Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 866/00
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2001-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 187 par. 2, art. 191, art. 216 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 22 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 2 pkt 1, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Brak rozstrzygnięcia o żądaniu przeprowadzenia dowodu w formie postanowienia i wskazanie przyczyn odmowy dopuszczenia dowodu w uzasadnieniu decyzji mogłoby stanowić uzasadniony zarzut skargi tylko wówczas, gdyby stanowiło takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

TEZY

Brak rozstrzygnięcia o żądaniu przeprowadzenia dowodu w formie postanowienia i wskazanie przyczyn odmowy dopuszczenia dowodu w uzasadnieniu decyzji mogłoby stanowić uzasadniony zarzut skargi tylko wówczas, gdyby stanowiło takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki z o.o. M w P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 kwietnia 2000 r. w przedmiocie wymiaru należności celnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 lipca 1998 r. wydaną na podstawie art. 262 i art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, art. 245 par. 1 pkt 4 w związku z art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1 i art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. po wznowieniu z urzędu postępowania uchylił ostateczną decyzję zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD z dnia 30 września 1996 r. i ponownie ustalił wartość celną oraz dokonał wymiaru cła. W uzasadnieniu decyzji ustalono, że Spółka z o.o. M. z siedzibą w P. sprowadziła z Niemiec dzianinę elastyczną lycrę, której wartość celną ustalono na podstawie przedstawionej faktury oraz deklaracji wartości celnej. W trakcie kontroli celnej przeprowadzonej w siedzibie firmy M. wzbudziła wątpliwości organów celnych wartość transakcyjna ujawniona w fakturze handlowej nr 42072 BE z dnia 27 września 1996 r. w wysokości 15.644 DEM. W następstwie dochodzenia przeprowadzonego przez niemieckie służby celne u eksportera w firmie "E." GmbH, uzyskano autentyczną fakturę handlową o nr 42071 BE wystawioną przez firmę E. w oparciu o którą dokonano transakcji i płatności. Faktura opiewała na kwotę 34.479,50 DEM. W związku z powyższym po uwzględnieniu kosztu transportu podwyższono wartość celną sprowadzonego towaru do kwoty 34.559,50 DEM.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka M. podniosła, iż wymiaru nowych należności dokonano wyłącznie w oparciu o ujawnioną u eksportera fakturę o wyższej wartości niż zgłoszoną do odprawy celnej. Fakt ten nie może stanowić samoistnej podstawy do zmiany ostatecznej decyzji. W trakcie postępowania należało wskazać inne dowody świadczące o zaniżeniu wartości celnej. Organ celny wydając decyzję nie wskazał która z wymienionych w art. 26 ust. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne przesłanek została spełniona. Dodatkowo zarzucono również niewyjaśnienie istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności zaniechanie ustalenia wartości celnej towarów podobnych odprawianych w tym czasie. Zdaniem spółki należało także przesłuchać pracownika firmy, który odbierał towar w Niemczech oraz prezesa i wiceprezesa firmy importera i jej przedstawiciela handlowego w Niemczech. Strona wniosła także o zawieszenie postępowania celnego z uwagi na toczące się postępowanie karnoskarbowej przeciwko wspólnikowi spółki Romanowi B. w związku z ujawnieniem faktur, które nie zostały przedstawione organom celnym.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2000 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił odwołania. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że informacje uzyskane od zagranicznych służb celnych, ujawniające nowe dowody nie znane organowi celnemu w chwili odprawy celnej, stanowią przesłankę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Organy celne uznały, iż ujawniona faktura wyraża zobowiązanie importera względem kontrahenta niemieckiego. Prawdziwość ujawnionej faktury potwierdził również pracownik działu sprzedaży firmy "E." GmbH, który zeznał, iż sprzedaż towarów polskiej firmie nie podlegała pisemnym umowom kupna sprzedaży, bowiem ceny towarów uzgadniane były ustnie. Za towar płacono gotówką w firmie niemieckiej lub przelewem na konto eksportera. W niektórych przypadkach oprócz faktur, firma niemiecka wystawiała pokwitowania dostawy lub zestawienia, które nie zawierały ceny towaru. Prezes Głównego Urzędu Ceł zaakcentował, że na przedstawionej organom celnym fakturze oznaczonej nr 42072 BE widoczne są oznaki dopisywania numeru rachunku, daty jego wystawienia, ilości towaru i ceny. Dodatkowo podniesiono, iż w odniesieniu do czterech odpraw celnych ujawniono w siedzibie eksportera zgłoszenia wywozu, wypełnione i podpisane przez firmę niemiecką. Zgłoszenia potwierdzają, iż faktycznymi kwotami zapłaty za sprowadzane towary były kwoty z ujawnionych faktur, opiewających na wyższe wartości. Jedynie w odniesieniu do rachunku nr 44426 z dnia 25 listopada 1996 r. brak jest zgłoszenia wywozu. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sposobu ustalenia nowej wartości celnej, Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że w postępowaniu organy celne powołały się na dowody w postaci nowych faktur, zeznania pracownika firmy eksportera oraz ustalenia niemieckich służb celnych.

W toku postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy dodatkowo ustalono, że ceny towarów podobnych sprowadzonych w zbliżonym czasie przez innych importerów kształtowały się za 1 kg od 20 do 36 DEM. Ich wysokość potwierdza, że ceny zadeklarowane przez stronę były zaniżone. W uzasadnieniu decyzji także podniesiono, że zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 Prawa celnego jest bezzasadny, bowiem organy celne ostatecznie ustaliły wartość celną na podstawie ceny transakcyjnej. Wniosek o przeprowadzanie dowodu z zeznań wymienionych w odwołaniu świadków nie jest uzasadniony albowiem stosownie do art. 188 Ordynacji podatkowej przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. W toku postępowania organy celne w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Organ celny II instancji zaznaczył również, że postępowanie celne jest niezależne od postępowania karnoskarbowego, którego wynik nie ma wpływu na prawidłowość rozliczeń celnych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca spółka podniosła zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej: art. 191 przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów; art. 123 par. 1 i art. 229 przez oddalenie wniosków dowodowych w uzasadnieniu decyzji, a nie w odrębnym postanowieniu; art. 188 przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, które miały istotne znaczenie dla wyjaśnienia okoliczności sprawy; art. 122 par. 1 przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności która faktura została stronie przekazana przy sprzedaży towaru i ile zapłacił skarżący za towar; art. 123 par. 1 i art. 200 przez zaniechanie wyznaczenia trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Zdaniem strony zaskarżona decyzja narusza także prawo materialne, a mianowicie art. 23 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 Prawa celnego, gdyż wymierzono nowe należności celne w oparciu o ujawnioną fakturę w sytuacji, gdy wartość towaru nie była kwestionowana w dniu zgłoszenia towaru do odprawy celnej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi dodatkowo podniesiono, że organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy, gdyż zgromadził materiał porównawczy dotyczący towarów podobnych, natomiast przesłuchanie świadków było zbędne wobec zgromadzonego materiału dowodowego. Zarzut zaniechania wyznaczenia trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ I instancji nie jest uzasadniony, gdyż w postanowieniu z dnia 15 czerwca 1998 r. o wznowieniu postępowania organ celny poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych. Informację o możliwości złożenia wniosków i zapoznania się z materiałem dowodowym strona skarżąca otrzymała także na etapie postępowania odwoławczego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego podniesiono, że powołane w skardze przepisy nie stanowią przeszkody dla podwyższenia wartości celnej i ponownego wymiaru cła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Skarga nie jest uzasadniona.

Po pierwsze, zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 191 Ordynacji podatkowej oznacza, że organ ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonano wyczerpującej oceny zebranego materiału dowodowego. Ustalenie dopisków na fakturach nastąpiło na podstawie zeznań przesłuchanego w trybie pomocy sądowej świadka K.P. - pracownika działu sprzedaży firmy eksportera, który zaprzeczył, by były one dokonywane przez eksportera i wskazał także na rozbieżności pomiędzy dokumentacją posiadaną przez eksportera i ujawnioną w siedzibie strony skarżącej (...). Strona skarżąca nie wskazała przyczyn z powodu których ocena tych zeznań, jako wiarygodnych, miałaby charakter dowolny. Zarzut skargi w tym zakresie stanowi jedynie polemikę z ocenami i ustaleniami zawartymi w zaskarżonej decyzji.

Po drugie, uzasadniając zarzut oddalenia wniosków dowodowych w uzasadnieniu decyzji a nie w odrębnym postanowieniu strona skarżąca powołała art. 123 par. 1 i art. 229 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 123 par. 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, natomiast stosownie do art. 229 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu lub na wniosek strony dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.

Z powołanych przez stronę skarżącą przepisów nie wynika obowiązek wydania postanowienia o przeprowadzeniu lub odmowie dopuszczenia dowodu. Rozstrzyganie w formie postanowienia w sprawie przeprowadzenia dowodu potwierdza natomiast art. 187 par. 2 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że organ podatkowy może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu oraz ogólna zasada przewidziana w art. 216 par. 2 Ordynacji podatkowej, że postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy. Brak rozstrzygnięcia o żądaniu przeprowadzenia dowodu w formie postanowienia i wskazanie przyczyn odmowy dopuszczenia dowodu w uzasadnieniu decyzji mogłoby stanowić uzasadniony zarzut skargi tylko wówczas, gdyby stanowiło takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/. Skarżący takiego związku nie wykazał. Należy zaakcentować, że Prezes Głównego Urzędu Ceł w piśmie z dnia 1 lutego 2000 r. (...) skierowanym do strony skarżącej i jej pełnomocnika w trybie art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej wyznaczył stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Strona z tego uprawnienia nie skorzystała.

Po trzecie, nie są uzasadnione zarzuty naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych i art. 122 par. 1 przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poczyniono ustalenia w takim zakresie w jaki było to niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Wnioski dowodowe zostały zgłoszone wyłącznie w odwołaniu. Pracownik strony skarżącej miał potwierdzić, jakie dokumenty otrzymał od sprzedawcy i czy znane mu były faktury zaksięgowane w niemieckiej firmie. Zeznania pozostałych osób związanych ze stroną skarżącą, w tym prezesa i wiceprezesa skarżącej spółki, miały potwierdzić wysokość wynegocjowanej ceny. Prezes Głównego Urzędu Ceł wydając zaskarżoną decyzję oparł swoje ustalenia na materiałach weryfikacyjnych uzyskanych w trybie pomocy sądowej, takich jak dokumenty księgowe /faktury/, potwierdzenia przelewów z banku niemieckiego, kopie dowodów wpłat gotówką oraz niemieckich dokumentów wywozowych. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, że niemiecka firma sprzedająca towar nie była ekonomicznie zainteresowana zawyżeniem wartości celnej towaru nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów.

W uzasadnieniu decyzji trafnie zaakcentowano, że strona skarżąca nie dysponuje dokumentami w formie pisemnej /zamówienia, umowy/, które potwierdzałyby wysokość ceny zadeklarowanej w trakcie odprawy celnej. Na prawidłowość oceny materiału dowodowego wskazują także dokumenty odpraw celnych towarów podobnych, które zawierają ceny zbliżone do cen wynikających faktur ujawnionych przez niemieckie władze celne. Okoliczność ta wskazuje na zaniżoną wysokość cen deklarowanych przez stronę i potwierdza pośrednio ustalenia organów celnych, że w toku odprawy celnej nie zostały przedstawione właściwe dokumenty. Konkludując należy stwierdzić, że nie zeznania świadków stanowiły podstawę ustaleń organów celnych ale otrzymana w trybie pomocy prawnej dokumentacja księgowa sprzedawcy.

Po czwarte, podniesiony po raz pierwszy w skardze zarzut naruszenia art. 123 par. 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie wyznaczenia trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ I instancji nie jest uzasadniony. W postanowieniu z dnia 15 czerwca 1998 r. o wznowieniu postępowania organ celny poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych, informację o możliwości złożenia wniosków i zapoznania się z materiałem dowodowym strona skarżąca otrzymała także na etapie postępowania odwoławczego.

Po piąte, odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego a mianowicie art. 23 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 Prawa celnego, przez wymierzenie należności celnych w oparciu o ujawnioną fakturę w sytuacji, gdy wartość towaru nie była kwestionowana w dniu zgłoszenia towaru do odprawy celnej należy stwierdzić, że powołane w skardze przepisy nie stanowią przeszkody dla podwyższenia wartości celnej i ponownego wymiaru cła. W odpowiedzi na skargę trafnie podniesiono, że stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 3 Prawa celnego, organ celny miał prawo w terminie 2 lat od wprowadzenia towaru na polski obszar celny przeprowadzić kontrolę i wymierzyć ponownie cło.

Z powyższych względów należało na podstawie art. 27 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzec jak w sentencji