Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 617/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 9 , art. 136, art. 79a §  1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 103 ust. 3, art. 95 ust. 1, art. 134 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji z [...] znak: [...] wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...], odmawiającej przyznania J. R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawało ustalenie, czy na gruncie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21.10.2014 r. w sprawie K 38/13, odwołującej się przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. w sytuacji, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki – M. S. istnieje od marca 2006 r., a więc od 73 roku życia. Nie jest dopuszczalne, zdaniem organu II instancji, oparcie odmowy przyznania prawa do pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust 1 lit. b u.ś.r., która ww. orzeczeniem została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym wiek, w którym powstała niepełnosprawność, nie wyłącza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszej części uzasadnienia SKO, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej "u.ś.r.", podzieliło pozostałą część stanowiska organu I instancji – co do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przysługujące wnioskodawczyni prawo do emerytury. Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, a pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wnioskodawczyni może w tym zakresie złożyć wniosek o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.), zwanej dalej "u.e.r.f.u.s.". W tym kontekście, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, organ powinien umożliwić stronie dokonania wyboru jednego z powyższych świadczeń. SKO, analizując treść wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazało że J. R. była gotowa do zawieszenia emerytury, wobec czego uznano, że jej wyborem było świadczenie korzystniejsze, czyli świadczenie pielęgnacyjne. Strona była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika - adwokata, który zna stanowisko organu odwoławczego oraz orzecznictwo sądów administracyjnych co do tego, że dopiero zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Tymczasem nie przedłożono decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, co spowodowało, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane – zwłaszcza mając na uwadze pouczenie zawarte w zawiadomieniu z 29.04.2022 r. Nie sposób zatem uznać, zdaniem SKO, że organ I instancji czynił przeszkody w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego – jako że podejmowano wyszczególnione wyżej czynności, aby strona mogła (w realiach niniejszej sprawy – po uprzedniej konsultacji z reprezentującym ją pełnomocnikiem) z prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące prawo wyboru świadczenia, przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że pełnomocnik oczekuje na wystosowanie do niego formalnego zawiadomienia na podstawie art. 136 k.p.a., bowiem wnosi – co wynika z treści odwołania – aby wezwano skarżącą do wyboru świadczenia, które chce pobierać, a w przypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego dodatkowo o przedłożenie decyzji zawieszającej wypłatę emerytury. Tymczasem treść wniosku inicjującego postępowanie potwierdza, że strona wybiera świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast dopóki wypłata emerytury nie zostanie wstrzymana brak jest podstaw prawnych do przyznania J. R. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką –M. S.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. R. domagała się uchylenia wydanych w jej sprawie decyzji oraz zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzucając SKO naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez poprzestanie na literalnej wykładni tego przepisu i uznanie, że uprawnienie strony do emerytury uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie, które wynikło z naruszenia prawa materialnego wskazanego powyżej, tzn. poprzez brak wezwania strony do zawieszenia przysługującego jej prawa do emerytury mimo spełnienia pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz niezapewnienie strony o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu przez nią prawa do emerytury.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z obecnie dominującą linią orzeczniczą uprawniony do emerytury może wybrać, jakie świadczenie chce pobierać – poprzez złożenie wniosku o zawieszenie wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego. Informacja o możliwości zawieszenia prawa do tego świadczenia powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Konieczna jest taka koordynacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej, niezbędnego do życia, świadczenia nawet przez krótki czas. W rezultacie, skarżąca powinna nie tylko mieć możliwość wyboru świadczenia, jakie chce pobierać, ale również powinna zostać poinformowana przez organ o spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o tym, że aktywne pobieranie przezeń świadczenia emerytalno-rentowego jest jedyną przeszkodą stojącą na drodze do uzyskania prawa do wnioskowanego świadczenia. Wezwanie strony do zawieszenia prawa do świadczenia emerytalno-rentowego bez zapewnienia, że prawo to stanowi ostatnią przeszkodę na drodze przyznania jej tego świadczenia, nie powinno być, zdaniem skarżącej, uznawane za prawidłowe wywiązanie się z ciążącego administracji obowiązku informacyjnego określonego w art. 9 K.p.a. Skarżąca musi być bowiem pewna wypłaty jedynego swojego źródła utrzymania, aby miała możliwość funkcjonowania. W przypadku uznania przez organ odwoławczy spełnienia pozostałych przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. proces zawieszenia prawa do świadczenia emerytalno-rentowego winien zostać przeprowadzony w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego z art. 136 § 1 K.p.a. Wówczas, po przedłożeniu decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury, możliwie byłoby wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylającej rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO, nie dokonując ww. czynności, dopuściło się naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z uwagi na złożony w tym zakresie przez stronę w skardze wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] z [...], odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 8.05.2006 r. o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji (zał. 13 akt administracyjnych).

Jakkolwiek organ odwoławczy zastosował tryb z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., to zakwestionował stanowisko Wójta Gminy [...] w części, w której odmowę przyznania żądanego świadczenia uzasadniono tym, że stan niepełnosprawności matki skarżącej datuje się od 73 roku życia. W tym zakresie z decyzji SKO, powołującego się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. w sprawie K 38/13, wynika że decyzję z 17.05.2022 r. oparto o niekonstytucyjną normę prawną – czego skarżąca nie kwestionuje, przechodząc od razu do podważania prawidłowości stanowiska organu odwoławczego co do tego, że pomimo zawiadomienia z 29.04.2022 r. strona nie przedłożyła decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Okolicznością niesporną pozostaje zarazem fakt, że decyzją z 30.10.2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] przyznał J. R. emeryturę od 1.10.2017 r. (zał. 15 akt administracyjnych).

Przechodząc do podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji należy przytoczyć art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Z powołanych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki.

Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezspornym jest – wobec treści ww. orzeczenia lekarza orzecznika ZUS – że matka skarżącej (której niepełnosprawność istnieje od marca 2006 r., to jest od 73 roku życia) spełnia powyższy warunek. W tym kontekście SKO, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. w sprawie K 38/13, trafnie stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust 1 lit. b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mianowicie, w przytoczonym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca – w niniejszej sprawie skarżąca – musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Ponadto w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury – a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie – ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.).

Zgodnie jednak z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podziela (zob. wyroki NSA: z 27.05.2020 r. o sygn. akt I OSK 2375/19, z 18.06.2020 r. o sygn. akt I OSK 254/20 i z 24 sierpnia 2020 r. o sygn. akt I OSK 650/20) osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Emerytura jest wprawdzie prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury.

W tym kontekście, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, na które powołuje się skarżąca, organ powinien umożliwić stronie dokonania wyboru jednego z powyższych świadczeń w toku postępowania administracyjnego – z którego to obowiązku, wbrew zarzutom skargi, wywiązał się Wójt Gminy [...]. Mianowicie, w piśmie z 29.04.2022 r. (zał. 4 akt administracyjnych), przesłanym na adres kancelarii adwokata wnioskodawczyni, organ zawarł pouczenie, że w terminie 7 dni od jego otrzymania strona może wypowiedzieć się co do dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazano jednocześnie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury oraz przytoczono treść art. 27 ust. 5 a u.ś.r. i wynikającą z niego konieczność przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury. Zgodnie bowiem z art. 95 ust. 1 u.e.r.f.u.s., w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Tym samym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony zapewniono realizację art. 79a § 1 zdanie pierwsze K.p.a. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Pomimo upływu zakreślonego terminu nie przedstawiono jednak decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do emerytury, pomimo że strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Jest to o tyle istotne, że na etapie składania wniosku adwokat skarżącej oświadczył, że cyt. jest "gotowa do zawieszenia prawa do emerytury, jednak jedynie w przypadku gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych". Tym samym, jak trafnie zauważyło SKO, już podczas składania ww. wniosku strona dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego – czyli świadczenia pielęgnacyjnego. Nie sposób przy tym uznać, że organ I instancji czynił przeszkody w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego – jako że podejmował wyszczególnione wyżej czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie prawo wyboru świadczenia, przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.05.2021 r., sygn. akt I OSK 2852/20, dostępny, jak wszystkie powołane orzeczenia na orzeczenia.nsa.gov.pl).). Nie jest zarazem możliwe, aby stronie w pierwszej kolejności zostało przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero później zrezygnowała ona z pobierania świadczenia emerytalnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 22.03.2022 r. o sygn. akt II SA/Ke 108/22, dostępny w internetowej CBOSA). Zasadnie więc organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy istnieje negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18.08.2020 r. o sygn. akt I OSK 780/20 (dostępnym j.w.) w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną (art. 27 ust. 5 u.ś.r., art. 95 ust. 1 u.e.r.f.u.s.). Przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W powołanym wyżej wyroku o sygn. akt I OSK 780/20 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty. Dopiero bowiem, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie – postulowane przez stronę – płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Nie mogło to jednak nastąpić w okolicznościach niniejszej sprawy – wobec braku uzyskania przez skarżącą decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Dopiero od dnia, kiedy wstrzymana zostaje wypłata emerytury, możliwe jest przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego – kiedy to spełniony zostanie warunek wynikający z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Przyznanie wnioskowanego świadczenia w okresie poprzedzającym tę datę uznaje się za nieuzasadnione (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10.02.2022 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 1055/21).

Uwzględniając powyższe stanowisko – w zestawieniu z działaniami organ I instancji – nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi o naruszeniu art. 77 § 1 w zw. z art. 9 K.p.a. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że w toku prowadzonego przez Wójta Gminy Skarżysko Kościelne postępowania umożliwiono stronie wybór jednego spośród dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego lub emerytalnego), wobec czego niezasadny jest również zarzut o braku przeprowadzenia przez SKO uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 § 1 K.p.a. Odnośnie argumentacji skargi o konieczności zapewnienia przez organ odwoławczy strony, że jedynie przysługujące świadczenie emerytalne stanowi ostatnią przeszkodę na drodze przyznania jej tego świadczenia (nie zaś data powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą ma być sprawowana opieka) należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym strona była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika – adwokata, który posiadał wiedzę o skutkach omówionego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. dla niniejszej sprawy K 38/13 – o czym świadczy treść złożonego odwołania oraz o orzecznictwie w zakresie zbiegu prawa do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne znaczenie w tym zakresie ma nie tylko ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego (znany zarówno SKO, jak i Sądowi), ale również regulacje art. 139 K.p.a. oraz art. 134 § 2 p.p.s.a., przewidujące zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się/skarżącego, poza szczególnymi sytuacjami rażącego naruszenia prawa, rażącego naruszenia interes społeczny lub naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny niniejszej sprawy, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonej w u.ś.r. przesłanki wyłączającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (pobieranie przez skarżącą emerytury), brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

matk