Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 602/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Joanna Kube, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. Ś. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję podjętą w dniu [...] lutego 2008 r. nr [...] odmawiającą przyznania renty specjalnej.

W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", przyznanie świadczenia jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Organ wskazał, iż przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych brana jest pod uwagę trudna sytuacja bytowa wnioskodawcy, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na szczególny charakter, np. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie kultury lub sportu albo szczególne zdarzenia losowe.

W decyzji organ wskazał, iż z dokumentacji nadesłanej do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wynika, że wnioskodawca pracował nieprzerwanie od dnia 26 sierpnia 1968 r. do 30 kwietnia 1994 r. w górnictwie. Z tego tytułu otrzymywał liczne wyróżnienia i dyplomy. W sierpniu 1994 r. Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia zaliczyła wnioskodawcę do III grupy inwalidów, a orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 6 listopada 2006 r. K. O. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. Z informacji nadesłanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w P. wynika, że wysokość świadczenia rentowego K. O. wynosi [...] zł; wnioskodawca zamieszkuje w domu jednorodzinnym wraz z żoną; nie korzystał i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, ponadto, jak oświadczył sam wnioskodawca, cały czas pozostaje pod stałą opieką lekarzy specjalistów, co wiąże się z dużymi kosztami leczenia (zakupu lekarstw).

W konkluzji organ stwierdził, iż wnioskodawca posiada skromny dochód oraz ma zapewnione odpowiednie warunki lokalowe, jednakże rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oraz zdobywanie kolejnych szczebli rozwoju zawodowego nie może być uznane za przejaw wybitnych osiągnięć i w związku z tym, powyższe okoliczności nie dają podstaw do przyznania świadczenia w trybie art. 82 ustawy. Organ wskazał, iż kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, nie znalazł okoliczności wskazujących na szczególnie uzasadniony przypadek, który wynika z art. 82 ustawy, tj. łączenie sytuacji bytowej z wybitnymi zasługami wnioskodawcy i zdarzeniami losowymi. Dodatkowo organ podniósł, że świadczenie przyznawane w trybie art. 82 ustawy nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, które jest przyznawane z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy, jest to bowiem świadczenie specjalne, przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Świadczenia te są finansowane z budżetu państwa i nie mają charakteru roszczeniowego, gdyż ustawa pozostawia rozstrzygnięcie w tym zakresie uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. O. nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa Rady Ministrów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, gdyż nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga K. O. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Stanowi on, że Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/06 (Dz. U. Nr 193, poz. 1429) uznał, że przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że w przepisie tym chodzi o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, niepowtarzalność często nieporównywalność takich zasług i osiągnięć, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione.

Zatem decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Zakres uznania jest zawsze wyznaczony prawem i celem, dla jakiego prawo to zostało stworzone. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając tym samym poza wyznaczone mu granice kontrolne.

Renta specjalna może być przyznana, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznania tego świadczenia. Przepis nie określa, jakiego rodzaju mają być to przypadki. Wobec tego za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być np., jak wskazuje w zaskarżonej decyzji organ, m. in. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, ale nie jest to jedyne kryterium przyznania tego świadczenia, gdyż wówczas zastąpiłoby ono pomoc społeczną. Renta specjalna nie ma charakteru roszczeniowego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo. Decyzja uznaniowa może bowiem być uchylona przez Sąd w sytuacji stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych bądź przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenie będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano materiał dowodowy i zanalizowano całokształt sprawy. Prezes Rady Ministrów, nie kwestionując zasług na rzecz polskiego górnictwa naftowego i skalnego K. O. oraz złego stanu zdrowia, prawidłowo stwierdził, że okoliczności powoływane przez wymienionego w toku całego postępowania, nie stanowią o istnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku. W toku postępowania organ nie stwierdził zaś występowania innych okoliczności, które w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogłyby zostać uznane za spełniające warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku". Nie stwierdzono bowiem, aby wnioskodawca miał wybitne, indywidualne zasługi i osiągnięcia w jakiejkolwiek dziedzinie działalności.

W ocenie Sądu, organowi, który postępowanie administracyjne przeprowadził z poszanowaniem zasad k.p.a., nie można zarzucić w niniejszej sprawie dowolności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Celem regulacji zawartej w art. 82 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych i wybitnych lub dotkniętych szczególnymi zdarzeniami losowymi, nie zaś pomoc osobom, które ze względu na stan zdrowia lub wiek znajdują się w trudnej sytuacji życiowej.

Należy podnieść, że Prezes Rady Ministrów, uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał, dlaczego nie dopatrzył się w sytuacji K. O. przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego oraz odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego. Organ przekonywująco wyjaśnił również motywy, którymi się kierował przyjmując, że obecna sytuacja bytowa wnioskodawcy nie ma związku ze szczególnymi zdarzeniami losowymi.

Po stwierdzeniu zatem, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy, Sąd nie mógł skutecznie zarzucić organowi administracji naruszenia art. 82 ust. 1 ustawy poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznanie świadczenia. Ocena bowiem okoliczności zaistnienia przesłanek przyznania świadczenia specjalnego należy do organu, przy czym nie wystarczy subiektywne odczucie osoby zainteresowanej o zaistnieniu szczególnego przypadku, gdyż organ jest obowiązany kierować się kryteriami obiektywnymi. Tak więc skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 209 i art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).