Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 220/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r sprawy ze skargi Międzynarodowego Transportu Drogowego " P" s. c. - M. G. i P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 23 grudnia 2002 r Nr [...] w przedmiocie długu celnego skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2002 r do Magazynu Celnego [...] w [...] przewoźnik , którym była Firma M. G. i P. G. - Międzynarodowy Transport Drogowy "P" s.c. , dostarczył towar celem złożenia w w/w magazynie . Przedmiotowy towar objęty był Wspólną Procedurą Tranzytową. Głównym zobowiązanym była Agencja Celna [...], eksporterem - firma [...] , natomiast odbiorcą - firma [...]. w [...]

Kierowca przewoźnika przedstawił następujące dokumenty : przekaz graniczny nr [...] , fakturę [...] , packing List oraz CMR. W złożonym oświadczeniu kierowca stwierdził , że posiadane przez niego dokumenty są jedyne i zgodne z rzeczywistością, ilością oraz tożsamością towaru oraz że przejmuje towar znając jego właściwości.

W dokumencie CMR pracownik magazynu celnego zauważył brak adnotacji o ilości palet, jednak kierowca oświadczył, że przewozi 14 colli . W oparciu o przedłożone dokumenty została sporządzona deklaracja skrócona.

W wyniku rewizji celnej funkcjonariusz celny stwierdził , że na naczepie znajduje się towar nie ujęty w deklaracji skróconej w ilości 41 colli . Kierowca nie potrafił wyjaśnić , skąd wzięła się nadwyżka towaru , ale dostarczył dokumenty dotyczące ujawnionego towaru.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego II w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ujawnionej nadwyżki towaru . W piśmie z dnia [...] 2002 r skarżący wyjaśnił , iż nadwyżka towaru spowodowana była chaotycznym załadunkiem spornego towaru , a ponadto , że kierowca wypełnił dokument CMR w oparciu o dokumenty , jakie otrzymał u załadowcy i nie był świadomy tego , jaki towar przewozi. Przewoźnik nie zataił dokumentów wskazujących na faktyczną ilość przewożonych towarów , co oznacza , że nie zamierzał wprowadzić w błąd polskich organów celnych .

W toku postępowanie wyjaśnienia złożyła w/w Agencja Celna [...] , która oświadczyła , że eksporter towaru przekazał kierowcy komplet dokumentów , a ten zobowiązany był do sprawdzenia stanu rzeczywistego posiadanego towaru na samochodzie z otrzymanymi dokumentami.

Naczelnik Urzędu Celnego II w [...] decyzją z dnia [...] 2002 m.in. określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł i obliczył odsetki od w/w kwoty w wysokości [...] zł. Dłużnikami solidarnymi w/w długu celnego był skarżący oraz [...]

Organ celny stwierdził , że w sprawie bezsporne jest , iż towar stanowiący nadwyżkę nie został przedstawiony organowi celnemu , co oznacza że towar postał nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny , a to z kolei skutkuje powstaniem długu celnego.

Naczelnik Urzędu Celnego podniósł, że fakt ujawnienia nadwyżki towaru został stwierdzony przed złożeniem towaru w magazynie celnym , dlatego magazyn celny nie przejął odpowiedzialności za prawidłowość składanej deklaracji skróconej.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając naruszenie art.210 § 3 pkt.2 w związku z art.101 § 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r Nr 75, poz.802 ze zm.) oraz w piśmie z dnia [...] wskazał na brak doświadczenia kierowcy i błędy funkcjonariuszy na granicy , gdyż samochód dotarł do magazynu celnego z nienaruszoną plombą, a kierowca oddał władzom celnym wszystkie posiadane dokumenty , w tym te , dotyczące ujawnionego towaru.

Dyrektor Izby Celnej w [...] , po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia 23 grudnia 2002 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej podstawy prawnej uznania za dłużników solidarnych i orzekł w tym zakresie (ta okoliczność nie jest przedmiotem skargi), a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził , że w rozpatrywanej sprawie organowi celnemu przedstawione zostały tylko towary ujęte w deklaracji skróconej celem nadania im statusu towarów składowanych czasowo . Towary ujawnione w wyniku rewizji celnej nie zostały przedstawione organowi celnemu , co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art.39 Kodeksu celnego , a zgodnie z art.9 tej ustawy towary te zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny. To z kolei skutkuje powstaniem długu celnego na mocy art.210 Kodeksu celnego.

Za uznaniem skarżącego jako przewoźnika za dłużnika , tj. osobę która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny - zdaniem organu odwoławczego - przemawia dowód w postaci Międzynarodowego Listu Przewozowego , w którym w polu 16 tego dokumentu wpisany jest skarżący. Zgodnie z art.8 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towaru , podpisanej w Genewie w dniu 19 maja 1956 r ( CMR ) Dz.U. Nr 49 , poz.238 z 1962r) przewoźnik przy przyjmowaniu ładunku do przewozu jest zobligowany do sprawdzenia prawidłowości danych oraz danych umieszczonych w liście przewozowym . W przypadku spostrzeżeń odmiennych od stanu faktycznego przewoźnikowi służy prawo zgłaszania zastrzeżeń pisemnych do dokumentu.

W niniejszej sprawie na liście przewozowym CMR nie ma żadnych zastrzeżeń co do ilości i rodzaju przyjętej do przewozu przesyłki (brak zapisów w polu 18).

W przypadku nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny dłużnikiem jest zawsze osoba , która dokonała nielegalnego wprowadzenia niezależnie od tego , czy jest właścicielem wprowadzonego towaru, czy też nie . Dyrektor Izby Celnej podniósł , że kierowca złożył oświadczenie , iż przedstawił pracownikowi [...] wszystkie posiadane dokumenty dołączone do przesyłki i że są one zgodne z rzeczywistością , ilością i tożsamością. Zdaniem organu odwoławczego okolicznością wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika nie może być brak doświadczenia , czy też niewiedza kierowcy , dlatego nie mogły być uwzględnione argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił naruszenie art.210 § 3 pkt.2 Kodeksu celnego.

Skarżący podniósł, że ujawnione w wyniku rewizji towary nigdy nie były przeznaczone do obrotu na polskim obszarze celnym , gdyż ich miejscem przeznaczenia była Ukraina , co wprost wynika z przedłożonych dokumentów. Właścicielem tych towarów nie jest skarżący , ani eksporter , ale podmiot ukraiński.

Ponadto skarżący wyjaśnił , że kierowca przekazał pracownikowi [...] Spółka z o.o. wszystkie dokumenty dotyczące przewożonych towarów znajdujących się na środku transportowym , w tym dokumenty dotyczące ujawnionego towaru , nie ujętego w deklaracji skróconej. Pracownik magazynu celnego pomimo , że zauważył błąd w oznaczeniu ilości colli, złożył deklarację skróconą i to on dokonał przedstawienia towaru.

W/w dokumenty - zdaniem skarżącego - można uznać za deklarację skróconą w rozumieniu art.42 § 3 Kodeksu celnego w związku z § 4 ust. 1 pkt.6 i 7 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych . Istnieją zatem podstawy do uznania , że towary zostały przedstawione organowi celnemu stosownie do art.39 w związku z art.41 Kodeksu celnego.

W ocenie skarżącego , skoro zgodnie z art.42 § 2 Kodeksu celnego deklaracja skrócona powinna zostać złożona wraz z przedstawieniem towaru , to pracownik magazyny celnego powinien przed złożeniem deklaracji skróconej podjąć wszystkie możliwe działania celem stwierdzenia poprawności tej deklaracji, a nie opierać się tylko i wyłącznie na oświadczeniu kierowcy.

Dłużnikiem w rozumieniu art.210 § 3 pkt.1 Kodeksu celnego jest główny zobowiązany tj. [...] Spółka z o.o.

Skarżący mógłby ponieść odpowiedzialność wyłącznie na podstawie art.210 § 3 pkt.2 Kodeksu celnego , jednak niezbędne jest wykazanie mu braku należytej staranności co do możliwości nabycia wiedzy o nielegalnym wprowadzeniu towaru . Brak takiej staranności nie został jednak wykazany , a co więcej - w uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzono , że jest to dla sprawy nieistotne. Zdaniem skarżącego , odpowiedzialność na podstawie art.210 § 3 pkt.3 Kodeksu celnego , przy wykazaniu braku należytej staranności, ponosi kierowca jako osoba uczestnicząca we wprowadzeniu towaru.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie , podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i dodał , że przewoźnik prowadzący profesjonalną działalność gospodarczą i występujący w sferze stosunków celnych winien dochować należytą staranność w wykonywaniu ciążących na nim obowiązków. Przewoźnik jest osobą szczególnie odpowiedzialną za zgodność przewożonej przesyłki z treścią dołączonych dokumentów. W przypadku stwierdzenia , że dany podmiot nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków , organ celny zobowiązany jest zastosować sankcję przewidzianą w przepisach Kodeksu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) .

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Jak wynika z akt sprawy ujawniony w wyniku rewizji celnej towar był przewożony na podstawie listu przewozowego CMR , co oznacza , że do tego przewozu miała zastosowanie Konwencja o Umowie Międzynarodowego przewozu Drogowego Towarów (CMR ) podpisana w Genewie z dniu 19 maja 1956 r i ratyfikowana przez Polskę w dniu 27 kwietnia 1962 r (Dz.U.z 1962 r Nr 49 , poz.238). W dokumencie tym jako przewoźnika wskazano w polu 16 "Międzynarodowy Transport Drogowy "P" s.c. P. i M. G. (...)" oraz numery rejestracyjne środka przewozowego , którym był wykonywany przewóz ujawnionego towaru .

Określenie przewoźnika w sposób wyżej wskazany było więc bardzo dokładne. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że kierowcą wykonującym ten przewóz był P. I. , który był pracownikiem w/w przewoźnika i ten konkretny przewóz wykonywał w ramach umowy o pracę.

Zgodnie z art.9 w/w Konwencji , w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy , warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. W braku uzasadnionych zastrzeżeń przewoźnika , wpisanych do listu przewozowego , istnieje domniemanie , że towar i jego opakowanie były widoczne w dobrym stanie w chwili przyjęcia przez przewoźnika i że ilość sztuk , jak również ich cechy i numery były zgodne z oświadczeniami na liście przewozowym.

Z kolei z art.3 tej Konwencji wynika , iż przewoźnik odpowiada , jak za swoje własne czynności i zaniedbania , za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu , kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji.

W związku z powyższym należy stwierdzić po pierwsze : przewoźnikiem ujawnionego towaru była firma "Międzynarodowy Transport Drogowy "P " s.c. P.i M. G., a po drugie : na w/w przewoźniku ciążył obowiązek należytego wykonania umowy przewozu. Za należyte wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której przewoźnik wykonuje - przewóz zgodnie z warunkami w/w Konwencji, a zatem jego odpowiedzialność dotyczy również zgodności przewożonego ładunku z listem przewozowym co do ilości sztuk , cech i wagi. Odpowiedzialność ta jest niezależna od tego , czy przewoźnik działa w zakresie załadunku sam , czy posługuje się innymi osobami , odpowiada on na zasadzie ryzyka . Domniemanie zgodności ładunku z listem przewozowym , o którym mowa w art.9 Konwencji może być wyłączone tylko poprzez wpisanie zastrzeżeń do listu przewozowego.

W rozpatrywanej sprawie list przewozowy CMR nie zawiera żadnych zastrzeżeń co do ilości sztuk, cech i wagi ładunku .

Towary wprowadzane na polski obszar celny podlegają od chwili ich wprowadzenia dozorowi celnemu , w ramach którego towary te mogą być poddane kontroli celnej ( art.art.35 w związku z art.3 § 1 pkt.1 i 5 Kodeksu celnego ) .Osoba wprowadzająca towar ma obowiązek przedstawić te towary organowi celnemu , który w ramach kontroli celnej sprawdza m.in. zgodność tych towarów z listem przewozowym.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy uzasadnia stanowisko organów celnych , że skarżący był przewoźnikiem ujawnionego towaru , on też dokonał wprowadzenia ich na polski obszar celny oraz ich przedstawienia organowi celnemu w rozumieniu przepisów celnych . Okolicznością bezsporną jest , że istniała nadwyżka towaru w postaci 41 colli , nie ujęta w liście przewozowym . Ustalony , bezsporny stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje , iż w świetle przytoczonych przepisów , towar nie ujęty w liście przewozowym został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny , mimo iż znajdował się pod zamknięciem celnym . Wobec tego towaru nie mogło bowiem nastąpić " przedstawienie" , o którym mowa w art.39 Kodeksu celnego .

Powyższego stanowiska nie mogła zmienić argumentacja skargi , iż nadwyżka towaru była spowodowana pomyłką przy załadunku , gdyż w istocie towar ten był przeznaczony dla odbiorcy ukraińskiego , bowiem okoliczność ta - w świetle odpowiedzialności przewoźnika z tytułu Konwencji oraz z tytułu obowiązków wynikających z Kodeksu celnego - nie zwalnia przewoźnika od odpowiedzialności za dług celny powstały wobec towaru nie ujętego w liście przewozowym i nie przedstawionego polskim organom celnym.

Ponadto , jak wynika z wyjaśnień skarżącego złożonych w toku postępowania , na granicy podczas ważenia samochodu stwierdzono tonaż o około 5 ton większy niż wynikano to z dokumentów , jednak kierowca nie wpisał zastrzeżeń do listu przewozowego CMR , pomimo iż wpis ten wyłączyłby odpowiedzialność przewoźnika za nadwyżkę towaru.

Z wyjaśnień Firmy [...] wynika , że dokumenty dotyczące przewożonej przesyłki były wystawione zgodnie z przepisami i przekazane kierowcy w dwóch oddzielnych kopertach - na każdą przesyłkę oddzielnie. Kierowca - mimo złożonego oświadczenia o zgodności przedstawionych dokumentów z rzeczywistością oraz o znajomości właściwości towaru podlegającego zgłoszeniu celnemu , nie przedstawił wszystkich dokumentów polskim organom celnym , narażając tym samym przewoźnika na odpowiedzialność z tytułu nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru nie zgłoszonego tym organom. Odpowiedzialności przewoźnika nie mogły wyłączyć argumenty podniesione w skardze dotyczące braku doświadczenia kierowcy , ani że odpowiedzialność z tego tytułu ponosi kierowca , a nie zatrudniający go przewoźnik. Odpowiedzialność przewoźnika za działania zatrudnionego przez niego kierowcy wynikają z jednej strony z przepisów w/w Konwencji, a z drugiej strony - z faktu iż jest jego pracodawcą.

Sad podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że prowadząc magazyn Firma [...] - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie przejęła odpowiedzialności za ujawniony towar , gdyż nadwyżkę towaru stwierdzono na środku przewozowym , przed złożeniem go do magazynu , co wyklucza odpowiedzialność w/w firmy.

Organy celne w sposób należyty i przy zachowaniu obowiązującej procedury ustaliły stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo określiły zakres praw i obowiązków strony tego postępowania. Skarga nie może być uwzględniona , gdyż wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko Dyrektora Izby Celnej zawarte w zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w/w rozstrzygnięcia . Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.