Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 494/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 3, art. 120
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 60, art. 49 b, art. 29 ust. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K. S. i P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do przedstawienia dokumentów -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 494/19

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skarg K.S. i P.S. jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z [...] marca 2019 r. nr [...] dotyczące zobowiązania do przedstawienia dokumentów.

Wobec ustaleń poczynionych w wyniku przeprowadzonej [...] września 2017 r. kontroli, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) zawiadomieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalnym z częścią gospodarczą, położonym na działce nr 168/1 w P. gm. [....].

W oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdził, że przy budynku tym wykonane zostały - w różnym czasie, w warunkach samowoli budowlanej - roboty budowlane związane z jego rozbudową po stronie południowej, budową przy ścianie północnej budynku gospodarczego i nadbudową części gospodarczej - podniesieniem konstrukcji dachu nad tą częścią budynku o ok. 1 m. Z uwagi na różne okresy wykonania tych robót (a w związku z tym różne uregulowania prawne) w/w sprawy objęte zostały odrębnymi postępowaniami (sprawa robót budowlanych związanych z rozbudową budynku po stronie południowej - co wg organu miało miejsce w latach 1973-1974 r. - prowadzona jest pod sygnaturą nr [...], a sprawa nadbudowy części gospodarczej - podniesienia konstrukcji dachu pod sygnaturą [...]; niniejszym postępowaniem nr [...] objęto budowę budynku gospodarczego przy ścianie północnej budynku).

W wyniku postępowania PINB ustalił, że po stronie północnej budynku w 2001 r. Z.S. wybudowała budynek gospodarczy o wymiarach 6,54 x 2,4 m. Obowiązujące wówczas przepisy ustawy Prawo budowlane w katalogu wyszczególnionych w art. 29 ust. 1 obiektów budowlanych nie przewidywały zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budowy budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy ok. 15 m2. W myśl ust. 1 pkt 1 tego artykułu (w brzmieniu obowiązujących w dacie wzniesienia budynku), z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zwolnione były obiekty gospodarcze związane z produkcją rolną i uzupełniające zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, obejmujące m.in. parterowe budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji do 4,8 m; budowa tego typu obiektów wymagała wówczas zgłoszenia. Przedmiotowy obiekt w żaden sposób nie jest związany z produkcją rolną, wobec czego budowa przedmiotowego budynku gospodarczego wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a warunku takiego inwestorka nie dopełniła.

W świetle obecnie obowiązujących przepisów - art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane - pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki; zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, budowa taka wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno - budowlanej.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje oraz fakt samowolnego wzniesienia przedmiotowego budynku gospodarczego, PINB postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. nr [...] - na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz.1202 ze zm., dalej: u.P.b.) zobowiązał K.S. i P.S. - jako właścicieli budynku gospodarczego wybudowanego przy ścianie północnej budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą na działce nr 168/1 w P. gm. [...] - do przedstawienia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w terminie do 15 czerwca 2019 r.: 1) projektu zagospodarowania działki, 2) odpowiednich szkiców i rysunków, 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania w/w nieruchomością na cele budowlane, 4) zaświadczenia Burmistrza [...] o zgodności budowy ww. budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu.

Na postanowienie organu I instancji zażalenia wnieśli K.S., P.S. i Z.W.

W wyniku ich rozpatrzenia WINB wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] marca 2019 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Podzielając w całości poczynione ustalenia wyjaśnił, że istniejący w obecnym kształcie na działce nr 168/1 budynek mieszkalny z częścią gospodarczą to efekt działań inwestycyjnych na przestrzeni ok. 100 lat. Przy ścianie północnej istniejącego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą w 2001 r. wybudowany został obiekt o samodzielnej wówczas konstrukcji ścian i dachu - budynek gospodarczy. Obowiązujące wówczas przepisy u.P.b. stanowiły, że z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zwolnione były tylko budynki gospodarcze (parterowe) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m - związane z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Dla takich budynków istniał wymóg zgłoszenia, wszystkie inne budynki gospodarcze wymagały pozwolenia na budowę. Dopiero od 11 lipca 2003 r. ustawodawca wyłączył spod tego wymogu budynki gospodarcze, wiaty i altany o powierzchni zabudowy do 10 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów nie mogła przekraczać dwóch na każde 1 000 m2 powierzchni działki, ustalając obowiązek zgłoszenia.

Zdaniem WINB, nie jest wykluczone, że - jak wynika z wyjaśnień K.S. - poprzednia właścicielka i zarazem inwestorka podejmowała działania mające na celu dokonanie zgłoszenia bądź uzyskanie stosownej legitymacji prawnej pozwalającej na legalne wybudowanie przedmiotowego budynku gospodarczego, niemniej organ właściwy w latach 1998 - 2002 do wydawania pozwolenia na budowę i przyjmowania zgłoszeń zamiaru rozpoczęcia budowy (Burmistrz Miasta i Gminy [...]) nie potwierdził, by w tym czasie Z.S. dokonała zgłoszenia budowy budynku gospodarczego na działce nr 168/1 lub uzyskała pozwolenie na budowę. Obecni właściciele również nie przedłożyli - poza wskazywaną decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla Z.S. na zamierzenie inwestycyjne pn. "Budowa budynku gospodarczego" dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę czy wskazywanego zgłoszenia, które zdaniem K.S. zostało dokonane, a którego kopii nie zdołała odszukać (jak zasadnie wyjaśnił PINB, wskazana decyzja o warunkach zabudowy nie oznaczała uzyskania legitymacji do rozpoczęcia robót budowlanych). Obowiązek przechowywania dokumentów budowy i to przez cały czas istnienia obiektu wynika z art. 63 u.P.b., stanowiącym, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty o których mowa w art. 60 oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania. Organ I instancji w tym zakresie sprawę wystarczająco wyjaśnił, a nieprzedłożenie wymaganych dokumentów przez obecnych właścicieli potwierdza przyjęte ustalenie co do faktu samowolnego wybudowania przedmiotowego obiektu gospodarczego.

Dokonane ustalenia i zebrane akta administracyjne potwierdzają więc zasadność rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 49b ust. 2 u.P.b. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z budową obiektu budowlanego - budynku gospodarczego, wykonaną samowolnie bez wymaganego prawem zgłoszenia, co do której organ I instancji stwierdził możliwość jej zalegalizowania po spełnieniu określonych warunków, tj. przedłożeniu w wyznaczonym terminie odpowiednich dokumentów, a następnie uiszczeniu opłaty legalizacyjnej; nie stanowi to obowiązku, a jedynie swojego rodzaju przywilej umożliwiający legalizację samowoli budowlanej. Ponieważ budowa kwestionowanego obiektu jest zakończona, nie było podstaw do wstrzymywania prowadzenia robót.

Nie jest niczym poparta i uzasadniona argumentacja powoływana przez K.S. i zmierzająca do uznania, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem gospodarczym związanych z produkcją rolną, tj. budynkiem gospodarczym o jakich mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a u.P.b., co do których w świetle obowiązujących aktualnie przepisów nie ma obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze P.S. (zastępowany przez pełnomocnika – adwokata) zakwestionował w całości postanowienie WINB z [...] marca 2019 r., podnosząc naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 1 pkt 1a u.P.b. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że sporny budynek gospodarczy nie służył produkcji rolnej i uzupełniał zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że poprzedniczka prawna skarżącego w dacie jego powstania prowadziła gospodarstwo rolne, a wybudowana część służyła produkcji rolnej - przechowywaniu płodów rolnych, nasion, nawozów itp. Organ ustalając ewentualną samowolę budowlaną musi ustalić jakie było przeznaczenie pomieszczenia w czasie jego powstania, a nie obecne, jak to uczyniły organy obu instancji. Na dowód istnienia gospodarstwa rolnego skarżący przedkłada zaświadczenie wydane przez Starostę [...] oraz oświadczenie Z.S.,

2. przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 1 pkt 1a u.P.b. w związku z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że budynek wybudowany na działce skarżącego nie stanowił zabudowy zagrodowej w sytuacji, gdy przez zabudowę zagrodową rozumie się budynki mieszkalne, gospodarcze i inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych, w tym w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie budowa budynku była bezpośrednio związana z produkcją rolną i prowadzeniem gospodarstwa rolnego przez poprzedniczkę skarżącego,

3. przepisów prawa materialnego, a to art. 60 u.P.b. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżący miał obowiązek przechowywania dokumentacji budowlanej dotyczącej powyższego budynku. Zgodnie z tym przepisem, inwestor, oddając do użytkowania obiekt budowlany, przekazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą. Przekazaniu podlegają również inne dokumenty i decyzje dotyczące obiektu, a także, w razie potrzeby, instrukcje obsługi i eksploatacji: obiektu, instalacji i urządzeń związanych z tym obiektem. Wszystkie elementy wymienione powyżej dotyczą jednakże budynków wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie, organ I instancji - a następnie organ II instancji - przyjęły, że przed wybudowaniem budynku poprzedniczka prawna skarżącego zobowiązana była do złożenia stosownego zgłoszenia do właściwego organu. Przy budynkach wybudowanych na podstawie zgłoszenia nie było wymagane sporządzanie jakiejkolwiek dokumentacji powykonawczej (art. 30 ust. 2 u.P.b.), a co za tym idzie absolutnie żadne obowiązki w zakresie przechowywania dokumentacji zgłoszeniowej po stronie skarżącego czy jego poprzedniczki prawnej nie istniały. Na marginesie należy zauważyć, że przepis art. 30 ust. 2 u.P.b. wskazywał nawet, że np. szkice dołącza się do niego tylko jeśli jest taka potrzeba. W związku z powyższym aktualne pozostaje ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, wg którego brak posiadania przez organ dokumentów w swoich zasobach obciąża stronę i stanowi podstawę do przyjęcia samowoli budowlanej,

4. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 7, 77 i 107 Kp.a. polegające na błędnym przyjęciu, że organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w 2001 r. poinformował organ I instancji, że nie dokonano zgłoszenia zamierzenia budowlanego, w sytuacji gdy z pisma Burmistrza Miasta i Gminy w [...] wynika jedynie, że nie posiada on w swoim archiwum zakładowym takiej sprawy. Taka odpowiedź nie zaprzecza temu, że zgłoszenie nastąpiło. Co istotne jednak, skarżący przedłożył do akt niniejszej sprawy faktury i rachunki z których jednoznacznie wynika, że materiał budowlany na budowę spornego budynku zakupiono w roku 2002 i następnych. Zwrócenie się więc przez organ I instancji do Burmistrza z takim zapytaniem nie można uznać za wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Zasadnym byłoby bowiem rozszerzenie czasookresu na lata 2001 - 2004, jak również zobowiązanie Burmistrza do przedłożenia kopii rejestru z lat 2001 - 2004 dotyczącego przyjętych zgłoszeń o zamiarze rozpoczęcia budowy,

5. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 7, 77 i 107 K.p.a. polegające na dokonaniu nieprawidłowego opisu stanu faktycznego poprzez wskazanie w uzasadnieniu postanowienia następującej treści: "postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...], działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 P.b. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 2343/5 położonej w miejscowości N. i jednocześnie zobowiązał M.N. - M. - jako właściciela do przedłożenia dokumentów wskazanych w sentencji postanowienia w terminie do dnia 31 maja 2019 r." Skarżący wskazuje jednoznacznie, że ta część uzasadnienia w żaden sposób nie dotyczy jego sprawy. Taki zapis uzasadnia wątpliwość co do pozostałej części uzasadnienia i rzetelności przeprowadzonej przez WINB kontroli zaskarżonego postanowienia. Taka część uzasadnienia stanowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych.

W związku z w/w zarzutami skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

Postanowienie WINB z [...] marca 2019 r. zostało także zaskarżone odrębną skargą wniesioną przez K.S., w której to zakwestionowała przede wszystkim brak uwzględnienia przez organy związku wybudowanego pomieszczenia z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem sprawy jest prawidłowość nałożenia na skarżących obowiązku przedłożenia oznaczonych dokumentów (projektu zagospodarowania działki wraz z odpowiednimi szkicami i rysunkami, oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub – w przypadku jego braku – decyzji o warunkach zabudowy). Nałożony obowiązek pozostaje w związku z poczynionymi w wyniku przeprowadzonego postępowania ustaleniami organów administracji co do samowolnego wybudowania na działce nr 168/1 w P., gm. [...] – przy północnej ścianie istniejącego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą - budynku gospodarczego o wymiarach 2,4 x 6,54 m i ma umożliwiać jego legalizację.

Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie wraz z utrzymanym nim w mocy postanowieniem organu I instancji nie są dotknięte wadami, które w myśl przytoczonych wyżej regulacji obligowałyby Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Za nie budzące zastrzeżeń należy uznać w szczególności dokonane na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego ustalenia faktyczne i wynikającą z jego oceny kwalifikację prawną, wykluczające tym samym zasadność podniesionych zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego.

Na wstępie należy zauważyć, że co do zasady nie budzą wątpliwości i nie są kwestionowane przez strony skarżące ustalenia organów, że na przestrzeni kilkudziesięciu lat w przedmiotowym budynku mieszkalno – gospodarczym (wybudowanym w latach 20 XX w. – część mieszkalna i 50 XX w. – część gospodarcza) doszło do wykonania szeregu robót budowlanych skutkujących zmianą jego wyglądu i parametrów; w latach 1973 – 1974 doszło do jego rozbudowy po stronie południowej, w 2001 r. do wybudowania po jego stronie północnej budynku gospodarczego i ok. 2009 r. do nadbudowy części gospodarczej – podniesienia konstrukcji dachu. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów, że skoro roboty te dotyczyły różnych części budynku, z uwagi na różne uregulowania prawne obowiązujące w dacie ich wykonania, zasadnym było ich objęcie odrębnymi postępowaniami, które wzajemnie się nie warunkują.

Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego, w związanym z przedmiotem niniejszego postępowania budynku gospodarczym - wybudowanym po stronie północnej - znajduje się obecnie wejście do domu, prowadzące do jego części gospodarczej, w której znajduje się łazienka, kotłownia węglowa ze składem opału, korytarz, pralnia i pomieszczenie gospodarcze ze schodami wyjściowymi na strych. Ściany pomieszczenia wykończone są boazerią, podłoga – co wynika z materiału zdjęciowego – płytkami ceramicznymi. Znajduje się w nim m.in. szafa i wieszak na ubrania (w trakcie rozprawy administracyjnej stwierdzono także rowery, deskę do prasowania). Z zewnątrz – podobnie jak większa część budynku – obłożone jest sidingiem i posiada jednolite z całością – aczkolwiek wykonane pod innym kątem - pokrycie dachowe.

Mimo że powyższe jednoznacznie wskazuje na powiązanie tego budynku z budynkiem mieszkalnym z którym aktualnie stanowi funkcjonalną całość, w ocenie Sądu nie wyklucza to przyjętej przez organy jako istotnej w okolicznościach sprawy dla działań legalizacyjnych kwalifikacji tego obiektu w czasie jego wybudowania jako budynku gospodarczego o samodzielnej konstrukcji ścian i dachu (jak wskazano już wyżej, przylegał on do części gospodarczej istniejącego budynku, a do zmiany na niej konstrukcji dachu doszło w okresie późniejszym, kiedy skarżący stali się właścicielami nieruchomości).

Obowiązujące w czasie budowy przedmiotowego budynku gospodarczego przepisy u.P.b. nie przewidywały możliwości zwolnienia tego typu obiektów od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wprawdzie wg art. 29 ust. 1 pkt 1 a) u.P.b. (posiadającego aktualnie takie samo brzmienie), pozwolenia na budowę nie wymagała budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w tym parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 i przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, to w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów, realizacja przedmiotowego obiektu poprzez zwiększenie powierzchni "gospodarczej" oraz sposób jej wykończenia, wyposażenia oraz skomunikowania miała przede wszystkim na celu zwiększenie funkcjonalności i ułatwienie użytkowania części mieszkalnej budynku, a przez to – wbrew twierdzeniu skarżących - nie była bezpośrednio związana z produkcją rolną i prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Niezależnie od tego, o ile bowiem nawet wziąć pod uwagę dołączone do skargi zaświadczenie Starosty [...] z [...] marca 2019 r. (potwierdzające posiadanie przez ówczesną właścicielkę nieruchomości Z.S. od 1 stycznia 1980 r. do 8 kwietnia 2009 r. gospodarstwa rolnego o powierzchni kształtującej się na poziomie 1,35 ha, 1,44 ha, 1,24 ha i 1,12 ha) oraz oświadczenie Z.S. z [...] kwietnia 2019 r. o prowadzeniu w tym czasie produkcji rolnej, w sposób jednoznaczny okoliczność że przedmiotowy budynek gospodarczy mógł stanowić uzupełnienie zabudowy zagrodowej w ramach istniejącej działki siedliskowej wyklucza przedłożona przez skarżących w toku postępowania administracyjnego kopia wniosku złożonego przez Z.S. [...] kwietnia 2001 r. w Urzędzie Miasta i Gminy w [...], którym zwróciła się ona o ustalenie dla niego warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (planowana inwestycja dotyczyła budowy na działce nr 168/1 w P. budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 19 m² i powierzchni użytkowej 16 m²); w rubryce B1 tego wniosku, dotyczącej funkcji planowanej zabudowy, spośród trzech dostępnych opcji: mieszkaniowa, mieszkaniowo – zagrodowa i garażowo – gospodarcza (mały garaż, altana itp.) wskazano tę ostatnią, co w sposób oczywisty z zamysłów inwestora nakazuje wykluczyć pozostałe, w tym przede wszystkim mieszkaniowo – zagrodową.

Tym bardziej dla wskazanej przez organy kwalifikacji tego budynku prawnie obojętne pozostają twierdzenia skarżących (będących właścicielami nieruchomości na której jest on posadowiony dopiero od 2009 r.), a dotyczące ich statusu jako rolników; "zarówno ja, jak i mój syn jesteśmy rolnikami" – zażalenie K.S. na postanowienie organu I instancji, zaświadczenie Burmistrza [...] z [...] marca 2019 r., wg którego P.S. od 2009 r. jest podatnikiem podatku rolnego od gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, których powierzchnia fizyczna na dzień 31 grudnia 2009 r. wynosiła 1,12 ha, zaś na dzień wydania zaświadczenia 1,1155 ha.

Zasadności twierdzeń skarżących wskazujących na związek przedmiotowego budynku gospodarczego z zabudową zagrodową i prowadzeniem produkcji rolnej trudno upatrywać również w twierdzeniach Z.S. zawartych w w/w oświadczeniu z [...] kwietnia 2019 r. o prowadzeniu przez nią w ramach gospodarstwa rolnego chowu bydła, trzody chlewnej, kur, indyków i gęsi, skoro jak wynika z wyjaśnień przesłuchanych w sprawie świadków jak i przede wszystkim samego skarżącego P.S., że w pomieszczeniach gospodarczych budynku mieszkalno – gospodarczego zwierzęta nie są już przetrzymywane od co najmniej kilkudziesięciu lat (nie kwestionując prawdziwości oświadczenia Z.S. o prowadzeniu przez nią w gospodarstwie rolnym chowu zwierząt, należałoby je rozważać przez pryzmat wynikających z akt sprawy informacji o wydanym w 1970 r. pozwoleniu na budowę wolnostojącego budynku gospodarczego o pow. 240 m² - zrealizowanym w znacznym oddaleniu od budynku mieszkalno – gospodarczego, co jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma żadnego znaczenia).

To samo dotyczy twierdzeń skarżącej K.S. o przechowywaniu w budynku gospodarczym związanym z przedmiotem postępowania płodów rolnych (ziemniaki, dynie) wykorzystywanych przez mieszkańców domu. O ile wzgląd na zawartą w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065) definicję budynku gospodarczego pozwalałby na wywodzenie z tego związku budynku gospodarczego z zabudową zagrodową, to uwzględniając całą treść tego przepisu - w kontekście wszystkich wyżej opisanych okoliczności – taką kwalifikację należy wykluczyć. Zgodnie z tym przepisem, przez budynek gospodarczy należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego (...), a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych (stosownie do § 3 pkt 3 w/w rozporządzenia, przez zabudowę zagrodową należy rozumieć w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych). Wynika z tego wprost, że wykorzystywanie budynku gospodarczego do przechowywania płodów rolnych jedynie może – ale wcale nie musi – świadczyć o jego związku z zabudową zagrodową i prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a który to związek z niniejszej sprawie tak w dacie wybudowania budynku gospodarczego jak i obecnie nie zachodzi.

W ocenie Sądu nie budzą również zastrzeżeń ustalenia organów administracji, że przedmiotowy budynek – nie spełniając kryterium z art. 29 ust. 1 pkt 1 a) u.P.b. - wybudowany został bez pozwolenia na budowę. Jakkolwiek w załatwieniu wniosku Z.S. z [...] kwietnia 2001 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] [...] maja 2001 r. wydał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na zamierzenie inwestycyjne pn. "Budowa budynku gospodarczego" na działce nr 168/1 w P.N., to jednak zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, by w jej następstwie wydana została stosowna decyzja o pozwoleniu na budowę (na okoliczność toczących się w tym zakresie postępowań i udziału w nich tak swojego, jak i aktualnych właścicieli działki sąsiedniej nr 169, tj. M.W. i Z.W. nie wskazują przesłuchani w sprawie świadkowie – Z.S. i J.W.), lub jak również twierdzą skarżący, by zostało dokonane zgłoszenie zamiaru budowy tego budynku (brak w archiwum zakładowym akt sprawy dotyczących zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego wynika z informacji uzyskanej przez PINB z Urzędu Gminy [...], jako właściwego w latach 1998 – 2002 do wydawania pozwoleń na budowę i przyjmowania zgłoszeń zamiaru jej rozpoczęcia).

Jak trafnie wskazały organy, podstawy do wywodzenia legalności wybudowania budynku skarżący nie mogą upatrywać w wydanej decyzji o warunkach zabudowy, która nie uprawniała do rozpoczęcia prac budowlanych związanych z realizacją inwestycji. Nie są zatem w żaden sposób uprawnione twierdzenia skarżących, że skoro taka decyzja została wydana, to inwestorka Z.S. z pewnością uzyskała również pozwolenie na budowę (lub dokonała zgłoszenia, pozyskawszy po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy informację o możliwości uznania budynku za związanego z produkcją rolną i prowadzeniem gospodarstwa rolnego). Warto przy tym zauważyć, że sami skarżący dosyć niekonsekwentnie w toku postępowania administracyjnego powoływali się zarówno na okoliczność dokonania zgłoszenia budowy (wyjaśnienia P.S. i K.S. zawarte odpowiednio w protokole rozprawy z [...] kwietnia i [...] maja 2018 r.), jak i uzyskania pozwolenia na budowę (zażalenia skarżących na postanowienie organu I instancji z [...] grudnia 2018 r.). Argumentację tę – zwłaszcza na potwierdzenie dokonania rzekomego zgłoszenia i zarzucającą w związku z tym w skardze brak dostatecznego wyjaśnienia wszystkich związanych z tym okoliczności (w tym brak zbadania jego dokonania w czasie późniejszym, o czym mają świadczyć faktury i rachunki potwierdzające zakup materiałów budowlanych "w roku 2002 i następnych") - należy uznać za powołaną wyłącznie na użytek prowadzonego postępowania legalizacyjnego, w czym skarżący, odmiennie od stanowiska organów wskazujących na brak związku przedmiotowego budynku gospodarczego z produkcją rolną, upatrują korzystniejszego dla nich sposobu zakończenia niniejszego postępowania. Zdaniem Sądu, o ile jednak nawet by przyjąć, że przedłożone rachunki i faktury pochodzące z lat 2001 – 2003 faktycznie dokumentują zakupy na potrzeby budowy przedmiotowego budynku gospodarczego i do jego realizacji doszło po roku 2001, uznanie, że nie jest on obiektem związanym z produkcją rolną i wymagał uzyskania pozwolenia na budowę wyklucza tym samym zasadność zarzutów wskazujących na brak wnikliwego zbadania okoliczności mających potwierdzać dokonanie rzekomego zgłoszenia.

Wzgląd na powierzchnię tego budynku (15,69 m²) prowadzi także do uznania, że dla wymogu uzyskania na jego realizację pozwolenia na budowę bez znaczenia pozostawała dokonana ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) nowelizacja art. 29 u.P.b. (obowiązująca od 11 lipca 2003 r.), na mocy której pozwolenia na budowę nie wymagała budowa m.in. budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 10 m2, z zastrzeżeniem, że łączna liczba tych obiektów nie mogła przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki – art. 29 ust. 1 pkt 2; dopiero w wyniku kolejnej nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1364), z dniem 26 września 2005 r. zwolniono z uzyskania pozwolenia na budowę m.in. wolno stojące parterowe budynki gospodarcze o pow. zabudowy do 25 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie mogła przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.

Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, że WINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, odmiennie od PINB wskazującego na wymóg uzyskania pozwolenia na budowę, powiązał samowolne wykonanie tego budynku z brakiem wymaganego prawem zgłoszenia; ponieważ z analizy uzasadnienia postanowienia WINB - którym to postanowieniem organ ten utrzymał w mocy postanowienie PINB - w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że podzielił on stanowisko organu I instancji co do braku wykazania przez skarżących związku realizacji przedmiotowego budynku z produkcją rolną, wzgląd na obowiązujący w okresie budowy stan prawny nakazuje uznać wskazanie WINB na wymóg dokonania zgłoszenia zamiast uzyskania pozwolenia na budowę za oczywistą omyłkę, nie mającą wpływu na wynik sprawy. To samo dotyczy opisanego w skardze zarzutu wskazującego na nieprawidłowość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i nawiązanie w nim do czynności podjętych przez PINB w całkowicie innej sprawie i względem innej osoby; jakkolwiek świadczy to o braku należytej staranności w sporządzaniu przez WINB uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Sąd w pełni akceptuje stanowisko tego organu, że wynikało to z omyłkowego przekopiowania fragmentu uzasadnienia innej sprawy i nie miało żadnego merytorycznego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej (ponadto uchybienie to zostało zniwelowane wydanym [...] maja 2019 r. postanowieniem o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki).

W konsekwencji, akceptując przyjętą w sprawie przez organy administracji kwalifikację opisanego budynku jako budynku gospodarczego oraz uznając jego wybudowanie bez wymaganego w czasie realizacji pozwolenia na budowę, Sąd podziela również słuszność stanowiska co do zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 49b ust. 2 u.P.b. jako materialnoprawnej podstawy działań legalizacyjnych względem dokonanej samowoli budowlanej.

Stosownie do tego przepisu, jeżeli budowa o której mowa w ust. 1 /dotycząca obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej/ jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:

1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;

2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;

3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Jak wynika z powyższego, art. 49b ust. 2 u.P.b. odnosi się do obiektów, których budowa objęta jest obowiązkiem zgłoszenia. Zgodnie z aktualną treścią art. 29 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Skoro zatem obecnie do wybudowania opisanego budynku wystarczające byłoby dokonanie takiego zgłoszenia, zasadnie zobowiązano skarżących jako aktualnych właścicieli działki na której został on posadowiony do przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów szczegółowo opisanych w sentencji postanowienia organu I instancji. Zastosowanie w sprawie regulacji art. 49b ust. 2 u.P.b. jawi się jako uzasadnione i dające skarżącym możliwość jego legalizacji na zdecydowanie korzystniejszych warunkach (opłata legalizacyjna w wysokości 5 000 zł), aniżeli w przypadku legalizacji stanowiącej konsekwencję realizacji budowy bez wymaganego pozwolenia, stanowiąc przy tym alternatywę dla wynikającego z art. 49b ust. 1 nakazu rozbiórki.

Nadmienić dodatkowo należy, że sytuacja ta (związana z wybudowaniem przedmiotowego budynku bez pozwolenia na budowę – brakiem wydania takiego pozwolenia) w sposób oczywisty wyklucza skuteczność zarzutu naruszenia art. 60 u.P.b., zgodnie z którym "inwestor, oddając do użytkowania obiekt budowlany, przekazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą. Przekazaniu podlegają również inne dokumenty i decyzje dotyczące obiektu, a także, w razie potrzeby, instrukcje obsługi i eksploatacji: obiektu, instalacji i urządzeń związanych z tym obiektem".

Podsumowując, ustalony w sprawie przez orzekające organy stan faktyczny - w kontekście mających zastosowanie przepisów prawa materialnego - znajduje potwierdzenie w prawidłowo zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym. Nie zasługują zatem na uwzględnienie podniesione względem wydanych postanowień zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Z podanych względów, wobec stwierdzenia że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę K.S. i P.S. jako bezzasadne.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, gdyż stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w tym trybie (tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów), jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.