Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1251/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T.C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], zwanego dalej SKO lub Kolegium z dnia [...] września 201r., nr [...] wydana w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Z akt administracyjnych sprawy decyzji wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...] Burmistrz [...] po rozpatrzeniu wniosku T.C. z dnia [...] lipca 2013r. odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną K.C.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "ustawą") specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomoc innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto stosownie do treści art. 16 a ust. 2 ustawy zasiłek przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, wynoszącego 623, 00 zł.

Organ I instancji wskazał, że K.C. na podstawie orzeczenia z dnia [...] października 2012r., nr [...] wydanego przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres do 31 października 2014r. Opiekę nad niepełnosprawną żoną sprawuje T.C. Miesięczny dochód netto w 2011r. po zsumowaniu dochodów rodzin pomniejszonych o składki wyniósł 739, 39 zł, a w przeliczeniu na osobę 379, 70 zł. Do dnia 30 czerwca 2000r. T.C. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Od dnia 2 października 2012r. do dnia 31 stycznia 2012r., decyzją wydaną przez SKO z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...] przyznano wyżej wymienionemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną.

Mając na uwadze brzmienie przytoczonych wyżej regulacji prawnych organ uznał, że wnioskodawcy nie przysługuje wnioskowany zasiłek z uwagi na fakt, że przed pobieraniem świadczenia nie pracował zawodowo, a tym samym nie zrezygnował z zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 201r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2013r., w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwana dalej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 16a ust. 1 ustawy.

W uzasadnieniu SKO podało, że specjalny zasiłek opiekuńczy wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. Nowe przepisy obowiązują od 1 stycznia 2013r. i są bardziej rygorystyczne od poprzednio obowiązujących. Stosownie do art. 16 a ust. 1 ustawy dla przyznania zasiłku wymagane jest, by wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. Zgodnie z ustawą pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy bądź świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazując, że w T.C. nie pracował przed przyznaniem mu świadczenia pielęgnacyjnego, nie zrezygnował zatem z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Nie została więc w niniejszej sprawie spełniona przesłanka z art. 16 a ustawy. Zmiana w systemie przyznawania zasiłków zawęziła krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależniając jego przyznanie od rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych na dotychczasowych zasadach do zasiłku opiekuńczego wyłączono osoby nie podejmujące zatrudnienia z tego tytułu, jak to było w poprzednim stanie prawnym

W skardze na wskazaną wyżej decyzję złożoną do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie T.C. nie zgodził się argumentacją Kolegium nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. Wskazał, że nowe przepisy nie powinny dotyczyć jego osoby, ponieważ niepełnosprawność jego żony powstała długo przed wejściem przepisów w życie. Skarżący od samego początku nieprzerwanie opiekuje się żoną, zaś "jej niskie świadczenie i ten dodatek" stanowiły cały dochód rodziny i tak nie umożliwiając im dogodnego przeżycia przy stale rosnących kosztach i wysokich kosztach leków i dojazdu, jakie ponoszą dojeżdżając na niezbędną dla żony rehabilitację. Pozbawienie zasiłku powoduje, że zabraknie im środków dożycia, przy czym skarżący z uwagi na opiekę nad małżonką nie jest w stanie podjąć w chwili obecnej zatrudnienia. Wyraził ubolewanie wobec bezmyślnych przepisów i bezmyślnej ich interpretacji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostawało, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad swą niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną K.C. Z akt sprawy wynika, że w okresie od 23 października 2010r. do 31 grudnia 2012r. T.C. pobierał świadczenie pielęgnacyjne, które przyznane zostało mu na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014r., nr [...] do dnia 30 czerwca 2013r. w wysokości 520 zł miesięcznie.

Decyzja w tym przedmiocie wygasła na skutek sprzecznych z Konstytucją działań ustawodawcy. Taka ocena przepisów przejściowych w szczególności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548 – zwanej dalej ustawą zmieniającą) znalazła wyraz w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność w/w przepisów z art. 2 Konstytucji RP.

Bezsporne jest w sprawie także, że skarżący spełnia warunek dotyczący kryterium dochodowego przewidziany w art. 16a ust. 2 ustawy.

Ustawą zmieniającą w miejsce dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego wprowadzono dwa rodzaje świadczeń: w art. 16a ustawy – specjalny zasiłek opiekuńczy, w art. 17 – świadczenie pielęgnacyjne, którego nie wszystkie przesłanki uzyskania są tożsame z przesłankami jego uzyskania według przepisów obowiązujących przed zmianą ustawy.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwał osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciążył obowiązek alimentacyjny, jeżeli zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Spór sprowadza się do kwestii czy skarżący spełnił przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy w sytuacji, gdy do dnia 30 czerwca 2000r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a przed pobieraniem świadczenia nie pracował zawodowo.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podtrzymuje pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 724/13, a dotyczący wykładni przepisu art. 16a ust. 1 ustawy, która – zwłaszcza w sytuacji, kiedy dotyczy to osób, którym wcześniej przyznano bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne, a decyzje w tym zakresie wygasły z mocy uznanego za sprzeczny z Konstytucją RP art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej. Pogląd ten znalazł akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I OSK 28/14, który go jeszcze rozwinął.

Organy dokonując wykładni ww. przepisu przyjęły mianowicie, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, ponieważ prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także – co istotne w rozpoznawanej sprawie – zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

Według orzecznictwa specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (por. wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Go 550/13; WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013r., sygn. akt III SA/Gd 630/13, i inne). Zdaniem Sądu, to sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na przyczynę niepozostawania w zatrudnieniu (rezygnację z zatrudnienia lub rezygnację z podjęcia zatrudnienia). Wymaganie od osób niepracujących – z tego powodu, że sprawują faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia pracy po to, by następnie (nawet po krótkim okresie) z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie sama forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna, jest zbędne w sytuacji możliwości prokonstytucyjnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy.

W ocenie Sądu nie sposób przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sąd podziela tym samym stanowisko prezentowane w orzecznictwie (zob. też uzasadnienia wyroków: WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 630/13; WSA w Łodzi: z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 514/13, i z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 599/13; WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13; WSA w Bydgoszczy z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 523/13 i wiele innych).

To, że ustawodawca dokonał nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodając art. 16a ust. 1, w którym kwestię przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnił od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie oznacza, że w przepisie tym nie została zawarta norma, która obejmowałaby określoną grupę osób, które także zrezygnowały z "podjęcia" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli taka rezygnacja nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Już wcześniej istniała bowiem taka norma, w związku z którą T.C. otrzymywał stosowne świadczenie. To, że racjonalny ustawodawca dokonał zmiany przepisów nie oznacza, że takiej normy nie zawarł w kolejnym, ale niezbyt precyzyjnym brzmieniu przepisu. Należy bowiem mieć na względzie, że powyższe uregulowanie (zmiana ustawy) miało na celu wyłącznie wyeliminowanie sytuacji, w których w poprzednim stanie prawnym uprawnienie do przyznania świadczenia było nadużywane przez osoby wnioskujące o przyznanie pomocy finansowej ze strony Państwa. Jak podkreślił NSA w powoływanym wyroku z 30 października 2014r. sygn. akt I OSK 28/14 ratio legis art. 16a ust. 1 ustawy jasno wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej. W projekcie tym bowiem wskazano, że zawężenie kręgu osób uprawnionych do przyznania zasiłku nastąpiło w celu wyeliminowania występujących do tej pory niepożądanych zjawisk wyszukiwania przez osoby nieaktywne zawodowo osób niepełnosprawnych jedynie w celu uzyskania środków finansowych ze strony Państwa, bez faktycznego sprawowania opieki nad taką osobą, co więcej wskazując, że w celu weryfikacji tych nadużyć wprowadzono odpowiednie procedury umożliwiające taką weryfikację (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw; druk sejmowy nr 724). W tych warunkach nie było podstaw do stwierdzenia, że treść normy prawnej jaką zawiera art. 16a ust. 1 ustawy pozbawiała prawa do zasiłku każdą osobę, która sprawowała już opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zrezygnowała też z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że niezbyt precyzyjna treść przepisu nie mogła decydować o sposobie dekodowania tej normy w sposób jaki przeprowadziły to organy administracji publicznej, tym bardziej, że ostatecznie ustawodawca w kolejnej nowelizacji doprecyzował treść art. 16a ust. 1 ustawy w tym zakresie.

Także w ocenie NSA wyrażonej w sprawie o sygn. I OSK 28/14 prokonstytucyjna wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w świetle tego przepisu należy rozumieć także rezygnację z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Na uwagę zasługuje także to, że w kwestii konstytucyjności ww. przepisu wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny. Co prawda w postanowieniu z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt P 1/14, umorzył postępowanie wywołane pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "czy art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji" – to w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał, że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący sytuacji prawnej osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2012 r., poz. 1548), które na mocy tej ustawy zostały go pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134).

Jak wcześniej wskazano, w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej, wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012r. Podkreślono, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Wykonując wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego Sejm uchwalił w dniu 4 kwietnia 2014r. ustawę o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U poz. 567), w której uregulowano sytuację prawną osób, które utraciły prawo do świadczenia rodzinnego w związku z wejściem w życie ustawy 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa weszła w życie 15 maja 2014r. Zgodnie z art. 5 w zw. z art. 8 tej ustawy istniała możliwość złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów, którzy 1 lipca 2013r. utracili prawo do zasiłku na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z 2012r. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przyznała jednocześnie prawo do wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego za okres między wygaśnięciem tego prawa a dniem wejściem jej w życie, wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego.

Ponadto art. 17 tej ustawy zmienił treść art. 16a ust. 1 ustawy. W ust. 1 pkt 1 tego przepisu w nowym brzmieniu ustawodawca już wyraźnie uregulował kwestię prawa do świadczeń rodzinnych również tych opiekunów, którzy nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis ten – zgodnie z art. 26 tej ustawy – wejdzie w życie 1 stycznia 2015r.

Niezależnie od wyniku wykładni językowej art. 16a ust. 1 ustawy decydujące powinny być wyniki wykładni funkcjonalnej (celowościowej) i systemowej, dające podstawę do uwzględnienia w pierwszej kolejności prokonstytucyjnej interpretacji normy prawnej zawartej w ww. przepisie. Jak już wyżej wskazano, zasadność takiej interpretacji została potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny po wydaniu przez tut. Sąd wyroku w powoływanej sprawie o sygn. II SA/Rz 724/13, co z kolei było podstawą do dokonania kolejnej nowelizacji ustawy, eliminującej wątpliwości interpretacyjne związane z zastosowaniem art. 16a ust. 1 ww. ustawy, czy norma zawarta w tym przepisie obejmuje również osoby, które zrezygnowały z "podjęcia" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zwrócić należy także uwagę na okoliczność, że w wyniku interwencji ustawodawcy usunięte zostały jeszcze inne problemy interpretacyjne np. związane z uprawnieniem małżonków do tego świadczenia. Mimo iż z art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika obowiązek alimentacyjny między małżonkami ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów dodano małżonków przy wyliczeniu osób uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Taki zabieg ustawodawcy potwierdza, iż zmiany redakcyjne w art. 16a ust. 1 ustawy miały na celu usunięcie rozbieżności pojawiających się przy wykładni tego przepisu co przemawia za stosowaniem jego prokonstytucyjnej wykładni.

W świetle argumentacji przedstawionej przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach w/w wyroku i postanowienia taka wykładnia jest prawidłowa.

Jak bowiem wynika z podstaw aksjologicznych nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, ograniczenie osób uprawnionych do świadczeń, o jakim mowa w art. 16a ust. 1, mogło nastąpić w sytuacji wykazania przez organy administracji, że T.C. korzystał dotychczas ze świadczeń w wyniku nadużywania pomocy finansowej ze strony państwa. Jednak fakt, że sprawował opiekę nad niepełnosprawną żoną nie był w ogóle kwestionowany przez organy w niniejszej sprawie, jak również nie zostało wykazane to, że skarżący dotychczasowe świadczenia uzyskiwał w wyniku nadużyć.

Podkreślić należy, że cytowany wyrok NSA nie jest odosobniony, bowiem analogiczna argumentacja znalazła zastosowanie także w innych wyrokach NSA (m.in. uzasadnienie wyroku z 10 października 2014 r. sygn. akt I OSK 489/14, z 30 października 2014 r. sygn. I OSK 1442/14, I OSK 2930/13 i innych z tej samej daty czy też z 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 812/14).

W świetle powyższego, skoro organy naruszyły prawo materialne – art. 16a ust. 1 ustawy – poprzez jego błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organy zastosują wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy przedstawioną wyżej.