Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1045/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2005 r., w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania według właściwości do Sądu Okręgowego w B. 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

J.M. pismem z dnia [...] lutego 2004 r. zwrócił się do Ministra

Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]

stycznia 2002 r. nr [...] wydanej przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. w przedmiocie zawieszenia wypłaty emerytury wojskowej w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] sierpnia 2003 r.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 65 § 1 kpa, przesłał wniosek skarżącego do Sądu Okręgowego w B., jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając

swoje stanowisko podał, że zgodnie z treścią art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10

grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich

rodzin (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 66), od decyzji organu

emerytalnego w przedmiocie wypłaty świadczenia emerytalnego, przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego, według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Takie rozwiązanie eliminuje inne instytucje prawne przewidziane w procedurze administracyjnej, jako instrumenty kontroli i weryfikacji decyzji, w tym stwierdzenie jej nieważności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1

w zw. z art. 144 kpa, powyższe postanowienie utrzymał w mocy.

J.M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, ewentualnie zmianę tej decyzji na podstawie

art. 154 kpa. Skarżący podkreślił, że wydana w jego sprawie decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. jest ostateczna i nie

przysługuje od niej odwołanie. Wniosek złożony do Ministra Obrony Narodowej nie był zatem odwołaniem od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego,

lecz żądaniem stwierdzenia nieważności powyższego rozstrzygnięcia w trybie administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę, Minister Obrony Narodowej wniósł o jej

oddalenie wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodał jednocześnie, że z treści art. 180 kpa jednoznacznie wynika, że w sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych przepisy kpa stosuje się tylko w takim zakresie, w jakim przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych nie zawierają uregulowań szczególnych. Takim zaś szczególnym przepisem jest bezspornie powołany już

wyżej art. 31 ust. 4 wojskowej ustawy emerytalnej. Wprawdzie art. 11 ustawy

faktycznie stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się

również przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, lecz mają one zastosowanie tylko w trakcie prowadzenia postępowania zmierzającego do

ustalenia, w formie decyzji, świadczenia emerytalno-rentowego należnego byłemu żołnierzowi zawodowemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego

wydania.

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa

skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Analizując niniejszą sprawę w tym zakresie, podkreślić przede

wszystkim należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie

art. 65 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli organ administracji publicznej,

do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie

przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...]

dotyczy świadczenia emerytalnego, a zatem reguluje sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Natomiast, stosownie do treści art. 180 § 1 kpa w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania. Dodać należy, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się - zgodnie z brzmieniem art. 180 § 2 kpa - między innymi sprawy wynikające z przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym, zaś organami odwoławczymi w tych sprawach, na podstawie art. 181 kpa, są organy określone w przepisach odrębnych.

Prawo i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia

emerytalnego żołnierzy zawodowych ustala się w formie decyzji administracyjnej, wydawanej przez wojskowy organ emerytalny. Kwestię tę reguluje przepis art.

31 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych i ich rodzin. Natomiast, stosownie do brzmienia art. 31 ust. 4

cytowanej ustawy, od powyższej decyzji przysługuje zainteresowanemu

odwołanie do właściwego sądu na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego.

Z kolei postępowanie z zakresu ubezpieczeń społecznych zostało

uregulowane w art. 4778 - 477i4 i w art. 476 kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią art. 476 § 2 pkt 2 kpc. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji

organów rentowych dotyczącej emerytur i rent, zaś przez organy rentowe

rozumie się - według art. 476 § 4 pkt 3 kpc - wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe oraz organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, właściwe do wydania decyzji, o których mowa w cytowanym już wyżej przepisie

art. 476 § 2 kpc.

Analiza przytoczonych powyżej przepisów, jak również przepisu art. 4778§

1 kpc (do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych), art. 4779 kpc (termin i sposób odwołania), art. 47710 kpc (treść odwołania i jego warunki formalne) oraz art. 47714§ 1 i 2 kpc (sposoby

rozstrzygania), prowadzi do wniosku, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych postępowanie odwoławcze toczy się według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego i przepisy te tworzą system rozpoznawania spraw przez sądy powszechne.

Mając powyższe na względzie za słuszne należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym od decyzji dotyczącej wypłaty świadczenia emerytalnego wydanej przez wojskowy organ emerytalny, skarżącemu przysługuje jedynie odwołanie do właściwego sądu powszechnego według zasad określonych w przepisach

kodeksu postępowania cywilnego. Niedopuszczalne jest natomiast weryfikowanie tej decyzji przez Ministra Obrony Narodowej, w trybie przepisów przewidzianych w rozdziale 13 kodeksu postępowania administracyjnego.

W razie zaistnienia takiej sytuacji Minister Obrony Narodowej nie może jednak wydać postanowienia na podstawie art. 65 § 1 kpa i przesłać wniosku do

sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych .

Powyższy przepis zobowiązuje organ niewłaściwy w sprawie do niezwłocznego przekazania tej sprawy do właściwego organu. Przez organ administracji publicznej rozumieć należy organ administracji rządowej, jak i organ jednostek samorządowych, czyli podstawowe organy wchodzące do struktury administracji w państwie. Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 kpa organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji

rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu

terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 kpa, tj. inne organy państwowe oraz inne podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumienia do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 65 § 1 kpa organ niewłaściwy w sprawie może zatem

przekazać sprawę tylko organowi administracji publicznej w powołanym znaczeniu,

a nie właściwemu w sprawie sądowi.

W konsekwencji uznać należy, że postanowienie Ministra Obrony

Narodowej z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] o przekazaniu wniosku

skarżącego do Sądu Okręgowego w B. pozostaje w oczywistej

sprzeczności z treścią art. 65 § 1 kpa. Nie chodzi tu przy tym o błąd wykładni

prawa, lecz o przekroczenie tego prawa w sposób jasny i jednoznaczny. Stąd też zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w zw. art.120, art. 132 oraz art.134 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł

jak w sentencji wyroku.