Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 820/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 256 ust. 1, art. 131 ust. 1 pkt 1, usat. 2 pkt 1, art. 164
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 23, art. 43
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 1, art. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, arrt. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi F. w K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowny [...] nr [...] 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej F. w K. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku F. z siedzibą w K., o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy WENTZL udzielonego na rzecz J.M.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ na wstępie podał, że w dniu [...] lutego 2010 r., Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego postanowiło na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. w pkt 1 o zawieszeniu postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy WENTZL o nr [...], do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w przedmiocie ustalenia prawa wnioskodawcy do nazwy WENTZL jako dobra osobistego oraz zobowiązało wnioskodawcę – F. - do wystąpienia do właściwego sądu cywilnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Kolegium Orzekające uznało, że skoro wnioskodawca postępowania w sprawie unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego, tj. F. podnosi zarzut, że sporne prawo na znak towarowy o nr [...] narusza jego dobra osobiste, to rozstrzygnięcie tej kwestii należy do kognicji sądu powszechnego.

W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez wydanie postanowienia o zamknięciu rozprawy w dniu [...] lutego 2010 r., a następnie postanowienia o jej otwarciu i wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Uznała także za błędne stanowisko Urzędu, jakoby w przedmiotowej sprawie zaistniał spór dotyczący przysługiwania stronie lub jednej ze stron praw do oznaczenia WENTZL jako dobra osobistego. Podkreśliła, że po stronie uprawnionego, brak jest powiązań rodzinnych, które uzasadniałyby dochodzenie przez niego ochrony praw związanych z nazwiskiem WENTZL. Powołując się na orzecznictwo, stwierdziła także, że Urząd Patentowy jest kompetentny do dokonywania rozstrzygnięć w kwestii naruszeń praw osobistych.

Rozpoznając ponownie kwestię zawieszenia postępowania Kolegium Orzekające na wstępie podkreśliło, że uprawniony do spornego znaku towarowego zakwestionował przysługiwanie wnioskodawcy prawa do posługiwania się wyrazem WENTZL, inaczej niż jedynie w nazwie F. A zatem pomiędzy stronami istnieje spór, co do tego, czy wnioskodawcy przysługuje prawo do nazwy WENTZL jako oznaczenia przedsiębiorstwa.

Organ podkreślił także, że wnioskodawca żądając unieważnienia spornego znaku towarowego, niewątpliwie podniósł zarzut naruszenia przez sporne prawo wyłączne, praw osobistych F. do oznaczenia WENTZL używanego zarówno w nazwie F. oraz jako oznaczenie przedsiębiorstwa. Oznacza to, że pomiędzy stronami powstał spór dotyczący w istocie praw osobistych do oznaczenia WENTZL, na których wnioskodawca opiera swoje żądanie unieważnienia spornego znaku towarowego WENTZL o nr [...].

Wskazując następnie na treść art. 164 w związku z art. 255 ust. 1 p.w.p. Kolegium Orzekające stwierdziło, że Urząd Patentowy w toku postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy jest uprawniony do rozstrzygania kwestii naruszenia praw osobistych lub majątkowych, o ile kwestia ta dotyczy sfery przedmiotowej znaku towarowego. Jeżeli kwestia ta odnosi się do sfery podmiotowej, to rozstrzygnięcie tego zagadnienia, jako zagadnienia wstępnego, leży w kompetencji sądu powszechnego. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 4666/03, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2007r., sygn. akt II GSK 377/06.

W ocenie Kolegium, skoro w rozpatrywanej sprawie, istnieje spór co do istnienia po stronie wnioskodawcy prawa do posługiwania się nazwą WENTZL jako oznaczenia przedsiębiorstwa, to do rozstrzygnięcia tego sporu, zgodnie z art. 17 k.p.c. uprawniony jest właściwy sąd powszechny.

Uzasadniając, że kwestia ta stanowi zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ podniósł, że bez rozstrzygnięcia tego sporu nie można stwierdzić, czy w świetle powołanego przez wnioskodawcę przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem praw wnioskodawcy do nazwy. Podkreślał także, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, którym w przedmiotowym postępowaniu jest ustalenie praw do oznaczenia WENTZL o charakterze osobistym ma decydujące znaczenie w sprawie o naruszenie tych praw wnioskodawcy poprzez udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy WENTZL o nr [...].

Ustosunkowując się do zarzutów wnioskodawcy, organ podniósł, że argumentacja odnośnie braku po stronie uprawnionego do spornego znaku praw osobistych do oznaczenia WENTZL jest jedynie stanowiskiem strony postępowania, a nie rozstrzygnięciem. Wskazał także na nieskuteczność pozostałych zarzutów dot. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. oraz 8 k.p.a. znajdujących zastosowanie w świetle przepisu art. 256 ust. 1 p.w.p., jako, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie F. z siedzibą w K. zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2010 r. oraz utrzymującego go postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2011 r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

-art. 6 w zw. art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez uchylenie, pomimo braku przesłanek ustawowych, następujących postanowień Urzędu Patentowego RP wydanych i ogłoszonych na rozprawie w dniu [...] lutego 2010 r. w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy WENZTL ([...]): (1) o zamknięciu rozprawy, (2) o wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie oraz (3) o odroczeniu ogłoszenia decyzji w sprawie na czas 2 tygodni;

-art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez Urząd Patentowy RP zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny;

-art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niepodjęcie przez Urząd Patentowy RP wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, poprzez nierozpatrzenie przez Urząd Patentowy materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i pominięcie w ten sposób istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz poprzez nieuwzględnienie przez Urząd Patentowy w dokonywaniu oceny materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą;

-art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez uchybienie przez Urząd Patentowy RP zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasadzie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, polegające w szczególności na wydaniu przez Urząd Patentowy RP, już po zamknięciu rozprawy w sprawie, nie sygnalizując w toku całego postępowaniu (niemalże 2 lata) takiej możliwości, postanowienia o zawieszeniu postępowania ze względu na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny;

-art. 11 k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a. z zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez uchybienie przez Urząd Patentowy RP zasadzie, zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, polegające w szczególności na braku powołania przez Urząd Patentowy RP podstawy prawnej dla otwarcia zamkniętej rozprawy i uchylenia przez Urząd Patentowy RP ogłoszonych w dniu [...] lutego 2010 r. postanowień jak również na braku zawarcia uzasadnienia postanowienia z dnia [...] lutego 2010 r. o zawieszeniu postępowania, a w konsekwencji na niedokonaniu przez Urząd Patentowy RP jakiejkolwiek analizy i wyjaśnienia zasadności przesłanek jakimi kierował się Urząd Patentowy RP otwierając zamkniętą rozprawę, uchylając ogłoszone postanowienia oraz wydając postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Rozwijając w uzasadnieniu zarzuty skargi, skarżąca podniosła m. in., że w toku postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy WENTZL ([...]) zarejestrowanego na rzecz W. – J. M., zainicjowanego jej wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r. przedłożyła do akt sprawy wyczerpujący materiał dowodowy wykazujący zarówno na fakt, że nazwa WENTZL jest dobrem osobistym skarżącej, a poprzez uzyskanie prawa ochronnego przez uczestnika, to dobro osobiste doznaje naruszenia, jak i na fakt, że uczestnik dokonał zgłoszenia znaku towarowego WENTZL w złej wierze. Podkreśliła, że w sprawie odbyły się 2 rozprawy: w dniu [...] października 2009 r. oraz [...] lutego 2010 r., gdzie na rozprawie w dniu [...] lutego 2010 r. Przewodnicząca Kolegium Orzekającego zamknęła rozprawę, a po odbyciu narady, Kolegium orzekające postanowiło o wydaniu decyzji w sprawie, jednocześnie odraczając ogłoszenie tej decyzji na dzień [...] lutego 2010 r.

Na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2010 r., nie ogłoszono jednak decyzji, a przewodnicząca otworzyła uprzednio zamkniętą rozprawę i na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. z zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. ogłosiła postanowienie zgodnie z którym, Urząd Patentowy RP z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w przedmiocie ustalenia praw wnioskodawcy do nazwy WENZTL jako dobra osobistego, zobowiązując skarżącą do wniesienia powództwa do właściwego sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego i dostarczenie Kolegium kopii pozwu z prezentatą poświadczoną za zgodność w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia skarżącej postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Zdaniem skarżącej, Kolegium Orzekające, wydając w dniu [...] lutego 2010 r. postanowienia o zamknięciu rozprawy, o wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie oraz o odroczeniu ogłoszenia decyzji na czas 2 tygodni, było, z uwagi na treść art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. związane jego treścią od chwili ogłoszenia. Dodała także, że okoliczność, iż przepis dotyczący związania organu administracji publicznej decyzją stosuje się odpowiednio również do postanowień, potwierdza expressis verbis art. 126 k.p.a., jak również stanowisko doktryny. Podkreślała, że organ administracji publicznej nie może dowolnie zmieniać ogłoszonych już postanowień, np. po dojściu do wniosku, że inne rozwiązanie w danej sprawie byłoby bardziej wskazane. Zdaniem skarżącej, takie działanie stoi jawnie w sprzeczności nie tylko z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., ale również narusza podstawową zasadę postępowania administracyjnego wskazaną w art. 6 k.p.a. - tzw. zasadę legalizmu i praworządności.

Skarżąca kwestionując fakt otwarcia przez organ rozprawy na nowo, podkreśliła, że procedura administracyjna nie przewiduje takiej możliwości, a brak jest podstaw do stosowania w drodze analogii przepisów procedury sądowoadministracyjnej (art. 133 § 2 i 3 p.p.s.a.) oraz przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 225 k.p.c.). Wskazała, że zgodnie z art. 256 ust. 1 p.w.p. przepisy procedury cywilnej w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP stosuje się wyłącznie w zakresie kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej stanowisko Urzędu Patentowego odnośnie braku po jego stronie możliwości stwierdzenia, czy nazwa "WENTZL" jest dobrem osobistym F. nie znajduje w świetle zebranego w postępowaniu materiału dowodowego zupełnie uzasadnienia, a w konsekwencji, nie znajduje uzasadnienia zawieszenia postępowania przez Urząd Patentowy RP. Jak dalej podkreślała, niesporne jest, że F. utworzona została na podstawie testamentu z dnia [...] maja 1935 r. A. z W. L., a oznaczenie "WENTZL" jest jednocześnie nazwiskiem fundatorki F. jak i składnikiem (najważniejszym) nazwy F. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że słowo WENTZL jako nazwa stanowi dobro osobiste skarżącej. Wskazując na przedstawione w toku postępowania dowody, skarżąca, stwierdziła, że kwestia tego czy nazwa Wentzl jest dobrem osobistym F. w ogóle nie powinna podlegać badaniu przez Urząd Patentowy RP jako oczywista. Podkreśliła także, że kwestia ta nie była w ogóle przedmiotem sporu między stronami postępowania, a zarzuty uprawnionego do spornego znaku w tym zakresie nie powinny być w ogóle brane pod uwagę jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ kwestia nazwy Wentzl jako dobra osobistego F. została przesądzona szeregiem dokumentów przedstawionych przez skarżącą w niniejszym postępowaniu. Reasumując wywodziła, że w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne. Z ostrożności podniosła, że nawet jeśli kwestia istnienia po stronie skarżącej dobra osobistego w postaci nazwy "WENTZL" budziła wątpliwości lub była sporna między stronami, to nie stanowi ona zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a., albowiem Urząd Patentowy RP dysponuje pełnią kompetencji do samodzielnego rozstrzygania zagadnienia istnienia bądź braku naruszenia praw osobistych lub majątkowych w związku z postępowaniami dotyczącymi spełniania ustawowych warunków rejestracji znaku towarowego - zarówno w postępowaniu zgłoszeniowym jak i w postępowaniu spornym. Podnosiła, że w postępowaniu zgłoszeniowym Urząd bada m.in. ewentualność kolizji znaku towarowego z prawami osobistymi innych niż zgłaszający osób (art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., art. 135 p.w.p.), a w postępowaniu spornym w sprawach o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, co wynika pośrednio z art. 164 p.w.p., jak również bezpośrednio z art. 165 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Podobna kompetencja została przyznana Urzędowi Patentowemu w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (art. 117 ust. 2 p.w.p.). We wszystkich tych przypadkach, zdaniem skarżącej, Urząd orzeka w trybie postępowania administracyjnego o przyznaniu praw wyłącznych i o braku naruszenia równorzędnych praw innych osób. W rzeczywistości zatem Urząd Patentowy RP rozstrzyga w postępowaniu zgłoszeniowym kwestie, które mogłyby być właściwe dla rozstrzygnięcia przez sądy cywilne (art. 1 k.p.c.), ale przekazane zostały właśnie Urzędowi Patentowemu RP do rozpoznania jako "innemu organowi" wymienionemu z art. 2 § 3 k.p.c. Zdaniem skarżącej, podobnie się dzieje w postępowaniu spornym, które służy weryfikacji wcześniejszych ustaleń powziętych przez Urząd Patentowy RP w postępowaniach zgłoszeniowych, w którym Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP jest kompetentne do dokonywania rozstrzygnięć w kwestii naruszeń praw osobistych. Powyższe okoliczności powinny być uwzględniane przy wykładni przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, który zarówno w postępowaniu zgłoszeniowym (zgodnie z art. 253 p.w.p.) jak i w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP (zgodnie z art. 256 ust. 1 p.w.p.) stosuje się odpowiednio. Skarżąca podkreśliła także, że przepis dotyczący zawieszenia postępowania ze względu za zaistniałą potrzebę rozstrzygnięcia kwestii wstępnej sam z siebie podlega, jako wyjątkowy, ścisłej wykładni, co oznacza, że wykładnia ta powinna być szczególnie rygorystyczna.

Skarżąca zwróciła również uwagę na niekonsekwencję Urzędu Patentowego RP, która ujawniła się w postanowieniu z dnia [...] lutego 2010 r., a następnie w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydanym na skutek złożenia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W postanowieniu z dnia [...] lutego 2010 r. Urząd Patentowy RP wskazuje, że "(...) F. poniosła m.in. zarzut, że sporne prawo ochronne udzielone na oznaczenie WENTZL nr [...]narusza jej dobra osobiste a do ustalenia, czy prawo do nazwy WENTZL jest dobrem osobistym F. właściwym jest sąd cywilny". Natomiast w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. Urząd Patentowy RP sformułował następujący pogląd: "uprawniony zakwestionował, że wnioskodawcy przysługuje prawo do posługiwania się wyrazem WENTZL inaczej niż jedynie w nazwie F. Wentzlów, a więc pomiędzy stronami istnieje spór, co do tego czy wnioskodawcy przysługuje prawo do nazwy WENTZL jako oznaczenia przedsiębiorstwa.

Wywodziła także, że w postanowieniu z dnia [...] lutego 2010 r. Urząd Patentowy RP w ogóle zakwestionował istnienie jakiegokolwiek dobra osobistego po stronie skarżącej, natomiast już w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2011 r., stwierdzono, że dobro osobiste w postaci nazwy WENTZL w odniesieniu do nazwy F. istnieje, ale kwestia używania nazwy WENTZL jako nazwy przedsiębiorstwa jest wątpliwa. Oznacza to, że organ w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdził istnienie tego dobra osobistego wprost.

Wskazując na treść przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. skarżąca podnosiła, że Urząd Patentowy RP jest wręcz zobowiązany do merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii naruszeń praw osobistych lub majątkowych poprzez używanie spornych oznaczeń, a nie posiłkowania się, bez żadnej przyczyny, rozstrzygnięciem sądu powszechnego. Dodała, że kontradyktoryjność postępowania spornego przez Urzędem Patentowym nie zwalnia organu od obowiązku dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co potwierdza powołane przez nią orzecznictwo. Ponadto w ocenie skarżącej, stoi z jawną sprzecznością z zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz 77 k.p.a. oparcie się Urzędu Patentowego wyłącznie na twierdzeniach uprawnionego, bez jakiegokolwiek odniesienia się do materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą, co narusza również art. 80 k.p.a.

Ponadto skarżąca uznała, że działania organu stoją w sprzeczności z zasadami budowania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych lub prawnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z jednej strony Urząd Patentowy RP zamykając rozprawę i postanawiając o wydaniu decyzji, uznał sprawę za wystarczająco wyjaśnioną, z drugiej strony w ciągu dwóch tygodni okazało się, że podstawowa kwestia w tym postępowaniu pozostaje dla niego niewyjaśniona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane nim w mocy naruszają prawo w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania zostały określone w art. 97 § 1 k.p.a. Punkt 4 tegoż artykułu nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia tego postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Artykuł 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wiąże obligatoryjne zawieszenie postępowania z zaistnieniem określonych w nim wymogów. Zawarte w nim unormowanie nie może więc być przez art. 256 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej "odpowiednio" (inaczej) stosowane na potrzeby postępowania spornego przed Urzędem Patentowym. Przepis art. 256 ust. 1, w myśl którego do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wskazuje bowiem, iż przy interpretacji przepisów tegoż kodeksu, mających zastosowanie w postępowaniu spornym, należałoby stosować inne reguły wykładni niż wówczas, gdy kodeks ten stosowany jest wprost.

Zagadnieniem wstępnym jest zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego, do rozstrzygnięcia, którego właściwym jest inny organ lub sąd a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracyjny.

Innymi słowy, treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracyjny. Rozstrzygnięciem jest czynność prawna organu lub sądu zarówno orzecznicza jak i rejestracyjna, a także czynności stron procesowych dokonane przed organem procesowym, jeżeli po spełnieniu przewidzianych prawem warunków wywierają skutki równe rozstrzygnięciu organu procesowego. Dotyczyć może uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne (zob. kom. Kodeks postępowania administracyjnego Piotr Przybysz Lexis Nexis).

Kwestia zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji jest najbardziej sporna. Pojawiające się kontrowersje wynikają z faktu, że formułując wymóg istnienia zależności, kodeks nie określa jej charakteru.

W ocenie Sądu, przepis art. 97 k.p.a. wymaga zależności bezpośredniej, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania, instytucji tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 1999 r. IV SA 7444/97 niepubl.).

O kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym wypowiadali się niejednokrotnie zarówno przedstawiciele doktryny jak i w swoich orzeczeniach - Naczelny Sąd Administracyjny. Przegląd poglądów na temat pojęcia oraz istoty prejudycjalności zaprezentował m.in. J. Rodziewicz (w:) Prejudycjalność w postępowaniu cywilnym, Gdańsk 2000 r., strony 7-18, gdzie podaje m.in., że pod pojęciem prejudycjalności rozumie się najczęściej przesądzające znaczenie, jakie posiada rozstrzygnięcie jednej sprawy dla rozstrzygnięcia drugiej sprawy lub technicznoprawną konieczność rozstrzygnięcia jednej sprawy po to, aby następnie można było rozstrzygnąć inną sprawę. Z kolei W. Jakimowicz w artykule pt. "O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym" opublikowanym (w:) Samorząd Terytorialny 2003/10/29 wskazuje: "samo, zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ, na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego, jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania".

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 17 lipca 2003 r. II SA 427/02 podkreślił, iż prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie, co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.

Jak wspomniano, k.p.a. nie określa wyraźnie podstaw prawnych zależności. Judykatura przyjmuje, że przesądza o niej treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej i w nich nakazuje ich poszukiwać (patrz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 22 października 1991 r., SA/Wr 936/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 90 oraz 22 grudnia 1993 r. SA/Wr 1160/93, ONSA 1995 nr 1, poz. 21). Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych (vide. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II - komentarz do art. 97 k.p.a..). Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy bowiem do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca – F. domaga się unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy WENTZL ([...]) zarejestrowanego na rzecz Wentzl – J. M., wskazując, jako podstawę prawną swojego żądania art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. oraz ust. 2 pkt 1 p.w.p.

Nie jest spornym, że F. jest fundacją utworzoną na podstawie testamentu z dnia [...] maja 1935 r. A. z W. L. i została wpisana do rejestru fundacji postanowieniem sądu z dnia [...] października 1998 r.

Stosownie do przepisu art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) prawo z rejestracji znaku towarowego może być unieważnione, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 ww. ustawy, sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego rozpatruje Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego.

Zgodnie z art. 131 ust.1 pkt 1 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich.

Jak stanowi art. 23 w zw. z art. 43 kodeksu cywilnego dobrami osobistymi osoby prawnej są w szczególności nazwisko, pseudonim, wizerunek, nazwa. Katalog dóbr osobistych wymienionych w kodeksie cywilnym ma charakter otwarty.

Rację ma skarżąca, iż Urząd Patentowy RP dysponuje kompetencją do samodzielnego rozstrzygania zagadnienia istnienia bądź braku naruszenia praw osobistych lub majątkowych w związku z postępowaniami dotyczącymi spełniania ustawowych warunków rejestracji znaku towarowego - zarówno w postępowaniu zgłoszeniowym jak i w postępowaniu spornym. W postępowaniu zgłoszeniowym Urząd bada m.in. ewentualność kolizji znaku towarowego z prawami osobistymi innych osób niż zgłaszający (art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., art. 135 p.w.p.), a w postępowaniu spornym w sprawach o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, co wynika pośrednio z art. 164 p.w.p., jak również bezpośrednio z art. 165 ust. 1 pkt 1) p.w.p.

Z powyższego wynika zatem, iż ustalenie, czy w sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca w świetle powołanego przepisu żądanie unieważnienia prawa ochronnego należy do właściwości Urzędu Patentowego RP. Urząd w ramach swoich kompetencji dokonuje oceny podobieństwa spornych znaków porównując je na podstawie przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP jest więc uprawniony do rozstrzygania kwestii naruszenia praw osobistych lub majątkowych. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1388/07, iż Urząd Patentowy RP posiada wyłączną kognicję w sprawach z zakresu decyzji w przedmiocie rejestrowalności znaku towarowego, jak i przeszkód w rejestracji określonego znaku oraz posiada uprawnienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia, czy znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe.

Podobna kompetencja została przyznana Urzędowi Patentowemu w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (art. 117 ust. 2 p.w.p.). We wszystkich tych przypadkach, Urząd orzeka w trybie postępowania administracyjnego o przyznaniu praw wyłącznych i o braku naruszenia równorzędnych praw innych osób. Urząd Patentowy RP rozstrzyga zatem w postępowaniu zgłoszeniowym kwestie, które mogłyby być właściwe dla rozstrzygnięcia przez sądy cywilne (art. 1 k.p.c.) ale przekazane zostały Urzędowi do rozpoznania jako "innemu organowi" wymienionemu z art. 2 § 3 k.p.c. Podobnie w postępowaniu spornym, które służy weryfikacji wcześniejszych ustaleń dokonanych w postępowaniach zgłoszeniowych, Kolegium Orzekające jest kompetentne do dokonywania rozstrzygnięć w kwestii naruszeń praw osobistych. Ustawodawca przekazał bowiem kwestię rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP czy dana rejestracja znaku towarowego narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich.

Należy przy tym podnieść, iż zagadnienie naruszenia praw osobistych i majątkowych było objęte art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. W orzecznictwie sądów ugruntowanym i jednolitym nie występowały wątpliwości co do właściwości Urzędu Patentowego.

Przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być taka okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest podstawowym obowiązkiem organów administracji, dlatego też organy nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie nie występuje wbrew ustaleniom organu zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co skutkuje naruszeniem powołanego przepisu i w konsekwencji wadliwością zaskarżonych postanowień.

Z tych względów Sąd w pkt 1 sentencji orzekł po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w pkt 2 na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a