Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 801/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-02-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od gier na automatach za styczeń 2011r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Spółka A złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentując wniosek Spółka wskazała, że aktualnie nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Wskazała, iż decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego swojego majątku. Zamknięte zostały salony gier, należące do spółki, a znajdujące się w nich automaty wraz ze znajdującą się w nich gotówką zostały zabezpieczone. Podniosła, iż bilans wskazuje wyłącznie stratę, w związku z czym Spółka nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych. Zaznaczyła, że obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej.

Według wniosku wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 4.000.000 zł,

a wartość jej środków trwałych 5.841.741,70 zł. Spółka, jak wskazano we wniosku,

w ubiegłym roku obrotowym wykazała stratę w kwocie 4.341.561, 56 zł, a stan posiadanych przez nią dwóch rachunków bankowych jest zerowy.

Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 10 dni braków formalnych wniosku, a także danych zawartych we wniosku obrazujących sytuację finansową i majątkową Spółki poprzez nadesłanie: wyciągów bankowych z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące (październik-grudzień 2013r.), oświadczenia w zakresie możliwości dokonywania dopłat przez wspólników Spółki, przedłożenia bilansu na dzień 31.12.2012r i 31.12.2013r., przedłożenia rachunku zysków i strat za rok 2012 i 2013, przedłożenia deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące (październik-grudzień 2012r.), oświadczenia czy z majątku Spółki prowadzona jest aktualnie egzekucja, w przypadku odpowiedzi twierdzącej przedłożenia dowodów jej dotyczących.

Odpowiadając na wezwanie, strona skarżąca w piśmie z dnia 22 stycznia 2014 r. wyjaśniła, iż aktualnie ma wypowiedziane umowy z "[...]" na prowadzenie rachunków bankowych, na potwierdzenie przedłożyła "przykładowe" pismo z Banku. Wskazała, iż z umowy Spółki nie wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi Spółki. Podniosła, iż nie posiada jeszcze bilansu za roku 2013, a bilans za rok 2012 powinien znajdować się przy wniosku, wyliczyła przedłożone kserokopie deklaracji dla podatku od towarów

i usług za okres X, XI oraz XII 2013r., gdzie deklaracji dla podatku od towarów i usług za listopad 2013r. jednak nie przedłożyła. Wskazała, iż z majątku Spółki prowadzona jest nadal egzekucja na potwierdzenie przedstawiła kserokopie "kilku tytułów wykonawczych". Ponownie podniosła, iż w wyniku podjętych działań przez organy administracji państwowej Spółce uniemożliwiono prowadzenie działalności gospodarczej oraz pozbawiono majątku. W związku z tym Spółka ma liczne zobowiązania wobec kontrahentów głównie wobec najemców lokali, których wysokość sięga już kilkuset tysięcy złotych. Wobec sytuacji prawno-finansowej Spółka nie ma możliwości zwrotu tych zobowiązań. Do pisma załączyła kserokopie następujących dokumentów źródłowych: zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego w "[...]" na kwotę 252.266,50 zł

z dnia 14.01.2014r., kserokopie czterech tytułów wykonawczych z dnia 20.12.2013r., będących podstawą dokonanego zajęcia rachunku bankowego, na łączną kwotę należności głównej oraz odsetek 252.266,50 zł. Kserokopię wezwania do zapłaty pod rygorem wypowiedzenia umowy "[...]" z dnia 30.07.2013r. Kserokopie deklaracji VAT-7 za październik i grudzień 2013r.

Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje:

Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zgodnie z treścią wyżej wskazanych przepisów to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. W orzecznictwie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 863/11, orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W szczególności zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 61/04, postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1397/13, orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym

i innym jednostkom organizacyjnym zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 246 § 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych uprawnia jedynie sąd do udzielenia prawa pomocy. Sąd tym samym może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W orzecznictwie podnosi się także, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 p.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888).

Wracając jednak do wykazania przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. wskazać należy, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie

i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (referendarza sądowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności ( postanowienie NSA 28.01.2009 r. sygn. akt I FZ 525/08, publ. LEX nr 551932). Dodać również należy, że przy rozpoznawaniu wniosku

o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów

w tym przedmiocie (por. postanowienie WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 966/07

z dnia 13.02.2008r. publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącą oświadczenia oraz przedłożone dokumenty źródłowe były niekompletne, a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz wyczerpujących danych, koniecznych do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Minimum staranności procesowej, jakiej można oczekiwać od strony wnioskującej, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, w szczególności przedłożenia wszystkich dokumentów, które zostały w wezwaniu wymienione. Tymczasem skarżąca Spółka wykonała takie wezwanie w sposób wybiórczy, nadsyłając tylko część materiału dowodowego niezbędnego dla pełnej oceny jej najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej.

Przede wszystkim odnotować należy, iż spółka nie przedstawiła bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2012. Co do bilansu za 2013r zgodzić należy się ze skarżącą, że może go jeszcze nie posiadać. Odnośnie natomiast bilansu za rok 2012 spółka wskazała, iż "bilans za rok 2012 powinien znajdować się przy wniosku". Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, że materiał ten nie został przedłożony przez skarżącą w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy i nie znajduje się

w aktach sprawy. Skarżąca nie odniosła się również do powodów nie przedłożenia rachunków zysków i strat. Brak tych dokumentów uniemożliwia dokonanie oceny sytuacji materialnej spółki, jej kondycji finansowej. Na podstawie bilansu możliwe bowiem jest ustalenie m.in. wysokości przychodów podmiotu, poniesionych kosztów, inwestycji dokonywanych przez podmiot, wartości posiadanych środków trwałych i ich rodzaju, wysokości środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych, realizacji zaciągniętych zobowiązań, w tym spłat pożyczek czy kredytów, relacji pomiędzy posiadanymi należnościami krótkoterminowymi, a zobowiązaniami krótkoterminowymi

i innych danych obrazujących sytuację majątkową i finansową podmiotu. Nieprzedłożenie bilansu oraz rachunku zysków i strat uniemożliwia ocenę sytuacji materialnej podmiotu zorganizowanego w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dokumenty te są podstawą dokonywanych ustaleń.

Skarżąca nie przedłożyła również deklaracji dla podatku od towarów i usług za listopad 2013r, na podstawie której można byłoby określić wysokość obrotu w tym okresie. Nie przedłożono także jakichkolwiek wyciągów z rachunków bankowych skarżącej. Nie można zatem dokonać oceny operacji dokonywanych za ich pośrednictwem, a także ustalić czy z rachunków tych ściągane są wszystkie wpływy Spółki. Przedstawienie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, nie jest wystarczające dla zobrazowania kondycji finansowej spółki, ponadto nie czyni zadość wystosowanemu do skarżącej wezwaniu. Na podstawie przedłożonych "kilku tytułów egzekucyjnych" nie można również określić pełnej wysokości zobowiązań skarżącej. Dane zawarte w nieprzedłożonych dokumentach miały kluczowe znaczenie dla oceny rzeczywistej sytuacji materialnej Spółki.

Brak przedłożenia poszczególnych dokumentów, jak również sposób w jaki skarżąca wypełniła wystosowane do niej wezwanie przedkładając "przykładowe pismo

z Banku", "kilka tytułów egzekucyjnych", " bilans za rok 2012 powinien znajdować się przy wniosku", gdzie jednak się nie znajduje, czyni uprawnionym wniosek, że strona nie wykazała zaangażowania w wyjaśnienie swojej sytuacji materialnej tak, aby składane oświadczenia nie budziły wątpliwości. Stwierdzić również należy, iż Spółka ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej oraz w pozostałych trzydziestu czterech sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, w których łączna wysokość wpisu wynosi 88.010 zł, winna wykazać się większą starannością w wykazaniu i udowodnieniu swoich twierdzeń. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne.

Odnosząc się natomiast do dokumentów i oświadczeń, które zostały przedłożone, stwierdzić należy, że również nie przemawiają one za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Negatywnie należy ustosunkować się do twierdzeń skarżącej w zakresie nie wykonywania przez nią żadnej działalności gospodarczej. O prowadzeniu działalności gospodarczej świadczą bowiem przedłożone kserokopie deklaracji VAT – 7 za październik i grudzień 2013r. Ponadto z ich treści wynika, iż Spółka odnotowała znaczną podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług, odpowiednio 220.000,00 zł i 22.000,00 zł, czyli obrót. Oznacza to przepływ sporych środków pieniężnych, który musiały ponadto być odnotowane w wyciągu

z rachunku bankowego.

Podkreślić również należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy strata wykazywana w formularzu PPPr nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą

(deklaracje VAT-7) i jak wynika z wyciągu z KRS nie zgłosiła wniosku o upadłość. Tym samym przyjąć należy, iż prowadzona działalność jej się opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe.

Zwrócić należy uwagę, iż nie ma przeszkód, pomimo braku obowiązku wynikającego z treści umowy Spółki, do podjęcia odpowiednich kroków celem poprawy jej kondycji finansowej, np. poprzez podjęcie decyzji o dopłatach przez wspólników. Podjęcie takich działań oznaczałoby wyczerpanie wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie działalności Spółki. Wspólnicy, decyzją których Spółka powstała nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznając wniosek Spółki (postanowienie z dnia 21 października 2013r., sygn. akt I SA/Wr 1097/13 orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), wyraził pogląd, że nie można stosując prawo pomocy, chronić czy wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.

Jeżeli zaś chodzi o liczne zobowiązania prywatnoprawne, na które powołuje się skarżąca w piśmie z dnia 22.01.2013r., to pamiętać należy, że koszty sądowe są formą daniny publicznej, a zatem w regulowaniu należności mają charakter priorytetowy wobec zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2

w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.