Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt IV SA 959/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 615  Sprawy zagospodarowania przestrzennego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Janina Kosowska (spr.) Marzenna Glabas Beata Jezielska Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B. K., K. M. i A.K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia l lipca 2002 r., Burmistrz N., działając na podstawie art. 39 ust. l, art. 40 ust. l, 3, 4 pkt 4, art. 41-43 i art. 46 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, ustalił na wniosek K. L. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na nadbudowie aktualnie realizowanego parterowego pawilonu w oficynie budynku handlowo-mieszkalnego położonego w N. przy ul. "[...]" (działka nr 222, obręb 9). W uzasadnieniu, organ administracyjny wskazał, iż szczegółowa analiza dokumentów oraz koncepcji przedstawionych przez inwestora pozwala na stwierdzenie, że projektowana nadbudowa nie ograniczy możliwości prawidłowego zagospodarowania sąsiedniej nieruchomości zabudowanej budynkiem usługowo-mieszkalnym znajdującym się na pierzei zwartej zabudowy wokół rynku oraz budynkami gospodarczymi usytuowanymi w oficynie, bezpośrednio przy granicy z działką nr 222. Wyjaśnił, iż specyficzny charakter śródmiejskiej zwartej zabudowy, gdzie w większości przypadków nie ma możliwości zachowania odległości pomiędzy budynkami z uwzględnieniem przepisów § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1994 r., Nr 10, póz. 46 ze zm.) wymusza realizowanie nowych obiektów wyłącznie bezpośrednio przy granicy działek jako obiekty przylegające do istniejących. Wnioskowana nadbudowa nie ograniczy jednak naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku na działce l nr 221, które to pomieszczenia przy zachowaniu projektowanej wysokości oraz kształtu dachu będą miały zapewnione naturalne oświetlenie w dotychczasowym stopniu. Tym samym pomimo braku porozumienia oraz jednoznacznych wzajemnych ustaleń wszystkich stron postępowania, organ określił warunki nadbudowy bezpośrednio przy granicy działki budowlanej w zgodzie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz w oparciu o przepisy § 12 ww. rozporządzenia. Organ wskazał jednocześnie, iż zapis zawarty powołanym wyżej przepisie dotyczący uzyskania zgody właścicieli działek sąsiednich utracił moc w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2000 r., sygn. akt P. 11/2000.

Od decyzji organu I instancji odwołania tej samej treści, uzupełnione pismami z dnia

i lipca 2002 r., złożyły B. K. oraz K. M. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 1999 r., sygn. akt P.9/98, stwierdziły, iż

nie wyrażają zgody na usytuowanie przez inwestora budynku bezpośrednio na granicy z ich działką o nr 221. Pismem z dnia 20 sierpnia 2002, skierowanym bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E., B. K. oraz K. M., w uzupełnieniu wniesionych odwołań, wskazując na stronniczość organu I instancji, przedstawiły historię postępowania w sprawie dotyczącej budowy przez inwestora budynku handlowo-mieszkalnego. Odwołujące się wskazały ponadto, że realizacja zamierzonego przedsięwzięcia spowoduje ograniczenie dopływu światła dziennego do ich budynku, a powstałe zacienienie obniży wartość użytkową lokali mieszkalnych oraz ich wartość rynkową. Nadbudowa piętra nad istniejącym parterowym budynkiem handlowym spowoduje również, w związku z zamiarem odwołujących się zaadaptowania i rozbudowania lokalu handlowego, usytuowanego na parterze w ich budynku, konieczność wyprowadzenia komina znajdującego się w pomieszczeniu gospodarczym, przylegającym do tego lokalu, ponad dach nadbudowanego piętrowego budynku. Komin taki zasłoni natomiast okna kuchni na pierwszym i drugim piętrze.

W wyniku rozpatrzenia odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., decyzją z dnia 27 stycznia 2003 r., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu podniosło, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadzona została rozprawa administracyjna, której celem była próba uzgodnienia interesów stron i w miarę

możliwości bezkonfliktowe rozstrzygnięcie sprawy, a także dowód z oględzin miejsca

lokalizacji inwestycji. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, Kolegium

i stwierdziło, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że planowana przez inwestora nadbudowa dotyczy parterowego budynku, który został wcześniej zrealizowany oraz że właściciele (sąsiedniej działki nr 221 nie wyrażają zgody na nadbudowę, a ich podstawowym zarzutem jest obawa przed ograniczeniem dostępu światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych. W ocenie organu, interesy współwłaścicielek nieruchomości sąsiedniej zabezpiecza jednak l lit. "a" tiret pierwsze decyzji. Ten sposób zabezpieczenia jest bowiem właściwy dla procesu inwestycyjnego, polegającego na ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Konkretne ustalenia dotyczące m.in. wysokości budynku, kształtu i innych szczegółów architektoniczno-technicznych, jeśli nie wynikają z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będą natomiast częścią postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Do tych spraw należy również zbadanie, czy planowana nadbudowa budynku nie spowoduje ograniczenia dopływu światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych. Kolegium wskazało jednocześnie, że w niniejszej sprawie organ I instancji badał naruszenie interesów właścicieli sąsiedniej nieruchomości w zakresie zachowania dotychczasowego poziomu nasłonecznienia nawet szerzej niż był do tego zobligowany, bowiem ewentualna analiza studium zacienienia właściwa jest dla II etapu inwestycyjnego, tj. etapu wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, w którym odwołujące się będą miały również status stron.

Kolegium wyjaśniło, że postępowanie dotyczące ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ma przesądzić, czy planowane zamierzenie inwestycyjne może być na danym terenie zrealizowane w zgodności z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Wskazało, że przedmiotowa inwestycja ma być realizowana w jednostce strukturalnej B, na terenie oznaczonym symbolem B-133-MW. Zarówno z zapisów planu dotyczących całej jednostki strukturalnej B, jak i terenu oznaczonego symbolem B133-MW nie wynika zakaz budowy nowych obiektów oraz nadbudowy istniejących budynków, pod warunkiem jednak nadzoru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, bowiem teren ten znajduje się w I i II strefie ochrony konserwatorskiej. W trakcie postępowania organ I instancji uzyskał jednak niezbędne uzgodnienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (postanowienie z dnia 18 czerwca 2002 r.).

Analizując ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, Kolegium uznało tym samym, że zamierzenie inwestycyjne, którego dotyczy niniejsze postępowanie jest zgodne z tym planem, a także z przepisami prawa, a tym samym, zgodnie z art. 43 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, brak jest podstaw do odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. Kolegium wskazało również, że obowiązujące w dacie orzekania przez organ I instancji rozporządzenie z dnia 14 grudnia 1994 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r., nie wymagało przy usytuowaniu budynku na granicy działki uzyskania pisemnej zgody właściciela działki sąsiedniej. W tej sytuacji, nie można natomiast uznać, że brak zgody współwłaścicielek sąsiedniej nieruchomości na sporną nadbudowę definitywnie niweczy zamiar takiej inwestycji jeżeli jest ona zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Rozważając, czy umieszczenie w sentencji zaskarżonej decyzji sformułowania "pawilon handlowy w trakcie realizacji" powoduje konieczność uchylenia decyzji w związku ze stwierdzonym zakończeniem jego budowy, Kolegium uznało, że sformułowanie to nie ma znaczenia dla istoty decyzji, w tym również dla ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.

W skardze z dnia 15 marca 2003 r., wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uzupełnionej pismem z dnia 29 marca 2004 r., B.

K., K. M. i A. K. - jej pełnomocnik wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. i o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu skargi, po uprzednim przytoczeniu opisanego wyżej stanu faktycznego, skarżący wskazali, że w niniejszej sprawie interesem osób trzecich, o którym stanowi art. 42 ust. l pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jest nie tylko zapewnienie dotychczasowego poziomu nasłonecznienia pomieszczeń położonych na działce nr 221, ale także innych wynikających np. z § 12 ust. 6 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. wymogów. Podnieśli, iż ich sprzeciw jest zasadny również ze względu na planowane przez nich przedsięwzięcie inwestycyjne polegające na wykonaniu tarasu nad istniejącym przyległym do ich budynku pomieszczeniem gospodarczym. Dla inwestycji tej wydana została już decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nadbudowa pawilonu handlowego w oficynie budynku handlowo-mieszkalnego wyklucza natomiast realizację ich inwestycji, bowiem w tej sytuacji zachodziłaby konieczność nadbudowy ich komina do wysokości ponad dach nadbudowanego piętra pawilonu handlowego, co spowodowałoby ograniczenie dostępu światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych. W świetle powyższego, jak również przytoczonego wyroku NSA z dnia 30 września 1998 r., sygn. akt IV SA 1709/96, skarżący wskazali, iż w ich ocenie, już na etapie podejmowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, organ powinien uwzględnić i chronić interes osób trzecich.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko, wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu dodało, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania działki nr 221 wydana została po zaskarżonej decyzji organu I instancji i dlatego też organ ten zawarł w niej m.in. warunek dotyczący komina wentylacyjnego polegający na przemurowaniu i wyprowadzeniu komina ponad projektowany stropodach.

W dniu 27 maja 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęło pismo procesowe inwestora K. L., do którego załączył dokumentację budynku handlowo-mieszkalnego oraz trzy zdjęcia, które w jego ocenie mogą być pomocne przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Na rozprawie w dniu 2 czerwca 2004 r. skarżący podtrzymali zarzuty skargi, wyjaśniając, że głównym powodem jej złożenia jest obawa przed pozbawieniem ich budynku dopływu światła słonecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.).

Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonej decyzji wyłącznie w zakresie jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Przy rozpatrywaniu skargi Sąd nie jest jednak związany jej granicami, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu. Jeżeli jednak zaskarżona decyzja nie narusza prawa, jak ma to miejsce w mniejszej sprawie, Sąd obowiązany jest skargę oddalić.

Wyjaśnić należy, że celem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest przede wszystkim przesądzenie o zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli zatem w toku postępowania administracyjnego organ stwierdzi, że planowane zamierzenie nie jest sprzeczne z ustaleniami tego planu, to stosownie do treści art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, póz. 139 ze zm.), nie może odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

W niniejszej sprawie, co prawidłowo ustalił organ odwoławczy, decyzja organu instancji, ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na nadbudowie parterowego budynku w oficynie budynku handlowo-mieszkalnego, wydana została w zgodzie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta N., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej Nr "[...]" z dnia 28 września 1988 r. oraz po uzyskaniu wymaganego uzgodnienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Decyzja ta spełnia również wymogi, określone w art. 42 ust. l powołanej wyżej ustawy. Powyższe prowadzi natomiast do twierdzenia, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, wydana została zgodnie z przepisami prawa. W rozpatrywanej sprawie, brak było bowiem podstaw do uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Odnosząc się zaś do konkretnych zarzutów skargi, stwierdzić należy, że żaden z przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie uzależnia wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla konkretnego zamierzenia inwestycyjnego od uzyskania zgody właścicieli nieruchomości sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji. Zgłoszony sprzeciw wobec zamierzonej inwestycji polegającej na nadbudowie parterowego budynku nie mógł zatem stanowić przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.

W związku z obawami skarżących dotyczącymi ograniczenia dopływu światła dziennego do ich nieruchomości z powodu nadbudowy parterowego budynku zlokalizowanego na działce sąsiedniej, wyjaśnić natomiast należy, że kwestia nasłonecznienia nieruchomości i ewentualnego ograniczenia dopływu światła dziennego do pomieszczeń znajdujących się w budynku skarżących będzie przedmiotem oceny, ale dopiero przed właściwym organem w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Jak bowiem prawidłowo zauważył organ odwoławczy, postępowanie dotyczące wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu jest dopiero pierwszym etapem procesu inwestycyjnego. Kolejnym jest postępowanie prowadzące do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W każdym z tych etapów organ prowadzący postępowanie jest prawnie zobligowany do zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, lecz co wymaga podkreślenia zakres tej ochrony jest różny dla postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i dla postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Tym samym, w razie braku w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego szczegółowych zasad lokalizacji obiektów, ocena dopuszczalności realizacji planowanej inwestycji powinna być dokonana dopiero w odrębnym postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, w którym rozstrzygnięte będą szczegółowe kwestie dotyczące sposobu zagospodarowania nieruchomości i wpływu planowanej inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej.

W świetle powyższego, podnieść należy, że w niniejszej sprawie organ I instancji wręcz za szeroko badał, czy naruszony został interes właścicieli nieruchomości sąsiedniej w zakresie zachowania dotychczasowego nasłonecznienia. Sąd uznał jednak, że ocena ta nie prowadziła do naruszenia interesu stron tego postępowania w sposób, który uzasadniałby uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Odnośnie naruszenia interesu skarżących związanego z planowaną inwestycją polegającą na wykonaniu tarasu nad istniejącym przyległym do ich budynku pomieszczeniem gospodarczym, wskazać natomiast należy, iż interes ten nie ma charakteru interesu prawnego. Nie mógł być zatem przedmiotem oceny w postępowaniu w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w niniejszej sprawie. Poruszone w skardze kwestie związane z przebudową komina oraz takiego jego usytuowania, które zapewni zachowanie odpowiedniego poziomu nasłonecznienia, będą tym samym przedmiotem odrębnego postępowania dotyczącego tej właśnie inwestycji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), skargę oddalił.