Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 739/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
article: art. 145 par. 1 pkt lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego M.Z. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec M. Z. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. Z. wnioskiem z [...] października 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wnioskodawca opisał przebieg swojej służby, wskazując, że pracę w organach bezpieczeństwa podjął ze względu na chęć poznania technik stosowanych w służbach specjalnych. Opisał wydarzenia z okresu pełnienia służby w Policji, podczas których w sposób rzetelny wywiązywał się z nałożonych na niego obowiązków oraz w czasie, których narażał swoje życie i zdrowie. Nadmienił, że w 2009 r. Komisja Lekarska zaliczyła go do III grupy inwalidzkiej w związku ze służbą. Wnioskodawca wyraził skruchę z powodu pełnienia służby w Biurze [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, która została zaliczona do służby na rzecz totalitarnego państwa, dodając m.in., że nigdy nie był karany sądownie ani dyscyplinarnie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2018 r.

Na powyższe rozstrzygnięcie M. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2569/19 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] października 2018 r.

Powyższy wyrok z uzasadnieniem oraz stwierdzeniem prawomocności i aktami sprawy wpłynął do organu [...] grudnia 2020 r.

Analizując ponownie sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji 31 sierpnia 1999 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Z pisma z [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] września 1988 r. do [...] lutego 1990 r.

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby wynosi 15 lat, 5 miesięcy i 13 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 1 rok i 5 miesięcy. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 1 rok, 11 miesięcy i 22 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. akt [...], przekazanych pismem z [...] września 2020 r. przez IPN nie wynika, aby M. Z. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby.

Komendant Główny Policji w piśmie z [...] marca 2018 r. poinformował, że wnioskodawca po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, o czym świadczą opinie służbowe oraz wnioski o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Nie odnotowano żadnych kar dyscyplinarnych czy też postępowań karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia,

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Art. 8a tej ustawy nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Przesłanki te są nieostre co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie organowi możliwości indywidulanego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych Minister wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ powinien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. poprzez porównanie okresu służby na rzecz totalitarnego państwa z całością służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny, czy dany okres może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także analizowany abstrakcyjnie, jako stosunek tego okresu do całego okresu służby. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych organ podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały".

Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, uzasadniającego wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej podał, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Organ zaznaczył, że wykonywanie obowiązków służbowych w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem z istoty każdej służby wynika powinność funkcjonariusza do realizowania powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. Sam zatem fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień, nagród motywacyjnych, odznaczeń nie świadczy jeszcze o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, o jakim mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji okres służby wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa (1 rok i 5 miesięcy) zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Pozwoliło mu to dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem, tym bardziej, że M. Z. w kwietniu 1989 r. ukończył kurs wstępny dla nowoprzyjętych funkcjonariuszy SB, a pomimo tego kontynuował swoją służbę na rzecz totalitarnego państwa do [...] lutego 1990 r., kiedy to następowała już likwidacja i transformacja dotychczasowych struktur związana ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

W związku z tym nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W opinii Komendanta Głównego Policji funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność jego służby. Jakkolwiek w przekazanej przez Komendę Główną Policji dokumentacji wskazano, że brak jest dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, to powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem zwrot "szczególnie z narażeniem życia i zdrowia" jest dodatkowym czynnikiem, który wpływa na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza, tym bardziej, że M. Z. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączył materiał dowodowy wskazujący na sytuacje, w których podczas wykonywania przez niego obowiązków służbowych mogło dojść do bezpośredniego narażenia zdrowia i życia.

W związku z tym wnioskodawca spełnia przesłankę uwzględnioną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Minister zaznaczył, że odnotowane przez M. Z. pozytywne opinie służbowe, podwyższanie mu dodatków służbowych do uposażenia, czy też otrzymane awanse w stopniu służbowym, zasługują na aprobatę, jednak nie są one wystarczające do stwierdzenia, że służba przez niego pełniona charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Ponadto z informacji dotyczącej przebiegu służby przekazanej przez Komendę Główną Policji wynika, że wnioskodawca w toku pełnionej służby nie był wyróżniany oraz nie zostały nadane mu jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Powyższe nie pozostaje zatem bez znaczenia w aspekcie dokonywania przez organ oceny czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podkreślił, że kluczowe znaczenie w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", powinno stanowić również ustalenie, czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19).

Do bardziej szczegółowego odkodowania charakteru wykonywanych przez wnioskodawcę zadań dla ustroju totalitarnego Minister podał, że komórka organizacyjna, w której M. Z. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa (tj. Wydział [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych we [...]), zajmowała się tajną perlustracją korespondencji. Powyższe realizowane było poprzez blokowanie wszelkich prób przesyłania pocztą zakazanej, z perspektywy aksjologii totalitarnego ustroju, literatury oraz rozprzestrzeniania treści niepożądanych czy też niekorzystnych w kontekście umacniania ówczesnej władzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

Prowadzona w ten sposób na ogromną skalę cenzura możliwa była za pomocą rozbudowanej sieci agenturalnej. Uzyskiwane dokumenty, stanowiące zazwyczaj fotokopię weryfikowanych korespondencji, pozwalały ustalić kontakty korespondencyjne osoby inwigilowanej oraz więzi łączących ją z innymi osobami. Wśród spraw, którym Pion [...] poświęcał szczególną uwagę był Kościół oraz kontakty obywateli polskich z zagranicą. Do realizowanych przez wnioskodawcę obowiązków w ww. wydziale nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, co mogłoby ewentualnie przemawiać na korzyść strony, lecz czynności o charakterze stricte operacyjnym.

Po wnikliwej analizie dokumentacji przekazanej przez IPN organ podał, że rozpoczęcie przez M. Z. służby na rzecz totalitarnego państwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z uzyskanej z jego strony afirmacji, czego dowodem jest uzasadnienie do wniosku personalnego z 6 września 1988 r., w którym stwierdzono: "Na podstawie przeglądu akt osobowych oraz przeprowadzonej rozmowy w której [...] Z. wyraża chęć podnoszenia swoich kwalifikacji zawodowych stwierdzam jego przydatność na stanowisko referenta techniki operacyjnej w Wydziale W". Powyższa okoliczność przemawia na niekorzyść wnioskodawcy. Organ w pełni poparł stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 lutego 2010 r., sygn. akt K 6/09, w którym stwierdzono, że: "(...) Jest prawdopodobne, że motywacje czysto zawodowe (służba w tajnej policji) nie różnią się od tych, jakie występują obecnie. Istotną różnicę czyni przedmiot wyboru. W żadnym przypadku wybór służby w tajnej policji politycznej państwa komunistycznego nie zasługuje na aprobatę, niezależnie od komórki organizacyjnej i stanowiska służbowego funkcjonariusza. (...)".

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji biorąc pod uwagę długotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa, a także charakter wykonywanych przez M. Z. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2021 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 200 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2569/19 co do oceny prawnej dokonanej przez Sąd i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie,

b) art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co skutkowało nierzetelną analizą wszelkich okoliczności sprawy i wydaniem dowolnej decyzji, podczas gdy przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ obowiązany jest do wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy,

a) art. 80 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego,

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego nieprawidłową wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie.

Skarżący wskazał, że w uzasadnieniu wyroku z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2569/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w niniejszej sprawie organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod względem zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Minister nie wyjaśnił na tle okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy administracyjnej, z jakich względów przyjął, że okres 1 roku i 5 miesięcy nie może być uznany za krótkotrwały, zwłaszcza w odniesieniu do trwającego łącznie 15 lat, 5 miesięcy i 13 dni (z wyłączeniem okresu służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony) okresu jego służby, a także w odniesieniu do znacznej przewagi okresu służby w Policji nad okresem służby przed 31 lipca 1990 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że służba na rzecz totalitarnego państwa stanowiła około 9% całego okresu służby skarżącego. Okoliczność tę organ pominął w sposób nieuzasadniony przyjmując, że półtoraroczny okres pełnienia służby należy uznać za trwały.

Odnośnie pojęcia "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" Sąd wskazał, że dla oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie jest konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, a stanowisko organu wskazujące konieczność przedstawienia dowodów (dokumentów) potwierdzających jego udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jest błędne. Sąd wskazał, że biorąc pod uwagę treść dokumentów przedstawionych przez skarżącego przy wniosku z [...] października 2017 r., a następnie przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] listopada 2018 r., nie sposób przyjąć, jak uczynił to organ, że nie wykonywał zadań i obowiązków z naruszeniem zdrowia i życia.

Ponadto Minister nie rozważył w sposób należyty, czy jego sytuacja stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ww. ustawy. Stwierdził wprawdzie, że przebieg służby nie pozwala przyjąć, by w niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, jednak swego stanowiska w tym zakresie w ogóle nie uzasadnił w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Nie zbadał i nie ocenił osiągnięć skarżącego w służbie, w szczególności w oparciu o przekazane przez Komendanta Miejskiego Policji we [...] "Informację dotyczącą przebiegu służby" oraz "Ocenę rzetelnego wykonywania służby (...)" z [...] lutego 2018 r. Dokumenty te przedstawiają w sposób szczegółowy przebieg służby, w tym awanse, nadane stopnie oraz najważniejsze elementy opinii służbowych w latach 1987-1999 r., a przytoczony przez Sąd fragment "Informacji (...)" wskazuje, że skarżący "zajmując stanowisko [...] KWP we [...] posiadał dobre rozpoznanie w środowisku kryminogennym, co pozwalało na osiąganie bardzo dobrych wyników w służbie. Wyróżnił się szczególnie w ujawnianiu i zatrzymywaniu sprawców włamań i kradzieży, przejawiając przy tym własną inicjatywę w wykonywaniu zadań służbowych. W opinii przełożonych uchodził za policjanta ambitnego i dociekliwego, radzącego sobie w każdej sytuacji. Uznawany przez opiniujących za policjanta wyróżniającego się pod względem zawodowym". W ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2018 r. nie wynika, aby organ rozważył treść ww. dokumentów w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" poprzestając na ogólnych stwierdzeniach, które nie odnoszą się do indywidualnej sprawy.

Pomimo powyższych zaleceń organ uwzględnił jedynie wytyczne w zakresie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, nie wypowiedział się zaś w zakresie pozostałych przesłanek decyzji, tj. "krótkotrwałości" oraz "szczególnie uzasadnionego przypadku". Badając "szczególnie uzasadniony przypadek" organ, wbrew wytycznym Sądu, nie zbadał i nie ocenił jego osiągnięć w służbie. W zamian organ wskazał, że komórka organizacyjna, w której pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa (tj. Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych we [...]) zajmowała się tajną perlustracją korespondencji. Zaznaczył, że komórka, w której pełnił służbę miała wewnętrzny podział spraw oraz to, iż zajmował się jedynie rozpracowaniem grup kryminalnych oraz działaniami technicznymi, jak np. przygotowaniem budynku i zabezpieczeniem go przed osobami postronnymi. Zaznaczył, że przez dobre rozeznanie grup przestępczych jeszcze z okresu totalitarnego państwa posiadał w wolnej Polsce największą skuteczność w wydziale w rozpracowaniu grup przestępczych.

W ocenie skarżącego organ nieprawidłowo uznał, że długość okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, która wynosiła 9% ogółu służby, nie jest "krótkotrwałą", jak również niewłaściwie uznał, iż sprawa ta nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń i zakazów związanych z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, przedmiotową sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z 24 maja 2021 r., które wydano na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758, z późn. zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z poźn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec M. Z. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2569/19, który uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] października 2018 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uznając, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w konsekwencji przepisów prawa materialnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2547/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ, wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w powyższym wyroku i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenia art. 153 w związku z art. 170 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2569/19 wskazał, że Minister nie wyjaśnił w sposób przekonujący z jakich względów uznał, iż w przypadku skarżącego okres służby na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, która, jak ustalił IPN, trwała od [...] września 1988 r. do [...] lutego 1990 r., tj. przez okres 1 roku i 5 miesięcy, nie może być uznany za krótkotrwały, zwłaszcza w odniesieniu do trwającego łącznie 15 lat, 5 miesięcy i 13 dni (z wyłączeniem służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony) okresu służby skarżącego, a także w odniesieniu do znacznej przewagi okresu jego służby w Policji nad okresem służby przed 31 lipca 1990 r. Okoliczność tę organ pominął i w sposób nieuzasadniony przyjął, że półtoraroczny okres pełnienia służby należy uznać za trwały.

Odnośnie pojęcia "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" Minister stwierdził, że należy je rozumieć jako wykonywanie ich w sposób sumienny, solidny i dokładny. Powołał przy tym stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w informacji z [...] marca 2018 r. (znak: [...]), że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, co potwierdzają informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Organ odwołał się również do stanowiska Komendanta Miejskiego Policji we [...] z [...] lutego 2018 r. z którego jednoznacznie wynika, że skarżący pełnił służbę rzetelnie, był pozytywnie opiniowany jako funkcjonariusz zaangażowany, samodzielny, wykonujący bez zastrzeżeń powierzone stanowiska służbowe. Jednocześnie organ stwierdził, że w posiadanych zasobach archiwalnych brak jest dokumentów potwierdzających udział skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, brak jest również zaświadczenia uprawniającego do podwyższenia emerytury wydanego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji (...).

Sąd wskazał, że dla oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie jest konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia. Stanowisko organu wskazujące na konieczność przedstawienia ww. dowodów (dokumentów) potwierdzających udział skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jest błędne. Niezależnie jednak od powyższego, biorąc pod uwagę treść dokumentów przedstawionych przez skarżącego przy wniosku z [...] października 2017 r., a następnie przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] listopada 2018 r., nie sposób przyjąć, jak uczynił to organ, że skarżący nie wykonywał zadań i obowiązków z naruszeniem zdrowia i życia. Z kopii protokołu przesłuchania świadka z [...] października 1993 r. wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący uczestniczył w zdarzeniu, podczas którego użył broni palnej w celu ochrony zdrowia i życia swojego oraz towarzyszącego mu w czasie patrolu funkcjonariusza. Minister nie rozpatrzył także okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, a dotyczących charakteru służby skarżącego w Policji pełnionej w [...] BZM KWP we [...] oraz w Sekcji Wywiadowczej KMP we [...]. Z całą pewnością służba w ww. komórkach organizacyjnych wiąże się nie z potencjalnym, a realnym zagrożeniem zdrowia i życia, co w przypadku skarżącego znajduje potwierdzenie w ww. dokumentach.

Ponadto organ nie rozważył w sposób należyty, czy sytuacja M. Z. stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 powołanej ustawy. Organ stwierdził wprawdzie, że przebieg służby skarżącego nie pozwala przyjąć, by w sprawie niniejszej przesłanka ta została spełniona, jednak swego stanowiska w tym zakresie w ogóle nie uzasadnił w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Organ nie zbadał i nie ocenił osiągnięć skarżącego w służbie, w szczególności w oparciu o przekazane przez Komendanta Miejskiego Policji we [...]: "Informację dotyczącą przebiegu służby" oraz "Ocenę rzetelnego wykonywania służby (...)" z [...] lutego 2018 r. Dokumenty te przedstawiają w sposób szczegółowy przebieg służby skarżącego, w tym awanse, nadane stopnie i oraz najważniejsze elementy opinii służbowych w latach 1987 - 1999 r. Warto w tym miejscu przytoczyć fragment "Informacji (...)" , w której KMP we [...] stwierdził, iż M. Z. "zajmując stanowisko [...] KWP we [...] posiadał dobre rozpoznanie w środowisku kryminogennym, co pozwalało na osiąganie bardzo dobrych wyników w służbie. Wyróżnił się szczególnie w ujawnianiu i zatrzymywaniu sprawców włamań i kradzieży, przejawiając przy tym własną inicjatywę w wykonywaniu zadań służbowych. W opinii przełożonych uchodził za policjanta ambitnego i dociekliwego, radzącego sobie w każdej sytuacji. Uznawany przez opiniujących za policjanta wyróżniającego się pod względem zawodowym". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2018 r. nie wynika, aby organ rozważył treść ww. dokumentów w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" poprzestając na ogólnych stwierdzeniach, które nie odnoszą się do indywidualnej sprawy skarżącego.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Zawierając w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania Sąd podał, że "...Minister przy ponownym rozpatrywaniu sprawy podda ocenie okoliczności niniejszej sprawy w świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wydając rozstrzygnięcie ustosunkuje się również do dokumentów i argumentacji przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania".

Dokonując kontroli wykonania przez organ zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2569/19 stwierdzić należy, iż organ ich nie zrealizował.

Minister ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, a zatem została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednak, wbrew ocenie Sądu wyrażonej w powołanym uzasadnieniu wyroku, przyjął, że całkowity okres służby skarżącego (wynoszący 15 lat, 5 miesięcy i 13 dni) w zestawieniu z okresem 1 roku i 5 miesięcy na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.

Powyższe ustalenia i kwalifikacja braku spełnienia warunku z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej pozostają w jawnej sprzeczności z oceną prawną wyrażoną już przez Sąd, który wskazał, jak należy rozumieć przepis prawa materialnego i jak należy go zastosować w tym konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą.

Zdaniem Sądu oceny tej organ dokonał niezgodnie z dokonaną już wykładnią. Okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym to 1 rok i 5 miesięcy (9% - długości całego okresu służby skarżącego wynoszącego 15 lat, 5 miesięcy i 13 dni). Tak więc zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym służbę tą można uznać za krótkotrwałą. Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, jest przeciwieństwem długotrwałości. Jednakże zestawienie powyższych okresów wskazuje na oczywistą i znaczną dysproporcję służby pełnionej przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, która stanowi jedynie 9% ogólnego stażu służby skarżącego. Jest to wartość stosunkowo mała, marginalna, akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1924/19 (publik. j.w.) podkreślił, że "jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad treścią art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby, (por. wypowiedź posła J. Meysztowicza podczas komisji sejmowych obradujących nad poprawką – Zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Tak więc w sytuacji, gdy okres służby w organach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jest stosunkowo krótki do okresu całej służby skarżącego można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym".

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, należy poddać wszechstronnemu zbadaniu sprawę określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji badając, czy przypadek skarżącego jest szczególny, uwypuklił postawę wnioskodawcy, jego zaangażowanie poprzez udział w szkoleniach, podnoszenie kwalifikacji zawodowych, awanse, podwyższanie uposażenia zasadniczego, dodatku służbowego oraz specjalnego, które miały wskazywać na działania umacniające państwo totalitarne.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie samodzielne zgłoszenie się do służby w SB, ukończenie kursu dla nowoprzyjętych funkcjonariuszy SB, chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych i uzyskania awansu zawodowego, pozytywne opinie służbowe, podwyższanie dodatków służbowych do uposażenia, nie świadczy, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe w strukturach resortu MSW (w tym przypadku Wydziale [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych we [...], który zajmował się tajną perlustracją korespondencji), angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zdań i funkcji, czy też były to działania niemające takiego charakteru (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, a przede wszystkim art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu.

Takie podejście nie uzyskuje akceptacji w demokratycznym państwie prawa. Sąd w całej rozciągłości zgadza się z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 1/20 stwierdzającą, iż kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka służących reżimowi komunistycznemu.

Także dotychczasowy dorobek orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2114/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) ukształtował pogląd, iż wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, należy dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)". (...) Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. (...) Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, niezależnie od krytycznej oceny techniki legislacyjnej operującymi swojego rodzaju domniemaniem tego typu aktywności wszystkich funkcjonariuszy, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego".

Okoliczności pełnionej przez skarżącego przed transformacją ustrojową służby w resortowych strukturach MSW zostały zbadane pobieżnie. Zabrakło natomiast ustaleń i rozważań zmierzających do wyjaśnienia, jakich konkretnie czynów dopuścił się skarżący i jak istotną funkcję dla aparatu bezpieczeństwa PRL pełnił w strukturach MSW, które nie pozwalają na stwierdzenie, pomimo pełnienia późniejszej służby w sposób rzetelny z narażeniem życia i zdrowia, że w sprawie mamy do czynienia ze szczególnym przypadkiem, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu była ocena ww. okoliczności z punktu widzenia możliwości wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, a przede wszystkim art. 153 w zw. z art. 170 P.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu.

Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Naruszenie przez organ wskazanych przepisów doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zobowiązującego organ w ustalonym stanie faktycznym sprawy do uwzględnienia, że w sprawie skarżącego została spełniona przesłanka z pkt 1 powołanego artykułu.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną i przyjąć, że służba pełniona przez skarżącego przed 31 lipca 1990 r. miała charakter krótkotrwały. Dopiero przy tak przyjętym założeniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa M. Z. stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Doniosłe znaczenie w tej mierze będzie miała ocena, czy skarżący wykonując zadania służbowe w strukturach resortowych PRL angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, czy też były to działania niemające takiego charakteru.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono, na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz.1804), w pkt 2 sentencji orzeczenia.