - uchylających decyzje organu I instancji, oraz z dnia [...] r. - zarządzającej zwrot niesłusznie pobranej opłaty.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że organy celne obowiązane są do ścisłego przestrzegania prawa i to przede wszystkim w jego literalnym brzmieniu. Zasada ta nie budzi wątpliwości, jednak w sytuacjach szczególnych organy celne - jak to podkreślił organ odwoławczy, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.01.1994 r., sygn. akt III ARN 50/94 - powinny się kierować także elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości, a w każdym wypadku również zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Niezależnie od tego wskazać należy, że ustalenie właściwej treści przepisu należy do podstawowych obowiązków każdego organu stosującego ten przepis.

Zdaniem Sądu organ celny I instancji nie zastosował się w pełni do tych wskazań. Stwierdzić bowiem należy, że zapis załącznika nr 2 do przedmiotowego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, odwołujący się do normy DIN (DIN-EN 10142) powinien wzbudzić wątpliwości organu celnego i to niezależnie od podnoszonych przez importera zastrzeżeń. Jak wyjaśnił organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] r., określenie "DIN" oznacza normę niemiecką, a określenie "EN" normę europejską. Dopisanie przed tak oznaczoną normą dodatkowego określenia DIN sprawiło, że całe to określenie stało się niezrozumiałe, bowiem nie może być norma podwójnie oznaczana tym samym określeniem (DIN), oznaczającym normę niemiecką. Taka sytuacja zobowiązywała organ celny do podjęcia próby wyjaśnienia tej kwestii, zwłaszcza, że oznaczenia norm DIN lub EN powinny być znane organom celnym, odwołującym się do nich w swoich decyzjach. Również z pisma Dyrektora Izby Celnej do Ministerstwa Gospodarki z dnia [...] r. wynika, że organ ten miał wątpliwości, co do sformułowania przedmiotowego zapisu, tym bardziej - jak podkreślił - że na oficjalnej stronie internetowej Niemieckiego Instytutu Normalizacji nie ma normy DIN (DIN-EN 10142), lecz jest norma DIN-EN 10142. Zatem przy zachowaniu wymaganej staranności organ celny I instancji powinien co najmniej powziąć wątpliwość, co do właściwego zapisu normy w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W tym kontekście powoływanie się przez importera na fakt, że inne organy celne inaczej, to znaczy właściwie, stosują omawiany przepis, organy celne orzekające w niniejszej sprawie powinny traktować jako dodatkowy argument przemawiający za koniecznością wyjaśnienia właściwego brzmienia przepisu, nie zaś - jak twierdzi organ odwoławczy - jako żądanie przyjęcia "wykładni wynikającej z praktyki stosowanej przez inne organy celne". Z powyższego wynika także, iż inne organy celne uniknęły błędu pobierania nienależnych opłat celnych.

Zauważyć też należy, że zmiana stanowiska organów celnych w niniejszej sprawie nie nastąpiła w wyniku zmiany przedmiotowego przepisu - nie jest więc w pełni zasadne twierdzenie organu odwoławczego, że "do czasu zmiany rozporządzenia, należy bezwzględnie stosować jego zapisy" - lecz w wyniku pisemnej informacji Ministerstwa Gospodarki. Gdyby bowiem konsekwentnie przyjmować, że do czasu zmiany rozporządzenia, należało bezwzględnie stosować jego zapisy, oznaczałoby to, że organ odwoławczy uchylając decyzje organu I instancji naruszył te przepisy, a więc działał niezgodnie z prawem. Uznając, że uchylenie tych decyzji było zasadne, Sąd stwierdza, że nie jest w tej sytuacji istotne, czy ta zmiana stanowiska była wynikiem kierowania się przez organ odwoławczy "elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości", czy też z zastosowania przepisu zgodnie z jego rzeczywistą treścią - istotne jest potwierdzenie, iż decyzje organu I instancji były niewłaściwe, a więc niesłusznie pobrano dodatkowe opłaty celne.

Dosłowne odczytanie zapisu normy w załączniku nr 2, przy wskazywanych wyżej wątpliwościach, świadczy zatem o błędnym zastosowaniu tego przepisu, bowiem w rzeczywistości nie istniała taka norma, i przy zachowaniu należytej staranności przez organ celny I instancji - zwłaszcza, że wydawał on wiele podobnych decyzji w dłuższym okresie czasu (przez kilka miesięcy) i to w wyniku weryfikacji zgłoszeń celnych - można było uniknąć niewłaściwego pobierania dodatkowej opłaty celnej.

Błędny zapis omawianej normy, zdaniem Sądu, był łatwo zauważalny (przy uwzględnieniu wyżej podanych powodów) i dlatego organ celny nie powinien go stosować, przed wyjaśnieniem jego rzeczywistej treści. Uznać należy, że organ celny I instancji miał obowiązek wyjaśnienia treści tego przepisu - co uczynił dopiero kilka miesięcy później organ odwoławczy - w przeciwnym bowiem razie, do czasu wejścia w życie zmiany (sprostowania) przepisu importer nie mógłby żądać odsetek od niesłusznie pobranych opłat, nawet mimo bardzo długiego okresu oczekiwania na zmianę przepisu. Byłoby to także niezgodne z intencją ustawodawcy, który w zdaniu 2 omawianego przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego stwierdził, że w razie niewłaściwego ustalenia kwoty należności w wyniku błędu organu celnego "odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi".

Uznając, że naliczenie opłat celnych dodatkowych było wynikiem błędu organu celnego, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 250 § 3 Kodeksu celnego, przez błędną jego wykładnię, wobec czego należało orzec jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach postępowania - na podstawie art. 200 wymienionej ustawy.