Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1611/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 189, art. 174, art. 134, art. 141, art. 185, art. 203
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 163 pkt 5, art. 11, art. 12, art. 161, art. 188, art. 323
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. Spółki z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 64/14 w sprawie ze skargi O. Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W., 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz O. Spółki z o.o. we W. 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 marca 2014 r. sygn. III SA/Wr 64/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę "O." Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W. z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Referując stan sprawy Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] odmawiającej przyznania spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 – utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.).

Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że "O." Sp. z o.o. (reprezentowana przez T. G.) wystąpiła 14 maja 2012 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. W sekcji VII wniosku, strona zadeklarowała osiem działek ewidencyjnych, a w sekcji VIII, siedem działek rolnych o łącznej powierzchni 131,04 ha do jednolitej płatności obszarowej.

W załączniku do wniosku strona wyjaśniła, że "O." Sp. z o.o. (z siedzibą we W. ul. K.) przejęła w wyłączne posiadanie gospodarstwo rolne od "G." Sp. z o.o. (z siedzibą we W., ul. K.) o pow. 131,04 ha. "O." Sp. z o.o. zadeklarowała wolę wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie płatności do gruntów przejętych w posiadanie za rok 2012, za rok 2011 i za wszystkie poprzednie lata. "O." Sp. z o.o. zadeklarowała kontynuowanie na przejętych gruntach wszelkich zobowiązań zadeklarowanych w poprzednich latach przez poprzednich posiadaczy tychże gruntów.

"O." Sp. z o.o. przedstawiła również umowę przekazania posiadania gruntów rolnych z dnia 11 maja 2012 r., z której wynika, że "G." Sp. z o.o. przekazała "O." Sp. z o.o. gospodarstwo rolne o pow. 131,04 ha.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zauważył, że powodem nieprzyznania stronie pomocy finansowej jest stworzenie sztucznych warunków do jej otrzymania, na co wskazuje utworzenie czterech podmiotów (w formie spółek kapitałowych), których jedynym celem jest pobieranie pomocy finansowej.

Organ odwoławczy podkreślił, że choć przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie "O." Sp. z o.o., to dla wykazania istoty sprawy, konieczne jest przedstawienie tej spółki w powiązaniu z trzema innymi podmiotami, które również w tym samym roku ubiegały się o płatność bezpośrednią, tj. "O." Sp. z o.o., "O." Sp. z o.o., "O." Sp. z o.o.

Z informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych oraz danych znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków wynika, że wśród nieruchomości rolnych, deklarowanych do płatności obszarowej przez cztery podmioty, działki ewidencyjne o numerach: 312, 317, 270, 242/1, 1517, 2, 3, 4, 234/3, 174, 185/5, 275/1, 312, 65/1, 182, 270, 312, 110/1, 110/2, 117/4, 117/5, 117/6, 117/7, 338/1, 102, 104, 90, 153, 1699, 1700, 11, 114, 620/1, 147, 151, 100, 380, 381, 385, 99, 103, 104/1, 106, 204/1, 204/2, 204/3, 213/1, 213/2, 214, 244/1, 245, 246 stanowią własność B. G., T. G., K. G., czy też są objęte są ustawową majątkową wspólnością małżeńską B. i T. G. Pozostałe działki ewidencyjne objęte wnioskami spółek były dzierżawione przez T. G. i B. G. Z danych wynikało, że zdecydowana większość deklarowanych przez wspomniane spółki z o.o. działek ewidencyjnych do płatności bezpośredniej na rok 2012 była własnością G. Z informacji znajdujących się w posiadaniu organu (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli) wynika, że działki ewidencyjne deklarowane do płatności bezpośredniej w roku 2012 przez spółki z o.o. – "O.", "O.", "O." i "O." – były w ubiegłych latach wykazywane we wnioskach pomocowych przez T. G., B. G. oraz członków najbliżej rodziny (w tym przez zstępnych, tj. K. G. i J. G.). Każda ze spółek deklarowała do płatności tereny rozproszone, położone na terenie trzech województw (różnych powiatów, gmin i niejednokrotnie położone w znacznej odległości od siebie), jak również grunty położone w bezpośrednim sąsiedztwie, mimo braku jakichkolwiek naturalnych granic. Taka deklaracja gruntów we wniosku pomocowym, mimo jego formalnej poprawności, wzbudziła zastrzeżenia organu, co do faktu rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Rady nr 73/2009. Brak jest również racjonalnych podstaw do prowadzenia działalności rolniczej na tak zadeklarowanych gruntach, gdyż nie występują żadne naturalne granice uzasadniające taki podział gruntów. Organ odwoławczy uznał więc, że w rozpatrywanej sprawie doszło do sztucznego stwarzania warunków w celu uzyskania korzyści finansowej sprzecznej z celami wsparcia płatności bezpośredniej. Pomiędzy utworzonymi przez T. G. podmiotami w postaci czterech spółek z o.o. istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, funkcjonalne i przedmiotowe, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że podmioty te zostały utworzone jedynie w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR. Z danych zawartych w KRS wynika, że we wszystkich spółkach prezesem zarządu, czy też członkiem tegoż zarządu jest lub był T. G.

W przypadku "O." Sp. z o.o. członkiem jej zarządu był T. G., z kolei prezesem zarządu jest K. G., zstępna T. G.. Analogiczna sytuacja jest w przypadku podmiotów "O." Sp. z o.o. oraz "O." sp. z o.o. W przypadku zaś spółki "O." Sp. z o.o., to T. G. pełni funkcję prezesa zarządu. Okoliczności te pozwalały uznać, że pomiędzy czterema spółkami występują powiązania osobowe między najbliższymi członkami rodziny G. Ponadto siedziba wszystkich czterech spółek mieści się pod tym samym adresem, tj. przy ul. K. we W. Ten sam jest również przedmiot działalności tych spółek, gdyż dotyczy pozostałych upraw rolnych innych niż wieloletnie, upraw drzew i krzewów owocowych ziarnkowych i pestkowych. Żadna ze spółek nie zatrudniała etatowych pracowników. Ponadto spółki te nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej, co wynika m.in. z oświadczenia T. G., że są to spółki "niepodatkowe". W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego spółka nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów świadczących o tym, że podejrzenia organu pozbawione są jakichkolwiek podstaw faktycznych. Nie przedstawiono również dowodów świadczących o rzeczywistym prowadzeniu działalności rolniczej przez spółkę. Złożona w trakcie postępowania umowa przekazania gruntów rolnych z 13 lutego 2013 r. pomiędzy "O." Sp. z o.o. reprezentowaną przez K. G., a B. G. potwierdza jedynie ustalenia organu, że wszelkie przekazania gruntów odbywają się w otoczeniu najbliżej rodziny. Fakt skierowania wezwania do złożenia wyjaśnień z 29 stycznia 2013 r. spowodował jedynie próbę dokonania zmiany podmiotowej w zakresie gruntów, które wcześniej wykazywała we wniosku spółka "O.". B. G., po złożeniu takiej umowy, wystąpiła jednocześnie z wnioskiem pomocowym domagając się przyznania wszelkiej pomocy finansowej, o jakie ubiegała się wcześniej wymieniona spółka. Jednakże w oświadczeniu z 12 marca 2013 r., złożonym przez pełnomocnika B. G., tj. T. G., B. G. stwierdziła, że nie domaga się płatności JPO i ONW do przejętych gruntów, informuje jedynie o przejęciu gruntów i ich utrzymywaniu w dobrej kulturze rolnej. Również oświadczenia składane przez K. G. nie dają jakiejkolwiek podstawy do przyjęcia faktycznego prowadzenia działalności rolniczej przez spółkę. Stwierdzenie w oświadczeniu z 20 lutego 2012 r., że grunty należące do spółki były użytkowane przez miejscowych rolników na podstawie ustnych umów, nie stanowi dostatecznego dowodu, że grunty były użytkowane rolniczo przez spółkę i że spółka rzeczywiście prowadziła działalność gospodarczą zgodnie z danymi zawartymi w KRS. Brak wiarygodności i mocy dowodowej należy również przypisać przedsądowemu wezwaniu do zapłaty za zaległy czynsz dzierżawny. Wezwanie to dokonywane jest pomiędzy najbliższymi członkami rodziny, gdyż B. G. jest wstępną K. G.. Poza tym brak jest określenia w wezwaniu żądanej kwoty, co stanowi jeden z niezbędnych jego elementów. Brak jest również logicznego uzasadnienia, że takowe wezwanie dokonywane jest między członkami najbliżej rodziny. Ponadto wskazany w tym wezwaniu numer rachunku bankowego jest numerem rachunku bankowego podanego uprzednio przez T. G.

Organ odwoławczy podkreślił, że reprezentant spółki w żaden sposób nie odniósł się do stawianego przez organ zarzutu sztucznego tworzenia warunków i nie przedstawił w tym zakresie żadnych argumentów, kwestionując jedynie uprawnienie organu do prowadzenia postępowania w takim zakresie. Zdaniem organu odwoławczego zasadniczymi okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi przyjętą sztuczność i pozorność stworzonych przez spółkę "O." Sp. z o.o. warunków do otrzymania płatności bezpośredniej są przede wszystkim: brak posiadania czy też własności sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej; brak umów potwierdzających wynajem, czy też użyczenie tegoż sprzętu rolniczego; brak pracowników, którzy wykonywaliby prace na gruntach wykazanych we wniosku pomocowym; brak ewentualnych umów dotyczących pracowników najemnych; brak faktur, które potwierdzałby zakup czy też sprzedaż produktów pozwalających na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej; ścisłe powiązania rodzinne we wszystkich spółkach, pomimo tego, że zdecydowana większość gruntów stanowi własność Państwa G.

Strona okoliczności tych w żaden sposób nie wykazała, nie przedstawiła wiarygodnych dowodów. Wszelkie odpowiedzi na wezwanie organu były jedynie polemiką, co do zasadności i prawidłowości wystosowanego przez organ wezwania. Zdaniem Dyrektora ARiMR w sprawie doszło do sztucznego podziału jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy cztery podmioty (spółki kapitałowe prawa handlowego), które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności bezpośredniej. Organ odwoławczy wskazał na art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, według którego gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Tymczasem osoby zarządzające spółką "O.", znajdują się w posiadaniu gospodarstwa, które nie stanowi wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, prowadzącego faktycznie działalność rolniczą. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że jedynym celem utworzenia spółki kapitałowej prawa handlowego "O." Sp. z o.o. było pobieranie dopłat bezpośrednich. "O." mimo że formalnie stanowi odrębny podmiot – jest jednak faktycznie ściśle powiązana z pozostałymi spółkami, które również są zarządzane przez T. G. oraz przez jego bliskich krewnych. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Takie działanie jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. W ocenie organu odwoławczego, późniejsze złożenie przez B. G. umowy dzierżawy i oświadczenia z 12 marca 2013 r. o niedomaganiu się płatności JPO i ONW do przejętych gruntów jest jedynie próbą dostosowania prawnego wzajemnych relacji między innymi podmiotami ubiegającymi się o płatność.

Organ odwoławczy podkreślił, że do badania powiązań gospodarczych spółek organy płatnicze są zobowiązane na mocy przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009. Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej finansowane są z budżetu UE, w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95. Środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że utworzone przez państwa G. cztery spółki kapitałowe prawa handlowego nie przesądzają, że faktycznie prowadzą odrębne gospodarstwa i są posiadaczami zgłoszonych do płatności gruntów. Utworzenie spółek jest jedynie wewnętrznym podziałem gospodarstwa rolnego należącego w istocie do małżonków B. i T. G. Zorganizowanie czterech spółek kapitałowych przez udziałowców należących do najbliżej rodziny jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych i wspólnotowych, jednakże ustalony przez organy związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala przyjąć, że nastąpiło sztuczne stworzenie warunków wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowej. Takie działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95, wg którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

W skardze do Sądu, "O." Sp. z o.o. wniosła o: uchylenie decyzji obu instancji i o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z 19 marca 2014 r. oddalił skargę.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji powołał się na art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazując, że sąd zobowiązany jest uwzględnić nie tylko kwestie zawarte w uzasadnieniu decyzji oraz podniesione w skardze, ale także inne okoliczności wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy.

Mając na uwadze przywołane unormowanie, Sąd zauważył, że – niezależnie od ustaleń organów, dokonanej przez nie oceny stanu faktycznego i przyporządkowania go właściwej normie prawnej, a także bez względu na zarzuty i wnioski ujęte w skardze – organy rolne nie mogły w tej sprawie zadośćuczynić wnioskowi "O." Sp. z o.o., ponieważ ta osoba prawna nie nabyła skutecznie posiadania gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o płatności na rok 2012.

Sąd podkreślił, że przy rozpoznawaniu tej okoliczności trzeba mieć na uwadze przede wszystkim trzy czynności (umowę o przekazaniu gruntów, wniosek spółki o płatności oraz powstanie tej spółki jako osoby prawnej) i terminy ich dokonania.

Pierwszą z tych czynności jest "umowa przekazania posiadania gruntów rolnych" zawarta 11 maja 2012 r., z której wynika, że stroną przekazującą była "G." Sp. z o.o., przejmującą zaś "O." Sp. z o.o. W umowie tej jednoznacznie postanowiono, że "z dniem dzisiejszym [tj. 11 maja 2012 r. – uwaga Sądu] "O." Spółka z o.o. przejmuje w posiadanie od "G." Spółka z o.o. jej gospodarstwo rolne o powierzchni 131,04 ha, to jest działki rolne wskazane w załączniku do tej umowy, będącym integralną częścią tej umowy". Dalej napisano: "O." Spółka z o.o. oświadcza, iż zobowiązuje się do kontynuowania programu ONW i programu rolno środowiskowego realizowanego w tym gospodarstwie przez "G." Spółka z o.o., i deklaruje w tym zakresie podjęcie wszelkich zobowiązań wobec ARiMR istniejących na dzień przejęcia gospodarstwa w posiadanie [tj. 11 maja 2012 r. – uwaga Sądu], oraz deklaruje wstąpienie do toczącego się postępowania w miejsce "G." Spółka z o.o.". Dokument ten, podpisany przez T. G. – Prezesa Zarządu "G." Sp. z o.o. i K. G. – Prezesa Zarządu "O." Sp. z o.o., wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 14 maja 2012 r.

W dniu 14 maja 2012 r. "O." Sp. z o.o. złożyła w Biurze Powiatowym ARMR we W. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012. W pozycji III formularza (Podmiot), punkt 02. Nazwisko/Nazwa pełna – napisano w jednoznacznie: "O." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a w punkcie 03. Pierwsze imię/Nazwa skrócona – "O." Sp. z o.o. Działki ujęte w formularzu (VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) pokrywały się z działkami figurującymi w załączniku do umowy z dnia 11 maja 2012 r., wskazana zaś we wniosku łączna powierzchnia zgłoszonych do jednolitej płatności obszarowej działek (131,04 ha) odpowiadała powierzchni określonej w umowie z dnia 11 maja 2012 r. "O." Sp. z o.o. w piśmie z dnia 14 maja 2012 r. raz jeszcze oświadczyła, że "w dniu dzisiejszym przejęła w wyłączne posiadanie gospodarstwo rolne "G." Spółka z o.o. W związku z powyższym "O." Spółka z o.o. deklaruje wolę wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie płatności do gruntów przejętego w posiadanie gospodarstwa za 2012 r., za 2011 r. i za wszystkie poprzednie lata. Dotyczy to także postępowań, które mogą być wszczęte, wznowione bądź podjęte w przyszłości."

Sąd następnie wskazał, że jeśli zaś chodzi o strony "umowy przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia 11 maja 2012 r., to należy zauważyć, że podmiot przekazujący, tj. "G." Sp. z o.o., został zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym 26 października 2010 r., podmiot przejmujący zaś, tj. "O." Sp. z o.o., uzyskał osobowość prawną i związaną z tym zdolność prawną 25 maja 2012 r. (data rejestracji w KRS, Nr KRS [...]).

W ocenie Sądu zestawienie terminu zawarcia umowy (11 maja 2012 r.) i złożenia wniosku o płatności (14 maja 2012 r.) z terminem uzyskania przez "O." Sp. z o.o. osobowości prawnej (25 maja 2012 r.) wskazuje niedwuznacznie, że przejmującym posiadanie gruntów rolnych od "G." Sp. z o.o., a następnie występującym o płatności na rok 2012, okazał się podmiot nieistniejący w zbiorze spółek kapitałowych z ograniczoną odpowiedzialnością. Wpis spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do rejestru przedsiębiorców ma bowiem charakter konstytutywny (art. 163 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych), co oznacza, że właściwa spółka z o.o. powstaje dopiero z dniem wpisu, z tym też terminem uzyskuje osobowość prawną, czyniącą z niej podmiot mający zdolność prawną, umożliwiającą bycie podmiotem prawa i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych i publicznoprawnych. W sytuacji zarówno działania K. G. (prezesa zarządu nieistniejącej osoby prawnej), jak i T. G. (członka zarządu nieistniejącej osoby prawnej), podjęte przed terminem rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie mogły wywołać skutków prawnych wobec nieistniejącej jeszcze osoby prawnej, a więc także przejęcia od "G." Sp. z o.o. gruntów rolnych o pow. 131,04 ha i objęcia tych nieruchomości wnioskiem z 14 maja 2012 r. o płatności na rok 2012. Jeżeli bowiem osoba prawna jest non existens, przeto umowa zawarta w imieniu osoby prawnej nieistniejącej staje się czynnością prawną nieistniejącą (contractus non existens).

Sąd uznał, że w rezultacie wadliwej czynności prawnej nie doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji nr 1122/2009. Według tego przepisu "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji z tytułu przedmiotowych jednostek produkcyjnych. Z unormowania tego niedwuznacznie wynika, że "przekazanie gospodarstwa" możliwe jest jedynie w drodze ważnej i skutecznej umowy. Tymczasem "umowa przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia 11 maja 2012 r., jako czynność prawna wadliwa, nie mogła wywołać zamierzonego przez strony skutku w postaci "przekazania gospodarstwa" stronie skarżącej. Tym samym "O." Sp. z o.o. nie mogła się legitymować przewidzianym przez prawodawcę tytułem prawnym do posiadania gospodarstwa w dniu 31 maja 2012 r. (rok złożenia wniosku), co wykluczało przyznanie temu podmiotowi jednolitej płatności obszarowej na ten rok.

Zdaniem Sądu wskazana okoliczność, jako wywołująca najdalej idący skutek prawny (niemożność zadośćuczynienia wnioskowi strony skarżącej), powoduje bezprzedmiotowość rozważań w zakresie prawidłowości powoływania się na klauzule obchodzenia prawa o jakich mowa w: art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95; art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011.

Sąd I instancji końcowo stwierdził, że na wynik sprawy nie miały również wpływu wywody skarżącej spółki w kwestiach majątku wspólnego małżonków B. i T. G. oraz ich majątków osobistych, zniesienia małżeńskiej wspólności majątkowej a także powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. (P 40/11), dotyczący dopuszczalności nadania numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków w sytuacji istnienia między nimi rozdzielności majątkowej i posiadania odrębnych gospodarstw rolnych.

Skargą kasacyjną "O." Sp. z o.o. we W. zaskarżyła powyższy wyrok Sądu I instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 163 pkt 5 k.s.h. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 11 § 1 i 2 k.s.h. i art. 12 k.s.h. w zw. z art. 161 § 1 k.s.h. poprzez ich niezastosowanie, i w rezultacie wadliwe uznanie przez Sąd, iż skarżąca spółka powstała i uzyskała osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu do KRS-u (tj. 25 maja 2012 r.) i nie mogła ona wcześniej, tj. 11 maja 2012 r. zawrzeć skutecznie ważnej umowy przekazania gospodarstwa rolnego, gdy tymczasem przywołane powyżej przepisy prawa handlowego jednoznacznie stanowią, iż z chwilą zawarcia umowy spółki z o.o. (co w przypadku skarżącej miało miejsce 8 maja 2012 r.) powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialności w organizacji i taka jednostka organizacyjna może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, jak też zaciągać zobowiązania, a z chwilą jej wpisu do KRS-u, spółka ta staje się podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji;

2. art. 7 w zw. z art. 19 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegającą na nieuwzględnieniu stanu faktycznego posiadania przez skarżącą przedmiotowych gruntów dzień 31 maja 2012 r. i nieprawidłowym ustaleniu posiadania przez skarżącą statusu rolnika (posiadacza gruntów rolnych na dzień 31 maja 2012 r.) - co nastąpiło m.in. wskutek błędnego uznania przez Sąd I instancji, że :

a) posiadanie przez skarżącą tytułu prawnego wynikającego z ważnej umowy cywilnoprawnej, do posiadania gruntów bezsprzecznie posiadanych przez spółkę na dzień 31 maja 2012 r., jest wymogiem prawnym uzyskania płatności kierowanych do posiadaczy gruntów rolnych na mocy art. 2a rozporządzenia nr 73/2009.

b) spółka w fazie "w organizacji" nie mogła skutecznie nabywać praw do posiadania gruntów, nie mogła przejmować gruntów w swe posiadanie i nie mogła zaciągnąć zobowiązania rolnośrodowiskowego, co jest niezgodne ze stanem faktycznym, albowiem na mocy art. 11 § 1 k.s.h. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością już w fazie "w organizacji" mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe oraz zaciągać zobowiązania.

3. art. 7 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 2a i pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez ich błędną jego wykładnię, ponieważ w ocenie skarżącej przepisy te powinny być rozumiane w ten sposób, iż organ powinien przyznać wnioskowaną płatność JPO spółce, skoro:

- spółka posiadała przedmiotowe grunty na dzień 31 maja 2012 r., a żaden inny podmiot sprzecznego z tym wniosku ani sprzecznej z tym deklaracji nie złożył,

- wszystkie grunty rolne spółki były utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy 2012 r., czego organ nie kwestionował,

- spółka przestrzegała wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

- spółce został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

4. art. 3 pkt 3 a i b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz art. 2 lit. a Rozporządzenia (WE) nr 73/2009 poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu interpretacji tych przepisów w oczywistej sprzeczności z ich treścią, podczas gdy spółka z o. o. w organizacji wypełnia definicję rolnika-producenta rolnego, a do czasu uzyskania przez spółkę osobowości prawnej można by przyjąć, iż spółka w organizacji była wskazaną w ustawie "jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej".

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 138 § 1 pkt 2, w zw. z art. 107 § 3, w zw. z art. 127 § 1, w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: p.u.s.a.), w zw. z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz naruszenia art. 2 k.p.c., przez oddalenie skargi na oczywiście wadliwą decyzję bez zbadania jakiegokolwiek merytorycznego zarzutu tej skargi;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a., w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie bez uwzględnienia niepodważonych skutecznie przez organ dowodów w postaci złożonych pod odpowiedzialnością karną oświadczeń przedstawicieli skarżącej o posiadaniu gruntów przez skarżącą na dzień 31 maja 2012 r., z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i braku rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący oraz ze względu na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podania dowodów na potwierdzenie okoliczności stanowiących podstawę faktyczną podjęcia decyzji, brak wskazania przyczyn nieuznania wiarygodności poszczególnych dowodów i poprzez ograniczenie się do błędnej oceny prawnej ważności i skuteczności zawartej umowy przekazania gospodarstwa rolnego, zaniechanie merytorycznego rozpoznania zarzutów zgłoszonych w skardze.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przypisanych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

W pismach procesowych z 12 stycznia i 18 lutego 2015 r. spółka podtrzymała zarzuty skargi kasacyjnej i nadesłała zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego B. G. oraz postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z 11 lutego 2015 r. w sprawie decyzji z [...] stycznia 2013 r. nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Z jej zarzutów wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., w przedmiocie odmowy przyznania "O." Sp. z o.o. we W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, orzekł, że decyzja ta jest zgodna z prawem i oddalił skargę. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednak, że zasadniczym powodem oddalenia skargi były okoliczności jakie Sąd I instancji – na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. – uwzględnił z urzędu, a które nie znalazły się w argumentacji zaskarżonej decyzji.

Uwzględnione okoliczności dotyczyły tego, że "O." Sp. z o.o. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym 25 maja 2012 r. Sąd I instancji wskazał, że wpis spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do rejestru przedsiębiorców ma charakter konstytutywny (art. 163 pkt 5 k.s.h.), a więc właściwa spółka z o.o. powstaje dopiero z dniem wpisu, z tym też terminem uzyskuje osobowość prawną, czyniącą z niej podmiot mający zdolność prawną, umożliwiającą bycie podmiotem prawa i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych i publicznoprawnych. W ocenie Sądu I instancji oznaczało to, że zarówno działania K. G., jak i T. G. (odpowiednio prezesa i członka zarządu nieistniejącej osoby prawnej), podjęte przed terminem rejestracji spółki "O." nie mogły wywołać skutków prawnych wobec nieistniejącej jeszcze osoby prawnej, a więc także przejęcia od "G." Sp. z o.o. – na podstawie umowy z 11 maja 2012 r. – gruntów rolnych o pow. 131,04 ha i objęcia tych nieruchomości wnioskiem z 14 maja 2012 r. o płatności bezpośrednie na rok 2012. W rezultacie wadliwej czynności prawnej nie doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, ponieważ "umowa przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia 11 maja 2012 r., jako czynność prawna wadliwa, nie mogła wywołać "przekazania gospodarstwa" skarżącej spółce. Tym samym "O." Sp. z o.o. nie mogła się legitymować przewidzianym przez prawodawcę tytułem prawnym do posiadania gospodarstwa w dniu 31 maja 2012 r., co wykluczało przyznanie temu podmiotowi jednolitej płatności obszarowej na ten rok. Podane okoliczności – w ocenie Sądu I instancji – spowodowały bezprzedmiotowość rozważań w zakresie prawidłowości powoływania się na klauzule obchodzenia prawa o jakich mowa w: art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95; art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011.

Podważając trafność tego stanowiska, strona skarżąca kasacyjnie wywodziła z kolei, że Sąd I instancji dokonał rażąco błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 163 pkt 5 k.s.h., całkowicie nie uwzględniając treści przepisów art. 11 § 1 i 2 i art. 12 k.s.h. w zw. z art. 161 § 1 k.s.h. Sąd I instancji bowiem wadliwie uznał, iż "O." Sp. z o.o. powstała i uzyskała osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu do KRS-u (tj. 25 maja 2012 r.) i nie mogła wcześniej, tj. 11 maja 2012 r. zawrzeć skutecznie ważnej umowy przekazania gospodarstwa rolnego. Tymczasem przywołane powyżej przepisy prawa handlowego jednoznacznie stanowią, że z chwilą zawarcia umowy spółki z o.o. (co w przypadku skarżącej miało miejsce 8 maja 2012 r.) powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialności w organizacji i taka jednostka organizacyjna może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, jak też zaciągać zobowiązania, a z chwilą jej wpisu do KRS-u, spółka ta staje się podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. W efekcie dokonania w skarżonym wyroku rażąco wadliwej oceny prawnej skuteczności i ważności zawarcia przez skarżącą spółkę umowy przekazania gospodarstwa rolnego, Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy.

Z powyższego wynika zatem, że zasadnicze znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sporu prawnego, ma odpowiedź na pytanie, czy "O." Sp. z o.o. mogła skutecznie zawrzeć umowę przekazania gospodarstwa rolnego z 11 maja 2012 r. i złożyć wniosek o przyznanie spornych płatności na 2012 r. (14 maja 2012 r.) przed datą jej rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym (25 maja 2012 r.). Ustalenie to bowiem determinuje kolejne rozważania dotyczące prawidłowości wydania decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarta w zaskarżonym wyroku ocena Sądu I instancji w opisanym wyżej zakresie była nieprawidłowa.

Należy przypomnieć, że w myśl art. 161 § 1 k.s.h. – z chwilą zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji.

Zgodnie z art. 163 k.s.h. – do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga się: 1) zawarcia umowy spółki; 2) wniesienia przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki, z uwzględnieniem art. 158 § 11; 3) powołania zarządu; 4) ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki; 5) wpisu do rejestru.

Stosowanie do art. 11 § 1 k.sh. – spółki kapitałowe w organizacji, o których mowa w art. 161 (sp. z o.o.) i art. 323, mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane.

Zgodnie zaś z art. 12 k.s.h. – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji (...) z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że spółka z o.o., która powstaje po "zawiązaniu" (zawarciu umowy spółki z o.o. - art. 161 k.s.h. ), staje się podmiotem prawa określonym jako spółka w organizacji. W literaturze podkreśla się, że w odróżnieniu od stanu przed zawiązaniem spółka ta jest już spółką (a nie przedspółką). Występuje jakościowa różnica między tymi fazami, gdyż mamy do czynienia z podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych (por. A. Barczak-Oplustil, K. Oplustil, Spółki kapitałowe w stadium organizacji, Warszawa 2002, s. 47 i n.; a także A. Kidyba, Komentarz do Kodeksu spółek handlowych, Lex 2015). Jest ona podmiotem stosunków cywilnych, gdyż od momentu jej zawiązania ma zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych i zdolność sądową oraz upadłościową, posiada wyodrębnienie organizacyjne i majątkowe, działa pod własną firmą. Jest podmiotem odpowiadającym w stosunku do osób trzecich za zobowiązania. Artykuł 11 § 1 k.s.h. jest konkretyzacją normy art. 331 k.c. (do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych), która wprowadza trzecią kategorię podmiotu do kodeksu cywilnego.

Podkreślić także należy, że spółka z o.o. w organizacji może otrzymać nr REGON, utworzyć rachunek bankowy, zatrudniać pracowników itp. Spółka w organizacji może nabywać na własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe. Warto także zwrócić uwagę, że art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jednoznacznie przesądza o tym, że spółka kapitałowa w organizacji może podjąć działalność gospodarczą przed uzyskaniem wpisu do rejestru przedsiębiorców. Natomiast z chwilą wpisu do rejestru spółki z o.o. w organizacji staje się właściwą spółką z o.o., która uzyskuje osobowość prawną i stają się podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. Przejście praw i obowiązków na spółkę odbywa się automatycznie. O przejściu praw i obowiązków decyduje wpis do rejestru przedsiębiorców, który ma charakter konstytutywny, tj. spółka właściwa powstaje z tym momentem, a dodatkowo uzyskuje osobowość prawną. Po wpisie spółki (a nie umowy spółki, oświadczeń itp.), konstytutywny charakter mają wpisy dotyczące wszelkich zmian w umowie spółki.

Reasumując spółka z o.o. w organizacji jest tzw. ułomną osobą prawną, posiada zdolność do czynności prawnych, co oznacza, że może we własnym imieniu działać zarówno w obrocie, jak i przed sądami czy urzędami. A więc spółka z o.o. w organizacji może prowadzić działalność gospodarczą przed wpisaniem jej do KRS.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwione uznał zarzuty skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 163 pkt 5 k.s.h., a przy tym nie uwzględnił treści przepisów art. 11 § 1 i 2 k.s.h. i art. 12 k.s.h. w zw. z art. 161 § 1 k.s.h.

W wyniku tego uchybienia, Sąd I instancji wadliwie uznał, iż skarżąca spółka powstała i uzyskała osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu do KRS-u (tj. 25 maja 2012 r.) i nie mogła ona wcześniej, tj. w dniu 11 maja 2012 r. zawrzeć skutecznie ważnej umowy przekazania gospodarstwa rolnego. Tymczasem skarżąca spółka z o.o. w organizacji powstała z chwilą zawarcia umowy spółki z o.o. (tj. 8 maja 2012 r.) i od tej chwili mogła we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, jak też zaciągać zobowiązania, a z chwilą jej wpisu do KRS-u, spółka ta stała się podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. Informacja o dacie zawarcia umowy spółki (akcie notarialnym z dnia 8 maja 2012 r. Rep. A nr [...] sporządzonym przed notariuszem) znajduje się w dziale 1 rubryka 4 odpisu z KRS-u skarżącej spółki nr [...]. Należy też zauważyć, że "O." Sp. z o.o. jeszcze przed zawarciem "umowy przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia 11 maja 2012 r. uzyskała numer REGON [...], o czym świadczy jego podanie w tejże umowie.

W rezultacie powyższego autor skargi kasacyjnie słusznie wywodzi, że po zawiązaniu "O." Sp. z o.o. aktem notarialnym działająca w imieniu spółki "w organizacji" grupa założycieli jeszcze przed uzyskaniem osobowości prawnej miała prawo zawierać umowy dzierżawy gruntów, przejmować wydzierżawione grunty w posiadanie spółki, uzyskać wpis do ewidencji producentów, a także wnioskować o płatności JPO do gruntów posiadanych przez spółkę. Brak osobowości prawnej u spółki w fazie "w organizacji" nie był tu przeszkodą prawną, ponieważ art. 3 pkt 3 z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, definiuje producenta rolnego również jako jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że Sąd I instancji naruszył przywołane przepisy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, ponieważ wbrew jego ocenie "umowa przekazania posiadania gruntów rolnych" z dnia 11 maja 2012 r. została zawarta przez podmiot istniejący "O." Sp. z o.o. w organizacji, a tym samym wywoływała skutki prawne w postaci przekazania gospodarstwa. W efekcie Sąd I instancji błędnie uznał, że z podanej przyczyny w sprawie nie doszło do "przekazania gospodarstwa rolnego" w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, które oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji z tytułu przedmiotowych jednostek produkcyjnych. Podkreślić należy, że definicja "przekazanie gospodarstwa" dotyczy przekazania stanu posiadania gospodarstwa, a nie dotyczy przekazania praw do posiadania gospodarstwa, ponieważ prawodawca wspólnotowy wymaga dokonania nieokreślonej bliżej "transakcji", ale bezsprzecznie transakcja ta powinna dotyczyć stanu posiadania, ponieważ stan posiadania, a nie prawo do nieruchomości, jest źródłem uprawnienia do płatności. Bezspornym jest bowiem, że płatności przysługują również rzeczywistym posiadaczom i użytkownikom gruntów o nieuregulowanym stanie prawnym, a w stosunku do takich gruntów można zawierać ważne umowy dokumentujące dokonane czynności faktyczne przekazania ich posiadania za zgodną wolą stron. W stosunku do takich gruntów nie można natomiast zawrzeć ważnej umowy przenoszącej prawa. Dodatkowym argumentem przemawiającym za twierdzeniem skarżącej kasacyjnie spółki jest to, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie miał wątpliwości, że "O." Sp. z o.o. w organizacji można przypisać przymiot rolnika (posiadacza gospodarstwa) i 12 maja 2012 r. wpisał spółkę do ewidencji producentów.

Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni prawa wykluczając możliwość przyznania płatności "O." Sp. z o.o. tylko z powodu nieposiadania przez skarżącą osobowości prawnej przed datą 25 maja 2012 r. Tym samym nieprawidłowo uznał, że "O." Sp. z o.o. nie mogła się legitymować przewidzianym przez prawodawcę tytułem prawnym do posiadania gospodarstwa w dniu 31 maja 2012 r., co wykluczało przyznanie temu podmiotowi jednolitej płatności obszarowej na ten rok.

Powyższe błędne wnioski Sądu I instancji spowodowały, że nie dokonał on kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w zakresie prawidłowości powoływania się na klauzule obchodzenia prawa o jakich mowa w: art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95; art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011.

W efekcie Sąd I instancji, błędnie wychodząc poza zakres skargi, nie odniósł się do zarzutów skarżącej spółki zawartych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., a tym samym nie rozpoznał istoty sprawy, która polegała na zbadaniu czy zgodnie z prawem organy ARiMR odmówiły skarżącej spółce wnioskowanych płatności z powodu stworzenia przez nią tzw. "sztucznych warunków".

Powyższe czyni usprawiedliwionym zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszeń przepisów postępowania, a dotyczące oddalenia skargi bez zbadania jakiegokolwiek merytorycznego zarzutu tej skargi.

Naruszenie te należy odczytywać jako przede wszystkim uchybienie przepisowi art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przy czym w ramach uzasadnienia Sąd zobowiązany jest także do odniesienia się do zarzutów podnoszonych w skardze (por. wyrok NSA z 8 października 2008 r., sygn. II FSK 977/07, LEX nr 497392, także wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 2018/09, LEX nr 558931). W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie wywiązał się z tego ostatniego obowiązku, nie odniósł się bowiem do istotnych dla sprawy zarzutów skargi. W takim przypadku skontrolowanie legalności zaskarżonego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie staje się niemożliwe.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji dokona oceny zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w zakresie merytorycznym, tj.: poprzez odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących odmowy przyznania wnioskowanych płatności na 2012 r. z powodu stworzenia przez skarżąca spółkę tzw. "sztucznych warunków" do uzyskania tychże płatności.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Na zasądzone koszty postępowania kasacyjnego (380 zł), składa się opłata kancelaryjna za sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (180 zł).