Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1034/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w części objętej pkt VII; 2. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej I. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] w zakresie jej punktu VII, którym odmówiono I. S. prawa do rekompensaty za pozostawione przez J. S.nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w [...] przy ul. [...] i ul. [...], a także utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...].

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana została przy następujących ustaleniach stanu fatycznego i ocenie prawnej sprawy.

J.S. s. J. był właścicielem majątku ziemskiego w miejscowości [...], gmina [...] , woj. [...], a także dwóch zabudowanych nieruchomości położonych w [...]: przy ul. [...] oraz przy [...] (tej ostatniej w ½ części). Do wybuchu wojny zamieszkiwał w [...] Na jesieni 1939 r., w związku z wkroczeniem na te tereny wojsk sowieckich, ewakuował się do Polski, gdzie zmarł w 1948 r.

Wnioskiem z 15 stycznia 1991 r., skierowanym do Urzędu Rejonowego w [...], o przyznanie odszkodowania za nieruchomości pozostawione "na [...]" wystąpiła I.S.- będąca jedną z następczyń prawnych J.S., Drugą spadkobierczynią wyżej wymienionego była A. D., która oświadczeniem z 20 maja 2009 r. jako uprawnioną do rekompensaty wskazała I. S.. Z uwagi na niezakończenie wywołanego tym wnioskiem postępowania przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości oraz obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2097) przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska", było ono kontynuowane przez Wojewodę [...] na gruncie tej ustawy, po przekazaniu mu sprawy wg właściwości przez Prezydenta [...].

W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej, potwierdził wnioskodawczyni spełnienie przesłanek do potwierdzenia prawa do rekompensaty (w 16/24 częściach) z tytułu pozostawienia przez J. S.następujących nieruchomości: działki przy ul. [...] w [...] o pow. [...] sążni kwadratowych oraz nieruchomości ziemskiej w miejscowości [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, w tym [...] ha lasów i [...] ha jezior. Nie uwzględniono wówczas oświadczenia A.D.w związku z zakwestionowaniem jej obywatelstwa, Nie uwzględniono również zabudowań z uwagi na brak w tym zakresie wystarczającego materiału dowodowego.

Postanowienie to było przez Wojewodę dwukrotnie zmieniane w części, w trybie art. 77 § 2 k.p.a w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy zabużańkiej. Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...] zmieniono je w części odnoszącej się do zakresu prawa do rekompensaty przysługującego I.S., w związku z potwierdzeniem obywatelstwa A.D., a także w zakresie wielkości nieruchomości ziemskiej i rodzaju użytków je tworzących, wskazując, że prawo do rekompensaty obejmuje nieruchomość ziemską o łącznej pow. [...] ha [...] m2, w tym [...] ha jezior oraz [...] ha lasów sosnowych. Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nr [...] ponownie zmieniono pierwotne postanowienie w ten sposób, że wyszczególniono w nim także zabudowę znajdującą się na nieruchomości ziemskiej oraz oznaczono powierzchnię działki w [...] przy ul [...] w jednostkach metrycznych.

Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] uchylono z kolei postanowienie z [...] czerwca 2016 r. w części w jakiej wymienia ono działkę przy ul [...] w [...] , oceniając, że wskazując na tę nieruchomość w piśmie z 29 lipca 2009 r. wykroczono poza zakres żądania sformułowanego we wniosku z 1991 r., doprecyzowanym 23 grudnia 2008 r. Zważywszy zaś, że nastąpiło to po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, żądanie w tym zakresie nie mogło być potraktowane jako doprecyzowanie czy też modyfikacja wniosku zgłoszonego w terminie.

Następnie po przedłożeniu operatu szacunkowego przez stronę, Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. potwierdził na rzecz I. S. prawo do rekompensaty za pozostawione przez J. S. nieruchmości wchodzące w skład majątku ziemskiego "[...]" o łącznej pow.[...] ha [...] m2 oraz znajdujące się na nich zabudowania opisane w punkcie I tenoru decyzji. W punktach II do VI ustalił wartość tych nieruchomości, dokonując jej waloryzacji na dzień wydania decyzji; ustalił wysokość należnej rekompensaty w wymiarze 20% zwaloryzowanej wartości pozostawionych nieruchomości oraz wskazał sposób jej realizacji.

W punkcie VII natomiast odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości położone w [...] przy ul. [...] oraz [...].

Uzasadniając swoje stanowisko, w zakresie odnoszącym się do punktu VII rozstrzygnięcia, powołał się na niedopuszczalne w jego ocenie rozszerzenie przedmiotowe żądania, po upływie terminu w jakim można było na gruncie ww. ustawy wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Odwoływał się przy tym do poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych, w których tego rodzaju stanowisko było formułowane. Zwracał przy tym uwagę, na doprecyzowanie pierwotnego wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika w piśmie nadanym 23 grudnia 2008 r., gdzie nieruchomości w [...] nie były wykazana. Uczyniono to bowiem dopiero w pismach z 29 lipca 2009 r. (jeśli chodzi o nieruchomość przy ul. [...]) i 13 sierpnia 2015 r. (jeśli chodzi o nieruchomość przy ul. [...]).

Od punktu VII decyzji I.S. wniosła odwołanie, kwestionując jednocześnie legalność postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r.

W wyniku rozpatrzenia tego odwołanie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2018 r. utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w zakwestionowanej części mocy (pkt 1), a także utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] grudnia 2017 r. (pkt 2). Organ odwoławczy podzielił ocenę Wojewody, że o rekompensatę za nieruchomości pozostawione w [...] strona wniosła już po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskie. W okresie natomiast, w jakim mogła skutecznie z takim żądaniem wystąpić, reprezentujący ją profesjonalny pełnomocnik w piśmie nadanym 23 grudnia 2008 r. jednoznacznie wskazywał, że przedmiotem żądania jest rekompensata za nieruchomości położone w miejscowości [...] W tym stanie rzeczy ocenił, że ogólnie sformułowany w 1991 r. wniosek został doprecyzowany w tym piśmie. Natomiast dalsze wnioski jej pełnomocników (dotyczące nieruchomości w [...]) uznawał za rozszerzenie wniosku złożone po terminie zakreślonym ustawą na zgłoszenie żądania, co powoduje, że nie mogą być one uwzględnione.

Minister opowiadał się przy tym za dopuszczalnością zmiany wydanego na podstawie art. 7 ustawy zabużańskiej postanowienia. Wskazywał przy tym na incydentalny charakter ujętego w nim rozstrzygnięcia, aczkolwiek dostrzegł, że dotyczy ono także materialnoprawnych przesłanek. Niemniej wywodził - odwołując się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 7 lutego 2014 r. I OSK 2297/12 - że nie można przyjąć, iż podstawowa w rozpoznawanej na podstawie ustawy zabużańskiej sprawie kwestia, tj. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje w drodze postanowienia wydanego w toku postępowania, a przedmiotem decyzji kończącej postępowanie i rozstrzygającej ją co do istoty są wyłącznie kwestie następcze związane z ustaleniem wysokości rekompensaty. W takim bowiem ujęciu decyzja ta byłaby wyłącznie decyzją o ustaleniu wysokości rekompensaty, co nie znajduje oparcia w przepisach ustawy. Stąd dopóki postępowanie nie zostanie zakończone decyzją organ musi uwzględniać stan faktyczny i dowody jakie będą konieczne do załatwienia sprawy.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji I. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie:

- art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się utrzymaniem w mocy postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. uchylającego częściowo postanowienie z [...] czerwca 2016 r., pomimo że przepis ten nie dopuszcza możliwości uchylenia tego postanowienia;

- art. 5 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy zabużańskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się stwierdzeniem, że skarżąca nie złożyła w terminie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości położone w [...] , pomimo oczywistego faktu, że wniosek taki został złożony pismem z 15 stycznia 1991 r.;

- art. 7 ust. 2 ustawy zabużańskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione w Wilnie pomimo niewskazania żadnych przesłanek do odmowy prawa, a pod pretekstem "doprecyzowania" przez stronę treści wniosku, podczas gdy podnoszone przez organ "doprecyzowanie" treści wniosku jest instytucją nie znajdującą zastosowania w niniejszej sprawie, ponadto skutkującą – przy jej zastosowaniu – pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, nie zaś wydaniem decyzji odmownej.

Zarzuciła ponadto decyzji istotne naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. w zaskarżonym punkcie VII, pomimo braku prawnego uzasadnienia dla takiego rozstrzygnięcia;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 142 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. , pomimo wydania go bez podstawy prawnej i braku prawnego uzasadnienia dla takiego rozstrzygnięcia;

- art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy ww. postanowienia uchylającego część uprawnienia strony określonego w postanowieniu z [...] czerwca 2016 r. i poprzez utrzymanie w mocy decyzji z [...] stycznia 2018 r. w zakresie jej punktu VII, pomimo naruszenia ww. postanowieniem i decyzją zasady związania Wojewody [...] jego własnym postanowieniem z [...] czerwca 2016 r.;

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z [...] grudnia 2017 r. oraz decyzji organu pierwszej instancji w zakresie punktu VII, pomimo poniesienia przez stronę kosztów sporządzenia operatu szacunkowego na skutek wezwania zawartego w częściowo uchylonym postanowieniu z [...] czerwca 2016 r.;

- art.61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. poprzez zmianę treści żądania wyrażonego we wniosku z 15 stycznia 1991 r. w sposób niezgodny z wolą strony, w wyniku arbitralnego ustalenia treści żądania, a w konsekwencji uznania, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w części dotyczącej nieruchomości w [...] został złożony po terminie;

- art. 64 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] w zaskarżonej części pomimo niedokonania przez organ pierwszej instancji wezwania strony do uzupełnienia wniosku i pomimo odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości w [...] z powołaniem na przesłankę mogącą co najwyżej skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania (ale dopiero po uprzednim wezwaniu strony do jego uzupełnienia i nieuzupełnienia wniosku w terminie);

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w oparciu o instytucje nieznane prawu (doprecyzowanie wniosku), niewskazanie podstawy prawnej twierdzeń będących przesłankami rozstrzygnięcia (przyjęty przez Ministra brak związania organów własnymi aktami administracyjnymi), w konsekwencji zaś uzasadnienie decyzji w warunkach kontestowania przez organ obowiązującego w Polsce prawa;

- art. art.: 7, 8 § 1 i 11 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie odwołania w sposób nierzetelny, na podstawie instytucji nieznanych przepisom prawa w warunkach ignorowania zasad prowadzenia postępowania administracyjnego określonego przepisami.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] w zakresie punktu VII oraz uchylenie w całości postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. Wnosiła nadto o wskazanie, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do zmiany treści żądania strony i obowiązane są do stosowania zasady życzliwej interpretacji wniosku oraz tryby jego uzupełniania przewidziane przepisami prawa i konsekwencje prawne wynikające z tych trybów.

W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2097) przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska"., które w myśl art. 27 tej ustawy należało stosować do sprawa wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie (tj. do dnia 7 października 2005 r.).

Odmawiając potwierdzenia na rzecz skarżącej prawa do rekompensaty za część nieruchomości pozostawionych przez jej poprzednika prawnego w [...] przy ul. [...] i ul. [...] , organy stanęły na stanowisku, że podanie o potwierdzenie owego prawa w odniesieniu do tych składników mienia wniosła ona po 31 grudnia 2008 r. , rozszerzając tym samym pierwotnie złożone żądanie. Tymczasem w myśl art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej potwierdzenia prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Te ustalenia legły także u podstaw częściowego uchylenia przez Wojewodę [...] o własnego postanowienia z [...] czerwca 2016 r., wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej, stwierdzającego spełnienie materialnoprawnych przesłanek ustalenia na rzecz I.S. rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. S., obejmujące min. działkę położoną przy ul. [...] w [...].

Stąd kluczowym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było ustalenie, czy istotnie w sprawie doszło do przedmiotowego rozszerzenia po upływie terminu z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, pierwotnie złożonego wniosku o ustalenie praw do rekompensaty, a także czy prawnie dopuszczalne jest (jak przyjęły organy) uchylenie lub zmian postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy, kończącego pierwszy etap postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Odnosząc się do pierwszego z tych aspektów co do zasady zgodzić się przyjdzie z Ministrem, że rozszerzenie przedmiotowe żądania prawa do rekompensaty po 31 grudnia 2008 r. o nieruchomości nie objęte pierwotnie zgłoszonym w tym względzie podaniem, stanowi w istocie nowy wniosek, który ze względu na datę jego złożenia nie może okazać się skuteczny. Przyjęcie odmiennego zapatrywania doprowadziłoby bowiem do wypaczenia intencji ustawodawcy chcącego zamknąć tę materię poprzez zakreślenie czasowej granicy składania wniosków, nadto zdejmowałoby ze stron obowiązek precyzyjnego określania żądań i koncentrowania materiału dowodowego. Podczas gdy to na wnioskodawcy przede wszystkim ciąży obowiązek dołączenia do wniosku nie tylko dowodów które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ale także o "rodzaju i powierzchni tych nieruchomości" (art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy zabużańskiej), a zatem przynajmniej przybliżonego określenia charakteru nieruchomości i miejsca jej położenia, jak i powierzchni. Nie oznacza to jednak, że w każdym wypadku brak takiego uszczegółowienia wniosku o składniki mienia nieruchomego, za które oczekiwana jest przyznanie prawa do rekompensaty (zwłaszcza wniesionego przed wejściem w życie ustawy zabużańskiej, gdy nie obowiązywały w tej materii tak szczegółowe rozwiązania), prowadzić winno do automatycznego odrzucenia możliwości jego konkretyzacji po upływie terminu przewidzianego w art. 5 ust. 1. Tym bardziej, że termin ów zastrzeżony został dla złożenia wniosku, a nie jego modyfikacji. Istotne jest jedynie to, czy wskazana w ramach konkretyzacji roszczenia nieruchomość mieści się spektrum nieruchomości oznaczonych w sposób ogólny w treści pierwotnie złożonego podania, stanowiąc de facto zawężenie, a nie rozszerzenie żądania w nim ujętego. Czy też owa konkretyzacja polega na wskazaniu nieruchomości, które we wniosku wszczynającym postępowanie w przedmiocie prawa do rekompensaty nie zostały ujęte. Tylko bowiem w tym ostatnim wypadku w ocenie Sądu można mówić o nowym wniosku i dokonywać jego oceny przez pryzmat ww. terminu.

Taka jednak sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Poza sporem bowiem jest, że składając 15 stycznia 1991 r. wniosek o rekompensatę (określaną wówczas "odszkodowaniem") I. S. wskazywała na nieruchomości pozostawione na "[...]". Wniosek ten, w myśl art. 61 § 3 k.p.a., w momencie wpływu do organu wszczął zatem postępowanie w odniesieniu do wszystkich położonych w tej lokalizacji nieruchomości, których właścicielem był poprzednik prawny skarżącej, a które zmuszony był on opuścić w okolicznościach związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. W tak zdefiniowanym zbiorze pozostawionych nieruchomości, mieszczą się w sposób oczywisty także nieruchomości, które zlokalizowane są w samym [...], a więc ujęta w pierwotnym postanowieniu Wojewody [...] działka przy ul [...], jak też nieobjęta żadnym z wydanych w sprawie trzech postanowień nieruchomość przy ul [...]. W konsekwencji czego przedstawienie przed zakończeniem postępowania w sprawie dowodów potwierdzających ich opuszczenie w warunkach, o których mowa w art. 1 ustawy – a tak sytuacji miała miejsce w rozpoznawanej sprawie - winno prowadzić do potwierdzenia za nie prawa rekompensaty, a nie rozstrzygnięcia o treści determinowanej dyspozycją normy zawartej w art. 7 ust. 2 powołanej ustawy (odmowy potwierdzenia prawa). Podejmując zatem w tym względzie negatywną decyzję Wojewoda [...] naruszył w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, a naruszenie to było w tym wypadku błędną oceną znaczenia w sprawie wnoszonych w toku postępowania pism procesowych strony, z których jedno (z 23 grudnia 2008 r.) uznawał on za ostatecznie konkretyzujące zgłoszone przez stronę w 1991 r. roszczenia. W konsekwencji narusza owe przepisy także utrzymująca w mocy tę część rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego zaskarżona decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Taki stan faktyczny z kolei wymagał weryfikacji uprzednio podjętego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej postanowienia Wojewody z [...] marca 2014 r. nr [...], zmienionego postanowieniami z [...] lutego 2016 r. i [...] czerwca 2016 r., potwierdzającego spełnienie przesłanek potwierdzania prawa do rekompensaty za pozostawione przez J. S. nieruchomości, aczkolwiek pod innym kątem niż uczynił to organ pierwszej instancji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem stanowisko organów, iż postanowienia takie choć niezaskarżalne, podlegają weryfikacji w sytuacji gdy po ich wydaniu, a przed rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, ujawnią się okoliczności i dowody prowadzące do innych konkluzji niż te, które legły u podstaw ich wydania. Postanowienie to nie potwierdza wszak prawa do rekompensaty, bo to następuje w drodze decyzji (art. 5 ust. 3 ustawy), lecz ma charakter incydentalny, w którym wojewoda dokonuje jedynie wstępnej oceny spełnienia materialnoprawnych przesłanek rekompensaty (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2016 r. I OSK 2369/15 Lex nr 2111037). Jedną natomiast z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego - uregulowaną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a. - jest zasada prawdy obiektywnej, obligująca organ administracji publicznej do rekonstruowania kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy elementów stanu faktycznego zgodnie z tym jak ów stan realnie się przedstawiał. To zaś wymusza uwzględnienia przy jego ustalaniu całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a więc także dowodów, które pojawią się już – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - po wydaniu wspomnianego postanowienia. Innymi słowy dopóki postępowanie nie zostanie zakończone, organ ma nie tylko uprawnienia ale wręcz obowiązek prowadzić je z uwzględnieniem wszelkich dowodów jakie będą konieczne do rozpoznania sprawy, a więc zarówno dotychczasowych, jak i nowo pozyskanych. Konsekwentnie zatem wobec pojawiających się nowych dowodów, musi także rozważać poprawność zajętego w postanowieniu stanowiska. Pozostawienie go bowiem w obrocie prawnym, przy wyłaniającym się z nowo pozyskanych dowodów odmiennym stanie faktycznym, niż ten który legł u podstaw jego wydania, prowadzić by musiało finalnie bądź do załatwienia sprawy (wydania decyzji) w sposób nierespektującej zasady prawdy obiektywnej. Względnie do jej załatwienie w sposób pozostający z tym postanowieniem w sprzeczności, co z punktu widzenia zasady legalizmu (art. 6 k.pa.) i reguły wyrażonej w art. 110 k.p.a. byłoby nie do zaakceptowania. Stosownie wszak do tego ostatniego przepisu., mającego odpowiednie zastosowanie do postanowień na mocy odesłania zawartego w art. 126 k.p.a., postanowienie to byłoby dla organu orzekającego w sprawie wiążące.

Zasadność uchylenia postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej przez organ wojewódzki, wobec odmiennych niż te które legły u podstaw jego wydania ustaleń faktycznych, zaakceptowana także przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanym wyżej wyroku z 14 kwietnia 2016 r., choć nie wskazywał on wówczas trybu w jakim winno to nastąpić. Szczegółowych unormowań w tej materii brak jest w przepisach ustawy zabużańskiej. Również przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują wprost możliwości uchylania lub zamiany tego rodzaju postanowień. Mając jednak na względzie dążenie do uksztaltowania na gruncie norm prawa materialnego stosunku administracyjnego adekwatnego do obiektywnie stwierdzonej rzeczywistości (art. 7 k.p.a.) i niepozostającego w kolizji z uprzednio zajętym w postanowieniu stanowiskiem (art. 110 w zw. z art. 126 k.p.a.), zasadne jest zdaniem składu orzekającego w sprawie skorzystanie w takim wypadku w drodze analogii (mimo kontrowersyjności stosowania takiego rozwiązania w prawie administracyjnym) z procedury właściwej do weryfikacji postanowień dowodowych przewidzianej w art. 77 § 2 k.p.a. Zwłaszcza jeśli tego rodzaju rozstrzygnięcie o charakterze incydentalnym podyktowane byłoby interesem strony ubiegającej się o rekompensatę. Pamiętać zaś należy, że to właśnie w celu zabezpieczenia jej interesów, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie w ustawie dwuetapowego trybu prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości. Chroniąc ją tym samym przed koniecznością przedwczesnego ponoszenia kosztów sporządzania operatu szacunkowego, ponieważ do czasu wydania korzystnego dla niej postanowienia jest to zbędne. Kierując się właśnie tą regulacją w powiązaniu z art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej organ wojewódzki uchylił w części swoje postanowienie z [...] czerwca 2016 r. Stąd zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu, motywowany li tylko faktem utrzymania w mocy postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. uchylającego wydane na tej podstawie wcześniejsze postanowienie, choć jego uchylenie miałoby być zdaniem skarżącej prawnie niedopuszczalne, nie mógł być uznany za trafny. Wada tej części rozstrzygnięcia ujętego w zaskarżonej decyzji, nie tkwi bowiem w zaakceptowaniu możliwości uchylenia postanowienia z [...] czerwca 2016 r. wydanego w trybie art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej, ale nieuprawnionego okolicznościami faktycznymi sprawy podzielenia stanowiska organu wojewódzkiego o zasadności częściowego uchyleni ww. postanowienia z powodu rzekomego rozszerzenia po upływie terminu z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy pierwotnie złożonego wniosku o nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , co jak wskazano wyżej w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Z tych względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] w części objętej jej punktem VII, jak też postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. nie mogły się ostać i podlegają uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 zm.). O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).

Wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy należnej I. S. rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez jej poprzednika prawnego, w części dotyczącej nieruchomości położonych w [...] (w tym nieruchomości przy ul. [...]), przy uwzględnieniu tejże oceny.