Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 726/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-11-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 246 par. 1 pkt. 2, art. 246 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 90% (dziewięćdziesięciu %) 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy odrzucił skargę strony wniesioną na decyzję Dyrektora Izby Celnej

w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego.

W dniu 30 września 2014 r. do tut. sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Strona w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF podała, że wraz z mężem oraz dwójką dzieci prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód stanowi kwota 2.833 zł brutto. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu stanowiącego własność córek strona określiła na kwotę ok. 870 zł. Koszty związane z utrzymaniem starszej córki strona określiła na kwotę 625 zł miesięcznie, natomiast młodszej na kwotę 273 zł. Jako majątek nieruchomy strona wskazała nieruchomości rolne o pow. 7,9 ha oraz 1,34 ha obciążone hipoteką przymusową przez Dyrektora Izby Celnej w T. na poczet zaległości podatkowych. Wnioskodawczyni wskazała również, że posiada 400 udziałów w D.-M. sp. z o.o. o wartości 200.000 zł, które obecnie są zajęte w całości przez Dyrektora Izby Celnej w T.. Wyjaśniła, że Spółka prowadzi działalność od 14 grudnia 2010 r. i ten rok zakończyła stratą. W roku 2011 uchwałą wspólników zysk został przeznaczony na kapitał zapasowy, natomiast rok 2012 i 2013 zakończył się stratą, w związku z czym nie dokonano podziału zysków. Skarżąca oświadczyła również, że ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie pracować obecnie w pełnym wymiarze czasu pracy i wraz z mężem za 2013 r. uzyskali łącznie dochód w kwocie 41.760 zł.

Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła m.in. zaświadczenie o zarobkach, wyciąg z rachunku bankowego, kopię przelewu za opłatę za przedszkole, kopię rachunku za wywóz śmieci, kopię rachunku za wodę, fakturę dokumentującą zakup oleju opałowego, polisę ubezpieczenia domu, fakturę dokumentująca zakup książek dla dzieci, CIT-8 Spółki D.-M., z którego wynika, że za 2013 r. Spółka wykazała stratę w kwocie 7.575,71 (przychód 346.165,34 zł), zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego wydanego w sprawie

I SA/Bd 1184/13 skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe swoje oraz męża za lata 2011-2012 z których wynika, że za powyższe okresy osiągnęli dochód w kwotach 45.704,10 zł oraz 59.550 zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz pojazdów mechanicznych. Jedynym źródłem utrzymania są wynagrodzenia za pracę. Ponadto strona przedłożyła: wyciąg z rachunku bankowego; zaświadczenia o zarobkach z których wynika, że obecnie otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 840 zł brutto, natomiast jej mąż w kwocie 1.993 zł brutto; zeznania podatkowe spółki w której jest udziałowcem (CIT-8) za lata 2011-2012; kartę informacyjną z leczenia szpitalnego; zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce; dokumenty potwierdzające okoliczność obciążenia nieruchomości hipoteką.

Postanowieniem z dnia 14 października 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w 90% oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Strona zarzuciła błędną ocenę jej sytuacji materialnej oraz nie zgodziła się z odmową przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca wskazując na swoje dochody podała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podała przy tym, że organ odwoławczy wyda w stosunku do niej ponad 130 decyzji wymiarowych. Podała, że z powodu braku środków finansowych wypowiedziała pełnomocnictwo pełnomocnikowi w dniu 21 stycznia 2014 r. Nie zgodziła się również argumentacją dotyczącą odmowy ustanowienia pełnomocnika związaną z oceną niezbędności prowadzenia postępowania przy jego pomocy. Wskazała na zawiłość sprawy oraz swój brak wiedzy prawniczej. Podniosła również argumentację dotyczącą swego złego stanu zdrowia.

W dniu 27 października 2014 r. strona działając przez pełnomocnika, radcę prawnego R. S., wniosła skargę kasacyjną od postanowienia odrzucającego skargę. Do skargi kasacyjnej dołączono pełnomocnictwo, z którego wynika, że skarżąca umocowała pełnomocnika do reprezentowania jej osoby przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym do sporządzenia, podpisania i złożenia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."),

w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie.

W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej Sąd stanął na stanowisku, że wykazała ona, iż na chwilę obecną nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny. Wpływ na taką ocenę miało ustalenie, że aktualnie dochód na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi ok. 708 zł. Ponadto,

z przedłożonych dokumentów wynika, że majątek nieruchomy skarżącej jest obciążony hipoteką przymusową. Również udziały wnioskodawczyni w spółce zostały zajęte przez Dyrektora Izby Celnej w T. w związku z toczącymi się postępowaniami podatkowymi.

Rozstrzygając o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych w 90% i oddalając wniosek w pozostałym zakresie, Sąd wziął pod uwagę, że jakkolwiek skarżąca podnosi, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz jest zatrudniona jako pracownik,

to zauważyć należy, że jej pracodawcą pozostaje Spółka, której jest udziałowcem. Skarżąca jest udziałowcem dwóch prężnie działających spółek, które generują spore przychody, co niewątpliwie stwarza możliwość partycypowania w kosztach sądowych sprawy powiązanej z działalnością gospodarczą. Podkreślenia wymaga, że strona od wielu lat w różnych formach prawnych uczestniczy w obrocie gospodarczym w zakresie handlu pojazdami samochodowymi. Obecnie posiada 2/5 udziałów w D.-M. sp. z o.o. w K. K, w której zatrudniona jest jako Prezes Zarządu. Jednocześnie spółka ta jest wspólnikiem w C. D.-M. sp. z o.o. spółka komandytowa w K. K.. Komandytariuszem w tej spółce jest drugi udziałowiec spółki D.-M., obie spółki mają siedzibę pod tym samym adresem. Mąż skarżącej, R. R., jest zatrudniony w charakterze mechanika samochodowego w spółce C. D.-M.. Na podstawie powszechnie dostępnych danych uzyskanych z sieci Internet ustalono, że spółki te w chwili obecnej oferują do sprzedaży kilkadziesiąt samochodów o średniej cenie kilkudziesięciu tysięcy złotych każdy.

Ze złożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT-8 D.-M. sp. z o.o. w K. K. za 2011 r. wynika, że spółka ta osiągnęła 3.436.473,05 zł przychodu i 190.957,89 zł dochodu. Z zeznania ww. spółki za rok 2012 wynika, że w tym roku firma poniosła stratę w wysokości 28.146 zł, jakkolwiek przychód utrzymany został na dotychczasowym poziomie i wyniósł 3.420.591,89 zł. Okoliczności te świadczą, że spółki, w których skarżąca jest udziałowcem prowadzą prężną działalność o wysokich obrotach. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżąca z tytułu posiadania statusu zarówno udziałowca, jak i prezesa zarządu jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych w tej sprawie, które ograniczają się do kwoty wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie ok. 20 zł. Twierdzeniu skarżącej o wyjątkowo złej sytuacji finansowej nie potwierdza w pełni analiza operacji na jej koncie bankowym. Jak wynika z wyciągu skarżąca dokonuje regularnych przelewów z tytułu wierzytelności osób trzecich (np. opłata za TV w imieniu J.D.). Jakkolwiek nie są to kwoty znaczne ale regularne, co dowodzi, że takie możliwości posiada. Także majątek nieruchomy skarżącej w postaci gruntów rolnych o powierzchni łącznej ok. 9 ha stwarza możliwości zarobkowe w korzystaniu z niego w oparciu o umowy cywilnoprawne na ich użytkowanie lub co najmniej w zakresie pozyskania dopłat rolniczych. Takiej oceny nie zmienia okoliczność, że nieruchomość jest obciążona hipoteką. Zdaniem Sądu kwota ok. 20 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej mieści się w zakresie możliwości finansowej skarżącej, także przy uwzględnieniu, że obowiązek uiszczenia wpisu odnosi się do ponad 100 spraw zawisłych przed tutejszym Sądem.

Odmawiając przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, w osobie wskazanego przez stronę radcy prawnego, R. S., Sąd zauważa, że w dniu 30 października 2014 r. wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona przez radcę prawnego R. S. o od postanowienia tut. Sądu z dnia 23 września 2014 r. odrzucającego skargę. Do skargi kasacyjnej dołączono pełnomocnictwo datowane na dzień 27 października 2014 r., z którego wynika, że skarżąca umocowała pełnomocnika do reprezentowania jej osoby przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym do sporządzenia, podpisania i złożenia skargi kasacyjnej. Podkreślenia wymaga, że sam fakt ustanowienia fachowego pełnomocnika z wyboru automatycznie wyklucza jego ustanowienie w ramach prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z wyżej wskazanymi osobami. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Jak podkreśla się w doktrynie, przesłanka negatywna z art. 246 § 3 p.p.s.a. wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (por. J. Harczuk "Zwroty szacunkowe jako przesłanka przyznania prawa pomocy", ZNSA 2007, Nr 5, s. 69 i n.). W niniejszej sprawie skarżąca pozostaje z radcą prawnym w stosunku prawnym w rozumieniu art. 246 § 3 p.p.s.a.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.