Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1140/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Furgalska-Pazdan po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi P. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu 6 czerwca 2018r. P. T. wniósł do organu egzekucyjnego skargę na czynność egzekucyjną polegająca na zajęciu rachunków bankowych. W treści skargi podniósł, że tytuły wykonawcze zostały wydane bez uprzednich zawiadomień, pominięto drogę prawną wymaganą przepisami, brak było jakichkolwiek dowodów na powstanie rzekomych zaległości oraz na to, że dotyczą one jego osoby. Zobowiązany końcowo zarzucił przedawnienie wszystkich zobowiązań.

W wyniku rozpatrzenia skargi Prezydent Miasta T. postanowieniem z dnia 11 czerwca 2018r. nr [...] [...] uznał skargę P. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "T. " P. T. w T., na czynność egzekucyjną prowadzoną wobec majątku zobowiązanego za nieuzasadnioną.

Jak wynika z akt sprawy, na podstawie tytułów wykonawczych [...],[...], [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta T. z dnia 9 listopada 2015r. prowadzone było postępowanie egzekucyjne dotyczące egzekucji należności pieniężnej z tytułu opłat dodatkowych za parkowanie pojazdu marki F. nr rej. [...] bez wymaganej prawem opłaty parkingowej.

Zawiadomieniami z dnia 9 maja 2018r. organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem zawiadomił zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych jakie zobowiązany posiada w Banku Z. oraz w Banku [...] SA.

Z akt sprawy wynika także, że pismem z dnia 30 maja 2018r. P. T. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W wyniku rozpatrzenia zarzutów Prezydent Miasta T. postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018r. nr [...] uznał zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. Po rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018r. utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 19 czerwca 2018r. w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

P. T. złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uznania skargi na czynności egzekucyjne za nieuzasadnioną, które nie zawierało uzasadnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta T. z dnia 9 listopada 2015r. Dotyczy ono egzekucji należności pieniężnej z tytułu opłat dodatkowych za parkowanie pojazdu marki F. nr rej. [...] bez wymaganej prawem opłaty parkingowej.

Jak podkreślił organ odwoławczy bez wątpienia P. T. nie uiścił wymaganej opłaty, tym samym zasadnym było podjęcie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych zmierzających do wyegzekwowania dochodzonej należności.

Organ II instancji wyjaśnił, że przywołane w skardze z dnia 6 czerwca 2018r. zarzuty stanowią w swej istocie zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018r. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne zostały przez organ egzekucyjny uznane za niezasadne, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego utrzymało w mocy.

W zażaleniu na postanowienie uznające za nieuzasadnioną skargę na czynności egzekucyjne zobowiązany nie podniósł żadnych zarzutów, więc jak wskazał organ odwoławczy, nie mógł się on do nich ustosunkować.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. T. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości lub o ponowne i dokładne rozpatrzenia sprawy, przesłuchanie go jako strony w postępowaniu, przeprowadzenie postępowania w trybie normalnym i jawnym oraz o natychmiastowe wstrzymanie egzekucji. W ocenie skarżącego powyższe postanowienie jest bezpodstawne i niesprawiedliwe oraz bardzo dla niego krzywdzące. Nadto skarżący podniósł, że zobowiązania egzekwowane na podstawie wystawionych w sprawie tytułów egzekucyjnych uległy przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 sierpnia 2018r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia 11 czerwca 2018r. nr [...] [...] w przedmiocie uznania skargi na czynność egzekucyjną za nieuzasadnioną.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r., poz. 1314), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.".

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Skarga na czynność egzekucyjną jest więc instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków i czynności egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.

Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu podatkowego) egzekwuje należność (zobowiązanie podatkowe) wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie (por. wyrok z dnia 6 lutego 2018r., sygn. akt II FSK 141/16), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.

W świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (por. wyrok WSA z dnia 4 marca 2016r., sygn. akt III SA/Wa 880/15).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny – Prezydent Miasta T. zastosował wobec skarżącego środek egzekucyjny - egzekucję z wierzytelności z rachunku bankowego (w banku [...] S.A. oraz w banku [...] S.A.).

Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3).

Sąd badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego winien przede wszystkim ocenić, czy jest ono zgodne z art. 80 u.p.e.a. (por. wyrok WSA z 19 maja 2010r., sygn. akt III SA/Wa 420/10).

W ocenie Sądu, czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 80 § 1 u.p.e.a. Prawidłowo przesłano do banków zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Jednocześnie wezwano banki, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywały wypłat z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu zostało również skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 23 maja 2018r. i zawierało stosowne pouczenie.

Sąd stwierdza zatem, że badana czynność egzekucyjna odpowiada prawu. Dokonane przez organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych jest prawnie dozwolone.

Wobec powyższego organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały więc za nieuzasadnioną przedmiotową skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego.

W opinii Sądu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia je poprzedzającego jest wyczerpujące, wskazuje podstawy prawne i faktyczne przyjętego rozstrzygnięcia, a wobec braku zarzutów zażalenia nie możliwym było odniesienie się do nich przez organ.

Jak już wcześniej zasygnalizowano w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny i egzekutora w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Na szczególne podkreślenie zasługuje przy tym okoliczność, iż w ramach skargi na czynności egzekucyjne można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego (egzekutora) przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane np. przez poborcę skarbowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015r., sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok WSA z 23 października 2015r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14).

Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty.

W konsekwencji powyższych uwag, nie jest zatem możliwe podnoszenie w postępowaniu skargowym zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015r., wyd. VII, komentarz do art. 54), czyli przykładowo zarzutu przedawnienia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Powyższe odnosi się również do zarzutów skargi związanych z nieprawidłowym doręczaniem przez organ pism w sprawie opłat dodatkowych za parkowanie.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że skarżący wniósł w trybie art. 33 u.p.e.a. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 9 listopada 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia 19 czerwca 2018r. nr [...] uznające zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.

Powyższe zatem oznacza, że zarzuty skargi z uwagi na ich charakter i zakres nie mogły być uwzględnione w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły dokonane czynności egzekucyjne w kontekście ich zgodności z powołanymi wyżej przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania środka egzekucyjnego jakim było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Ocena ta znalazła odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia jak i postanowienia organu I instancji.

Na marginesie, odnosząc się do wniosku skarżącego o natychmiastowe wstrzymanie egzekucji wyjaśnić należy, że jest on niezasadny. Sąd administracyjny nie jest władny bowiem wstrzymać prowadzonej wobec skarżącego egzekucji administracyjnej. Ponadto, należy zauważyć, że przed sądem administracyjnym nie przeprowadza się postępowania dowodowego (przesłuchanie stron i świadków). Sąd zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a może jedynie dopuścić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.