Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2942/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia WSA del. Izabella Janson (spr.) Protokolant Joanna Legieć po rozpoznaniu w dniu 31 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 832/16 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 675 (słownie: sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 832/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. art. [...] (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2016 r. nr [...] (dalej też:"organ I instancji") nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny z którego wynikało, że decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Organ II instancji decyzją z [...] sierpnia 2014 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w trakcie kontroli drogowej kierowca nie został przesłuchany odnośnie rejestracji swojej aktywności na rewersie zabezpieczonych wykresówek.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lutego 2015 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. wskazując, iż z analizy wykresówek i dokumentów przewozowych wynika, że kierowca A. B. w dniach: 5, 6, 10,11, 14, 17, 18, 19, 20, 21, 25, 26, 27 marca 2014 r. przebywał w pojeździe, tylko celowo nie rejestrował czynności jazdy, odpoczynku, innych prac za pomocą urządzenia rejestrującego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. Organ stwierdził, że kierowca w tych dniach otwierał tachograf i przemieszczał się pojazdem, następnie ręcznie rejestrował aktywność, aby nie można było dokładnie określić czasu przerw i odpoczynków.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, iż w zakresie naruszenia z Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ I instancji nie ustalił wszystkich okoliczności jednoznacznie potwierdzających zaistnienie stwierdzonego naruszenia.

Decyzją z [...] stycznia 2016 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł., ponownie wskazując, że A. B. w dniach: 5, 6, 10, 11, 14, 17-21 i 25-27 marca 2014 r. wyjmował wykresówki z tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...] w celu nierejestrowania na wykresówce wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi podczas wykonywania przewozu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył mające w sprawie zastosowanie przepisy, w szczególności art. 4 pkt 22 lit. a, 92a ust. 1, 2, 6, art. 92b ust. 1-2 ustawy o transporcie drogowym. Wskazał, że w chwili stwierdzenia naruszenia obowiązywało rozporządzenie EWG 3821/85, jednakże w dniu 2 marca 2016 r. zostało ono uchylone przez Rozporządzenie Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014r. (Dz. Urz. UE.L Nr 60, str.1). Powyższe naruszenie regulował m.in. art. 14 rozporządzenia 3821/85. Aktualnie ww. naruszenie reguluje art. (27) oraz art. (34) rozporządzenia 165/2014. Organ odwoławczy wskazał, że poprzednia regulacja jest tożsama z nową i jednocześnie zauważył, że po dniu 2 marca 2016 r., stosownie do treści art. 47 rozporządzenia 165/2014, wszelkie odesłania do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 będzie uznawać się za odesłania do rozporządzenia 165/2014. Ponadto, w myśl art. 46 "W zakresie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu, które nie zostały przyjęte i nie mogą być stosowane od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, nadal obowiązują przejściowo - od daty wejścia w życie aktów wykonawczych wspomnianych w (niniejszym rozporządzeniu - przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, w tym przepisy załącznika IB do tego rozporządzenia."

Odnośnie naruszenia 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ odwoławczy uznał, że kierowca A. B. w dniach: 5, 6, 10, 11, 14, 17, 18, 19, 20, 21, 25, 26 i 27 marca 2014 r. wykonywał w imieniu strony przewóz pojazdem o nr rej. [...], podczas którego wyjmował wykresówkę z tachografu zainstalowanego w tym pojeździe w celu nierejestrowania swojej aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi, gdy pojazd faktycznie się przemieszczał i odręcznie na jej drugiej stronie odznaczał swój czas wolny i wykonywanie innej pracy. Wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia 165/2014, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy chyba, że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Ponieważ z analizy skontrolowanych wykresówek wynika, że kierowca w ciągu dnia kilkakrotnie wyjmował wykresówkę, a następnie ją zakładał do tachografu przed zakończeniem dziennego okresu pracy, organ stwierdził, że nie stosował się on do powyższego przepisu. Jednocześnie zapis na wykresie przebytej drogi urywał się w innym miejscu po wyjęciu wykresówki z tachografu, a następnie po włożeniu tej samej wykresówki do tachografu zaczynał rejestrować od innej wysokości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ze skontrolowanych wykresówek wynika, że w czasie w którym kierowca niby odbierał odpoczynek lub wykonywał inne prace, tak jak to sam odnotował na wykresówkach, pojazd o nr rej. [...] poruszał się. Organ zwrócił uwagę, że zawsze jak kończył się kierowcy czas prowadzenia pojazdu, to kierowca wyjmował wykresówkę z tachografu i odręcznie na jej drugiej stronie rejestrował odbierany przez siebie odpoczynek, w sytuacji, gdy po pierwsze zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia 165/2014 nie miał do tego prawa, a jednocześnie odręczne zapisy kierowcy były niezgodne z zapisem mechanicznym z pierwszej strony wykresówki. Powyższe świadczy, że kierowca celowo wyjmował wykresówkę lub wykonywał przewóz z otwartym tachografem, by nie rejestrować swojej aktywności na wykresówce w sytuacji, gdy kończył mu się dopuszczalny czas prowadzenia pojazdu, a mimo to, nadal prowadził ten pojazd. W celu udokumentowania powyższego sporządzono protokół z kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że protokół z kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jego podpisanie bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone. Organ uznał, że co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić - obrazuje on bowiem stan faktyczny, a strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego.

Organ II instancji wskazał, że organ I instancji w trakcie ponownie prowadzonego postępowania przesłuchał kierowcę A. B. w charakterze świadka w celu wyjaśnienia stwierdzonych nieprawidłowości. Przesłuchiwany bez podania przyczyny odmówił udzielenia odpowiedzi.

W skardze do WSA w Krakowie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. M. K. wniósł o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej w całości. Wg skarżącego nie może on ponosić odpowiedzialności za naruszenie, które powstało w wyniku samodzielnego, nieodpowiedzialnego i nieprawidłowego działania kierowcy, który nie naniósł na wykresówce odpowiedniej adnotacji. Wskazał, że nałożył na kierowcę karę nagany. Podniósł też, że przeprowadza regularne szkolenia kierowców. Skarżący powołał się na konieczność zastosowania art. 92c u.t.d. oraz zarzucił organowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, jak i art. 6 i 7 k.p.a.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r.

WSA wskazał, że materialnoprawną podstawę badanej decyzji stanowił art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a ust. 1, 2 i 6 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., dalej jako "u.t.d."), Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985 r.).

WSA podniósł, że wykresówki z tachografów oraz karta kierowcy stanowią imienną dokumentację okresów pracy kierowcy. Dokumenty te mają ściśle osobisty charakter i nie są przypisane do konkretnego pojazdu, lecz do osoby, która pojazd ten prowadzi.

W ocenie Sądu I instancji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kierowca A. B. wyjmował wykresówki z tachografu zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...] w celu nierejestrowania na wykresówce wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi we wskazanych w decyzjach dniach. Za materiał dowodowy w niniejszej sprawie WSA uznał skontrolowane wykresówki oraz protokół kontroli drogowej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr. [...].

Zdaniem WSA o prawidłowości zaskarżonej decyzji decydują okoliczności faktyczne wskazane w protokole kontroli drogowej z dnia [...] kwietnia 2014 r., który bez zastrzeżeń podpisany został przez kierowcę. Protokół z kontroli drogowej jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół jest sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone. Skarżący chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu był zobowiązany do wskazania dowodu przeciwnego, co w przedmiotowej sprawie również nie miało miejsca. W opinii WSA odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów u.t.d. ma rozszerzony zakres, a wobec tego, ponosi on konsekwencje zarówno niewłaściwej organizacji przedsiębiorstwa, jak i braku należytego nadzoru nad osobami, którymi się posługuje (kierowcami). Jest to bowiem odpowiedzialność o charakterze administracyjnym, która nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest, co do zasady stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. WSA podniósł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjńym ugruntowany jest pogląd, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych przezeń kierowców polega nie tylko na prowadzonych szkoleniach, czy odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło."

WSA stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na zaistnienie sytuacji, o których mowa w art. 92b ust. 1 pkt 1 b i pkt 2 u.t.d. (które stanowią kiedy nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku) oraz nie wykazał zaistnienia sytuacji, w której można by zastosować przepis art. 92c u.t.d. (który określa kiedy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 oraz kiedy postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił;

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art.107 § 3 k.p.a. polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż kontrolowana decyzja nie została wydana z naruszeniem powyższych przepisów k.p.a., podczas gdy organy przeprowadzając przedmiotowe postępowanie administracyjne w pełni nie zadośćuczyniły w/w przepisom, a zatem kontrolowana decyzja, jako niezgodna z prawem nie powinna się ostać;

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez uznanie, iż skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia oraz, iż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które skarżący winien przewidzieć podczas gdy, okoliczności sprawy i dowody zgromadzone w trakcie postępowania przemawiają za zgoła odmiennym stanowiskiem.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu.

W rozpatrywanym przypadku - z uwagi na brak podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności z przyczyn określonych w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. - kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy uchybia on przepisom, naruszenie których zarzucono Sądowi I instancji w podstawach kasacyjnych. Zaznaczenia wymaga przy tym, że koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. jest wskazanie, które przepisy (numer artykułu, podanie jednostki redakcyjnej) jakiego aktu prawnego zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto - skoro zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. uzasadnienie podstaw kasacyjnych - każdy zarzut przedstawiony w skardze kasacyjnej powinien być osobno uzasadniony w taki sposób, aby z treści uzasadnienia podstaw kasacyjnych w sposób jednoznaczny wynikało, z jakich przyczyn skarżący zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie wskazanych przepisów prawa.

Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem przedstawionych wyżej zasad skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna nie usprawiedliwia wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Sposób sformułowania zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazują, że zarzuty te dotyczą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. tj. przesłanki wyłączającej odpowiedzialność wykonującego przewóz drogowy.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Opisane naruszenie stwierdzono podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki Renault o nr rej. [...] oraz naczepy o nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2014 r. w miejscowości Krzesk na drodze krajowej nr 2. Kontrolowanym pojazdem kierował A. B. Kierowca wykonywał krajowy transport drogowy na rzecz i w imieniu strony M. K.. Powyższe udokumentowano protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Sąd I instancji z regulacji zawartej w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy wyprowadził wniosek, że wyłączenie odpowiedzialności za naruszenie opisane w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy wymaga wykazania przez przedsiębiorcę, że nie tylko nie miał on wpływu na powstanie naruszenia ale i równocześnie, że naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, przy czym według WSA w przepisie tym chodzi o zdarzenia i okoliczności wyjątkowe, nadzwyczajne, niezależne od przedsiębiorcy, których nawet przy dołożeniu najwyższej staranności i przezorności nie można było przewidzieć.

Fakt, że stwierdzone naruszenia są wynikiem samodzielnego indywidualnego działania kierowcy, a podmiot wykonujący przewóz drogowy nie ma świadomości tych naruszeń nie znaczy, że zachodzą przesłanki wyłączające możliwość nałożenia kary pieniężnej. Wykonywanie czynności kierowania pojazdem z reguły odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę. Brak możliwości bezpośredniej/bieżącej kontroli nad kierowcami nie świadczy o tym, że naruszenia, jakich dopuszczają się kierowcy są wynikiem wyjątkowych i nadzwyczajnych zdarzeń i okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie może przewidzieć w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Zgodnie z art. 93 ust. 3 u.t.d., właściwy organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 92b ust. 1 lub art. 92c. Fakt zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, przewidzianych przepisami art. 92b ust. 1 czy art. 92c u.t.d., wymaga w razie zgłoszenia stosownych wniosków dowodowych przeprowadzenia postępowania dowodowego, są to bowiem okoliczności istotne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia (art. 7, art.77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.) a jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.).

Strona wnosząca skargę kasacyjną za przesłanki wyłączające jej odpowiedzialność na zasadzie określonej art. 92c u.t.d. uważała takie okoliczności jak nieprawidłowości w działaniu tachografu i wyłączną winę kierowcy pojazdu. Określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (vide wyrok NSA z dnia 21.11. 2017 r., II GSK 280/16; wyrok NSA z dnia 17.10. 2017 r., II GSK 3353/16). Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy, w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca, na nim spoczywa bowiem ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (tak NSA w wyroku z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Dlatego też, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Obalenie tego domniemania jest możliwe, gdy spełnione są przesłanki z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d., które to przepisy stanowią wyjątek od zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz.

Przepis art. 92b określa, w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku, przesłanki wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy takich jak: zapewnienie przez podmiot wykonujący przewóz właściwej organizacji pracy i dyscypliny pracy, jak i prawidłowe zasady wynagradzania). Natomiast art. 92c określa przesłanki egzoneracyjne, które nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Przepis ten stanowi, że:

1. Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

a. okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

b. za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

c. od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W dyspozycji w/w przepisów nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych, w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy, usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie tych regulacji, bowiem tylko i wyłącznie z uznania przedsiębiorcy wynika właściwy dobór osób współpracujących. Stąd też w/w przepisy u.t.d. dotyczą wyłącznie zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych, a nie związanych z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa transportowego.

Nie wystarczy zatem wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Przedsiębiorca, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności powinien wykazać, że przedsięwziął wszystkie niezbędne środki zapobiegające powstaniu naruszenia prawa i jego przyczyny.

Natomiast skarżący nie wykazał, że zaszły w sprawie przesłanki, które zwolniłyby go z odpowiedzialności, za naruszenie przez kierowcę przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący w skardze kasacyjnej ograniczył się do twierdzenia, iż nie ponosi odpowiedzialności za zaistniałą sytuację, bowiem odpowiedzialność tę ponosi tylko kierowca oraz, że nastąpiło uszkodzenie tachografu.

W skardze kasacyjnej podniesiono, iż w aktach osobowych kierowcy znajduje się zaświadczenie o ukończonym kursie z dnia 5 lipca 2014 r., w tym dotyczącego prawidłowej obsługi tachografu oraz kara nagany, należy jednakże zauważyć, że opisane w decyzjach zdarzenia dotyczyły: 5, 6, 10,11, 14, 17, 18, 19, 20, 21, 25, 26 i 27 marca 2014 r.

Nie wykazano również skutecznie, że w niniejszej sprawie nastąpiły nieprawidłowości w działaniu tachografu.

Wobec powyższego skoro nie jest kwestionowany fakt stwierdzenia w toku kontroli naruszeń, skutkujących nałożeniem kary pieniężnej, szczegółowo opisanych w kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzjach, a jednocześnie z akt sprawy nie wynika, by wykazano istnienie przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych art. 92c ust. 1 u.t.d. skarga kasacyjna nie mając usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od skarżącego na rzecz GITD zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 900,00 zł.