Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 757/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant referent stażysta Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008r. sprawy ze skargi D.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku D.R. z dnia [...], odmówił mu przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od dnia [...] do [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że strona spełnia kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. W szczególności według wniosku strony jej średni miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił [...] zł., tj. [...] zł. na osobę, a stałe wydatki na mieszkanie (czynsz - [...],- zł., [...],- zł., energia elektryczna - [...],- zł., telefon komórkowy - [...],- zł.) za ostatni miesiąc, wynoszą około [...]-zł. Zdaniem organu pierwszej instancji, spełnienie dwóch głównych kryteriów ustawowych niezbędnych do przyznania dodatku mieszkaniowego jest niewystarczające, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zostanie ustalone, że występuje rażąca dysproporcja wyczerpująca przesłanki określone w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów ustalono, że pomimo trudnej sytuacji materialnej strona jest posiadaczem domu mieszkalnego wielopokoleniowego o powierzchni [...] m², działki o powierzchni [...]ha w gminie L. i właścicielem samochodu osobowego marki [...] z [...] r. o wartości [...], - zł. oraz ponosi koszty jego bieżącej eksploatacji, ubezpieczenia i rocznych przeglądów. Zdaniem organu pierwszej instancji, wykazane przez stronę dochody nie pozwalają na utrzymanie zarówno trzyosobowego gospodarstwa domowego, jak i samochodu. W związku z tym wystąpiła rażąca dysproporcja pomiędzy faktycznym stanem majątkowym strony, a niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, polegająca na wykazaniu dochodów nieadekwatnych do ponoszonych przez nią wydatków oraz standardu życia jej rodziny. Organ pierwszej instancji zaakcentował, że posiadanie samochodu jest luksusem uważanym za przedmiot dobrobytu i dyskwalifikuje ze skutecznego starania się o pomoc gminy w przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Nadto, samochód osobowy nie jest artykułem pierwszej potrzeby, dlatego strona w pierwszej kolejności winna przeznaczyć posiadane środki na zapłatę czynszu i innych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. W tej sytuacji przyznanie stronie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe byłoby nieuzasadnione w oparciu o treść art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i to spowodowało nieuwzględnienie jej wniosku.

W odwołaniu z dnia [...] strona zarzuciła, iż już otrzymywała pozytywne decyzje o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Zaznaczyła, iż posiadany przez nią samochód marki [...] z [...], jako mocno uszkodzony został sprowadzony z F. i przy udziale nieżyjącego już ojca został wyremontowany, a jego obecna wartość rynkowa jest niewielka. Zdaniem strony posiadanie tego samochodu daje jej szansę podjęcia zatrudnienia w wyuczonym zawodzie, bowiem potencjalni pracodawcy chętniej zatrudniają osoby z własnym pojazdem. Strona podniosła, że tylko dzięki temu, iż posiadała samochód mogła we wcześniejszym okresie otrzymać pracę (zaświadczenie z dnia [...]). Dodatkowo zaakcentowała, że dom pokoleniowy wraz z działką jest w rzeczywistości własnością jej rodziców, a po śmierci ojca, w domu tym mieszka matka, która całkowicie ponosi koszty jego utrzymania. Nadto, strona przedstawiła swoje niezadowolenie z działalności organów samorządu gminnego w związku z wydawanymi w na jej rzecz decyzjami w sprawie dodatku mieszkaniowego.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy i wskazał, że z obowiązującego od dnia 1 stycznia 2005 r. przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom posiadającym tytuł prawny lub nie posiadającym takiego tytułu, ale oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekraczał 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym. W dalszej kolejności przywołał treść art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zgodnie, z którym organ rozpoznający wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego odmawia przyznania tego świadczenia, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali m.in., że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Na podstawie akt sprawy organ odwoławczy ustalił, że strona prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, które zajmuje lokal o powierzchni [...] m² i nie przekracza normatywnej powierzchni przewidzianej dla trzech osób. Nadto, dochód strony w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił [...] - zł., a więc średni miesięczny dochód rodziny strony stanowi kwotę [...]- zł. tj. [...]- zł. na jedną osobę, przy wydatkach na mieszkanie za ostatni miesiąc wynoszących według deklaracji strony [...]- zł. Zatem strona spełnia kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego i mimo trudnej sytuacji materialnej utrzymuje dobrej klasy samochód osobowy, ponosząc z tego tytułu koszty jego bieżącej eksploatacji, a także koszty ubezpieczenia, napraw i rocznych przeglądów. Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że dodatek mieszkaniowy przeznaczony jest dla osób niezamożnych, które przy wykorzystaniu własnych możliwości finansowych nie są w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych, do których należy utrzymanie własnego mieszkania (na poparcie tej tezy przywołano uchwałę 5 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002 r., sygn. akt OPK 21/2002, publ. ONSA 2003/1/12). Wskazał również, że w projekcie do ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyjaśniono, że przepis obecnego art. 7 ust. 3 ustawy dotyczy m.in. sytuacji, gdy deklarowanym bardzo niskim dochodom towarzyszą zewnętrzne oznaki ich uzyskiwania np. posiadanie samochodu i jego eksploatacja. Mając na uwadze, że dodatek mieszkaniowy przeznaczony jest dla osób niezamożnych, często pozostających bez pracy lub innego stałego źródła utrzymania, które przy wykorzystaniu własnych możliwości finansowych nie są w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych, do których niewątpliwie należy utrzymanie zajmowanego mieszkania, organ odwoławczy stwierdził, że wniosek strony nie może być uwzględniony. Posiadanie i ponoszenie kosztów związanych z samochodem osobowym marki [...] świadczy, bowiem o występowaniu rażącej dysproporcji między niskimi dochodami strony wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym jej stanem majątkowym, co w pełni uzasadnia odmowę przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe w oparciu o treść art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednocześnie organ ten podkreślił, iż chociaż trudna sytuacja materialna strony utrzymuje się od dłuższego czasu i strona składa oświadczenia, że jej dochody nie wystarczają na zwykłe utrzymanie się i jednoczesne ponoszenie opłat czynszowych, to jednak twierdzi, iż nie zamierza sprzedać posiadanego samochodu, gdyż jego posiadanie stwarza jej większą szansę znalezienia pracy. Twierdzeniom tym organ odwoławczy nie dał wiary, gdyż zdaniem organu, wykorzystywanie samochodu do celów służbowych odbywa się na podstawie cywilnoprawnej umowy zawartej między pracodawcą i pracownikiem w oparciu o rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 z późn. zm.), a uzyskane w ten sposób dodatkowe wynagrodzenie jest dochodem, który strona ma obowiązek wykazać w deklaracji o wysokości dochodów, co jednak w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło. Zatem zaświadczenie pracodawcy z dnia [...] nie posiada żadnej mocy dowodowej, gdyż nie wynika z niego, by strona wykorzystywała swój prywatny samochód do celów służbowych. Organ odwoławczy wskazał, że korzystanie z dobrze rozwiniętej w obrębie aglomeracji ś. sieci komunikacji publicznej jest niewspółmiernie tańsze niż przemieszczanie się samochodem, a sprzeczne z interesem ogólnym i zasadami współżycia społecznego byłoby przyznawanie dodatku mieszkaniowego, będącego świadczeniem finansowanym ze środków publicznych osobom, które stać na utrzymywanie samochodu. Powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OSK 718/05), w którym stwierdzono m.in., że "ani sąd ani organy administracyjne nie negują potrzeby korzystania z różnego rodzaju udogodnień przez osoby niepełnosprawne, i że w sytuacji wnioskodawcy posiadanie własnego pojazdu bardzo ułatwi rehabilitację i być może nawet zmniejsza koszty dojazdów do szpitala, niemniej jednak samochód osobowy jest uznawany w świetle obecnych standardów za przedmiot luksusowy, na który nie mogą pozwolić sobie osoby będące w niedostatku, które nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych". Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że skoro strona jest właścicielem samochodu, którego utrzymanie obciąża budżet domowy, to jest także w stanie opłacać należności związane z zajmowanym mieszkaniem, wykorzystując własne środki finansowe i posiadane zasoby majątkowe, bez konieczności otrzymywania na ten cel dodatku mieszkaniowego. W konsekwencji świadczy to o tym, że strona posiadane przez nią środki finansowe przeznacza na koszty eksploatacji i utrzymania samochodu licząc, iż koszty utrzymania zajmowanego mieszkania zostaną częściowo pokryte z dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy zaznaczył również, że na treść podjętego rozstrzygnięcia nie miał wpływu fakt posiadania zabudowanej nieruchomości w gminie L., gdyż z wypisu księgi wieczystej wynika, że nieruchomość ta jest obciążona służebnością osobistą, nieodpłatnie i dożywotnio, na rzecz rodziców strony.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie z uwagi na naruszenie bliżej nieokreślonych przepisów prawa materialnego i procesowego oraz domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego, podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto, zaakcentował swoje niezadowolenie z działalności obu organów orzekających, jak i powoływał się na treść korzystnych dla niego wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wydanych również w sprawie jego dodatku mieszkaniowego.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz przywołało okoliczności i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, że nie znajduje podstaw do jej zmiany.

Na rozprawie w dniu [...] skarżący poinformował, że do miesiąca [...] pracował w firmie A w C. oraz wskazał na sygnalizowane w prasie przez Rzecznika Praw Obywatelskich wadliwe uzasadnienia decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego wydawanych przez gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim, czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego

w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa - sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póżn. zm.).

Skarga inicjująca postępowanie sądowe w niniejszej sprawie dotyczy odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego, w oparciu o art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.).

Powołany przepis (w brzmieniu obowiązującym od dnia 23 listopada 2004 r.) stanowi, że właściwy organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca (a więc "dająca się łatwo stwierdzić, wyraźna, oczywista, niewątpliwa, bezsporna, bardzo duża" - por. Słownik języka polskiego pod red. naukową Mieczysława Szymczaka, Wydawnictwo Naukowe PWN, wydanie IX, Warszawa 1994, tom III) dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w stosownej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

W ujęciu ogólnym "dysproporcję" należy rozumieć jako "brak proporcji, symetrii, brak harmonijnego stosunku między przedmiotami, zjawiskami, cechami występującymi łącznie, niewspółmierność, niesymetryczność" (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom I, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. W-wa 1978, wydanie IX 1994 r., s. 490).

Dysproporcja wymieniona w cytowanym art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powinna być rażąca, co należy rozumieć jako "dająca się łatwo stwierdzić, wyraźna, oczywista, niewątpliwa bezsporna, bardzo duża" (tamże, tom III, s. 24). Zastosowanie wspomnianego przepisu wymaga, zatem od organu administracji dokonania wykładni pojęcia "rażącej dysproporcji" pomiędzy dochodami członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy (wykazanymi w stosownym oświadczeniu) a faktycznym jej stanem majątkowym. W dalszej kolejności organ administracji zobowiązany jest ocenić czy ustalony stan majątkowy (pozostający w rażącej dysproporcji z wykazanymi niskimi dochodami uzyskiwanymi w gospodarstwie domowym) wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie finansować koszty utrzymania mieszkania wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

Odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego w oparciu o art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest, zatem dopuszczalna wyłącznie w sytuacji, gdy dokonane w toku postępowania administracyjnego ustalenia faktyczne wskazują jednoznacznie, że sytuacja materialna, w szczególności wysokość wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawcy jest wyraźnie niewspółmierna do deklarowanych dochodów. Przesłanka ta musi być szczegółowo wykazana w uzasadnieniu decyzji, a interpretacja treści znaczeniowej nieostrego pojęcia "rażącej dysproporcji" w odniesieniu do sytuacji majątkowej konkretnego wnioskodawcy może nastąpić wyłącznie poprzez wykładnię ścieśniającą (analizowana norma prawna jest, bowiem regulacją szczególną, pozwalającą na odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego osobom, które spełniają wszelkie pozostałe kryteria przyznania tego świadczenia). Podkreślić trzeba, że uznaniowym charakter decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego wskazuje na konieczność pełnego i przekonywującego zaprezentowania wszystkich kwestii i argumentów, które legły u podstaw jej wydania.

Ratio legis art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wyeliminowanie z kręgu osób, których wydatki mieszkaniowe refundowane są ze środków publicznych, takich, które mając faktyczne możliwości zaspokojenia swoich potrzeb bytowych i poniesienia wydatków mieszkaniowych, w złożonej deklaracji wykazują zaniżone dochody i zatajają posiadane zasoby majątkowe. Z kręgu adresatów wsparcia w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych nie mogą być natomiast wyeliminowane a priori osoby, którzy uprzednio osiągały regularne dochody, pozwalające na nabycie określonych przedmiotów użytkowych (których spieniężenie - wobec aktualnego stopnia zużycia i ich wartości rynkowej jest często problematyczne), ale na skutek np. istotnego pogorszenia stanu zdrowia lub z innych przyczyn pozbawieni są możliwości zarobkowania.

Podzielając pogląd, że zasobność wnioskujących o dodatek mieszkaniowy należy badać zarówno w kontekście zadeklarowanych dochodów, jak i posiadanych przez nich dóbr materialnych uzyskanych w różnych okresach i pod różnym tytułem zaakcentować trzeba, że ustawodawca nie wykluczył dopuszczalności przyznania przedmiotowego świadczenia osobom posiadającym ruchomość lub majątek nieruchomy o konkretnej wartości (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz art. 2 ust. 2 - dodatek mieszkaniowy przysługuje przecież osobom mieszkającym we własnych budynkach oraz właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, a prawo własności do więcej niż jednej nieruchomości nie wyłącza, co do zasady, uprawnienia do dodatku mieszkaniowego) lub zaliczanych do konkretnej kategorii. Zatem decydujące znaczenie ma tu nie tylko sam stan majątkowy, ale uzyskiwane dochody przez gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o dodatku mieszkaniowym.

Zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych musi być poprzedzone nie tylko analizą uwzględniającą aktualną wartość posiadanych w gospodarstwie domowym dóbr, czasokres, w którym zostały one nabyte, źródło sfinansowania ich zakupu, konieczne jest także zestawienie wydatków ponoszonych na ich eksploatację z ewentualnymi korzyściami dla budżetu rodziny.

W rozpatrywanej sprawie organy orzekające w sprawie nie zadały sobie trudu ustalenia wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z posiadaniem i utrzymaniem samochodu osobowego, jak również nie przeanalizowały potrzeby korzystania przez skarżącego z tego samochodu. Wywody organów administracyjnych w omawianej materii trzeba uznać za gołosłowne i nie mające oparcia w materiale sprawy. Nie wykazano bowiem, że od daty wydania ostatniej decyzji przyznającej skarżącemu dodatek mieszkaniowy jego stan majątkowy uległ tak znacznej poprawie, że uzasadniałoby to zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, mając na uwadze fakt, że ustawodawca użył określenia "rażąca dysproporcja", co pozwala na przyjęcie, że musi to być dysproporcja bardzo znaczna i oczywista w odbiorze i postrzeganiu. Tym samym organ odwoławczy kontrolując decyzję pierwszoinstancyjną oparł swoje twierdzenia na domniemaniu, a nie rzetelnym i wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego, czym istotnie naruszył postanowienia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zobowiązujące do ustalenia prawdy obiektywnej.

Komentarza wymaga również nie podnoszona w sprawie kwestia braku orzeczenia w przedmiocie [...] czy też [...]. Stan ten rzutuje na istniejący między małżonkami ustrój majątkowy. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 99 z późn. zm.), zakłada, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Wskazać należy, że ustrój ten zakłada solidarną odpowiedzialność za zobowiązania małżonków. Za takie zobowiązania uznać należy również wymagalną składkę na ubezpieczenie cywilne posiadaczy pojazdów mechanicznych, koszty serwisu itp. Z istoty zobowiązania solidarnego określonego w art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że dłużnik może zaspokoić wierzyciela łącznie z innym dłużnikiem, kilku z dłużników może spełnić zobowiązanie lub każdy z nich z osobna, a zaspokojenie przez któregokolwiek zwalnia pozostałych. Kwestia ta nie była przedmiotem rozważań organów orzekających w sprawie. Stąd też wydaje się również koniecznym zbadanie, kto w istocie i w jakim rozmiarze reguluje zobowiązania związane z utrzymaniem przedmiotowego samochodu.

Jest oczywistym, iż o sytuacji materialnej skarżącego świadczą nie tylko zadeklarowane dochody, ale i posiadane dobra materialne, takie jak np. samochód, dom, działka. Faktem też jest, że samochód [...], którego skarżący jest właścicielem przedstawia istotną wartość materialną i jego posiadanie ma wpływ również na sytuację materialną skarżącego i jego rodziny, bowiem utrzymanie takiego samochodu, mimo deklarowanej potrzeby jego posiadania, z uwagi na możliwość podjęcia zatrudnienia, wymaga nakładów finansowych.

Podkreślić należy, iż organ odwoławczy nie wykazał, że wysokość wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawcy (z uwzględnieniem kosztów eksploatacji samochodu) jest wyraźnie niewspółmierna do deklarowanych przez niego dochodów. Odnotować także trzeba, że w sprawie pominięta została kwestia zestawienia orientacyjnych kosztów przejazdu samochodem i środkami komunikacji miejskiej, z uwzględnieniem, że skarżący w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy był już osobą [...]. Jak również, w oparciu o oświadczenie skarżącego, nie ustalił faktycznego kosztu utrzymania jego dzieci zamieszkujących wraz z nim oraz nie uwzględnił okoliczności posiadania przez skarżącego domu wraz z działką z którego, jak deklaruje nie osiąga żadnych dochodów ani też nie ponosi kosztów.

Jak więc wykazano powyżej odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego nie może opierać się wyłącznie na stwierdzeniu, że posiadany przez skarżącego samochód osobowy marki [...], rocznik [...] o wartości [...], - zł., o nie ustalonych kosztach utrzymania jest przejawem rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w stosownej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy.

Nie negując twierdzenia organów obu instancji, że istnieją inne niż przejazd własnym samochodem sposoby przemieszczania się, a posiadanie własnego pojazdu nie jest elementarną potrzebą bytową wskazać należy, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych i stosowne rozporządzenie wykonawcze nie posługuje się pojęciem niezbędnej potrzeby bytowej i nie przewiduje żadnych kryteriów analizy budżetu gospodarstw domowych prowadzonych przez wnioskujących o dodatek mieszkaniowy. Tym nie mniej organ odwoławczy błędnie oparł się w swoich rozważaniach na rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 z późn. zm.), które wydane zostało na podstawie art. 34 a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. z 2002 r., Nr 27, poz. 271 z późn. zm.). W tym momencie jawi się zarzut transponowania na potrzeby niniejszego postępowania zasad wyliczeń kwoty utrzymania pojazdu na podstawie aktu nie znajdującego zastosowania do analizowanego stanu faktycznego. Wykorzystana przez organ odwoławczy regulacja dotyczy odmiennej materii, ma wskazaną delegację ustawową w obrębie konkretnego źródła prawa i nie może służyć do interpretacji zarówno przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jak i sposobu obliczenia wydatków ponoszonych na utrzymanie samochodu. Poczyniony przez organ odwoławczy zabieg błędnej subsumcji okoliczności stanu faktycznego sprawy i przepisów prawa materialnego nie mających w niej zastosowania, nie zasługuje na aprobatę.

Przy rozpatrzeniu niniejszej sprawy, Sąd zapoznał się również z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 511/04 (nie publikowany)_i stwierdził, że obecnie rozpatrywana sprawa skarżącego jest rozstrzygana w oparciu o identyczny stan prawny, ale przy zmienionych okolicznościach faktycznych.

Reasumując stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie wykazano występowania rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że skarżący jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W ocenie Sądu teza zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OSK 718/05) nie może być stosowana wprost do każdej osoby, domagającej się przyznania dodatku mieszkaniowego, która jest właścicielem jakiegokolwiek samochodu.

Niewykazanie tej rażącej dysproporcji czyni odmowę przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego przedwczesną.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy należy uzupełnić materiał dowodowy w naprowadzonych kierunkach w szczególności przez ustalenie, ponad wszelką wątpliwość opisanych powyżej aspektów oceny sytuacji materialnej gospodarstwa domowego skarżącego, której podstawowym kryterium nie może być ogólne założenie, że właściciel samochodu osobowego nie jest uprawniony do otrzymywania dodatku mieszkaniowego. W tym zakresie, w myśl zasady określonej w art. 7 K.p.a., organ odwoławczy podejmie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego biorąc pod uwagę możliwość przesłuchania skarżącego w charakterze strony, jak również innych świadków (np. osoby pobierającej zasiłek rodzinny na dzieci, czy też żony skarżącego, która według jego deklaracji świadczy dzieciom pomoc w różnych formach oraz samej matki skarżącego ponoszącej koszty utrzymania nieruchomości należącej do skarżącego), gdyż zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych musi być poprzedzone dokładnymi ustaleniami w oparciu o treść art. 3 ust. 3 tej samej ustawy i nie może opierać się na samych tylko założeniach.

Dokonując jedynie fragmentarycznej analizy budżetu domowego i stanu majątkowego skarżącego naruszono art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., a dokonane w tym zakresie ustalenia faktyczne nie uzasadniały zastosowania art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wyczerpana, zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. Akt, którym odmówiono uwzględnienia żądania nie podlega, bowiem wykonaniu, a tymczasowa ochrona wynikająca z przepisu art. 152 cytowanej ustawy z istoty swojej dotyczy aktów i czynności, które podlegają wykonaniu w jakiejkolwiek formie.