Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 121/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 5; art. 28 ust. 1; art. 29 ust. 1 pkt 12; art. 30 ust. 1 pkt 1; art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b; art. 48 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu tymczasowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz. z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ B. Drzazga


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał inwestorowi, K. K. dokonanie rozbiórki budynku letniskowego o wymiarach 10,11m x 3,77m z tarasem, usytuowanego na działce nr [..], położonej we wsi B., gm. W. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2000r.Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji podano, że organ postanowieniem z dnia [..] wstrzymał budowę budynku letniskowego, budowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, przez właściciela działki K. K. i nałożył na niego obowiązek przedstawienia w terminie do 20 sierpnia 2007r. dokumentów, celem doprowadzenia samowolnie prowadzonych robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami.

Burmistrz Miasta W. w piśmie z dnia 6 czerwca 2007r. i z dnia 25 lipca 2007r. poinformował organ, że działka nr [..] nie była i nie jest objęta żadnym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego oraz że dla powyższej działki nie wydano decyzji o warunkach zabudowy. W planie zagospodarowania, obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003r., przedmiotowa działka nie posiadała prawa zabudowy.

Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z treścią art. 48ust. 4 prawa budowlanego, niemożliwym stało się wypełnienie przez inwestora obowiązków nałożonych przez organ, a w szczególności wykazania zgodności zabudowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skoro obowiązek nałożony przez organ w postanowieniu z dnia [..] nie został przez inwestora wykonany w wyznaczonym terminie, to należało zastosować art. 48 ust. 1 prawa budowlanego i orzec rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.

Powyższa decyzja była przedmiotem odwołania K. K. W odwołaniu skarżący kwestionował zaliczenie obiektu do kategorii domku letniskowego, twierdząc, że jest to domek holenderski na kółkach, stojący aktualnie na podkładach. Zdaniem skarżącego, w przepisach prawa budowlanego nie zdefiniowano tego typu obiektu, zatem prawo budowlane nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz.1118 ze zm.) nakazał inwestorowi K. K. rozbiórkę obiektu tymczasowego, pełniącego funkcję domku letniskowego, o wymiarach w rzucie 10,11m x 3,77m z tarasem o wymiarach 2,90m x 4,30m, usytuowanego na działce nr [..], we wsi B., gm. W.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy obiekt nie jest pojazdem, ale tymczasowym obiektem budowlanym, bowiem spełnia kryteria określone w art. 3 pkt 5 prawa budowlanego, a mianowicie jest obiektem budowlanym, który nie jest trwale połączony z gruntem. Obiekt ten pełni funkcję domku letniskowego i został posadowiony na działce przez inwestora w maju 2006r., a więc istnieje ponad 120 dni. W związku z powyższym, zgodnie z art. 28 ust. 1 prawa budowlanego, budowa tego obiektu wymagała uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jedynie bowiem obiekty tymczasowe niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie wskazanym w zgłoszeniu, nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonej w zgłoszeniu, wymagają zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, na podstawie art. 29 ust.1 pkt 12 prawa budowlanego. Inwestor pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu tymczasowego nie uzyskał.

W tej sytuacji należało zastosować art. 48 prawa budowlanego. W pierwszym etapie postępowania organ nadzoru budowlanego winien był sprawdzić, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 prawa budowlanego. W tym celu organ, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 w/w ustawy wydał postanowienie z dnia [..]. Organ otrzymał informację od Burmistrza , że działka nr [..] w chwili obecnej nie jest objęta żadnym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, a dla działki tej nie wydano decyzji o warunkach zabudowy. W planie obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003r., działka nie posiadała prawa zabudowy.

W ocenie organu odwoławczego powyższa informacja wskazywała na konieczność sformułowania nakazu rozbiórki, bezpośrednio na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, bez wydawania postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 i odwoływania się, wobec niewykonania obowiązków, do przepisu art. 48 ust. 4 prawa budowlanego.

Zdaniem organu II instancji, uzasadnione było w niniejszej sprawie zastosowanie nakazu rozbiórki obiektu, posadowionego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, na terenie nieobjętym planem zagospodarowania przestrzennego, gdy inwestor nie posiadał decyzji o warunkach zabudowy. Kontrolowana decyzja okazała się wadliwa w części powołującej jako podstawę prawną art. 48 ust. 4 prawa budowlanego i stąd organ odwoławczy zastosował art. 138 §1 pkt 2 kpa, precyzując także przedmiot rozbiórki.

K. K. wniósł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego, zarzucając jej niezgodność z prawem z powodu naruszenia art. 3 pkt 5 i art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto wskazał, że art. 3 pkt 3 prawa budowlanego nie podaje definicji obiektu zlokalizowanego na jego gruncie i w związku tym przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Przedmiotowy domek nie jest też wbrew twierdzeniom organu II instancji tymczasowym obiektem budowlanym, którego definicję zawiera art. 3 pkt 5 prawa budowlanego. Dlatego, skoro obiekt zlokalizowany na działce nr [..] we wsi B. nie jest żadnym z obiektów objętych definicjami w art. 3 prawa budowlanego nie można było wobec niego orzec nakazu rozbiórki.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 3 pkt 2 prawa budowlanego pod pojęciem budynku należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Niewątpliwie przedmiotowy obiekt nie jest połączony trwale z gruntem, tym samym kwalifikuje się pod pojęcie tymczasowego obiektu budowlanego. W myśl zaś art. 3 pkt 5 prawa budowlanego przez tymczasowy obiekt budowlany rozumie się obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowej, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Niewątpliwie przedmiotowy "domek holenderski" jest obiektem tymczasowym, jako że nie jest trwale połączony z gruntem, a stoi - co potwierdza skarżący - na podkładach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych przyczyn niż w niej wskazano.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Tym samym sąd rozpatrując sprawę wykracza poza granice skargi, a w granicach danej sprawy dokonuje oceny legalności innych niż zaskarżony aktów.

Bezsporne jest, że na działce położonej we wsi B. w gminie W. skarżący jako inwestor w 2006r. usytuował na podkładach domek holenderski o powierzchni przekraczające 25 m2 (10,11 m x 3,77 m) wraz z tarasem o wymiarach 2,90m x 4,22m i 4,30 x 1,70m.

Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że do obiektu tego nie znajdują zastosowania przepisy prawa budowlanego, albowiem nie jest ani budynkiem (art. 3 pkt 2 powołanej ustawy), ani tymczasowym obiektem budowlanym (art. 3 pkt 5 tejże ustawy), lecz jest pojazdem (wozem na kółkach), który aktualnie stoi na podkładach. Zdaniem Sądu rację miał organ odwoławczy stwierdzając, że obiekt ten jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 5 prawa budowlanego. Zgodnie z powołanym przepisem, tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Wskazać trzeba, że wyliczenie w przywołanym przypisie tymczasowych obiektów budowlanych ma charakter przykładowy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2004r., III SA 3602/2003, Lex Polonica nr 375739). Dlatego bezzasadne jest twierdzenie, że skoro domek holenderski nie został wymieniony w katalogu tymczasowych obiektów budowlanych to nie jest on tego rodzaju obiektem.

Z ustawowej definicji wynika, ze można rozróżnić dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwszy to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej i przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki; drugi to obiekt niepołączony trwale z gruntem. Jeżeli zatem obiekt budowlany nie jest połączony trwale z gruntem, to jest tymczasowym obiektem budowlanym niezależnie od tego, czy jest przeznaczony do użytkowania w czasie krótszym od jego trwałości technicznej oraz czy przewiduje się jego przeniesienie lub rozbiórkę. Z drugiej strony tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt, który jest trwale połączony z gruntem, jednakże jest przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej i przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki (Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz, Gdańsk 2007, s. 18).

Usytuowany przez skarżącego na działce nr [..] we wsi B. "domek holenderski" spełnia przesłanki powyższej definicji. Ustawienie go na podkładach świadczy o tym, że nie został on trwale związany z gruntem. Specyfika zaś tego typu domku jako obiektu mobilnego o lekkiej konstrukcji, służącego do czasowego pobytu potwierdza, że obiekt ten ma charakter tymczasowy. Nie oznacza to jednak, że do jego usytuowania nie było wymagane pozwolenie na budowę. Stosownie bowiem do przepisu art. 28 ust. 1 prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 prawa budowlanego określono wyjątki od powyższej zasady. Jednym z nich jest wyjątek określony w p-kcie 12 przepisu, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Budowa tego rodzaju obiektu wymaga jedynie zgłoszeniu właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego). A contrario tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 12, jednak nierozebrany lub przeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę. Taki obiekt budowlany należy uznać za postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę (Z. Kostka, Prawo budowlane, Komentarz, Gdańsk 2007, s. 87). Zaprezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku z dnia 30 listopada 2000r., SA/Sz 2010/98, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia (montażu) w okresie dłuższym niż 120 dni, to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (cyt. za Prawo budowlane. Orzecznictwo sądów administracyjnych pod red. A.Glinieckiego, Warszawa 2007, s. 157).

Dlatego jeżeli skarżący chciałby ustawić wspomniany "domek holenderski" na okres krótszy niż 120 dni to powinien był - według art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego - zgłosić właściwemu organowi tenże zamiar. Skoro tego nie uczynił należało przyjąć, że jego zamiarem było usytuowanie domku na okres dłuższy, co wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 12 i art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego).

Stwierdzić jednak należy, że brak wylegitymowania się przez skarżącego pozwoleniem na budowę, w sytuacji, gdy na terenie, na którym wzniesiono przedmiotowy obiekt brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nieprzedłożenie przez skarżącego organowi ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy dla tegoż obiektu, nie wykluczały możliwości legalizacji samowoli budowlanej.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r. we sprawie o sygn. P 37/06 orzekł bowiem, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji (Dz.U. z 2007r. Nr 247, poz. 1844).

Niekonstytucyjność powołanych unormowań oznacza, że ustalenie (w decyzji o warunkach zabudowy), iż obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest możliwe również w trakcie postępowania rozbiórkowego. Dodatkowo wspomnieć warto, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że brak decyzji o warunkach zabudowy może być usunięty w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w drodze rozstrzygnięcia sprawy prejudycjalnej, której przedmiotem będą warunki zabudowy (wyrok NSA z 22 czerwca 2007r., II OSK 945/06 i wyrok NSA z 15 października 2007r., II OSK 1352/06, niepubl.).

Reasumując stwierdzić należy, że stan prawny ukształtowany w następstwie cytowanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie pozwala na orzeczenie rozbiórki ze względu na niespełnienie przez inwestora wymogu legitymowania się w dniu wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie decyzją o warunkach zabudowy.

Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją ma moc wsteczną i zgodnie z art. 145a kpa jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Oparcie rozstrzygnięcia decyzji na przepisie, którego sprzeczność z Konstytucją następnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla zastosowania tego ostatniego przepisu nie ma znaczenia to, że zgodnie z art. 145a § 2 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w § 1 tego przepisu następuje tylko na żądanie strony (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006r., II OSK 496/2005, Lex nr 196700).

Ponownie rozpoznają sprawę organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, w szczególności nałożyć na skarżącego obowiązek przedłożenia w rozsądnym terminie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy terenu.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.

/-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ B.Drzazga

za nieobecnego sędziego korzystającego

z urlopu uzasadnienie wyroku podpisała

sędzia Barbara Kamieńska

MK