Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 116/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 10 ust. 2a pkt 1 i § 10 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art. 7, art. 76 § 1 i 3, art. 10 § 1, art. 79a § 1, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2022 roku sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 22 czerwca 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 01 kwietnia do 30 kwietnia 2021r I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 21 maja 2021 r. nr [...], II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim na rzecz strony skarżącej P. Sp. z o.o. w G. kwotę 497,- zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] maja 2021 r. D. sp. z o.o. z siedzibą w G. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wlkp. (dalej: ZUS/organ) o zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za kwiecień 2021 r. We wniosku podano, że na dzień [...] marca 2021 r. rodzajem przeważającej działalności spółki była działalność oznaczona kodem PKD 49.39.Z.

Decyzją z [...] czerwca 2021 r. ZUS, jak wskazano na podstawie art. 31zq ust. 7 i art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) oraz § 10 ust. 1 ust. 2/2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 713) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm., dalej: usus), odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od [...] do [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu organ zacytował treść § 10 ust. 2a pkt 2 i § 11 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 ze zm., dalej: rozporządzenie). Następnie podał, że kod PKD przeważającej działalności na dzień 31 marca 2021 r. w rejestrze REGON nie uprawnia strony do zwolnienia z opłacania składek. W sytuacji spółki na dzień ten prowadzona przeważająca działalność była oznaczona kodem 49.39.Z, który nie znajduje się w wykazie uprawniającym do zwolnienia. Dlatego zwolnienie wnioskodawcy nie przysługuje.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca spółka podniosła, że kod PKD przeważającej działalności 49.39.Z został literalnie wymieniony w rozporządzeniu jako uprawniający do otrzymania zwolnienia. W związku z tym zaskarżona decyzja jest oczywiście sprzeczna z przepisem § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2021 r., ZUS Oddział w O. . wyjaśnił, że w wyniku ponownej analizy ustalił w Urzędzie Statycznym w P., że na dzień [...] marca 2021 r. przeważający kod PKD dla prowadzonej działalności gospodarczej spółki stanowi 49.31.Z – nieuprawniający do zwolnienia. Wskazano, że we wniosku wskazano zaś, że na dzień [...] marca 2021 r. przeważająca działalność prowadzona była z kodem 49.39.Z. ZUS wyjaśnił, że z posiadanych informacji kod PKD 49.31.Z został zgłoszony jako przeważający [...] lutego 2021 r. i do [...] czerwca 2021 r. nie był zmieniany. Na podstawie art. 47 ust. 1 w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 112 ze zm., dalej: uKRS) podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców są obowiązane zgłaszać dane wymienione w art. 38 pkt 1 i 2a-15, art. 39, art. 40 oraz art. 44, (...), a także zmiany, niezależnie od obowiązków wynikających z odrębnych przepisów, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W świetle zaś art. 42 ust. 6 w zw. z art. 42 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: u.s.p.), wniosek o wpis do rejestru podmiotów składa się w urzędzie statystycznym województwa właściwym dla siedziby albo miejsca zamieszkania podmiotu – w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających wpis, a wniosek o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosek o skreślenie – w terminie 7 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę lub skreślenie. Nadto zgodnie z art. 62 ust. 4 u.s.p. osoby prawne (...) mają obowiązek zgłaszania do rejestru REGON bezpośrednio w urzędzie statystycznym województwa, na terenie którego mają siedzibę m.in. wniosku o zmianę cech objętych rejestrem – w ciągu 14 dni od zaistnienia zmiany (...). W ocenie ZUS zmiana kodu PKD jakom przeważającego podana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nigdy nie miała miejsca, co znajduje odzwierciedlenie w stosownych rejestrach. W związku z tym stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2021 r.

Przewozy Osobowe D. sp. z o.o. wnosząc do Sądu skargę na powyższą decyzję ZUS Oddział w O. . zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-10 oraz § 10 ust. 2a rozporządzenia poprzez nieprzyznanie jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r. w okolicznościach, gdy faktycznie prowadzi ona przeważającą działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu osób tj. PKD 49.39.Z, a jedynie nie dopełniła obowiązków rejestrowych,

- art. 6, art. 7b art. 8 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) poprzez nieuwzględnienie faktycznej podstawy do zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, brak wnikliwego zbadania okoliczności sprawy, odstąpienie od sposobu załatwiania sprawy w podobnych przypadkach, braku wyjaśnienia wątpliwości co do przeważającej działalności skarżącej oraz brak współdziałania organy z organem rejestrowym,

- art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ustawy z dnia 5 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 646) poprzez naruszenie zasady równości podmiotów wobec prawa oraz zasady swobody działalności gospodarczej poprzez odmówienie skarżącej przedmiotowego zwolnienia, gdy ratio legis powołanych przepisów wskazuje na uprawnienie skarżącej do uzyskania zwolnienia w związku z prowadzeniem przez skarżącą przedsiębiorstwa, które w niespełna 94% swoje przychody czerpie z zarobkowego przewozu osób – kod PKD 49.39.Z.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 2021 r. oraz zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do zwolnienia. Wniosła również o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W motywach skargi zarzucono ZUS, że nie przeprowadził żadnej pogłębionej analizy sytuacji spółki, a jedynie formalnie odmówił przedmiotowego zwolnienia. Wskazano, że skarżąca od początku swej działalności zajmuje się zarobkowym przewozem osób – działalność w tym zakresie sięga 93,5% przychodu spółki. W dowód tego przedłożono stosowne dokumenty (m.in. zestawienie uzyskiwanych przychodów oraz sprzedaży za okres marca 2021 r., zestawienie floty pojazdów skarżącej, ewidencję środków trwałych, referencje portalu facebook, umowy i zlecenia na przewóz osób). Zdaniem skarżącej wady decyzji ZUS stanowią istotne naruszenie prawa materialnego oraz innych przepisów mające wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Pismem z [...] lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ w zakreślonym 14-dniowym terminie nie zażądał przeprowadzenia w sprawie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd na wniosek skarżącego i brak żądania organu przeprowadzenia rozprawy rozpoznał niniejsze sprawy – na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: Ppsa) w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa).

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 1842 – dalej: ustawa COVID-19).

Na podstawie art. 31zy ust. 1 tej ustawy wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 ( Dz. U. z 2021 poz. 371, dalej jako Rozporządzenie),następnie zmienione rozporządzeniem z 16 kwietnia 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID – 19 (Dz. U. z 2021 poz. 713). Z uwagi na fakt, że wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony [...] maja 2021 r. zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia w brzmieniu wprowadzonego zmianą z 16 kwietnia 2021 r.

Zgodnie z § 10 ust. 2a rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., w brzmieniu uwzględniającym omawianą zmianę (wywołaną przepisami rozporządzenia zmieniającego z 16 kwietnia 2021 r.) zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,

2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.

Sporna w sprawie stała się kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2021 r., tj. przesłanki prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. przeważającej działalności gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania zwolnienia. Organ w zaskarżonej decyzji przyjął, że kod PKD przeważającej działalności ujawniony w rejestrze REGON na ten dzień stanowił 49.31. (transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski), co nie uprawniało skarżącej do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. ZUS dokonał ustaleń wyłącznie na podstawie danych GUS z rejestru REGON wg stanu na dzień 31 marca 2021 r. Zaznaczył przy tym, że na dzień 31 marca 2021 r. w bazie REGON wnioskodawca miał wpisaną przeważającą działalność określoną jako 49.31.Z, która nie uprawnia do zwolnienia, a dane te pochodzą z wniosku z [...] lutego 2008 r. i do [...] czerwca 2021 r. nie były zmieniane.

Skarżąca we wniosku inicjującym postępowanie podała jako rodzaj przeważającej działalności gospodarczej kod PKD 49.39.Z (pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany) uprawniający ją do skorzystania ze zwolnienia. W skardze potwierdziła, że nie dochowała obowiązku rejestrowego, lecz faktycznie na dzień [...] marca 2021 r. prowadziła jako przeważającą działalność (ok. 94% wysokości przychodu) działalność o kodzie 49.39.Z, przedstawiając na tę okoliczność stosowne dowody z dokumentów.

Sąd nie podziela stanowiska organu, że warunkiem przyznania zwolnienia jest to, aby w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień [...] marca 2021 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez wnioskodawcę, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na ten dzień, niezależnie od stanu faktycznego sprawy, dającego się wykazać innymi dostępnymi dowodami. Organ błędnie oparł się jedynie na językowej wykładni § 10 ust. 3 rozporządzenia uznając, że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] marca 2021 r.

Klasyfikacja PKD jest unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 usp. W załączniku do rozporządzenia PKD "Zasady Budowy Klasyfikacji" wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.

W ocenie Sądu zawarte w § 10 ust. 2a rozporządzenia sformułowanie "prowadzącego na dzień 31 marca 2021 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w REGON kod wymieniony w § 10 ust. 2a rozporządzenia (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z tego przepisu), mimo że faktycznie nie prowadzi tego rodzaju działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 usp). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. II UK 142/12 (publ.: OSNP 2013/21-22/260) i z 23 listopada 2016 r. sygn. II UK 402/15 (Lex nr 2183487) oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

W związku z powyższym należało uznać, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 2a rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można tracić z pola widzenia także tego, że przepisy rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i ustawy COVID-19 mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez prawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania.

W ocenie Sądu dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy rozporządzenia ani ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 Kpa, a więc przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w przepisach. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony postępowania administracyjnego, a organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Powinien zatem przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa).

W orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjmuje się, że rozwiązania tak przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., jak i analogicznych przepisów § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152) oraz art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wskazującego wyłączny środek dowodowy, za pomocą którego możliwe jest wykazanie rodzaju prowadzonej działalności (przykładowo wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 października 2021 r., sygn. I SA/Gl 517/21, WSA w Krakowie z 26 października 2021 r., sygn. II SA/Kr 915/21, dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 5 listopada 2021 r. sygn. I GSK 754/21 (dostępny - jak wyżej), w którym stwierdzono, że ponieważ w postępowaniu o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne znajdują zastosowanie przepisy regulujące postępowanie dowodowe zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie jest dopuszczalne takie rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, które ogranicza możliwość ustalenie przesłanki "przeważającej działalności" tylko do jednego środka dowodowego, mianowicie rejestru REGON. O ile przepis ten zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom prowadzącym określony rodzaj działalności, przez wskazanie środka dowodowego mającego pierwszeństwo, to jednak nie narusza on ogólnych zasad postępowania dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, przez wprowadzenie formalnej (legalnej) teorii dowodów w tych sprawach. W przypadku bowiem uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości (aktualności) danych zawartych w rejestrze REGON, nie jest wykluczone ustalenie tej okoliczności (czyli rzeczywiście prowadzonej przeważającej działalności) z wykorzystaniem innych środków dowodowych. Szybkość postępowania nie może dominować nad potrzebą wydania prawidłowej decyzji opartej na dokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym (podobnie NSA w wyrokach z 1 lutego 2022 r., sygn. I GSK 1158/21 oraz z 26 stycznia 2022 r., sygn. I GSK 1145/21, dostępne j.w.).

W związku z powyższym uznać należy, że wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazane przepisy zawierają rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowią one istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 Kpa). Na gruncie przepisów Kpa nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Kr 645/21, dostępny j.w.).

Z przedstawionych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja ZUS z [...] maja 2021 r. odmawiające przyznania skarżącej zwolnienia z obowiązku płacenia należnych składek za kwiecień 2021 r. są co najmniej przedwczesne. Organ ustalając stan faktyczny sprawy, przeprowadzając w tym kierunku postępowanie wyjaśniające, nie zrealizował obowiązku określonego w art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Błędnie przyjął, że przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia wskazuje wyłączny dowód wykazania prowadzenia przez uprawniony podmiot rodzaju działalności przeważającej, która jest jedną z przesłanek udzielenia zwolnienia, a nie jedynie ustanawia wzruszalne domniemanie. Wobec wskazania przez skarżącą już we wniosku o zwolnienie jako przeważającej działalności o kodzie 49.39.Z, a więc wymienionej w § 10 ust. 2a rozporządzenia, a jednocześnie innej niż ujawnionej w rejestrze REGON wg stanu na dzień 31 marca 2021 r., organ winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia tej sprzeczności i ustalenia rzeczywistej przeważającej działalności prowadzonej przez stronę, a następnie przedstawić dokonaną ocenę w uzasadnieniu wydanej decyzji, przy uwzględnieniu, że prawodawca w § 10 ust. 3 rozporządzenia wprowadził w tym zakresie stosowne wzruszalne domniemanie. Obowiązek organu takiego działania wynika z przedstawionej wyżej interpretacji przepisów §10 ust. 2a i ust. 3 rozporządzenia oraz z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.

Sąd podkreśla, że w skardze spółka D. wskazała, że faktycznie przeważającą jej działalnością na dzień 31 marca 2021 r. była działalność oznaczona kodem 49.39.Z przedstawiając liczne dowody. Z uwagi na okoliczność, że w zakresie ustalenia rodzaju faktycznie przeważającej na dzień 31 marca 2021 r. działalności prowadzonej przez skarżącą spółkę organy nie poczyniły ustaleń, naruszając tym samym istotnie przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa), Sąd badając legalność wydanych w sprawie decyzji nie był uprawniony do prowadzenia za organ w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Uczynić powinien to ZUS ponownie rozpoznając sprawę.

Zakład winien więc co najmniej, informując stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień udzielenia stronie tej informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 Kpa). Następnie, po ewentualnym przedstawieniu dowodów przez stronę, dokonać oceny całokształtu zgromadzonego materiału (art. 80 Kpa) celem ustalenia rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez stronę na dzień 31 marca 2021 r. W przypadku ustalenia, że skarżąca na dzień 31 marca 2021 r. jako rodzaj działalności przeważającej prowadziła działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w § 10 ust. 2 rozporządzenia, organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] maja 2021 r. organ wydał z naruszeniem przepisu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj. § 10 ust. 3 rozporządzenia oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 3, art. 79a § 1 Kpa oraz § 10 ust. 3 rozporządzenia. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) Ppsa orzeczono, jak w pkt I. sentencji wyroku.

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 265) zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 497 zł jako sumę wynagrodzenia pełnomocnika strony (480 zł) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) [pkt II. sentencji wyroku].