Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 102/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. D. na punkt 2 uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2004 r. bez numeru w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, iż uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego M. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] po przeprowadzeniu konkursu, uchwałą z dnia [...] listopada 2003 r. odmówiła Panu M. D. wpisu na listę aplikantów adwokackich. W uzasadnieniu uchwały Okręgowa Rada Adwokacka podała, że kandydat otrzymał w postępowaniu kwalifikacyjnym tylko 76 punktów, podczas gdy regulamin konkursu wymagał co najmniej 85 punktów. Uchwała ta uprawomocniła się.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2004 r. M. D. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wznowienie postępowania w sprawie o wpis na listę aplikantów adwokackich. Powołał się na art. 145a § 1 k.p.a., wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, w którym Trybunał orzekł o niezgodności art. 58 pkt 12 lit.j ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058) z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wnosił o uchylenie decyzji Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2003 r. oraz wydanie decyzji pozytywnej, tj. wpisanie go na listę aplikantów adwokackich.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] na podstawie art. 149 § 3 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. uchwałą z dnia [...] maja 2004 r. odmówiła wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Od powyższej uchwały złożył odwołanie M. D.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 58 pkt 8 ustawy Prawo o adwokaturze, uchwałą z dnia [...] października 2004 r. postanowiło w punkcie 1 uchylić uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2004 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie o wpis M. D. na listę aplikantów adwokackich i wznowić postępowanie w tej sprawie oraz w punkcie 2 postanowiło odmówić uchylenia tej uchwały. Prezydium NRA uznało, iż są podstawy dla wznowienia postępowania ale brak jest podstaw do uchylenia uchwały ORA w [...] z dnia [...] listopada 2003r. Uzasadniając odmowę powołano się na fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym został wyrażony pogląd, że "przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału konkursy na aplikacje: adwokacką i radcowską zachowują swą skuteczność (..i..) nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku".

Na powyższą uchwałę w punkcie 2 dotyczącym odmowy uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2003 r. Pan M. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucał, iż zaskarżona uchwała narusza wolność wyboru i dokonywania zawodu zagwarantowaną w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Podnosił, iż pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego można odnieść jedynie do osób, w stosunku do których okręgowe rady adwokackie, w wyniku przeprowadzenia postępowania konkursowego, wydały decyzje pozytywne, tj. dokonały wpisu na listę aplikantów adwokackich. Podnosił, iż zostały spełnione wszelkie przesłanki z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a k.p.a. dla wznowienia postępowania. Zarzucał sprzeczność uchwały, z jednej strony Naczelna Rada Adwokacka uznała, iż występują przesłanki dla wznowienia postępowania a jednocześnie stwierdziła że sam wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie daje podstaw do uchylenia uchwały z dnia [...] listopada 2003 r. Wnosił o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Przedmiotem skargi jest punkt drugi uchwały, dotyczący odmowy uchylenia uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów adwokackich. Rozpatrując sprawę zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami, skarga jest uzasadniona.

Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich mają walor decyzji administracyjnych, a więc przy ich wydawaniu należy stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek nie wskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczaniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Trybunał Konstytucyjny orzekł też, że art. 58 pkt. 12 lit. j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu, bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Stosownie do treści art. 145 a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Prawidłowo zatem Naczelna Rada Adwokacka uchyliła rozstrzygnięcie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] zawarte w uchwale z dnia [...] maja 2004 r. i wznowiła postępowanie w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich.

Wznowienie postępowania, stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Celem postępowania rozpoznawczego jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Dopiero w wyniku przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego organ wydaje jedną z decyzji, wymienionych w art. 151 k.p.a.

Z kolei przesłanka negatywna uchylenia decyzji administracyjnej zawarta w art. 146 § 2 k.p.a. ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy postępowanie wznowiono, dokonano rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Także w tym przypadku podstawą rozstrzygnięcia jest art. 151 § 2 k.p.a.

Zaskarżona uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej jest wewnętrznie sprzeczna. Jako podstawę wydania uchwały wskazano jedynie przepis art. 58 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), który stanowi, iż jednym z zadań Naczelnej Rady Adwokackiej należy rozpoznawanie odwołań od uchwał okręgowych rad adwokackich; nie wskazano przepisu, będącego podstawą dla odmowy uchylenia uchwały z 2003 roku, natomiast jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazano odmowę wznowienia postępowania podczas, gdy z sentencji wynika, że dokonano rozstrzygnięcia merytorycznego odmawiając uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z 2003 roku, z kolei uzasadnienie uchwały przeczy rozstrzygnięciu.

Naczelna Rada Adwokacka nie mogła zatem podjąć uchwały o odmowie uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2003 r., bowiem nie zostało przeprowadzone postępowanie, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Przeprowadzenie tego postępowania jest obowiązkowe, wynika to z treści art. 149 § 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazane wyżej naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego powodują, iż zaskarżona uchwała nie może się ostać.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Stosownie do treści art. 152 powyższej ustawy Sąd stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.