Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 445/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędziowie NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Jolanta Sikorska, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi K. A. w miejsce którego wstąpiła A. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz A. A. kwotę 10 /dziesięć/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz.950 z późniejszymi zmianami/, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek K. A. utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r., Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W motywach uzasadnienia podano, że zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu pozbawił K. A. uprawnień kombatanckich. K. A. złożył wniosek w trybie art. 127 § 3 k.p.a., podnosząc uwięzienie w więzieniu hitlerowskim, pięcioletni pobyt na pracach przymusowych w Niemczech, w tym obóz pracy oraz niebezpieczną służbę w WOP na granicy morskiej, walkę z żołnierzami Wermachtu i przemytnikami, którzy usiłowali nielegalnie przekroczyć granicę morską.

Kierownik Urzędu rozpatrując ponownie sprawę ustalił, co następuje: K. A. nabył w ZBoWiD uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej". W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim w [...] Oddziale WOP w okresie [...]-[...]r. Była to więc służba w okresie po 30.06.1947r. podczas której nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust.2 pkt 6 cyt.ustawy. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBoWiD, informacji podanych przez stronę w toku postępowania weryfikacyjnego i zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz kopii pisma [...]z [...]r.

W związku z tym, Kierownik Urzędu stwierdził, że K. A. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art.25 ust.2 pkt 2 cytowanej ustawy, co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Na mocy powołanego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Odnośnie kwestii przebywania w więzieniu hitlerowskim poinformowano, że zgodnie z art. 22 ust. 3 cyt. ustawy termin składania nowych wniosków upłynął w dniu 31.12.1998r. Natomiast pobyt w obozie pracy, czy też wykonywanie prac przymusowych nie podlega regulacji cyt.ustawy, ponieważ nie jest to działalność kombatancka.

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego K. A. wniósł o jej uchylenie, kwestionując zawartą w niej argumentację.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Po wniesieniu skargi K. A. w dniu [...]r. zmarł /odpis skrócony aktu zgonu nr [...] wydany przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K./. W piśmie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]r. żona zmarłego K. A., A. A. oświadczył, że popiera żądania skargi zmarłego małżonka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W toku postępowania administracyjnego skarżący podnosił, m.in. i co nie uszło uwadze organu, że przebywał w więzieniu hitlerowskim jako więzień polityczny. Podczas służby w WOP walczył z niedobitkami żołnierzy Wermachtu, którzy usiłowali przedostać się za granicę. Mimo tego, organ kombatancki ustosunkowując się do kwestii pobytu skarżącego w więzieniu hitlerowskim stwierdził, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy termin składania nowych wniosków upłynął w dniu 31 grudnia 1998r.

W świetle ustaleń poczynionych w orzecznictwie sądowym, stanowisko organu nie jest zasadne. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002r. OPS 13/01, ONSA 2002, nr 4, poz. 132 wywiedziono że postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich to badanie, czy osoba posiadająca status kombatanta w dniu wejścia w życie omawianej ustawy zachowuje ten status /również na innej podstawie/ i związane z nim uprawnienia. W uzasadnieniu tej uchwały, analizując dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazano, że więcej argumentów przemawia za stanowiskiem, iż w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich osoba, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", dopuszczalne jest zgłoszenie przez nią zarzutu, iż zachowuje te uprawnienia, ponieważ spełnia warunek, o którym mowa w zdaniu drugim art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy /w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r sygn. akt III RN 77/00, OSNAPiUS 2001, nr 15, poz. 475, w którym wyrażono pogląd, że procedura prawna weryfikacji uprawnień kombatanckich wprowadzona przepisami ustawy o kombatantach nie pozbawia strony-osoby, której uprawnienia kombatanckie poddawane są weryfikacji, możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że jakkolwiek uprawnienia kombatanckie uzyskała z tytułu "utrwalania władzy ludowej" to jednak spełnia ona także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej wart. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy o kombatantach/.

Na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy można zrekonstruować normę prawną, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich powoływanie się przez taką osobę na inny określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym mowa w art.22 ust. 3 omawianej ustawy.

Wniosek /zarzut/ osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.

Powyższe oznacza, że organ kombatancki powinien rozstrzygnąć istotną z uwagi na sposób załatwienia sprawy kwestię charakteru pobytu skarżącego w hitlerowskim więzieniu /art. 3 pkt 2 ustawy/. Co się tyczy podnoszonej przez niego sprawy udziału w walce w jednostkach WOP w niedobitkami Wermachtu, pod którym to pojęciem mogły kryć się grupy Wehrwolfu /art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy/, to z dołączonego do akt sprawy pisma Archiwum Straży Granicznej z dnia [...]r. wynika, że brak jest danych by [...] Brygada WOP w G. w której skarżący pełnił służbę w l. [...]-[...] brała udział w działaniach zbrojnych przeciwko oddziałom UPA w grupom Wehrwolfu.

Zgodzić się natomiast należy z organem, że pobyt w obozie pracy, czy też wykonywanie prac przymusowych nie zostało uznane za działalność kombatancką honorowaną przyznaniem uprawnień przewidzianych w ustawie kombatanckiej, Kwestie świadczeń należnych z tytułu pracy przymusowej podczas II Wojny Światowej reguluje ustawa z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm./.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ...

Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż, w związku z wyrokiem uchylającym tę decyzję, decyzja pozbawiająca skarżącego uprawnień kombatanckich nie nabyła cechy prawomocności.