Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 70/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 3;  art. 92 ust. 1;  art. 42,42
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Moskała, Bogumiła Kalinowska, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i bez uiszczenia opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję w części nakładającej na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego kwotę 1.497 zł (tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; IV. orzeka, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie I nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Dnia [...]r. w B., na drodze krajowej nr 4, funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów, składającego się z samochodu marki F. D. o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg oraz przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej 2000 kg. Właścicielem pojazdu, towarzyszącym kierowcy w podróży, był M. B.. Kierowcą był A. F., szwagier właściciela pojazdu. Podczas kontroli funkcjonariusze celni stwierdzili, że kierujący pojazdem nie posiadał karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych oraz licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy.

Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z [...]r. nałożył na przedsiębiorcę M. B. karę pieniężną za powyższe wykroczenia, w łącznej kwocie 11.000 zł. Stwierdził, że wykonywano przewóz drogowy zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Kierujący zespołem pojazdów nie był pracownikiem właściciela, nie posiadał karty opłaty drogowej oraz licencji. Przewóz wykonywał w imieniu i na rzecz M. B., prowadzącego jako osoba fizyczna zarejestrowaną działalność gospodarczą - Usługi Transportowe. Uznano zatem, że M. B. naruszył m.in. przepisy art. 5 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. Nr 204 z 2004 r. ze zm.) Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...]r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 393/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i bez uiszczenia opłaty. Oddalając skargę Sąd uznał, że kontrola legalności decyzji wymierzającej kary pieniężne sprowadzała się do oceny, czy organy celne prawidłowo ustaliły, że skarżący jako przedsiębiorca prowadził w dniu kontroli transport drogowy objęty licencją oraz opłatą drogową i uchybił wymogom ustawowym. Oparł się na wyjaśnieniach skarżącego i A. F., że skarżący poprosił go o nieodpłatną przysługę, aby pojechał z nim do Niemiec po odbiór zakupionego tam samochodu osobowego. Skarżący nie posiadał bowiem uprawnień do kierowania zespołem pojazdów. Skarżący podkreślił, że szwagier nie był przez niego zatrudniony.

Według Sądu, organy celne zasadnie nie uznały twierdzeń M. B., że użyczył samochód szwagrowi do celów prywatnych i uczestniczył w przejeździe [...]r. jedynie jako pasażer. Kierowca kontrolowanego zespołu pojazdów wykonywał natomiast przewóz drogowy w imieniu i na rzecz skarżącego, jako przedsiębiorcy.

Sąd podkreślił, że ustawa o transporcie drogowym różnicuje wymagania wobec przedsiębiorców poruszających się pojazdami po drogach publicznych. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy, za przewóz na potrzeby własne należy uznać każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych (...) wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione (...) albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, a przewóz ten nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Licencję powinni posiadać przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy - zarobkową działalność w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi ramach krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego. Przedsiębiorcy korzystający z dróg publicznych, wykonujący przewozy na potrzeby własne, winni natomiast legitymować zaświadczeniem potwierdzającym zgłoszenie tej działalności (art. 33 ust. 1). Niezależnie od tego, przedsiębiorcy zobowiązani są do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 42 ust. 1). Ustawowa definicja transportu drogowego, czyli podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, obejmuje każdy przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, również ten niespełniający warunków, o mowa w art. 4 pkt 4 ustawy.

Oceniając stan faktyczny sprawy Sąd uznał, że przewóz dokonywany był przez skarżącego jako przedsiębiorcę transportowego, ale nie pomocniczo do podstawowej działalności gospodarczej. Stwierdził też, że zespół pojazdów użytych do przewozu drogowego nie był prowadzony ani przez skarżącego przedsiębiorcę, ani jego pracownika. Wobec niespełnienia warunku wymienionego w art. 4 pkt 4 ustawy Sąd (mając na uwadze treść art. 4 ust. 3) uznał zatem, że skarżący wykonywał transport drogowy. Artykuł 5 ust. 1 ustawy nakłada na podejmującego i wykonującego transport drogowy obowiązek uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, a tej strona nie posiadała.

Co do regulacji z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, Sąd stwierdził, że przez podmiot wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy należy rozumieć każdego użytkownika dróg dokonującego przewozu drogowego pojazdem (zespołem pojazdów) o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającym 3,5 tony. Według art. 4 pkt 6a ustawy, przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy. Obejmuje więc także wykonujących niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne). Zdaniem Sądu, jest więc oczywiste, że w badanym stanie faktycznym skarżący powinien uiścić stosowną opłatę, a dowód uregulowania tej należności (kartę opłaty drogowej) mieć przy sobie i okazywać organom kontroli.

W skardze kasacyjnej M. B. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisów art. 5 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874) przez błędne przyjęcie, że dnia 19 kwietnia 2006 r. skarżący wykonywał transport drogowy, czyli że podejmował i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, mimo że Sąd uznał za przekonujące zeznania skarżącego wskazujące, iż w tym dniu skarżący udał się w prywatną podróż ze szwagrem do Niemiec, w celu odbioru zakupionego osobiście samochodu osobowego; błędną wykładnię art. 4 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, polegającą na zastosowaniu wykładni rozszerzającej pojęć "przedsiębiorca" oraz "prowadzenie działalności gospodarczej" i uznanie, iż wpis M. B. do Ewidencji Działalności Gospodarczej uniemożliwia badanie, czy w momencie kontroli był on przedsiębiorcą wykonującym działalność gospodarczą, czy tylko wykonywał czynności faktyczne związane z poruszaniem się pojazdu; niewłaściwe zastosowanie art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez błędne przyjęcie, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy i użytkownikiem drogi w przedmiotowej sprawie był skarżący.

Naruszenia art. 5 ustawy o transporcie drogowym, zdaniem skarżącego, polegało na błędnym przyjęciu, że udając się w prywatną podróż w celu odbioru zakupionego samochodu może być postrzegany jako przedsiębiorca, a nie osoba fizyczna. Powołał sie na wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2005 r. (sygn. akt VI SA/a 449/04), w którym sąd wskazał, że wykonywanie transportu drogowego nie może być rozumiane jako wykonywanie czynności faktycznych związanych z poruszaniem się pojazdu po drogach publicznych. Nie chodzi więc o wykonywanie tego rodzaju czynności, ale o prowadzenie działalności gospodarczej świadczenia usług transportowych. Zdaniem skarżącego Sąd niesłusznie z faktu prowadzenia firmy wpisanej do Ewidencji Działalności Gospodarczej wywiódł, że na gruncie ustawy o transporcie drogowym skarżący jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, a w dniu kontroli wykonywał transport drogowy.

Według skarżącego, naruszenie art. 42 ustawy o transporcie drogowym polegało natomiast na założeniu, że ustawa używa pojęcia "podmiot wykonujący przewóz drogowy" obejmującego każdego użytkownika dróg dokonującego przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, że użytkownikiem drogi był prowadzący pojazd A. F. i jednoczesnym wskazaniu, że zobowiązanym do uiszczenia opłaty za naruszenie warunków wykonywanie transportu był skarżący. Sąd oparł rozważania na niekonsekwentnych i niepełnych ustaleniach faktycznych. Nie wyciągnął wniosków z tego, że wyjazd w dniu kontroli nie był związany z prowadzoną działalnością gospodarczą (współpraca z firma kurierską [...]), do której nie potrzebuje ani przyczep, ani lawety. Przyczepa składająca się z zespołu pojazdów została natomiast przez niego wynajęta tylko celem przewiezienia kupionego samochodu osobowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę, stwierdził, że skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego pozostającym w bezpośrednim związku z wynikiem sprawy. Powołując przepisy ustawy o transporcie drogowym, wskazujące na konieczność oceny konkretnego stanu faktycznego i uzależniające zastosowanie przepisów ustawy od prawidłowych ustaleń, jak również przytaczając w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dodatkową argumentację wytykającą uchybienia o charakterze procesowym, podniesiono w skardze także zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd rozważył w pierwszej kolejności zasadność zarzutu uchybień procesowych, wskazującego na uchybienia przepisom postępowania sądowo administracyjnego. Miało to pozwolić na odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Według skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny bowiem wadliwie oparł się na ustaleniach faktycznych organu celnego dokonanych w sposób nieprawidłowy, uchybiający zasadom postępowania administracyjnego, szczególnie prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich działań niezbędnych w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceniając, czy organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy, musi mieć na względzie, że konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na wynik sprawy.

Skarżący był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej jako podmiot wykonujący usługi transportowe (zaświadczenie z 17.01.1996 r. k. 13 akt adm.). Z ustaleń organów celnych wynika, że wyłącznym zleceniodawcą M. B. jako przedsiębiorcy była firma kurierska [...]. Usługi świadczył samochodem Fiat Ducato o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg. Nie zakwestionowano wyjaśnień skarżącego, że [...]r. udał się ze szwagrem, jako kierowcą do Niemiec, w celu odebrania osobiście zakupionego na prywatne potrzeby samochodu osobowego. Na potrzeby tego konkretnego transportu M. B. wynajął przyczepę (lawetę), o dopuszczalnej masie całkowitej 2000 kg. Do wykonywania pracy kurierskiej skarżący nie wykorzystywał bowiem przyczepy. Kierowca A. F. nie był pracownikiem skarżącego. Wyjechał do Niemiec na zasadach grzecznościowych, w związku z tym, iż skarżący nie posiadał uprawnienia do prowadzenia samochodu z przyczepą.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym określa zasady podejmowania i wykonywania zarobkowego transportu drogowego i niezarobkowego przewozu drogowego. Precyzuje też zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Według NSA, istotne dla sprawy znaczenie miało ustalenie charakteru przejazdu w dniu [...]r. M. B. jako pasażera i A. F. jako kierowcy zespołem pojazdów o łącznej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Przejazd, oceniony przez organy celne i Sąd I instancji jako wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, spowodował wymierzenie kary pieniężnej M. B. jako przedsiębiorcy.

Według NSA, nie może budzić wątpliwości, że sam wpis określonego podmiotu do ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje, iż podmiot ten winien być postrzegany jako przedsiębiorca we wszystkich aspektach swojego działania. Jako realizacja transportu drogowego nie mogą być rozumiane wszelkie czynności faktyczne związane z poruszaniem się pojazdu po drogach. Nie chodzi bowiem o wykonywanie tego rodzaju czynności, tylko o prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług transportowych. NSA stwierdził, że wpisany do ewidencji podmiot może wykonywać przewozy na potrzeby własne, czyli w celach prywatnych, w żaden sposób niepowiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Prywatny, to osobisty, niezawodowy, niesłużbowy (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego na CD, PWN 2006). Przymiotnik "prywatny" kwalifikuje cel przejazdu jako pozbawiony cech zawodowych, służbowych. Odrywa przewóz od wykonywanej działalności gospodarczej. Prywatnym będzie więc przejazd np. w celu urlopowym, odwiedzin rodziny, dokonania zakupu dla potrzeb domowych, itp. Prywatnym przewozem nie będzie jednak przewóz będący przewozem niehandlowym, lecz jednocześnie związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą. A zatem, nawet jeżeli przejazd nie odbywa się w związku z obrotem towarowym w celach handlowych, to nadal pozostawać będzie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ale tylko wtedy, gdy cel przejazdu odpowiadać będzie celom tej działalności.

Biorąc pod uwagę te ustalenia, NSA uznał za przedwczesne i nieznajdujące oparcia w dotychczas zebranym materiale dowodowym rozważania organów celnych i Sądu I instancji o możliwości zakwalifikowania przejazdu z [...]r. jako niezarobkowego przewozu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę (art. 4 pkt 4). Wykluczono to z uwagi na niespełnienie wszystkich wymienionych w przepisie przesłanek, czy do przejazdu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo (przez wykonywanie dodatkowych, niesamodzielnych prac) wobec podstawowej działalności gospodarczej (art. 4 pkt 3 lit. a ustawy), rozumianej np. nie jako prowadzenie pojazdu, tylko wykonywanie przejazdu na rzecz przedsiębiorcy w związku z prowadzoną działalnością.

Wątpliwości związane z brakami stanu faktycznego i wynikająca z tego niemożność jego prawidłowej oceny, rzutowały według NSA także na kwestię właściwego zastosowania przepisu art. 42 ust. 1 ustawy. M. B. wymierzono karę pieniężną, jako podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W myśl tego przepisu zarówno do podmiotów posiadających status przedsiębiorcy, jak i do podmiotów nieposiadających tego statusu, stosuje się przepisy o przewozach na potrzeby własne, w tym art. 42 ust. 1 nakładający obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Gdy poza sporem jest kwestia, iż kierującym zespołem pojazdów i użytkownikiem drogi był niezwiązany zatrudnieniem z przedsiębiorcą A. F., to wymierzenie kary skarżącemu "w którego imieniu i na którego rzecz" wykonywany miał być przewóz, wymaga bliższego uzasadnienia, szczególnie w sytuacji, gdy kara ta została wymierzona M. B., jako przedsiębiorcy (k. 59 akt adm.).

Z uwagi na wskazane uchybienia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych prawem, co uniemożliwiło przeprowadzenie jego procesowej kontroli. Tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Orzeczenie sądu powinno być skonstruowane w sposób, który pozwoliłby na prześledzenie toku rozumowania nie w celu kontroli słuszności oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, gdyż sąd w procesie orzekania jest niezawisły, ale prawidłowości tego rozumowania. Uzasadnienie powinno przedstawiać wnioski logicznie wynikające ze stanu sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Sądu I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd powinien wziąć pod uwagę konieczność sprecyzowania ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, szczególnie związanych z charakterem przejazdu dokonanego w dniu [...]r., i wyjaśnić, które fakty i dlaczego uznał za istotne w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpatrywanej sprawie takie wady i uchybienia występują w części zaskarżonej decyzji. W tym zakresie skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organ celny w sposób nieprawidłowy, wbrew zasadom postępowania administracyjnego, szczególnie prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich działań niezbędnych do jej ustalenia. Skarżącego wpisano do ewidencji działalności gospodarczej jako podmiot wykonujący usługi transportowe (zaświadczenie z [...]r. k. 13 akt adm.). Wyłącznym zleceniodawcą M. B. jako przedsiębiorcy była jednak firma kurierska [...], której świadczył usługi samochodem Fiat Ducato o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg. Organy orzekające nie zakwestionowały wyjaśnień skarżącego, że dnia [...]r. jechał ze szwagrem jako kierowcą do Niemiec, aby odebrać samochód osobowy zakupiony na prywatne potrzeby skarżącego. W tym celu skarżący wynajął przyczepę (lawetę) o dopuszczalnej masie całkowitej 2000 kg. Do wykonywania pracy kurierskiej skarżący nie wykorzystywał przyczepy. Niesporne w sprawie jest, że kierowca (szwagier skarżącego), nie był pracownikiem skarżącego, a także to, że kierowca prowadził zespół pojazdów grzecznościowo, gdyż skarżący nie posiadał stosownego uprawnienia.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) określa zasady podejmowania i wykonywania zarobkowego transportu drogowego i niezarobkowego przewozu drogowego. Określa też zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Biorąc to pod uwagę, w postępowaniu administracyjnym należało ustalić, jaki charakter miał przejazd dnia [...]r. M. B., jako osoby wykorzystującej zespół pojazdów o łącznej masie całkowitej powyżej 3,5 tony oraz A. F. jako kierowcę zespołu pojazdów. Sam wpis podmiotu do ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje bowiem, że powinien on być traktowany jako przedsiębiorca we wszystkich aspektach swojego działania. Jako realizacja transportu drogowego nie mogą być rozumiane wszystkie czynności faktyczne związane z poruszaniem się pojazdu po drogach. Chodzi bowiem tylko o czynności z zakresu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług transportowych. Przedsiębiorca może bowiem wykorzystywać pojazd, którym świadczy usługi transportowe, także w celach prywatnych, które należy odróżnić od ustawowego określenia wykonywania transportu na potrzeby własne przedsiębiorcy, związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Taki przewóz na potrzeby prywatne odrywa go od wykonywanej działalności gospodarczej. Prywatny będzie np. przejazd w celu urlopowym, odwiedzin rodziny, dokonania zakupu dla potrzeb domowych itp.

Biorąc to pod uwagę Sąd stwierdza, że w dotychczas zebranym materiale dowodowym brak jest podstaw do zakwalifikowania przejazdu z dnia [...]r. jako niezarobkowego przewozu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę (art. 4 pkt 4 ustawy). Dopiero po ustaleniu, że nieprawdziwe było oświadczenie M. B. o jego wyjeździe do Niemiec [...]r. po zakupiony tam przez niego samochód osobowy na własny, prywatny użytek, organy celne mogłyby rozważyć, czy ten przejazd można zakwalifikować jako przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo (art. 4 pkt 3 lit. a ustawy). Można to ustalić na podstawie dokumentacji celnej oraz dokumentacji znajdującej się w dyspozycji organu rejestrującego przywieziony pojazd. Chodzi w szczególności o to, czy skarżący rzeczywiście zakupił przedmiotowy samochód i czy go następnie zarejestrował na własne nazwisko, ewentualnie także o ustalenie częstotliwości dokonywania tego typu działań przez skarżącego.

Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie nakładającym na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Odrębną kwestią jest zastosowanie w sprawie przepisu art. 42 ust. 1 ustawy. M. B. wymierzono karę pieniężną, jako podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W myśl tego przepisu zarówno do podmiotów posiadających status przedsiębiorcy, jak i do podmiotów nieposiadających tego statusu, stosuje się przepisy o przewozach na potrzeby własne, w tym art. 42 ust. 1 nakładający obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Gdy niesporna jest kwestia, że kierującym zespołem pojazdów i użytkownikiem drogi był niezwiązany zatrudnieniem z przedsiębiorcą A. F., to wymierzenie kary skarżącemu "w którego imieniu i na którego rzecz" wykonywany miał być przewóz, wymaga bliższego uzasadnienia, szczególnie w sytuacji, gdy kara ta została wymierzona M. B., jako przedsiębiorcy (k. 59 akt adm.). Należy zatem wziąć pod uwagę konieczność sprecyzowania ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, szczególnie związanych z charakterem przejazdu dokonanego w dniu 19 kwietnia 2006 r., i wyjaśnić, które fakty i dlaczego należy uznać za istotne w sprawie.

Według art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub z przepisów art. 92 ust. 1 pkt. 1-8, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa powołanym ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Stosowne do pkt 4.1. załącznika do ustawy, wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Artykuł 42 ust. 3a ustawy stanowi, że podmiot wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy uiszcza opłatę roczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty oraz wypełnienie jej zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Podczas kontroli skarżący bezspornie nie posiadał wymaganej karty opłaty drogowej.

Odnośnie niezarobkowego charakteru przewozu dokonywanego w dniu [...]r. Sąd wskazuje na przepis art. 3 ust. 1 ustawy, według którego przepisów ustawy nie stosuje się jedynie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób; o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy; zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego. Z kolei według art. 42 ust. 1 ustawy, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, z wyłączeniem: przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; pojazdów transportu kombinowanego; pojazdów realizujących komunikacją miejską; zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Artykuł 42a ustawy stanowi, że przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczanych do sektora finansów publicznych.

Z powołanej regulacji ustawowej wynika więc obowiązek uiszczania opłat przez wszystkie podmioty wykonujące przewóz drogowy pojazdami samochodowymi lub zespołami takich pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, to jest zarówno przez przedsiębiorców jak i osoby fizyczne, z wyłączeniem wyraźnie wskazanych podmiotów w art. 42 oraz w art. 42 a ustawy o transporcie drogowym. W rozpatrywanym stanie faktycznym taka sytuacja wyłączenia nie miała miejsca. Artykuł 42 ust. 1 ustawy, odnosząc się do przewozów drogowych, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 6a ustawy, obejmuje także niezarobkowy przewóz drogowy. Według art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy przy przewozie drogowym przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o niezarobkowym przewozie drogowym. Stąd obowiązek określony w art. 42 ust. 1 ustawy dotyczy także przewozów w celach niezarobkowych realizowanych przez osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami.

Sąd podkreśla zatem, że każdy podmiot wykonujący przewóz drogowy pojazdem masie całkowitej powyżej 3,5 tony, niezależnie od jego zarobkowego czy niezarobkowego, także prywatnego charakteru, który nie jest ustawowo zwolniony od obowiązku posiadania karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych, obowiązany jest posiadać taką kartę.

Należy jeszcze rozstrzygnąć, na kim ciążył ten obowiązek w czasie dokonywania przewozu dnia [...]r., a w konsekwencji ustalić, komu należało wymierzyć karę w kwocie 3000 zł za naruszenie tego obowiązku.

Jak już stwierdzono, niesporna w sprawie jest kwestia, ustalona na podstawie zgodnych oświadczeń M. B. i kierującego zespołem pojazdów jego szwagra A. F., grzecznościowego wykonywania przez A. F. usługi kierowania zespołem pojazdów na rzecz M. B., niemającego uprawnień do kierowania takim zespołem pojazdów. Więź łączącą te osoby można określić jako nieodpłatną ("grzecznościowy" charakter) umowę zlecenia, której wykonanie polegało na kierowaniu samochodem stanowiącym własność skarżącego, na trasie określonej przez skarżącego, w celu określonym przez skarżącego, polegającym na przywiezieniu z Niemiec samochodu nabytego przez skarżącego. Biorąc pod uwagę te niesporne okoliczności sprawy, A. F. realizował jedynie czynności ściśle wykonawcze pod kierownictwem skarżącego, jako kierowca skarżącego M. B., niemającego wymaganych uprawnień kierowcy, który zorganizował przywóz zakupionego w Niemczech samochodu osobowego i który przebywał w skontrolowanym samochodzie.

Według Sądu, w tych konkretnych okolicznościach sprawy to A. B., stosownie do art. 42 ust. 3a ustawy, był podmiotem wykonującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, na którym ciążył obowiązek uiszczenia wymaganej opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Z uwagi na to, że opłata taka nie została uiszczona, skarżącemu organ I instancji zasadnie wymierzył karę w kwocie 3000 zł, a organ II instancji zasadnie utrzymał w mocy tę decyzję. Z uwagi na powszechność obowiązku uiszczenia omawianej opłaty, dla rozstrzygnięcia tej kwestii nieistotny jest zarobkowy czy niezarobkowy charakter przewozu z dnia 19 kwietnia 2006 r.

Biorąc to pod uwagę, w tym zakresie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.