Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 90/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 101 ust. 2a
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kościan o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kościan a Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku [...], bez stałego miejsca zameldowania - o udzielenie mu pomocy finansowej postanawia wskazać Wójta Gminy Kościan jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. Wójt Gminy Kościan wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno, przez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno, jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku [...] (bez stałego miejsca zameldowania) aktualnie przebywającego na terenie Gminy Piaseczno - o udzielenie mu pomocy finansowej.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 22 kwietnia 2022 r. do Wójta Gminy Kościan (Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kościanie) wpłynęło pismo Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Piasecznie z dnia 11 kwietnia 2022 r. przekazujące do załatwienia sprawę wniosku o pomoc finansową złożonego przez [...]. Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kościanie, poinformował Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Piasecznie, że nie jest właściwy w sprawie i zwrócił przekazaną mu dokumentację. Wójt Gminy Kościan wyjaśnił, że również nie jest organem właściwym w sprawie. Powołując się na treść art. 101 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021r., poz. 2268, dalej u.p.s.) Wójt Gminy Kościan wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. [...], zwracając się z prośbą o udzielenie mu pomocy finansowej oświadczył, że w ciągu dnia "przebywa w przestrzeni miejskiej", a nocuje w swoich znajomych. Aktualnie nie posiada stałego adresu zameldowania, a jego ostatni adres zameldowania mieścił się na terenie Gminy Kościan. Niemniej jednak, wnioskodawca nie może być uznany za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt. 8 ustawy. Centrum jego życia i aktywności jest Piaseczno, gdzie przebywa od minimum 3 lat i gdzie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy od grudnia 2021 roku jako bezrobotny. Wnioskodawca posiada w Piasecznie znajomych, u których nocuje - a zatem ma zapewnioną pomoc w postaci mieszkania - a adres do korespondencji również podaje w Piasecznie. Kiedy przebywał też na leczeniu w szpitalu w Piasecznie, na dokumencie wypisu ze szpitala jako miejsce zamieszkania podano Piaseczno, ul. [...].

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wniósł o wskazanie Wójta Gminy Kościan jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, powołał się na treść art. 6 pkt 8 u.p.s. i wskazał, że [...] ostatni adres zameldowania na pobyt stały posiadał w gminie Kościan przy ul. [...], jednocześnie na terenie Piaseczna nie posiada stałego miejsca zamieszkania, w ciągu dnia porusza się w przestrzeni publicznej, chodzi po galeriach handlowych i parkach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Wójta Gminy Kościan, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania kwestii rozpatrzenia wniosku o pomoc finansową dla [...] (bez stałego miejsca zameldowania) aktualnie przebywającego na terenie Gminy Piaseczno.

Mając na uwadze przedmiot sporu, wskazać trzeba, że stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W ustawie przewidziano wyjątek od tej zasady w odniesieniu do osób bezdomnych. Zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały. Definicję pojęcia osoby bezdomnej zawiera art. 6 pkt 8 u.p.s., zgodnie z którym bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wykazano przepis przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdej z tych sytuacji przewidzianych w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172), do której odsyła powołany wyżej art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ww. ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hosteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2022 r. I OW 173/21; z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OW 32/20).

Z akt sprawy wynika, że [...] jest osobą bezdomną. Wnioskujący o pomoc finansową ostatni adres zameldowania na pobyt stały posiadał w gminie Kościan przy ul. [...]. Zwracając się z prośbą o udzielenie mu pomocy oświadczył, że w ciągu dnia "przebywa w przestrzeni miejskiej", chodzi po galeriach handlowych i parkach, a nocuje w swoich znajomych. Centrum jego życia i aktywności jest Piaseczno, gdzie przebywa od minimum 3 lat i gdzie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy od grudnia 2021 roku jako bezrobotny. Wnioskodawca posiada w Piasecznie znajomych, u których czasem nocuje.

Skoro wykazano że wnioskujący jest osobą bezdomną, to z przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OW 256/16). A zatem, nawet kilkuletni pobyt na terenie Piaseczna, nie ma znaczenia dla statusu bezdomnego.

Mając na uwadze przeprowadzoną analizę właściwość miejscową gminy w przedmiotowej sprawie należy ustalić zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. według miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały była Gmina Kościan. Tym samym organem właściwym do rozpoznania jego wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej jest Wójt Gminy Kościan.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.