Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 287/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8,  art. 12,  art. 35 par. 1 i  par. 3,  art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149 par. 1 i  par. 2,  art. 200,  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. sygn. [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

|Pismem z dnia 23 maja 2014 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa|

|i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], orzekającej, iż |

|wskazane we wniosku spadkobiercy W. K. nieruchomości, stanowiące część majątku "[...]" w G., nie podpadały pod przepis art.2 ust. 1 lit. |

|e dekretu PKWN z dnia 8 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 |

|czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej "k.p.a.") polegające na |

|nierozpoznaniu odwołania w terminie oraz wniósł o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji w terminie 30 dni |

|oraz o orzeczenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. |

|W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że akta sprawy wraz z odwołaniem wpłynęły do organu w dniu 28 marca 2013 r. zaś Minister |

|Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprawy nie rozpoznał ograniczając się jedynie do wskazywania kolejnych terminów rozpatrzenia odwołania. |

|Skarżący poinformował, że wezwał bezskutecznie organ odwoławczy do rozpoznania odwołania w terminie do 15 października 2013 roku i |

|następnie w terminie do dnia 17 marca 2014 roku tym samym dopuszczając się rażącego naruszenia prawa, stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. |

|W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że przed Ministrem Rolnictwa i |

|Rozwoju Wsi toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości wchodzące w |

|skład spadku po W. K., stanowiące część majątku "[...]" w G., nie podpada pod przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o |

|przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). |

|Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ stwierdził, że w związku ze złożonością wniosku oraz wpływem dużej ilości podobnych spraw, |

|rozpatruje sprawy w kolejności ich wpływu. Według organu stanowi to obiektywny sposób rozpatrywania spraw podobnego rodzaju, biorąc pod|

|uwagę ograniczone możliwości organu do zapewnienia natychmiastowej obsługi każdej z tych spraw. Nadto cecha "szczególnego |

|skomplikowania sprawy" polegająca na zawiłości w ustaleniu stanu faktycznego lub prawnego sprawy, konieczność dokonywania licznych |

|czynności postępowania dowodowego, gromadzenia rozproszonych danych będących w posiadaniu różnych organów przy barku prawnego |

|współdziałania z nimi, obiektywnie uzasadnia przedłużenie terminu rozpoznania przedmiotowego odwołania. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. |

|Skargę na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 |

|r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej "p.p.s.a."). Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 |

|tej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na |

|bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. |

|Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w |

|sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania |

|czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy |

|bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. |

|Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one |

|skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy |

|rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne |

|rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Takie sformułowanie art. 52 p.p.s.a. stawia zażalenie (wezwanie do |

|usunięcia naruszenia prawa) na równi z takimi środkami zaskarżenia, jak odwołanie i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z |

|art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu |

|wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie |

|postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie jest dopuszczalne wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 |

|k.p.a. |

|Wystąpienie przez skarżącego w piśmie z dnia 23 maja 2014 r. z wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi |

|ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. |

|Trzeba wskazać, że pojęcia "bezczynność" jak i "przewlekłość" nie zostały zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności ograniczyć należy|

|przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej. Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy |

|natomiast rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź |

|wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK |

|1031/12, wyrok NSA z 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2704/13). |

|Stosownie do art. 35 § 1 i § 2 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym |

|niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem|

|wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się |

|postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania|

|wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch |

|miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, o czym stanowi|

|art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w powyższych przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych|

|w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy |

|strony albo z przyczyn niezależnych od organu. |

|Ponadto, przepis art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia |

|sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, wraz z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu |

|załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z |

|przyczyn niezależnych od organu, co wynika z treści art. 36 § 2 k.p.a. |

|W obowiązującym stanie prawnym przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub |

|przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na |

|rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność (przewlekłość) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Unormowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. |

|zawiera odrębne od siebie podstawy orzekania uzależnione od stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność lub |

|przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie ma charakteru akcesoryjnego wobec rozstrzygnięcia sądu |

|zobowiązującego organ do podjęcia określonego działania (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1771/13, Lex nr |

|1430369). |

|Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia w|

|określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na |

|bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I|

|OSK 2114/13). Bezczynność organu ma miejsce, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub |

|wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia |

|bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy |

|bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego |

|działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy będą miały natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała |

|charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. |

|Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarzut bezczynności organu jest zasadny. Nadto, bezczynność |

|Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. |

|Jak wynika z akt sprawy, odwołanie J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. zostało przekazane Ministrowi Rolnictwa i |

|Rozwoju Wsi wraz z aktami sprawy w dniu 4 kwietnia 2013 r. (data wpływu akt do Kancelarii Ogólnej Ministerstwa). Od tego dnia rozpoczął|

|bieg miesięczny termin do rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji, określony w art. 35 § 3 k.p.a. |

|Analiza akt pozwala stwierdzić, że od dnia otrzymania odwołania wraz z aktami sprawy organ nie podjął jakichkolwiek czynności |

|procesowych, poza udzieleniem informacji skarżącemu, po wezwaniu organu do załatwienia sprawy w terminie do 15 października 2013 roku |

|(pismo z dnia [...].09.2013r.) i w kolejnym terminie do dnia 17 marca 2014 roku(pismo z dnia [...].03.2014 r.), iż wniosek zostanie |

|rozpatrzony do dnia 31 lipca 2013 roku (vide - pismo z dnia [...] maja 2013 r.), kolejne do dnia 31 grudnia 2013 roku (vide - pismo |

|[...].10.2013 r.) i następne do dnia 30 czerwca 2014 roku ((vide - pismo [...] maj 2014 r.) podając jako przyczynę opóźnienia fakt dużej |

|ilości spraw, rozpatrywanych według kolejności wpływu. |

|Pomimo upływu ustawowego terminu oraz kolejnych wyznaczanych przez sam organ, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wydał |

|rozstrzygnięcia w sprawie. |

|Podkreślenia wymaga, że argumentacja organu dotycząca nadmiernej ilości spraw wobec posiadanych możliwości ich merytorycznego |

|rozpoznania pozostaje bez wpływu na ustawowe zobowiązania organu. Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6|

|k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do ścisłego |

|przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 k.p.a.). Niewątpliwie także obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej |

|zwłoki zawarty w art. 35 § 1 k.p.a., a w odniesieniu do spraw skomplikowanych – w terminach określonych w art. 35 § 3 k.p.a., pozostaje|

|w bezpośrednim związku z zasadą praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.). |

|Oceniając sposób prowadzenia postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz uwzględniając okoliczność, iż pomimo upływu ponad|

|roku od dnia przekazania organowi odwołania wraz z aktami sprawy do dnia orzekania przez Sąd przedmiotowe postępowanie administracyjne |

|nie zostało zakończone, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpatrzeniu odwołania miała miejsce z rażącym naruszeniem |

|prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, |

|jak również długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. W niniejszej sprawie organ pozostaje w |

|bezczynności z uwagi na długotrwałe prowadzenie postępowania, przy oczywistym naruszeniu art. 35 § 3 k.p.a. |

|Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. |

|O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi. |

| |