Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2121/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 7, 8, 77 par. 1, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu;


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Prezesem NFZ") decyzją z [...] czerwca 2013 r., nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm., nazywanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, nazywanej dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Pana D. M. (nazywanego dalej "Skarżącym"), utrzymał w całości w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywanego dalej "dyrektorem [...]OW NFZ") z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], ustalającą, że Skarżący w okresie od 1 lutego 2008 r. do 28 lutego 2013 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z [...] marca 2013 r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. Inspektorat W., zwrócił się do [...]OW NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 lutego 2008 r. do 28 lutego 2013 r.

Dyrektor [...]OW NFZ, rozpatrując powyższy wniosek i przedstawiając stan prawny podał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym przed 20 września 2008 r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które były osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Natomiast w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2008 r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach - w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o świadczeniach, do osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się zarówno osoby, które prowadzą działalność pozarolniczą i spełniają warunku do objęcia ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu, jak również osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Obowiązek ten powstaje i wygasa w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym: ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

W art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r. Nr 205 poz.1585 ze zm.) wskazano, że obowiązek ubezpieczenia społecznego (emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego) osób prowadzących działalność gospodarczą istnieje od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności. Od 20 września 2008 r. osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 tej ustawy, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się natomiast osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Organ I instancji wskazał, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i podobnie wygląda sytuacja w przypadku wpisów do funkcjonującej od dnia 1 lipca 2011 r. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Przedsiębiorca może bowiem podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do CEIDG. Wpisowi do tej ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi (art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Wpisowi do ewidencji podlega m.in. data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, informacja o zawieszeniu i wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej oraz informacja o wykreśleniu wpisu z ewidencji (art. 25 ust. 1 pkt 7, 12 i 19 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu z CEIDG w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), co skutkuje (w sytuacji stwierdzenia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę) jego wykreśleniem z tej ewidencji z urzędu, w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw gospodarki (art. 34 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy).

Organ I instancji wskazał, że do CEIDG do 31 grudnia 2011 r. zostały przeniesione dane przedsiębiorców zawarte w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez gminy (art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw).

Organ I instancji podał, że w świetle przedstawionych regulacji prawnych, znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności pozarolniczej ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej (od 1 stycznia 2012 r. - do CEIDG) oraz wykreślenie wpisu z ewidencji, bądź od 20 września 2008 r. - zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej (art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Mając zatem, na uwadze informacje zamieszczone w CEIDG, jak również informacje zawarte we wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ decyzją z [...] kwietnia 2013 r. ustalił, że skarżący od 1 lutego 2008 r. do 28 lutego 2013 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą.

Pismem z [...] maja 2013 r. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji dyrektora [...]OW NFZ, podając, że działalność gospodarczą podjął dopiero od dnia 1 marca 2011 r. z uwagi na konieczność uprzedniego uzyskania licencji taksówkowej. Aby wystąpić o przyznanie licencji taksówkowej, trzeba otworzyć działalność gospodarczą oraz posiadać REGON. Okres przyznawania licencji trwał od lutego 2008 r. do 12 listopada 2010 r. Skarżący rozpoczął działalność 1 marca 2011 r., do końca kwietnia 2011 r. wniósł wymagane wpłaty w wysokości 233 złotych za ten okres i złożył dokument do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zawieszeniu działalności na czas 6 miesięcy, tj. do października 2011 r. Działalność podjętą w listopadzie 2011 r. skarżący prowadził do 31 grudnia 2011 r., wnosząc opłatę za ten okres w wysokości 233 złotych. Działalność była zawieszona przez okres 6 miesięcy do czerwca 2012 r. Z dniem 1 lipca 2012 r. Skarżący podjął działalność na okres jednego miesiąca, uiszczając wymaganą opłatę w wysokości 233 złotych, aby ją zawiesić na 6 miesięcy od sierpnia 2012 r. do stycznia 2013 r. Skarżący podjął działalność gospodarczą w lutym 2013 r., wnosząc opłatę w wysokości 251 złotych. W świetle złożonych wyjaśnień, Skarżący w tym czasie uzyskał w Urzędzie Skarbowym informację, że zawieszenie działalności powinno być zgłoszone w Urzędzie Gminy. Skarżący wyjaśnił, że od 1993 r. jest zatrudniony w firmie R. na pełny etat. Działalność gospodarczą podtrzymuje z obawy przed utratą pracy, która w takiej sytuacji byłaby źródłem dochodów skarżącego.

Do odwołania Skarżący dołączył kopię pisma Urzędu [...] W. z nieczytelną datą dzienną, z listopada 2010 r., wzywającego do uzupełnienia wniosku o udzielenie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, pism z: [...] kwietnia 2011 r., [...] grudnia 2011 r., [...] lipca 2012 r., [...] lutego 2013 r. skierowanych do Urzędu Skarbowego W. o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą Taksówka Osobowa D. M. na okres sześciu miesięcy.

W odpowiedzi na pismo Prezesa NFZ z [...] maja 2013 r. Skarżący przy piśmie z [...] maja 2013 r. przesłał zaświadczenie wydane [...] maja 2013 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., informujące o terminowym dokonywaniu wpłat do Urzędu Skarbowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od marca 2011 r. do marca 2013 r. wraz z informacją o zgłoszonym przez Skarżącego zawieszeniu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie: od 1 maja 2011 r. do 31 października 2011 r., od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r., od 1 sierpnia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. oraz od 1 marca 2013 r.

Prezes NFZ decyzją z [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...]OW NFZ, podzielając stanowisko i argumentację zawartą w decyzji organu I instancji.

Organ II instancji przytoczył, za dyrektorem [...]OW NFZ, stan prawny. Wskazał, że z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz. 888), wprowadził do ustawy o swobodzie działalności możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 7ba ust. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorca, który zamierzał zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ww. ustawy, był obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierzał wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej był obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. W związku z tym, w celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące, że zgłosiła ten fakt w organie ewidencyjnym.

Organ II instancji podkreślił, że w stanie prawnym obowiązującym przed 20 września 2008 r. nie istniała formalno-prawna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej. W związku z tym wskazał, że zgłoszenie zawieszenia bądź przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym nie korzystało z domniemania prawnego, z którego wynikałoby czasowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a w rezultacie ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciążało tę stronę, która z faktu tego wywodziła skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymagało przedstawienia dowodów.

Prezes NFZ uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że w okresie od 1 lutego 2008 r. do 19 września 2008 r. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ zaznaczył dodatkowo, że nie można przyjąć, że działalność gospodarcza jest wykonywana tylko wówczas, gdy uzyskuje się dochody. Faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego a tym samym i ubezpieczenia zdrowotnego. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 660/10 wyjaśnił, że na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej w CEIDG, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, to jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia.

Pismem z [...] lipca 2013 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z [...] czerwca 2013 r., nr [...]. Skarżący zarzucił organowi niezapoznanie się z dokumentami: z Urzędu Skarbowego potwierdzającymi wysokość dochodów osiągniętych przez stronę w latach: 2008, 2009, 2010 (PIT-37) oraz w latach 2011 i 2012 (PIT-36), zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego, zaświadczeniem z Urzędu Miasta, które zostały złożone na żądanie organu [...] czerwca 2013 r.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, że dokumenty, na które Skarżący powołuje się w skardze, otrzymał po wydaniu decyzji II instancji, co jednak pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ dokumenty te nie mają znaczenia dla sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.").

Analizując zatem, niniejszą sprawę pod względem jej legalności, Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowoadministracyjna kontrola decyzji wydanych przez organy NFZ w przedmiotowej sprawie, sprowadzała się przede wszystkim do rozstrzygnięcia dwóch kluczowych kwestii. Po pierwsze, czy miały one wystarczające podstawy do przyjęcia, że Skarżący nie uprawdopodobnił nieprowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 lutego 2008 r. do września 2008 r. Po drugie, czy słusznie uznały, że w stanie prawnym obowiązującym po 20 września 2008 r., jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia.

Wyodrębnienie powyższych kwestii jest związane z wejściem w życie, 20 września 2008 r., ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), nowelizującej m.in. ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, oraz ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy. Nowelizacja ta poprzez dodanie art. 14a w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej uregulowała instytucję zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. W związku z tym zmianie uległ również art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zmiana dodała wyłączenia osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Stosowanie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek taki powstaje i wygasa stosownie w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Odpowiednio też zmianie uległ art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Nowelizacja wprowadziła w tym przepisie wyłączenie okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

W oparciu o te zmiany w przepisach prawa oraz orzecznictwo sądów administracyjnych ukształtowane przed przedmiotową nowelizacją przepisów, organy NFZ uznały, iż do 20 września 2008 r., możliwe było przeprowadzenie dowodu w zakresie faktycznego nieprowadzenia działalności gospodarczej, obalającego domniemanie prowadzenia tej działalności wynikające z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, po tej dacie natomiast, decydujące znaczenie ma rzeczony wpis do ewidencji.

Odnosząc się w związku z powyższym, do pierwszej kwestii Sąd stwierdza, że prezes NFZ zbyt pochopnie uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił nieprowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od lutego 2008 r. do września 2008 r. Należy pokreślić, że Prezes NFZ w decyzji II instancji, praktycznie w ogóle, nie odniósł się bezpośrednio do wyjaśnień oraz dowodów Skarżącego. Organ, poza obszernym przedstawieniem stanu prawnego, przeprowadził jedynie ogólne i abstrakcyjne wywody o działalności gospodarczej, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Ponadto, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 764/08, organ wskazał iż, nie można przyjąć, że działalność gospodarcza jest wykonywana tylko wówczas, gdy uzyskuje się dochody. Faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego, a tym samym i ubezpieczenia zdrowotnego.

Tymczasem, Skarżący podnosi, że działalność gospodarczą podjął dopiero od 1 marca 2011 r. z uwagi na konieczność uprzedniego uzyskania licencji taksówkowej. Aby wystąpić o przyznanie licencji taksówkowej, trzeba otworzyć działalność gospodarczą oraz posiadać REGON. Okres przyznawania licencji trwał od lutego 2008 r. do 12 listopada 2010 r. Na uprawdopodobnienie tych twierdzeń Skarżący do odwołania od decyzji I instancji dołączył kopię pisma Urzędu [...] W. z listopada 2010 r. wzywającego Skarżącego do uzupełnienia wniosku o udzielenie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką.

Prezes NFZ, w ogóle nie odniósł się do powyższych twierdzeń. Nie wskazał jaki przedmiot działalności gospodarczej został określony w ewidencji działalności gospodarczej i nie przeprowadził analizy przepisów prawnych regulujących tryb przyznawania licencji na podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, co pozwoliłoby na wstępną ocenę wiarygodności twierdzeń Skarżącego. Nie odniósł się również do dołączonej kopii pisma Urzędu [...] W. z listopada 2010 r. i nie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie pismo to nie uprawdopodabnia powyższych twierdzeń Skarżącego.

W ocenie Sądu, braki powyższe stanowią naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., nie wyczerpują jednak wszystkich błędów proceduralnych, popełnionych przez Prezesa NFZ w sprawie. Zdaniem Sądu, Prezes NFZ, nie podejmując w niniejszej kwestii inicjatywy dowodowej, i nie występując do Prezydenta [...] W. o wskazanie kiedy Skarżący wystąpił o przyznanie przedmiotowej licencji oraz kiedy ją uzyskał, naruszył przepisy art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Sąd nie podważa, wyrażonej w orzecznictwie, w tym również w wyrokach sądów administracyjnych przywołanych przez Prezesa NFZ tezy, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Reguła ta jednak nie wyklucza samodzielnej inicjatywy dowodowej organu zwłaszcza, gdy nie wymaga to skomplikowanej procedury, a przyczyniłoby się to do szybszego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego. Niezależnie jednak od powyższej możliwości procesowej organów, podkreślenia wymaga, że Prezes NFZ dysponował wymienionym powyżej pismem Urzędu [...] W. z listopada 2010 r. i kwestionując jego moc dowodową na okoliczność twierdzeń Skarżącego, zobligowany był dokonać samodzielnych ustaleń w tym zakresie. Stwierdzenie zatem, że Skarżący nie uprawdopodobnił nieprowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 lutego 2008 r. do września 2008 r., nie znajduje wyczerpującego uzasadnienie w decyzji organu.

Odnosząc się do drugiej kwestii, Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem, że po wspomnianej nowelizacji, jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia.

W ocenie Sądu, również po 20 września 2008 r., aktualne pozostaje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w przytaczanym przez prezesa NFZ w wyroku z 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06: "zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. (...) Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne". Tak też uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 5 marca 2010 r. sygn. akt IV CSK 371/09, przywołując cyt. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdzając, że: "Utrzymywanie wpisu osoby fizycznej do ewidencji działalności gospodarczej stwarza, co najwyżej domniemanie faktyczne prowadzenia zarejestrowanej działalności gospodarczej, które to domniemanie może zostać obalone przy ocenie całokształtu zgromadzonych dowodów na gruncie konkretnego przypadku". Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt I UK 221/09: "obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a zatem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującej wyłączenie z tego ubezpieczenia, decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności, przy czym kwestie związane z formalnym zarejestrowaniem, wyrejestrowaniem, czy zgłaszaniem przerw w tej działalności mają ewentualnie znaczenie w sferze dowodowej, lecz nie przesądzają one same w sobie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego".

Powyższe potwierdza również orzecznictwo po 20 września 2008 r. odnoszące się do stanów faktycznych zaistniałych po tej dacie. Tak też uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1620/12: "Wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być traktowany jako okoliczność o istotnym znaczeniu, lecz nie może być jedyną okolicznością decydującą o prowadzeniu przez skarżącego działalności gospodarczej. Czynność organu administracji publicznej, jaką stanowi wpis do ewidencji, tworzy prawną możliwość wykonywania działalności gospodarczej, stanowiąc przesłankę do jej podjęcia. Okoliczność wpisania danej osoby do ewidencji warunkuje, a przez to uprawdopodabnia następcze prowadzenie tej działalności, ale nie może być gwarantem takiej okoliczności. Istotne jest zatem ustalenie faktycznego prowadzenia lub nieprowadzenia działalności gospodarczej" (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 22/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 466/11).

Sąd całkowicie zgadza się z przywołanym orzecznictwem i stwierdza, że w niniejszej sprawie Prezes NFZ popełnił również błędy w ustaleniach stanu faktycznego zaistniałego po dacie 20 września 2008 r. Wypada przypomnieć, że Skarżący podniósł, iż licencję na podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką otrzymał [...] listopada 2010 r., na uprawdopodobnienie czego przedstawił kopię pisma Urzędu [...] W. z listopada 2010 r. Ponadto Skarżący wskazał, że w okresie od kwietnia 2011 r. do lutego 2013 r. kilkukrotnie informował Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zawieszeniu prowadzonej działalności na okresy 6 miesięczne, na uprawdopodobnienie czego załączył dokumentację z rozliczeń podatkowych za okresy prowadzenia działalności oraz pisma zawiadamiające Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zawieszaniu prowadzonej działalności. Brak merytorycznego odniesienia się do powyższych dowodów, jak i nie podjęcie przez organ II instancji wskazanych wcześniej działań, jak również działań wyjaśniających kwestię zawiadamiania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zawieszaniu prowadzonej działalności sprawia, iż również w zakresie ustaleń stanu faktycznego zaistniałego po 20 września 2008 r. organ naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd stwierdza ponadto, że poprzez przyjęcie, że jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia, organy NFZ naruszyły art. 66 ust.1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez ich błędną wykładnię. Na konieczność interpretowania tych przepisów w taki sposób, że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z faktycznego jej prowadzenia, a nie z dokonanego wpisu w rejestrze działalności gospodarczej, wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym już wyroku z 8 stycznia 2014 r., podnosząc, że wynika to z literalnego brzmienia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, który mówi o osobach "prowadzących działalność pozarolniczą", a nie o osobach, które uzyskały wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.