Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 788/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2137
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta C. w punkcie 2. z dnia [...] r. [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), w związku z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2137 z późn. zm. dalej: ustawa), po rozpatrzeniu odwołania "A" Sp. z o.o. z/s w C. (dalej: strona, skarżąca, Spółka), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] r, którą:

1) umorzono postępowanie wszczęte z urzędu 3 września 2019 r., a następnie rozszerzone w dniu 6 listopada 2018 r. w zakresie powtarzających się zakłóceń porządku publicznego,

2) cofnięto Spółce zezwolenia:

- nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zaw. do 4,5% alkoholu oraz piwa,

- nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa),

- nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczo-monopolowym przy al. [...] w C. z uwagi na sprzedaż napoju alkoholowego osobie nietrzeźwej.

Zaskarżone decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 10 lipca 2015 r. Prezydent Miasta C. wydał na rzecz strony zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % oraz piwo, powyżej 4,5 % do 18 % i powyżej 18 % alkoholu w sklepie spożywczo-monopolowym przy [...] w C., z terminem ważności od 10 lipca 2015 r. do 10 lipca 2020 r.

W dniu 19 czerwca 2018 r. do Straży Miejskiej w C. wpłynęło pismo Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy [...], informujące o zakłóceniach porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych w ww. sklepie. Z kolei, w dniu 14 sierpnia 2018 r. Komisariat [...] Policji w C. poinformował organ o licznych interwencjach podejmowanych przez funkcjonariuszy Policji w okolicach sklepu przy [...] w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r.

W związku z powyższym, Prezydent Miasta C., w dniu 3 września 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia Spółce ww. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie przy [...] w C., które następnie zostało rozszerzone 6 listopada 2018 r., z uwagi na pismo Komisariatu [...] Policji w C. z dnia 24 października 2018 r. informujące o sprzedaży w dniu 19 sierpnia 2018 r. w ww. sklepie, napoju alkoholowego w postaci puszki piwa osobie nietrzeźwej oraz o kolejnym zdarzeniu zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych w tej placówce.

Organ w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie uznał, że brak jest dostatecznych dowodów do stwierdzenia, że zakłócenia porządku publicznego, które bezspornie występują w rejonie najbliższej okolicy sklepu przy [...] mają związek ze sprzedażą napojów alkoholowych w tej placówce. Większość zgłaszanych do Komisariatu [...] Policji interwencji nie została potwierdzona przez funkcjonariuszy policji w wyniku podjętych przez nich działań. Straż Miejska również nie potwierdziła zakłóceń porządku publicznego związanych ze sprzedażą napojów alkoholowych w ww. sklepie.

Mając na uwadze brak dostatecznych dowodów na okoliczność zakłóceń porządku publicznego, które miałby związek ze sprzedażą napojów alkoholowych w tym sklepie, organ I instancji, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania w tej części.

W wyniku przeprowadzonego postępowania co do sprzedaży w dniu 19 sierpnia 2018 r. napoju alkoholowego osobie nietrzeźwej organ ustalił na podstawie pisma Policji, że w tym dniu ok. godz. 19:10 dzielnicowy mł. asp. R. P. zauważył kobietę idącą od strony [...] w kierunku sklepu. Kobieta ta szła chwiejnym korkiem, jej stan wskazywał, że jest nietrzeźwa. W momencie wejścia do sklepu nie posiadała przy sobie żadnych rzeczy. Po chwili wyszła ze sklepu, w ręce trzymała piwo puszkowe, podeszła na ławkę znajdującą się przy sklepie, gdzie siedział jej kolega. Dzielnicowy niezwłocznie podjął interwencję, wylegitymował kobietę, która przyznała, że przed chwilą zakupiła piwo w sklepie "B" przy [...]. Nadmieniła, że to nie jej wina, że obsługa sprzedaje alkohol pijanym osobom. Okazała zakupione piwo w puszce marki "[...]" z zawartością alkoholu 7%. Piwo było zamknięte. Od kobiety wyczuwalna była silna woń alkoholu, bełkotliwie się wypowiadała, a jej stan wskazywał, że jest nietrzeźwa. Kobietę przebadano na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu urządzeniem z wynikiem o godz. 19:28 - wynik 1,32 mg/l oraz o godz. 19:46 - wynik 1,27 mg/l. Z badania sporządzono protokół z przebiegu badania stanu trzeźwości. W sklepie "B" znajdowała się tylko jedna osoba obsługująca klientów. Kolejnym pismem z dnia 14 grudnia 2018 r. Komisariat [...] Policji poinformował, że w dniu 30 października 2018 r. został przedstawiony zarzut sprzedawcy i sporządzony akt oskarżenia.

Organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w C. o przesłanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów dot. ww. sprawy. W dniu 9 stycznia 2019 r., [...] Wydział Karny Sądu Rejonowego w C. przysłał akt oskarżenia sprzedawczyni M. P. oraz protokoły z przesłuchań J. S. (kobiety, która zakupiła napój alkoholowy w sklepie przy [...]), natomiast w dniu 15 stycznia .2019 r., Sąd przysłał protokoły z przesłuchań M. M. wspólnika - Spółki prowadzącej sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie przy [...], sprzedawczyni pani M. P. oraz świadka zdarzenia G. G. M. P. nie przyznała się do sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej i odmówiła składania wyjaśnień. J. S., której okazano monitoring, potwierdziła zakup o godz. 18:24:46 w stanie nietrzeźwym piwa w puszce marki " [...]" za 2 zł, co potwierdził świadek G. G.

W dniu 1 lutego 2019 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na którą nie zgłosiła się sprzedawczyni M. P., która usprawiedliwiła swoją nieobecność i wnosiła o przesłuchanie jej w innym terminie. W trakcie rozprawy administracyjnej R. P. funkcjonariusz policji potwierdził przedstawiony opis zdarzenia. Dodał, że nie wchodził do sklepu z osobą nietrzeźwą, tylko sam. Sprzedawczyni nie legitymował, ponieważ była mu znana. Pełnomocnik Spółki M. M. w wyjaśnieniach złożonych w piśmie z dnia 8 lutego 2019 r. podniósł brak potwierdzonego zakupu, brak paragonu sprzedaży, brak wylegitymowania sprzedawcy, zarzucił, że badanie alkomatem nastąpiło dopiero po kilkudziesięciu minutach po rzekomym zakupie, rozbieżność co do godziny przebiegu zdarzenia oraz niespójność pomiędzy zeznaniami osoby nietrzeźwej, a zeznaniami funkcjonariusza policji co do miejsca podjęcia interwencji i wylegitymowania osoby nietrzeźwej. Do pisma pełnomocnik strony dołączył wydruki z kasy fiskalnej z dnia 19 sierpnia 2018 r. z zakresu czasowego pomiędzy godz. 18:45, a godz. 19:33. Z wydruków tych wynika, że w tym czasie w sklepie przy [...] nie było sprzedaży piwa marki "[...]". W związku z powyższym w organ zwrócił się do Komisariatu [...] Policji o wyjaśnienie w sprawie rozbieżności co do godziny sprzedaży napoju alkoholowego w postaci piwa osobie nietrzeźwej. Komisariat [...] Policji pismem z dnia 27 lutego 2019 r. poinformował, że na podstawie notatki urzędowej sporządzonej przez mł. asp. R. P. wynika, że nietrzeźwa kobieta zakupiła alkohol w postaci piwa "[...]" w sklepie ok. godz. 19:10. Funkcjonariusz policji mł. asp. R. P. podjął w stosunku do niej interwencję i przebadał na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu o godz. 19:28 - wynik 1,32 mg/l oraz o godz. 19:46 - wynik 1,27 mg/l. Z pisma Komisariatu [...] Policji wynika również, że rozbieżność czasowa jest spowodowana złym ustawieniem rzeczywistego czasu, jaki był na rejestratorze nagrań, który należy do właściciela sklepu, przy czym nie ma możliwości wskazania dokładnej ilości czasu o ile był przesunięty, ponieważ wszystkie materiały, które zawierają dane zostały przekazane do Sądu Rejonowego w C. Natomiast co do wydruków z kasy fiskalnej zdaniem Komisariatu [...] Policji można założyć, że również może być rozbieżność czasu rzeczywistego z ustawionym na tym urządzeniu.

Stosownie do art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży cofa się w przypadku: nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt i pod zastaw. Zakaz sprzedaży napojów alkoholowych nie może być rozumiany w oderwaniu od art. 15 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, z którego wynika, że nie można sprzedawać i podawać alkoholu "osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości". Oznacza to, że przede wszystkim należy uwzględnić zachowanie się osoby, której sprzedawany jest alkohol. Na stan nietrzeźwości mogą wskazywać takie zachowania jak np. niepewne i nieskoordynowane ruchy, bełkotliwa mowa, czy zachwiania równowagi, połączone z charakterystyczną wonią alkoholu. Żeby ocenić, czy zachowanie danej osoby wskazuje, iż znajduje się ona w stanie nietrzeźwości, nie jest konieczne przeprowadzenie specjalistycznych badań na zawartość alkoholu w organizmie, zwłaszcza, że sprzedawca nie jest uprawniony do ich przeprowadzania. Nawet jeśli stan nietrzeźwości nie został dostrzeżony przez sprzedającego, ale został zauważony przez inne osoby, to i tak należy przyjąć, że właściciel nie dopełnił wszystkich obowiązków wynikających z ustawy.

Zdaniem organu nie ma żadnych wątpliwości, że w dniu 19 sierpnia 2018 r. w sklepie przy [...] sprzedano napój alkoholowy w postaci 1 puszki piwa "[...]" osobie nietrzeźwej. Za powyższym faktem przemawiają zeznania samej osoby nietrzeźwej, jej konkubenta oraz funkcjonariusza policji mł. asp. R. P. Wynik badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu jednoznacznie wskazuje, że osoba, której sprzedano alkohol była nietrzeźwa. W ocenie organu sprzedawczyni mogła i powinna zwrócić uwagę na wygląd i zachowanie osoby, której sprzedała alkohol.

Odnośnie zarzutu pełnomocnika strony co do braku dowodu w postaci wydruku z kasy fiskalnej (paragonu) organ wskazał, że powyższy dowód nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Rolą organu nie jest ustalenie, czy przy sprzedaży wydano paragon. Brak paragonu wobec pozostałych dowodów zebranych w sprawie nie pozwala na uwzględnienie argumentu pełnomocnika strony, że nie doszło do sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Również różnice czasowe, zostały w dostateczny sposób wyjaśnione w piśmie Komisariatu [...] Policji z dnia 27 lutego 2019 r. Skoro czas wskazany na monitoringu odbiegał od czasu rzeczywistego, to argument, że nie doszło w dniu 19 sierpnia 2018 r. do sprzedaży alkoholu w sklepie przy [...] osobie nietrzeźwej zdaniem organu nie jest trafny. Kolejny zarzut pełnomocnika strony dotyczący miejsca wylegitymowania osoby nietrzeźwej zadaniem organu nie ma znaczenia dla samego faktu sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej, który bezspornie miał miejsce.

Pełnomocnik strony wniósł o zawieszenie toczącego się postępowania w sprawie cofnięcia przedmiotowych zezwoleń do czasu prawomocnego zakończenia wszystkich spraw sądowych, które zdaniem pełnomocnika strony mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Organ pierwszej instancji postanowieniem odmówił zawieszenia ww. postępowania, ponadto nie znalazł podstaw do przedłużania terminu zapoznania się z aktami, na wniosek strony.

Organ stwierdził, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i nie pozostawia wątpliwości, że w dniu 19 sierpnia 2018 r. w sklepie przy [...] doszło do sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej.

Mając na uwadze powyżej poczynione ustalenia faktyczne i prawne orzekł o cofnięciu Spółce zezwoleń na sprzedaż alkoholu.

Odnośnie pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta C., skarżąca Spółka wniosła odwołanie zarzucając:

- Obrazę prawa materialnego tj. art. 18. ust 10 ustawy. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez jego zastosowanie mimo, iż nawet ustalenia faktyczne organu nie dają podstawy jego zastosowania.

- Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 7a, 8, 10, 75 § 1 i 2, 77, 78, 80, 81a § 1 k.p.a., wyrażające się w działaniu organu naruszającym prawo strony do przeprowadzenia kompletnego postępowania dowodowego, naruszeniu obowiązku przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów, nieuczynieniu przez powyższe zadość obowiązkowi działania w sposób wzbudzający zaufanie do organu administracji, naruszeniu zasady prawdy obiektywnej wobec faktu istnienia nieprzeprowadzonych dowodów oraz przedstawionego w uzasadnieniu decyzji rozumowania, naruszeniu prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, rozpatrywaniu kwestii wątpliwych na niekorzyść strony, przyjmowaniu nieuzasadnionych założeń,

- Wydanie decyzji bez zbadania rzeczywistych warunków panujących w terenie, stosując domysły i niepoparte dowodami uproszczenia stanu faktycznego a niekiedy wnioskowanie sprzeczne z materiałem dowodowym tym samym stanowiące wykroczenie poza granice swobodnej oceny dowodów.

Z kolei, w piśmie z 26 czerwca 2019 r. prokurent Spółki wniósł o zawieszenie postępowania w związku z art. 97 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie nie podzieliło zarzutów strony i stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem, że ustalenia faktyczne w sprawie nie dawały podstaw do zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy. Zwrócił uwagę na treść pisma Komisariatu [...] Policji w C., z którego to pisma organ powziął wiadomość o konieczności ustalenia, czy w sprawie wystąpiła przesłanka obligująca do cofnięcia zezwolenia.

Wskazano, że aktach sprawy znajdują się również akta prowadzonego przed Sądem Rejonowym w C. [...] Wydziałem Karnym postępowania karnego. Z protokołu przesłuchania z 30 października 2018 r. wynika, że sprzedawczyni M. P. nie przyznała się do sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej i odmówiła składania wyjaśnień. Z kolei, J. S., której okazano w czasie przesłuchania monitoring, potwierdziła, że w dniu 19 sierpnia .2018 r. o godz. 18:24:46 będąc w stanie nietrzeźwym zakupiła w sklepie przy [...] piwo w puszce marki "[...]", a zdarzenie to potwierdził w swoich zeznaniach świadek G. G. Ponadto organ przeprowadził rozprawę administracyjną, na której świadek mł asp. R. P. potwierdził fakt sprzedaży napoju alkoholowego osobie nietrzeźwej. Na rozprawę nie stawiła się sprzedająca w sklepie alkohol M. P.

Odnośnie postawionych zarzutów braku jakiegokolwiek dowodu sprzedaży napoju alkoholowego w postaci piwa, a także całkowitej niespójności dotyczącej miejsca, czasu i przebiegu zdarzenia, organ odwoławczy stwierdził, że fakt sprzedaży został udowodniony treścią protokołów z przesłuchania świadka J. S., która przyznała się do kupienia piwa w sklepie przy [...] oraz świadka G. G. Istotna jest także treść aktu oskarżenia wniesionego przeciwko sprzedającej w sklepie. Organ przywołał przepis art. 76 § 1 k.p.a., w którym wskazano, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Mimo, że k.p.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenie dowodu przeciwko treści urzędowego dokumentu (art. 76 § 3 k.p.a.), jednak w tym wypadku należy stwierdzić, że przeczyłoby to zasadzie prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawy do formułowania wątpliwości dotyczących ustalenia dokładnego czasu zdarzenia, co jednak zdaniem organu nie stanowi okoliczności istotnej w kontekście udowodnienia faktu sprzedaży alkoholu.

To, czy do sprzedaży doszło o godz. 18:24 jak zeznała kupująca w oparciu o obraz z monitoringu, czy też około 19:10, jak stwierdził w notatce służbowej policjant dokonujący interwencji, nie może stanowić podstawy twierdzenia, że nie doszło do czynności sprzedaży alkoholu. Z informacji przekazanych przez Komisariat Policji wynika jednoznacznie, że pierwsze badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu zostało przeprowadzone o godz. 19:28 i zostało udokumentowane. Bez znaczenia jest kwestia dokładnego miejsca wylegitymowania, tj. dokładnej odległości dokonania tej czynności. Również brak paragonu czy wydruku z kasy fiskalnej nie neguje faktu, że doszło faktycznie do sprzedaży, ponieważ przedstawione wydruki mogą nie obejmować czasu kiedy nastąpiła potwierdzona przez świadków sprzedaż alkoholu.

Organ wskazał, że dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, jak też, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego działanie nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy nie uzależnia skutku w nim przewidzianego od skazania kogokolwiek za przestępstwo z art. 43 ust. 1 omawianej ustawy (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 1232/09). Z tej przyczyny niezasadny jest w ocenie organu zarzut wydania decyzji przed zakończeniem postępowania karnego przeciwko M. P.

Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja pełnomocnika strony o braku możliwości ustalenia przez sprzedawcę faktu nietrzeźwości w realiach przedmiotowej sprawy. Dla zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy niezbędne jest ustalenie, czy nastąpiła sprzedaż osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się w stanie nietrzeźwości. Z zeznań policjanta dokonującego interwencji wynika, że nietrzeźwość J. S. była wyraźnie widoczna, na co wskazywała silna woń alkoholu i bełkotliwie formułowanie wypowiedzi.

Podsumowując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne i prawne orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta C.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego, strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- Obrazę prawa materialnego - tj. art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez jego zastosowanie mimo braku podstaw w postaci faktycznych ustaleń organu pierwszej instancji przyjętych za własne przez Kolegium,

- Brak rozstrzygnięcia istoty odwołania wyrażający się w powtórzeniu w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji ustaleń organu pierwszej instancji bez należytego ustosunkowania się do treści zarzutów odwołania (pozostających wobec tego faktu w pełni aktualnymi) - wyrażający się nadto w braku rozpoznania zarzutu skarżącego, iż ocena zachowania sprzedawcy winna uwzględniać przeciętną wiedzę i doświadczenie życiowe dokonującego oceny zachowań wskazujących na nietrzeźwość kupującego alkohol,

- Naruszenie przepisów postępowania - w szczególności art. 6, 7, 7a, 8, 75 § 1 i 2, 80, 81a §1, art. 140 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., wyrażające się w działaniu organu naruszającym prawo strony do przeprowadzenia kompletnego postępowania dowodowego, naruszeniu obowiązku przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów, nieuczynieniu przez powyższe zadość obowiązkowi działania w sposób wzbudzający zaufanie do organu administracji, naruszeniu zasady prawdy obiektywnej wobec faktu istnienia nieprzeprowadzonych dowodów oraz przedstawionego w uzasadnieniu decyzji rozumowania - wskazującego na oparcie się na dowodach niebędących dowodami bezpośrednimi, jak i na samym fakcie toczącego się postępowania karnego (niezakończonego - wobec czego osobie będącej sprzedawcą przysługuje nadal domniemanie niewinności - czego organ nie dostrzegł, mając dostęp do akt sądowych), a także na wykroczeniu poza granice swobodnej oceny dowodów - w zakresie oceny skutków możliwości ustalenia daty zdarzenia (która nie pozostaje bez wpływu na wynik badania stanu trzeźwości osoby, która rzekomo nabyła alkohol w przedmiotowym sklepie). Ponadto na naruszeniu prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, jak również poprzez rozpatrywanie kwestii wątpliwych i niewyjaśnionych na niekorzyść strony.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta C. i umorzenie postępowania. Ponadto wskazał, że wcześniejsze postępowanie organu w sprawie cofnięcia Spółce zezwolenia na sprzedaż alkoholu zostało umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem do zbadania, czy w sprawie organy nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawą wydanych rozstrzygnięć stanowią przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a w szczególności art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a), zgodnie z którym zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych cofa się w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w tym sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Ponadto, zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1) ustawy zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że nawet jednorazowa sprzedaż napojów alkoholowych osobie nietrzeźwej, stanowi naruszenie ww. zasad i obliguje organ do cofnięcia zezwolenia (por. wyrok NSA z 2 września 2011 r., sygn.. II GSK 843/10).

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności cofnięcia skarżącej Spółce zezwoleń na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy. Organ twierdzi, że w sklepie, w którym działalność gospodarczą prowadzi Spółka nastąpiła w dniu 19 sierpnia 2018 r. sprzedaż alkoholu osobie nietrzeźwej, a z kolei, skarżąca konsekwentnie i stanowczo ustaleniom organu zaprzecza.

Dla zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi niezbędne jest ustalenie, czy nastąpiła sprzedaż osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się w stanie nietrzeźwości.

Ustalenie stanu faktycznego musi być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, w którym organ zgromadzi wyczerpujący i spójny materiał dowodowy pozwalający przyjąć, że istotnie doszło do naruszenia zakazu sprzedaży napoju alkoholowego osobie nietrzeźwej, przy równoczesnym poszanowaniu gwarancji procesowych stron postępowania, określonych w przepisach k.p.a.

W ocenie zarówno Prezydenta Miasta C., jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na fakt sprzedaży w sklepie przy [...] w C., w dniu 19 sierpnia 2018 r. alkoholu w postaci puszki piwa osobie nietrzeźwej. W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, powyższe ustalenie jest przedwczesne, jako oparte na niepełnym materiale dowodowym zebranym z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego i poddanym wybiórczej i dowolnej ocenie.

Podstawą rozszerzenia postępowania administracyjnego wszczętego z powodu zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych w sklepie Spółki (co nie znalazło potwierdzenia w ustaleniach organu i zakończyło się umorzeniem postępowania w tej części) było pismo Komendanta Komisariatu Policji [...] w C., z którego wynikało, że dzielnicowy mł. asp. R. P. zauważył w dniu 19 sierpnia 2018 r. ok. godz. 19.10 kobietę udającą się chwiejnym krokiem do sklepu przy. [...], kobieta wchodząc do sklepu nie miała żadnych rzeczy, a po wyjściu ze sklepu trzymała w ręce piwo w puszce " [...]" i podeszła do ławki na której siedział znany jej mężczyzna. Policjant nie wszedł z kobietą do sklepu. Po wylegitymowaniu, kobieta przyznała fakt zakupu piwa w sklepie, wynik badania potwierdził zawartość alkoholu we krwi o godz. 19.28 – 1,32 mg/l oraz o godz. 19.46 – 1,27 mg/l. W sklepie znajdowała się jedna osoba sprzedająca, której policjant nie wylegitymował, bo była mu znana.

W toku postępowania wyjaśniającego organ administracji przeprowadził w dniu 1 lutego 2019 r. rozprawę administracyjną, na którą wezwał w charakterze świadka m.in. M. P., która zdaniem policjanta miała sprzedać piwo nietrzeźwej kobiecie, ale mimo jej usprawiedliwionej nieobecności i wniosku o przesłuchanie w innym terminie, organ pominął zeznania tego świadka, mające kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego. Organ ograniczył się do wystąpienia do Sądu Rejonowego o przesłanie kopii dokumentów ze sprawy dotyczącej innych zdarzeń z 12 sierpnia 2018 r. Na rozprawie administracyjnej w dniu 1 lutego 2019 r., organ przesłuchiwał wezwanych świadków, ale na okoliczność innego zdarzenia. Takie postępowanie organu jest niedopuszczalne. Zatem wyznaczona rozprawa miała na celu wyjaśnić przebieg innych zdarzeń, m.in. interwencji z 12 sierpnia 2018 r.

Organ, nie tylko nie przesłuchał w sprawie sprzedawcy M. P., ale ponadto całkowicie pominął dowód o fundamentalnym znaczeniu w sprawie tj. wydruki z kasy fiskalnej potwierdzające sprzedaż w czasie, kiedy nietrzeźwa kobieta miała kupić puszkę piwa w sklepie. Organy zignorowały zupełnie ten dowód o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia, podnosząc, że rolą organu nie jest ustalenie czy przy sprzedaży wydano paragon. Taka argumentacja świadczy o całkowitej niewiedzy co do dokumentowania sprzedaży przez kasę fiskalną. Nie chodzi tutaj wcale o paragon, ale o to co przedstawiają wydruki z kasy fiskalnej i w jakim czasie. Kolejnym mankamentem postępowania jest rozbieżność czasowa pomiędzy godziną sprzedaży piwa wskazaną przez policjanta, a godziną wskazaną przez kobietę, która miała dokonać zakupu, a czasem wskazanym przez monitoring, przy czym do tego ostatniego dowodu nie sposób się odnieść wobec jego braku i braku opisu. Te rozbieżności organ tłumaczył na niekorzyść strony, w sposób nieuprawniony przyjmując, że monitoring miał źle ustawiony czas, a być może kasa fiskalna także. Zatem ustalenia faktyczne organu opierają się wyłącznie na domniemaniach i opisie zdarzenia przez policjanta, który co należy podkreślić nie był bezpośrednim świadkiem sprzedaży w sklepie puszki piwa osobie nietrzeźwej.

Organ przeprowadził zatem postępowanie dowodowe w sposób niekompletny i wybiórczy, a zebrany materiał dowodowy poddał całkowicie dowolnej i nieuprawnionej ocenie.

Należy wskazać, że zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego organy administracyjne są zobowiązane do wyczerpującego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy. Wniosek powyższy wynika wprost z treści art. 7 k.p.a. zgodnie z którym, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Analiza akt sprawy wskazuje jednak, że organy obu instancji zaniechały ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skarżący, w toku postępowania administracyjnego oraz w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazywał na okoliczności, które w jego ocenie służyłyby ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W szczególności skarżący podnosił, że fakt sprzedaży napoju alkoholowego musiałby zostać utrwalony na wydrukach z kasy fiskalnej, zaprzeczył jakoby czas na monitoringu był wadliwie ustalony, wskazywał też na godzinę badania na zawartość alkoholu we krwi i niespójność pomiędzy czasem zdarzenia i czasem badania. Organy nie odniosły się jednak w sposób racjonalny do dowodów strony skarżącej, pomijając ich znaczenie w sprawie. Działanie powyższe nie tylko narusza zasadą określoną w art. 7 k.p.a. ale również przepis art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji nie jest przekonujące. Rozstrzygnięcie organów w tej sprawie opiera się na domniemaniach.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz wskazanych w skardze zasad postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności naruszony został art. 7 k.p.a. wobec niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, spowodowanego niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wynikającego z przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., skutkiem czego doszło do wadliwego zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie spowodowała konieczność uchylenia również decyzji pierwszoinstancyjnej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w ramach którego zapewniony zostanie czynny udział skarżącego. W szczególności konieczne jest dopuszczenie dowodu z przesłuchania sprzedawcy M. P. co do okoliczności sprzedaży napoju alkoholowego osobie nietrzeźwej w dniu 19 sierpnia 2018 r. Organ dokona szczegółowej analizy wydruków z kasy fiskalnej oraz wyjaśni, co i w jakim czasie przedstawia nagranie z monitoringu obejmujące zdarzenie będące przedmiotem prowadzonego postępowania, ustali czy i w jaki sposób zakończyło się postępowanie karne przeciwko M. P. Uzupełniony materiał dowodowy, organ podda rzetelnej ocenie, a swoje rozstrzygnięcie wyczerpująco i przekonująco uzasadni.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.