Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 70/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 63 par. 3, art. 64 par. 2, art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi D. S. i H. S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 70/13

UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. B., pełnomocnika D. i H. S., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2012 r. nr [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] na rzecz D. i H. S. za prawo własności nieruchomości przejętej z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, położonej w gminie [...], obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] oraz zobowiązującej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna stwierdził niedopuszczalność odwołania.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...].09.2012 r. nr [...], Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz D. i H.S. za prawo własności nieruchomości przejętej z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, położonej w gminie [...], obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow . [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia , w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie za pośrednictwem faksu złożył P. B., pełnomocnik D. i H.S.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po dokonaniu formalnej kontroli odwołania, pismem z dnia [...].10. 2012 r. nr [...], wezwał P. B., pełnomocnika D. i H. S., do usunięcia braków w odwołaniu z dnia [...].09.2012 r. poprzez złożenie własnoręcznego podpisu pod pismem, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania, co będzie skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania.

Pismo Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25.10.2012 r. zostało doręczone P. B. w dniu [...].11.2012 r.

W odpowiedzi P. B. w piśmie z dnia [...].11.2012 r. poinformował organ odwoławczy, iż odwołanie wniesione w niniejszej sprawie nie zawiera żadnych braków formalnych, gdyż zostało wniesione zgodnie z art. 63 § 1 KPA za pomocą telefaksu i zawiera jego podpis uwidoczniony na multiplikacji dokumentu jaki odebrał organ, zatem w ocenie odwołującego się nie ma mowy o jakichkolwiek brakach formalnych podania złożonego faksem. Odwołujący zarzucił organowi odwoławczemu błędne twierdzenie, że podanie wniesione faksem zawiera brak formalny i że należy ów brak uzupełnić. Pełnomocnik strony wskazał, iż nie dostrzega takiej potrzeby ze względu na fakt, że przepis prawa dopuszcza wniesienie podania poprzez faks.

Rozpatrując sprawę organ, podniósł, że zgodnie z art. 63 § 2 KPA podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby od której pochodzi, jej adres żądania oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.

Stosownie do art. 63 § 3 KPA podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego.

Minister stwierdził, że co do zasady, podpis musi być własnoręczny. W judykaturze i doktrynie utrwalone zostało stanowisko, że podpis to napisany lub uwierzytelniony znak ręczny. Tylko tak złożony podpis może być kwalifikowany jako spełniający wymagania formalne co do treści podania. Podpis taki nie może być zastąpiony żadnym podpisem mechanicznym np. faksymilą bądź kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu.

W orzecznictwie sądowym jest powszechnie przyjęty pogląd, iż podpisanie pisma innym podpisem niż własnoręczny osoby uprawnionej (np. faksymilą lub kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu) traktuje się jako pismo nie podpisane. Minister powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych wskazał, że za podpis własnoręczny nie można uznać jego kopii. Organ podał, że zgodnie z art. 64 § 2 KPA , jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni. Nieusunięcie tych braków w ustawowym terminie powoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, co w przypadku postępowania odwoławczego obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 KPA. Ponieważ wskazane wyżej braki odwołania nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie, organ stwierdził niedopuszczalność odwołania.

Skargę na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli D. i H. S.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucili naruszenie art. 7, art. 8, art. 15, art. 63 § 1 i § 3 a contrario, art. 64 § 2, art. 77 § 1. art. 80, art. 124 § 2 (per analogiam art. 107 § 3); art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który wpłynął na wynik sprawy w ten sposób, że doprowadził do bezzasadnego stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, które wniesiono w sposób zgodny z przepisami prawa, a nadto, które następnie potwierdzono - w terminie otwartym do usunięcia "braków" w sposób, który nie mógł już budzić wątpliwości co do skutecznego złożenia oświadczenia. Skarżący podnieśli, że odwołanie zostało wniesione faksem z odręcznymi stemplami podpisu wnoszącego, a następnie fakt złożenia tego odwołania oraz potwierdzenie oryginalności podpisu został potwierdzony pisemnie wraz z odręcznym podpisem wnoszącego, tożsamym z podpisem znajdującym się na pierwotnym piśmie. Skarżący wskazali również, że nie jest trafna teza, iż przepis art. 64 § 2 KPA nie znajduje zastosowania w postępowaniu odwoławczym. Przepis ten stanowi o podaniach, a odwołanie także jest podaniem. Domniemany brak uzupełnienia braków formalnych podania nie skutkuje stwierdzeniem jego niedopuszczalności, lecz pozostawieniu bez rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie Minister wystąpił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Natomiast skarżący zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej prawidłowo zastosował w tej sprawie przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ), i zasadnie stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Zgodnie z powołanym przepisem, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrujący przedmiotową sprawę podziela poglądy wyrażone w dotychczasowym jednolitym i ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posłużenie się faksem w celu wniesienia podania (odwołania) powoduje, że do organu wpływa kopia pisma. Takie podanie dotknięte jest brakiem formalnym, nie zawiera bowiem własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej podanie. Obowiązkiem organu jest w takiej sytuacji wezwanie wnoszącego podanie do uzupełnienia tego braku poprzez podpisanie podania. Uzupełnienie braku może nastąpić zarówno poprzez złożenie podpisu na kopii, która wpłynęła do organu, jak i złożenie oryginału dokumentu, podpisanego przez stronę (v. wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 708/11; Lex 1164474). Zasadnie zatem w ocenie Sądu, organ wezwał pełnomocnika stron do podpisania odwołania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pouczając o skutkach prawnych niewykonania wezwania. Pełnomocnik skarżących nie wykonał wezwania organu w wyznaczonym terminie, wskazując, że odwołanie wniesione za pomocą faksu – wbrew twierdzeniom organu administracji – nie zawiera żadnych braków. Z przepisu art. 63 § 3 KPA wynika, że podanie, w tym odwołanie, powinno być podpisane, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1338/06, Lex nr 337449; wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 708/11;Lex 11664474; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2250/07; Lex nr 5064460 Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 KPA, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 KPA (v. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 215/12; Lex nr 1225767).

Zdaniem Sądu, na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego należy odróżnić formę wniesienia podania (odwołania), a zatem sposób jego złożenia, od formy samego podania (odwołania), które musi spełniać określone wymogi. W doktrynie jednolicie wskazuje się, że każde pismo powinno zawierać co najmniej:

1) wskazanie osoby, od której pochodzi;

2) jej adres;

3) żądanie strony i

4) podpis wnoszącego.

Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie formy i treści podania przyjmuje wprawdzie zasadę ograniczonego formalizmu, jednakże zasada ta nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych co do formy. Podkreślenia wymaga przy tym, że z wniesieniem odwołania wiążą się określone skutki prawne. Stąd też ustawodawca, mając na celu właściwą realizację praw strony, wprowadził wymóg w art. 64 § 2 KPA, wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego, wraz z pouczeniem o skutkach, tak, aby strona miała szansę uzupełnić podanie i nie poniosła ujemnych skutków, wynikających z wcześniejszego braku formalnego odwołania.

Przepis art. 63 § 1 KPA stanowi jedynie o formie jako sposobie wniesienia podania (odwołania). Przepis art. 63 § 2 określa zaś, co powinno zawierać podanie. Przepis art. 63 § 2 KPA powinien być wykładany łącznie z przepisem art. 63 § 3 KPA zgodnie z którym, podanie wniesione pisemnie, albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół nadto, przez pracownika , który go sporządził.

Gdy podanie wnosi osoba, która nie może albo nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu.

Podanie wniesione za pomocą telefaksu nie musi być w ogóle podpisane, aby można było przyjąć, że złożone zostało w terminie, o ile oczywiście strona na wezwanie uzupełni brak formalny w postaci własnoręcznego podpisu. Tylko wówczas bowiem takie odwołanie będzie wywoływać skutki prawne to od daty jego wniesienia. W świetle powyższego, Sąd za nietrafne uznał twierdzenia pełnomocnika zawarte w odpowiedzi na wezwanie organu, iż odwołanie wniesione faksem nie zawiera braku formalnego w postaci własnoręcznego podpisu. Minister zatem prawidłowo stwierdził w tej sprawie, że brak formalny w postaci własnoręcznego podpisu nie został uzupełniony w wyznaczonym przez organ terminie. W ocenie Sądu, zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 134 KPA i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania było działaniem prawidłowym. Sąd nie podziela wyrażonego w skardze poglądu, że odwołanie należało pozostawić bez rozpoznania (art. 64 § 2 KPA).

Zwrócić należy uwagę, że niedopuszczalność odwołania może mieć miejsce z przyczyn przedmiotowych oraz podmiotowych. Zdaniem Sądu, w przypadku odwołania, które nie zostało na wezwanie podpisane własnoręcznym podpisem wnoszącego, można mówić o przyczynie podmiotowej w rozumieniu tego przepisu. Ponadto w sytuacji gdy, strona jest reprezentowana przez pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, to zgodnie z treścią art. 67 § 5 ppsa, doręczenia należy dokonywać tym osobom. Przepisy o doręczeniach pism procesowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Ustawodawca co do zasady wyłączył jakąkolwiek dyspozytywność stron w tym zakresie, wskazując komu, kiedy i w jaki sposób należy dokonywać doręczeń pism sądowych. Rządząca doręczeniami zasada oficjalności i formalizmu czynności procesowych sądu gwarantują określony porządek czynności, którego przestrzeganie wprowadza stabilność w zakresie dotyczącym między innymi terminowości czynności procesowych podejmowanych przez stronę, a w konsekwencji także ich skuteczności procesowej ( porównaj: postanowienie SN z dnia 8 września 1993 r. III CRN 30/93, OSNC z 1994 r. nr 7-8, poz. 160).

Zatem, jeżeli w postępowaniu strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, doręczenia winny być dokonywane temu pełnomocnikowi zgodnie z zasadą wymienioną w art. 67 § 5 ppsa.

Mają na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.