Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1598/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku S. K., reprezentowanego przez adwokata A. M. –

o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – w punkcie pierwszym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...]

z dnia [...] czerwca 1948 r. (znak: [...]) uznającego nieruchomość ziemską zapisaną

w księdze wieczystej Sądu Grodzkiego w O. jako "F.", pow. [...] o ogólnej powierzchni 216,8252 ha za podapadjącą pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia

6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 113), w punkcie drugim, w związku z art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie

o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r., wydanego na skutek odwołania od ww. orzeczenia Wojewody [...] oraz postanowił odmówić stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych.

Z akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia 8 czerwca 2004 r. skarżący C. K., reprezentowany przez adwokata, wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r.

w sprawie [...] w przedmiocie uznania, że nieruchomość ziemska, zapisana w Księdze Wieczystej Sądu Grodzkiego w O. p.n. "F." w powiecie [...], stanowiąca współwłasność J. Z. i Z. K., podpada pod działanie art. 2 pkt 1 lit. E Dekretu z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej

W dniu 15 lipca 2004 r. skarżący rozszerzył swój wniosek poprzez żądanie stwierdzenia nieważności również orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r., wydanego na skutek odwołania wniesionego od ww. orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r., w którym to orzeczeniu Minister utrzymał w mocy wspomniane orzeczenie Wojewody [...].

W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 oraz art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego – decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]:

1. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r., znak [...] uznającego, że nieruchomość ziemska zapisana w księdze wieczystej Sądu Grodzkiego w O. jako F., pow. [...] o ogólnej powierzchni 216,8252 ha, stanowiąca byłą własność po połowie J. Z. i Z. K., podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U.

z 1945 r., Nr 3, poz. 113)

2. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r., wydanego na skutek odwołania od wymienionego w pkt 1 orzeczenia Wojewody [...]

z dnia [...] czerwca 1948 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem kontroli stosowanym w razie wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Organ stwierdził, iż w sprawie spór dotyczy tego, czy Wojewoda [...] orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1948 r. dopuścił się naruszenia prawa, które może być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa,

o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oceniając sprawę pod tym kątem Minister wskazał, iż podstawą prawną wydania spornej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. był przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak również przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51).

Jak stanowi § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa u Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu winna – zdaniem Ministra – przedłożyć właściwemu organowi dowody, stwierdzające dokładny obszar nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju.

Organ wskazał, iż orzeczenie Wojewody [...] wydane zostało w wyniku złożenia wniosku przez Z. K. o ustalenie, że nieruchomość ziemska K. nie podpada pod działalnie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z. K. podniósł, że przedmiotowa nieruchomość została podzielona

w 1928 r. pomiędzy nim a J. Z. Wojewoda [...] wskazał, że akt notarialny sporządzony został w formie oferty, która miała być zatwierdzona przez właściwą władzę, tj. Okręgowy Urząd Ziemski w P., co jednak nie nastąpiło. Zawarto wiec jedynie umowę obligacyjną, nie dokonano natomiast tzw. podzwania – umowy rzeczowej oraz nie ujawniono nowych wpisów w księdze wieczystej. Zgodnie z obowiązującym na terenie woj. poznańskiego Kodeksem cywilnym niemieckim, skuteczne przeniesienie własności nieruchomości uwarunkowane było spełnieniem wszystkich trzech warunków. C. K. – następca prawny Z. K. podniósł, iż przedmiotowa nieruchomość F. nie miała charakteru nieruchomości ziemskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, stąd też – jego zdaniem – majątek ten przejęty został na własność Państwa z rażącym naruszeniem prawa.

C. K. powołał się na protokół przejęcia przedmiotowej nieruchomości, spisany

w dniu 15 lutego 1945 r., sporządzony w oparciu o przepisy dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, zgodnie z którym powierzchnia gruntów leśnych wynosiła 54 ha, pozostałą zaś część majątku stanowiły grunty rolne oraz tzw. "powierzchnia nieprodukująca".

Jak wynika z akt sprawy F. nie został przejęty na własność Państwa na podstawie dekretu o lasach, a na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Własność Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości wpisana została w miejsce dotychczasowych właścicieli w dniu 13 listopada 1946 r. na wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w P. z dnia [...] października 1946 r., podstawę przejęcia nieruchomości stanowiły przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Protokół z dnia 15 lutego 1945 r. z przejęcia majątku K. faktycznie spisany został na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r.

o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Jak wynika z jego treści powierzchnia ogólna majątku wynosiła 216,79 ha w tym pow. lasu 54,10 ha z czego powierzchnia leśna zalesiona wynosiła 48,10 ha, a powierzchnia niezalesiona 6 ha. Ponadto powierzchnia nieleśna (rolna) wynosiła 61,60 ha, powierzchnia nieleśna produkcyjna (łąki oraz staw) wynosiła 29,90 ha oraz powierzchnia nieprodukcyjna (nieużytki) wynosiła 73,19 ha.

Fakt, iż majątek przekazany został po przejęciu w zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych nie stanowi, że nie podpadał on pod dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej. Uznając, że lasy nie są nieruchomością ziemską i że nie przeszły na własność Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a dopiero z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, to i tak powierzchnia ogólna F. znacznie przekraczała pow. 100 ha. Wyłączając z przejęcia las (54,10 ha) pozostaje powierzchnia 162,69 ha. Na terenie województwa [...] – gdzie położona była nieruchomość, oraz województwa [...] i [...], pod dekret podpadały nieruchomości ziemskie, których powierzchnia ogólna wynosiła 100 ha. Z dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie wynika, aby w skład tych 100 ha wchodziły użytki rolne, mogło to wiec być równie dobrze 100 ha nieużtykow.

O tym, że F. był typowym gospodarstwem rolnym a nie gospodarstwem leśnym świadczy również zapis w protokole z przejęcia spisanym w dniu 15 lutego 1945 r..

Z treści tego protokołu wynika, iż w skład inwentarza nieruchomego należącego do F. wchodził dom mieszkalny, spichlerz murowany, chlew murowany, stajnia murowana,

2 stodoły murowane, szop-wozownia drewniana, budynek magazynowy murowany, dom robotniczy murowany, szopa drewniana oraz kuźnia murowana. W skład inwentarza ruchomego wchodziły m.in. 2 żniwiarki, młockarnia, lokomobila, kosiarka, 4 pługi dwuskibowe, 2 pługi jednoskibowe, maszyna do siania sztucznych nawozów. Skład inwentarza potwierdza, iż F. był typową nieruchomością ziemską.

Zdaniem organu naczelnego – z uwagi na fakt, iż przedmiotowa nieruchomość spełniała kryteria określone w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej, przejęcie jej na własność Państwa, na podstawie orzeczenia Wojewody [...] odbyło się zgodnie

z przepisami prawa.

Ponadto organ stwierdził, że przejęcie na własność Państwa lasów i gruntów leśnych regulował odrębny dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W myśl art. 1 ww. dekretu lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy prawa

z dniem ogłoszenia dekretu.

Powołując się na orzecznictwo organ stwierdził, iż nie ma przepisu, który przewidywałby właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego uchylonego już obecnie dekretu – spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Ponadto pomimo licznych poszukiwań nie odnaleziono orzeczenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. wydanego na skutek odwołania wymienionego w pkt 1 orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r.. O tym, że decyzja taka została wydana świadczy jedynie uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lutego 1949 r. na rzecz Z. K. Z uwagi na brak tego dokumentu w aktach sprawy, nie jest możliwe badanie jego legalności.

Pismem z dnia 19 marca 2007 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu środka zaskarżenia strona podtrzymała swoje stanowisko, iż wydane w dniu [...] czerwca 1948 r. orzeczenie Wojewody [...] podjęte zostało w wyniku rażącego naruszenia prawa.

W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2007 r., organ ten – działając na podstawie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. – decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] – utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] lutego 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość posiadała powierzchnię ogólną znacznie przekraczającą 100 ha. Organ wskazał, iż wyłączając z majątku "F." powierzchnię lasu, pozostała powierzchnia tego majątku znacznie przekraczała 100 ha. Minister stwierdził, iż powołany przez stronę skarżącą protokół z przejęcia nieruchomości z dnia 15 lutego 1945 r. sporządzony został na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, jednakże – jak wynika z akt sprawy – majątek ten przeszedł na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ podniósł, iż nie zasługuje na uwzględnienie podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż majątek "F." nie był nieruchomością ziemską a nieruchomością leśną. Minister zwrócił uwagę na fakt, iż organ prowadząc postępowanie administracyjne w trybie nadzoru, nie jest uprawniony do orzekania co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji Wojewody [...], gdyż byłoby to już rozstrzygnięcie właściwe dla trybu zwykłego. Badając legalność orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. zadaniem organu było jedynie zestawienie zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, tj. brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania tego dekretu. Zdaniem organu

z zestawienia tego wynika, iż zaskarżone orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się z kolei do kwestii orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. – Minister stwierdził, iż pomimo licznych poszukiwań w archiwum resortu, jak

i w Archiwum Państwowym w P., sporne orzeczenie nie zostało odnalezione. Zdaniem Ministra z uwagi na brak tego dokumentu w aktach sprawy, nie jest możliwe badanie jego legalności, co w konsekwencji daje podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł, reprezentowany przez pełnomocnika, C. K. Skarżący wniósł

o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2007 r. lub o uchylenie ww. decyzji Ministra.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2298/07 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa

i Rozwoju wsi z dnia [...] września 2007 r.

Zdaniem Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając – na podstawie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. – wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lutego 2007 r., dopuścił się ewidentnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. – polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji w niższej instancji.

Ponadto organ dopuścił się również naruszenia przepisu art. 105 § 1 k.p.a. – poprzez uznanie, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe z powodu zaginięcia orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. wydanego na skutek odwołania od orzeczenia Wojewody [...]

z dnia [...] czerwca 1948 r. Tym samym Minister umarzając postępowanie

w przedmiocie stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. dopuścił się jednocześnie naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.– poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także naruszenia wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku S. K., reprezentowanego przez adwokata A. M. –

o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w punkcie pierwszym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. (znak: [...]) uznającego nieruchomość ziemską zapisaną w księdze wieczystej Sąd Grodzkiego w O. jako "F.", pow. [...] o ogólnej powierzchni 216,8252 ha za podapadjącą pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 113), w punkcie drugim, w związku z art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948r., wydanego na skutek odwołania od ww. orzeczenia Wojewody [...] i postanowił odmówić stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych.

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku C. K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi związany był oceną prawną wskazaną w zapadłym w tej sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2007 r.

Będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomość ziemska została przejęta na własność Skarbu Państwa zaskarżonym orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r.

Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1948 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...].

Minister wskazał, że związany był zaleceniami Sądu wskazanymi w uzasadnieniu wyroku i w tym zakresie zobligowany był do rozpatrzenia zaskarżonego orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. pomimo braku przedmiotowego dokumentu w zebranym materiale dowodowym.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podtrzymał argumentacje przytoczoną w decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. Na koniec organ stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest postępowaniem, które ma na celu od nowa merytorycznie rozpoznać sprawę lecz takim, w którym bada się czy przy wydaniu przedmiotowej decyzji nastąpiło naruszenie prawa.

Zdaniem organu naczelnego orzeczenia nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W skardze z dnia 4 września 2008 roku (data stempla pocztowego) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi C. K., działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2007 r., lub o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Zaskarżonej decyzji zarzucił na ruszenie przepisów praw amaterialnego oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. pomimo, iż orzeczenia powyższe zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wskazał, że nieruchomość "F." przejęty został protokołem z dnia 15 lutego 1945 r. na podstawie dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Przejecie zgodne z literą prawa nastąpiło jedynie w zakresie zasobów leśnych, na co wskazuje pkt "b" uwag do protokołu " Przejęciu podlegają tylko lasy

i grunty leśne, które przekraczają 25 ha, bez gruntów nieleśnych". W rzeczywistości przejęta została cała nieruchomość, bez uwzględnienia faktycznego funkcjonowania czterech odrębnych nieruchomości. Strona skarżąca podniosła, że orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r., a także orzeczenie Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. zostały wydane w odniesieniu do całości gruntu w oparciu o dekret PKWN z 6 września 1944 r. były niezgodne z prawem

i stanem faktycznym. Nieruchomość "F." nie była nieruchomością ziemską w rozumieniu przepisów dekretu PKWN z 6 września 1944 r. Przejęcie nieruchomości przez Dyrekcje Lasów Państwowych wskazuje bowiem wyraźnie, że nie miała ona charakteru rolnego. Wojewoda [...] powinien wydać decyzję w oparciu o stan faktyczny zaistniałej sprawy

i wziąć pod uwagę, iż doszło do fizycznego podziału nieruchomości, co wykluczało uznanie tej nieruchomości za spełniającą normę obszarową art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. W myśl postanowień art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z

6 września 1944 r. "Nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2-im ust. (1) pkt e dokonane po dniu 1 września 1939 r. Uznać zatem należy, że podziały nieruchomości dokonane przed tą datą potraktować należało za ważne dla oceny spełnienia przez określoną nieruchomość normy obszarowej wskazanej art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. Odwołując się do stanu faktycznego skarżący podał, że w dniu 1 września 1939 r. nieruchomość "F." w wyniku wcześniejszych dokonanych podziałów składała się z czterech niezależnych części, których właścicielami byli: Z. K. – 93 ha, K. Z. – 15 ha, J. i F. Z. – 85 ha, J. Z. – 23 ha.

Przyjęcie przez Wojewodę [...], że wobec niedopełnienia formalności prawnych nieruchomość nie została podzielona, choć nastąpił podział faktyczny pozostawało – zdaniem skarżącego – w sprzeczności z cyt. wyżej przepisami.

Wydana przez niego decyzja naruszała zatem obowiązujące przepisy w odniesieniu do reformy rolnej. Nie została bowiem spełniona przesłanka dotycząca obszaru – 100 ha

w przypadku województwa poznańskiego, na którego terenie znajdowała się nieruchomość "F.". Faktycznie cztery nieruchomości, o powierzchniach niższych niż przewidziane dekretem PKWN z 6 września 1944 r. (100 ha) przejęło Państwowe Nadleśnictwo [...] na cele gospodarki leśnej.

- art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez błędną wykładnię – wyrażającą się w przyjęciu, że z przytoczonego przepisu wynika, iż nieruchomości stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o ten dekret bez względu na jej wykorzystanie

- art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. w związku z § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. poprzez uznanie, że nieruchomość ziemska "F." podlegała przeznaczeniu na cele reformy rolnej pomimo tego, że na skutek fizycznego podziału tej nieruchomości stwierdzonego aktami notarialnymi z dnia [...] lutego 1928 r., [...] grudnia 1934 r. oraz [...] marca 1936 r. nie spełniała przesłanki obszarowej określonej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r.;

- naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotowa sprawą administracyjną, w konsekwencji czego przyjęto niewłaściwe ustalenia dotyczące zastosowania przepisów o reformie rolnej, podczas gdy zbadany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie takich ustaleń. Skarżący wskazał, iż organ wydając decyzję stwierdził, że nieruchomość "(...) została przejęta na własność Skarbu Państwa zaskarżonym orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d oraz e przeszły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, tj.

z dniem 13 września 1944 r. Na podstawie § 5 rozporządzenia wojewódzki urząd ziemski jedynie orzekał, czy

dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN

z 6 września 1944 r. Jednocześnie organ stwierdził, że protokół przejęcia majątku K. "faktycznie spisany został na podstawie dekretu PKWN z 6 września 1944 r., choć nie jest możliwe, by ta sama nieruchomość mogła być przejęta równocześnie w oparciu

o dwa różne dekrety. Skarżący uważa, że organ jest w błędzie sądząc, że nieruchomość spełniała wskazaną w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. przesłankę dotyczącą obszaru. Organ – według skarżącego – pobieżnie ocenił wymagany dla realizacji reformy rolnej charakter nieruchomości. Treść § 6 rozporządzenia wskazuje, że "Strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit e dekretu, winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju". Zdaniem skarżącego powyższe oznacza, że ustawodawca wskazał na obowiązek zbadania powierzchni oraz jej rodzaju i na tej podstawie wojewódzki urząd ziemski dokonywał kwalifikacji, czy nieruchomość podlega przepisom o reformie rolnej czy też nie podlega tym przepisom.

- naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 Kpa polegające na całkowitym pominięciu powszechnie obowiązującego stanowiska wyrażonego w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. (sygn. akt W 3/89, opubl. W OTK 1990, poz. 26) stwierdzające, ze "intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej wyłącznie tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej z tym, że przez inne podmioty".

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga wniesiona na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2008r. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie. Sąd

administracyjny orzekając w pierwszej instancji nie jest bowiem związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wobec powyższego niezależnie od argumentacji przedstawionej przez skarżącego, Sąd miał obowiązek zbadać zgodność zaskarżonego aktu

z obowiązującym prawem. Mając na uwadze to kryterium Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2007r. naruszają przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż postępowanie dotyczące orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948r. (znak: [...]) oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948r. w sprawie podpadania nieruchomości ziemskiej "F." pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów tj. trybie nieważnościowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 kpa.

Trafnie organ podniósł, iż sprawa toczy się nie w trybie zwykłym, gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie "naruszenia prawa" mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, lecz w trybie nadzwyczajnym, kiedy to tylko wyjątkowo, wbrew zasadom trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych przyczyn można uznać taką decyzję za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż celem przedmiotowego postępowania było zbadanie legalności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1948r. oraz wydanego na skutek odwołania od niego orzeczenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948r. i w konsekwencji rozstrzygnięcie sporu czy organy orzekające dopuściły się przy wydawaniu w/w orzeczeń naruszenia prawa, które może być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa nakłada na organ administracji obowiązek nie tylko zbadania, czy nastąpiło niewątpliwe naruszenie prawa, ale zarazem wykazania, iż było to naruszenie rażące. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu. Naruszenie prawa o rażącym charakterze występuje przede wszystkim wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż rozstrzygnięcie nie może zostać zaakceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa – wyrok NSA z dnia 21 października 1992r. sygn. akt V SA 86/92 i 436-466/92 ONSA 1993, z. 1, poz. 23. W nawiązaniu do tego poglądu, należy w pełni podzielić stanowisko NSA zawarte w wyroku z 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94 (ONSA 1995, Nr 2, poz. 91), iż "wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny". W ten sposób można oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa (vide wyrok NSA z 18 lutego 2002r. sygn. akt IVSA 732/00).

Kontrolowane w trybie nieważnościowym orzeczenia zostały wydane na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (j.t. Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) jak i § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania w/w dekretu (Dz. Nr 10, poz. 51). Rolą zatem Ministra było zbadanie, czy kontrolowane orzeczenia w sposób oczywisty naruszają powołane wyżej przepisy prawne.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż nieruchomość ziemska zapisana w księdze wieczystej Sądu Grodzkiego w O. jako F., pow. [...] o ogólnej powierzchni 216,8252 ha, stanowiąca byłą własność po połowie J. Z. i Z. K. została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Potwierdza to wpis dokonany w dniu [...] listopada 1946r. w księdze wieczystej K. na wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w P. z dnia 29 października 1946r. Wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa został dokonany na podstawie § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art.1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.).

Jednocześnie zaznaczyć należy, że z dniem wejścia w życie dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. z dniem 13 września 1944r., dekret ten odnośnie nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e, wywoływał skutki rzeczowe w zakresie przejścia na własność Skarbu Państwa tych nieruchomości ex lege. Zaistnienie skutków rzeczowych nie było uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu

w księdze wieczystej na zasadach określonych w art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, podobnie zajście tego skutku nie wiązało się z kwestią sporządzenia protokołu przejęcia.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na cele reformy rolnej przeznaczone zostały m.in. nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Nieruchomości ziemskie, wymienione w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa

z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 ust. 2.

Celami, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu, jakie miały być zrealizowane

w drodze przeprowadzenia reformy rolnej były:

a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych

i średniorolnych,

b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych,

robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców,

c) tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla

produkcji ogrodniczo-warzywniczej,

d) zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi

państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej,

wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego,

e) zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii

mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe,

komunikacji publicznej lub melioracji.

Dopiero nieruchomość ziemska posiadająca takie cechy i mogąca być przeznaczona na takie cele jak wskazano wyżej, podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Jednakże przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jak i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r.

w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm./ nie określały wprost samego pojęcia "nieruchomości ziemskiej".

Zdefiniowania pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dla potrzeb dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia [...] września 1990r. [...] ([...], poz. [...], s. [...]). Według stanowiska przyjętego w tej uchwale pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomość ziemską, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty. Z przepisów tych nie wynika natomiast, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające takiego charakteru.

Wprawdzie uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] września 1990r. zapadła w sprawie o odmiennym stanie faktycznym i prawnym niż stan w niniejszej sprawie, to jednak definicja ta ma charakter uniwersalny w odniesieniu do pojęcia "nieruchomości ziemskiej".

Nie ma również decydującego znaczenia fakt, że uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] września 1990r. została podjęta przed dniem [...] października 1997r., kiedy weszła w życie Konstytucja z 2 kwietnia 1997r., która w art. 239 ust. 3 pozbawiła uchwały Trybunału Konstytucyjnego mocy powszechnie obowiązującej w sprawie ustalenia wykładni ustaw. Nie pozbawiło to jednak uchwał Trybunału Konstytucyjnego waloru poznawczego i charakteru ogólnych wskazówek interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.

Mając powyższe na uwadze możemy określić, jakie przesłanki musiała spełniać nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej i tak, była to nieruchomość:

* ziemska o charakterze rolniczym,

* stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub

prawnych,

* spełniająca normy obszarowe , o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e

dekretu,

* nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1

ust. 2 dekretu.

Za takim szerokim rozumieniem nieruchomości ziemskiej sklasyfikowanej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu opowiedział się również Naczelny Sądu Administracyjny

w uchwale z dnia 5 czerwca 2006r. wydanej w sprawie sygn. akt I OPS 2/06.

Tak więc spełnienie nie tylko norm obszarowych decydowało o podpadaniu nieruchomości pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Spełnienie przez nieruchomość wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwalało dopiero uznać, iż nieruchomość podpadała pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

W przypadku powstania sporu, czy dana nieruchomość lub jej część, przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej podpadała pod ten przepis, spór taki rozstrzygany był w trybie postępowania administracyjnego wszczynanego na podstawie § 5

rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r.

w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie § 5 rozporządzenia, reguluje tryb orzekania w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Kontrolowane w przedmiotowej sprawie orzeczenia administracyjne wydane zostały w trybie § 5 rozporządzenia. Jak już wyżej wskazano, zadaniem tego postępowania było ustalenie i rozstrzygniecie, czy nieruchomość ziemska F. o ogólnym obszarze 216,8252 ha jako własność po połowie J. Z. i Z. K. podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Jak wyżej wywiedziono, żeby nieruchomość przeszła na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu musiała spełniać określone przesłanki. Nieruchomość musiała być nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, stanowić własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, spełniać normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, nadawać się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Nieruchomość, która spełniała wszystkie powyższe przesłanki przechodziła na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Natomiast w sytuacji, kiedy część nieruchomości nie spełniała powyższych przesłanek, a w szczególności nie miała charakteru rolniczego i nie nadawała się na realizację celów reformy rolnej nie powinna przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W rezultacie takiego przejęcia Skarb Państwa stawał się właścicielem części nieruchomości, której nie mógł przeznaczyć na cele reformy rolnej. Takie przejęcie musi być ocenione jako dokonane z naruszeniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu przedstawionym w zaskarżonej decyzji, iż przed 1 września 1939r. nie doszło do prawnego podziału nieruchomości ziemskiej F. o ogólnym obszarze 216,8252 ha pomiędzy jej współwłaścicieli J. Z. i Z. K. W dacie wejścia w życie reformy rolnej nieruchomość ta nadal miała obszar 216,8252 ha i stanowiła współwłasność w/w osób. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że w dniu 1 września 1939r. nieruchomość F. składał się z czterech niezależnych części, których współwłaścicielami byli: Z. K. - 93 ha, K. Z. – 15 ha, J. i F. Z. - 85 ha, J. Z. – 23 ha. Stanowisko to wynika jedynie z formalnych podziałów dokonanych na podstawie zawartych aktów notarialnych z dnia [...] lutego 1928r.,

z dnia [...] grudnia 1934r., z dnia [...] marca 1936r. Jednakże podziały te nie wywołały skutku prawnego w postaci zniesienia wspólności pomiędzy J. Z. i Z. K.

W aktach sprawy znajduje się protokół przejęcia przedmiotowej nieruchomości ziemskiej z dnia 15 lutego 1945r., z którego wynika, że F. o powierzchni ogólnej 216,79 ha składał się z lasu o pow. 54,10 ha, roli o pow. 61,60 ha, łąki o pow. 19,40 ha, stawu o pow. 8,50 ha i nieużytków o pow. 73,19 ha. Nie może budzić wątpliwości, iż z racji położenia nieruchomości w województwie [...], powierzchnia roli, łąk, stawu

i nieużytków wchodzących w skład F. o powierzchni 162,69 ha podpadała pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nieruchomość ta w tej części spełnia wszystkie przesłanki nieruchomości, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej. Należy pamiętać, że samo przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej nie oznacza, że organy władzy po jej przejęciu nie mogły uznać za celowe przeznaczenie jej np. na zalesienie.

W przedmiotowej sprawie organ ograniczyły się do stwierdzenia, iż lasy nie są nieruchomością ziemską i że nie przeszły na własność Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a dopiero z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Jednakże uwadze organu uszło, że kontrolowane w trybie postępowania nieważnościowego orzeczenie Wojewody [...] o z dnia [...] czerwca 1948r. uznaje, że nieruchomość ziemska F. o ogólnej powierzchni 216,8252 ha podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolne. Oznacza to, iż organ ten uznał, iż las o pow. 54,10 ha wchodzący w skład nieruchomości F. również przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej.

Należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82) lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha stanowiące własność i współwłasność osób fizycznych i prawnych przechodzą na własność Skarbu Państwa. Jednocześnie

w ust. 3 pkt 2 art. 1 tego dekretu ustawodawca wprowadził zapis, że przepisy ust. 1 i 2 nie odnoszą się do lasów i gruntów leśnych podzielonych prawnie i fizycznie przed 1.09.1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha a stanowiących własność osób fizycznych, grunty których nie są objęte przepisami art. 2 lit. e dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z brzmienia w/w dekretu nie wynika zatem ażeby miał on zastosowanie jedynie do tych lasów – spełniających normy obszarowe- które nie wchodzą w skład nieruchomości ziemskich w rozumieniu przepisów dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazany wyżej zapis art. 1 ust. 3 lit.b dekretu

o przejęciu niektórych lasów na własność Skarb Państwa wskazuje wręcz, że na mocy tego dekretu nie przeszły na własność Państwa lasy, które przed 1.09.1939 r. zostały podzielone na parcele mniejsze niż 25 ha a stanowią one własność lub współwłasność osób, których grunty objęte są przepisami dekretu o reformie rolnej. A contrario zatem, jeśli parcele leśne przekraczały obszar wskazany w dekrecie z dnia 12.12.1944 r. to podpadały pod działanie przepisów tego dekretu. W konsekwencji zatem twierdzenie organu orzekającego w niniejszej sprawie, że dopuszczalne jest orzekanie

w przedmiocie podpadanie pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej, która oprócz użytków rolnych obejmowała również lasy jest zasadne jedynie do takich nieruchomości ziemskich, w skład których wchodziły lasy i grunty leśne, które nie przekraczały 25 ha.

W niniejszej sprawie okoliczność taka nie zachodzi albowiem organ bezspornie ustalił, że powierzchnia lasów i gruntów leśnych wynosiła 54,10 ha.

Zatem uznanie przez Wojewodę [...] w orzeczeniu z dnia [...] czerwca 1948r., iż las o powierzchni 54,10 ha przeszedł na własność Państwa łącznie z pozostałymi gruntami wchodzącymi w skład nieruchomości F. na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, winno być w postępowaniu nieważnościowym

w części dot. lasu zakwalifikowane jako rażące naruszenie powołanego wyżej przepisu prawa.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, prezentującego pogląd, iż cała nieruchomość F.nie podpadała pod przepisy dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącego, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z tym przepisem nieważne są wszelkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dokonane po dniu 1 września 1939r. Interpretacja tego przepisu zaprezentowana przez skarżącego, iż ważne są w takim razie wszystkie działy dokonane przed tą datą jest nieuzasadnioną nadinterpretacja tego przepisu. Sąd nie znalazł również podstaw do uznania, że

w sprawie zostały naruszone powołane w skardze przepisy postępowania administracyjnego.

Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną.

Z tych względów – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.