Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2810/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 62  ust. 2, art. 75 ust. 1, art. 95 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: par. 10 ust. 1 i  ust. 2, par. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 138 poz 1465
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Stanisław Marek Pietras, , Protokolant, asystent sędziego Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 8 ustawy z dnia 25 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji nr [...] Dowódcy [...] Dowództwa Wojsk Lądowych w W. z dnia [...] marca 2011 r., w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany dodatkowy urlop wypoczynkowy w związku z pełnieniem służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia w latach 2004-2008, uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i:

- na podstawie art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) orzekł o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy K. K. za okres od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] września 2007 r.,

- na podstawie art. 62 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 2, poz. 9 z późn. zm.) i art. 95 pkt 2 (a contrario) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, orzekł o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy za okres od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] grudnia 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. K. K., pełniący uprzednio służbę na stanowisku [...] Dowództwa Wojsk Lądowych (dalej jako: [...] DWLąd.), wystąpił o wypłacenie mu ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Wnioskodawca powołał się na decyzję Dowódcy [...] DWLąd. Nr [...] z dnia [...] września 2004 r. przyznającą mu dodatek specjalny za pracę w bezpośrednim kontakcie lub styczności z materiałami zakażonymi lub chorymi zakaźnie ludźmi oraz ustalającą pełnienie służby na stanowisku [...] za pracę w warunkach szkodliwych o trzecim stopniu szkodliwości, a także na na art. 62 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Zdaniem strony, to zaniedbania obowiązków Dowódcy [...] DWLąd. wynikających z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 138, poz. 1465 ze zm.), były przyczyną nieprzyznania - przysługującego mu z mocy ustawy, dodatkowego urlopu wypoczynkowego za lata 2004 - 2008. W konsekwencji spowodowało to niewypłacenie - dochodzonego tym wnioskiem - ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop w związku ze zwolnieniem ze służby, o którym mowa w art. 95 tejże ustawy, w wymiarze dziesięciu dni roboczych za każdy rok, tj. za trzydzieści dni roboczych.

Dowódca [...] DWLąd., po rozpatrzeniu wniosku, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., orzekł: w pkt 1) o przedawnieniu roszczenia za okres od [...] lutego 2004 r. do [...] czerwca 2007 r. i w pkt 2) odmówił wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy, za nieprzedawniony za okres od [...] lipca 2007 r. do [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku postępowania podjęto czynności, zmierzające do zaliczenia stanowiska służbowego K. K. do określonego stopnia szkodliwości, uprawniającego do dodatkowego urlopu, albowiem uwzględnienie żądania strony - zdaniem organu - jest możliwe dopiero po dokonaniu takiego zaliczenia i po ustaleniu prawa do dodatkowego urlopu z tego tytułu. W wyniku takich działań Dowódca Wojsk Lądowych, na wniosek Dowódcy [...] DWLąd. z dnia 3 sierpnia 2010 r. w porozumieniu z Szefem Inspektoratu Wojskowej Służby Zdrowia, zwrócił się pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. do Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej (Dyrektor DSS MON) o zaliczenie służby K. K. oraz innych lekarzy do odpowiedniego stopnia szkodliwości. Dyrektor DSS MON wyraził negatywne stanowisko w sprawie zaliczenia stanowiska służbowego K. Ku. do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia. W ocenie Dyrektora DSS MON, uprawnienie określone w art. 62 ust. 2 cyt. ustawy w związku z § 10 ust. 1 pkt 3 lit. 1) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 138, poz. 1465 z późn. zm.) od 11 kwietnia 2008 r. przysługuje żołnierzom, którzy w pełnym wymiarze czasu służby przewidzianym dla danego stanowiska wykonują zadania w warunkach szkodliwych, zgodnie z dyspozycją art. 60 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Ponadto, organ pierwszej instancji ustalił, "że zaistniałe względy proceduralne spowodowały powtórne wystąpienie do Dyrektora DSS MON - zgodnie z procedurą określoną w § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych - o ponowne rozważenie zasadności przysługiwania żołnierzowi dodatkowego urlopu. W odpowiedzi, Dyrektor DSS MON podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, a ponadto wskazał, że potwierdzeniem pełnienia służby przez stronę w bezpośrednim kontakcie z osobami, u których rozpoznano chorobę zakaźną, wymienioną w załączniku do ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570, ze zm.) lub wywołującymi ją czynnikami chorobotwórczymi – jest:

- wypełniony przez [...]. K. K. formularz zgłoszenia choroby zakaźnej do inspektora sanitarnego;

- prowadzony przez [...]. K. K. rejestr zgłoszenia podejrzeń lub rozpoznania chorób zakaźnych;

- inne dokumenty wskazujące na kontakt z chorobą lub środowiskiem zakaźnym.

W piśmie z dnia 26 stycznia 2011 r. [...]. K. K., wychodząc naprzeciw stawianym w opinii Dyrektora DSS MON wymaganiom, wskazał Wojskowy Ośrodek Medycyny Prewencyjnej w M. (WOMP) - jako instytucję gromadzącą dokumentację o występowaniu chorób zakaźnych, wymienił także ambulatorium [...] DWLąd. - jako instytucję posiadającą dokumentację medyczną pacjentów oraz meldunki szefa służby zdrowia, dowódców kompanii, szefa służby żywnościowej i mundurowej [...] DWLąd. - jako źródła pożądanych przez DSS MON informacji. Ponadto podał, iż w latach 2004 - 2008 w ambulatorium wielokrotnie odnotowywano przypadki biegunek, grzybic skóry, świerzbu, WZW typu B i C. Choroby te były wykazywane w miesięcznych sprawozdaniach i w jednorazowych zgłoszeniach. Na poparcie swoich twierdzeń dołączył przykładowe sprawozdanie miesięczne skierowane do WOMP.

Tak poczynione ustalenia faktyczne dały podstawę organowi pierwszej instancji do podniesienia zarzutu przedawnienia objętego wnioskiem roszczenia, na co wskazuje - zdaniem organu - art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie dochodzone mogą być tylko należności za okres trzyletni, poprzedzający złożenie wniosku i tylko za ten okres organ może ustalić, czy przysługiwało żołnierzowi prawo do dodatkowego urlopu, a w konsekwencji prawo do ekwiwalentu za jego niewykorzystanie. Zatem, podstawą do obliczenia trzyletniego okresu skutecznego dochodzenia roszczenia jest - zdaniem organu - data złożenia wniosku, tj. [...] lipca 2010 r., natomiast upływ tego terminu przypada w dniu [...] lipca 2007 r., co uzasadnia objęcie postępowaniem okresu od [...] lipca 2007 r. do [...] grudnia 2008 r., gdyż wniosek strony dotyczył lat 2004 - 2008. Organ stwierdził również, że skoro roszczenie objęte żądaniem uległo częściowo przedawnieniu (za okres od [...] stycznia 2004 roku do [...] czerwca 2007 r.), zwalnia to organ z badania, czy za ten okres przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy.

Natomiast rozważania dotyczące nieprzedawnionego okresu dochodzenia należności organ oparł na przepisach art. 62 ust. 2 i 10 omawianej ustawy oraz na przepisach § 4, 9 i 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 138, poz. 1465 ze zm.) - wydanego na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 i 3 tejże ustawy, mimo iż w dniu orzekania - jak to wywodzi organ - obowiązywało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 ze zm.). Przyczynę takiej kwalifikacji prawnej organ upatruje w granicach żądania określonego przez stronę. Skoro - w ocenie organu - wniosek złożony w dniu [...] lipca 2010 r. dotyczy lat 2004 - 2008, a więc zdarzeń zaistniałych w uprzednim stanie prawnym, to do ustalonego w sprawie stanu faktycznego na gruncie ustawy pragmatycznej, mają zastosowanie wskazane wyżej regulacje dawne. Rozważając kwestie międzyczasowe zastosowania przepisów, organ powołał się na intertemporalną zasadę tempus regit actum.

Organ wskazał, iż decydujące znaczenie w niniejszej sprawie - w myśl art. 62 ust. 2 ww. ustawy - miała okoliczność zaliczenia stanowiska zajmowanego przez żołnierza do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości, w trybie określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych. Powołując się zatem na dwukrotnie wyrażone negatywne stanowisko Dyrektora DSS w sprawie zaliczenia etatu strony do służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz wskazując na bezskuteczne próby pozyskania materiału dowodowego, wskazanego przez stronę w piśmie z dnia 26 stycznia 2011 roku, organ powtórzył argumenty DSS MON. Uznał, że w świetle art. 62 ust. 2 w związku z ust. 10 oraz § 4, 9 i 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych - uznając się za organ niewłaściwy do przyznania dodatkowego urlopu - nie mógł zasadnie udzielić wnioskodawcy przedmiotowego urlopu, a tym samym uczynić zadość wnioskowi.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł K. K. W jego ocenie, podniesiony zarzut przedawnienia roszczenia jest przedwczesny, gdyż dotyczyć on może tylko wcześniej przyznanego prawa. Ponadto odwołujący wskazał, iż nie mógł wnioskować o urlop w ramach corocznych planów urlopowych, jeżeli urlop ten, mimo że należy się z mocy prawa, jednak nie został przyznany z powodu zaniedbania obowiązków przez Dowódcę. Odnosząc się do podnoszonych przez organ w skarżonej decyzji kwestii braków w dokumentacji sprawozdawczej, stwierdził, że nie mają one żadnego znaczenia dla sprawy głównej, a procedura zaliczania stanowiska służbowego do służby pełnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia ma charakter obligatoryjny, zgodnie z art. 62 ust. 2. Odwołujący podniósł nadto, że stanowisko Dyrektora DSS MON ma charakter pomocniczych wytycznych i nie powinno być traktowane na równi z przepisami ustaw i rozporządzeń.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Dowódca Wojsk Lądowych wskazał, iż w części dotyczącej przedawnienia roszczenia, odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy zauważył, iż w myśl art. 75 ust. 1 cyt. ustawy, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W omawianym przypadku - jak wskazuje przepis – bieg przedawnienia nie może się rozpocząć, zanim roszczenie stanie się wymagalne. Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia faktyczne wyjaśniające, czy dochodzone przez odwołującego roszczenie w ogóle mu przysługuje, a w konsekwencji, czy jest wymagalne, miały dla organu pierwszej instancji drugorzędne znaczenie. Dowódca [...] DWLąd, w pierwszej kolejności ustalił trzyletni termin przedawnienia dochodzonego roszczenia, przyjmując za początek jego biegu datę złożenia wniosku, tj. [...] lipca 2010 r., a następnie odliczając trzyletni okres przedawnienia przyjął, "że dochodzone przez odwołującego roszczenie za lata 2004 - 2008 nie przedawniło się za okres od [...] lipca 2007 r. do [...] grudnia 2008 r.". W ocenie organu odwoławczego, przedwczesne było podniesienie przez organ pierwszej instancji zarzutu przedawnienia tym bardziej, że organ odmawiając wypłaty ekwiwalentu za dodatkowy urlop wypoczynkowy, w istocie stwierdził brak wymagalności roszczenia o wskazane należności. Najpierw bowiem należało ustalić, czy roszczenie powstało, a dopiero potem badać, czy roszczenie to uległo przedawnieniu.

Dowódca Wojsk Lądowych podniósł, że organ I instancji dokonał błędnej analizy stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że złożenie wniosku, a w efekcie żądanie wypłaty określonych w nim należności pieniężnych, jest równoznaczne z wymagalnością roszczenia. Tymczasem wymagalność roszczenia oznacza, iż uprawniony może żądać zaspokojenia tego roszczenia. Samo zaś złożenie wniosku nie powoduje, że roszczenie staje się wymagalne i nie aktualizuje po stronie organu obowiązku jego spełnienia. Roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby K. K. nabył prawo do żądania wypłaty ekwiwalentu, poprzez wcześniejsze ustalenie prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przez właściwy organ czyli Dyrektora DSS MON- na podstawie art. 62 ust. 2 § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych lub w zw. z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych. Organ odwoławczy zgodził się z odwołującym, że przedawnienie dochodzonego roszczenia może dotyczyć urlopu wcześniej przyznanego. Dopiero zatem ostateczna decyzja ustalająca prawo do przedmiotowego urlopu, stanowiłaby początek biegu terminu przedawnienia roszczenia (prawa) do ubiegania się strony o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy w trybie art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie bowiem z jego dyspozycją, wypłata dochodzonego roszczeniem prawa do ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, przysługuje nie więcej niż za trzy lata. Okres ten obejmuje trzy lata wstecz od dnia zwolnienia ze służby. W myśl zatem art. 95 pkt 2, nie data złożenia wniosku ([...] lipca 2010 r.), a data zwolnienia ze służby ([...] września 2010 r.) stanowi koniec trzyletniego okresu, za który żołnierzowi przysługiwałyby należności pieniężne, gdyby organ żołnierzowi ustalił do nich prawo. W konsekwencji w oparciu o przepis art. 95 pkt 2 ustawy pragmatycznej organ II instancji odmówił K. K. wypłaty dochodzonego ekwiwalentu za okres od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] września 2007 r., gdyż z uwagi na wskazany przepis ekwiwalent za opisany okres nie podlega wypłaceniu, nawet gdyby odwołującemu przysługiwał przedmiotowy dodatkowy urlop wypoczynkowy zgodnie z przepisami prawa. Nie wynika to bowiem z przedawnienia dochodzonego roszczenia, lecz z powodu jego ewentualnego i ostatecznego wygaśnięcia. Spowodowało to tym samym zróżnicowanie podstaw prawnych odmowy wypłaty ekwiwalentu za okres wcześniejszy niż 3 lata przed zwolnieniem odwołującego z zawodowej służby wojskowej i za okres późniejszy niż 3 lata przed zwolnieniem odwołującego z zawodowej służy wojskowej. Tym samym skutkowało to koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości albowiem okresy zróżnicowania rozstrzygnięcia przez organ I instancji nie pokrywały się z okresami takiego zróżnicowania przez organ II instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że analiza zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w kontekście złożonego odwołania, pozwoliła na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwe przepisy. Organ pierwszej instancji przyjął, że skoro zakres żądania dotyczy ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy za lata 2004 - 2008, to w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 62 ust. 2 i 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2010 roku) oraz § 4, 9 i 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 roku w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 138, poz. 1465 ze zm.) obowiązujące do 22 stycznia 2010 r., chociaż powyższy wniosek został złożony [...] lipca 2010 r., tj. w nowym już stanie prawnym powstałym wskutek wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669 ze zm.) - dalej: "ustawa zmieniająca" oraz obowiązującego od 23 stycznia 2010 r. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 ze zm.).

Zdaniem organu odwoławczego, stanowisko to należy uznać za błędne. W myśl bowiem poglądów judykatury, zasadą jest, że postępowaniem organu administracji publicznej rządzi zasada tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania), zgodnie z którą rozpoznający sprawę organ działa na podstawie prawa obowiązującego w dacie jego wszczęcia. W realiach niniejszej sprawy stanowisko organu odwoławczego znajduje wprost potwierdzenie w art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw niniejszej sprawy. Wyjątek od powyższej zasady, tj. stosowanie przepisów postępowania poprzednio obowiązujących, musi wyraźnie wynikać z przepisu przejściowego. Taki wyjątek we wskazanym powyżej przepisie art. 8 został określony, ale dotyczy wyłącznie spraw wszczętych przed dniem 1 stycznia 2010 r., czyli na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.

W tej sytuacji organ orzekający w pierwszej instancji wadliwie zastosował nieobowiązujące na gruncie niniejszej sprawy przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie zmiana przepisów nie była równoznaczna ze zmianą treściową norm prawnych, wyznaczających treść uprawnień wynikających z art. 62 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, niemniej organ odwoławczy uznał, iż pod względem formalnym spełnienie wymogów warunkujących przyznanie przedmiotowego urlopu wyznacza obowiązujące od 23 stycznia 2010 r. rozporządzenie z dnia 24 kwietnia 2009 r. pomimo, że zdarzenie faktyczne (pełnienie służby na stanowisku szefa służby zdrowia), z którego strona wywodzi pozytywne dla siebie skutki prawne, zaistniały pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów.

Wobec powyższego, w ocenie Dowódcy Wojsk Lądowych wywiedzione przez organ pierwszej instancji przesłanki materialne i formalne nieprzyznania spornych należności pieniężnych zostały sformułowane w sposób prawidłowy.

Organ odwoławczy odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania podniósł, że nie budzi jego zastrzeżeń, iż organ orzekający w I instancji prawidłowo przyjął, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia, że żołnierz pełni służbę w warunkach szkodliwych jest wcześniejsze ustalenie stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia na zajmowanym stanowisku służbowym. Nie budzi także wątpliwości okoliczność, że w celu zbadania występowania przesłanek uprawniających stronę do uzyskania przedmiotowego urlopu, organ pierwszej instancji dokonał wszechstronnego rozważenia całokształtu zebranego materiału dowodowego, który pozwolił prawidłowo dokonać swobodnej ich oceny. Nie budzą zastrzeżeń również prawidłowo i rzetelnie dokonane ustalenia faktyczne w ramach tej procedury, a w szczególności oparte na zajętym w sprawie stanowisku Dyrektora DSS MON, w sposób jednoznaczny wykluczające możliwość zaliczenia stanowiska służbowego zajmowanego przez stronę do spełniających kryteria określenia stopnia szkodliwości dla zdrowia, które wymienia § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. (§ 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 grudnia 2009 r.). Skoro określony w powoływanym § 10 ust. 2 (odpowiednio § 8 ust. 2) wymóg zaliczenia służby do warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia nie został spełniony, organ - będąc związany tym stanowiskiem - jest zobligowany do odmowy ustalenia prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, a w konsekwencji ma obowiązek odmówić wypłaty wnioskowanego ekwiwalentu pieniężnego w trybie art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omawianą wyżej decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] września 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego:

- art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a., polegające na przyjęciu, że mimo, iż spełniono przesłankę określoną w przepisach, brak podstaw do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy z okres od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] grudnia 2008 r.,

- art. 62 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a., polegające ma błędnej interpretacji i przyjęciu, że pomimo pełnienia służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia, co zostało potwierdzone decyzją przyznającą skarżącemu dodatek specjalny, stwierdzono brak podstaw do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dodatkowy urlop wypoczynkowy,

2) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 77 – 80 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, skutkiem którego argumenty zawarte w opinii Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej nie zostały prawidłowo ocenione przez organ,

- art. 107 § 3 k.p.a.

- art. 6 -9 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 134 § 1 wyżej powołanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Dowódca Wojsk Lądowych uznał, iż skarżącemu nie przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany dodatkowy urlop wypoczynkowy w związku z pełnieniem służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia w latach 2004 -2008, albowiem wymieniony nie nabył prawa do tego urlopu. Wynikało to z faktu, iż nie nastąpiło zaliczenie służby skarżącego do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia przez Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON.

Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd wziął pod uwagę stanowisko i analizy wchodzących w grę przepisów, poczynione przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1824/09, wydanym w analogicznej sprawie. W świetle postanowień art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata. Z samej istoty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynika, iż wypłata ekwiwalentu jest jednorazowym świadczeniem, przysługującym w razie niewykorzystania urlopu z powodu rozwiązania stosunku służbowego. Innymi słowy staje się zamiennikiem finansowym niezrealizowania prawa do odpoczynku (urlopu) w naturze w trakcie pozostawania w służbie.

Zgodnie z art. 62 ust. 2 ww. ustawy, żołnierz zawodowy pełniący zawodową służbę wojskową w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia otrzymuje corocznie, w zależności od ustalonego w odrębnych przepisach stopnia szkodliwości, dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze: 1) pięciu dni roboczych - przy pierwszym stopniu szkodliwości; 2) siedmiu dni roboczych - przy drugim stopniu szkodliwości; 3) dziesięciu dni roboczych - przy trzecim stopniu szkodliwości; 4) piętnastu dni roboczych - przy czwartym stopniu szkodliwości. Ustęp 6 powołanego artykułu stanowi, iż w razie zbiegu uprawnień do dodatkowych urlopów wypoczynkowych z różnych tytułów żołnierzowi zawodowemu przysługuje tylko jeden urlop w wymiarze najkorzystniejszym, z wyjątkiem dodatkowego urlopu z tytułu szkodliwych dla zdrowia warunków służby, z zastrzeżeniem ust. 7 (łączny wymiar urlopu wypoczynkowego i dodatkowych urlopów wypoczynkowych w danym roku kalendarzowym nie może przekroczyć pięćdziesięciu dni roboczych).

Ze sformułowania zawartego w art. 62 ust. 2 ustawy pragmatycznej "żołnierz zawodowy pełniący zawodową służbę wojskową w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia otrzymuje corocznie (...) dodatkowy urlop wypoczynkowy" wprost wynika, iż prawo żołnierza do urlopu wypoczynkowego jest jego prawem podmiotowym o charakterze osobistym, niezbywalnym i przysługującym z mocy ustawy. Zatem na organie – jako pracodawcy - spoczywa z urzędu obowiązek ustalenia, czy żołnierz nabywa prawo do takiego urlopu i w jakim wymiarze.

Powyższą kwestię regulowało obowiązujące w dacie orzekania rozporządzenie wykonawcze Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych. W § 10 ust. 1 rozporządzenia określone zostały stanowiska służbowe, na których pełnienie służby w pełnym wymiarze czasu pracy zostało zaliczone jako szkodliwe dla zdrowia. W świetle ust. 2 powołanego § 10, zaliczenia służby żołnierza do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu, o którym mowa w ust. 1, w wymiarze określonym w art. 62 ust. 2 ustawy dokonuje dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy, na wniosek odpowiednio dowódcy rodzaju Sił Zbrojnych, dowódcy okręgu wojskowego, dowódcy korpusu, Szefa Wojskowych Służb Informacyjnych, Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej, Dowódcy Garnizonu Warszawa albo właściwego dyrektora lub szefa komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej, zgłoszony w porozumieniu z szefem komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej właściwej do spraw zdrowia. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, żołnierzowi przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy z dniem nabycia uprawnień uzasadniających udzielenie tego urlopu.

W świetle powyżej powołanych przepisów nieuprawnione jest twierdzenie organu II instancji, iż żądanie przez skarżącego wypłaty ekwiwalentu jest bezzasadne z tej przyczyny, iż skarżący nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego. To stwierdzenie jest przedwczesne, albowiem Dowódca [...] jako dowódca jednostki (§ 4 rozporządzenia), nie ustalił skarżącemu prawa do urlopu dodatkowego mimo, że ustaleń w powyższym zakresie organ wojskowy powinien był dokonać z urzędu, albowiem to na nim ciąży obowiązek realizowania uprawnień żołnierza, wynikających ze stosunku służbowego.

W analizowanej sprawie wniosek skarżącego nie jest oczywiście bezzasadny, albowiem skarżący w rozumieniu przepisów płacowych wykonywał służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, co zostało potwierdzone decyzjami przyznającymi wymienionemu dodatek specjalny z tego tytułu. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2010 r. (k.7 akt administracyjnych) przyznano, że skarżący otrzymywał dodatek specjalny od lipca 2004 r. do czerwca 2010 r. Zatem rozpatrzenie wniosku strony wymaga przeprowadzenia procedury zaliczenia służby żołnierza do odpowiedniego stopnia uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu, o której mowa w § 10 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Dopiero niezakwalifikowanie służby skarżącego do grupy stanowisk, na których pełnienie służby jest szkodliwe dla zdrowia, będzie stanowiło podstawę wydania dla strony decyzji odmownej. Załączona do akt administracyjnych opinia z dnia 3 września 2010 r. nie stanowi wyczerpania tego trybu. Całkowicie niezrozumiałe jest wyrażone w niej stanowisko, jakoby obowiązujące przepisy "stopniowały" świadczenia przyznawane żołnierzom za służbę w warunkach szkodliwych. Autor opinii zaprzecza sam sobie, w dalszej części wskazując poszczególne uprawnienia, należne żołnierzom z tytułu pełnienia służby w warunkach szkodliwych, z których wynika, że uprawnienia te nie są "stopniowane" ale łącznie przysługują tym żołnierzom, którzy spełniającym warunki do ich nabycia (s.12 akt administracyjnych). Chodzi m.in. o miesięczny dodatek specjalny, krótszy wymiar służby przy zachowaniu prawa do pełnego uposażenia. Niezrozumiała jest więc konkluzja autora opinii, że wszystkie wyżej wymienione uprawnienia należą się żołnierzom z tytułu pełnienia służby w warunkach szkodliwych (łącznie), lecz ekwiwalent za urlop się nie należy.

W świetle postanowień art. 75 ust. 1 ustawy pragmatycznej, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, w tym należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (także ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy), ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jak już wcześniej wskazano, żołnierzowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata. Zatem żołnierz ma prawo żądać, aby organ wojskowy już po rozwiązaniu stosunku służby wojskowej (w niniejszej sprawie skarżący wystąpił ze stosownym wnioskiem do dowódcy jednostki jeszcze przed ustaniem stosunku służbowego) ustalił, czy w trzyletnim okresie poprzedzającym rozwiązanie stosunku służby przysługiwało mu prawo do przedmiotowego urlopu, a w dalszej kolejności ekwiwalentu pieniężnego za jego niewykorzystanie.

Mając na uwadze, że organ II instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz dokonał błędnej interpretacji art. 62 ust. 2 ustawy pragmatycznej, skargę należało uwzględnić i uchylić wadliwą decyzję.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.