Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 254/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 93 ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
article: art. 147
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 1, art. 11 pkt 6,
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
article: art. 95 ust.1, 2, art. 94 ust.1 pkt 1, art. 88, art. 89 ust.1, art. 96 ust. 1i 4, art. 93 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1064
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi W. L. na uchwałę Rady Gminy H. z dnia [...] czerwca 2020r., [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy H. stwierdza, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Wojewoda L. wniósł w dniu [...] marca 2021r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.), dalej jako "u.s.g." - skargę na uchwałę [...] Wójt Gminy z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie przyjęcia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy H., domagając się stwierdzenia jej nieważności.

Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 ze zm.), dalej jako "u.p.z.p." oraz art. 18 ust. 2 pkt. 5 u.s.g.

W ocenie Wojewody, w procedurze uchwalania zmiany studium naruszony został art. 95 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2020 r., poz. 1064 ze zm.), dalej jako "p.g.g." w związku z art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. poprzez nieprawidłowości w zakresie ujawnienia w studium granic udokumentowanych złóż kopalin, a także obszarów i terenów górniczych występujących na terenie gminy. Gmina naruszyła w konsekwencji także art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020r., poz. 1219 ze zm.), dalej jako "p.o.ś.", z którego wynika, że w studium uwarunkowań (...) zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez ustalanie programów racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi, w tym na terenach eksploatacji złóż kopalin (...) i przez uwzględnianie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż, a także art. 125 i art. 126 p.o.ś., z których wynika obowiązek ochrony złóż kopalin.

Wojewoda podniósł, że użyte w powyższych przepisach sformułowania "ujawnia się", "określa się obowiązkowo", oznaczają że w studium (a w dalszej kolejności w planie miejscowym) powinny zostać ujawnione udokumentowane złoża celem ich ochrony i jest to obowiązkiem rady gminy uchwalającej studium. Ujawnienie udokumentowanego złoża kopalin, zasobów wód podziemnych oraz kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla musi być jednocześnie na tyle dokładne i wyraźne, by wiadomo było gdzie się złoże znajduje, dlatego nie powinno być pomijane w części graficznej opracowania.

Następnie Wojewoda L. przytoczył fragment załącznika tekstowego nr [...] zaskarżonej uchwały tj. fragment Rozdziału II. 6 § 4, w którym Gmina wskazała, że:

"Najważniejszym surowcem występującym na terenie gminy H. jest węgiel kamienny, zalegający w kompleksie skał karbońskich. Gmina H. położona jest we wschodniej części L. Zagłębia Węglowego (LZW). Południowo - zachodnia część gminy leży w zasięgu złoża O. - S.. Dla złoża wydano koncesje rozpoznawcze i aktualnie trwają zakrojone na szeroką skalę prace projektowe nad przygotowaniem dokumentacji niezbędnej do uzyskania koncesji na wydobycie. Wszelkie prace prowadzi firma G. Sp. z o. o., która w trakcie badań potwierdziła całkowite zasoby złoża węgla w międzynarodowym standardzie JORC (Joint Ore Reserves Commitee) na poziomie 1 200 min ton. Powierzchnia obszaru koncesyjnego to 137 km2 a szacowane roczne wydobycie to 8 min ton.

Innymi surowcami występującymi na obszarze gminy są kruszywa naturalne oraz torfy. W stanie obecnym wydobycie udokumentowanych zasobów piasków i torfu prowadzone jest na mocy aktualnych koncesji, w granicach ustanowionych obszarów i terenów górniczych.

Tereny górnicze - stan na czerwiec 2017 roku. Złoża kruszywa naturalnego:

- K. V o pow. 13 502 m2,

- K. IV o pow. 8600 m2,

- K. III o pow. 11 000 m2,

- K. II o pow. 16 700 m2,

- K. A o pow. 13 926 m2,

- K. B o pow. 4 104 m2,

- K. o pow. 17 902 m2,

- D. o pow. 19 890 m2

Złoża torfu:

- O. o pow. 3 070 m2,

- K. o pow. 3 111 m2.

- S. o pow. 5 842 m2."

Wojewoda stwierdził, że w zmienionym studium nie ujawniono wszystkich udokumentowanych złóż kopalin na terenie gminy H. i nieprawidłowo określono nazwy i granice złóż naniesionych na załączniku graficznym. Gmina nie ujawniła bowiem złóż: H. I, H. II, K. VI, K. VII, natomiast ujawnione w części tekstowej zmienionego studium złoża w większości zostały wykreślone z bilansu zasobów. Tymczasem z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy z dnia 28 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 118, poz. 1233), dalej jako "rozporządzenie", dane sporządzone na potrzeby projektu studium - zawarte w materiałach planistycznych - powinny być aktualne na dzień przekazania tego projektu do opiniowania i uzgodnienia. Wojewoda ustalił, że zaskarżona uchwała tego warunku nie spełnia, gdyż z informacji zawartych w systemie informacji geologicznej MIDAS prowadzonym przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy wynika, że złoża K. IV, K. III, K. II, K. , S. M. zostały skreślone z zasobów przed 2018 r., co nie zostało uwzględnione w studium.

Wojewoda L. podniósł, że Gmina wiedziała o aktualnych i zniesionych złożach kopalin na jej obszarze, gdyż dysponowała opinią Ministra Środowiska z dnia [...] września 2018 r., uzyskaną stosownie do art. 11 pkt. 5 lit. g u.p.z.p. w toku procedury zmiany studium. W opinii tej Minister wskazał, że "na terenie gminy H. występują złoża piasku H. I KN 4085 oraz H. II KN 4919. Ponadto wskazał, iż w części graficznej dla złoża piasku "K. V" KN 17505 została przedstawiona granica niezgodna z dokumentacją geologiczną tego złoża.(...) Do tego złoża piasku "K. II" KN 11948, "K. III" KN 14552, "K. VI" KN 15612 i "K. " KN 9228 oraz torfu "K. K. dz. 69" TO 10356 i "S. M. " TO 9550 zostały wyeksploatowane i wybilansowane".

Gmina H. uzyskała też opinię od właściwego organu administracji geologicznej odnośnie złoża węgla kamiennego S. .

Również z powszechnie dostępnych informacji zawartych w systemie informacji geologicznej MIDAS wynika, że złoże kruszywa naturalnego H. I posiada kartę rejestracyjną o Nr NAG [...], a złoże kruszywa naturalnego H. II kartę rejestracyjną o Nr NAG [...], zaś w systemie ujawnione zostały orientacyjne granice występowania udokumentowanych złóż – Gmina powinna skorzystać z tych danych. Natomiast w razie wątpliwości co do przebiegu granic i występowania udokumentowanych złóż kopalin, Gmina powinna wystąpić do właściwego organu administracji geologicznej stosownie do art. 156 p.g.g., zatwierdzającego dokumentację w drodze decyzji - z prośbą o udostępnienie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii zatwierdzonych oraz przyjętych bez zastrzeżeń dokumentacji geologicznych wraz z załącznikami graficznymi dla złóż zlokalizowanych na terenie gminy H.. Po uzyskaniu niezbędnej dokumentacji, zgodnie z art. 95 p.g.g. powinna ujawnić wszystkie złoża w studium.

W tekście zaskarżonego studium Gmina jednak nie wskazała złóż kruszyw naturalnych pn. "H. I" oraz "H. II" i nie naniosła ich granic na rysunku studium, nie skorygowała również informacji w zakresie złóż, które zostały wyeksploatowane i skreślone z bilansu złóż, a granice złoża K. V na rysunku zmiany studium określiła odmiennie, niż na mapach poglądowych z konturami tych złóż dostępnymi w systemie MIDAS.

Wojewoda nie uznał za przekonujące i usprawiedliwiające stwierdzone nieprawidłowości, wyjaśnień Wójta Gminy złożonych w piśmie z [...] września 2020 r. Wójt podnosił mianowicie w tym piśmie, że nie był związany opinią Ministra Środowiska, który choć poinformował o istniejących złożach, to jednak nie wskazał ich lokalizacji, ani tego, w jaki sposób Gmina może te dane uzyskać. Wójt też podkreślił, że choć na mapach obszarów i terenów górniczych występujących na terenie Gminy nie zostały naniesione złoża kopalin H. I oraz H. II, to jednak - bazując na powszechnej wiedzy - na obszarze tych dwóch złóż Rada Gminy przewidziała w zaskarżonym studium tereny aktywności gospodarczej AG, dopuszczając na nich lokalizację kopalni piasku, pospółki itp. i możliwość ich prowadzenia ich eksploatacji po uzyskaniu koncesji. Zdaniem Wójta [...], wprowadzenie takiego obszaru (AG) do studium było równoznaczne z ujawnieniem istniejących w nim złóż, pomimo że nie zostały one nazwane w studium "H. I" oraz "H. II".

W. L. nie podzielił tej argumentacji.

Dodatkowo podniósł, że fakt występowania tych i innych złóż na terenie Gminy H. był znany Gminie także m.in. z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. (w miejscu występowania złoża H. I w tym planie znajduje się obszar oznaczony symbolem 1 PG o przeznaczeniu podstawowym: tereny górnicze (kopalnia piasku)) oraz ze (niezmienionego jeszcze) studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy H. przyjętym uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. (w załączniku tekstowym wymieniono złoża "H. I" i "H. II" jako udokumentowane występujące na terenie gminy).

Zarzucił, że w zaskarżonym studium nie ujawniono również złóż K. VI i K. VII, a wyjaśnienia Wójta [...] w tej części również nie zawierają usprawiedliwiającej argumentacji. Wójt podnosił mianowicie, że złóż tych nie wprowadzono z uwagi na brak danych od Geologa Wojewódzkiego i Ministerstwa Środowiska, a złoża zostały ujawnione już po etapie opiniowania i uzgadniania zmiany studium z właściwymi instytucjami; wskazał przy tym, że złoże K. VI znajduje się na nowo zaprojektowanych terenach PG tj. na działce nr ewid.[...], która ze strony zachodniej i wschodniej przylega do działek z ujawnionym złożem K. V. Zdaniem Wojewody, Gmina o tych złożach powinna była wiedzieć z ogólnodostępnych baz danych np. InfoGeoSkarb oraz MIDAS, z których wynika, że złoża w miejscowości K. o nazwach K. VI (dz. nr [...]), K. VII (dz. nr [...]) posiadają dokumentacje geologiczne zatwierdzone w grudniu 2018 r. Wprawdzie Wójt Gminy H. występując o uzgodnienie i zaopiniowanie projektu studium do odpowiednich organów w sierpniu 2018r., nie mógł ujawnić tych złóż w projekcie studium przedstawianym do uzgodnienia, to jednak powinien był te złoża ujawnić podejmując zaskarżoną uchwałę w czerwcu 2020r. Obowiązek ten wynikał z kategorycznego brzmienia art. 95 ust. 2 p.g.g. Pomimo bowiem tego, że stosownie do § 3 rozporządzenia, dane zawarte w materiałach planistycznych, sporządzonych na potrzeby projektu studium, powinny być aktualne na dzień przekazania tego projektu do opiniowania i uzgodnienia, to jednak z uwagi na to, że zgodnie z art. 94 ust. 1 pkt 1 p.g.g. właściwy organ administracji geologicznej przesyła kopie decyzji dotyczących dokumentacji geologicznych złoża kopaliny m.in. organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego, których terytoriów dotyczy dokumentacja geologiczna, Gmina powinna była przed podjęciem zaskarżonej uchwały wiedzieć o złożach w K. VI i VII i ujawnić je w studium. Z art. 95 ust. 2 p.g.g. wynika, że "obszar udokumentowanego złoża kopaliny oraz obszar udokumentowanego kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla obowiązkowo wprowadza się do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w terminie do 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej". Obowiązek ujawnienia w studium istnienia złóż K. VI i K. VII istniał w okresie od grudnia 2018r. do grudnia 2020 r.

W konsekwencji za istotną wadę sporządzania zaskarżonego studium Wojewoda L. uznał to, że pomimo obowiązku ujawnienia udokumentowanych złóż kopalin i terenów oraz obszarów górniczych oraz pomimo dostępnych informacji o występowaniu takich złóż na terenie Gminy H., Gmina nie ujawniła wszystkich istniejących złóż, uwzględniając takie, które już zostały wybilansowane i nieprawidłowo określiła ich granice. Podniósł, że Wójt [...], mając wątpliwości co do przebiegu granic i występowania udokumentowanych złóż kopalin, winien był wystąpić do właściwego organu administracji geologicznej stosownie do art. 156 ustawy prawo geologiczne i górnicze - zatwierdzającego dokumentację w drodze decyzji - z prośbą o udostępnienie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii zatwierdzonych oraz przyjętych bez zastrzeżeń dokumentacji geologicznych wraz z załącznikami graficznymi dla złóż zlokalizowanych na terenie gminy H..

W ocenie organu nadzoru studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy H. uchwalone zostało z istotnym naruszeniem zasad jego sporządzania, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały Wójt Gminy.

W odpowiedzi na skargę Gmina H., reprezentowana przez Wójta [...], wniosła o jej oddalenie.

Wyjaśniła, że uchwała o przystąpieniu do sporządzenia zmiany studium została podjęta w maju 2016 r. W toku procedury planistycznej wystąpiła do różnych instytucji, m.in. do Geologa Wojewódzkiego przy Urzędzie Marszałkowskim, który nie przedstawił żadnego stanowiska w zakresie surowców mineralnych, dlatego w projekcie zmiany studium odzwierciedlenie znalazły tylko te udokumentowane złoża, którymi Gmina dysponowała. Podobnie jak w piśmie z [...] września 2020r., skierowanym do organu nadzoru, wyjaśniła, że na etapie opiniowania i uzgadniania projektu studium, nie było jeszcze udokumentowanych złóż K. VI i VII, nie miała o nich informacji ani od Geologa Wojewódzkiego, ani z Ministerstwa Środowiska. Etap opiniowania i uzgadniania projektu zmiany studium miał miejsce w sierpniu 2018 r., natomiast złoża te posiadają zatwierdzoną dokumentację geologiczną od grudnia 2018 r. - obowiązek ich ujawnienia powinien mieć miejsce do grudnia 2020 r., natomiast zmiana studium została uchwalona w czerwcu 2020 r.

Podniosła też, że – wbrew stanowisku Wojewody - nie otrzymała kopii decyzji dotyczących dokumentacji geologicznych tych złóż, które powinna była otrzymać stosownie do art. 94 ust. 1 pkt 1 p.g.g.

Przyznała, że art. 156 p.g.g. przewiduje możliwość zwrócenia się do właściwego organu administracji geologicznej w sprawie ustalenia przebiegu granic i występowania udokumentowanych złóż kopalin, ale jednocześnie podkreśliła, że Geolog Wojewódzki, do którego zwróciła się o opinię do projektu zmiany studium, nie nadesłał żadnej odpowiedzi, a więc Gmina uznała, że zdaniem tego organu projekt zmiany studium jest kompletny w zakresie zasobów udokumentowanych złóż kopalin.

Ponownie podniosła, że faktycznie obszary złóż H. I i H. II (pomimo braku takich nazw) zostały uwzględnione w studium poprzez wyznaczenie terenu AG (aktywności gospodarczej), gdzie dopuszczono lokalizację kopalni piasku, pospółki itp.

Gmina uzyskała też opinię właściwego organu administracji geologicznej odnośnie złoża węgla kamiennego S. , z której wynika, że złoże to nie zostało ujawnione w części tekstowej projektu zmiany studium. Wójt podniósł, że jest to niedopatrzenie, gdyż na stronie 43 uchwalonej zmiany studium zawarta jest informacja, że południowo-zachodnia część gminy leży w zasięgu złoża S. ; oznacza to, że złoże S. zostało ujawnione zarówno w części tekstowej, jak i graficznej zmiany studium. To samo dotyczy braku ujawnienia w części tekstowej złoża piasku D. I, gdyż na stronie 43 uchwały w wykazie złóż naturalnych widnieje złoże D. .

Natomiast gdy chodzi o niezgodności granic złoża piasku K. V, Wójt [...] wyjaśnił, że granice tego złoża wyznaczał stosownie do dokumentacji geologicznej, którą posiadał.

Wójt podkreślił, że wszystkie czynności w toku procedury planistycznej były wykonywane z największą starannością i nie można zarzucić organowi gminy naruszenia prawa przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały.

Dodatkowo podniósł, że zaskarżona uchwała uwzględnia wnioski mieszkańców Gminy, wprowadzając tereny zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej i umożliwia dalsze czynności administracyjno-prawne w celu zaspokojenia potrzeb mieszkańców, przyczynia się do dalszego rozwoju gminy, dając możliwość lokalizacji nowej zabudowy, także usługowej czy produkcyjnej. Nowoprojektowane tereny w żadnym stopniu nie kolidują ze złożami surowców naturalnych na terenie gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą jej wniesienia był art. 93 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.g. Z przepisów tych wynika, że organ nadzoru, o ile nie stwierdzi nieważności uchwały lub zarządzenia gminy, może zaskarżyć tę uchwałę/zarządzenie do sądu administracyjnego, jeśli uzna, że uchwała ta jest sprzeczna z prawem tj. w sposób istotny narusza prawo (art. 91 ust.4 u.s.g.).

Z kolei zgodnie z art. 147 w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz.2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." – sąd uwzględniając skargę na uchwały lub akty organów jednostek samorządu terytorialnego, inne niż akty prawa miejscowego, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności". Takim przepisem jest art. 94 u.s.g., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem (ust.2). W razie więc ustalenia, że uchwała jest sprzeczna z prawem tj. w sposób istotny narusza prawo, a jednocześnie upłynął rok od dnia jej podjęcia, możliwe jest wyłącznie stwierdzenie niezgodności takiej uchwały z prawem, a nie stwierdzenie jej nieważności.

W odniesieniu do uchwał zatwierdzających studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jak też miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ustawodawca przewidział w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., że nieważność takich uchwał w całości lub części powodują istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie.

Zaskarżona uchwała Wójt Gminy w sprawie przyjęcia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy H. została podjęta z istotnym naruszeniem zasad sporządzania studium.

Rację ma Wojewoda L. , że uchwalając studium, rada gminy ma obowiązek wprowadzania i ujawniania udokumentowanych złóż surowców mineralnych. Wynika to wprost z art. 95 p.g.g., a także z innych przepisów, przytoczonych trafnie przez Wojewodę. Sąd dla przejrzystości argumentacji prawnej, przytacza jeszcze raz w tym miejscu te przepisy.

Stosownie do art. 95 ust. 1 p.g.g. - udokumentowane złoża kopalin (...) w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Złoża kopalin ustalane są w toku sporządzania dokumentacji geologicznej takiego złoża (art. 88 ust. 1 p.g.g.). Dokumentację złoża kopalin sporządza się w celu określenia jego granic, zasobów geologicznych, warunków występowania oraz określenia możliwości wydobycia kopaliny ze złoża. (art. 89 ust. 1 p.g.g.). W studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z (...) występowania udokumentowanych złóż kopalin (...) i występowania terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych (art. 10 ust. 1 pkt 11 i 12 u.p.z.p.), zaś zgodnie z art. 104 ust. 1 p.g.g. obszary i tereny górnicze uwzględnia się w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Ten szczegółowy obowiązek ujawnienia, wynikających z zatwierdzonej dokumentacji geologicznej złóż kopalin, a także wskazania terenów i obszarów górniczych, związany jest bezpośrednio z obowiązkiem ochrony środowiska. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U z 2020r., poz. 1219 ze zm.) - w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez: 1) ustalanie programów racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi, w tym na terenach eksploatacji złóż kopalin, i racjonalnego gospodarowania gruntami; 2) uwzględnianie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż (...).

Obowiązek objęcia w studium wyników udokumentowanych - stosownie do przepisów art. 88 i nast. p.g.g. - obszarów złóż surowców mineralnych, w tym złóż kopalin, jest racjonalnie uzasadniony. Studium jest aktem planowania przestrzennego i podstawowym dokumentem gminnym, obejmującym istniejące uwarunkowania na jej obszarze, w którym gmina ma prawo zdecydować o tym, w jaki sposób jej obszar będzie wykorzystywany przez jej mieszkańców. Złoża surowców mineralnych stanowiąc dobro wspólne podlegają ochronie: ich eksploatacja jest reglamentowana, co oznacza, że tereny, na których one występują, nie mogą być zagospodarowywane w inny sposób, niż zezwoli na to właściwy organ i zgodnie z przeznaczeniem tych surowców. Wykorzystanie złóż poprzez ich wydobycie wiąże się z istotnym oddziaływaniem na tereny do nich przyległe. Konieczność uwzględnienia położenia złóż surowców mineralnych oraz jak najbardziej dokładnie określenie w studium granic ich występowania, przewidziana w przytoczonych przepisach, jest więc w pełni zasadna. Uchybienie temu obowiązkowi polegające bądź na całkowitym pominięciu w studium niektórych złóż, bądź na nieprawidłowym określeniu ich granic, czyni ochronę tych złóż niedostateczną, a ponadto uniemożliwia prawidłowe, zgodne z istniejącymi na obszarze gminy uwarunkowaniami, określenie kierunków jej zagospodarowania w przyszłości, co w konsekwencji uzasadnia zakwalifikowanie tego uchybienia jako istotne naruszenie zasad sporządzania studium (art. 28 u.p.z.p.).

Za przyjęciem, że obowiązek ujawnienia udokumentowanych złóż kopalin w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy jest szczególnie ważny, przemawia też to, że ustawodawca na wypadek bezczynności organu gminy w tym zakresie (po upływie terminu określonego w art. 95 ust. 2 p.g.g.) w art. 96 ust. 1 p.g.g. – nałożył na wojewodę obowiązek wprowadzenia takiego obszaru poprzez wydanie zarządzenia zastępczego, wywołującego skutki prawne takie jak studium. Realizację tego obowiązku przez wojewodę ustawodawca zabezpieczył przy tym, przewidując w art. 96 ust. 4 p.g.g. karę w wysokości [...] zł za każdy dzień wymierzaną przez organ wyższego stopnia.

Wójt Gminy uchwalając zmianę obowiązującego studium, uchybiła powyższemu obowiązkowi. Należy podkreślić, że - jak wynika z uzasadnienia uchwały z dnia [...] maja 2016r., nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzania zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy H. – jej głównym celem było uzupełnienie i wprowadzenie do studium (uchwalonego w dniu [...] grudnia 2004r.), zmian wymaganych stosownie do przepisów odrębnych, w tym m.in. ustawy Prawo geologiczne i górnicze, a nie – jak podnosi Wójt [...] w odpowiedzi na skargę – wprowadzenie terenów zabudowy zagrodowej, mieszkaniowej jednorodzinnej, czy usługowej. Wbrew takim intencjom, w toku procedury sporządzania zmiany studium, Rada nie podjęła wszelkich możliwych czynności zmierzających do prawidłowego i pełnego określenia obszarów złóż na jej terenie, pomimo tego, że – jak podnosi Wojewoda L. - wiedziała, a co najmniej powinna była wiedzieć o istnieniu określonych i udokumentowanych złóż na jej obszarze.

Dotyczyło to przede wszystkim złóż "H. I" i "H. II", "D. " i "D. I", a także "K. V", na które wprost wskazywał Minister Środowiska w opinii do projektu zmiany studium z dnia [...] września 2018r. (k.22).

Na konieczność ujawnienia w zmienianym studium wszystkich złóż zgodnie z wykazem udostępnionym publicznie w systemie MIDAS przez Państwowy Instytut Geologiczny wskazywał także wprost Wojewoda L. w piśmie z dnia [...] września 2018r. skierowanym do Wójta Gminy H. w toku procedury sporządzania studium (k.191 akt admin.).

Rozpatrując obecnie skargę Sąd zapoznał się z tym systemem, wynika z niego, że na obszarze Gminy H. występowało i/lub występuje kilkanaście złoży surowców mineralnych: "D. ", "D. I", H. dz. [...]", "H. I", "H. II", "K. dz. nr [...]", " K. ", "K. II", "K. III", "K. IV", "K. V", "K. VI", "K. VII", "K. I", "K. K.", "O. dz. nr [...]", "R. Ł.", "S. ", "S. 1", "S. M.". Z danych zawartych w tym systemie wynika, że część z nich ma obecnie status "zniesiony", a część "aktualny", przy czym zmiany statusów miały miejsce w różnych datach - w okresie procedury sporządzania przez Wójt Gminy zmiany studium część była już "zniesiona", a część została dopiero wykazana. Z systemu tego wyraźnie wynika, że dokumentacja geologiczna dotycząca istniejących złóż jest systematycznie uaktualniana. W związku z tym obowiązkiem organu gminy sporządzającego (zmianę) studium jest zachowanie szczególnie staranności, by ujawnienie złóż w studium odpowiadało aktualnemu – na dzień podejmowania uchwały przyjmującej (zmianę) studium - stanowi faktycznemu. Z obowiązku tego nie zwalniało więc Wójt Gminy to, że w dacie przedstawiania projektu studium do zaopiniowania właściwym organom, nie została jeszcze zatwierdzona dokumentacja dotycząca złoża "K. VII". Zarówno z akt niniejszej sprawy, jak i z systemu MIDAS wynika, że złoża te zostały zatwierdzone w grudniu 2018r. – Gmina miała więc obowiązek ich ujawnienia w ciągu 2 lat, a więc do grudnia 2020r. (stosownie do art. 95 ust. 2 p.g.g.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 11 pkt 6 u.p.z.p. - wójt, burmistrz albo prezydent miasta, po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium, kolejno: (...) wprowadza zmiany wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień. Skoro Minister Środowiska w swojej negatywnej opinii wskazywał na konieczność uwzględnienia zaktualizowanych obszarów złóż, to obowiązkiem organu gminy było uwzględnienie tych uwag.

Wbrew stanowisku Wójta [...], sformułowanym w odpowiedzi na skargę, dla spełnienia obowiązku ujawnienia udokumentowanych złóż w studium nie było wystarczające oznaczenie działki nr [...] (na której znajduje się – jak twierdzi organ – złoże "K. VI") symbolem PG. Ujawnienie złóż kopalin (i innych surowców mineralnych) powinno być jednoznaczne i zgodne z zatwierdzoną – stosownie do art. 93 ust. 2 p.g.g.- dokumentacją geologiczną. To samo dotyczy innych złóż: "H. I" i "H. II" – wprawdzie Wójt [...] podnosi, że faktycznie tereny tych złóż zostały objęte symbolem AG – aktywności gospodarczej, to jednak w związku z tym, że złoża te nie zostały ujawnione na podstawie zatwierdzonej dokumentacji geologicznej, nie ma uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że ich granice zgodne są z tą dokumentacją, co gwarantowałoby ich należytą ochronę; podobnie należy ocenić "ujawnienie" w części tekstowej złoża "D. I", ponieważ jest w niej mowa o złożu "D. ", które jak wynika z akt sprawy, jest złożem innym, niż "D. I".

Wskazane nieprawidłowości czynią niewystarczającą ochronę złóż położonych na obszarze Gminy H., co uzasadniało uwzględnienie skargi. Z uwagi na to, że uchwała została podjęta w dniu [...] czerwca 2020 r., a więc ponad rok temu, nie jest obecnie dopuszczalne stwierdzenie jej nieważności, co wynika z przytoczonego wyżej art. 94 ust. 2 u.s.g., a zatem należało stwierdzić jej niezgodność z prawem na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji.