Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1271/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 107d ust. 1 i  art. 107d ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2067
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
article: art. 154
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca stycznia 2020 r., znak [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., "k.p.a.") oraz art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 282 ze zm., dalej jako u.o.z.o.z.), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o.. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ("Konserwator", "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] nakładającą na [...] Sp. z o.o.. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej jako "skarżąca", "strona skarżąca", "skarżąca spółka") karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych w związku z samowolnym podjęciem działań stanowiących element programu prac konserwatorskich polegających na zdemontowaniu i przewiezieniu do pracowni konserwatorskiej, skrzydeł i zwieńczenia bramy wjazdowej na teren pałacu, położonego w m. [...], gm. [...], powiat [...], na terenie działki nr [...], oraz demontażu czterech przęseł ogrodzenia ww. obiektu, a także dodania wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom, znajdującym się na slupach przedmiotowej bramy, bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków:

- uchylił w całości ww. zaskarżoną decyzję i

- orzekł o nałożeniu na [...] Sp. z 0.0. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...] administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za wykonanie robót budowlanych oraz przeprowadzenie prac konserwatorskich przy parku pałacowym wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...], położonym na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...] (gm. [...]), polegających na: demontażu skrzydeł zwieńczenia neobarokowej bramy oraz dodaniu wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom stojących na słupach powyższej bramy, bez pozwolenia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że do rejestru zabytków zostały wpisane następujące zabytki położone na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości [...], (gm. [...]) na podstawie wydanych decyzji przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...]:

1) z dnia [...] grudnia 1965 r. - pałac wzniesiony w [...]w., pod numerem [...] oraz

2) z dnia [...] listopada 1978 r. - park pałacowy, francuski o powierzchni ok. 12,50 ha, pod numerem [...].

Właścicielem ww. nieruchomości gruntowej, na której są położone przywołane zabytki (pałac oraz park), był [...] Sp. z o.o. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...].

W dniu [...] września 2018 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przeprowadzili kontrolę ww. zabytkowego pałacu oraz parku z udziałem K.J. - pełnomocnika właściciela zabytku oraz M. Z. - użytkownika pałacu.

Podczas ww. kontroli stwierdzono podjęcie następujących działań przy zabytkach:

1) zdemontowano skrzydła oraz zwieńczenie bramy wjazdowej prowadzącej na teren ww. parku pałacowego wpisanego do rejestru zabytków;

2) dodano wtórne elementy rzeźbom przedstawiającym jelenie, znajdujących się na dwóch kamiennych słupach bramy.

Ponadto stwierdzono, że zdemontowane elementy bramy wraz z czterema przęsłami ogrodzenia parku pałacowego zostały przewiezione do pracowni konserwatorskiej. Dodatkowo ustalono, że ww. cztery przęsła ogrodzenia zostały powalone w wyniku działania czynników naturalnych w 2000 r.

Pismem z dnia [...] października 2018 r. Konserwator zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z związku z ww. działaniami podjętymi bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego. W odpowiedzi na powyższe skarżąca spółka w piśmie z dnia [...]października wskazała, że nie otrzymała protokołu ww. kontroli. Ponadto zwrócono uwagę, że nieruchomość bez zgody i wiedzy właściciela jest w posiadaniu D. Z. i M. Z..

Decyzją z dnia [...] stycznia .2019 r., nr [...] z [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, powołując się na art. 107d ust. 2, art.107f i art. 107g u.o.z.o.z., nałożył na [...] Sp. z o.o. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...] karę pieniężną w wysokości 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) z powodu samowolnego podjęcia działań stanowiących element programu prac konserwatorskiej polegających na zdemontowaniu i przewiezieniu do pracowni konserwatorskiej, skrzydeł i zwieńczenia bramy wjazdowej na teren pałacu, położonego w m. [...], gm. [...], powiat [...], na terenie działki nr [...], oraz demontażu czterech przęseł ogrodzenia ww. obiektu, a także dodania wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom, znajdującym się na słupach przedmiotowej bramy, bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Organ I instancji wskazał, że na podstawie posiadanej dokumentacji ustalono, że Konserwator nie wydał pozwolenia na podjęcie ww. działań, jak również osoba uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wydanie takiego pozwolenia nie wystąpiła do organu, co stanowi naruszenie wymogu określonego w art. 36 ust. 1 u.o.z.o.z.. Ustalono ponadto, że samowolny demontaż bramy nastąpił po dniu [...] czerwca 2018 r. (sporządzona w tym dniu przez Konserwatora, załączona do akt sprawy dokumentacja zdjęciowa, przedstawia przedmiotową bramę wraz ze skrzydłami i jej zwieńczeniem), a działania przy kamiennych rzeźbach jeleni miały miejsce w czerwcu 2018 r. (na co wskazuje pozostała, posiadana przez organ, dokumentacja zdjęciowa). Zdaniem Konserwatora ustalenia stanu faktycznego dokonane jednoznacznie wskazują, że część przedmiotowego ogrodzenia została zdemontowana i - zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika właściciela zabytku - przewieziona do pracowni konserwatorskiej, a takie dodano wtórne elementy dwóm kamiennym rzeźbom, znajdującym się na słupach przedmiotowej bramy, które to działania nie zostały poprzedzone uzyskaniem wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Organ I instancji podkreślił, że to strona skarżąca wyłącznie przyczyniła się do powstania naruszenia prawa. Twierdzenia skarżącej spółki jakoby do powstania naruszenia prawa przyczyniły się inne osoby nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu. Właściciel obiektu do chwili obecnej, nie złożył wniosku ani dokumentacji na podstawie której mógłby uzyskać pozwolenie na podjęcie działań, o których mowa w art. 36 ust.1 pkt 1 u.o.zo.z., tym samym Spółka [...] nie dążyła do usunięcia skutków naruszenia prawa. Ponadto podjęte samowolnie działania: demontaż części zabytkowego ogrodzenia oraz dodanie wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom, pozwoliły właścicielowi zabytku na uniknięciu wydatków związanych z potrzebą sporządzenia programu prac, co skutkowało osiągnięciem korzyści majątkowych, w wysokości od kilku do kilkunastu tysięcy złotych.

Konserwator podkreślił, że z treści art. 5 ust. 4 u.o.z.o.z. wynika, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Obowiązek dbałości o stan zachowania zabytku ma charakter publicznoprawny i wynika wprost z ustawy. Dotyczy zarówno właściciela, jak i posiadacza. Niemniej jednak ustawodawca w pierwszej kolejności wskazuje jako adresata powyższych obowiązków - właściciela zabytku, również w "Rozdziale 10a - Administracyjne kary pieniężne". Skarżąca nie zaprzecza, że przedmiotowy zabytek stanowi jej własność, twierdzi natomiast, że znajduje się on w posiadaniu Państwa [...], którzy - bez zgody właściciela - podjęli działania, bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt. 1 u.o.z.o.z.. Zdaniem Konserwatora fakt korzystania z zabytku przez określony podmiot nie przesadza, że przysługuje mu tytuł prawny do korzystania z zabytku, natomiast w niniejszej sprawie niewątpliwie tytuł prawny do korzystania z zabytku w postaci prawa własności tego zabytku posiada skarżąca spółka, a ewentualne oddanie obiektu w posiadanie zależne nie oznacza, że posiadacz samoistny - którym jest właściciel obiektu - traci jego posiadanie.

Ponadto Konserwator podkreślił, że nie zostały przedłożone mu jakiekolwiek dokumenty czy umowy, które legitymowałyby do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na inny podmiot, w sytuacji, gdy został ustalony właściciel zabytku.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Postawiła zarzuty naruszenia:

1. art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. poprzez przyjęcie, że jedynie na właścicielu spoczywa obowiązek złożenia wniosku i dokumentacji w przedmiocie podjęcia prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru;

2. art. 5 ust. 4 u.o.z.o.z. poprzez przyjęcie, iż jedynie na właścicielu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków spoczywa obowiązek utrzymania go w jak najlepszym stanie a także starannego postępowania w stosunku do tego zabytku;

3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, iż jedynie na właścicielu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków spoczywa obowiązek sprawowania pieczy i utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie w sytuacji gdy posiadanie nieruchomości pozostaje przy osobie trzeciej.

Skarżąca spółka wskazała, że ww. prace zostały przeprowadzone bez jej wiedzy i zgody, oraz powtórzyła, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu D. Z. i M. Z. Jednocześnie wskazano, że D. Z. był poprzednim właścicielem nieruchomości, zaś własność przedmiotowej nieruchomości została przeniesiona na ww. spółkę na podstawie zawartej wcześniej umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty wierzytelności, nr Rep. [...], która została sporządzona w dniu [...] kwietnia 2016 r. Przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło na okres trwania umowy pożyczki.

Skarżąca podkreśliła, że obecni podczas czynności kontrolnych w dniu [...] września 2018 r. D. Z. i M. Z. oświadczyli, że brama została zdemontowana ze względu na zagrożenie, które powodował jej nieodpowiedni stan techniczny i została przewieziona do pracowni konserwatorskiej. Zdemontowane zostały również uszkodzone cztery przęsła ogrodzenia pałacu. Zgodnie z ustaleniami demontaż bramy nastąpił po dniu [...] czerwca 2018 r. Na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r - Aneksu do umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty wierzytelności strony ustaliły, że jeśli dojdzie do wydania nieruchomości pozostanie ona pod dozorem D. Z. do czasu zwolnienia go z tego zobowiązania przez spółkę. Skarżąca wskazała, że nie zwolniła D.Z. z tego obowiązku. Do wydania nieruchomości doszło w dniu [...] lipca 2017.

Skarżąca podniosłą, że skoro fizycznie nie dokonała demontażu bramy, to nie mogła złożyć wniosku o uzyskanie stosownego pozwolenia.

Skarżąca ponadto wskazała, że w dniu [...] sierpnia 2017 r zawarła z [...] Sp. z o siedzibą w [...] umowę przedwstępną sprzedaży udziału we własności nieruchomości, zmienioną Aneksem nr [...]oraz /Aneksem nr [...] oraz Aneksem nr [...], na podstawie, której strony ustaliły, że skarżąca na wniosek ww. spółki [...] wyraziła zgodę na wykonanie prac remontowo - konserwatorskich bramy i ogrodzenia znajdujących j się na terenie kompleksu pałacowego. Spółka ta wszelkie prace miała wykonać na własny koszt i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżąca podkreśliła, że jako właściciel nie została zawiadomiona o dokonanym demontażu bramy i elementów ogrodzenia bez wymaganego przepisami prawa zezwolenia. Skarżąca wezwała osoby pełniące dozór nad nieruchomością do złożenia wyjaśnień w przedmiocie demontażu bramy wjazdowej wraz z wezwaniem do ponownego zamontowania bramy na terenie pałacu w [...].

Do odwołania załączono kopia aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. - Aneksu do umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty wierzytelności, kopia protokołu przekazania nieruchomości z dnia [...] lipca 2017 r., kopię umowy przedwstępnej z dnia [...] sierpnia 2017r wraz z Aneksem nr [...], Aneksem nr [...]i Aneksem nr [...].

W dniu [...] czerwca 2019 r. przeprowadzono powtórną kontrolę parku pałacowego. W protokole kontroli potwierdzono, że brakuje obu skrzydeł bramy parku pałacowego, jej zwieńczenia oraz przęseł ogrodzenia. Ustalono, że elementy te znajdują się w pracowniach konserwatorskich w [...] oraz w [...]. Jak wynika z ww. protokołu demontaż skrzydeł bramy oraz zwieńczenia został przeprowadzony w dniu [...].07.2018 r. Organ ustalił również, że zamierzano przeprowadzić renowację ww. elementów bramy, lecz stwierdzono, że na dzień sporządzenia protokołu) żadne prace renowacyjne [...] są prowadzone.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Minister wydał decyzję z dnia [...] marca 2020 r., znak [...], którą uchylił decyzję I instancji oraz orzekł o nałożeniu skarżącą spółkę administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za wykonanie robót budowlanych oraz przeprowadzenie prac konserwatorskich przy omawianym parku pałacowym, polegających na: demontażu skrzydeł zwieńczenia neobarokowej bramy oraz dodaniu wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom stojących na słupach powyższej bramy, bez pozwolenia konserwatora zabytków

Minister wskazując na uchybienia, który były przyczyną uchylenia decyzji I instancji podniósł, że organ I instancji w sposób nieprecyzyjny określił zabytek wpisany do rejestru, przy którym przeprowadzono przywołane na wstępie prace konserwatorskie oraz roboty budowlane. Mianowicie, w omawianym stanie faktycznym, tym zabytkiem nie jest pałac wzniesiony w XVIII w., pod numerem [...]-[...], wpisany do rejestru na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] grudnia 1965 r., lecz park pałacowy wpisany na podstawie decyzji ww. organu z dnia [...]. Listopada 1978 do rejestru pod numerem [...]. Jak bowiem wynika, z treści pierwszej spośród ww. decyzji do rejestru wpisano bowiem jedynie budynek pałacu, brama prowadząca stanowi zaś część ogrodzenia przywołanego powyżej parku pałacowego. W treści decyzji wpisującej park do rejestru zabytków objęto ochroną w całości założenie w typie "entre cour et jardin" ("między dziedzińcem a ogrodem"). Ponadto zdaniem Ministra w omawianym stanie faktycznym, karze podlegają wyłącznie wykonane bez pozwolenia roboty budowlane - zdemontowanie skrzydeł i zwieńczenia bramy pałacowej. Natomiast nie można na podstawie przywołanej normy prawnej karać właściciela za przewiezienie ww. elementów do pracowni konserwatorskiej, jeżeli żadne prace nie zostały jeszcze względem nich wykonane.

Ponadto mając na uwadze treść protokołu z dnia [...] września 2018 r., organ I instancji błędnie określił w sentencji, że właściciel dopuścił się nielegalnego demontażu przęseł ogrodzenia pałacowego, skoro, jak sam ustalił i odnotował, zostały one powalone w 2000 r. w wyniku działania sił natury. Także kolejnego naruszenia w postaci wykonania prac konserwatorskich/robót budowlanych w odniesieniu do dwóch rzeźb przedstawiających jelenie, usytuowanych na kamiennych słupach bramy, przez uzupełnienie ich fragmentów, m.in. w partii głów, również nie można kwalifikować jako działania stanowiące "element programu prac konserwatorskich".

Minister podniósł, że nie można zgodzić się z zarzutem, że skarżąca spółka jako właściciel nie ponosi odpowiedzialności za ww. działania, w związku z faktem, że, jak podniesiono w odwołaniu, faktyczny dozór nad nieruchomością miał pełnić D. Z., zaś spółka nie zwolniła go z tego zobowiązania. Skarżąca sama zaznaczyła w treści odwołania, że w dniu [...] lipca 2018 r. spółka objęła w posiadanie przedmiotową nieruchomość. Natomiast kwestia, czy i w jaki sposób miał być sprawowany faktyczny dozór nad nieruchomością przez D.Z. pozostaje w sferze wewnętrznych stosunków między spółką i ww. osobą. Ponadto nawiązując do treści odwołania, iż prace miały być wykonane na koszt [...] Sp. z. o.o. z siedzibą w [...] na podstawie zawartej umowy przedwstępnej sprzedaży udziału we własności nieruchomości, należy podkreślić, że aktualna treść wpisu w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości wyraźnie wskazuje, że aktualnym i jedynym właścicielem jest [...] Sp. z 0.0. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...]

Organ wskazał, że w świetle art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami na właścicielu zabytku spoczywa obowiązek prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Ponadto, jak wynika z treści art. 36 ust. 5 tylko podmiot dysponujący tytułem prawnym do zabytku może wystąpić o udzielenie pozwolenia konserwatorskiego, w omawianej zaś sprawie jest nim aktualny właściciel zabytkowego parku.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, że spółka nie powinna ponosić odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, bowiem nie zrealizowała ww. prac oraz robót bez pozwolenia, tylko wskazane powyżej podmioty, Minister podniósł że w art. 107d ust. u.o.z.o.z. ustawodawca wprowadził sankcję administracyjną za wykonanie robót budowlanych i prac konserwatorskich bez pozwolenia. Cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej jest założenie stosowania jej w pewnym sensie automatycznie w stosunku do podmiotu ponoszącego odpowiedzialność obiektywną za naruszenie ustawowych przepisów - taki pogląd ukształtował się w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W orzecznictwie akcentuje obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej (sygn. K 17/97), nieuzależnionej od winy i nieuwzględniającej indywidualnych okoliczności sprawy, uznając ją za istotną cechę tej odpowiedzialności, różniącą ją od odpowiedzialności karnej. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślono ponadto, że "Administracyjne kary pieniężne spełniają funkcję dyscyplinująco-przymuszającą, która wzmacnia określony stopień represyjności tej sankcji. Brak stosownej sankcji powodowałby, że przepis nakładający dany obowiązek stawałby się martwy, a niespełnianie wprowadzonego obowiązku byłoby nagminne" (por. wyrok TK o sygn. K 23/99). Zaznaczono również, że "Wprawie administracyjnym sankcja odgrywa ważną rolę, gdyż przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, zapewnia ich poszanowanie i efektywne urzeczywistnianie. Sens kary administracyjnej tkwi w przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów." (por. wyrok TK o sygn. P 26/11).

Spółka jako właściciel zabytku jest zobowiązana do zapewnienia warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich oraz robót budowlanych przy zabytku, w tym do uzyskania niezbędnych pozwoleń konserwatorskich na realizację ww. prac/robót. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że spółka jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi (co wynika z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, którego kopia załączona została do akt postępowania), mogła uzyskać wiedzę o trwających pracach przy zabytku wpisanym do rejestru i poinformować o nich organ ochrony zabytków. Przedmiotowe prace były na bieżąco opisywane i dokumentowane w mediach społecznościowych (dokumentacja fotograficzna w aktach sprawy).

Przechodząc do analizy przesłanek określonych w art. 189d k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że nałożona kara w wysokości 10 000 zł nie jest nadmierna.

Zdaniem Ministra należy bowiem mieć na względzie wagę stwierdzonego naruszenia, w szczególności wykonanie robót budowlanych i prac konserwatorskich bez zgody i wiedzy [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zdemontowano bowiem bez pozwolenia elementy oryginalnej, neobarokowej bramy. Wagę przedmiotowego naruszenia podkreśla fakt, że brama, powstała po 1900 r., posiada kute w żelazie, bogato ozdobione skrzydła oraz okazałe zwieńczenie z monogramem historycznych właścicieli nieruchomości. Ponadto powyższą wagę naruszenia podkreśla samowolne, niedopuszczalne działanie podjęte względem rzeźb znajdujących się na kamiennych słupach bramy, polegające na uzupełnieniu ich fragmentów, bez zgody i wiedzy organu. Właściciel zabytku przez działanie w sposób niezgodny z warunkami określonymi w pozwoleniu przyczynił się do powstałego naruszenia, w związku z powyższym w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 189d pkt 4 k.p.a.. W przedmiotowej sprawie również strona nie podjęła działań w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, o których mowa w art. 189d pkt 5 k.p.a. Z akt postępowania nie wynika, aby ukarana spółka dopuściła się w przeszłości niedopełnienia obowiązku tego samego rodzaju oraz, że byłaby ukarana za to samo zachowanie. Jednakże zdaniem organu odwoławczego przedmiotowa okoliczność nie może stanowić przesłanki uzasadniającej ani do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, ani nie może wpływać na jej obniżenie, mając na uwadze przywołane powyżej okoliczności stanu faktycznego.

Skargę na tę decyzję wywiodła [...] Sp. z o.o.. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...]., zarzucając naruszenie:

I. Przepisów postępowania, ti.:

1. art. 139 k.p.a. poprzez wydanie przez Ministra decyzji na niekorzyść skarżącej, tj. nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w takiej samej wysokości co organ I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy ograniczył odpowiedzialność skarżącej do wykonania robót budowlanych oraz przeprowadzenia prac konserwatorskich polegających na demontażu skrzydeł i zwieńczenia neobarokowej bramy oraz dodaniu wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom stojących na słupach powyżej bramy.

2. art. 38 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.o.z.o.z., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez organ administracji kontroli zabytku w dniu [...] czerwca 2019 r. bez wcześniejszego zawiadomienia skarżącej, bez jej udziału oraz niedostarczenie protokołu z przeprowadzonej kontroli;

3. art. 10 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącej przed wydaniem decyzji przez organ II instancji o zebranym w sprawie materiale dowodowym i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

4. art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności potrzebnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, niezbadanie całego zebranego materiału dowodowego oraz błędną jego interpretację skutkujące przyjęciem, że obowiązek opieki nad parkiem pałacowym wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...] ciążył jedynie na skarżącej jako właścicielu nieruchomości, podczas gdy obowiązek ten spoczywał na osobach, które doprowadziły do zaistniałych naruszeń;

5. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. w zw. z art. 189d k.p.a. poprzez niezbadanie całego zebranego materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę i przyjęcie, że Skarżąca przyczyniła się do powstania naruszenia oraz nie podjęła działań w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, w sytuacji gdy naruszenia zostały dokonane poza zgodą i wiedzą skarżącej, a skarżąca starała się w sposób należyty wyjaśnić okoliczności sprawy;

6. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji I instancji i orzeczenie o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 złotych.

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. .

II. Przepisów prawa materialnego, ti.

7. art. 5 pkt 2, 3, 4 u.o.z.o.z. poprzez przyjęcie, że skarżąca jako właściciel nieruchomości była zobowiązana do opieki nad zabytkiem, w sytuacji gdy podmiotami zobowiązanym do opieki były osoby trzecie,

8. art. 36 ust. 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. poprzez uznanie, że skarżąca jako podmiot dysponujący tytułem prawnym do zabytku wpisanego do rejestru była zobowiązana do wystąpienia o udzielenie pozwolenia konserwatorskiego, podczas gdy podmiotem zobowiązanym do wystąpienia o udzielenie pozwolenia była spółka działająca pod firmą [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...];

9. art. 107d ust. 1 w zw. z art. art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 złotych za wykonanie robót budowlanych oraz przeprowadzenie prac konserwatorskich przy zabytkowym parku pałacowym bez pozwolenia właściwego organu w oparciu o obiektywny charakter administracyjnej kary pieniężnej z całkowitym pomięciem winy Skarżącej oraz okoliczności danej sprawy.

- co miało wpływ na wynik sprawy.

Podnosząc powyższe, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację.

Dodatkowo strona skarżąca podniosła, że przez cały czas trwania postępowania wskazywała, iż roboty wykonane przy zabytku, tj. demontaż skrzydeł zwieńczenia bramy oraz dodanie wtórych elementów dwóm kamiennym rzeźbom stojącym na słupach powyżej bramy zostały wykonane bez zgody i wiedzy skarżącej. Naruszeń tych dopuścili się ówcześni posiadacze zabytku i byli jej właściciele, tj. D. Z. oraz jego żona M. Z., którzy otrzymali zgodę od skarżącej na wykonanie prac konserwatorskich w związku z zawarciem Umowy przedwstępnej sprzedaży udziału we własności nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2017r. z późniejszymi zmianami. Skarżąca w piśmie z dnia [...] października 2018r. wyjaśniła [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, że nie znajduję się w posiadaniu nieruchomości. Pomimo wydania nieruchomości w dniu [...] lipca 2017r., jej posiadanie bez wiedzy i zgody skarżącej objęli Państwo Z.. Skarżąca wskazała, że do momentu otrzymania zawiadomienia o przeprowadzeniu kontroli zabytku w dniu [...] września 2018 r., czyli do dnia [...] sierpnia 2018 r., nie posiadała wiedzy o dokonanych naruszeniach i z pewnością gdyby wiedziała o złym stanie technicznym bramy i możliwości zagrożenia życia tym stanem, to z pewnością zawiadomiłaby o tym fakcie Konserwatora zabytków. Pełnomocnik skarżącej uczestniczący w kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2018 r. potwierdził wykonanie robót i prac przy zabytkowej bramie i rzeźbach, ponieważ w dniu przeprowadzenia kontroli, czyli już po wyjaśnieniu sprawy przez Państwa Z. skarżąca posiadała wiedzę o zaistniałej sytuacji. Oświadczenie złożone przez pełnomocnika potwierdzało zatem jedynie fakt ich dokonania. Nie oznaczało to natomiast, że roboty podjęte przez Państwa Z. były dokonywane za zgodą i wiedzą skarżącej.

Ponadto wskazując ponownie na umowę przedwstępną zawartą ze [...] Sp. z o.o. skarżąca wskazała, że organ I instancji posiadał informacje na temat spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W dniu [...] lutego 2018 r. spółka ta złożyła do Konserwatora zabytków wniosek o wydanie pozwolenia na podjęcie działań w zakresie usunięcia drzew rosnących na terenie nieruchomości w granicach zabytkowego parku. W dniu [...] lutego 2018 r. Konserwator zabytków wydał pozytywną decyzję zezwalającą na dokonanie wycinki. Skarżąca otrzymała ww. decyzję w dniu [...] marca 2018 r.

Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji w kwestii wymiaru kary, skarżąca wskazała, że działając w zaufaniu do rzetelnego wykonywania dozoru przez Pana Z., który jako poprzedni właściciel zabytku był doskonale świadom obowiązujących procedur administracyjnych dotyczących ochrony i opieki nad zabytkami wpisanymi do rejestru, skarżąca nie przypuszczała nawet, że dokona on jakichkolwiek prac bez zgody i wiedzy skarżącej oraz organów administracji.

Obowiązkiem skarżącej jako podmiotu, jak wskazał organ, "profesjonalnie zajmującego się wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami własnymi" nie jest śledzenie mediów społecznościowych. Skarżąca pozostawiła zabytek pod dozorem jego poprzedniego właściciela będąc w dobrej wierze, że będzie on rzetelnie wypełniał swoje obowiązki. Nie ma w tym przypadku znaczenia okoliczność, jaką wskazał organ, że skarżąca jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami własnymi lub wydzierżawionymi powinna posiadać wiedzę o trwających pracach przy zabytku. Oddanie nieruchomości pod dozór poprzedniego właściciela mieściło się właśnie w zakresie zacytowanego zarządzania nieruchomościami. Nieustanne sprawdzanie stanu zabytku z uwagi chociażby na odległość położenia zabytku i siedziby skarżącej byłoby kosztowne i praktycznie niewykonalne. Monitorowanie mediów społecznościowych nie wchodzi zaś w zakres obowiązków podmiotu zarządzającego nieruchomościami.

Strona skarżąca, przedstawiając obszerny wywód dotyczący posiadania, wskazując ponownie że rzeczywistymi posiadaczami i władającymi omawianej nieruchomości byli Państwo [...] lub [...] sp. z o.o.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W dniu [...] stycznia 2021 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe strony skarżącej z dnia [...] stycznia 2021 r., w którym wskazał, że zdecydował się zawiadomić właściwą Prokuraturę [...] o możliwości popełnienia m.in. przestępstwa określonego w art. 108 ust. 1 u.o.z.o.z. przez D. Z., tj. o możliwości zniszczenia lub uszkodzenia omawianego zabytku. Do pisma załączono zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2021 r. o podejrzeniu możliwości popełnienia przestępstwa przez D. Z..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Minister, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego ani przepisów prawa materialnego.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca stycznia 2020 r., znak [...] uchylająca decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] oraz nakładająca na [...] Sp. z 0.0. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...] administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za wykonanie robót budowlanych oraz przeprowadzenie prac konserwatorskich przy parku pałacowym wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...], położonym na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...] (gm. [...]), polegających na: demontażu skrzydeł zwieńczenia neobarokowej bramy oraz dodaniu wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom stojących na słupach powyższej bramy, bez pozwolenia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Podstawę prawną kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzji stanowi art. 107d ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 oraz art. 107d ust. 5 u.o.z. w zw. z art. 104 k.p.a.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni.

Art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. stanowi, że kto bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków podejmuje działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1-5, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 500 000 zł.. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1-4, nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał pozwolenie bądź był właściwy do wydania pozwolenia (art. 107d ust. 5).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że wykonano roboty budowlane oraz przeprowadzono prace konserwatorske przy parku pałacowym wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...], położonym na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...](gm. [...]), polegające na: demontażu skrzydeł zwieńczenia neobarokowej bramy oraz dodaniu wtórnych elementów dwóm kamiennym rzeźbom stojących na słupach powyższej bramy, bez pozwolenia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Bezsporne jest także, że prace względem rzeźb zostały wykonane między dniem [...] czerwca 2018 r., a [...] czerwca 2018 r. Materiał dowodowy wskazuje także na przeprowadzenie robót budowlanych względem skrzydeł i zwieńczenia bramy - w dniu [...] lipca 2018 r.

Bezsporne jest także, że jedynym właścicielem omawianego parku pałacowego był [...] Sp. z o.o.. Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w [...], adresat zaskarżonej decyzji nakładającej omawianą karę pieniężną. Sporne jest natomiast, czy prawidłowo właśnie na ww. spółkę nałożono przedmiotową karę. W ocenie strony skarżącej obowiązani do opieki nad przedmiotowym obiektem byli D. Z.i M. Z., ewentualnie [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], a tym samym to te podmioty winny być adresatem decyzji nakładającej omawianą karę pieniężną.

W ocenie Sądu zarzuty strony skarżącej dotyczące kwestii nieprawidłowego ustalenia adresata zaskarżonej decyzji są bezpodstawne.

Otóż wskazać należy, że w myśl art. 5 u.o.z.o.z. opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków:

1) naukowego badania i dokumentowania zabytku;

2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;

3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;

4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;

5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

W świetle powyższego przepisu opieka nad zabytkiem sprowadza się do starannego postępowania w stosunku do zabytku, tj. utrzymania go w jak najlepszym stanie oraz jak najlepszego jego wykorzystania dla dobra ogółu ze względu na jego walory historyczne, czy naukowe. Obowiązek dbałości o stan zachowania zabytku ma charakter publicznoprawny i wynika wprost z ustawy.

Jak już wyżej wskazano, w świetle art. 36 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga. W myśl art. 36 ust. 5 ww. ustawy ww. pozwolenie wydaje się na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego na Listę Skarbów Dziedzictwa albo do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego. Wobec jasnego brzmienia art. 36 ust. 5 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków należy przyjąć, że tylko i wyłącznie wykazanie się jednym z czterech praw podmiotowych wprost wymienionych w art. 36 ust. 5 ustawy może uzasadniać prawo (legitymację) do złożenia przedmiotowego wniosku.

Brzmienie art. 36 ust. 5 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 1 nie wiąże legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie konserwatorskie z faktem korzystania z zabytku przez określony podmiot, lecz z tym, że danemu podmiotowi przysługuje tytuł prawny do korzystania z zabytku.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że zarówno Państwu Z. jak i [...] Sp. z o.o. nie przysługiwał tytuł prawny do korzystania z zabytku, o którym mowa w art. 36 ust. 5 u.o.z.o.z., a tym samym nie były podmiotami które mogły wystąpić z wnioskiem o udzielenie pozwolenia konserwatorskiego. Z akta sprawy nie wynika także, że podmioty te były posiadaczami samoistnymi w dacie przeprowadzenia ww. robót.

Odnośnie D. Z. i M. .Z bezsporne jest, jak sama przyznaje strona skarżąca, że na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r - Aneksu do umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty wierzytelności strony ustaliły, że jeśli dojdzie do wydania nieruchomości pozostanie ona pod dozorem D. Z. do czasu zwolnienia go z tego zobowiązania przez spółkę. Do wydania posiadania nieruchomości doszło w dniu [...] lipca 2017, w protokole z przekazania nieruchomości w posiadanie nie zamieszczono zapisów o zakończeniu czy też kontynuacji przedmiotowego "dozoru" nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że w przepisach ustawy Prawo cywilne brak jest definicji "dozoru", także w niniejszej sprawie w przedstawionych przez stronę skarżącą dokumentach brak jest opisu czynności wchodzących w zakres omawianego "dozoru". Ponadto podkreślić należy, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. została zawarta umowa przedwstępna sprzedaży udziału we własności omawianej nieruchomości pomiędzy [...] sp. z.o.o., w której wskazano, że omawiana nieruchomość nie jest obciążona żadnymi ograniczonymi prawami rzeczowymi, długami, prawami i roszczeniami osób trzecich, umownym ani ustawowym prawem pierwokupu, ani innymi ograniczeniami w rozporządzeniu. W umowie tej nie dokonano żadnej wzmianki, że posiadaczami omawianej nieruchomości czy też jej dozorcami są Państwo Z..

Natomiast odnosząc się do wskazania [...] Sp. z o.o. jako adresata omawianej kary pieniężnej, bezsporne jest, jak wskazała sama strona skarżąca, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. zawarta została z [...] Sp. z o siedzibą w [...] umowa przedwstępna sprzedaży udziału we własności omawianej nieruchomości, zmienioną Aneksem nr [...]oraz /Aneksem nr [...]oraz Aneksem nr [...].. W ww. Aneksie nr [...], skarżąca na wniosek ww. spółki [...] wyraziła zgodę na wykonanie prac remontowo - konserwatorskich bramy i ogrodzenia znajdujących j się na terenie kompleksu pałacowego. Spółka ta wszelkie prace miała wykonać na własny koszt i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Jednakże w tym samym aneksie wskazano, że wydanie udziału w przedmiotowej nieruchomości nastąpi w dniu zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży nieruchomości. Tym samym [...] Sp. z o.o. nie była ani właścicielem ani posiadaczem omawianej nieruchomości.

W ocenie Sądu słusznie organy wskazały, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca spółka była zarówno właścicielem jak i posiadaczem samoistnym omawianego budynku. Kwestia, czy i w jaki sposób miał być sprawowany dozór nad nieruchomością przez D. Z. pozostaje w sferze stosunków rozliczeniowych pomiędzy skarżącą a D. Z., tak jak i kwestia ewentualnego samowolnego wejścia w posiadanie ww. nieruchomości i wykonanie robót budowlanych sankcjonowanych omawianą karą. Powyższe odnosi się także do [...] sp. z o.o., która w świetle załączonych dokumentów nie była ani właścicielem ani posiadaczem spornej nieruchomości. W ocenie Sądu skarżąca w kontekście niniejszej sprawy ma wobec ww. podmiotów prawo dochodzenia ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych oraz prawo zawiadomienia właściwych organów o możliwości popełnienia przestępstwa.

Dodatkowo podkreślić należy, że strona skarżąca zarówno w odwołaniu jak i skardze nie wskazała ostatecznie, który z powyższych podmiotów dokonał spornych działań podjętych bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego.

Podkreślić należy, ze jednym z przejawów opieki nad zabytkiem jest jego zabezpieczenie przed korzystaniem przez nieuprawnione podmioty i osoby. W sytuacji gdy właściciel twierdzi, iż inne osoby samowolnie posiadają zabytek jego prawem i obowiązkiem jest przeciwdziałanie takiej sytuacji. [...] Spółka z o.o. [...] dowodów na powyższe działania w sprawie nie przedłożyła. Z załączonego na etapie postępowania administracyjnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa wynika, że pierwsze działania nakierowane na zaprzestanie korzystania przez D. Z. z omawianej nieruchomości skarżąca podjęła w styczniu 2019 r., po wydaniu przez organ I instancji decyzji nakładającej karę pieniężną.

W ocenie Sądu w niniejszym wypadku nie można było wymagać od organów konserwatorskich, aby ustaliwszy właściciela zabytku poszukiwały istnienia umów najmu, dzierżawy czy innej umowy, która legitymowałaby do nałożenia kary pieniężnej na jakikolwiek inny podmiot podmiotu.

Właściciel powinien być zawsze postrzegany jako podmiot zobowiązany do podjęcia takich działań. Właściciel bowiem zgodnie z art. 140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Brak jest uzasadnienia do przyjęcia, że przez oddanie zabytku do korzystania osobie trzeciej właściciel zostaje zwolniony z obowiązku opieki nad zabytkiem, ponieważ łatwość nawiązywania, zmiany i rozwiązywania, zwłaszcza umów nieodpłatnych, prowadzić by mogła do ich nadużywania w celach "zwolnienia się z obowiązków konserwatorskich", względnie utrudnienia wydania przez organ ochrony zabytków skutecznego nakazu np. zabezpieczenia zabytku, a przepisy o administracyjnych o karach pieniężnych czyniłoby w praktyce "martwymi".

Zacytowany powyżej art. 107d u.o.z. zobowiązuje organ konserwatorski – w sytuacji wystąpienia przesłanek w nim opisanych – do nałożenia kary. Jej wysokość ustalana jest na podstawie kryteriów wymienionych w art. 189d k.p.a., zgodnie z którym wymierzając administracyjna karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę następujące okoliczności:

1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu' publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;

2) częstotliwość w przeszłości niedopełnienia obowiązku albo naruszenia zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;

3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;

4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;

5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;

6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;

7) w przypadku osoby fizycznej – warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.

W ocenie Sądu organy, ustalając wysokość kary pieniężnej, zastosowały się do dyrektyw jej wymiaru, a wysokość kary nie jest nadmierna. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, że nawet jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami własnymi lub wydzierżawionymi nie musi posiadać wiedzę o trwających pracach przy zabytku, a nieustanne sprawdzanie stanu zabytku z uwagi chociażby na odległość położenia zabytku i siedziby skarżącej byłoby kosztowne i praktycznie niewykonalne, wskazać należy że jest on bezzasadny. Każdy właściciel zabytkowej nieruchomości powinien zabezpieczać i utrzymywać zabytek oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Bez znaczenia jest w tym zakresie odległość siedziby skarżącej spółki od zabytku czy też koszty z tym związane. Skarżąca spółka nabywając omawianą nieruchomość wpisaną do rejestru zabytków winna mieć świadomość i wiedz o ciążących na niej obowiązkach. Prawidłowo organy wskazały, że taka wiedza i dbałość o zabytek jest wymagana szczególnie od podmiotu profesjonalnie zajmującego się wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami.

Odnosząc się do naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, ze ma rację strona skarżąca, że nie została zawiadomiona przez Ministra o zakończeniu postępowania odwoławczego oraz o kontroli zabytku w dniu [...] czerwca 2019 r., jednakże w ocenie Sądu nie została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym wyrażona w art. 10 § 1 k.p.a. Omawiana kontrola potwierdziła tylko dotychczasowe ustalenia, a zatem brak wystąpienia strony skarżącej na tym etapie postepowania pozostaje bez wpływu na jej istotę i rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. zawierającego zasadę reformationis in peius, tj. zakazu orzekania na niekorzyść odwołującego się, wskazać należy, że w myśl tego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz ten niewątpliwie odnosi się jedynie do strony odwołującej się. Zakaz ten wyraża się tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać - określonej decyzją organu pierwszej instancji - sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. W niniejszej sprawie przepis ten nie został naruszony, albowiem zarówno decyzją I instancji jak i zaskarżoną decyzją orzeczono wobec skarżącej karę w wysokości 10.000 zł.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.