Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2683/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i ust. 3, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant: ref.stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich skargę oddala.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2683/01

U z a s a d n i e n i e

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] o pozbawieniu J. D. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu przez b. Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w R. z tytułu: "walka zbrojna o utrwalanie władzy ludowej /KBW/ od 21.06.1948 r. do 29.06.1949 r., od 30.01.1950 r. do 20.04.1950 r., od 12.06.1950 r. do 29.06.1950 r., od 15.08.1950 r. do 23.08.1950 r. od 29.10.1950 r. do 30.12.1950 r.".

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że J. D. uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej za działalność prowadzoną podczas służby wojskowej w latach 1948 - 1950, zaś na podstawie pisma z dnia 2 stycznia 2001 r. Komendy Wojewódzkiej Policji w R. i akt b. ZBoWiD ustalił, że J. D. w okresie od 1 czerwca 1950 r. do 31 marca 1955 r. był zatrudniony w WUBP R. i PUBP R., czyli w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a cyt. ustawy osobom, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego, w strukturach UB uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu, zaś na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a powyższej ustawy, osoby te pozbawia się uprawnień. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. D. nie powołał się na okoliczności określone w art. 21 ust. 3 cyt. ustawy - z rygoru pozbawiania uprawnień zostały wyłączone osoby, które przedłożą dowody, że do UB, SB i IW zostały skierowane bądź zwerbowane przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy - ani nie przedłożył stosownych dowodów. Podniesione w tym wniosku okoliczności dotyczące udziału w walkach z UPA podczas służby wojskowej nie mają upływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy osobom, które były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. D. kwestionuje zasadność pozbawienia go uprawnień kombatanckich i zwraca uwagę na brak wnikliwej analizy oraz oceny przedstawionych w postępowaniu weryfikacyjnym dokumentów i wyjaśnień. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zredukowano faktyczne i uzasadnione prawnie motywy przyznania mu uprawnień kombatanckich z tytułu udziału podczas odbywania służby wojskowej w walkach z bandami UPA. Stwierdzenie zaś w tym uzasadnieniu, że osobom zatrudnionym w strukturach UB uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu, z odwołaniem się do art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, jest niesłuszne i nieusprawiedliwione. Udział w walkach z bandami UPA wynikał z faktu odbywania obowiązkowej służby wojskowej, obejmuje okres od 21 czerwca 1948 r. do 8 grudnia 1949 r., do której wskazany wyżej przepis nie ma zastosowania. Zastosowanie powyższego przepisu do okresu zatrudnienia w strukturach B.P. również w jego przypadku nie posiada i nie znajduje uzasadnienia, bowiem zaświadczenie z 2 stycznia 2001 r. Nr [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w R. potwierdza, że jego zatrudnienie w organach B.P. było poza strukturami. Zdaniem skarżącego przy analizie dokumentów przedstawionych do weryfikacji organ orzekający w sprawie nie wziął pod uwagę faktu, że znalazł się on w sferze podejrzeń i dochodzeń "o kontakt z młodzieżową organizacją niepodległościową w T. pow. R.", co skutkowało zwolnieniem go ze skutkiem natychmiastowym z dalszej pracy w organach bezpieczeństwa publicznego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z podobną argumentacją, jaka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi J. D., gdyż została ona wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i do tego dnia przez ten Sąd nie została rozpoznana.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej /§ 1/, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowią inaczej /§ 2/. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, a więc zarówno z przepisami prawa materialnego, jak też procesowego. Oceniając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził aby została ona wydana z naruszeniem prawa.

Otóż w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, tzn. osoby, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione między innymi w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, o ile nie przedłożą one dowodów na to, że skierowane zostały do tych służb i organów przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3 cyt. ustawy/. Ciężarem dowodu powyższych okoliczności, ustawa obciąża osobę, która ma być pozbawiona uprawnień kombatanckich.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że J. D. w okresie od 1 czerwca 1950 r. do 31 marca 1955 r. był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego /WUBP R. i PUBP R./, co wynika z pisma Komendy Wojewódzkiej Policji w R. z dnia 2 stycznia 2001 r. /[...]/. Potwierdza to również sam skarżący m. innymi w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia 2 kwietnia 1979 r., a także w własnoręcznie napisanym życiorysie /k. 2 i 6 akt administracyjnych/.

W zawiadomieniu z dnia 20 grudnia 2000 r. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wezwał skarżącego do złożenia wszelkich dokumentów uzasadniających zachowanie przez niego uprawnień. Nadto pismem z dnia 27 lutego 2001 r. skarżący został poinformowany o treści art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, który przewiduje wyjątkową możliwość zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy, jak również o spoczywającym na powyższych osobach ciężarze udowodnienia tych okoliczności i jednocześnie zakreślono mu termin nadesłania dowodów /28.03.2001 r./.

Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, o jakich mowa w art. 21 ust. 3 cyt. ustawy. Akta sprawy również nie zawierają materiałów pozwalających stwierdzić bądź wskazujących, że do skarżącego miałaby zastosowanie sytuacja określona w powyższym przepisie ustawy o kombatantach.

Zatem na gruncie obowiązującego prawa materialnego - art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" cyt. ustawy - organ administracji orzekający w sprawie zasadnie pozbawił skarżącego przyznanych mu uprzednio uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze J. D. podnosił, że podczas odbywania służby wojskowej brał udział w walkach z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii, co mogłoby wskazywać na możliwość zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich z uwagi na brzmienie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis ten przewiduje, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Zarzutu tego nie można jednak uwzględnić. Bezsporne bowiem jest, że skarżący uzyskał w przeszłości uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu swego udziału w walkach zbrojnych "o utrwalenie władzy ludowej /KBW/" w okresie od 11 czerwca 1948 r. do 30 grudnia 1950 r. /z przerwami/, co stwierdza zaświadczenie b. Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w R. Nr [...] z dnia 8 listopada 1979 r. Dlatego mimo, że skarżący wskazuje, iż uprawnienia kombatanckie mogą mu przysługiwać także z tytułu udziału podczas odbywania służby wojskowej /w latach 1948 - 1950/ z oddziałami UPA, to jednak w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjęto, że z powodu jego późniejszego zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa nie może on zachować przyznanych mu wcześniej uprawnień kombatanckich, bowiem w toczącym się postępowaniu nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielania im pomocy. Stwierdzenie przez skarżącego, że znalazł się w sferze podejrzeń o kontakt z młodzieżową organizacją niepodległościową - we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, iż jego brat S. udzielał pomocy członkom młodzieżowej organizacji niepodległościowej "Orlęta" - co spowodowało zwolnienie go z dalszej pracy w organach bezpieczeństwa publicznego w żadnym razie nie oznacza sytuacji przewidzianej w art. 21 ust. 3 cyt. ustawy.

Znajdujące się w aktach sprawy pismo z dnia 2 stycznia 2001 r. /[...]/ Komendy Wojewódzkiej Policji w R. potwierdza jednoznacznie, iż skarżący zatrudniony był w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. i Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. /w charakterze dyżurnego, referenta i st. referenta/. Stąd też twierdzenie skarżącego, z powołaniem się na to pismo, iż potwierdza ono jego zatrudnienie "w organach B.P. poza strukturami" jest nieuprawnione.

Z tych względów uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na podstawie art. 151 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.