Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 202/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1;93 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz W. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), nałożył na W. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe " A." w S. karę pieniężną w wysokości 500 zł.

W uzasadnieni u decyzji wyjaśniono, że w dniu 30 września 2009 r. funkcjonariusz celny na parkingu Oddziału Celnego I w Ł. przystąpił do czynności kontrolnych pojazdu o nr rejestracyjnym [...] oraz dokumentów i wydruków tachografu, będących w posiadaniu kierowcy tego pojazdu W. S. W toku kontroli ustalono, że kierowca nie posiadał w kabinie pojazdu wykresówek z tachografu za okres od 19 do 29 września 2009 r. Ponadto na żądanie funkcjonariusza celnego nie okazał wymaganego zaświadczenia o rozkładzie czasu pracy kierowcy za w/w okres przerwy w pracy, o którym mowa w art. 31 e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. Kilkanaście minut po przeprowadzonej kontroli pojazdu W. S. dostarczył kontrolującym pojazd funkcjonariuszom kopie ( fax) zaświadczenia o rozkładzie czasu pracy kierowcy za okres przerwy w pracy od 31 sierpnia do 29 września 2009 r.

Organ administracji pierwszej instancji powołał się na art. 89 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874), zgodnie z którym funkcjonariusze Policji, organów celnych i Straży Granicznej oraz upoważnieni pracownicy zarządców dróg dokonują kontroli na warunkach i w sposób określony w przepisach o kontroli ruchu drogowego. Organ ten nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W. S. odwołał się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w Ł., zarzucając :

- rażące naruszenie przepisów artykułów 6, 7, 8, 9, 10§ 1, 14 i 107 k.p.a.,

- rażące naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym,

- naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Skarżący zażądał uchylenia decyzji w całości i wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając odwołanie podniósł okoliczność bezprawnego wykonania kontroli drogowej na terenie prywatnym, tj. na parkingu firmy Wimpex bis, gdzie miała się odbyć odprawa ładunku znajdującego się w kontenerze pojazdu. Zdaniem strony organ nie ma uprawnień ustawowych do poszerzania drogi publicznej dla potrzeb swojego działania. Organ w uzasadnieniu decyzji niezgodnie z prawdą stwierdził, iż kierowca posiadał wydruki z tachografu cyfrowego, choć takich wydruków oczywiście nie posiadał. Ponadto nie wyjaśnił jakie oświadczenie powinno być wymagane. Strona pozbawiona została praw wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1, gdyż nie poinformowano jej o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Zastrzeżenia skarżącego wzbudził sposób podpisania decyzji. Jego zdaniem jest niezgodny z przepisem art. 107 § 1 k.p.a.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. w piśmie z dnia 15 grudnia 2009 r. skierowanym do skarżącego wyjaśnił, że decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zapis ten znalazł się w decyzji zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2009 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego i dotyczy wyłącznie osób zagranicznych. Zgodnie z art. 130 § 1 i 2 k.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje orzeczenie powołał się na art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. 125.874 ze zm.), zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców ( Dz.U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), a ponadto: wykonując transport drogowy – wypis licencji oraz stosowne dokumenty związane z przewożonym ładunkiem lub rodzajem przewozu. Zapisy urządzenia rejestrującego w postaci wykresówek kierowca powinien mieć przy sobie i być w stanie okazać na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych z okresu obejmującego dzień kontroli i poprzednie 28 dni ( art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady ( EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - Dz.U.U.E.L.85.370.8). W sytuacji, gdy kierowca wykonując przewóz drogowy w określonych dniach nie prowadził pojazdu, wtedy na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, zawierające następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, nieużytkowania kart kierowcy lub niesporządzenia wydruków, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia ( EWG) nr 3821/85, miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy lub podmiotu, na rzecz którego kierowca wykonywał przewóz. Przepis ten stosuje się do przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewozy drogowe, z tym że przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy drogowe przedkłada stosowne oświadczenie ( art.. 31 ustawy o czasie pracy kierowców).

Organ odwoławczy powołując się na przepisy art. 89 ustawy o transporcie drogowymi i art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym wyjaśnił, że funkcjonariusze celni byli uprawnieni do kontroli w/w dokumentów. Natomiast szczegółowe zasady wykonywania kontroli celnej określały przepisy art. 6 h – 6 zg ustawy o Służbie Celnej obowiązujące w dniu wykonywania przedmiotowej kontroli. Zgodnie z tymi przepisami, miejscem wykonywania czynności kontroli celnej jest m.in. urząd celny wraz z miejscem przeznaczonym dla postoju środków przewozowych, w stosunku do których dokonywane są czynności związane z zakresem obowiązków funkcjonariuszy celnych.

Kontrola przewozu dokonywanego przez skarżącego przeprowadzona została na parkingu przy Urzędzie Celnym I w Ł. w związku z dostarczeniem towaru niewspólnotowego dla polskiej firmy B. w Ł. celem dokonania odprawy celnej. Parking ten jest wynajmowany przez urząd celny na podstawie umowy najmu i traktowany jako teren urzędu, gdzie dokonywane są czynności wynikające z zakresu obowiązków ( rewizje, oględziny, kontrole kierowców). Stwierdzony w czasie kontroli brak wykresówek z tachografu za okres nieprowadzenia pojazdu od 19 do 29 września 2009 r. i brak oświadczenia o przyczynie nieposiadania wykresówek za ten okres stanowi naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Stwierdzone naruszenie uprawnia organ kontrolujący do nałożenia kary na wykonującego przewóz drogowy. Późniejsze przedstawienie przez stronę wymaganego dokumentu nie ma wpływu na wystąpienie naruszenia w chwili kontroli i nie konwaliduje tego faktu. Zatem późniejsze przedstawienie przez skarżącego kserokopii oświadczenia o braku możliwości okazania wykresówek za okres od 31 sierpnia 2009 r. do 29 września 2009 r. nie może stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary za naruszenie stwierdzone w chwili kontroli. Organ odwoławczy uznał ponadto za bezpodstawny zarzut niepoinformowania strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia [...] r. poinformował W. S. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Dowodami tymi były protokół przesłuchania z dnia 30 września 2009 r. oraz protokół kontroli, którego kopie wręczono skarżącemu w dniu 30 września 2009 r. W. S. nie skorzystał z prawa ustosunkowania się do tych dowodów. Do dnia wydania decyzji nie pojawiły się żadne nowe dowody w sprawie, a więc wyznaczanie kolejnego terminu na wypowiedzenie się co do znanych już stronie dowodów i materiałów byłoby naruszeniem zasady szybkości postępowania. Organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji, wbrew zarzutowi zgłoszonemu w odwołaniu, podpisana została prawidłowo przez Kierownika Oddziału Celnego I w Ł. K. G. działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. Stosowny zapis w tym zakresie umieszczono pod własnoręcznym podpisem K. G. Złożony podpis zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a.

W. S. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi żądając jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. i zasądzenia kosztów postępowania. Obu decyzjom zarzucił naruszenie przepisów artykułów 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 14 i 107 § 3 k.p.a., a ponadto przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym i ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż kontrola nastąpiła na terenie prywatnego parkingu, a nie na drodze publicznej. Żądanie okazania dokumentów wymaganych przy kontroli drogowej kierowcy stojącego pojazdu jest przekroczeniem uprawnień urzędników celnych. Ustawa o ruchu drogowym w art. 129 ust. 1 reguluje zasady ruchu na drogach publicznych oraz strefach zamieszkania. Przepisy tej ustawy ( art. 129 ust. 2) stosuje się również do ruchu odbywającego się poza drogami publicznymi, jeżeli jest to konieczne dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa uczestników tego ruchu. Parking firmy " C." zlokalizowany przy ulicy U. w Ł., na którym dokonano kontroli drogowej pod uzasadnieniem kontroli celnej nie jest drogą publiczną oraz nie jest strefą zamieszkania więc nie obowiązują na nim przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym, a tym samym uprawnienia funkcjonariuszy celnych wynikające z tej ustawy. W dniu kontroli drogowej nie zachodziło zagrożenie bezpieczeństwa uczestników tego ruchu, ponieważ pojazd stał na parkingu.

Strona skarżąca zarzuciła ponadto brak właściwego uzasadnienia prawnego wydanej decyzji, a w szczególności dokładnego podania jakie oświadczenie powinno być wymagane.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty są zasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

W ocenie sądu funkcjonariusze celni byli uprawnieni do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli. Upoważnienie do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874) – dalej ustawy, wynikało z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przepis art. 87 ust. 1 ustawy stwierdza, iż podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców ( Dz.U. Nr 92, poz. 879, z 2005 r. Nr 180, poz. 1497 oraz z 2007 r. Nr 99, poz. 661). Przepis ten dotyczy wykonywania przewozu drogowego i nie może być interpretowany w ten sposób, że w okresie od załadunku towaru do jego wyładowania z pojazdu, kierowca dokonujący przewozu podlega zróżnicowanym reżimom kontrolnym. Jednym z etapów przewozu międzynarodowego jest odprawa ładunku dokonywana przez funkcjonariuszy celnych. Odprawa ładunku przewożonego przez stronę skarżącą nastąpiła na terenie urzędu celnego ( parkingu wynajętego do dokonywania odpraw celnych) wobec czego funkcjonariusze celni w oparciu o przepis art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy władni byli dokonać kontroli dokumentów wymienionych w art. 87 ust. 1 ustawy.

Odprawy celne z reguły odbywają się na terenie podległym urzędom celnym. Pozbawienie funkcjonariuszy celnych prawa dokonywania kontroli tych dokumentów podczas odprawy celnej powodowałoby, iż powyższe uprawnienie zapisane w ustawie okazałby się iluzoryczne.

Za trafny natomiast należy uznać zgłoszony w skardze zarzut naruszenia art. 7 i 107 § 3 k.p.a.

Bezsporne w sprawie pozostaje, iż skarżący jest przedsiębiorcą osobiście wykonującym przewozy drogowe. Wobec powyższego zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy powinien on złożyć oświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. W myśl art. 31 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców przedsiębiorca wykonujący osobiście przewozy drogowe przedkłada stosowne oświadczenie. W protokole kontroli z dnia 30 września 2009 r., stanowiącym podstawę nałożenia kary pieniężnej, zamieszczono informację, iż W. S. podczas kontroli drogowej nie okazał na żądanie funkcjonariusza celnego oświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu za dni, za które nie posiadał wykresówek. W protokole tym zawarte jest także oświadczenie osoby kontrolowanej, cyt: " Oświadczam, że w czasie kontroli na urzędzie celnym w Ł. ul. U. w czasie 15 minut dostarczyłem oświadczenie na okres nie prowadzenia pojazdu, które było w firmie, a które zapomniałem spakować w czasie wyjazdu".

Protokół kontroli zawiera adnotację dotyczącą godziny kontroli – 11.00.

Organy administracji obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji nie odniosły się do twierdzenia osoby kontrolowanej o złożeniu stosownego oświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu jeszcze w trakcie kontroli. Z treści protokołu nie wynika, o której godzinie zakończono kontrolę. Nie można zatem wykluczyć, iż strona dostarczyła oświadczenie przed zakończeniem kontroli. Złożenie oświadczenia w trakcie kontroli pozbawiłoby organ kontroli możliwości nałożenia na stronę kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1734/06 ( niepublikowany) uznał – jeżeli jeszcze przed zakończeniem kontroli prowadzonej przez Inspekcję Drogową kierowca pojazdu znalazł się w posiadaniu wymaganego zaświadczenia o niewykonywaniu przewozów w określonym terminie, to fakt, że stało się to dopiero w trakcie kontroli, a nie przy jej rozpoczęciu ma znaczenie drugorzędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w niniejszym składzie, podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku.

Organ odwoławczy ponadto nie wypowiedział się, choć żądała tego strona w odwołaniu, jakie oświadczenie zobowiązana była złożyć. Wymaga zatem wyjaśnienia, czy w przypadku gdy kontrolowany był przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy drogowe nie byłoby wystarczające złożenie przez niego w czasie kontroli stosownego oświadczenie w formie ustnej, potwierdzonego ewentualnie na piśmie. Pisemne oświadczenie strony usprawiedliwiające brak wykresówek zostało załączone do akt ( k. 7 akt administracyjnych).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c/ w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W oparciu o przepis art.152 p.p.s.a. sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawnienia się orzeczenia.

Organ administracji rozpoznając sprawę ponownie ustali, czy oświadczenie strony o niewykonywaniu przewozów w określonym terminie złożone zostało w trakcie kontroli, czy też po jej zakończeniu. Ponadto wyjaśni w jakiej formie powinno zostać złożone oświadczenie przewidziane w art. 31 ust. 3 ustawy o pracy kierowców.

e.o.