Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1096/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 171 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 613
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r.- Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: art. 10 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. (dalej: organ, organ I i II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...]r. znak [...], wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r., znak [...], [...] zakazującą Z.N. (dalej: strona, skarżący) wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust 1 pkt 2 lub 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. - Prawo geologiczne i górnicze ((t.j. Dz. U. z 2014, poz. 613, dalej: p.g.g.) w na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

2. Postępowanie przed organami administracji publicznej.

2.1. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że powołaną wyżej decyzją z dnia [...]r. organ I instancji działając na podstawie art. 77 ust. 1 p.g.g. i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, ze zm., dalej k.p.a.) zakazał stronie wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust 1 pkt 2 lub 5 p.g.g. w na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, w związku z tym, że w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. jako kierownik działu górniczo - wentylacyjnego "A" w Z. (dalej: "A") wprowadził zmiany sposobu przewietrzania "B" (dalej: "B") (dopuszczając do nieefektywnego przewietrzania wyrobiska) i zezwolił na prowadzenie prac w "B" bez zaktualizowania w tym zakresie "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia "B"" (dalej: projekt techniczny i technologia) sporządzonego przez "C" Spółka z o.o. w C. (dalej: "C"), co spowodowało prowadzenie prac niezgodnie z zasadami techniki górniczej, co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 p.g.g., a także rażące naruszenie § 42 ust. 2 oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 109, poz. 962 ze zm., dalej: rozporządzenie).

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w związku z otrzymanym zawiadomieniem od Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. o podejrzeniu zaistnienia przesłanek określonych w art. 77 ust. 1 p.g.g. w odniesieniu do strony organ wszczął w dniu [...]r. postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ ten dopuścił dowód z dokumentacji wypadku zbiorowego zaistniałego w dniu [...]r., około godziny [...] w "A", w "B", któremu uległo [...] pracowników, na okoliczność dopuszczenia do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia człowieka lub tego ruchu (dowód: postanowienie z dnia [...] r., znak: [...], [...] ).

W dniu [...] r. G.G. został przesłuchany w charakterze świadka w Wyższym Urzędzie Górniczym (dowód: protokół przesłuchania świadka G.G. z dnia [...] r.).

W dniu [...]r. skarżący został przesłuchany w charakterze strony w Wyższym Urzędzie Górniczym (dowód: protokół przesłuchania strony z dnia [...]r.).

Postanowieniem z dnia [...]r. znak: [...], [...], organ dopuścił dowody z:

1) pisma Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...]r., znak: [...], pisma Dyrektora Specjalistycznego Urzędu Górniczego z dnia [...]r., znak: [...] na okoliczność sankcji nakładanych na stronę na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.) oraz p.g.g.

2) pisma strony z dnia [...]r. na okoliczność ustosunkowania się skarżącego do postępowania prowadzonego przez organ i Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G.

W dniu [...]r. R.S. (na wniosek strony) został przesłuchany w charakterze świadka w Wyższym Urzędzie Górniczym (dowód: protokół przesłuchania świadka R.S. w dniu [...]r.).

W piśmie z dnia [...]r. skarżący zwrócił się o przeprowadzenie dowodu z dołączonego do ww. pisma wykazu pytań do świadka R.S.. Organ I instancji nie uwzględnił żądania strony postępowania o przeprowadzenie dowodu z wykazu pytań przygotowanych przez stronę do świadka R.S.. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 78 k.p.a. organ uwzględnia żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W tym przypadku zdaniem organu I instancji taka sytuacja nie ma miejsca. Organ dopuścił natomiast, jako dowody protokół przesłuchania świadka R.S. i elektroniczną wersję przebiegu całego przesłuchania - zgodnie z żądaniem strony (dowód: postanowienie organu I instancji z dnia [...]r., znak: [...], [...]).

W dniu [...]r. G.G. został ponownie (na wniosek strony) przesłuchany w charakterze świadka (protokół przesłuchania świadka G.G. z dnia [...]r. oraz elektroniczna wersja nagrania z tego przesłuchania).

Postanowieniem z dnia [...]r. znak: [...], [...], organ dopuścił, na wniosek strony, jako dowód przekazaną przez Dyrektora "A" ekspertyzę pt. "Badanie i ocena stanu wentylacji w wyrobiskach "B"" sporządzoną przez przedsiębiorstwo "D" Spółka z o.o. w R. w [...]r., na okoliczność zastosowanych rozwiązań i stabilności parametrów działania systemu wentylacji w wyrobiskach "B".

Postanowieniem z dnia [...]r., znak: [...], [...], organ I instancji dopuścił jako dowód protokół przekazania aparatów tlenowych ucieczkowych SR 60 oraz polecenie "A" w Z. z dnia [...]r. dotyczące realizacji robót udrożnienia "B" przez "C" Sp. z o.o. w warunkach II stopnia zagrożenia wodnego wraz z dołączonym schematem dróg ucieczkowych, na okoliczność zakresu i sposobu wykonywania robót przez "C".

W piśmie z dnia [...]r. skarżący na podstawie art. 227, art. 234 ust. 1 i art. 236 k.p.a. wniósł skargę na działanie organu nadzoru górniczego w osobie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G., w związku z możliwością zaistnienia przesłanek do uznania, że działania ww. po wypadku zbiorowym zaistniałym w dniu [...]r. w "B", są niezgodne z obowiązującymi regulacjami prawnymi ze szkodą dla interesu prawnego skarżącego (strony postępowania), naruszając interes społeczny i słuszny interes obywateli, a przede wszystkim podważają zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Dokonując analizy powyższej skargi organ przyjął, że zgodnie z dyspozycją art. 234 pkt 1 k.p.a. skarga złożona przez stronę w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, podlega rozpatrzeniu w toku tego postępowania (wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2005 r. sygn. akt. I SA/Wa 1742/04, LEX nr 19883).

W przedmiotowej skardze strona podniosła dwa rodzaje zarzutów.

Pierwsze z nich dotyczyły postępowania w sprawie ustalenia stanu faktycznego i przyczyny wypadku zbiorowego zaistniałego w dniu [...]r., około godziny [...] w "A", w "B", któremu uległo [...] pracowników, prowadzonego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G., zarzucając mu: (1) nie dopełnienie procedur wynikających z zapisów § 42 ust. 2 pkt 7 zarządzenia organu I instancji z dnia [...]r. w sprawie trybu wykonywania czynności inspekcyjno-technicznych przez pracowników okręgowych urzędów górniczych oraz Specjalistycznego Urzędu Górniczego; (2) przesłanie w dniu [...]r. zawiadomienia do organu o możliwości zaistnienia przesłanek określonych w art. 77 p.g.g. w odniesieniu do strony, przez co doszło do pozaumownych działań Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G.; (3) przedstawienie tego samego zarzutu: "że w projekcie technicznym i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia "B" nie określono sposobu mycia obmurza udrożnionej "B" oraz brak było minimalnej ilości i kierunku przepływu powietrza w tym wyrobisku" trzem osobom po stronie wykonawcy i zamawiającego w ramach realizacji zadania inwestycyjnego odnosząc ww. zarzuty do złamania różnych przepisów, co świadczy w odczuciu strony o szukaniu na siłę osoby odpowiedzialnej za "złamanie" przepisów w odniesieniu do różnych osób przy tym samym "przewinieniu", (4) nie uwzględnienie, że skarżący nie brał udziału w ocenie, opiniowaniu i zatwierdzeniu "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia "B"" oraz "Projektu organizacji robót" zatwierdzonego w dniu [...] r.; (5) nie przesłuchanie w ramach badań powypadkowych mgr inż. B.P.; (6) przedstawienie zarzutu dotyczącego braku w zawartości projektu technicznego, który zgodnie z § 42 ust. 1 rozporządzenia sporządza się na podstawie uznaniowej decyzji kierownika ruchu zakładu górniczego na jego wniosek.

Drugie dotyczą odręcznego zapisu dokonanego przez Dyrektora Departamentu Prawnego Wyższego Urzędu Górniczego na piśmie z dnia [...]r. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. do organu w sprawie możliwości zaistnienia przesłanek określonych w art. 77 p.g.g. w odniesieniu do strony.

Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów organ stwierdził, że art. 105 p.g.g. stanowi, że ruch kładu górniczego prowadzi się w sposób zgodny z przepisami prawa, w szczególności na podstawie planu ruchu zakładu górniczego, a także zgodnie z zasadami techniki górniczej.

Zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny organizować i prowadzić prace, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska.

Zgodnie z § 42 ust 2 rozporządzenia na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego dla przebudów wyrobisk i innych robót górniczych sporządza się projekt techniczny albo technologię wykonania.

W dniu [...]r., L.Z. - Kierownik Ruchu "A", zatwierdził "Projekt techniczny i technologię udrażniania, czyszczenia i mycia "B"", z którego wynika, że ""B" posiada połączenie z powierzchnią poprzez udrożnione częściowo szyby "E" i "F". System wentylacyjny sztolni przewietrzany jest za pomocą wentylatorów lutniowych, zabudowanych [w] rejonie przedmiotowych szybów." (dowód: pkt. 7 sposób przewietrzania Projektu Technicznego udrażniania, czyszczenia i mycia "B", s. 8)". Powstanie takiego projektu technicznego i technologii oznacza, że kierownik ruchu zakładu górniczego uznał, że dokumenty te są konieczne dla prawidłowego prowadzenia prac (§ 42 ust. 2 rozporządzenia). Organ podniósł, że z chwilą zatwierdzenia tego dokumentu wszystkie prace związane z tymi robotami w "B" powinny być prowadzone na jego podstawie (dotyczy to również sposobu przewietrzania). Dokonanie jakichkolwiek zmian w sposobie prowadzenia robót wymaga uprzedniej aktualizacji Projektu technicznego i technologii, oraz zatwierdzenia go przez Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego. Dopiero zatwierdzenie przez Kierownika Ruchu "A" powyższych zmian (w tym przypadku Sposobu przewietrzania określonego w pkt 7 "Projektu technicznego i technologii") stanowi podstawę do ich wprowadzenia w "B". Dodatkowym argumentem przemawiającym za tym, że kierownik ruchu zakładu L.Z. uznał, że ww. dokumentacja powinna być stworzona jest podjęcie przez niego dwukrotnie decyzji o wstrzymaniu robót wykonywanych przez "C" w "B", w związku z nieposiadaniem ww. dokumentacji. Potwierdza to świadek K.W., który zeznaje: "W dniu [...]r. wezwano "C" do niezwłocznego wstrzymania robot do czasu przedłożenia do zatwierdzenia niezbędnej dokumentacji. Dokumentacja ta została złożona i zatwierdzona dnia [...]r. W skład tej dokumentacji wchodziły: Projekt techniczny i technologia zatwierdzony przez Kierownika Ruchu w dniu [...]r. (dowód: protokół przesłuchania świadka K.W. z dnia [...]r.). Potwierdza, to również w swoich zeznaniach L.Z.: " W dniu [...]r., po raz kolejny wezwano "C" do niezwłocznego wstrzymania robót do czasu przedłożenia do zatwierdzenia niezbędnej dokumentacji, którą zatwierdziłem w dniu [...]r. W skład dokumentacji wchodziły: "Projekt techniczny i technologia udrażniania, czyszczenia i mycia "B")" (dowód: protokół przesłuchania świadka L.Z. z dnia [...]r.).

Odnośnie zarzutu dotyczącego odręcznego zapisu dokonanego przez Dyrektora Departamentu Prawnego Wyższego Urzędu Górniczego na piśmie z dnia [...]r. organ I instancji wskazał, że rzeczywiście na piśmie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...]r., znak: [...], znajduje się adnotacja Dyrektora Departamentu Prawnego Wyższego Urzędu Górniczego o treści: "błędne przesłanki, w art.77 Pgg są inne". Podkreślił jednak, że jest to jedynie wewnętrzna, odręczna uwaga, jaką poczynił Dyrektor Departamentu Prawnego, a pismo Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. jest tylko informacją dla organu I instancji, który po przeprowadzeniu wstępnego rozpoznania jako organ I instancji podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania.

Dalej organ wskazał, że w dniu [...]r. na polecenie skarżącego w kanale wentylacyjnym przy szybie "F" uruchomiono "połówkę" wentylatora ssącego typu WLE 605 AM/SK. Wentylator połączony był z lutniociągiem doprowadzanym za tamę wentylacyjną w chodniku podstawowym w pokładzie [...]. Na zrębie szybu "F" zamknięto dotychczas otwarte klapy, których położenia nie określono w Projekcie technicznym i technologii. W dniu [...]r. na podstawie umowy zawartej z "A" firma "G" S.A. w G. rozpoczęła przy szybie "F", prace związane z wykonywaniem obudowy drewnianej chodnika podstawowego w pokładzie [...]. W związku z tym w chodniku podstawowym w pokładzie [...] skrócono lutniociąg, którego koniec zabudowano w odległości około [...] m od szybu "F" i otwarto tamę wentylacyjną w tym wyrobisku. Na zrębie szybu "F" otwarto dotychczas zamknięte klapy (dowód: orzeczenie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...]r. w sprawie wypadku zbiorowego zaistniałego w dniu [...]r., około godziny [...] w "A", w "B", któremu uległo [...] pracowników). Zmiany w systemie przewietrzania nakazał przeprowadzić skarżący. Strona na pytanie: "Czy w związku wprowadzonymi w styczniu 2013r. zmianami w systemie wentylacji, tj. likwidacją tamy wentylacyjnej w chodniku podstawowym w pokładzie [...], skróceniu lutniociągu w tym wyrobisku została zaktualizowana dokumentacja?" odpowiedział: "nie wprowadzono żadnych zmian w projekcie technicznym oraz projekcie technologii prowadzonych robót przez firmą "H". W związku z prowadzeniem robót przez tą firmą w warunkach drugiego stopnia zagrożenia wodnego, zgodnie z wymaganiami przepisów jako kierownik działu górniczo-wentylacyjnego ustalałem miejsca zabudowy sygnalizatorów, systemu łączności na drodze dojścia do pracy oraz dróg wycofania załogi, co było przedstawiane na schemacie przewietrzania. Schemat ten znajdujący sią w miejscu podziału załogi na bieżąco określał sposób przewietrzania rejonu. Podkreślam, że powyższe zmiany dotyczyły robót firmy "H" i nie mają żadnego związku przyczynowo-skutkowego z wypadkiem w dniu [...]r., Dziękuję." (dowód: Protokół przesłuchania strony z dnia [...]r., s. 7). Fakt wprowadzenia zmian w systemie wentylacji bez ich ujęcia w stosownych dokumentacjach potwierdza również świadek J.S.. Świadek zeznaje: "W momencie wejścia z robotami dodatkowy wentylator typu WLE-500 ssący zabudowany był w chodniku podstawowym w pokładzie [...] w odległości około [...]m od tamy wentylacyjnej, z lutniociągiem poprowadzonym za tamą wentylacyjną w tym chodniku, która zabudowana była w odległości około [...]m od podszybia szybu. Wentylator ten był już nieczynny - odłączony, tama wentylacyjna była otwarta - tama ta posiadała jedne drzwi otwierane do góry. Lutniociąg z wentylatora zabudowanego w kanale szybu zakończony był w odległości około [...]m, przed tamą. W dniu [...]r. [...], po powtarzających sią przekroczeniach dopuszczalnych stężeń C02 oraz obniżonej zawartości 02 stwierdzonych w chodniku podstawowym w pokładzie [...], skrócono ten lutniociąg o około [...]m, tak, że jego koniec znajdował sią około [...]m od podszybia szybu, tj. w rejonie tamy izolacyjnej po zachodnim ociosie chodnika. Klapy na zrąbie szybu " F " w trakcie naszych robót były zawsze otwarte, a po zejściu firmy także pozostawiano je otwarte. Tama wentylacyjna w chodniku podstawowym została ostatecznie zlikwidowana w dniu [...]r., a wentylator także został wydany na powierzchnią. Nie otrzymaliśmy od "A" żadnych dokumentów w związku z powyższymi zmianami w wentylacji." (dowód Protokół przesłuchania świadka J.S. z dnia [...]r., s. 2). Zmieniony system przewietrzania wyrobiska nie gwarantował poprawnego ani stabilnego jego przewietrzania. Potwierdziła to ekspertyza pt. "Badanie i ocena stanu wentylacji w wyrobiskach "B"", wykonana przez Przedsiębiorstwo "D" Spółka z o.o. Z ekspertyzy tej wynika, że: " W tymczasowym systemie przewietrzania "B" najsłabszym prądem powietrza jest prąd powietrza przepływający Sztolnią od ul [...]. Ilość powietrza płynącego Sztolnią od ul. [...] jest niewielka i wynosi ok. [...]m/min. Moc prądu opływowego przepływającego Sztolnią od ul. [...] jest bardzo słaba i wynosi Nf=29,7 Wat. Każde zakłócenie powstałe na szybie "F" w wyniku rozszczelnienia na zrąbie szybu (np. podczas transportu materiałów) lub spowodowane przerwą w pracy wentylatora lutniowego zabudowanego przy tym szybie mogło spowodować, że w Sztolni od ul. [...] prąd powietrza ulegnie zatrzymaniu lub nawet odwróceniu." (dowód: ekspertyza pt.: "Badanie i ocena stanu wentylacji w wyrobiskach "B"", wykonana przez Przedsiębiorstwo "D" Spółka z o.o.).

Dalej organ argumentował, że zgodnie z zasadami techniki górniczej podziemne wyrobiska muszą być przewietrzane prądami powietrza, które mają określony kierunek i nie mogą być wrażliwe na zmianę ciśnienia barometrycznego ani na depresję naturalną. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że w "B" dochodziło do odwracania kierunku prądu powietrza. Fakt zmiany kierunku powietrza w "B" potwierdza również w swoich zeznaniach skarżący. Strona zeznaje: "Znany jest mi tylko jeden przypadek dotyczący zmiany kierunku przepływu powietrza w części sztolni od strony ul. [...]. W [...]r. (nie pamiętam dokładnie daty) sztygar M.N. zgłosił mi telefonicznie fakt zmiany kierunku przepływu powietrza w miejscu wykonywania robót." (dowód: protokół przesłuchania strony z dnia [...]r., s. 6). W dalszej części strona na pytanie: "Prowadząc akcję ratowniczą z meldunków zastępów biorących udział w akcji ratowniczej otrzymywał Pan informacje o składzie atmosfery. W jakich miejscach "B" zostało stwierdzone występowanie tlenku węgla? odpowiada: "Z udokumentowanego przebiegu akcji ratowniczej w dniu [...]r. wynika, że pierwsze stężenia tlenku węgla na poziomie [...] ppm zostały zmierzone na [...] m bieżącym sztolni od strony chodnika łączącego w kierunku wschodnim (około [...] m od miejsca pracy urządzenia spalinowego). Następne pomiary wykonywane były cyklicznie na polecenie kierownika akcji. " (dowód: protokół przesłuchania strony z dnia [...]r., s. 9). Z przytoczonych zeznań strony wynika, że spaliny z "urządzenia czyszczącego" cofnęły się o [...] m, co świadczy o nieprawidłowym przewietrzaniu w związku z zaistniałą zmianą kierunku przepływu powietrza, co wskazuje na brak stabilności sposobu przewietrzania.

Zdaniem organu że skarżący po uzyskaniu informacji od sztygara M.N. o zmianie kierunku przepływu powietrza w "B" nie podjął żadnych działań, w celu poprawy systemu przewietrzania. Wynika to wprost z jego zeznań: Na pytanie: "Jakie podjął Pan działania po otrzymaniu w [...]r. od sztygara N. informacji o odwróceniu kierunku przepływu powietrza w "B", od strony wlotu przy ulicy [...]? odpowiada: "Zgodnie z tym co zeznałem wcześniej odnośnie wrażliwości układu przewietrzania na nagłe zmiany ciśnienia barometrycznego, Kopalnia nie posiadała w omawianym okresie środków technicznych do szybkiego przeciwdziałania opisanej sytuacji." (dowód: protokół przesłuchania strony z dnia [...]r., s. 7).

W konsekwencji nie podjęcie przez stronę działań w związku ze zmianą kierunku przepływu powietrza w "B" stanowi rażące naruszenie § 10 ust. 1 rozporządzenia, tj. dopuszczenie do prowadzenia prac w sposób nie zapewniający bezpieczeństwa pracowników. Wynika to z zeznań świadków. Świadek P.K. zeznaje: "Dodaję, że w dniu [...]r. pod koniec zmiany "A " odczułem zastój powietrza w sztolni oraz zmianę jego kierunku. O tym fakcie powiedziałem K., który w tym zakresie powiadomił Z., który w tym czasie także był w sztolni. " (dowód: Protokół przesłuchania świadka P.K., z dnia [...]r.). Podobnie zeznaje świadek G.L., który zeznał, że: "Pamiętam, że w dniach przed [...]r. występowały zastoje powietrza w sztolni południowej. Bywało tak, że powietrze płynęło w stronę wylotu na ul. [...], zamiast płynąć do szybu "F". W dniu [...]r. pracowałem na zmianie "B" i w tym dniu także następowała zmiana kierunku przepływu powietrza w trakcie zmiany." (dowód: Protokół przesłuchania świadka G.L., z dnia [...]r., s. 2). Świadek M.N. w swoich zeznaniach stwierdził, że: pamiętam, że w dniach przed [...]r. występowały zastoje powietrza w sztolni [...]. Bywało tak, że powietrze płynęło w stronę wylotu na ul. [...], zamiast płynąć do szybu " F", było to w dniu [...]r., w którym nadsztygar K. nadzorował prace na zmianie "A ". Nadsztygar przekazując mi raport po zmianie, ja byłem w tym dniu zatrudniony na zmianie "B", poinformował mnie, że powietrze płynie w stronę ul. [...] od początku zmiany. (...). Dalej zeznaje: " Wcześniej już zdarzały się takie przypadki i musiałem co najmniej 2 razy wycofać ludzi ze sztolni z uwagi na zastój powietrza i przekroczenie dopuszczalnych stężeń gazów" (dowód: protokół przesłuchania świadka M.N. z dnia [...]r., s. 2).

Z zebranego materiału dowodowego, zdaniem organu I instancji wynikało, że skarżący jako osoba kierownictwa tj. kierownik działu górniczo-wentylacyjnego nie organizował i nie prowadził prac w "B" w sposób zapewniający bezpieczeństwo zatrudnionym tam pracownikom, w szczególności poprzez dopuszczenie do prowadzenia prac bez zaktualizowanego projektu technicznego i technologii oraz nie podjął działań po uzyskaniu w [...]r. informacji o niezamierzonym, przypadkowym odwróceniu kierunku przepływu powietrza w "B", w celu jego ustabilizowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji uznał, że zachowanie strony stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 u.g.h., a także rażące naruszenie § 42 ust. 2 rozporządzenia oraz rażące naruszenie § 10 pkt 1 rozporządzenia. Na podstawie art. 224 p.g.g. przepisy rozporządzenia pozostają w mocy do czasu wejścia w życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie art. 120 ust. 1 p.g.g.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.g.g. m.in. w stosunku do osoby, która wykonuje czynności kierownictwa ruchu (zgodnie z art. 53 ust. 3 u.g.g., czynnościami tymi są czynności kierownika ruchu, zastępcy kierownika ruchu, kierownika działu ruchu oraz zastępcy kierownika działu ruchu) w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, w przypadku dopuszczenia się przez nią m.in. naruszenia przepisów ww. ustawy lub rażącego naruszenia przepisów wydanych na podstawie ww. ustawy (a w związku z ich niewydaniem — przepisów wydanych na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze), można orzec zakaz wykonywania czynności, na okres do 2 lat.

Organ I instancji uznał postępowanie strony za naganne i działając w granicach uznania administracyjnego w zakresie wymiaru zakazu, wziął pod uwagę sposób i okoliczności działania strony, tj.: wprowadzenie przez skarżącego jako kierownika działu górniczo - wentylacyjnego "A" zmian sposobu przewietrzania "B" (dopuszczając do nieefektywnego przewietrzania wyrobiska) i zezwolenia na prowadzenie prac w "B" bez zaktualizowania w tym zakresie projektu technicznego i technologii sporządzonego przez "C".

Organ I instancji przyjął, że skarżący jako pracownik z wieloletnim stażem, pełniący odpowiedzialną funkcję jaką jest kierownik działu górniczo-wentylacyjnego powinien wiedzieć, że zmiany w sposobie przewietrzania wprowadza się dopiero po zaktualizowaniu dokumentacji w tym zakresie. Taki sposób prowadzenia ruchu zakładu górniczego jest, zdaniem organu I instancji, niezgodny z zasadami techniki górniczej i stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 p.g.g. Ponadto zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska. Biorąc powyższe pod uwagę, wyżej opisane zachowanie strony pełniącego funkcję kierownika działu górniczo-wentylacyjnego, stanowi rażące naruszenie wyżej cytowanego przepisu rozporządzenia.

Z pozyskanych w trakcie prowadzonego postępowania informacji z Okręgowego Urzędu Górniczego w G. i Specjalistycznego Urzędu Górniczego na temat nakładanych sankcji wynika, że ani Dyrektor Specjalistycznego Urzędu Górniczego, ani Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. nie nakładali na stronę w ostatnich trzech latach żadnych sankcji na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze oraz u.g.g. Informacje zawarte w tych dokumentach, a także opinia o przebiegu pracy zawodowej wydana przez "A" zostały uwzględnione przez organ I instancji podczas ustalania wymiaru zakazu. Przy wymierzaniu kary za naruszenie porządku i dyscypliny pracy przez stronę, organ ten uwzględnił rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień jego winy i dotychczasowy stosunek do pracy.

Organ I instancji wskazał, że wszechstronnie rozważył interes strony i słuszny interes społeczny, a okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie wobec skarżącego zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 u.g.g. na okres 12 miesięcy, jako właściwego i wystarczającego środka dyscyplinującego, a wymierzona kara jest adekwatna do przewinienia i jego skutków, jakim jest naruszenie ww. przepisów u.g.g. i rażące naruszenie ww. przepisów wydanych na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze.

Dalej organ ten argumentował, że skarżący przed dniem wejścia w życie p.g.g. uzyskał kwalifikacje kierownika ruchu podziemnych zakładów górniczych wydobywających węgiel kamienny oraz kierownika działu wentylacji w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, a ponadto przed dniem wejścia w życie p.g.g. pełnił (i nadal pełni) obowiązki kierownika działu wentylacji w "A", będącym zakładem prowadzącym działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 p.g.g. W § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie określenia zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych (Dz. U. Nr 286 poz. 1686) wymieniona została "A".

Organ I instancji uznał, że biorąc pod uwagę powyższe uzasadnione było w przedmiotowej sprawie rozszerzenie zakazu wykonywania czynności na zakłady prowadzące działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 p.g.g.

3.2. Od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, złożył wniosek z dnia [...]r. o ponowne rozpatrzenie sprawy i w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, iż orzeczony w decyzji zakaz jest całkowicie bezzasadny, nie mający uzasadnienia w powołanych, naruszonych przepisach, co skutkuje brakiem podstaw do zastosowania art. 77 p.g.g.

W uzasadnieniu wniosku strona przyznała, iż zmiana systemu przewietrzania miała miejsce, lecz miała "charakter tymczasowy", a z punktu widzenia ruchu zakładu górniczego umiana ta była uzasadniona, a wręcz konieczna". Wskazała, że zmianę tę przedstawiła kierownikowi ruchu zakładu górniczego, który ją zaakceptował. Strona podniosła także, iż określenie "nieefektywne przewietrzanie" jest "pojęciem obiegowym i nie stanowi kategorii prawnej mogącej służyć za podstawę do stawiana jakichkolwiek zarzutów", a przepisy górnicze nie zawierają takiego terminu. Zdaniem skarżącego, przyczyną zdarzenia zaistniałego w dniu [...]r. było wprowadzenie i praca maszyn spalinowych stwarzających realne zagrożenie dla załogi.

Jednocześnie skarżący zarzucił organowi, że nie przeprowadził dowodu, z którego wynikałoby, że system wentylacji działał w dniu zdarzenia niewłaściwie. Zdaniem strony, fakt "napotkania zapalonej lampy benzynowej" w sztolni podczas akcji ratowniczej w dniu [...]r. świadczy jednoznacznie, iż przez cały czas wypadku i podczas akcji ratowniczej nie doszło do powstania atmosfery ubogiej w tlen. W opinii strony, zarzutowi "rzekomej bezczynności" przeczą okresowe kontrole dokonywane przez stronę oraz zakup wentylatorów głównego przewietrzania. Za chybiony uznała ona także zarzut dopuszczenia przez stronę do prowadzenia prac bez zaktualizowania projektu technicznego i technologii. Według strony, powołany przez organ przepis § 42 rozporządzenia zupełnie nie odnosi się do strony niniejszego postępowania, bowiem, zgodnie z tym przepisem, na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego dla przebudów wyrobisk i innych robót górniczych sporządza się projekt techniczny albo technologię wykonywania. Z przepisu tego, zdaniem strony, nie wynikają obowiązki kierownika działu, ale kompetencje kierownika ruchu zakładu, który może wnieść o to, by prace były prowadzone zgodnie z określonym projektem albo technologią.

Ponadto strona, "z daleko idącej ostrożności procesowej, na wypadek przyjęcia przez organ, że doszło jednak do naruszenia przepisów wydanych na podstawie ustawy lub niedbalstwa w wykonywaniu czynności", wskazała, "że ewentualnie stwierdzone uchybienia nie powinny być uznane za rażące ".

3.3. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy własną decyzję.

W uzasadnienie podkreślił, że właściwe przewietrzanie wyrobisk podziemnych, czyli zapewnienie w nich powietrza o odpowiednich parametrach, jest najważniejszym zadaniem służby wentylacyjnej każdego podziemnego zakładu górniczego. W celu zapewnienia odpowiedniego składu powietrza (tj. minimalnej zawartości tlenu oraz maksymalnej zawartości innych gazów), który wprost jest określony w § 187 rozporządzenia, kierownik służby wentylacyjnej (kierownik działu wentylacji) określa ilość powietrza, którą należy doprowadzić do tych wyrobisk, biorąc pod uwagę liczbę ludzi przebywających w wyrobiskach oraz występujące zagrożenia naturalne. Przepływ powietrza w wyrobiskach jest wymuszony przez stosowany system przewietrzania wraz z zastosowanymi urządzeniami wentylacyjnymi, począwszy od wentylatorów głównych, poprzez śluzy i tamy wentylacyjne, a skończywszy na nawiewkach. System przewietrzania musi zapewniać stabilność przepływu powietrza we wszystkich wyrobiskach zakładu górniczego. Organ ten wskazał, że kierunek przepływu powietrza w wyrobisku nie może zmieniać się przypadkowo, lecz tylko i wyłącznie na skutek zamierzonych działań. W przypadku dokonywania zmian w systemie przewietrzania, np. w trakcie przebudowy urządzeń wentylacyjnych, można mówić o tymczasowym sposobie przewietrzania danego wyrobiska lub rejonu, jednakże jest to sytuacja ograniczona czasowo (która powinna trwać najkrócej jak to możliwe), wymagająca dodatkowego nadzorowania. Zmian w systemie przewietrzania dokonuje się na wniosek kierownika działu wentylacji zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu. Jednakże, wyjątkowo, w sytuacji nie cierpiącej zwłoki, można dokonać zmian, a następnie niezwłocznie należy dokonać ich zatwierdzenia. Po wykonaniu zmian w systemie przewietrzania należy niezwłocznie zaktualizować - w tym zakresie - wszystkie dokumenty zakładu górniczego tj. mapy, schematy, projekty techniczne robót. Obowiązek ten spoczywał na kierowniku działu wentylacji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż sama strona przyznała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż zmiany w sposobie przewietrzania zostały zaproponowane przez stronę kierownikowi ruchu zakładu i zaakceptowane przez niego.

Organ II instancji stwierdził, że nie kwestionuje zasadności i konieczności wprowadzenia zmian w systemie przewietrzania "B", dokonanych w [...]r., lecz wskazuje na to, że strona - kierownik działu górniczo-wentylacyjnego, do dnia [...]r. nie wprowadziła ich do projektu technicznego i technologii, przez co dopuściła do prowadzenia, przez kilka miesięcy, prac bez aktualnej dokumentacji, a w konsekwencji nie organizowała i nie prowadziła prac w "B" w sposób zapewniający bezpieczeństwo zatrudnionym tam pracownikom. Określenie "nieefektywne przewietrzanie" jest pojęciem ogólnym, łączącym pojęcia dotyczące przewietrzania, na które składają się elementy takie jak: ilość powietrza, jego skład, temperatura i kierunek przepływu.

Przywołanie przez stronę faktu, że w czasie prowadzenia akcji ratowniczej w dniu [...]r. w miejscu zdarzenia napotkano zapaloną lampę benzynową i wysnucie z tego wniosku, iż "świadczy to jednoznacznie o tym, że przez cały czas wypadku (kilka godzin pracy myjki spalinowej z napędem silnikowym benzynowym) i potem w czasie prowadzenia akcji nie doszło do powstania atmosfery ubogiej w tlen", jest co najmniej nieuzasadnione. Benzynowa lampa wskaźnikowa, jak sama nazwa wskazuje, służy jedynie jako wskaźnik zawartości tlenu w otaczającej atmosferze (nie jest ona urządzeniem pomiarowym). Fakt palenia się lampy benzynowej świadczy wyłącznie o tym, że w otaczającym ją powietrzu zawartość tlenu przekracza 17% (poniżej 17% lampa taka gaśnie). W powietrzu atmosferycznym na powierzchni, na naszej wysokości nad poziomem morza zawartość tlenu wynosi ok. 20,5%, a przepisy górnicze określają minimalną zawartość tlenu w "atmosferze kopalnianej" na 19% (§ 187 rozporządzenia). Zdaniem organu odwoławczego, nie można więc jednoznacznie stwierdzić, że nie powstała atmosfera uboga w tlen. Ponadto zwrócił on uwagę, iż w powietrzu stwierdzono przekroczenie zawartości tlenku węgla (stwierdzono stężenie tlenku węgla na poziomie 0,08%, a dopuszczalne przez przepisy rozporządzenia stężenie wynosi 0,0026%).

Organ odwoławczy odnosząc się do przywołanych przez stronę faktów z zakresu działań podejmowanych przez nią w związku z zaburzeniami w sieci wentylacyjnej "B", o których strona została poinformowana przez sztygara N., wskazuje, że były to działania jak najbardziej prawidłowe w chwili otrzymania informacji o zdarzeniu. Jednakże w późniejszym czasie należało dokonać szczegółowej analizy przyczyn i okoliczności zdarzenia wraz z określeniem czy była to sytuacja incydentalna, czy należy podjąć działania (i określić jakie) w celu niedopuszczenia do powtórzenia się jej w przyszłości.

Z zebranego materiału dowodowego wynikało, zdaniem organu, że nie był to jedyny przypadek świadczący o niestabilnym przepływie powietrza, o jakim strona powinna wiedzieć. Świadkowie, których zeznania zostały włączone do materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, wskazują bowiem na takie zdarzenia, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, należy zwrócić uwagę na fakt, że w dniu [...]r. na zmianie A nastąpiło wycofanie na powierzchnię załogi Firmy "H", która wykonywała prace w rejonie wentylacyjnym sztolni, z powodu przekroczenia dopuszczalnej zawartości tlenku węgla w "powietrzu kopalnianym", co zostało następnie odnotowane w Książce raportowej "A" Oddziału "H", obejmującej okres od dnia [...]r. do dnia [...]r.

Ustosunkowując się do kwestii zakupu wentylatorów organ odwoławczy podkreślił, że jeśli system wentylacyjny spełniał tylko minimalne wymogi, czyli nie posiadał żadnej "rezerwy", to należało jego działanie objąć szczególnym nadzorem i objąć szczególnym nadzorem i dokonać montażu zakupionych urządzeń w celu zwiększenia skuteczności przewietrzania. Jeśli więc system wentylacyjny wymagał zainstalowania nowych wentylatorów, niezrozumiałym jest fakt, że tego nie zrobiono. Jeśli zaś, jak twierdzi strona, stosowane przewietrzanie było skuteczne, to wcześniejszy zakup wentylatorów nie ma związku ze sprawą. Podkreślił również, iż strona sama przyznała, że zaproponowała kierownikowi ruchu zakładu zmiany w systemie wentylacji, które zostały przez niego zaakceptowane.

W ocenie organu, za chybione należało uznać wywody strony odnośnie interpretacji zapisów § 42 rozporządzenia, bowiem w § 42 ust. 1 określono dla jakich robót obligatoryjnie opracowuje się projekty techniczne wraz z technologią wykonywania, zaś § 42 ust. 2 umożliwia kierownikowi ruchu zakładu górniczego nakazanie sporządzenia projektu technicznego wraz z technologią wykonywania dla innych, niewymienionych w ust. 1 robót górniczych. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje swoje obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.

Obowiązek sporządzenia i aktualizowania odpowiedniej części ww. projektu technicznego spoczywał na stronie, będącej osobą kierownictwa ruchu zakładu górniczego.

Wykonywanie czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego oraz długoletnie doświadczenie zawodowe w zestawieniu z wagą stwierdzonych naruszeń, których dopuściła się strona, zdaniem organu, nie może być oceniane inaczej niż wykonywanie czynności z rażącym naruszeniem, stanowi bowiem przykład zachowania nagannego, lekceważącego stosunku do obowiązujących przepisów prawa, co skutkowało stworzeniem bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa osób zatrudnionych w zakładzie górniczym.

W trakcie rozpatrywania przedmiotowego wniosku, Ministerstwo Środowiska przekazało, w dniu 12 maja 2014r., organowi skargę strony z dnia [...]r. Strona wyraziła w niej wątpliwości co do treści projektu technicznego i technologii będącego przedmiotem analizy organu w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto, zwróciła uwagę na złożoną do organu skargę na działanie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. po wypadku zbiorowym zaistniałym w dniu [...]r. w "B". Wskazała również, że zarzuty w sprawie były wielokrotnie modyfikowane i rozszerzane przy zachowaniu jedynie konsekwencji w twierdzeniu o możliwości zaistnienia przesłanek określonych w art. 77 p.g.g. do orzeczenia zakazu wykonywania określonych czynności w ruchu zakładu" w stosunku do strony, oraz że organ uznał, iż pismo strony z dnia [...]r. nie wnosi do sprawy nic nowego, pomimo iż strona zwróciła w nim uwagę na stwierdzenie rzeczoznawcy ds. ruchu zakładów górniczych mgr inż. G.G. odnośnie systemu wentylacji w "B". Utrzymuje, iż organ "pomija milczeniem i przechodzi do porządku nad (...) stwierdzeniem, że wszystkie decyzje w ramach pełnionej funkcji kierownika działu górniczo-wentylacyjnego, w tym dotyczące zmian w wentylacji sztolni", były konsultowane przez stronę z kierownikiem ruchu zakładu "A". Podkreśla także, że przewidziany w art. 77 ust. 2 p.g.g. środek represyjny w postaci zakazu wykonywania na okres do dwóch lat określonych czynności w ruchu zakładu musi być adekwatny do przewinienia i jego skutków. Strona zarzuciła również, iż organ, wydając zakaz z art. 77 p.g.g., zastosował "ogólne normy prawne w zakresie wymagań dotyczących organizowania pracy w bezpieczny sposób", tj. art. 105 p.g.g. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia, a ponadto, zdaniem strony, organ dopuścił się naruszenia art. 8 K.p.a.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, że odnośnie treści projektu technicznego będącego przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu, organ zwrócił uwagę, że w treści decyzji z dnia [...]r., znak: [...], [...], w sposób jednoznaczny określił dokument poddany analizie i stanowiący podstawę sformułowania sentencji tej decyzji. Zarzuty formułuje organ nadzoru górniczego prowadzący postępowanie na podstawie art. 77 ust. 1 p.g.g., tj. organ, który nie jest związany treścią zawiadomienia a nie ma wpływu na jego treść.

Dalej organ podkreślił, iż zarzuty stawiane stronie zostały zmodyfikowane, ale nie rozszerzone. Zauważył także, że zgodnie z zapisami § 42 ust. 2 pkt 7 Zarządzenia nr 11 organu z dnia 3 lutego 2012r. w sprawie trybu wykonywania czynności inspekcyjno-technicznych przez pracowników okręgowych urzędów górniczych oraz Specjalistycznego Urzędu Górniczego (Dz. Urz. WUG z 2012 r., poz. 38, z późn. zm.), orzeczenie zawierać powinno "określenie naruszonych w związku z wypadkiem przepisów lub zasad techniki górniczej'. Brak jest natomiast wymogu przypisania stwierdzonych naruszeń konkretnym osobom.

Zdaniem organu odwoławczego, nie ma znaczenia dla sprawy kwestia przesłuchania Pana B.P.. Odnośnie wywodu strony nt. ekspertyzy sporządzonej przez mgr inż. G.G. pn. "Badanie i ocena stanu wentylacji w wyrobiskach "B"" oraz zdarzenia, które miało miejsce w dniu [...]r., a także kwestii pełnienia przez stronę funkcji kierownika działu górniczo-wentylacyjnego, stanowisko organu zostało szczegółowo przedstawione powyżej - w uzasadnieniu niniejszej decyzji. W zaskarżonej decyzji oraz w niniejszej decyzji wyczerpująco uzasadniono sprawę naruszonych przez stronę przepisów prawa, wymiaru kary oraz odpowiedniego stosowania przepisów p.g.g. w zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 p.g.g.

Odnośnie zarzutu w zakresie naruszenia w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego art. 8 k.p.a., organ nie dopatrzył się działań podważających zaufanie strony do władzy publicznej, ponadto wskazuje, iż organy nadzoru górniczego sprawują nadzór i kontrolę nad ruchem zakładów górniczych w zakresie określonym w art. 168 p.g.g., nie zaś w obszarach wskazanych przez stronę w skardze.

3. Postępowanie przed sądem I instancji.

3.1. Na decyzję organu II instancji, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wywiódł skargę, w której zarzucił naruszenie:

1) art. 77 ust. 1 p.g.g. poprzez błędne jego zastosowanie, tj. w sytuacji, w której nie wystąpiły przesłanki naruszenia ustawy oraz rażącego naruszenia przepisów wydanych na jej podstawie oraz nieuwzględnieniu przy ocenie zachowania skarżącego również tymczasowego charakteru wentylacji, a ponadto zastosowanie niezwykle rzadko stosowanej najwyższej sankcji zawodowej w sytuacji braku rażących uchybień oraz w oparciu o pojęcia nie regulowane prawem i dowolnie interpretowane, jak zwłaszcza pojęcie "nieefektywnego przewietrzania", "sztuka górnicza";

2) art. 2 ust. 1 p.g.g. poprzez nie uwzględnienie i nie wyjaśnienie przy ocenie sprawy reguły "odpowiedniego" stosowania ustawy do robót prowadzonych w wyrobiskach zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych, wymienionych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2, w celach innych niż określone ustawą, w szczególności turystycznych, leczniczych i rekreacyjnych;

3) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym w szczególności poprzez pominięcie bez zasięgnięcia wiedzy fachowej (np. dowód z opinii biegłego), że przyczyną zdarzenia było działanie urządzenia nie spełniającego norm oraz że wentylacja pomimo jej tymczasowego charakteru działała sprawnie, bezpodstawne przyjęcie wadliwości wentylacji i bagatelizowanie znaczenia lampy benzynowej jako wskaźnika składu powietrza bez zasięgnięcia wiedzy fachowej w tym zakresie, nie wyjaśnienie przyczyn braku decyzji władz kopalni o modernizacji systemu przewietrzania pomimo zakupionych dużo wcześniej urządzeń;

4) art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, brak ustalenia prawdy obiektywnej i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie stanu faktycznego odbiegającego od prawy obiektywnej, w tym w szczególności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący wiedział o więcej niż jednym wcześniejszym . zakłóceniu wentylacji oraz że nie przedsięwziął wymaganych sztuką górniczą działań, a także przez pominięcie zeznań powołanego przez organ świadka będącego rzeczoznawcą ds. ruchu zakładów górniczych, wskazującego na prawidłowe działanie wentylacji przed wypadkiem w dniu [...] r., dowolne przyjęcie rażącego charakteru ewentualnych naruszeń rozporządzenia łub sztuki górniczej, błędy logiczne w ocenie materiału dowodowego zwłaszcza danie wiary zeznaniom sprzecznym z innymi zeznaniami, nie wyjaśnienie braku zabezpieczenia, na etapie postępowania przed Dyr. OUG, książki raportowej mającej wskazywać na rzekomo znane stronie wcześniejsze przypadki zaburzeń wentylacji,

5) art. 8 k.p.a. poprzez ograniczenie praw strony i naruszenie zasady zaufania (do organu poprzez kilkakrotną modyfikację i rozszerzanie stawianych zarzutów, wynikające z nagrań nieprawidłowości w prowadzeniu rozpraw w tym przesłuchiwania świadków (m.in. sposób traktowania strony, uwagi osobiste), opieranie się na dokumentach nie znajdujących się w aktach sprawy, jak w szczególności brak "Projektu", którego to dokumentu dotyczył zarzut o jego nie zaktualizowaniu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a., wskazał, iż podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy celem jej załatwienia, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, w związku z tym zarzut ograniczenia praw strony i naruszenia zasady zaufania strony do organu władzy publicznej jest nieuzasadniony.

Organ podniósł, co znalazło wyraz w decyzji z dnia [...]r., że w dniu [...]r., strona potwierdziła fakt zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i nie wniosła żadnych uwag w tym zakresie. Organ podkreślił, że stwierdzone naruszenia, których dopuściła się skarżący, nie mogą być oceniane inaczej niż wykonywanie czynności z rażącym naruszeniem, są bowiem przykładem zachowania nagannego oraz lekceważącego stosunku do obowiązujących przepisów prawa, co skutkowało stworzeniem bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa osób zatrudnionych w zakładzie górniczym.

4.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się zasadna.

4.2. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przywołany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

4.3. W rozpoznawanej sprawie w skardze zarzucono zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego jak i procesowego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na zastosowanie w sprawie odpowiednich przepisów prawa materialnego.

4.4. Zdaniem Sądu dokonane przez organy ustalenia faktyczne nie stanowią wystarczającej podstawy do przesądzenia czy skarżący naruszył art. 77 ust. 1 p.g.g., a w konsekwencji czy istniały podstawy do orzeczenia zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust 1 pkt 2 lub 5 p.g.g. w na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Z tej przyczyny rozpoznanie przez Sąd zarzutów naruszenia prawa materialnego jest przedwczesne.

4.5. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

"Dla każdego zatem postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania administracyjnego (wyr. NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 521/07, LEX nr 475569)" (Cz. Martysz, Komentarz do art. 77 k.p.a., nr 83482).

Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, czyli obowiązku wynikającego z art. 77 k.p.a., jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, które powoduje wadliwość decyzji (tak WSA w wyroku z dnia 21 maja 2014r., sygn. akt. IV SA/Po 1/14, LEX nr 1465916, por. także wyrok WSA z 4 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Kr 455/13, LEX nr 1343018, wyrok WSA z dnia 28 marca 2013r., sygn. akt I SA/Wa 1980/12, LEX nr 1423134).

4.6. W pierwszej kolejności wskazać należy, że twierdzenia organu nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. W przekazanych Sądowi aktach sprawy nie ma bowiem wersji projektu technicznego i technologii, do którego odnosi się decyzja organu I instancji. Projekt ten nie zawiera bowiem na stronie 8 punktu 7 regulującego sposób przewietrzania sztolni. Skoro zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego projekt techniczny i technologia nie reguluje sposobu przewietrzania sztolni to zarzut nie wprowadzenia zmian przez skarżącego w tym zakresie jest całkowicie gołosłowny i bezpodstawny. Nie można bowiem przyjąć, że to na stronie ciążył obowiązek zmian unormowań, których nie było. W konsekwencji trafny okazał się zarzut skarżącego, że w aktach sprawy brak projektu, którego nie zaktualizowanie mu się zarzuca.

4.7. Wskazać również należy, że organ stawia sprzeczne ze sobą tezy. Z decyzji tego organu wydanej w I instancji (z samej jej sentencji) wynika, że skarżący nie wprowadził żadnych zmian w systemie przewietrzenia. Natomiast w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że nie kwestionuje zasadności i konieczności wprowadzenia zmian w systemie przewietrzania "B", dokonanych w [...]r. (str. 3 zaskarżonej decyzji), co oznacza, że organ odwoławczy przyznał, że zmian tych skarżący dokonał. Tym bardziej, że zarzucił, że zmiany te nie zostały wprowadzone w projekcie technicznym i technologii.

4.8. Na podstawie dokonanych z naruszeniem prawa ustaleń faktycznych organ uznał, przywołując § 42 rozporządzenia, że osobą odpowiedzialną za aktualizację projektu technicznego i technologii jest skarżący. Przyjmując takie stanowisko nie uwzględnił, że projekt ten sporządzała firma zewnętrzna, a skarżący nie brał udziału w jego ocenie, opiniowaniu i zatwierdzeniu podpisanego w dniu [...]r.

Wskazując na obowiązek strony dotyczący wprowadzenia zmian systemu wentylacji organ błędnie powołał § 42 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego dla przebudów wyrobisk i innych robót górniczych sporządza się projekt techniczny albo technologię wykonywania. Przepis ten nie wskazuje osoby, na której ciąży obowiązek sporządzenia projektu czy jego zmiany. Trudno zatem podzielić zdanie organu, że skarżący naruszył powołany przepis w stopniu rażącym skoro nie normuje on jego obowiązku w tym zakresie.

Natomiast z § 222 rozporządzenia wynika natomiast wprost, że kierownik działu wentylacji, za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, wprowadza zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które nanosi się na mapy i schematy wentylacyjne w ciągu doby. Jednak organ nie zarzucił skarżącemu naruszenia tego przepisu.

4.9. W zaskarżonej decyzji trafnie organ przywołał treść § 7 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje swoje obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego. Jednakże organ ten nie uwzględnił dalszych regulacji rozporządzenia i w konsekwencji wyciągnął błędne wnioski.

Istotne bowiem znaczenie dla sprawy ma § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia, z którego wynika, że osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegać ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, określającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności. Za doręczenie osobie kierownictwa i dozoru ruchu zakresu czynności odpowiedzialny jest kierownik ruchu zakładu górniczego za doręczenie, za pokwitowaniem, osobie kierownictwa i dozoru ruchu zakresu czynności.

Organ podatkowy nie ustalił jaki był zakres czynności strony ani nie przeanalizował regulacji wewnętrznych "A" w tym zakresie, co winien był uczynić.

Z tych względów postawienie zarzutu naruszenia § 10 rozporządzenia uznać należy za przedwczesne. Powołany przepis stanowi, że osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny:

1) organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska,

2) informować podległych im pracowników o przepisach i zasadach bezpiecznego wykonywania pracy.

W kontekście postawienia zarzutu naruszenia § 10 rozporządzenia organ wyjaśni kwestię zakupu wentylatorów w kontekście postawionego skarżącemu zarzutu niewprowadzenia zmian w zakresie systemu przewietrzania "B".

4.10. Sąd nie podziela stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji, że przeprowadzenie dowodu na okoliczność "złej wentylacji" w dniu zdarzenia, nie ma żadnego znaczenia, gdyż zarzut nie dotyczy tylko tego, ale obejmuje okres od dnia [...]r. do dnia [...]r., a zakaz wykonywania nie został orzeczony w związku z wypadkiem zbiorowym w kopalni w dniu [...]r. Wskazać bowiem należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji obejmuje okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. a zatem zdarzenia w nim zaistniałe, w tym również wypadek zbiorowy. Przypomnieć także należy, że postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji dopuścił dowód z dokumentacji wypadku zbiorowego zaistniałego w dniu [...]r., około godziny [...] w "A", w "B", któremu uległo [...] pracowników, na okoliczność dopuszczenia do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia człowieka lub tego ruchu. Jednak ustalenia w nim zawarte potraktował w sposób wybiórczy pomijając całkowicie fakt wykonywanie prac nie ujętych w projekcie technicznym i technologii przez nieuprawnionego podwykonawcę firmę "I" z wykorzystaniem ww urządzenia czyszczącego firmy DiBO Inc. W Belgii, wyposażonego w silnik spalinowy typu Honda GX390. Instrukcja tego urządzenia wykluczała jego stosowanie w pomieszczeniach zamkniętych z niewystarczającą wentylacją (orzeczenie z [...]r.) oraz okoliczności związane z ewakuacją pracowników.

Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje również fakt, że ww orzeczenie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a i korzysta z domniemania przewidzianego w tym przepisie. Zgodnie z nim dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

4.11. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie sposób podzielić stanowiska organu, że skarżący odpowiadając: "Zgodnie z tym co zeznałem wcześniej odnośnie wrażliwości układu przewietrzania na nagłe zmiany ciśnienia barometrycznego, Kopalnia nie posiadała w omawianym okresie środków technicznych do szybkiego przeciwdziałania opisanej sytuacji" potwierdził wprost, że nie podjął żadnych działań w celu poprawy systemu przewietrzania (str. 7 decyzji I instancji).

4.12. Mając na uwadze powyższe rozważania organ odwoławczy jest zobowiązany, w świetle art. 7 i art. 77 k.p.a. przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie wskazanym wyżej, a w szczególności na okoliczność ustalenia podstaw odpowiedzialności skarżącego. W tym celu organ II instancji ustali zakres czynności skarżącego w "A" dopuszczając jako dowód w sprawie stosowne dowody.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ uwzględni treść art. 80 k.p.a. i wynikającą z niego zasadę rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W szczególności organ uwzględni całą treść "Orzeczenia" i zgromadzone w sprawie dowody. Uzupełni również materiał dowodowy w zakresie wskazanym wyżej.

4.14. Niezależnie od powyższych uwag, nie przesądzając kwestii odpowiedzialności skarżącego, organ weźmie pod uwagę brzmienie art. 77 ust. 1 p.g.g., który stanowi o "rażącym" naruszeniu wydanych na jej podstawie przepisów. Aby zatem powołany przepis miał w rozpoznawanej sprawie zastosowanie naruszenie prawa powinno być kwalifikowane. Nie każde zatem naruszenie prawa będzie miało charakter rażący.

Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" polega na wykazaniu, że zachowanie strony pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Nie każde jednak naruszenie prawa ma charakter rażący, a tylko takie, kiedy proste zestawienie treści przepisu z treścią decyzji wskazuje na ich wzajemną sprzeczność.

Zdaniem Sądu wywody organu w tej materii nie uzasadniają przyjęcia kwalifikowanego naruszenia prawa, a więc naruszenia prawa w stopniu rażącym.

4.15. Końcowo wskazać należy, że z § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2011 r. (Dz. U. z 2011r., nr 286, poz.1686) w sprawie określenia zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych wynika, iż "A" stanowi zlikwidowany podziemny zakład górniczy, w wyrobiskach których do prowadzenia robót w celach innych niż określone ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, w szczególności turystycznych, leczniczych i rekreacyjnych, stosuje się odpowiednio przepisy tej ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji uwzględni zatem specyfikę kopalni i "odpowiednie" stosowanie przepisów p.g.g.

4.16. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono w trybie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.