Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 261/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1 i 3, art. 11 pkt 2, art. 16a, art. 80 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2291
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1115/18 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. R. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1115/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę J. R. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 5 sierpnia 2011 r. skarżący wykonujący zawód notariusza sporządził akt notarialny (Rep. A nr [...]), dokumentujący umowę sprzedaży nieruchomości położonej w L. w postaci działki gruntu ornego numer [...], mimo nieobecności współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, jako strony tej umowy, poświadczając przy tym nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, tj. że współwłaściciel stawił się w kancelarii, złożył w jego obecności oświadczenie woli o sprzedaży nieruchomości i własnoręcznie się podpisał pod aktem notarialnym, podczas gdy osoba ta nie żyła już od dnia 17 września 2009 r., a podpis za niego złożyła inna osoba (siostra), będąca także stroną tej umowy. W związku z dokonaniem powyższej czynności notarialnej skarżący został skazany przez Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt [...] (utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt [...] oraz [...]) w związku z popełnieniem czynu, o którym mowa w art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. i w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Mocą prawomocnego wyroku orzeczono wobec skarżącego również środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza przez okres 2 lat.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Minister Sprawiedliwości odwołał skarżącego ze stanowiska notariusza na podstawie art. 16 § 1 pkt 5 u.p.n. Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w L. orzeczeniem z dnia [...] września 2014 r. uznał skarżącego za winnego i wymierzył mu karę pieniężną w kwocie 5.000 zł.

Dnia 7 sierpnia 2017 r. skarżący złożył wniosek o powołanie na stanowisko notariusza. Skarżący podniósł, że spełnia warunki określone w art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2291 ze zm.; dalej jako: "u.p.n."). Rada Izby Notarialnej w L. uchwałą z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie wniosku skarżącego o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w K. stwierdziła, że z informacji Krajowego Rejestru Karnego z dnia 28 sierpnia 2017 r. wynika, że wnioskodawca nie figuruje w "Kartotece Karnej", spełnia "wszystkie przesłanki z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie". Rada jedynie ogólnie odniosła się do wniosku w części dotyczącej wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w. Rada stwierdziła, że na terenie Izby zapotrzebowanie na usługi notarialne już od dłuższego czasu jest w pełni zaspokojone.

Minister Sprawiedliwości po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w kontekście przymiotu rękojmi prawidłowego wykonywania przez skarżącego zawodu notariusza, uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie i decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. odmówił powołania skarżącego na stanowisko notariusza.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję o odmowie powołania skarżącego na stanowisko notariusza, uznając, że zarzuty podniesione przez stronę nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że organ wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał dlaczego podjął decyzję o odmowie powołania skarżącego na stanowisko notariusza. Szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie dowodów. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżący został zawiadomiony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz pouczony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Mimo to nie złożył żadnych oświadczeń ani wniosków dowodowych. Również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie domagał się przeprowadzenia nowych dowodów, ani nie wskazał, nieznanych dotychczas, okoliczności faktycznych, które wymuszałyby podjęcie dalszej inicjatywy dowodowej.

Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 u.p.n., nie był w żaden sposób związany treścią opinii wyrażonej w uchwale Rady Izby Notarialnej w L., która podlega ocenie jak każdy inny dowód. Organ wyjaśnił, że d kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak też wyznaczanie siedzib ich kancelarii. Okoliczność, że Minister Sprawiedliwości, rozpoznając sprawę, dokonał odmiennej oceny materiału dowodowego, co do spełnienia przez kandydata przesłanki z art. 11 pkt 2 u.p.n., nie oznaczało, że nie odniósł się do wszystkich okoliczności i dowodów w sprawie i ich nie analizował. Uzasadnienie decyzji zawiera obszerną analizę okoliczności, których uwzględnienie skutkowało odmową powołania skarżącego na stanowisko notariusza. Zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowią jedynie wyraz niczym nieuzasadnionej polemiki z wnikliwą i wszechstronną argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.

Minister Sprawiedliwości odwołując się do stanowiska sądów administracyjnych uznał, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o których nie sposób wnioskować inaczej, niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania. Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że powołane poglądy pozwalają na wyodrębnienie w pojęciu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza dwóch elementów - merytorycznego przygotowania do wykonywania tego zawodu oraz postawy moralnej odpowiedniej dla osób wykonujących zawód notariusza. Dla uznania, że kandydat na notariusza daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu konieczne jest ustalenie, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że zarówno jego przygotowanie merytoryczne, jak i postawa etycznomoralna pozwalają przyjąć, że będzie on prawidłowo wykonywał zawód notariusza. Wbrew wywodom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wykazał, że skarżący nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 11 pkt 2 u.p.n., albowiem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle powyższego za niezasadny należało uznać zarzut skarżącego o braku zastosowania w sprawie art. 16a § 1 u.p.n., gdyż Minister Sprawiedliwości dokonując analizy spełniania przez skarżącego przesłanek z art. 11 pkt 1-3 i 7 wyżej wymienionej ustawy, ze szczególnym naciskiem położonym na konieczność przesądzenia występowania w sprawie przesłanki z pkt 2 tego przepisu, tj. nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, wykazał powody, dla których nie mógł pozytywnie rozpatrzyć wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2017 r. o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w K. w związku z zatarciem skazania, wynikającym z wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt [...] W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił materiał dowodowy w niniejszej sprawie. Niedookreślony charakter pojęcia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza pozostawia bowiem margines swobody w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny. Zdaniem Sądu pozostawienie takiej swobody uprawnionym organom nie oznacza w żadnej mierze dowolności w ocenie stanu faktycznego. W ocenie Sądu, decyzje Ministra Sprawiedliwości w niniejszej sprawie, spełniały powyższe kryteria. Minister Sprawiedliwości, realizując ciążące na nim obowiązki wynikająca z art. 10 § 1 i § 3 u.p.n., szczegółowo opisał powody swojego rozstrzygnięcia uzasadniając w sposób pełny ocenę spornej czynności notarialnej skarżącego jak i jej postawę rzutującą na ocenę przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, Sąd nie stwierdził naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Okoliczności stanu faktycznego, związane z dokonaniem spornej czynności notarialnej, jak i inne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości. Organ dokładnie i precyzyjnie wyjaśnił swoje stanowisko, uzasadniając niespełnienie przez skarżącego przesłanki warunkującej powołanie go na stanowisko notariusza w postaci braku gwarancji rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu.

II

Skarżący złożył skargę kasacyjną na powyższy wyrok WSA w Warszawie, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to naruszenie art. 10 § 1 i 3 w zw. z art. 11 pkt 2 u.p.n. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie może zostać powołany na stanowisko notariusza albowiem nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza podczas gdy na gruncie przedmiotowej sprawy zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że jest odwrotnie i strona będąc nieskazitelnego charakteru, taką rękojmię daje, co w konsekwencji prowadzi do możliwości powołania jej na stanowisko notariusza, a czego nie uczyniono;

2) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, a to naruszenie art. 16 a § 1 u.p.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący będąc osobą, która przestała być notariuszem z przyczyn, o których mowa w art. 16 § 1 pkt 4 i 5 u.p.n., nie może zostać ponownie powołany na stanowisko notariusza, pomimo tego, że spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1-3 i 7, z uwzględnieniem art. 51 § 4 u.p.n., podczas gdy na gruncie przedmiotowej sprawy strona w obliczu spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych z u.p.n., powinna zostać powołana na stanowisko notariusza, zaś art. 16 a § 1 u.p.n. powinien zostać zastosowany, podczas gdy zastosowany nie został;

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako: "k.p.a.") poprzez podważenie zaufania strony skarżącej co do sposobu prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, które nastąpiło z naruszeniem zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, i polegało na zaakceptowaniu przez Sąd pierwszej instancji wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza z naruszeniem po pierwsze obowiązku ścisłego wykładania i stosowania przepisów prawa w granicach sprawy, które dotyczą praw i obowiązków jednostki o znaczeniu fundamentalnym, po wtóre zaś z naruszeniem obowiązku wyważenia interesów: publicznego i prywatnego, nie zaś tylko publicznego, podczas gdy strona spełnia wszystkie przesłanki ustawowe do takiego powołania, jej wyrok skazujący uległ zatarciu, zaś wszystkie aktualne dowody faktyczne przemawiają na jej korzyść, co w konsekwencji prowadzi - wbrew orzeczeniu sądu powszechnego oraz samorządu zawodowego, do wydłużenia orzeczonej wobec strony kary na czas nieokreślony, dożywotnio, co nie może zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym naruszając tym samym art. 2 Konstytucji RP;

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji wydanej przez organ administracji decyzji, którą poprzedziło postępowanie z naruszeniem zasad wyrażonych w tych przepisach; w sposób dowolny, nieobiektywny, niesprawiedliwy i krzywdzący dla strony, z przekroczeniem granic uznania administracyjnego jak i naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez skupienie się w znacznej części uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji na obronie stanowiska wyrażonego w pierwszej instancji administracyjnej, nie zaś na ponownym zbadaniu i rozpoznaniu sprawy od początku, jak i w ten sposób, że nie zebrano w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego oraz, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wyprowadzono z niego nieprawidłowe wnioski, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wespół z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej;

5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy z zarzutów skargi jak i materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że skarga jest uzasadniona, a zatem celowe było wydanie przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę.

W oparciu o przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uwzględnienie skargi wespół z uchyleniem w całości decyzji Ministra Sprawiedliwości ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

III

Minister Sprawiedliwości złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę skarżącego w niniejszej sprawie uznał, że odmowa powołania na stanowisko notariusza nie narusza prawa. Sąd podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W ocenie WSA kluczowe znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącego wymienionych przesłanek ma okoliczność sporządzenia przez skarżącego aktu notarialnego, dokumentującego umowę sprzedaży nieruchomości mimo nieobecności współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, jako strony tej umowy, poświadczając przy tym nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, tj. że współwłaściciel stawił się w kancelarii, złożył w jego obecności oświadczenie woli o sprzedaży nieruchomości i własnoręcznie się podpisał pod aktem notarialnym, podczas gdy osoba ta nie żyła, a podpis za niego złożyła inna osoba (siostra), będąca także stroną tej umowy.

Skarżący kwestionując stanowisko Sądu pierwszej instancji podniósł szereg zarzutów naruszenia przepisów postępowania zmierzających do wykazania, że w sprawie doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i błędnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 11 pkt 2 w związku z art. 10 § 1 i 3 u.p.n. Według skarżącego Minister Sprawiedliwości, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji niesłusznie uznali, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Stanowisko to było wynikiem uwzględnienia wyłącznie okoliczności związanych z dokonaniem czynności notarialnej za którą został skazany przez Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt [...] (utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt [...] oraz [...]) w związku z popełnieniem czynu, o którym mowa w art. 23ł § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. i w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a pominięciem innych okoliczności świadczących o tym, że skarżący daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. pkt 1-2 petitum skargi kasacyjnej, jednakże uznać je należało za nietrafne.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zasadnicza teza skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji uznał za zgodną z prawem decyzję Ministra Sprawiedliwości wydaną bez uwzględnienia wszystkich okoliczności przemawiających za przyjęciem, że skarżący daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Skarżący wskazuje, że stanowisko organu skupiało się wyłącznie na okoliczności skazania strony wyrokiem sądu powszechnego i dyscyplinarnego, pomijając przy tym zarówno okoliczność zatarcia tego skazania jak i szereg okoliczności towarzyszących takich jak opinie i stanowiska.

Przechodząc do zasadniczej kwestii w sprawie tj. spełnienia przez skarżącego przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie zostało zakwestionowane stanowisko Ministra Sprawiedliwości i Sądu pierwszej instancji, że okoliczności związane z dokonaniem przez skarżącego przedmiotowej czynności notarialnej powinny być uwzględnione przy ocenie spełnienia przez niego wymienionej przesłanki. Skarżący uważa jedynie, że nie może to być okoliczność determinująca, w sytuacji, gdy z innych okoliczności wynika, że daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

W tym miejscu należy przypomnieć, że w art. 11 u.p.n. zostały wymienione przesłanki, których łączne spełnienie przez kandydata, umożliwia powołanie go przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko notariusza. W świetle zarzutów skargi kasacyjnej najistotniejsze znaczenie ma wymieniona w art. 11 pkt 2 u.p.n. przesłanka dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej z prawem w przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Tylko taka osoba może wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód notariusz. Ocena, czy zainteresowany daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy do Ministra Sprawiedliwości, który ma ustawowo zagwarantowane prawo kontrolowania wszystkich kwalifikacji kandydatów na notariusza. Uprawnienie to stanowi gwarancję, że zawód notariusza będą wykonywały osoby, które mogą sprostać stawianym przez ustawodawcę wymaganiom także moralnym, etycznym i osobowościowym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że ocena, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, powinna opierać się na rozważeniu całokształtu jej cech, jak również postępowania w życiu zawodowym i osobistym, odnoszących się do okoliczności, które stanowią prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza, jako zawodu zaufania publicznego (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r. sygn. akt II GSK 182/07). Minister Sprawiedliwości ma za zadanie, przed powołaniem na stanowisko notariusza, zbadać wszechstronnie czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu. W ramach podejmowanych w tym zakresie czynności organ powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo że skazanie uległo zatarciu. Zdarzenia te, istnieją nadal jako fakty społeczne i nie tylko mogą, ale muszą być brane pod uwagę przy ocenie kandydata na notariusza.

W rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości uznał, że skarżący nie nadaje rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza, z uwagi na dotychczasowe zachowanie skarżącego w sferze zawodowej poprzez niedochowanie wymogów art. 80 § 2 u.p.n., przy sporządzaniu spornego aktu notarialnego.

Zaznaczyć należy, że skarżący nie kwestionuje powyższej okoliczności, natomiast uważa, że nie może mieć ono determinującego znaczenia. Jak już wspomniano, zdaniem skarżącego istnieją inne okoliczności, które świadczą o tym, że daje on rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i powinny, a nie zostały rozważone przez Ministra Sprawiedliwości. W skardze kasacyjnej szczególnie akcentowane jest to, że sporządzenie aktu notarialnego w dniu 5 sierpnia 2011 r. było wydarzeniem jednostkowym oraz, że wyrok skazujący stronę skarżącą uległ zatarciu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena czy kandydat na notariusza daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza nie może ograniczać się do jednostkowego zdarzenia z przeszłości i wymaga wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności mających znaczenie przy dokonywaniu tej oceny. Należy jednak zauważyć, że w przypadku, gdy chodzi o powołanie na stanowisko notariusza osoby, która wcześniej wykonywała ten zawód a następnie na skutek wyroku orzekającego o zastosowaniu środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza została odwołana ze stanowiska notariusza, ocena czy osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza wymaga uwzględnienia także tych okoliczności, które miały miejsce po odwołaniu ze stanowiska notariusza. W ten sposób można bowiem ocenić, czy zachowanie kandydata w życiu zawodowym i osobistym, pozwalają prognozować, że mimo nagannego zdarzenia z przeszłości, będzie on prawidłowo wykonywał zawód notariusza.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także zatarcie skazania nie stanowi okoliczności przemawiającej za przyjęciem, że skarżący daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zatarcie skazania oznacza bowiem tyle, że obecnie, w świetle prawa, skarżący jest osobą niekaraną, co jednak nie jest równoznaczne z tym, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Pamiętać bowiem należy, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Tylko taka osoba może wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód notariusza.

Należy także dodać, że upływ okresu, na jaki orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu notariusza nie oznacza, że skarżący automatycznie "odzyskuje" możliwość wykonywania tego zawodu. Postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy – Prawo o notariacie i tylko w przypadku stwierdzenia, że osoba ponownie ubiegająca się o możliwość wykonywania zawodu notariusza spełnia wszystkie warunki określone w art. 11 tej ustawy Minister Sprawiedliwości może taką osobę powołać.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący także niesłusznie zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił pozostałych okoliczności. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA wziął pod uwagę dowody zebrane w niniejszej sprawie, tj. pozytywną ocenę skarżącego jako pracownika i pracodawcy wyrażoną przez notariusz A. B. oraz Z. B. w oświadczeniach z dnia 7 sierpnia 2017 r., oraz opinię Izby Notarialnej w L. wyrażoną w uchwale Nr [...] z dnia 2 października 2017 r.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie zaakceptował stanowisko Ministra Sprawiedliwości, który uznał, że skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Naruszenie przez skarżącego przepisów Prawa o notariacie (art. 85 § 1, 2 i 3 i art. 92 § 1 pkt 4, 5 i 8) było na tyle istotne, że nie dawało podstaw do przyjęcia, że w przyszłości będzie on wykonywać zawód notariusza prawidłowo i w zgodzie z obowiązującymi standardami.

Za niezasadny należało także uznać zarzut zawarty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 16a u.p.n. osoba, która przestała być notariuszem, z przyczyn o których mowa w art. 16 § 1 pkt 5, może zostać ponownie powołana, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1-3 i 7 u.p.n. Te przesłanki podlegają badaniu przez Ministra Sprawiedliwości. Cechy: nieskazitelność charakteru, czy rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 u.p.n.) mają ocenny charakter. Po zgromadzeniu materiału dowodowego Minister Sprawiedliwości, jak zostało wykazane powyżej dokonał analizy materiału dowodowego i uznał, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, wymaganej przez art. 11 pkt 2 u.p.n. Bez znaczenia w tych okolicznościach pozostaje treść opinii wyrażonej w uchwale Rady Izby Notarialnej w L., bowiem to, że Minister Sprawiedliwości, rozpoznając sprawę, dokonał odmiennej oceny materiału dowodowego, co do spełnienia przez kandydata przesłanki z art. 11 pkt 2 u.p.n., niż Rada Izby Notarialnej w L. nie oznaczało tym samym, że nie odniósł się do wszystkich okoliczności i dowodów w sprawie i ich nie analizował.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle powyższego zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. pkt 3-4 petitum skargi kasacyjnej także okazały się za nietrafne. Ponownie rozpatrując sprawę z wniosku skarżącego o powołanie na stanowisko notariusza, zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, wziął pod uwagę wszystkie okoliczności wskazywane przez skarżącego. Okoliczności stanu faktycznego, związane z dokonaniem spornej czynności notarialnej, jak i inne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości. Organ wyjaśnił swoje stanowisko, uzasadniając niespełnienie przez skarżącego przesłanki warunkującej powołanie go na stanowisko notariusza w postaci braku gwarancji rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu. Zatem nie sposób zarzucić, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił, że Minister Sprawiedliwości nie naruszył zarzucanych przez stronę art. 7, art. 8 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.

W konsekwencji powyższych rozważań nie mógł zatem również odnieść zamierzonego skutku zarzut zawarty w punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.