Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 410/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Elektrowni "K." S.A. w Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 373/10 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi Elektrowni "K." S.A. w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 373/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi Elektrowni "K." S.A. w Ś.na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc marzec 2006 r., z następującym uzasadnieniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że w przedmiotowej sprawie podstawą prawną wydania przez organy podatkowe decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty był m.in. art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Mając to na uwadze, Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "czy przepisy Działu III Rozdziału 9 "Nadpłata" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w szczególności zaś art. 72 § 1 pkt 1 tej ustawy w zakresie jakim nie warunkują stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu od tego kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej".

Sąd wskazał również, że do dnia wydania postanowienia, Trybunał Konstytucyjny nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie będącej następstwem powyższego pytania, prowadzonej pod sygn. akt P 45/09.

W ocenie Sądu orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Zgodnie z przepisami art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, postępowanie zakończone wydaniem ostatecznej decyzji wznawia się, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją RP, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Stosownie natomiast do dyspozycji art. 272 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą.

W ocenie Sądu wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, przed rozpoznaniem przez Trybunał Konstytucyjny pytania skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu, mogłoby skutkować wystąpieniem przez strony z wnioskiem o wznowienie postępowania, stąd też Sąd postanowił zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt P 45/09.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości przez Elektrownię "K." S.A. w Ś. zażaleniem, w którym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, że Sąd I instancji przyjął błędną podstawę zawieszenia postępowania sądowego, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędną kwalifikację podstawy do zawieszenia postępowania.

W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała, że rozumienie celu zawieszenia prowadzonego postępowania powinno być odnoszone do skutków mogących mieć miejsce w przyszłości, rozumianych jako wystąpienie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. W ocenie Spółki, skoro ma ona możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w przypadku gdyby Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu na podstawie którego wydano zaskarżony akt, to tym samym jej interes prawny jest zabezpieczony. Z uwagi na powyższe oraz na fakt, że Sąd ma obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zawieszenie postępowania jest pozbawione waloru celowości.

Ponadto w ocenie Spółki Sąd I instancji nie wykazał, by występował bezpośredni związek niniejszego postępowania z orzeczeniem, które ma zapaść w sprawie o sygn. akt P 45/09, jak również nie wykazał celowości tego zawieszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 694/06).

Jako postępowanie prejudycjalne Sąd I instancji wskazał postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w wyniku pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie, skoro decyzje organów podatkowych dotyczyły odmowy stwierdzenia nadpłaty, a podstawą tych decyzji był art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, to ocena konstytucyjności tego przepisu może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zmierzającej do wzruszenia przedmiotowych decyzji. Oznacza to, że zaistniała określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na tym etapie postępowania nie jest rzeczą sądu przewidywanie jakiej treści orzeczenie zapadnie przed Trybunałem Konstytucyjnym i jakie będą motywy rozstrzygnięcia. Dlatego też przedstawione w uzasadnieniu zażalenia, hipotetyczne możliwości odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne, nie podważają zasadności zawieszenia postępowania w sprawie.

Zauważyć należy, że przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została ujęta bardzo szeroko. W doktrynie przyjmuje się, że praktycznie każde postępowanie przed organami państwa może być uznane za prejudycjalne dla toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Romańska w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 401). Praktyka sądowa również opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w pkt 1 § 1 art. 125 p.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. Pogląd ten należy zaaprobować. (por. postanowienia NSA z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt I GZ 37/10 oraz I GZ 369/10 z dnia 25 listopada 2010 r.)

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej oraz postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 272 p.p.s.a. nie może stanowić negatywnej przesłanki do zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wręcz przeciwnie, jak podkreślono w piśmiennictwie, celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, Kraków 2005, s. 302). Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie powinno być traktowane jako naruszenie zasady ekonomii procesowej. Pierwszą bowiem zasadą, i to zasadą naczelną, jest zasada państwa prawa. W państwie prawa liczą się przede wszystkim: stabilność orzecznicza sądów administracyjnych, trwałość i niewzruszalność prawomocnych wyroków, spójność systemu prawnego i konstytucyjna eliminacja wadliwych aktów normatywnych (por. P. Brzozowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 99/06, Lex/el 2007).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.