Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 897/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 4 i § 6 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.
article: art. 130 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gugała-Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 455/09 w sprawie ze skargi A. Z. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 455/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zwany dalej WSA, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Z. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu /dalej zwane SKO/, z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy – skargę oddalił.

W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] Prezydent Miasta Zamościa orzekł o zatrzymaniu A. Z. A. prawa jazdy kategorii B, z powodu przekroczenia 24 punktów za naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. W odwołaniu A. A. wskazał, że zdarzenie z [...] czerwca 2007 r. powodujące przekroczenie dopuszczalnego limitu punktów, miało miejsce 2 lata temu i zostało ocenione przez Sąd Rejonowy w H., który orzeczeniem z dnia [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] stwierdził, że nie daje ono podstaw do zatrzymania prawa jazdy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. SKO odwołania nie uwzględniło i powołując się na wniosek Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji wskazało, że A. A. trzykrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co otrzymał łącznie 33 punkty ([...] października 2006 r. - 13 punktów, [...] marca 2007 r. - 6 punktów i [...] czerwca 2007 r. - 14 punktów). Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998), dalej zwanym rozporządzeniem, o usuwaniu punktów z ewidencji decyduje upływ czasu pomiędzy zdarzeniami skutkującymi otrzymaniem punktów. Przekroczenie 24 punktów w ciągu roku - jak to ma miejsce w sprawie - powoduje, że punkty te nie podlegają usunięciu z ewidencji z powodu upływu czasu od ich otrzymania. Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908 ze zm.) oraz powołanego rozporządzenia, nie dają organowi orzekającemu o zatrzymaniu prawa jazdy uprawnień do kontrolowania prawidłowości ewidencji punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostają argumenty co do orzeczenia Sądu w H. w sprawie zdarzenia z [...] czerwca 2007 r., gdyż jak wynika z treści odwołania Sąd rozpatrywał sprawę o wykroczenie a nie o zatrzymanie prawa jazdy.

W skardze A. A. domagał się uchylenia decyzji SKO i zarzucił naruszenie § 4 ust. 1 w zw. z ust. 4 oraz w zw. z § 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia, gdyż punkty nałożone w dniu [...] czerwca 2007 r. nie mogą być sumowane z otrzymanymi wcześniej. Wskazał, że w wyniku odwołania do Sądu wpis ostateczny dotyczący tych punktów mógł zostać dokonany dopiero po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 20 marca 2009 r. Punkty powinny być więc usunięte z ewidencji po upływie roku od ich nałożenia.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA skargę oddalił wskazując, że zgodnie z przepisem art. 138 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że w okresie krótszym od jednego roku /od [...] października 2006 r. do [...] czerwca 2007 r./ skarżący przekroczył limit 24 punktów. Twierdzenie, że punkty nałożone w dniu [...] czerwca 2007 r. - z uwagi na nieprawomocność wyroku z dnia [...] marca 2009 r. - nie mogły być zsumowane z otrzymanymi w dniu [...] października 2006 r. i [...] marca 2007 r. stoi w sprzeczności z art. 130 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że decydujące znaczenie dla usunięcia punktów z ewidencji ma data popełnienia naruszenia drogowego, za które przyznano punkty niezależnie od tego, kiedy orzeczenie w sprawie nałożenia tych punktów stało się prawomocne. Nieprzyjęcie przez skarżącego mandatu karnego nakładającego 14 punktów za naruszenia przepisów drogowych w dniu [...] czerwca 2007 r. i skierowanie sprawy do Sądu nie oznacza, że skoro wydane w tej sprawie orzeczenie stało się prawomocne dopiero w 2009 r., to do okresu 1 roku, po upływie którego usuwa się punkty z ewidencji, wliczeniu ulegają tylko punkty z wykroczeń popełnionych [...] października 2006 r. oraz [...] marca 2007 r. (razem 19). Przy prowadzeniu tej ewidencji brana jest też pod uwagę data [...] czerwca 2007 r., gdyż objęta jest wpisem tymczasowym. Powyższe znajduje również odzwierciedlenie w § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, zgodnie z którym wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone m.in. prawomocnym wyrokiem sądu. Przed wydaniem tego rozstrzygnięcia do ewidencji wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia wpis tymczasowy, który zawiera informację o liczbie punktów, jakie zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem. Po stwierdzeniu naruszenia prawomocnym wyrokiem, wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym (§ 4 ust 4). Z kolei w myśl § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Jednocześnie WSA stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący nie może kwestionować prowadzonego postępowania wykroczeniowego, gdyż tryb ewidencji punktów za naruszenia prawa drogowego jest postępowaniem odrębnym wobec postępowania dotyczącego trybu nałożenia mandatu za wykroczenie drogowe. Skoro SR w H. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2009 r. uznał skarżącego winnym popełnienia wykroczenia drogowego w dniu [...] czerwca 2007 r., to wpis tymczasowy obejmujący punkty przyznane za to wykroczenie, stał się wpisem ostatecznym. To z kolei było podstawą do zsumowania tych punktów z wcześniejszymi, ponieważ od dnia [...] października do dnia [...] czerwca 2007 r. nie upłynął 1 rok. W tej sytuacji uprawniony organ, wobec dyspozycji art. 138 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, stwierdzając przekroczenie 24 punktów, prawidłowo orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy.

W skardze kasacyjnej A. Z. A., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 8 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie istotnych interesów skarżącego w wyniku nieuwzględnienia, iż w orzeczeniu wydanym w sprawie przez SR w H. w dniu [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] stwierdza się, iż "nie istnieją podstawy do zatrzymania prawa jazdy z uwagi na znaczny upływ czasu od zaistnienia zdarzeń, w wyniku których doszło do nałożenia punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego", co wobec podjęcia przez organy administracyjne czynności zmierzających do zatrzymania prawa jazdy podważa zaufanie skarżących do organów Państwa,

2. § 4 ust. 1 w zw. z ust. 4 w zw. z § 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w wyniku błędnego przyjęcia, iż poprzez wpis tymczasowy punkty przyznane w dniu [...] czerwca 2007 r. mogą być sumowane z punktami przyznanymi wcześniej w sytuacji, w której wpis ostateczny 14 punktów dokonany został po uprawomocnieniu się orzeczenia z dnia [...] marca 2009 r., a zatem punkty nałożone w dniu [...] października 2006 r. oraz w dniu [...] marca 2007 r. nie mogą być sumowane z punktami przyznanymi za naruszenie przepisów ruchu drogowego [...] czerwca 2007 r., które nie były objęte wpisem tymczasowym.

Na tych podstawach wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżone orzeczenie prowadzi do zatrzymania prawa jazdy A. A., co stoi w sprzeczności z poczynionymi przez Sąd I instancji na s. 1 uzasadnienia ustaleniami, że "Sąd Rejonowy jednoznacznie uznał brak podstaw do zatrzymania prawa jazdy". Narusza to interes i podważa zaufanie skarżącego, "w którego sprawie organy państwowe wydają wzajemne sprzeczne orzeczenia". Podniesiono, że punkty nałożone w dniu [...] czerwca 2007 r. nie mają charakteru wpisu ostatecznego i jako nie objęte wpisem tymczasowym, nie mogą być sumowane z nałożonymi wcześniej. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia, wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. Skarżący odmówił przyjęcia mandatu, więc zastosowanie znajdzie ust. 2 stanowiący, iż dopuszcza się dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli po ujawnieniu naruszenia wszczęto postępowanie przygotowawcze lub skierowano wniosek o ukaranie do sądu (...). Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocny orzeczeniem. Zatem punkty przyznane za zdarzenie z dnia [...] czerwca 2007 r. zostają naliczane dopiero gdy nabiorą charakteru wpisu ostatecznego, co ma miejsce w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym wyrokiem. W sprawie stało się tak po uprawomocnieniu orzeczenia z dnia [...] marca 2009 r., a zatem już po usunięciu punktów za wcześniejsze zdarzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności nie występuje, dlatego NSA związany był granicami skargi kasacyjnej.

W podstawach skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie zasad ogólnych rządzących postępowaniem administracyjnym, a to art. 8 i art. 7 k.p.a., które formułują odpowiednio zasadę pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasadę legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Nie jest kwestionowane, że A. A. naruszył przepisy ruchu drogowego w dniu [...] października 2006 r., za co otrzymał 13 punktów oraz w dniu [...] marca 2007 r., za co otrzymał 6 punktów. Skarga kasacyjna nie podważa również, że kolejne naruszenie przepisów miało miejsce [...] czerwca 2007 r., jednakże strona odmówiła przyjęcia mandatu i wobec tego sprawę rozpoznał sąd powszechny. Sąd Rejonowy w H. orzeczeniem z dnia [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] uznał winnym A. A. naruszenia w dniu [...] czerwca 2007 r. zasad ruchu drogowego jednakże podkreślić należy, że tylko to wykroczenie, z pominięciem wcześniej popełnionych, było przedmiotem oceny i w konsekwencji wymiaru kary. Zajęcie więc na gruncie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy sprawy stanowiska, że "nie istnieją podstawy do zatrzymania prawa jazdy z uwagi na znaczny upływ czasu od zaistnienia zdarzeń, w wyniku których doszło do nałożenia punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego" oznacza tylko tyle, że Sąd nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień. Natomiast w żadnym wypadku zapatrywanie to nie może przekładać się na postępowanie administracyjne, które toczy się niezależnie od postępowania wykroczeniowego i w oparciu o inne przepisy, a to ustawę – Prawo o ruchu drogowym. Ustawa ta zawiera własne, odrębne i niezależne od wymierzanych w postępowaniu mandatowym względnie sądowym kar i środków karnych regulacje dotyczące zarówno przesłanek zatrzymania prawa jazdy, jak i organu właściwego w tego rodzaju sprawach. Zatem organy administracyjne nie uchybiły zasadom wyrażonym w art. 8 i art. 7 k.p.a., a WSA trafnie nie dopatrzył się naruszenia wymienionych przepisów i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko w takim przypadku byłaby podstawa do uwzględnienia skargi /art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a./. w zw. z ust. 4 w zw. z § 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia. Przy tak postawionym zarzucie zauważyć przede wszystkim należy, że w § 6 rozporządzenia nie ma ustępu 3. Paragraf 6 dzieli się bowiem na dwa ustępy, a ustęp 1 składa się z czterech punktów, przy czym punkt 3 reguluje kwestie usuwania punktów z ewidencji. Brak w § 6 ustępu 3 oznacza, że przepis nieistniejący nie mógł zostać naruszony. Niemniej jednak, mimo nieprecyzyjnego postawienia zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając uzasadnienie skargi kasacyjnej przyjął, że w istocie zarzut dotyczy naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia i w takim zakresie dokonał jego oceny.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym; ustęp 4 stanowi z kolei, że wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1. Natomiast § 6 ust. 1 pkt 3 ma brzmienie: organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty /.../. Dopełnieniem wskazanych unormowań jest ustęp 2 § 4, wedle którego przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem.

Z przedstawionych regulacji w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istotną datą jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego. Natomiast wpis punktów do ewidencji, będący konsekwencją naruszenia przepisów, ma jedynie charakter techniczny a data dokonania tego wpisu w żadnym wypadku nie ma wpływu na ustalanie rocznego terminu, po upływie którego wpisane do ewidencji punkty podlegają usunięciu. Jeśli chodzi o wpis tymczasowy do ewidencji, to również odnosi się on do naruszenia przepisów ruchu drogowego w konkretnej dacie, a jego różnica z wpisem ostatecznym jest jedynie taka, że do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia o naruszeniu przepisów ruchu drogowego, za które dokonano wpisu tymczasowego, nie można wywodzić skutków z tego wpisu w postaci zatrzymania prawa jazdy. Stąd też przyznane na przestrzeni 1 roku punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego, mające zarówno charakter wpisu ostatecznego jak i tymczasowego, nie mogą być z ewidencji usunięte do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia o naruszeniu przepisów ruchu drogowego objętego wpisem tymczasowym, gdyż zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dokonanych wpisów nie wykreśla się, jeżeli kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty.

Jak już wyżej wskazano, A. A. naruszeń przepisów ruchu drogowego dopuścił się w dniach [...] października 2006 r., [...] marca 2007 r. oraz [...] czerwca 2007 r., a więc na przestrzeni 1 roku. Za naruszenia te otrzymał: z dnia [...] października 2006 r. - 13 punktów, z dnia [...] marca 2007 r. - 6 punktów i z dnia [...] czerwca 2007 r. - 14 punktów, łącznie 33 punkty. Dwa pierwsze wpisy miały charakter ostateczny, zaś trzeci – charakter tymczasowy. Do czasu więc prawomocnego rozstrzygnięcia wszystkie wpisy /ostateczne i tymczasowy/ nie mogły być usunięte. Prawomocny zaś wyrok skazujący dotyczący naruszenia przepisów ruchu drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. miał ten skutek, że wpis tymczasowy stał się wpisem ostatecznym. Hipotetycznie, gdyby skarżący kasacyjnie został uniewinniony przez Sąd Rejonowy w H., wpis tymczasowy zostałby usunięty z ewidencji /§ 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia/, a w konsekwencji również podlegałyby usunięciu wpisy ostateczne, stosownie do przepisu art. 130 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zatem zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia jest również nieusprawiedliwiony.

Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlega oddaleniu, na podstawie art. 184 p.p.s.a.