Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2195/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: "UP"), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lipca 2009 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na słowny znak towarowy DAKAR nr [...], udzielonego na rzecz "D." spółki z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "skarżąca, Spółka, uprawniona"), na skutek sprzeciwu wniesionego przez P. z siedzibą w I. we Francji (dalej: "P."), na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 oraz art. 255 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., dalej: "p.w.p.") unieważnił prawo ochronne na znak towarowy DAKAR.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Znak DAKAR nr [...] został zgłoszony do ochrony w dniu [...] listopada 2002 r. rzecz D. spółki z o.o. w K. Przeznaczony został do oznaczania towarów w klasach: 3 (preparaty do mycia i konserwacji karoserii oraz tapicerki, kosmetyki samochodowe), 27 (dywaniki samochodowe), 37 (obsługa, naprawy, przeglądy i tuning, mycie samochodów). W dniu [...] maja 2007 r. P. wniosła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu w dniu [...] czerwca 2006 r. prawa ochronnego na powyższy słowny znak towarowy. Jako podstawę wniosku wskazano art. 246 w zw. z art. 132 ust. 1 pkt 2, art. 132 ust. 2 pkt 3 i art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. oraz art. 6bis i art. 8 Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej z 1883 r. (w skrócie: "Konwencja paryska"), a także art. 16 ust. 3 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej z 1995r. (dalej: "TRIPS"). Wskazała, że na jej rzecz zarejestrowany jest znak DAKAR nr [...], zarejestrowany z pierwszeństwem od [...] września 1993 r. przeznaczony do sygnowania towarów w klasach 4, 9, 12, 14, 16, 18, 21, 22, 24, 25, 26, 28, 30, 32, 34, 41. W klasie 12 ujęto pojazdy oraz urządzenia służące do poruszania się na lądzie, w powietrzu lub wodzie.

Uprawniona uznała sprzeciw za bezzasadny.

Urząd Patentowy powołaną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy DAKAR [...]. Organ, analizując okoliczności sprawy w kontekście art. 132 ust. 1 pkt 3 p.w.p. oraz art. 132 ust. 1 pkt 2 p.w.p. uznał, iż znak DAKAR o nr [...] jest znakiem renomowanym. Powołując się na orzecznictwo i doktrynę, UP wskazał na istniejące metody oceny renomy - bezwzględną i względną. Pierwsza z nich bierze pod uwagę przede wszystkim procentowo określony stopień znajomości znaku na rynku. Z kolei metoda względna, oprócz znajomości znaku, kładzie nacisk na inne kryteria, w tym udział w rynku pod względem ilości, jak i wartości zbywanych towarów, zasięg i długotrwałość reklamy produktu sygnowanego danym oznaczeniem, terytorialny i czasowy zasięg używania znaku, licencje udzielone na używanie znaku, jakość oznaczonych towarów, wartość danego oznaczenia w ocenie niezależnych instytucji finansowych, rozmiar nakładów poniesionych w związku z promocją znaku, a także relację cenową do towarów substytucyjnych.

Ustalając stan faktyczny, UP stwierdził, że znak towarowy DAKAR nr [...] jest używany do oznaczania dorocznego rajdu terenowego, organizowanego pod nazwą P. od 1978 r., a od 2003 r. pod nazwą - D. Rajd ten opisywany jest jako "najsłynniejszy rajd na świecie" oraz "najbardziej znany i spektakularny rajd świata". Rajd stanowi "oprócz niewątpliwie atrakcyjnej części sportowej, poważne przedsięwzięcie medialne i marketingowe", a od początku dekady w imprezie udział biorą Polacy, przy czym telewizja publiczna w Polsce relacjonuje w styczniu każdego roku wydarzenia z rajdu. Organ zauważył przy tym, że nazwa DAKAR jest używana w formie znaku towarowego bądź jako nazwa rajdu samochodowego. Zdaniem UP dla oceny renomy tego znaku należało przyjąć metodologię mieszaną, uwzględniającą elementy metody bezwzględnej i względnej oceny renomy znaku towarowego DAKAR. W oparciu o to założenie, organ uznał, że w wystarczającym stopniu udowodnione zostały stopień znajomości znaku, zasięg i długotrwałość reklamy oznaczenia, a także terytorialny oraz czasowy zasięg używania znaku i wobec tego oznaczeniu przyznana została cecha znaku renomowanego, mimo iż część materiałów dowodowych pochodzi z okresu po dokonaniu zgłoszenia spornego znaku towarowego, gdyż tego rodzaju dane mogą zostać wykorzystane o ile pozwalają na "wyciągnięcie wniosków odnośnie do sytuacji, jaka istniała w dacie zgłoszenia" (UP powołał orzecznictwo Sądu Pierwszej Instancji i Trybunału Sprawiedliwości WE oraz sądów administracyjnych). Urząd Patentowy zauważył, że skoro po dokonaniu zgłoszenia w 1993 r. rozpoczęto promocję znaku, która realizowana była poprzez użycie tradycyjnych środków reklamowych, tj. foldery, ale też w ramach public relations, m.in. transmisje telewizyjne, to także dowody pochodzące z późniejszego okresu, nawiązujące do historii rajdu, umacniają renomowany charakter znaku DAKAR o numerze [...]. Organ odniósł się także do zagadnienia transgranicznego charakteru renomy, stwierdzając, że taka sytuacja ma miejsce w przypadku rajdu P. oraz D., który mimo, iż odbywa się poza granicami Polski, ma wielu kibiców, o czym świadczą dane dotyczące oglądalności programów telewizyjnych na temat rajdu. Ponadto organ uznał szczególny charakter znaku towarowego DAKAR o numerze [...], który oprócz swojej tradycyjnej funkcji oznaczania pochodzenia towarów pozostaje równocześnie nazwą rajdu samochodowego. Organ powołał się na nowy sposób kreacji znaku towarowego oraz jego funkcji określanej mianem "merchandising function", gdzie w znaku towarowym wykorzystuje się nazwiska celebrytów, nazwy własne, a także nazwy imprez sportowych lub kulturalnych. Wówczas przedmiotem ochrony pozostaje szeroki zakres towarów i usług, które często w żaden sposób nie są związane z działalnością tych osób, charakterem miejsc lub zakresem wydarzenia. W przypadku udzielenia prawa wyłącznego, oznaczenia takie mogą nawet nie być używane w rzeczywisty sposób, jednak wszelkie przypadki naruszenia spotkają się zazwyczaj ze stosowną akcją uprawnionego. Dla konsumentów tego rodzaju towarów stosunkowo nieistotna pozostaje ich jakość lub źródło pochodzenia, bowiem najważniejsze jest ich emocjonalne nastawienie do symboli wykorzystanych w znaku towarowym. Prawo wyłączne staje się w tym przypadku narzędziem do eksploatacji zyskownych rynków wtórnych. Zdaniem UP analogiczna sytuacja występuje w niniejszej sprawie, gdzie organizator rajdu samochodowego o nazwie P., a następnie D., który odniósł sukces i stał się popularny na całym świecie, postanowił go skomercjalizować za pomocą znaku towarowego zawierającego w swej treści przedmiotowe nazwy. Zdaniem organu, wśród potencjalnych odbiorców towarów i usług (preparaty do mycia i konserwacji karoserii oraz tapicerki, kosmetyki samochodowe, dywaniki samochodowe, obsługa, naprawy, przeglądy i tuning, mycie samochodów) oferowanych przez uprawnionego ze spornego znaku towarowego znajdą się właściciele pojazdów mechanicznych, głównie samochodów i motocykli. W takim przypadku konsument będzie identyfikował towary i usługi oferowane mu przez uprawnionego ze spornego znaku z rajdem samochodowym P. lub D.

Dokonując oceny podobieństwa przeciwstawianych znaków w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w orzecznictwie, organ doszedł do wniosku, że identyczność znaku występuje w warstwie fonetycznej. Natomiast w przypadku płaszczyzny wizualnej w obu przypadkach występuje wspólny element słowny DAKAR. W strukturze przeciwstawionego znaku towarowego należy dodatkowo wyróżnić warstwę graficzną. Składają się na nią popiersie osoby ludzkiej z zawiniętą wokół głowy i ramion chustą imitując postać [...] oraz zapisane za pomocą fantazyjnej czcionki słowo DAKAR. W płaszczyźnie wizualnej organ stwierdził, że porównywane znaki, oceniane w całości, z uwagi na identyczność członu DAKAR, są do siebie podobne. Znakowi towarowemu o numerze [...] charakteru dystynktywnego nadaje element słowny, a wyobrażenie postaci ludzkiej stanowi jedynie uzupełnienie. Wynika to ze znaczenia wyrazu DAKAR, który jest przede wszystkim kojarzony z rajdem samochodowym o tej samej nazwie.

W kwestii nienależnych korzyści Urząd Patentowy stwierdził, że w tym przypadku uprawniony, bez dokonywania nakładów na promocje, będzie mógł liczyć na pozytywną reakcję klientów, którzy będą chętniej nabywali towary uprawnionego kojarząc je ze znakiem spółki francuskiej i w konsekwencji z organizowanym przez tę spółkę rajdem samochodowym. Dlatego też organ wyraził pogląd, że uprawniony nieprzypadkowo wybrał do oznaczania swoich towarów nazwę słynnego rajdu samochodowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. spółka z o.o. zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

- art. 132 ust.2 pkt 3 p.w.p. poprzez błędną ocenę renomy znaku w rejestracji międzynarodowej DAKAR nr [...],

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, wskazanego przez skarżącego i mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz błędnym i całkowicie dowolnym rozpatrzeniu materiału dowodowego, dotyczącego renomy znaku towarowego. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia strona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Spółki i wyrokiem z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1938/09 uznał, że Urząd Patentowy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 8 k.p.a. oraz w konsekwencji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę renomy na terytorium Polski znaku towarowego francuskiej spółki. Za przedwczesne Sąd uznał ustalenia organu co do istnienia renomy przeciwstawionych znaków towarowych PARIS-DAKAR oraz DAKAR na terytorium Polski w dacie zgłoszenia spornego znaku DAKAR nr [...], czyli w dniu [...] listopada 2002 r.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że znajomość znaku stanowi tylko jedną z okoliczności, jakie należy brać pod uwagę, wskazując jego renomę. Ponadto należy brać pod uwagę takie czynniki jak:

- udział w rynku – zarówno pod względem ilości jak i wartości zbywanych towarów, zasięg i długotrwałość reklamy produktu sygnowanego danym oznaczeniem,

- terytorialny i czasowy zasięg używania znaku,

- licencje udzielone na używanie znaku, jakość oznaczonych towarów,

- wartość danego oznaczenia w ocenie niezależnych instytucji finansowych,

- rozmiar nakładów poniesionych w związku z promocją znaku,

- relacja cenowa do towarów substytucyjnych, czy znak ten jest używany przez osoby trzecie.

Sąd uznał za zasadny zarzut, iż organ nie odniósł się do każdego z wyżej wskazanych kryteriów, uwzględniając jedynie niektóre z nich i nie wyjaśnił wystarczająco powodów, dla których pozostałe kryteria uznał za nieistotne dla ustalenia faktu renomy oznaczeń PARIS-DAKAR i DAKAR. Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń faktycznych i nie sprecyzował na podstawie jakich dowodów przyjął, że proces komercjalizacji francuskiego znaku DAKAR został zakończony w dacie zgłoszenia znaku polskiej spółki DAKAR nr [...] oraz czy proces ten w równym stopniu obejmuje swym zasięgiem także terytorium Polski. Organ nie wskazał również jaką formę przybrała rzekoma komercjalizacja znaku DAKAR nr [...] oraz jaki wpływ miał proces komercjalizacji na renomę znaku.

Sąd pierwszej instancji uznał, że niesłusznie na marginesie rozważań pozostała też kwestia funkcji znaku towarowego jako takiego, tj. odróżnienie produktów jednego przedsiębiorcy od produktów innego podmiotu. Uprawniony w wyniku udzielenia prawa z rejestracji znaku towarowego uzyskuje wyłączne prawo do posługiwania się tym znakiem w obrocie gospodarczym w odniesieniu do towarów objętych prawem. Za nieprzekonujące Sąd przyjął stanowisko organu o dominacji "merchadising function" francuskiego znaku, jaką miał on uzyskać w wyniku transmisji telewizyjnych z rajdu samochodowego, tudzież innych publikacji prasowych i wydawnictw specjalistycznych, bowiem oprócz samego rajdu żadne inne towary bądź usługi o nazwie DAKAR nie były znane na terytorium Polski przed datą zgłoszenia – [...] listopada 2002 r.

Odnosząc się do transgraniczności renomy Sąd podzielił stanowisko wyrażone m.in. w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1111/08, zgodnie z którym renoma znaku towarowego musi być zbadana i ustalona w kraju, w którym wystąpiono o jego ochronę. Renoma jest rozumiana jako pewien zespół wiedzy i wyobrażeń o znaku i towarach nim opatrywanych, tak jak każda inna wiedza i informacja, nie zna obecnie granic politycznych i państwowych. Jednak nie można wyłącznie na podstawie istniejących możliwości przepływu i dostępu do wiedzy wnioskować o zasięgu renomy. Nie można wyłącznie na podstawie dostępu do wiedzy przesądzać o jej stanie wśród takiego czy innego kręgu obywateli. Znajomość i związana z tym renoma znaku towarowego jest bowiem kwestią faktów, a nie czystych spekulacji myślowych. W tych warunkach o renomie znaku towarowego nie może świadczyć, a wręcz może jej szkodzić znacząca nawet znajomość samego oznaczenia.

Zdaniem Sądu, przy badaniu okoliczności faktycznych i materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uszło uwadze UP, że słowo DAKAR oznacza stolicę państwa S., a zatem jest nazwą miasta. W tym aspekcie spełnia również rolę polityczną i gospodarczą. Dlatego też zasługiwały na aprobatę argumenty skargi, iż nazwa DAKAR, jako znana od dawna nazwa egzotycznego miasta, nie powinna być przypisana na wyłączność jednemu podmiotowi.

W konkluzji WSA stwierdził, że pominięcie istotnych elementów związanych z renomą nie pozwala na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji, a uchybienia formalne organu uniemożliwiły prawidłowe ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka P. z siedzibą we Francji, zaskarżając powyższe orzeczenie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), poprzez stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. polegającego na błędnej ocenie renomy na terytorium Polski znaku towarowego skarżącej,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. polegającego na braku wszechstronnej i wnikliwej oceny całego materiału dowodowego w kwestii renomy znaków towarowych skarżącej, a także nieuwzględnienie przy jego ocenie kryteriów oceny tejże renomy wskazywanych w orzecznictwie,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. polegającego na błędnej ocenie renomy znaku towarowego skarżącej poprzez uwzględnienie dowodów pochodzących z daty późniejszej w stosunku do daty zgłoszenia spornego znaku nr [...],

- art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wadliwe odwołanie się w rozstrzygnięciu do akt sprawy, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, że UP błędnie ocenił materiał dowodowy i na podstawie uznania renomy znaków towarowych skarżącej unieważnił prawo ochronne na znak towarowy DAKAR,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, w szczególności w zakresie powołania się na znaczenie słowa DAKAR bez wskazania wpływu, jaki ta okoliczność ma na kwestię unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak,

- art. 151 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji gdy istniały przesłanki do oddalenia skargi w świetle prawidłowego zastosowania przez organ art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;

II. przepisów prawa materialnego:

- art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię w zakresie kryteriów renomy znaku towarowego, co miało wpływ na wynik sprawy,

- art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez uznanie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepis ten nie powinien znaleźć zastosowania jako podstawa unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak, co miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi wnoszący skargę kasacyjną w pierwszej kolejności podniósł, że nie można zgodzić się z zarzutem Sądu o braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz uchybieniu przez Urząd Patentowy zasadzie dążenia do prawdy obiektywnej. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną organ dokładnie opisał każdy dowód złożony do akt sprawy i przeprowadzony w sprawie oraz w sposób wyczerpujący wyjaśnił wszelkie okoliczności sprawy, a następnie w sposób logiczny wyprowadził wnioski i dokonał prawidłowej oceny prawnej. Urząd Patentowy prawidłowo uznał, że znak towarowy wnoszącego skargę kasacyjną chroniony w Polsce między innymi w zakresie usług dotyczących organizowania zawodów sportowych oraz w zakresie działalności sportowej zyskał w Polsce renomę właśnie w odniesieniu do organizowanych pod tą nazwą zawodów sportowych w postaci rajdu samochodowego. Istotny materiał dowodowy potwierdzający renomę tego znaku stanowią zatem materiały dotyczące intensywnego i długotrwałego używania w obrocie oznaczenia DAKAR, jego obecność w prasie i telewizji. Przeciwna ocena Sądu, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną świadczy o wadliwym rozumieniu przez Sąd zagadnień związanych z używaniem i uzyskiwaniem renomy przez znaki usługowe.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, znak francuskiej spółki nie należy do najczęściej spotykanych w obrocie znaków towarowych, przeznaczonych do oznaczania towarów konsumpcyjnych, a kryteria badania renomy wskazane przez Sąd I instancji odnoszą się do takich właśnie znaków. Wobec tego do znaku tego nie można było ustalać takich okoliczności jak ilość i wartość zbywanych towarów, udział towarów w rynku czy relacja cenowa do towarów substytucyjnych. Brak zatem uwzględnienia specyfiki usług do jakich używany jest przedmiotowy znak towarowy świadczy o braku oparcia rozstrzygnięcia o akta sprawy. Badając renomę znaku towarowego należy w każdym przypadku uwzględnić właściwą dla sprawy specyfikę zakresu ich ochrony, charakter funkcjonowania oraz profil przeciętnego odbiorcy, zwłaszcza, że ustawa prawo własności przemysłowej nie definiuje pojęcia renomy, lecz pozostawia jej ocenę orzecznictwu. Organ dokonał właśnie takiej analizy, uwzględniając charakter i rodzaj usługi dla której przeznaczony jest ten znak. Fakt bowiem, że jest to znak identyfikujący zawody sportowe, ze swej natury musi wpływać na przyjęcie przez badającego specyficznych kryteriów renomy, innych niż najczęściej poddawane analizie. Urząd uwzględnił w tym zakresie całość okoliczności sprawy, analizując renomę pod kątem znajomości znaku wśród relewantnych odbiorców – ilość i skala osób oglądających transmisje z rajdu, udział w rynku – brak konkurencyjnej imprezy tego typu, terytorialnego i czasowego zasięgu używania, form promocji, nakładów na reklamę.

Wnoszący skargę kasacyjną w dalszej kolejności wywodził, że WSA wadliwie uznał, że organ nieprawidłowo ocenił renomę znaku DAKAR opierając się w części na materiałach dowodowych pochodzących z okresu po dokonaniu zgłoszenia spornego znaku. W rozpoznawanej sprawie organ zwrócił uwagę na specyfikę ocenianej materii podnosząc, że renoma jest zazwyczaj budowana przez lata i nie może być po prostu włączona lub wyłączona, a określone typy dowodów np. sondaże czy oświadczenia są zazwyczaj sporządzane po rozpoczęciu sporu i dlatego należy oceniać je pod kątem treści i zawartości w połączeniu z treścią innych dowodów zgromadzonych w sprawie.

Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że argument podnoszony przez Sąd odnośnie tego, że DAKAR jest nazwą miasta, nie ma jakiegokolwiek wpływu na zagadnienia podnoszone w przedmiotowym postępowaniu, tj. na kwestie ochrony jego renomy przed pasożytnictwem i rozwodnieniem. Nie jest również prawdą twierdzenie Sądu, że jedynie wnoszący skargę kasacyjną uznaje się za podmiot mający prawo do nazwy DAKAR. Istotą sprawy nie jest jednak dostępność czy niedostępność tego oznaczenia dla różnych podmiotów, istotna jest natomiast kwestia ochrony jego renomy przed naruszeniami ze strony podmiotów, których celem jest pasożytnicze eksploatowanie wizerunku wykreowanego przez inny podmiot.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. Sp. z o.o. podzieliła argumentację zawartą w zaskarżonym wyroku, w związku z czym wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów

Wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 578/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądził koszty postępowania.

Podzielił zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez WSA

art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., kiedy stwierdził naruszenie przez UP art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a., polegające zarówno na braku wszechstronnej i wnikliwej oceny całego materiału dowodowego w kwestii renomy znaków towarowych PARIS-DAKAR i DAKAR, jak i na uwzględnieniu dowodów pochodzących z daty późniejszej w stosunku do daty zgłoszenia spornego znaku nr [...], co doprowadziło do przedwczesnego uznania, że przeciwstawione znaki były renomowane na terytorium Polski w dacie zgłoszenia znaku [...], tj. w dniu [...] listopada 2002 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższy wniosek nie był uzasadniony w świetle ustaleń zawartych w decyzji UP. Organ ten bowiem obszernie i wyczerpująco wyjaśnił, iż stosując mieszaną metodologię oceny renomy znaku towarowego – uwzględniającą elementy metody bezwzględnej i względnej – w wystarczającym stopniu udowodnione zostało spełnienie określonych w tej metodzie kryteriów oceny renomy, a więc stopień znajomości znaku, zasięg i długotrwałość reklamy oznaczenia, a także terytorialny i czasowy zasięg używania znaku. Sąd kasacyjny zauważył, że przyjęte przez UP kryteria oceny renomy znaków towarowych PARIS- DAKAR i DAKAR zawęziły pole oceny renomy tych znaków w stosunku do zakresu oceny, który wskazał Sąd pierwszej instancji. Było to zasadniczym motywem uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem Sąd uznał za zasadny zarzut, że organ nie odniósł się do każdego z wskazanych przez Sąd kryteriów oceny, uwzględniając jedynie niektóre z nich i nie wyjaśniając wystarczająco powodów, dla których pozostałe kryteria uznał za nieistotne dla ustalenia faktu renomy oznaczeń. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd autora skargi kasacyjnej, że znaki PARIS-DAKAR i DAKAR nie należą do najczęściej spotykanych w obrocie znaków towarowych, a mianowicie znaków przeznaczonych do oznaczania towarów konsumpcyjnych i w konsekwencji nie można do oceny ich renomy stosować kryteriów właściwych dla oceny renomy tych pierwszych (wskazując, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości (obecnie: Trybunał Sprawiedliwości UE) w wyroku z dnia 14 września 1999 r. w sprawie Chevy, sygn. C-375/97 stwierdził, iż w celu zbadania, czy warunek renomy jest spełniony, należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne okoliczności sprawy, przy czym Trybunał w szczególności wskazał na takie kryteria, jak: udział w rynku posiadany przez znak towarowy, intensywność, zasięg geograficzny i okres używania tego znaku, a także wielkość nakładów poniesionych przez przedsiębiorstwo na jego promowanie). Podzielając ten pogląd NSA zauważył, że obowiązek rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie może być utożsamiany z koniecznością każdorazowego stosowania wszystkich znanych kryteriów oceny. W każdym bowiem przypadku organ stosujący prawo powinien określić, jakie kryteria oceny renomy znaku towarowego są adekwatne do dokonania oceny w konkretnym stanie faktycznym, co oczywiście nie może być decyzją arbitralną, a więc musi poddawać się stosownej kontroli. W ocenie NSA, organ wywiązał się z obowiązku określenia właściwych i wystarczających dla tych znaków wzorców oceny, stosując kryteria mieszczące się w granicach względnej metody badania renomy znaków. Organ wskazał, dlaczego przywołane kryteria są właściwe do badania konkretnego stanu faktycznego. Decyzja UP w tym zakresie nie miała arbitralnego charakteru, gdyż była uzasadniona szczególnym charakterem znaku towarowego DAKAR. Sąd pierwszej instancji zaś nie miał żadnych podstaw do zakwestionowania poprawności przyjętej przez Urząd Patentowy metody oceny renomy znaków towarowych PARIS-DAKAR i DAKAR.

Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, ze także negatywna ocena decyzji UP odnośnie braku wszechstronnej i wnikliwej oceny całego materiału dowodowego w kwestii renomy powyższych znaków towarowych oraz okoliczności uwzględnienia dowodów pochodzących z daty późniejszej w stosunku do daty zgłoszenia znaku nr [...], nie była uprawniona. Skoro organ, w ramach przyjętej przez siebie metody oceny renomy znaków towarowych, dokonał prawidłowego określenia kryteriów badania tej renomy, to nie można było skutecznie postawić zarzutu niewyjaśnienia okoliczności sprawy, które z punktu widzenia tych kryteriów były obojętne. Urząd Patentowy z mocy art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. miał obowiązek ocenić, na podstawie całokształtu materiału dowodowego to, czy mające znaczenie dla sprawy okoliczności zostały udowodnione, co zwalniało ten organ z obowiązku wyjaśniania innych okoliczności sprawy.

Sąd kasacyjny nie podzielił również zastrzeżeń WSA odnoszących się do kwestii, "zrównania znajomości znaku towarowego jako takiego z popularnością imprezy sportowej, jaką niewątpliwie cieszył się rajd samochodowy P. i D.". Organ wskazał, że, oznaczenie to pochodzi od nazwy rajdu samochodowego, który jest wydarzeniem powszechnie rozpoznawalnym, na skutek jego długotrwałej promocji w mediach, jako jeden z najtrudniejszych rajdów świata, przy czym sława tego rajdu od dawna wykracza poza środowiska sportowe, a nadto po dokonaniu zgłoszenia oznaczenia DAKAR w 1993 r., rozpoczęto intensywną promocję znaku, która realizowana była poprzez użycie zarówno tradycyjnych środków reklamowych, jak też nowych środków promocji, w tym poprzez transmisje telewizyjne. Zatem w świetle zasad doświadczenia życiowego było uzasadnione twierdzenie, że działania promocyjne w odniesieniu do znaku towarowego DAKAR były nierozerwalnie związane z promocją samego rajdu D. i odwrotnie – promowanie rajdu D. oraz wzrost jego prestiżu, jako unikatowego przedsięwzięcia w skali światowej, wpływały na kształtowanie się renomy znaku towarowego DAKAR. Wzajemne przenikanie się działań promocyjnych w obu tych obszarach nie może budzić wątpliwości. Sąd kasacyjny potwierdził argumentacje UP.

Co do stanowiska WSA o naruszeniu przez Urząd Patentowy art. 80 k.p.a. wobec braku wyjaśnienia podstawy stanowiska, że proces komercjalizacji francuskiego znaku został zakończony w dacie zgłoszenia znaku Spółki i czy objął on także obszar Polski oraz jaka była forma komercjalizacji, NSA uznał, że jakkolwiek UP niezbyt fortunnie posłużył się pojęciem komercjalizacji (sukces rajdu D.) za pomocą znaku towarowego, to jednak wyrażona przez organ ocena, traktowana całościowo, w oparciu o logiczny ciąg argumentacyjny, odnosiła się do kwestii renomy znaków towarowych DAKAR i transgranicznego charakteru tej renomy, przy uwzględnieniu szczególnych cech tych znaków.

Z powyższą kwestią łączyło się zagadnienie eksploatowania znaków towarowych DAKAR poza granicami wytyczonymi przez tradycyjną funkcję znaków towarowych – funkcję oznaczenia pochodzenia czyli chodziło o funkcję gwarancyjną, inwestycyjną, komunikacyjną lub reklamową. Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE Mając na uwadze ten kierunek orzecznictwa i jego aksjologiczną podstawę, Sąd kasacyjny przyjął, że podobnie należy identyfikować wykorzystywanie znaków towarowych DAKAR w ramach funkcji merchandising function. W istocie DAKAR w odniesieniu do znaków towarowych w ogólności, w tym do znaków PARIS-DAKAR i DAKAR, wiązał się z ich wtórną komercjalizacją, co było konsekwencją uzyskania przez te znaki powszechnej renomy. Nie zgodził się ze stanowiskiem WSA co do konieczności ustalenia, czy proces komercjalizacji francuskiego znaku DAKAR został zakończony w dacie zgłoszenia znaku polskiej spółki D.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że UP stwierdził jedynie, że znak towarowy DAKAR ma jedynie cechy znaku towarowego o renomie trans granicznej, co zostało jednak poprzedzone ustaleniami organu co do istnienia tej renomy w Polsce. W celu zbadania tej okoliczności Urząd Patentowy dopuścił liczne dowody, w tym biuletyny prasowe rajdu, artykuły prasowe z prasy codziennej i specjalistycznej, analizy dotyczące popularności telewizyjnych transmisji z rajdu w Polsce, które w ocenie tego organu wystarczyły do ustalenia istnienia renomy znaku towarowego DAKAR w Polsce. Sąd pierwszej instancji zaś dyskwalifikując koncepcję automatycznie przyjmowanej transgraniczności renomy, uchylił się jednocześnie od kontroli wyników przeprowadzonej przez UP oceny zebranego materiału dowodowego, dopuszczonego na okoliczność potwierdzenia istnienia renomy znaku towarowego DAKAR w Polsce, a zarzut w tym zakresie sformułowany został w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zagadnienia transgranicznego charakteru renomy znaków towarowych nie można traktować w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy, bowiem renoma jest wypadkową wielu czynników, a o transgranicznym charakterze renomy decyduje jej zasięg w powiązaniu z istotnymi cechami konkretnego znaku towarowego, gdyż to z kolei ma wpływ na potencjalny krąg odbiorców, na których renoma danego znaku może oddziaływać.

Sąd kasacyjny zgodził się z zarzutem że WSA nie wykazał aby tożsamość słowa DAKAR, będącego elementem przeciwstawionego znaku towarowego z nazwą miasta – stolicy S., miała wpływ na kwestię ochrony tego znaku towarowego przed działaniami podjętymi w celu pasożytniczego wykorzystania jego siły atrakcyjnej, czy też osłabienia znaku na skutek jego rozwodnienia.

Sąd kasacyjny za bezzasadny uznał zarzut odnoszący się do wadliwego stwierdzenia przez WSA naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a., będącego jakoby wynikiem uwzględnienia dowodów pochodzących z daty późniejszej w stosunku do daty zgłoszenia spornego znaku nr [...]. Teza ta nie została uzasadniona w odniesieniu do treści rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, przy czym wydaje się, że autor skargi kasacyjnej w tej części odniósł się do argumentacji zawartej w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2012 r. (złożonym na rozprawie) Spółka podtrzymała dotychczasowe zarzuty oraz podniosła zarzut błędnej oceny renomy znaku w rejestracji międzynarodowej DAKAR nr [...] oraz w świetle art. 21, 22, 32 i 64 Konstytucji RP oraz zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., nie uzasadniając ich jednak.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę m.in. decyzji i postanowień administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: "p.p.s.a.").

Ponadto zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Go 912/08, LEX nr 489266).

Kierując się powyższymi kryteriami, należało uznać skargę D. za bezzasadną.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentację Urzędu Patentowego (a nie Sądu I instancji) co do zastosowanej metodologii oceny renomy znaku towarowego. W odniesieniu do znaków PARIS-DAKAR i DAKAR przyjął, że organ wywiązał się z obowiązku określenia właściwych i wystarczających dla tych znaków wzorców oceny, uwzględniając: stopień ich znajomości, zasięg i długotrwałość reklamy oznaczenia, czasowy zasięg ich używania. Znaki te nie służą bowiem do oznaczania towarów konsumpcyjnych i w zależności od stanu faktycznego należało określić, które kryteria są adekwatne do oceny renomy. Kryteria zastosowane przez organ mieściły się w granicach względnej metody badania renomy znaków. Sąd kasacyjny uznał, że decyzja UP nie była w tym zakresie arbitralna. Istotny bowiem był związek znaku towarowego z wydarzeniem o charakterze sportowym – rajdem D. i renomą towarzyszącą tej imprezie oraz obszar eksploatacji przeciwstawionego znaku w obrocie gospodarczym. Sąd kasacyjny w konkluzji zaakceptował ustalenia organu co do istnienia renomy znaków PARIS-DAKAR i DAKAR oraz oceny dowodów, w tym pochodzących z daty późniejszej niż data zgłoszenia znaku [...], dotyczących właśnie renomy tychże znaków.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że UP ocenił materiał dowodowy w prawidłowy sposób, z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a.

Jednakże wymagało wyjaśnienia, czy przeciwstawione znaki posiadały cechę renomowanych na terenie Polski. Zdaniem Sądu, organ dopuścił liczne dowody, w tym biuletyny prasowe rajdu, artykuły z prasy codziennej i specjalistycznej dotyczące popularności telewizyjnych transmisji z rajdu w Polsce. Z uwagi na to, że istnieje ścisły związek znaków przeciwstawionych z wydarzeniem sportowym – rajdem D. (wcześniej P.) i renomą, jaka towarzyszy tej imprezie (najsłynniejszy w świecie coroczny rajd samochodowy, a w zasadzie samochodowo - motocyklowy), analizy dotyczące popularności transmisji telewizyjnych z rajdu w Polsce były wystarczające do ustalenia renomy znaku DAKAR w Polsce. Na popularność rajdu wpływało także uczestnictwo polskich ekip w tymże rajdzie od 2000 r., co zauważył także UP. Nadto rajd był relacjonowany w innych środkach przekazu, tych tradycyjnych (prasa), jak i w internecie, co również wskazał organ.

Stwierdzenie, że znak przeciwstawiony ma charakter transgraniczny, służyło podkreśleniu renomy tego znaku i pokazaniu wpływu funkcjonowania znaku za granicą na jego funkcjonowanie w Polsce.

Dowody dotyczące renomy znaku PARIS-DAKAR prawidłowo zostały uwzględnione przy ustalaniu renomy znaku DAKAR, gdyż rajd o nazwie D. jest kontynuacją od 2002 r. rajdu P. Zatem uległa jedynie zmianie nazwa rajdu, z tym że w nazwie rajdu pozostał sporny człon: DAKAR. Zyskanie siły atrakcyjnej przez znak PARIS-DAKAR wypełniło jednocześnie przesłanki zdobycia tych cech przez znak DAKAR.

Co do kwestii podobieństwa oznaczeń skarżąca nie zgłaszała zastrzeżeń. Uzasadnienie decyzji UP w tym zakresie jest wyczerpujące, logiczne. Sąd je w pełni zaakceptował.

Z kolei co do następnej przesłanki wynikającej z art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. - uzyskania przez zgłaszającego nienależnej korzyści lub wywarcia szkodliwego skutku dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego, należało także podzielić argumentację UP. Organ wskazał, że oceny dokonał całościowo, określając przyjęte kryteria. Zwrócił uwagę, że do skarżący do sygnowania swoich towarów i usług (związanych z branżą motoryzacyjną) wybrał właśnie nazwę słynnego rajdu samochodowego. W wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt C-487/07 Trybunał Sprawiedliwości UE przyjął, iż "stwierdzenie czerpania nienależnej korzyści z charakteru odróżniającego lub renomy znaku towarowego w rozumieniu tego przepisu nie zależy od istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd ani od niebezpieczeństwa działania na szkodę jego charakteru odróżniającego lub renomy tudzież, bardziej ogólnie, właściciela tego znaku. Odnoszenie przez osobę trzecią korzyści z używania oznaczenia podobnego do renomowanego znaku towarowego stanowi czerpanie nienależnej korzyści z charakteru odróżniającego lub renomy tego znaku, jeżeli ta osoba trzecia próbuje w ten sposób działać w cieniu renomowanego znaku towarowego w celu skorzystania z jego atrakcyjności, reputacji i prestiżu oraz wykorzystać, bez żadnej rekompensaty finansowej, wysiłek handlowy włożony przez właściciela znaku towarowego w wykreowanie i utrzymanie jego wizerunku.". Na tenże wyrok powoływał się w uzasadnieniu również NSA.

W świetle powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych (kwestia oceny renomy znaku DAKAR to element ustalenia stanu faktycznego) podnoszonych przez skarżącego. Organ ustalając stan faktyczny wskazywał dowody, na których się opierał i z jakich przyczyn. Sąd nie dopatrzył się w ocenie materiału dowodowego naruszenia zasady swobody oceny dowodów. Decyzja nie miała arbitralnego charakteru. Co do naruszenia art. 8 k.p.a. skarżący nie wskazał na czym miałoby to naruszenie polegać.

Podobnie należało potraktować zarzut naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. w powiązaniu z art. 21, 22, 32 i 64 Konstytucji RP. Spółka nie wyjaśniła w jaki sposób błędna ocena renomy przeciwstawionego znaku DAKAR naruszałaby przepisy ustawy zasadniczej. Nadto należy przypomnieć, że nie podzielono stanowiska skarżącego co błędnych ustaleń w zakresie renomy przeciwstawionych znaków.

Z powyższych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.