Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 264/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3 pkt. 2 i ust.  5
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1, art. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski, Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1195/10 w sprawie ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1195/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: decyzją z dnia 1 września 2009 r., znak [...], Starosta P., na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7), orzekł w stosunku do G. R. o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B, C, E nr [...] (nr blankietu [...], wydanego przez Starostę P. w dniu [...] lipca 2004 r.) i zobowiązał go do zwrotu tego dokumentu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania G. R., utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję.

W ocenie organu spełnione zostały przesłanki do zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu dokumentu prawa jazdy. Wskazano, że wystarczającym dla wydania takiego orzeczenia jest złożenie przez organ właściwy dłużnika alimentacyjnego wniosku o ściganie dłużnika za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. równolegle z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy z powodu uniemożliwiania przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Organ podkreślił, że organy właściwe w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie są uprawnione do badania zasadności sporządzenia wniosku o ściganie dłużnika alimentacyjnego za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k., badają jedynie wystąpienie przesłanek do zatrzymania prawa jazdy.

Od tej decyzji G. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, że pomimo, iż po opuszczeniu aresztu zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy oraz złożył oświadczenie majątkowe deklarując podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nie może pracować w swoim zawodzie zawodowego kierowcy ze względu na zatrzymanie mu prawa jazdy, co utrudnia mu spłacanie alimentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1195/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wskazał, że pozbawienie wolności i pobyt w areszcie śledczym stanowi obiektywną przyczynę niemożności złożenia oświadczenia majątkowego. Samo zaś wezwanie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego skierowane do dłużnika przez Burmistrza Miasta i Gminy P. w dniu [...] marca 2009r. nie zostało mu skutecznie doręczone, skoro organy powzięły wiadomość o pobycie zobowiązanego w Areszcie od 17 sierpnia 2008r. Sąd uznał, że skoro K. R. powiadomiła Starostę P. pismem z dnia 17 września 2009r. o pozbawieniu wolności syna od 17 sierpnia 2008r., co stało się przyczyną przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania, to nie można przyjąć domniemania, iż pisma dotyczące czynności poprzedzających wydanie decyzji organu pierwszej instancji zostały skutecznie doręczone skarżącemu i wywołały dla niego negatywne skutki prawne w postaci zastosowania sankcji z art. 5 ust 5 omawianej ustawy.

Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, iż postępowanie organów, zwłaszcza organu drugiej instancji narusza art. 7, 9 i 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu istotna w niniejszej sprawie jest także okoliczność, że skarżący jest zawodowym kierowcą i zatrzymanie mu prawa jazdy w sytuacji pozbawienia go wolności i trudności w podjęciu innej pracy po opuszczeniu aresztu, nie wpłynie na polepszenie jego sytuacji majątkowej, a co za tym idzie nie poprawi egzekwowalności zobowiązania alimentacyjnego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegającą na uznaniu, że zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego jest możliwe jedynie w przypadku zawinionego działania lub zaniechania zobowiązanego w zakresie uniemożliwienia przeprowadzania wywiadu alimentacyjnego lub odmowy: złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 43 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że czynności Starosty P. nie odniosły skutku prawnego wobec dłużnika alimentacyjnego i wywołały dla niego negatywne skutki prawne w postaci zastosowania sankcji z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w konsekwencji błędną ocenę, iż postępowanie organów obydwu instancji naruszyło art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie twierdzenia, iż zastosowanie sankcji określonej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to jest zatrzymanie prawa jazdy za uniemożliwienie przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzania wywiadu alimentacyjnego lub odmowy dokonania czynności określonej w art. 5 ust. 3 pkt 1 - 3 tej ustawy jest możliwe jedynie w przypadku zawinionego działania lub zaniechania zobowiązanego. Zdaniem organu oznacza to, że związanie właściwego organu dyspozycją art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzależnione jest jedynie od stwierdzenia określonego przepisem stanu faktycznego. Wskazano, że przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, iż właściwy w sprawie starosta w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy uprawniony byłby do weryfikacji samego wniosku innego (uprawnionego) organu, który to wniosek jest jedynie impulsem dla starosty do wszczęcia z urzędu postępowania o zatrzymanie prawa jazdy. Podkreślono, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w tym zakresie nie pozostawia staroście jakiegokolwiek wyboru poza samym obowiązkiem wszczęcia postępowania administracyjnego prowadzącego do zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy.

Skarżący kasacyjnie organ podniósł, iż Sąd pierwszej instancji w swych rozważaniach pominął okoliczność, że organ pierwszej instancji na etapie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie wiedział o fakcie pozbawienia G. R. wolności oraz że w zakresie skuteczności dokonanych wobec niego czynności procesowych (doręczenia pism) znalazł zastosowanie art. 43 k.p.a.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie również fakt przebywania odwołującego się w zakładzie karnym z punktu widzenia umożliwienia organowi przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie ma znaczenia, gdyż skarżący poprzez własne działanie doprowadził do takiej sytuacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w związku z czym w pierwszej kolejności należy ocenić trafność zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

W odniesieniu do zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazać należy, że brzmienie tego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak Sąd pierwszej instancji zasadnie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa i uchylił zaskarżoną decyzję, to nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia wskazanego wyżej przepisu, z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Przed rozpoczęciem rozważań nad zasadnością zarzutów naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 września 2009 r., syn. akt P 46/07, w którym to wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 5 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366, z 2007 r. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 2005 r. "W przypadku bezskutecznej egzekucji świadczenia alimentacyjnego komornik sądowy prowadzący postępowanie jest obowiązany do poinformowania organu właściwego dłużnika o stanie egzekucji i przyczynach jej bezskuteczności". Natomiast art. 4 ustawy z 2005 r. stanowił, że "W przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1, ośrodek pomocy społecznej, na wniosek organu właściwego dłużnika, przeprowadza wywiad środowiskowy u dłużnika alimentacyjnego", "W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swych zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:

1) zwraca się do właściwego urzędu pracy o przedstawienie informacji o możliwościach aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego;

2) występuje, w razie braku możliwości aktywizacji zawodowej, z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika do prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy" (ust. 2), "W przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa w ust. 1, lub odmowy podjęcia prac, o których mowa w ust. 2, lub uchylania się od nich, organ właściwy dłużnika informuje podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (...)" (ust. 3). Z kolei art. 5 ustawy z 2005 r. stanowił, że "Organ właściwy dłużnika, w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 3, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego" (ust. 1), "Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 1, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy" (ust. 2), "Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika po stwierdzeniu ustania przyczyn zatrzymania" (ust. 3).

W wyroku P 46/07, o którym mowa powyżej, Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 5 ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady sprawiedliwej procedury, w szczególności eksponując, iż ewentualna kontrola sądowoadministracyjna decyzji starosty o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego nie obejmuje zasadności merytorycznej wniosku kierowanego do starosty przez organy samorządowe miejsca zamieszkania dłużnika. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że art. 5 ustawy z 2005 r. narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP i sformułowany tam wymóg niezbędności ograniczeń w korzystaniu z konstytucyjnych praw i wolności jednostki. Zdaniem Trybunału pojawia się bowiem pytanie, czy przewidziane w art. 5 ustawy z dnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zatrzymanie prawa jazdy (a więc ograniczenie uprawnień konkretnego dłużnika alimentacyjnego) służyć ma uzyskaniu ostatecznego celu tej ustawy, to jest skuteczności w egzekwowaniu świadczeń alimentacyjnych, czy tylko realizacji celów instrumentalnych, takich jak ułatwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, aktywizacja zawodowa dłużników alimentacyjnych czy też nieuchylanie się od wskazanych prac zarobkowych.

Zdaniem Trybunału kwestionowana regulacja narusza w szczególności zasadę sprawiedliwej procedury, gdyż brak stosownego trybu odwoławczego sprawia, że wniosek organu właściwego dłużnika (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) dotyczący zatrzymania prawa jazdy może mieć charakter nie dość zweryfikowany, a nawet – arbitralny. Natomiast wobec związania starosty tym wnioskiem sąd administracyjny nie bada też merytorycznej zasadności decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego zasada sprawiedliwej procedury wymaga, by odpowiedni organ mógł przedstawić motywy swego rozstrzygnięcia, a ponadto, by rozstrzygnięcie to było weryfikowane, a postępowania prowadzone w sposób jawny i z udziałem stron.

W dalszej części uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał także, że wszelkie ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności, muszą uwzględniać treść art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przepis ten stanowi, że ograniczenia takie mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie i prawnym dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia czy i moralności publicznej, wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty danego prawa lub wolności. Trybunał uznał, że zatrzymanie prawa jazdy przewidziane w ustawie o dłużnikach alimentacyjnych winno służyć realizacji podstawowego celu tej ustawy, jakim jest zapewnienie skuteczności w egzekwowaniu należności alimentacyjnych. W ocenie Trybunału takiego celu – z zasady – nie można osiągnąć przez zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, którego aktywność zawodowa (potencjalna bądź realna) łączy się z posiadaniem prawa jazdy. Zdaniem Trybunału zatrzymanie prawa jazdy w wielu sytuacjach nie służy podstawowemu celowi ocenianej regulacji ustawowej.

Trybunał podniósł też, że zatrzymanie prawa jazdy ogranicza możliwości aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego poprzez ograniczenie ofert pracy, które można do niego skierować, utrudnia podjęcie pracy w małych miejscowościach, w których brak jest często środków komunikacji uniemożliwiając dojazd do pracy.

Obowiązująca ustawa z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 3 ust. 1 określa, iż "W przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego", zaś w ust. 5, że "Organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku:

1) otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 1;

2) przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego". Zgodnie z art. 4. ust. 1 ustawy z 2007 r. "Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe"

Z kolei art. 5 ust. 3 określa, że "W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (...) oraz kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego".

Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy), zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika, gdy dłużnik umożliwi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, złoży oświadczenie majątkowe, zarejestruje się jako bezrobotny albo poszukujący pracy, podejmie pracę albo inną formę aktywizacji zawodowej zaproponowaną przez powiatowy urząd pracy (art. 5 ust. 6 ustawy).

Porównując zatem rozwiązania zawarte w ustawie z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) i w obowiązującej ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7) należy dojść do wniosku, że obecna regulacja w przepisach art. 5 ust. 5 i 6 mieści rozwiązania analogiczne do zawartych w zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny art. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z 2005 r. Pogląd taki wyraził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt P 46/07, stwierdzając, że art. 5 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych jest niezgodny z art. 2 Konstytucji oraz, że narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji.

W powołanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że zatrzymanie prawa jazdy przewidziane w ustawie o dłużnikach alimentacyjnych winno służyć realizacji podstawowego celu tej ustawy, jakim jest zapewnienie skuteczności w egzekwowaniu należności alimentacyjnych. Takiego celu – zdaniem Trybunału – nie można osiągnąć przez zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, którego aktywność zawodowa (potencjalna bądź realna) łączy się z posiadaniem prawa jazdy. O ile bowiem bezspornym pozostaje stosowanie środków aktywizacji zawodowej wobec dłużników alimentacyjnych (np. przez kierowanie dłużnika alimentacyjnego do prac organizowanych na zasadach robót publicznych), o tyle – zdaniem Trybunału – zatrzymanie prawa jazdy w wielu sytuacjach nie służy podstawowemu celowi ocenianej regulacji ustawowej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego art. 5 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych nie może również zostać uznany za niezbędny w tym znaczeniu, że przymuszenie do realizacji obowiązków alimentacyjnych nie byłoby możliwe przy zastosowaniu mniej uciążliwych dla zobowiązanego do ich wykonywania środków.

W tym miejscu wskazać należy, że 22 listopada 2010 r. do Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Prokuratora Generalnego o stwierdzenie, że art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz art. 5 ust. 5 i 6 tej ustawy są niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygnaturą K 23/10 i do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie nie została przez Trybunał rozpatrzona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tak zwaną wtórną niekonstytucyjnością, polegającą na powtórzeniu przez parlament rozwiązania prawnego, już uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z aktem prawnym wyższego stopnia.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należy natomiast zwrócić uwagę, że powołany ust. 3 dziali się na punkty, a podstawę orzekania organów administracyjnych stanowił art. 5 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy, który stanowi, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Wskazać w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może we własnym zakresie precyzować zarzutów w niej podniesionych. Oznacza to, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Organ ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę wywody poczynione w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.