Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 61/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 70 par. 1 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA (del.) Jan Grzęda (sprawozdawca), Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 201/10 w sprawie ze skargi G. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. O. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 września 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 201/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu oraz zgłoszonego zarzutu.

Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd I instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., działając jako wierzyciel, wystawił przeciwko skarżącemu G. O. tytuł wykonawczy z dnia 13 października 2006 roku, o numerze [...], obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do czerwca 2001 roku. Pismem z dnia 28 listopada 2006 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, że nastąpił zbieg egzekucji sądowej z administracyjną. Sąd postanowieniem z dnia 14 lutego 2007 roku wyznaczył Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Radomsku do łącznego prowadzenia egzekucji wobec skarżącego i utrzymał w mocy wszystkie dotychczasowe czynności egzekucyjne. Następnie, wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, Komornik Sądowy, postanowieniem z dnia 24 marca 2009 roku (znak [...]), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego i zwrócił ten tytuł wykonawczy wierzycielowi.

Pismem z dnia 27 października 2009 roku pełnomocnik G. O. na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 40 § 2 u stawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania Administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 18 i art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.", wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zarzutu w sprawie tytułu wykonawczego o nr [...] podnosząc jednocześnie zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2009 roku, nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu oraz zgłoszonego zarzutu. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny podniósł, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone i z tego względu postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu oraz zgłoszonego zarzutu, stało się bezprzedmiotowe.

Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 roku Dyrektor Izby Skarbowej w L., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia art. 6, art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 138 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 u.p.e.a. oraz art. 40 § 2 k.p.a.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, w zakresie w jakim dotyczy ono zarzutów skarżącego na tytuł wykonawczy z dnia 13 października 2006 roku i wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Umorzenie postępowania egzekucyjnego (w tym przypadku umorzenie przez komornika sądowego) powoduje bezprzedmiotowość zarzutów na postępowanie egzekucyjne i złożonego w związku z tym wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Tym samym organy egzekucyjne nie mogły zajmować stanowiska w sprawach podnoszonych przez zobowiązanego, w szczególności odnośnie argumentów dotyczących niezgodności przedmiotowego tytułu wykonawczego z obowiązującym prawem oraz badać, czy nastąpiło przedawnienie egzekucji, co podnosił skarżący w swoim wniosku.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 145 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a", poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przez Sąd, naruszenia przepisów postępowania jakich dopuściły się organy tj.: art. 18 u.p.e.a., art. 6, 7 oraz 8 i 9 k.p.a. a tym samym naruszenie:

- art. 338 § 1 pkt 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, w sytuacji braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na fakt, że w świetle prawa nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego;

- art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.. poprzez bezpodstawne zaakceptowanie faktu wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego zawierającego błędną podstawę prawną, tytułu wystawionego przez wierzyciela na nieprawidłowym druku i w sposób niezgodny z obowiązującym w tym zakresie prawem, co powoduje naruszenie przez organ obowiązku wynikającego z art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a.;

2. Art. 40 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż przepis ten nie ma zastosowania przy realizacji przez organ przepisu art. 32 u.p.e.a.

3. Art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez uchylenie się w zaskarżonym wyroku od zbadania przyczyn niezastosowania lub pominięcia przez organy podatkowe w prowadzonym postępowaniu - art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 6 ustawy u.p.e.a.

4. Art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się do zarzutów skargi, nieuzasadnienie w obecnie zaskarżonym wyroku dlaczego strona postępowania powinna przyjąć do akceptującej wiadomości fakt, że w przedmiotowej sprawie Sąd uznał za słuszne umorzenie niedoręczenia jej tytułu wykonawczego który to tytuł był wadliwy (ponieważ został wystawiony na podstawie błędnej podstawy prawnej) i będzie mógł wywoływać określone skutki prawne, które to wyżej wskazane naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik dokonanego przez Sąd rozstrzygnięcia.

5. Naruszenie art. 70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie. Jak wynika z dokonanego rozstrzygnięcia, stronę postępowania pozbawiono już prawa udowodnienia faktu, że przywołana egzekucja została wszczęta na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego i w świetle obowiązującego prawa nie powinna być uznana "za prawidłowo wszczętą" i tym samym wywołującą jakiekolwiek skutki prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wyraźnie podkreślić, że przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi było postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie umarzające postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu oraz zgłoszonego zarzutu. Podkreślenie to jest istotne ponieważ treść zaskarżonego postanowienia zakreśliła przedmiot sprawy, w granicach której rozstrzygał Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie. Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu zdaje się mylić pojęcie granicy sprawy i granic zaskarżenia. Sąd jest związany granicami sprawy określonymi przez stronę skarżącą, poprzez wskazanie konkretnego aktu, którego skarga dotyczy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest zasadność umorzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącego z 27 października 2009 r. a nie zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem komornika sądowego z 24 marca 2009 r. Oznacza to, że Sąd I instancji nie mógł odnieść się do zarzutów dotyczących prawidłowości wszczęcia, prowadzenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Okoliczność ta została wyraźnie wskazana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W tym kontekście Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że "organy egzekucyjne nie mogły zajmować stanowiska w sprawach podnoszonych przez zobowiązanego, w szczególności odnośnie argumentów dotyczących niezgodności przedmiotowego tytułu wykonawczego z obowiązującym prawem oraz badać, czy nastąpiło przedawnienie egzekucji [...]. Stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienie i poza oceną dokonywaną przez Sąd pozostają zarzuty skarżącego formułowane w skardze kierowanej do Sądu". Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten w całości podziela. Z tego względu nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z tych samych względów, za nieuzasadnione należy uznać zarzuty wymienione w pkt 1 skargi kasacyjnej. Argumentacja w nim podana mogła być oceniana w trakcie postępowania egzekucyjnego ewentualnie podczas kontroli zasadności jego umorzenia. Na czynności komornika przysługuje skarga wskazana w art. 767 § 1 K.p.c. i to ona mogła umożliwić prawidłowość umorzenia postępowania egzekucyjnego a tym samym zgłoszenie tychże zarzutów.

Wskazać należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje bezprzedmiotowość zarzutów na postępowanie egzekucyjne a tym bezprzedmiotowość wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Skoro przepis art. 105 § 1 k.p.a. przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Uznać zatem należy za prawidłowe stanowisko WSA, że w wyniku umorzenia postępowania egzekucyjnego bezprzedmiotowym stało się prowadzenie postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz przywrócenia terminu do ich wniesienia.

Niezrozumiałym jest natomiast zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie. Przepis ten nie był stosowany przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.