Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3652/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

1 W Y R O K 2 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: 2 Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz 3 As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba ( spr. ) 4 Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz TG


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., powołując podstawę prawną z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił T. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. decyzje z dnia [...] r., z tytułu "udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w organach Milicji Obywatelskiej" od [...] do [...] r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że działalność T. K., uznawana jako kombatancka według poprzednio obowiązujących przepisów, polegała na służbie w Milicji Obywatelskiej. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził też, że zgodnie z powołanym przepisem nie był obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. K. wniósł o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 1 lub art. 2 pkt 5 ustawy.

Zarzucił organowi, iż nie uwzględnił w trakcie rozpoznania sprawy, jego działalności w okresie od [...] do [...] r., opisanej we wcześniejszych pismach z dnia [...] i [...] r. Były to walki zbrojne o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, poza służbą w Milicji Obywatelskiej, która jeszcze wówczas nie została powołana.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.

Stanowisko swe uzasadnił, poza wcześniej przedstawionymi argumentami, tym, iż Milicja Obywatelska nie była, ze względu na swe zadanie, służbą zmilitaryzowaną. Dlatego też służba w organach milicji nie może być uznana za działalność kombatancką lub równorzędną z kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2, art. 2 lub art. 4 ustawy.

Podnoszona przez T. K. okoliczność, iż brał udział w czasie służby w walce z niedobitkami armii niemieckiej i z Wehrwolfem nie może stanowić o zastosowaniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, z uwagi na nie zmilitaryzowany charakter MO.

T. K. wniósł skargę do Sądu, zarzucając organowi administracji naruszenie przepisów kpa, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nie zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz twierdzenie, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich w toku postępowania weryfikacyjnego.

Ponadto skarżący wskazał powoływane wcześniej okoliczności, uzasadniające, jego zdanie, przyznanie mu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 2 i 5 ustawy kombatanckiej.

W odpowiedzi na skargę orzekający w sprawie organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią zdanie pierwszego art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które mocą dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej".

Oczywistym w przedmiotowej sprawie jest, iż T. K. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego właśnie tytułu, a więc zachodzą przesłanki wskazane w cytowanym przepisie.

Jednakże należy mieć na względzie, iż skarżący konsekwentnie, od początku postępowania weryfikacyjnego podnosił, iż w okresie od [...] do [...] r. brał udział w zbrojnych walkach z rozbitkami wojska niemieckiego (grupami Wehrwolfu) i to nie w ramach służby w Milicji Obywatelskiej, lecz organizacji pod nazwą Milicja Robotnicza, co oznaczało, że powoływał się na tytuł wymieniony w art. 1 ust. 1 lub art. 2 ust. 5 ustawy.

W takiej sytuacji należało ocenić, czy nie zaistniała jedna z sytuacji wskazanych w zdaniu drugim art. 25 ust. 2 pkt 2, to jest, czy nie zostały ziszczone warunki uprawniające skarżącego do zachowania uprawnień kombatanckich.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu orzekającego w sprawie, iż nie jest on obowiązany do badania w toku postępowania weryfikacyjnego, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich.

Wniosek osoby, której uprawnień dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (vide: uchwała 7 Sędziów NSA z 4 marca 2000 r. sygn. OPS/3/01 ONSA 2002 r./14/132).

Orzekający w sprawie organ przyjął, iż skarżący w okresie od [...] r. służył w Milicji Obywatelskiej, która nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, tym samym nie mógł nabyć uprawnień kombatanckich, nawet z tytułu walki z Wehrwolfem i nie znajduje zastosowania art.1 ust. 2 pkt 6 ustawy.

O ile zgodzić należy się z poglądem, iż Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, jednakże nie zostało jednoznacznie wyjaśnione, czy rzeczywiście skarżący już od [...] r. służył w organach Milicji Obywatelskiej.

Ponadto walka z UPA lub Wehrwolfem w ramach MO nie wyłącza możliwości nabycia uprawnień kombatanckich, a to w sytuacjach, gdy funkcjonariusze ci byli skierowani do specjalnych grup operacyjnych tworzonych w celu walk z oddziałami UPA, czy też pojedynczo lub w mniejszych grupach, będąc poddani rozkazom wojskowym (wyrok SN z 29.08.2001. syg. III RN 132/00 OSNP 2002/5/101).

Jak wynika z pisemnego oświadczenia skarżącego, oraz przedłożonego dokumentu brał on udział w schwytaniu 9 jeńców, w tym 8 Niemców, których przekazał do Sztabu Armii Radzieckiej.

W przedstawionej sytuacji istotną wadę postępowania administracyjnego z punktu widzenia stosowania art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa było zaniechanie oceny twierdzeń skarżącego oraz zaoferowanych przez niego dowodów w postaci zaświadczenia, które wskazywały na udział skarżącego w walce z Niemcami - oraz element pozostawania pod dowództwem wojskowym.

Z wymienionych powodów uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 lit. a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustrojach sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).

O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 u.p.s.a.

Sąd nie zastosował art. 152 upsa uznając, że kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji reguluje przepis szczególny, to jest art. 26 ustawy o kombatantach.

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczna będzie pełna ocena podnoszonych i udowadnianych przez skarżącego okoliczności, dotyczących jego udziału w walkach z Niemcami, ze szczególnym uwzględnieniem elementu pozostawania pod rozkazami wojskowymi, ewentualnie charakterem organizacji w ramach której prowadził walkę o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższe ustalenia pozwolą dopiero na ocenę, czy skarżący prowadził działalność odpowiadającą tytułowi z art. 1 ust. 1, 1 ust. 2 pkt 6 bądź art. 2 ust. 5 ustawy, a w konsekwencji czy zachował uprawnienia kombatanckie.

/-/ L.Drewniak-Żaba /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz

TG