Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1276/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 i 2, art. 105 par. 1art. 26 par. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144, art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...], wydane w związku z wnioskiem A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 8 kwietnia 2015 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego jako bezprzedmiotowego, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. pełnomocnik A. Sp. z o.o. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] i [...]. W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik wyjaśnił, iż ww. tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące: styczeń - grudzień 2003 r., styczeń - grudzień 2004 r. i styczeń - grudzień 2005 r., które w jego ocenie uległy przedawnieniu odpowiednio z upływem 2008 r., 2009 r. i 2010 r. Powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej regulujące kwestie przedawnienia podkreślił, iż po upływie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych nie jest dopuszczalne prowadzenie egzekucji z innych niż przedmiot hipoteki składników majątku zobowiązanego, dlatego też uznać należy, iż sprzeczne z prawem jest zajęcie z dnia 5 marca 2015 r. dokonane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł., odnoszące się do wierzytelności zobowiązanego "należnych mu od Syndyka Masy Upadłości B. Sp. z o.o w upadłości". W dalszej części uzasadnienia ww. wniosku pełnomocnik Spółki przywołał fragmenty wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. o sygn. akt SK 40/12, podkreślając jednocześnie, iż całkowite wyłączenie przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką jest sprzeczne z Konstytucją RP.

Ponadto pełnomocnik Spółki załączając do ww. wniosku pismo z dnia 8 kwietnia 2015 r. skierowane do Urzędu Miejskiego w Ł. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. o jednoczesnym złożeniu do wierzyciela prośby o niezwłoczne powiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. o przedawnieniu należności objętych ww. tytułami wykonawczymi i o złożenie wniosku o uchylenie zajęcia wierzytelności dłużnika względem Syndyka Masy Upadłości B. Sp. z o.o. dokonanego za pismem Komornika z dnia 5 marca 2015 r. oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W dniu 14 kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie, którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 61a k.p.a. z uwagi na fakt, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. nie prowadzi i nie prowadził postępowania egzekucyjnego oraz nie dokonywał żadnych czynności egzekucyjnych przeciwko A. Sp. z o.o.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 8 i art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte i niepełne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, art. 61 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie w sprawie.

W dniu 30 kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. po rozpatrzeniu ww. zażalenia wydał postanowienie, którym uchylił w całości rozstrzygnięcie z dnia 14 kwietnia 2015 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania uznając, iż brak prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec wnioskodawcy nie jest wystarczającym powodem do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie.

Pismem z dnia 4 maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wystąpił do Burmistrza Ł. z prośbą o udostępnienie kopii dokumentów odnoszących się do tytułów wykonawczych wskazanych przez pełnomocnika Spółki we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na ww. pismo Burmistrz Ł. przy piśmie z dnia 7 maja 2015 r. przesłał ewidencję przedmiotowych tytułów wykonawczych wraz z wnioskami skierowanymi do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wydał postanowienie o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż tytuły wykonawcze wskazane przez pełnomocnika Spółki we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wierzyciel skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. jedynie w celu nadania im klauzul wykonalności. Jak ustalono w toku postępowania wyjaśniającego, Burmistrz Ł. z wnioskami o wszczęcie egzekucji z nieruchomości zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. nie prowadzi postępowania egzekucyjnego wobec A. Sp. z o.o. na podstawie ww. tytułów wykonawczych, dlatego też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego uznano za bezprzedmiotowy.

Pismem z dnia [...] pełnomocnik spółki złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 8 i art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte i niepełne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, art. 2 § 1 pkt 1, art. 3a § 1 pkt 1, art. 19 § 1, art. 22 § 1 oraz art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie, że podatek od nieruchomości podlega egzekucji sądowej, nie zaś administracyjnej oraz, że powierzenie prowadzenia egzekucji sądowemu organowi egzekucyjnemu nie wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia właściwego sądu powszechnego w wyniku wystąpienia zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

Z uwagi na powyższe pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem pełnomocnika Spółki organ pierwszej instancji nie wykazał w sposób bezsprzeczny, że nigdy nie prowadził przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, dlatego też zastosowanie w tej sytuacji art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było bezzasadne.

Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, powołując brzmienie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, iż co do zasady żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji można wnieść jedynie w każdym stadium trwania postępowania egzekucyjnego. Pamiętać przy tym należy, iż postępowanie egzekucyjne jest pojęciem szerszym od egzekucji i następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym. Tymczasem z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż wierzyciel - Burmistrz Ł. przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. ww. tytuły wykonawcze jedynie w celu nadania im klauzuli wykonalności. Gospodarzem postępowania egzekucyjnego jest Burmistrz Ł. jako wierzyciel, zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. działający w sprawie jako administracyjny organ egzekucyjny związany jest wnioskami wierzyciela i bez jego inicjatywy nie może podejmować żadnych czynności. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika Spółki, w przedmiotowej sprawie nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przez administracyjny organ egzekucyjny wobec A. Sp. z o.o. na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., zgodnie z żądaniem wierzyciela, w dniach 13 lipca 2005 r. i 22 maja 2006 r. nadał klauzule wykonalności ww. tytułom wykonawczym, które następnie zostały skierowane przez wierzyciela do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. wraz z wnioskami z dnia 18 lipca 2005 r. i z dnia 23 maja 2006 r. o wszczęcie wobec Spółki egzekucji z nieruchomości. Postępowanie egzekucyjne, zgodnie z ww. wnioskami wierzyciela, wszczął i prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ł.

W świetle powyższego, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...], organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. żądania o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy żądanie takie zostanie zgłoszone przez pełnomocnika Spółki, pomimo iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. nie wszczynał i nie prowadzi przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji brak jest podstaw do rozstrzygania w przedmiocie tego wniosku w oparciu o normę art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. niezasadne są również zarzuty zażalenia w zakresie naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 i art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Umorzenie postępowania, o którym mowa w art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi podstawę do odmowy merytorycznego rozpoznania wniosku strony w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Poza tym subiektywne przekonanie strony, wyrażające się niezadowoleniem z rozstrzygnięcia, nie może być podstawą do stwierdzenia, że organ prowadził postępowanie w sposób naruszający wyrażone w ww. przepisach zasady ogólne postępowania administracyjnego oraz zasady "gromadzenia materiału dowodowego i dokonywania jego oceny.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] zauważył również, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. w sposób nieprawidłowy rozpatrzył zażalenie z dnia 23 kwietnia 2015 r. i w trybie art. 132 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wydał postanowienie z dnia 30 kwietnia 2015 r., którym uchylił w całości postanowienie z dnia 14 kwietnia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 8 kwietnia 2015 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 132 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia oraz prawa i obowiązki Spółki, albowiem niezależnie od tego czy w trybie umorzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie, czy też w trybie odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie, organ i tak - z uwagi na nieprowadzenie postępowania egzekucyjnego - nie mógł wypowiedzieć się merytorycznie w zakresie istnienia lub nieistnienia przesłanek do umorzenia z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na powyższe postanowienie Spółka A. Sp. z o.o., wniosła skargę do WSA w Łodzi, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszenie art. 2 § 1 pkt 1, art. 3a § 1 pkt 1, art. 19 § 1 w zw. z art. 22 § 1 i art. 62 Ustawy poprzez błędne uznanie, że zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości podlegają egzekucji sądowej, a nie egzekucji administracyjnej w trybie Ustawy, oraz że powierzenie prowadzenia egzekucji zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości sądowemu organowi egzekucyjnemu, po nadaniu klauzuli wykonalności przez administracyjny organ egzekucyjny, nie wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia sądu rejonowego, w którego okręgu wszczęto egzekucję, po wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej oraz naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 Ustawy poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Wniosła o uchylenie zaskarżanego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, w całości.

Skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 oraz z art. 3a § 1 pkt 1 Ustawy, podatki, w tym podatek od nieruchomości, podlega egzekucji administracyjnej, nie zaś egzekucji sądowej. Na podstawie natomiast art. 19 § 1 i art. 22 § 1 Ustawy, organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego. Właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości ustala się natomiast według miejsca jej położenia. W niniejszej sprawie organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia egzekucji z nieruchomości położonej w G., gmina Ł., jest zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. Tymczasem egzekucja została przez wierzyciela powierzona komornikowi sądowemu, a więc sądowemu organowi egzekucyjnemu. Jak wynika z art. 62 Ustawy, w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tej samej nieruchomości organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Na podstawie powołanego przepisu należy zatem stwierdzić, że powierzenie prowadzenia egzekucji z nieruchomości komornikowi sądowemu jako sądowemu organowi egzekucyjnemu, może nastąpić jedynie w przypadku rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez właściwy sąd rejonowy, w sytuacji wystąpienia zbiegu egzekucji sądowej i egzekucji administracyjnej.

W świetle powołanych przepisów za wątpliwe skarżąca uznała twierdzenia powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którymi Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. nigdy nie prowadził egzekucji na podstawie powołanych na wstępie tytułów wykonawczych, ponieważ egzekucję tę od początku prowadził sądowy organ egzekucyjny, zaś wierzyciel przekazał tytuły wykonawcze administracyjnemu organowi egzekucyjnemu -Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ł. - jedynie w celu nadania im klauzuli wykonalności. Co więcej, biorąc pod uwagę powołane powyżej przepisy prawa, sądowy organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia egzekucji. W konsekwencji spółka przyjęła, że nie znajduje uzasadnienia zastosowanie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 18 Ustawy, na podstawie których postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego w oparciu o wskazane na wstępie tytuły wykonawcze, zostało umorzone jako bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy nie zostało wykazane, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. rzeczywiście nie prowadził postępowania egzekucyjnego, o którego umorzenie wnosiła Skarżąca, jak również nie zostało wykazane na jakiej podstawie postępowanie to było prowadzone przez sądowy organ egzekucyjny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że Burmistrz Ł. jest wierzycielem należności objętych tytułami wykonawczymi a zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. jako administracyjny organ egzekucyjny związany jest jego wnioskami i bez jego inicjatywy nie może podejmować żadnych czynności w przedmiocie przymusowego wykonania zobowiązań objętych tymi tytułami wykonawczymi. Organ egzekucyjny nie ma prawa wszcząć postępowania egzekucyjnego bez stosownego wniosku wierzyciela, którego w niniejszej sprawie nie było.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił ponadto, że nie miał wpływu na działania podjęte przez Burmistrza Ł. polegające na skierowaniu wniosku o prowadzenie wobec Spółki postępowania egzekucyjnego do komornika sądowego i nie może dokonywać jego oceny.

Postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym przyznał skarżącej Spółce prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W piśmie procesowym z dnia 1 kwietnia 2016 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci uchwały nr XIII/193/2016 Rady miejskiej w Ł. z dnia 16 marca 2016 r. w sprawie nieuwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego na okoliczność potwierdzenia tezy, zgodnie z którą organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z treści tej uchwały wynika bowiem, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ł. nigdy nie prowadził postępowania egzekucyjnego w oparciu o ww. tytuły wykonawcze. Wobec Spółki była wszczęta i prowadzona egzekucja na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na rzecz innych wierzycieli zaś tytuły wykonawcze wystawione przez Burmistrza Ł. i opatrzone klauzulą wykonalności przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zostały przekazane do komornika w oparciu o art. 954 pkt 2 k.p.c. w celu ich ewentualnego uwzględnienia w planie podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości Spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego, mogących mieć istotny wpływ (mających wpływ) na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania wyrażonego w tym postanowieniu stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w [...].

W rozpoznawanej sprawie należy rozstrzygnąć, czy prawidłowo postąpił organ drugiej instancji, utrzymując w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] o umorzeniu, z uwagi na bezprzedmiotowość, postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o umorzenie - w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.- dalej: u.p.e.a.) - postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Organy obu instancji wskazały, iż postępowanie egzekucyjne w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze nie zostało wszczęte i nie toczy się, bowiem tytuły wykonawcze wskazane przez pełnomocnika Spółki we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wierzyciel – Burmistrz Ł. – skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. jedynie w celu nadania im klauzul wykonalności. Z wnioskami o wszczęcie egzekucji z nieruchomości Spółki wierzyciel zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł.

Natomiast zdaniem strony podatki, w tym podatek od nieruchomości, stanowiące podstawę wydania ww. tytułów wykonawczych, podlegają egzekucji administracyjnej, nie zaś sądowej. Zdaniem pełnomocnika Spółki organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia egzekucji z nieruchomości Spółki położonej w miejscowości G. w gminie Ł. jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. Tymczasem egzekucja została powierzona komornikowi sądowemu, a więc sądowemu organowi egzekucyjnemu, co może nastąpić jedynie w przypadku wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez właściwy Sąd rejonowy w sytuacji wystąpienia zbiegu egzekucji sądowej i egzekucji administracyjnej. W takiej sytuacji organ egzekucyjny powinien wstrzymać czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazać akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

W ocenie Sądu, za prawidłowe i odpowiadające przepisom prawa należy uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...].

Unormowania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji traktują o zasadach prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak również wyznaczają moment jego rozpoczęcia oraz zakończenia. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na fakt, iż pojęcie "postępowanie egzekucyjne" jest pojęciem szerszym od pojęcia "egzekucja administracyjna" (egzekucja wchodzi w skład postępowania egzekucyjnego), a jego wszczęcie następuje wcześniej niż sama egzekucja (por.: wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 932/07, Lex nr 469776). Postępowanie egzekucyjne w administracji to zorganizowany ciąg czynności procesowych, podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną.

Momentem rozpoczynającym postępowanie egzekucyjne jest dzień złożenia w organie egzekucyjnym wniosku wraz z tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela, o ile nie jest on organem egzekucyjnym, lub moment wystawienia tytułu wykonawczego, o ile wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Natomiast egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. Wskazując na ramy czasowe postępowania egzekucyjnego w administracji - poza określeniem momentu jego rozpoczęcia - stwierdzić należy, że jego zakończenie następuje przede wszystkim poprzez wykonanie egzekucji. Może ono nastąpić w drodze realizacji tytułu wykonawczego bądź orzeczenia sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Organ egzekucyjny nie wydaje w tym względzie żadnego rozstrzygnięcia. Jednakże, między innymi na żądanie zobowiązanego, może ten fakt potwierdzić deklaratoryjnym postanowieniem.

Wyjątkiem od zakończenia postępowania egzekucyjnego w administracji w drodze wyegzekwowania obowiązku poddanego egzekucji jest umorzenie tego postępowania. Jako odstępstwo od podstawowego sposobu może ono nastąpić jedynie w przypadkach ściśle określonych przepisami prawa, a mianowicie zaktualizowania się przesłanek określonych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Z treści powołanych przepisów wynika, że w wypadku stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w nich okoliczności umorzenie postępowania jest obligatoryjne i nie zależy od uznania organu w tej mierze.

Wskazany art. 59 § 1 u.p.e.a., w części pierwszej przepisu, otrzymał brzmienie o treści "postępowanie egzekucyjne umarza się". Wobec tak sformułowanej redakcji analizowanego przepisu oraz w związku z powyższymi rozważaniami dotyczącymi czasowych ram trwania postępowania egzekucyjnego należy wywieść, iż umorzenie postępowania jest możliwe od momentu jego wszczęcia do chwili jego zakończenia, bowiem poza okresem wyznaczonym tymi zdarzeniami nie można mówić o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i - co logiczne - o dopuszczalności jego umorzenia. Złożenie zatem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego - lub też innego środka ochrony przed egzekucją administracyjną, w tym między innymi skargi na czynności egzekucyjne – przed wszczęciem tego postępowania naraża zobowiązanego na brak możliwości skorzystania z przysługujących mu uprawnień. Kontynuując, istotną z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest kwestia oczekiwanego - w świetle obowiązujących przepisów prawa - postępowania organu egzekucyjnego w sytuacji złożenia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku jego skutecznego wszczęcia.

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy zobowiązany wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a tymczasem nie zostało ono w ogóle wszczęte a tym samym nie toczy się, brak jest podstaw do rozstrzygnięcia w przedmiocie tego wniosku w oparciu o normę art. 59 u.p.e.a. Jak bowiem wykazano powyżej, hipoteza analizowanej normy prawnej obejmuje swoim zakresem jedynie czas trwania postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, organ egzekucyjny uznając za bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone z wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego winien je umorzyć na mocy art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego i z uwagi na to, nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty, a także w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy (por.: wyrok WSA we Wrocławiu z 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 33/10, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że ustalenia dokonane przez organy prowadzące postępowanie są prawidłowe. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że wierzyciel – Burmistrz Ł. przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. ww. tytuły wykonawcze jedynie w celu nadania im klauzuli wykonalności. Podkreślenia przy tym wymaga, że Burmistrz Ł. jest wierzycielem należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., jako administracyjny organ egzekucyjny związany jest tego wnioskami i bez jego inicjatywy nie może podejmować czynności w przedmiocie przymusowego wykonania zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż inny jest moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji administracyjnej. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro przepisy u.p.e.a. nie regulują daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to w tym zakresie zastosowanie znajdzie zasada wynikająca z art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony (w postępowaniu egzekucyjnym – na żądanie wierzyciela) jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (w postępowaniu egzekucyjnym – organowi egzekucyjnemu). Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wobec powyższego wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym. Stosownie natomiast do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1149/14, opublikowane na stronie www.cbois.nsa.gov.pl).

Organ nie mógł zatem, jak uważa skarżąca Spółka umorzyć postępowania prowadzonego z wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. U morzyć można bowiem jedynie postępowanie, które się toczy. W sprawie nie toczyło się natomiast postępowanie z takiego wniosku. Nie toczyło się, ponieważ toczyć się nie mogło, nie mogło być nawet wszczęte – właśnie z uwagi na fakt, że Burmistrz Ł., kierując do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. tytuły wykonawcze celem nadania im klauzuli wykonalności, nie wniósł jednocześnie o wszczęcie egzekucji należności objętych tymi tytułami.

Tym samym za niezasadny należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 2 § 1 pkt 1, art. 3a § 1 pkt 1, art. 19 § 1 w zw. z art. 22 § 1 u.p.e.a. Jednoczesne nieprowadzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. postępowania egzekucyjnego w oparciu o wskazane przez skarżącą Spółkę tytuły wykonawcze stanowi element przesądzający o braku istnienia zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej a tym samym o bezzasadności również podniesionego przez Spółkę zarzutu naruszenia art. 62 u.p.e.a.

Wobec powyższych ustaleń za niezasadne należy uznać również podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Umorzenie postępowania, o którym mowa w art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi podstawę do odmowy merytorycznego rozpoznania wniosku strony w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Poza tym subiektywne przekonanie strony, wyrażające się niezadowoleniem z rozstrzygnięcia, nie może być podstawą do stwierdzenia, że organ prowadził postępowanie w sposób naruszający wyrażone w ww. przepisach zasady ogólne postępowania administracyjnego oraz zasady gromadzenia materiału dowodowego i dokonywania jego oceny. Należy ponownie podkreślić, że jedyną mającą w niniejszej sprawie znaczenie okolicznością był fakt, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. nie prowadził wobec A. Sp. z o. o. postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych przez Spółkę tytułów wykonawczych.

Wobec powyższego nie znajduje uzasadnienia wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci uchwały nr XVIII/193/2016 Rady Mieskiej w Ł. z dnia 16 marca 2016 r. na okoliczność potwierdzenia wskazanej w treści zarzutów skargi tezy, zgodnie z którą Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Skoro zatem za bezprzedmiotowy należało uznać wniosek strony skarżącej o umorzenie postępowania, które przed wniesieniem przedmiotowego wniosku nie zostało w ogóle wszczęte to konsekwentnie zaskarżone rozstrzygnięcie uznać należy za zgodne z prawem. W momencie złożenia przez skarżącą wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie istniały jeszcze podstawy prawne do analizowania okoliczności sprawy oraz oceny, czy w sprawie wystąpiły przesłanki podnoszone przez zobowiązanego i uzasadniające w jego ocenie umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Stąd też zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie dokonał analizy podniesionych przez skarżącą zarzutów pod kątem ich ewentualnej zasadności.

Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd - w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.

D.Cz.