Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2243/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 1 pkt 1-11, art. 1a pkt 12 lit. a-b
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 663/10 w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 663/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 grudnia 2009 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w związku z niewywiązaniem się przez skarżącego z zobowiązania w podatku od spadków i darowizn (ustalonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia 28 października 2005 r.), wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...], będący jednocześnie organem egzekucyjnym, w dniu 21 kwietnia 2009 r. wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do egzekucji. W dniu 22 kwietnia 2009 r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia skarżącego, doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności - Spółdzielni [...] "S." w W. w dniu 29 kwietnia 2009 r. Spółdzielnia pismem z dnia 12 maja 2009 r. poinformowała organ egzekucyjny o rozwiązaniu umowy o pracę ze skarżącym z dniem 31 grudnia 2007 r. R. M. zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia wraz z odpisem tytułu wykonawczego otrzymał za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 4 maja 2009 r.

Pismem nadanym w dniu 8 maja 2009 r. skarżący złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne wskazując na naruszenie art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954; zwanej dalej: "u.p.e.a.") poprzez wszczęcie egzekucji bez wniosku wierzyciela Miasta [...]. R. M. zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g) ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) podatek od spadków jest podatkiem gminnym, dlatego wierzycielem nie jest urząd skarbowy, ale gmina, która powinna była wystawić tytuł wykonawczy. Skarżący zarzucił także, że w sprawie zastosowano niedopuszczalny środek egzekucyjny, gdyż egzekucję skierowano do nieistniejącej wierzytelności (nie był on bowiem zatrudniony w Spółdzielni od dnia 1 stycznia 2008 r.).

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] postanowieniem z dnia 1 czerwca 2009 r. uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne. Organ wyjaśnił, że art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g) ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego określa jedynie beneficjenta wpływów z podatku od spadków i darowizn, co nie jest równoznaczne ze wskazaniem wierzyciela podatkowego, o jakim mowa w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Ponadto podniósł, że bezskuteczność zastosowanego środka egzekucyjnego nie oznacza jego niedopuszczalności.

Po rozpoznaniu zażalenia strony, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 24 grudnia 2009 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Skarbowego W. [...] podkreślając, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków zapłaty podatków, wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, jest właściwy do orzekania organ I instancji. Ponieważ ustawodawca podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.) uznaje za wierzyciela, to słusznie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...], który wydał w pierwszej instancji decyzję ustalającą podatek od spadku, wystawił tytuł wykonawczy. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że egzekucja należności pieniężnych z wynagrodzenia za pracę jest jednym ze środków egzekucyjnych dopuszczonych przez ustawę w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Fakt, że egzekucja okazała się bezskuteczna z powodu wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy, nie mógł być utożsamiany z niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego.

W skardze do sądu administracyjnego R. M. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia zarzucając naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej oraz art. 26 § 1 i art. 19 § 2 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia w pełni podzielił stanowisko i argumentację organu co do prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] (będącego wierzycielem i organem egzekucyjnym), co czyniło pozbawionym podstaw zarzut naruszenia art. 26 § 1 u.p.e.a. Sąd nie uwzględnił również twierdzeń dotyczących naruszenia art. 19 ust. 2 powołanej ustawy stwierdzając, że przepis ten nie ma zastosowania do określenia właściwości organu egzekucyjnego przy egzekucji zaległości z tytułu podatku od spadku.

Sąd wyjaśnił ponadto, że bezskuteczność zastosowanego środka egzekucyjnego nie może być utożsamiana z niedopuszczalnością egzekucji. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodziłaby bowiem wówczas, gdyby zastosowano ją do obowiązków innych niż wymienione w art. 2 § 1 pkt 1-11 u.p.e.a. Natomiast niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, to prowadzenie egzekucji przy użyciu innych środków niż wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a-b u.p.e.a. W rozpoznawanym przypadku egzekucji administracyjnej poddano zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji administracyjnej, a więc obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej; natomiast zastosowany środek egzekucyjny (zajęcie wynagrodzenia za pracę) wymieniony został w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 2 u.p.e.a.

W skardze kasacyjnej R. M. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 72 § 1 i 2 w związku z art. 1a pkt 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwą wykładnię oraz zastosowanie, tj. przyjęcie, że przesłanie do byłego pracodawcy zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę nie stanowi naruszenia przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji,

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zbadanie sprawy w granicach zarzutów zawartych w skardze z pominięciem analizy prawidłowości przesłania zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę do byłego pracodawcy, pomimo posiadania przez organ skarbowy informacji na temat wygaśnięcia stosunku pracy pomiędzy Spółdzielnią [...] "S." a skarżącym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest oczywiście bezzasadna.

Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji (s. 5 uzasadnienia wyroku), "bezskuteczność zastosowanego środka egzekucyjnego nie może być utożsamiana z niedopuszczalnością egzekucji". Niedopuszczalność egzekucji zachodziłaby bowiem wtedy, gdyby zastosowano ją do obowiązków innych niż wymienione w art. 2 § 1 pkt 1-11 u.p.e.a. Z kolei o niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego należałoby mówić wówczas, gdyby egzekucja prowadzona była przy użyciu innych środków niż wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a – b tej ustawy.

Przepisy te w ogóle nie odnoszą się do zarzutów zaprezentowanych przez skarżącego w skardze kasacyjnej.

Jeżeli tak – to zbędne są rozważania na temat skutków przesłania do byłego pracodawcy zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Jeżeli skarżący twierdzi, że naruszone zostały przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne, to nie wystarczy samo przywołanie art. 72 § 1 i 2 u.p.e.a. (dot. trybu dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę) oraz art. 1a pkt 10 tej ustawy (zawierającego definicję legalną pracodawcy), zważywszy, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał wykładni tych przepisów (pierwszy z nich zresztą ma charakter procesowy). Brak jest jakichkolwiek przesłanek do twierdzenia, aby przepisy te w swojej treści budziły jakiekolwiek wątpliwości zarówno ze strony Sądu jak i skarżącego.

W istocie zarzuty skargi kasacyjnej pomijają najistotniejsze problemy związane z prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Skarżący bowiem nie ma zastrzeżeń, co do dalszych czynności egzekucyjnych (jak - w jego przypadku - zajęcia świadczenia rentowego). Odwrotnie, powołując się na regulację zawartą w art. 134 § 1 p.p.s.a. domaga się "analizy prawidłowości przesłania zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę do byłego pracodawcy, pomimo posiadania przez organ skarbowy informacji na temat wygaśnięcia stosunku pracy pomiędzy spółdzielnią [...] "S." a Skarżącym".

Przypomnieć więc należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Brak "związania" oznacza, że sąd badając zaskarżony akt w pełnym zakresie, powinien zwrócić uwagę również na te uchybienia nie objęte skargą, które mają wpływ na wynik sprawy.

Tymczasem nie może być wątpliwości, że wadliwe przesłanie zajęcia wynagrodzenia do byłego pracodawcy nie ma istotnego znaczenia dla prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego. Wynagrodzenie za pracę w efekcie nie zostało zajęte, a dalsze zajęcia dokonywane przez organ egzekucyjny nie są przez stronę kwestionowane, bo żadnych tego rodzaju okoliczności skarżący nie wskazał.

Odwrotnie, Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w granicach zakreślonych zarzutami, zasadnie nie dopatrując się jakiegokolwiek uzasadnienia dla niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego. Fakt, że egzekucja okazała się bezskuteczna z powodu wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy – nie może być utożsamiany z niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze należało orzec o oddaleniu skargi kasacyjnej w trybie art. 184 p.p.s.a.