Wyrok NSA, sygn. akt OSK 164/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 5, art. 43 ust. 2
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka, Zbigniew Rausz (spr.), Protokolant Mariola Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1152/03 w sprawie ze skargi Pawła K. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia 6 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy przydziału osobnej kwatery stałej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy, wyrokiem z 12 czerwca 2003 r. SA/Bd 1152/03 uchylił decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w B. z 6 stycznia 2003 r. (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł. z 19 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przydziału Pawłowi K. osobnej kwatery stałej w garnizonie Ł.

Decyzją, której dotyczy powyższy wyrok, Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł. z 19 listopada 2002 r. odmawiającą przyznania Pawłowi K. - przydziału osobnej kwatery stałej w garnizonie Ł.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy podniósł, że decyzją z 17.04.1987 r. (...) przydzielona została Pawłowi K. - pełniącemu wówczas zawodową służbę wojskową w K. - osobna kwatera stała w K. przy ul. J. B. 2c m. 4. W decyzji przydziału kwatery uwzględniono ówczesną małżonkę - Danutę K. oraz córkę Sylwię K. W 1990 r. Paweł K. został przeniesiony do pełnienia służby w garnizonie Ł.

W nowym miejscu pełnienia służby, Paweł K. został zakwaterowany w kwaterze internatowej przy ul. J. 5/7 bl. 3 m. 22. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z 26.06.1996 r. rozwiązane zostało małżeństwo Pawła K. z Danutą K. Następnie w dniu 16.11.1996 r. Paweł K. zawarł związek małżeński z Beatą P. W maju 1997 r. Paweł K. wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w Ł. z wnioskiem o "uznanie uprawnienia do osobnej kwatery stałej w garnizonie Ł.".

Dyrektor OT WAM w Ł., decyzją z 24.09.1999 r. (...) odmówił przydziału Pawłowi K. osobnej kwatery stałej w garnizonie Ł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego AM w B. z 30.12.1999 r. (...). W wyniku skargi Pawła K. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, wyrokiem z 13.12.2001 r. II SA/Gd 72/00 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w B. z 20.12.1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I-ej instancji z 24.09.1999 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż należy wyjaśnić uprawnienia Danuty K. do kwatery i możliwości bądź to zawarcia z nią umowy o najem lokalu, jeżeli jest pracownikiem wojska, bądź rozważyć możliwość przyznania jej lokalu socjalnego.

Dyrektor OTWAM w Ł., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wątpliwości, m.in. dotyczące uprawnień do kwatery Danuty K. oraz aktualnie przysługujących Pawłowi K. norm powierzchni mieszkalnej, wydał 19.11.2002 r. decyzję opartą na art. 13 i art. 30 w zw. z art. 28 ust. 3 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /t.j. Dz.U. 2002 nr 42 poz. 368/, którą odmówił przydziału Pawłowi K. osobnej kwatery stałej w garnizonie Ł..

Od decyzji tej odwołanie wniósł Paweł K. wskazując w nim, że organ I instancji wykazał co prawda brak podstaw do przydzielenia osobnej kwatery stałej w oparciu o art. 28 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jednakże nie wykazał braku podstaw przydziału kwatery w oparciu o przepisy art. 22 ust. 5 i art. 43 ust. 2 ustawy. Organ odwoławczy odwołania nie uwzględnił i decyzją z 6.01.2003 r., o której wyżej mowa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że była małżonka Pawła K. Danuta K. nadal zamieszkuje w osobnej kwaterze stałej w K. przy ul. B. 2c m 4 przydzielonej odwołującemu się jako żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej, uprawnionemu do osobnej kwatery stałej. Okoliczność, że zainteresowany wymeldował się z kwatery położonej w K. nie oznacza, iż dokonał zwolnienia tej kwatery w rozumieniu przepisów o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP a w szczególności przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 28.04.2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową /Dz.U. nr 40 poz. 471 ze zm./.

W związku z tym uprawnienia w zakresie prawa do kwatery odwołującego, jako żołnierza zawodowego, wobec którego w czasie zajmowania tej kwatery orzeczono rozwód, zostały zrealizowane przez przydział kwatery w K. Sytuacji prawnej odwołującego w tym zakresie nie zmieniła okoliczność, iż zawarł on ponowny związek małżeński oraz że został przeniesiony do pełnienia służby w garnizonie Ł..

W rozpatrywanej sprawie nie może mieć - zdaniem organu odwoławczego - zastosowanie art. 28 ust. 4 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ponieważ powierzchnia mieszkalna kwatery w K. wynosząca 37,59 m2 jest większa od minimalnej powierzchni przysługującej Pawłowi K. w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód /16.07.1996 r./ wynoszącej 28 m2. Ustalone również zostało, że Danuta K. nie jest osobą uprawnioną do kwatery, nie można też z nią zawrzeć umowy najmu, gdyż nie spełnia przesłanek z art. 29 ust. 1 cyt. ustawy. Danuta K. jest bowiem zatrudniona w Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej SP ZOZ w K., która zgodnie z obowiązującymi przepisami jest jednostką nadzorowaną, a nie podległą MON.

Dla byłej małżonki odwołującego nie ma także zastosowania art. 43 ust. 2 ustawy z 22.06.1995 r., dotyczący osób, które "nie przenoszą się wraz z nim i utraciły uprawnienie do powierzchni mieszkalnej przydzielonej kwatery". Tymczasem Danuta K. jako była małżonka nie może być uważana za osobę, która utraciła uprawnienie do powierzchni mieszkalnej przydzielonej kwatery, ponieważ posiada ona, podobnie jak odwołujący prawo zamieszkiwania w przydzielonej mu i zajmowanej przez nich kwaterze po rozwodzie /art. 28 ust. 1/. W sytuacji odwołującego, który zajmował kwaterę o powierzchni mieszkalnej przysługującej mu w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, ma zastosowanie art. 28 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wykluczający przydzielenie nowej kwatery, jeżeli - jak w tym przypadku - znajduje się ona w budynku innym niż wymieniony w art. 55 ust. 2 pkt 1-3.

Organ podkreślił, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości "zrzeczenia się prawa do kwatery". Osoba zajmująca kwaterę posiada jedynie tytuł prawny do zajmowania kwatery stanowiącej własność Skarb Państwa, zarządzanej przez organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw prawnych do przydzielenia Pawłowi K. osobnej kwatery stałej w garnizonie Ł. W szczególności takiej podstawy nie stwarzają przywołane w odwołaniu przepisy art. 22 ust. 5, art. 28 ust. 4, czy też art. 43 ust. 2 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Interpretacji przepisów należy dokonywać na podstawie całokształtu przepisów mających zastosowanie w sprawie, a nie na podstawie jednych przepisów w oderwaniu od innych. W tym kontekście, uprawnienia żołnierza zawodowego w razie orzeczenia rozwodu małżonków zajmujących kwaterę należy rozpatrywać na podstawie, mających w tym przedmiocie zastosowanie, szczegółowych przepisów cytowanego art. 28 ustawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Paweł K. ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd podkreślił, że stosownie do przepisu art. 22 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /t.j. Dz.U. 2002 nr 42 poz. 368 ze zm./, żołnierzowi zawodowemu od dnia powołania go do czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, przysługuje prawo do kwatery stałej realizowane przez przydział takiej kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Wybór sposobu realizacji prawa do kwatery stałej należy do żołnierza i jest dokonywany przez złożenie stosownego wniosku. Powyższe przepisy prawa związane są z realizacją ustawowego zapewnienia żołnierzom zawodowym, pełniącym stałą służbę wojskową, osobnej kwatery stałej w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę /art. 22 ust. 5/. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, iż w 1990 r. skarżący pełniący dotychczas służbę w garnizonie K., w którym w 1987 r. otrzymał kwaterę stałą, przeniesiony został do garnizonu Ł. i w dniu 10.09.1990 r. złożył wniosek o przydział kwatery stałej w nowym garnizonie. W kwaterze stałej w K. pozostały żona i córka skarżącego. Po uzyskaniu rozwodu w 1996 r. skarżący ponowił wniosek o przydział kwatery stałej w garnizonie Ł. Wniosek ten w ocenie Sądu stanowił realizację ustawowego obowiązku zapewnienia osobnej kwatery stałej w garnizonie, w którym skarżący pełnił służbę. Przepis art. 41 ustawy określa sytuacje, w których żołnierz zawodowy i osoby wspólnie z nim zamieszkujące obowiązane są przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę. Dotyczy to między innymi stanu, w którym żołnierz został przeniesiony do innej miejscowości i przydzielono mu w tej lub pobliskiej miejscowości kwaterę lub kwaterę zastępczą. Dlatego też skarżący, któremu takiej kwatery w garnizonie Ł. nie przydzielono obowiązku takiego nie miał. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy, rozwiedzionemu żołnierzowi zawodowemu, emerytowi lub renciście wojskowemu oraz osobie określonej w art. 23 ust. 2, zajmującej w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, kwaterę znajdująca się w budynku innym niż wymieniony w art. 55 ust. 2 pkt 1-3, nie przydziela się nowej kwatery, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 4. Oznacza to, że każdy z rozwiedzionych małżonków może w dalszym ciągu zamieszkiwać w tej kwaterze. Zasada ta nie może jednak naruszać ustawowego obowiązku zapewnienia żołnierzom zawodowym oraz członkom ich rodzin osobnej kwatery stałej w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę. Dlatego też w przypadku przeniesienia żołnierza zawodowego do innej miejscowości jego prawo do kwatery stałej powinno zostać zrealizowane zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy.

Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z 13.12.2001 r. II SA/Gd 72/00 trudno jest wymagać, aby Danuta K. po rozwodzie przeniosła się wraz ze skarżącym do garnizonu Ł. i zamieszkała z byłym małżonkiem w nowej kwaterze wraz z jego aktualną żoną.

Sytuacje takie reguluje przepis art. 43 ust. 2 ustawy, który stanowi, że w przypadku przeniesienia żołnierza zawodowego do innej miejscowości i przydzielenia mu tam kwatery, jeżeli dotychczas zamieszkujące osoby nie przenoszą się wraz z nim i utraciły uprawnienia do powierzchni mieszkalnej przydzielonej kwatery, dyrektor oddziału terenowego Agencji przydziela im lokal socjalny.

W przypadku przydziału skarżącemu kwatery stałej w garnizonie Ł., Danuta K. nie byłaby uznana za osobę, której przysługiwałoby uprawnienie do powierzchni mieszkaniowej przydzielonej kwatery. Członkom rodziny żołnierza, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkaniowej są bowiem małżonek, dzieci własne oraz inne osoby określone w art. 26 ust. 2 ustawy. Taka osobą nie jest zatem były małżonek. W ocenie Sądu uregulowanie art. 28 ust. 3 odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których prawo żołnierza do kwatery stałej zrealizowane zostało zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy i nie nastąpiła zmiana miejsca pełnienia służby przez żołnierza zawodowego. W takich sytuacjach rozwiedzeni małżonkowie są uprawnieni do zajmowania kwatery oraz uprawnieni do jej zamiany we własnym zakresie /art. 28 ust. 5/.

Inne stany faktyczne związane z przeniesieniem żołnierza zawodowego do innej miejscowości i przydzieleniem mu tam kwatery - zdaniem Sądu - wymagają zastosowania art. 43 ust. 2 ustawy w sytuacji, gdy jak ustaliły organy, nie ma możliwości zawarcia z Danutą K. umowy o najem lokalu. Z tych względów uznając zasadność skargi, NSA na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 11.05.1995 r. o NSA - uchylił obie wydane w tej sprawie decyzje.

Od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy, skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł w oparciu o art. 101 ustawy z 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B., reprezentowany przez radcę prawnego Mirosława H., zaskarżając wyrok ten w całości.

Zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 22 ust. 5, art. 28 ust. 3 oraz art. 43 ust. 2 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /t.j. Dz.U. 2002 nr 42 poz. 368 ze zm./ w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 13 poz. 1270/ wnoszący skargę kasacyjną domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Pawła K. od decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddział Rejonowy w B. z 6 stycznia 2003 r. (...) oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu, zwrotu poniesionych kosztów postępowania.

Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że nie wnosi zastrzeżeń co do ustaleń Sądu w przedmiocie stanu faktycznego będącego podstawą wyrokowania. W jego ocenie również w trakcie postępowania sądowego nie dopuszczono do naruszenia przepisów postępowania.

Wadliwość natomiast rozstrzygnięcia sprowadza się do uznania przez Sąd I instancji uprawnień skarżącego do kolejnej kwatery stałej na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zdaniem organu wnoszącego skargę kasacyjną, żołnierz, który tak jak Paweł K. otrzymał już kwaterę stałą nie nabywa po orzeczeniu rozwodu prawa do przydziału osobnej kwatery stałej. Jego sytuacji nie zmienia fakt przeniesienia służbowego, czy też zawarcia przez niego kolejnego związku małżeńskiego.

Sytuację zainteresowanego normuje w całości art. 28 powołanej ustawy. Zgodnie z nim, w razie orzeczenia rozwodu byli małżonkowie mogą zamieszkiwać w tej kwaterze, chyba, ze występują okoliczności wymienione w art. 55 ust. 2 pkt 1-3 wzmiankowanej ustawy. Jednocześnie art. 28 ust. 3 ustawy wyklucza przydział rozwiedzionemu nowej kwatery stałej, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 4 tego przepisu. W związku z tym, postępowanie organu odzwierciedlone w jego decyzji było w pełni prawidłowe.

Niewątpliwie bowiem skarżący otrzymał osobną kwaterę stałą w m. K. przy ul. B. 2c m 4 i w ten sposób zrealizował swoje prawo do kwatery w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Bezsporne jest też, iż kwatera ta nie była położona w budynku, o którym mowa w art. 55 ust. 2 pkt 1-3 ustawy oraz spełniała wymogi w zakresie odpowiedniej powierzchni mieszkalnej.

W ślad za tym nie było podstaw do rozkwaterowania w sposób i na warunkach określonych w ust. 2 i 4 art. 28 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, postanowienia art. 28 ustawy całościowo regulują sytuację osób rozwiedzionych przyjmując jako zasadę, iż osobom tym nie przydziela się kolejnej kwatery, a wszelkie dalsze postępowania tych osób w przedmiocie zamiany tej kwatery mogą nastąpić na skutek ich działań i we własnym zakresie /art. 28 ust. 5/. Stąd nie jest zrozumiałe stanowisko Sądu I instancji, iż zastosowanie art. 28 trwa tak długo, póki nie nastąpi zmiana miejsca pełnienia służby przez żołnierza zawodowego. Takiego wniosku nie można wywieść z brzmienia tego przepisu, a także z treści art. 22 ust. 5 ustawy. Ten ostatni bowiem nakazuje przydział kwatery stałej w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę. I ten wymóg został zachowany w stosunku do Pawła K., gdyż otrzymał przydział kwatery stałej w czasie pełnienia służby w garnizonie K.

Zasada ta miałaby dalsze zastosowanie do skarżącego i skutkowałaby przydziałem osobnej kwatery stałej w m. Ł., gdyby nie okoliczność orzeczenia rozwodu z konsekwencjami prawnymi, o których mowa w art. 28 ustawy. W takim przypadku na czas pełnienia służby w nowym garnizonie, zainteresowany ma uprawnienie do zakwaterowania tymczasowego na podstawie art. 49-54 ustawy o zakwaterowaniu.

W zaskarżonym wyroku niewłaściwie dokonano również wykładni art. 43 ust. 2 ustawy. Sąd uznając uprawnienie skarżącego do kwatery w garnizonie Ł., ograniczył znacząco uprawnienia jego byłej małżonki i dzieci.

Art. 28 ustawy gwarantuje bowiem tym osobom prawo zamieszkiwania w przydzielonej kwaterze, a wyjątkowo przydział lokalu zamiennego. Tymczasem - zdaniem Sądu - w razie przeniesienia służbowego żołnierzowi i jego "nowej" rodzinie należy dać osobną kwaterę stałą a "starą" rodzinę przekwaterować do lokalu socjalnego.

Wskazany zatem tryb postępowania faktycznie uszczupla prawa osób, którym ustawa gwarantuje pewien poziom ochrony, a zatem jest to niedopuszczalne w obowiązującym systemie prawnym. Według organu, rozwiązanie przyjęte w art. 28 cytowanej ustawy, jest zgodne z intencją ustawy, że przydział jednej osobnej kwatery stałej stanowi realizację prawa do kwatery.

Odpowiedź na skargę kasacyjną Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Paweł K., wnosząc w niej o oddalenie skargi kasacyjnej. Paweł K. podnosił w swym piśmie, że zaskarżony wyrok utwierdza nadrzędne prawo żołnierza zawodowego do osobnej kwatery stałej w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę, nad zasadą możliwości wspólnego zamieszkiwania przez byłych małżonków.

Jego zdaniem, ustawodawca uznał prawo żołnierza do kwatery stałej w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę, jako prawo nadrzędne ponieważ nie obwarował tego prawa zastrzeżeniami. Rozdzielny zapis w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w art. 22 ust. 1 o prawie żołnierza do kwatery, a w art. 22 ust. 5 o miejscu realizacji tego prawa - oznacza obowiązek dla organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej finalizowanie tego prawa wobec żołnierza, zawsze w miejscu określonym przez ustawę tj. zawsze w miejscu pełnienia służby przez żołnierza.

Taka regulacja w ustawie prawa żołnierza do kwatery stałej stanowi, że jest to prawo ciągłe /odnawialne - po zmianie miejsca pełnienia służby/ a nie akt jednorazowy. Wskazał też skarżący, że Sąd "nie zwolnił" go od obowiązku przekazania dotychczasowej kwatery w garnizonie K. po spełnieniu przez Agencję ustawowego obowiązku zapewnienia kwatery stałej w miejscu pełnienia służby w garnizonie w Ł., wskazał natomiast w wyroku jeden z możliwych sposobów załatwienia sprawy mieszkaniowej byłej żony, poprzez zastosowanie przepisu art. 43 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Jeżeli organ, który wniósł skargę kasacyjną uważa, że rozwiązanie "zakwaterowania" byłej żony wskazane przez Sąd I instancji ogranicza znacząco uprawnienia byłej małżonki i dzieci, to może skorzystać z przepisu art. 29 ust. 2 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP stanowiącego o możliwości wynajmu lokalu mieszkalnego w sytuacji wyjątkowej - a taka występuje w tej sprawie.

Była żona zwracała się do właściwego Oddziału Terenowego Agencji o zamianę zakwaterowania na mniejsze ale bezskutecznie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna wniesiona przez Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z 12 czerwca 2003 r. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Art. 22 ust. 1 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./ statuuje zasadę, że żołnierzowi zawodowemu powołanemu do czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, przysługuje prawo do kwatery, przy czym zgodnie z ustępem 5 tej normy kwaterę przydziela się w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę lub za zgodą dowódcy jednostki wojskowej w miejscowości pobliskiej. Definicję miejscowości pobliskiej zawiera ust. 6 art. 22 powołanej ustawy.

Z omawianego przepisu wynika zatem po stronie żołnierza zawodowego spełniającego określone w ustawie wymogi, uprawnienie do otrzymania odpowiedniej kwatery stałej, zaś po stronie organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - obowiązek przydzielenia takiej kwatery żołnierzowi zawodowemu w garnizonie, w którym pełni on służbę.

Przysługujące żołnierzowi zawodowemu prawo do kwatery, może być na wniosek zainteresowanego realizowane w dwojaki sposób. Przez przydział kwatery z zasady w garnizonie, w którym żołnierz ten pełni służbę, albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację przez żołnierza z kwatery.

Wypłacenie żołnierzowi zawodowemu ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację przezeń z kwatery oznacza, że żołnierz swoje sprawy mieszkaniowe zobowiązuje się rozwiązać we własnym zakresie, a organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zwolnione są z obowiązku przydzielenia mu kwatery i nie zmienia tego faktu możliwość przeniesienia żołnierza do pełnienia służby w innym garnizonie. Natomiast inaczej przedstawia się sytuacja żołnierza posiadającego prawo do kwatery, którego prawo zrealizowane zostało poprzez przydział kwatery dokonany przez właściwy organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Prawo do kwatery uważa się w takim przypadku za zrealizowane, dopóki przydzielona kwatera znajduje się w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę. Gdy zaś żołnierz zostanie przeniesiony do służby w innym garnizonie, w stosunku do którego dotychczasowe miejsce zamieszkania nie mogłoby być uznane za miejscowość pobliską, to wówczas na organach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ciąży obowiązek przydzielenia mu kwatery w nowym garnizonie. Gdyby żołnierzowi przydzielona została kwatera stała w nowym miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, wówczas stosownie do postanowień ar. 41 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP obowiązany byłby wraz z osobami wspólnie z nim zamieszkującymi, przekazać zajmowaną dotychczas kwaterę stałą do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Jeśliby obowiązku tego żołnierz w pełni nie wykonał i pozostawił w dotychczasowej kwaterze osoby wspólnie z nim dotąd zamieszkujące, to właściwy organ Agencji zarządzi przekwaterowanie tych osób do miejsca zamieszkania żołnierza w nowym garnizonie /art. 43 ust. 1/.

Dotyczyć to może jednak wyłącznie tych osób, które zgodnie z art. 26 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, jako uwzględniane przy ustalaniu przysługującej żołnierzowi zawodowemu powierzchni mieszkalnej kwatery, są uprawnione do zamieszkiwania wspólnie z żołnierzem w kwaterze stałej. W wojskowej kwaterze stałej mogą bowiem zamieszkiwać osoby posiadające uprawnienia do tego, a takimi są żołnierz zawodowy oraz członkowie jego rodziny /wymienione w art. 26 ust. 2/, których uprawnienia do mieszkania w kwaterze są pochodne od uprawnień żołnierza zawodowego. Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje w art. 28 ust. 1 i 4 odstępstwa od tej zasady. Jeżeli związek małżeński żołnierza zawodowego przeniesionego do pełnienia służby w innym garnizonie został rozwiązany przez rozwód, a następnie żołnierzowi temu przydzielona została w nowym miejscu pełnienia służby kwatera, to sytuacja mieszkaniowa byłej małżonki żołnierza mieszkającej w dotychczasowej kwaterze, może być rozwiązana na podstawie art. 43 ust. 2 wzmiankowanej ustawy, ponieważ w wyniku rozwodu utraciła ona uprawnienie do powierzchni mieszkalnej, jakie przysługiwało jej w oparciu o art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jako żonie żołnierza zawodowego. To, że art. 28 ust. 1 ustawy w przypadku rozwodu małżonków zajmujących kwatery zezwala na zamieszkiwanie ich w tej kwaterze nie daje byłej małżonce żołnierza zawodowego tytułu prawnego do niej. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, Paweł K. będący zawodowym żołnierzem został przeniesiony z garnizonu K., gdzie posiadał kwaterę stałą do pełnienia służby w garnizonie Ł.

W nowym miejscu pełnienia służby złożył on we wrześniu 1990 r. wniosek o przydział kwatery stałej w garnizonie Ł., który zgodnie z art. 61 par. 3 Kpa wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie.

Postępowanie to początkowo toczyło się na podstawie przepisów ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych /t.j. Dz.U. 1992 nr 5 poz. 19/, której art. 10 stanowiący, iż żołnierzowi zawodowemu przydziela się kwaterę stałą w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, jest odpowiednikiem art. 22 ust. 5 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której przepisy dotyczące zakwaterowania żołnierzy zawodowych weszły w życie z dniem 1.01.1996 r. Zarówno zatem pod rządami poprzednio obowiązującej jak i obecnie obowiązującej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, istniał obowiązek zapewnienia żołnierzowi zawodowemu kwatery stałej w miejscu pełnienia służby, co jest zrozumiałe jeśli się zważy na specyfikę służby wojskowej.

W trakcie toczącego się postępowania w sprawie przydzielenia Pawłowi K. kwatery stałej w garnizonie Ł., uległo w 1996 r. rozwiązaniu przez rozwód jego małżeństwa z Danutą K. Z faktu tego organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyciągnęły błędny wniosek, iż zainteresowanemu nie przysługuje już przydział nowej kwatery na zasadach ogólnych, ponieważ sytuację mieszkaniową rozwiedzionego żołnierza zawodowego regulują wyłącznie przepisy art. 28 cytowanej ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu...., które nie przewidują w takim przypadku przydzielenia żołnierzowi nowej kwatery.

Paweł K., który kilka lat przed rozwodem został przeniesiony do pełnienia służby z garnizonu K. do garnizonu Ł., nabył z tego faktu prawo do uzyskania na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy, o której wyżej mowa, kwatery w nowym garnizonie - na terenie którego zresztą cały czas zamieszkiwał w internacie garnizonowym - i sytuacji jego w tym względzie nie zmienia orzeczony przez Sąd rozwód dotyczący małżeństwa zainteresowanego z Danutą K. Prawidłowe w związku z tym jest stanowisko zaprezentowane przez Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku, iż w sytuacji kiedy Pawłowi K. jako przeniesionemu do pełnienia służby w innym garnizonie, przysługiwało prawo do uzyskania na podstawie ww. art. 22 ust. 5 ustawy przydziału kwatery w nowym miejscu pełnienia służby, to uregulowanie po rozwodzie kwestii mieszkaniowej jego byłej żony zajmującej kwaterę przydzieloną Pawłowi K. w garnizonie, w którym poprzednio pełnił on służbę winno nastąpić przy zastosowaniu art. 43 ust. 2 omawianej ustawy. Zwrócił już na to uwagę organom Agencji Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z 13.12.2001 r. II SA/Gd 72/00/.

Powyższe oznacza, że zaskarżony wyrok nie naruszył wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej norm prawa regulującego zakwaterowanie żołnierzy zawodowych.

Z tego względu, skargę kasacyjną jako niezasadną należało na zasadzie art. 184 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - oddalić.