Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1450/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 30 par. 1, art. 61 par. 4, art. 10 par. 1, art. 7,8,28,  art. 97 par. 1 pkt 1, art. 109
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...]Spółdzielni [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] Spółdzielni [...] w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni [...] o wznowienie postępowania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...].

Z uzasadnienia wydanej decyzji wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] września 1997 r. nr [...] dotyczącej oddania w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni [...] gruntu położonego w [...] przy ul. [...], o powierzchni [...] m2 obejmującego m.in. działki nr [...] . W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że Zarząd Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 1997 r. nr [...] przekazał, w trybie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na rzecz [...] Spółdzielni [...] w użytkowanie wieczyste przedmiotowy grunt.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2003 r. były właściciel wymienionych działek S. M. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji z 1997 r. nr [...] w części dotyczącej gruntu stanowiącego działki o numerach [...] i. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1166/04 uchylił obie decyzje organu nadzoru. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] stwierdziło nieważność powołanej decyzji nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] i [...]. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ nadzoru decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2007 r.

W 2015 r. [...] Spółdzielnia [...] wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu nadzoru z dnia [...] lipca 2007 r. ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] maja 2015 r. sygn. P [...]. W wyroku tym Trybunał uznał, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektwatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jako podstawę wznowienia Spółdzielnia wskazała art. 145a § 1 kpa.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] wszczęło postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145a kpa, odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., wskazując, że niezależnie od przedmiotowego zakresu rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych nie ma podstaw do zmiany praktyki orzeczniczej w odniesieniu do stosowania art. 156 § 2 kpa. Wobec tego do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych organ nie ma podstaw prawnych do samodzielnego ustalenia terminu, po upływie którego niedopuszczalne będzie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Skoro zatem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, to zdaniem organu stwierdzić należy, iż przesłanka wznowienia określona w art. 145a § 1 kpa nie wystąpiła, a zatem brak jest podstaw do uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2007 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła [...] Spółdzielnia [...]. W uzasadnieniu zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, czyli:

- art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i w zw. z art. 2, art. 7 oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię, pozostającą w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13,

- art. 151 § 1 pkt 1 kpa poprzez odmowę uchylenia przez organ administracji decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] nr [...] z dnia [...] września 1997 r., pomimo zaistnienia przesłanek do jej uchylenia,

- art. 7, 77 i 107 kpa poprzez nierozpoznanie materiału dowodowego zebranego w sprawie i w konsekwencji brak rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółdzielnia przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W dniu [...] marca 2021 r. do Sądu wpłynął odpis zupełny aktu zgonu S. M. - strony postępowania, z którego wynika, że zmarł on dnia [...] kwietnia 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z powodów innych niż w niej wymienione, które Sąd wziął pod uwagę z rzędu.

Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Z analizy akt rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2020 r. skierowana została m.in. do S. M., który jak wynika z nadesłanego do Sądu odpisu zupełnego aktu zgonu sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego [...], zmarł w dniu [...] kwietnia 2008 r. Decyzja ta skierowana zatem została do osoby zmarłej. Tym samym, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ skierowana ona została do osoby nieżyjącej, która w chwili jej wydawania nie miała już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W rozpoznawanej sprawie uczestnikami postępowania i adresatami wydanej decyzji winni być następcy prawni zmarłego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ wiedział, prowadząc postępowanie, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa). Oznacza to, że organ nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie, przez co naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4 i 5, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 kpa, które to naruszenie prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności obu zaskarżonych decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz zasadności podniesionych w skardze zarzutów.

Rozpatrując ponownie sprawę, organy przede wszystkim ustalą aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Po prawidłowym ustaleniu obecnego kręgu stron postępowania, mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa, organ rozpozna sprawę ponownie. Biorąc natomiast pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, organ przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Przy czym organ będzie miał na względzie zapisy postanowienia Sądu Rejonowego w [...], Wydział II Cywilny z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...], zgodne z którym spadek po S. M. nabyli jego żona oraz dwóch synów.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.