Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 301/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1, art. 85 ust. 4, art. 87 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1, art. 109 ust. 1, ust. 5, art. 110
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 24 ust. 2, art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1a pkt 20, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1782/11 w sprawie ze skargi "A." G. P. Spółki z o.o. w D.C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 18 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. G. P. Sp. z o.o. w D. Ch. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Dyrektor W. Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] stwierdził, że E. Sz. była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania zawartych z płatnikiem A. G. P. Sp. z o.o. umów, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenie w okresie: od [...] grudnia 2008 r. do [...] grudnia 2008 r., od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r., od [...] marca 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. Zdaniem organu umowy zawarte z uczestniczką postępowania nazwane: "umowami o dzieło" nie były faktycznie umowami o dzieło ponieważ żadne konkretne dzieło nie zostało oznaczone. Wykonywanie przez uczestniczkę umowy było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci utrzymywania czystości w zależności od potrzeby.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. G. P. Sp. z o.o. Spółka podkreśliła, że umowy zawarte przez nią z E. S. o przygotowanie obiektu w zakresie czystości i porządku były umowami rezultatu. Dzieło w umowach zostało określone wprost jako przygotowanie a nie sprzątanie. Rezultatem tego dzieła był czysty obiekt gotowy do odbioru.

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie, a w przedmiotowej sprawie stronami byli uczestniczka postępowania, której dotyczyła decyzja oraz ZUS I Oddział w B. Inspektorat w B., na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie. Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. było ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego E. S. Decyzja ta nie zawierała żadnego skonkretyzowanego prawa lub obowiązku Spółki A. G. P. Decyzja ta nie dotyczył kwestii wymierzania i pobierania składek, a zwłaszcza obowiązków osób trzecich z tym związanych. Organ odwoławczy podkreślił, iż na mocy art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: u.ś.o.z.), sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne zostały wyłączone ze spraw rozpatrywanych indywidualnie przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ i należą wyłącznie do właściwości organów ubezpieczenia społecznego. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż A. G. P. Sp. z o.o. nie była stroną postępowania o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego E. S. w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Na powyższą decyzję A. G. P. Sp. z o.o. złożyła skargę do WSA w W. W uzasadnieniu skargi podniosła, że jako płatnik składek posiada interes prawny do uczestnictwa w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę Spółki wskazał, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wymaga zatem ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku Spółki. Oceniając interes prawny Spółki w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym kontrahenta umów zawartych przez Spółkę należy brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające status prawny Spółki w zakresie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu kontrahenta, z którą zawarła ona umowy. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) u.ś.o.z. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia. W myśl natomiast art. 69 ust. 1 cyt. ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, składkę jako płatnik oblicza i pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający (art. 85 ust. 4 u.ś.o.z). Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 u.ś.o.z. płatnicy są obowiązani bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy. Składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6 u.ś.o.z., przekazuje je do centrali Funduszu (art. 87 ust. 4 pkt 1 u.ś.o.z.). Zgodnie z art. 93 ust. 1 omawianej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej, jako u.s.u.s.) wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.

Sąd I instancji wskazał, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż nakłada na niego obowiązki płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem.

W ocenie Sądu okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Osoba statuowana jako płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu; postępowanie przed organem NFZ w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma bowiem wpływ na prawa i obowiązki płatnika składek na to ubezpieczenie. Sąd wskazał również, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej w następstwie tego objęcia źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona konsekwencją ustaleń poczynionych w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Stąd też zdaniem Sądu pierwszej instancji wydanie decyzji o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa na sferę prawną dwóch podmiotów: zleceniodawcy statuując go jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Obie strony umowy mają więc interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Tym samym Sąd pierwszej instancji uznał, że organy wadliwie oceniły brak interesu prawnego Spółki do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes NFZ wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w W. do ponownego rozpoznania; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zarzucając:.

I naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 109 ust. 1 i 5 i art. 110 u.ś.o.z. poprzez ich nieuwzględnienie, a z których jednoznacznie wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, a tym samym, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

II naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 prawa o ustroju sądów administracyjnych i uchyleniu zaskarżonej decyzji w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie:

1. pominięcia przez organ przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 85 ust. 4, art. 87 ust. 1 i 4 pkt 1 i art. 93 ust. 1 u.ś.o.z. oraz art. 68 ust. 1 u.s.u.s. skutkujących naruszeniem art. 28 k.p.a. i błędnym przyjęciu, że skarżąca miała interes prawny do występowania w charakterze strony w toczącym się przed Prezesem NFZ postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahentki,

2. naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania było nieuprawnione.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że o ile w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 u.s.u.s. decyzje ZUS są wydawane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami NFZ płatnik, w tym przypadku Spółka nie jest stroną prowadzonego postępowania.

Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowym ((v. wyroki NSA: z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 2164/97, LEX nr 43262; z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1351/98, LEX nr 41827; z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt 1710/2000, LEX nr 82813 i z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06, LEX 274855), wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona, zostało określone w art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną postępowania jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Możliwość zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu powinna istnieć aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym. Nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości.

W świetle powyższych rozważań wnoszący skargę kasacyjną wyraził stanowisko, że Spółka nie ma przymiotu strony postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż postępowanie nie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, a przepisy prawa materialnego nie wymieniają jej wśród podmiotów, które mogą żądać podjęcia przez organ określonej czynności. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd pierwszej instancji pominął w zaskarżonym orzeczeniu normy zawarte art. 109 ust. 1 i 5 oraz art. 110 u.ś.o.z., z których jednoznacznie wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Ewidentnie wynika z tego, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, że Sąd I instancji pominął treść przepisów art. 109 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 110 ustawy o świadczeniach, z których wynika, że organy Funduszu rozpatrują indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, a kwestia składek na to ubezpieczenie należy do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1993 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i w konsekwencji wadliwie przyjął, że płatnik tych składek ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu dotyczącym kwestii objęcia E. S. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Naczelny Sąd Administracyjny tych zarzutów nie podziela.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis art. 28 k.p.a. status strony wiąże z pojęciem interesu prawnego. Nie budzi już wątpliwości pogląd, że interes prawny strony postępowania administracyjnego może mieć swoje źródło nie tylko w przepisach prawa administracyjnego materialnego, ale również w innych normach należących do prawa materialnego, w szczególności prawa cywilnego (por. R. Kędziora "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", W-wa 2005, s. 105-106). Nie jest też sporne stanowisko, że "związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim – postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem" (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 258–259; por. też H. Knysiak-Molczyk "Glosa do wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II GSK 59/06 opubl. OSP 2007/4/42). W literaturze przedmiotu podkreśla się, że "sytuacja, w której postępowanie "dotyczy" interesu prawnego określonego podmiotu oznacza, że podmiot ten może być stroną postępowania w ścisłym tego słowa znaczeniu i to do niego będzie skierowana decyzja rozstrzygająca o jego prawach i obowiązkach, jak i to, że może on mieć interes pośredni, decyzja ta wpłynie bowiem pośrednio na jego status prawnomaterialny. Oba te podmioty niezależnie od tego, czy postępowanie jest wszczęte z urzędu, czy też na wniosek, są stronami i muszą zostać powiadomione o jego związaniu przez właściwy w sprawie organ, oczywiście poza stroną, na wniosek której postępowanie zostało wszczęte (A. Matan "Ochrona praw refleksowych w postępowaniu ogólnym administracyjnym" CASUS 2005/1/9). Powyższe stanowisko co do rozumienia interesu prawnego na gruncie art. 28 k.p.a. nie budzi także wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, w którym podkreśla się, że postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby (por. wyrok SN z dnia 1 grudnia 1994 r., sygn. akt III ARN 64/94, opubl. OSNP 1995/10/118; wyrok SN z dnia 13 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 128/02, opubl. M. Praw. 2003/1/4 oraz zbiór lex nr 74588; wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt OSA 4/03, opubl. ONSA 2004/1/3; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 310/05; wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06).

W przedmiotowej sprawie ustalenie przez Dyrektora W. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., iż E. S. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego powoduje, że A.G. P. Spółka z o.o. w D. G. jako płatnik tych składek będzie zobowiązana – na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach – bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne. Przy czym zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie będą podlegały ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

W świetle powyższych regulacji należy więc podzielić pogląd Sądu I instancji, że postępowanie przed organem Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma wpływ na prawa i obowiązki płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne. Płatnik ma więc własny i aktualny interes prawny do uczestniczenia w tym postępowaniu, gdyż decyzja stwierdzająca o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa na jego status prawnomaterialny. Okoliczność, że podmiotem finansującym składki jest sam ubezpieczony nie ma tutaj decydującego znaczenia, gdyż wykonawcą obowiązku nałożonego na mocy art. 69 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 4 i art. 87 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach jest właśnie płatnik. W świetle treści art. 1a pkt 20 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954) w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych to płatnik jest zobowiązanym do zapłacenia składki m.in. na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny – w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – nie podzielił stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 378/10, że "z faktu, iż jak wynika z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych płatnik "oblicza" składki na ubezpieczenie zdrowotne, "odprowadza je", wywieść można jedynie, że są to czynności techniczne, co uzasadnia przyjęcie interesu faktycznego (...)". Skoro bowiem płatnik jest obowiązany bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 87 ust. 1 ustawy), a w przypadku ich nieopłacenia składki te podlegają ściągnięciu w trybie i na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 93 ust. 1 ustawy), to nie można uznać, iż płatnika obciążają jedynie "czynności techniczne".

Statusu płatnika jako strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie zmienia okoliczność, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, skoro kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ma znaczenie "przesądzające" o obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzje, o których stanowi art. 38 ust. 1 ostatnio powołanej ustawy, wydawane są przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i jak wynika z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c/ tej ustawy dotyczą one wymierzania, pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne i powadzenia rozliczeń z płatnikami składek. Decyzje te mogą być zaskarżane zgodnie z art. 83 ust. 2 tej ustawy tylko w zakresie wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Do kompetencji ZUS nie należą natomiast sprawy dotyczące samego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W tym zakresie właściwym jest – zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach – dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu.

Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w K. w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r. "skoro istotą sporu pomiędzy stronami dotyczącego obowiązku odprowadzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne pozostawała kwestia występowania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonej, to przed wydaniem zaskarżonej decyzji wymiarowej koniecznym było uzyskanie przez organ rentowy prawomocnej decyzji dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu rozstrzygającej o tej kwestii" (por. wyrok SA w K. z dnia 24.06.2008 r., sygn. akt III SAKa 1880/07, opubl. Biul. SAKa 2009/2/34; zbiór lex nr 504167).

W świetle powyższych rozważań należy uznać, że Sąd I instancji trafnie zauważył, iż "(...) w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej w następstwie tego objęcia źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona (...)".

W związku z powyższym, skoro stroną tej umowy jest zleceniodawca, czy też zamawiający dzieło, to nie zasługuje na akceptację pogląd, iż nie ma on interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym ustalenia treści tej umowy, skoro ustalenia w tym zakresie dotyczą również jego interesów chronionych w odpowiednich przepisach kodeksu cywilnego (umowa zlecenie – art. 734 i nast. k.c., czy też umowie o dzieło – art. 627 i nast. k.c.).

W tej sytuacji Sąd I instancji trafnie uznał, że A. G. P. Spółka z o.o. ma status strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez NFZ, mającym na celu ustalenie w drodze decyzji, iż skarżąca wykonując umowę o świadczenie usług zawartą z nią podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż jest ona płatnikiem składek z tego tytułu. Skoro organy wadliwie oceniły brak interesu prawnego Spółki A. G. P. do występowania charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta to Sąd I instancji w oparciu o powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisy zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję.

Z tych zatem przyczyn brak było podstaw do uznania zarzutów skargi kasacyjnej za uzasadnione. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.