Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 422/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.3,art.145,art.106, art.200,art.152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.122, art.187 par.1,art.180par.1,art.116,art.210par.1ipar.4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as.sąd. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi AM i GW na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członków Zarządu za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: lipiec, sierpień i wrzesień 2004 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...], [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...] zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ M. Bejgerowska /-/ S. Małek /-/ S. Zapalska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...], nr [...], orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członków zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą w B - A M i G W jako osób trzecich za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące [...] w łącznej wysokości [...] plus odsetki za zwłokę za te miesiące w kwocie [...] i koszty postępowania egzekucyjnego [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że Spółka z o.o. A złożyła w Urzędzie Skarbowym deklaracje na zaliczkę miesięczną od łącznej kwoty dokonanych wypłat: za miesiąc [...], w której wykazała kwotę do wpłaty w wysokości [...], za miesiąc [...], w której wykazała kwotę do wpłaty w wysokości [...], za miesiąc [...], w której wykazała kwotę do wpłaty w wysokości [...]. Spółka dokonała niepełnej wpłaty na poczet podatku za miesiąc [...] (pozostało do wpłaty [...]) i nie dokonała wpłat za miesiące [...]. W związku z powyższym, zgodnie z art. 51 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej w skrócie: O.p.) powstały zaległości podatkowe z uwagi na niezapłacone w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...], nr [...], orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika - Spółki z o.o. A, z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, m.in. za miesiące od [...] do[,,,].

Prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne mające na celu ściągnięcie przedmiotowych zaległości podatkowych okazało się bezskuteczne. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że członkami zarządu w okresie powstania przedmiotowych zobowiązań podatkowych były A M i G W, odwołane uchwałą zgromadzenia wspólników z dnia [...]. W toku postępowania podatkowego dotyczącego orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu A M i G W przedłożyły bilans na dzień [...], z którego wynika, że wysokość zobowiązań Spółki nie przekraczała sumy aktywów oraz podały, że aktywnie działały z dłużnikami Spółki celem odzyskania należnych kwot. Wskazały nadto, że to działania kolejnego nowego zarządu doprowadziły Spółkę do niekorzystnej sytuacji finansowej.

Organ podatkowy pierwszej instancji podał, że w oparciu o załączony bilans faktycznie nie istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wynikające z art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Jednakże, Strony nie wyjaśniają jednoznacznie czy takie podstawy istniały, gdyż Spółka nie wykonywała już wówczas wymagalnych zobowiązań. Strony oświadczają jedynie, iż w związku z opóźnieniami w realizacji zapłaty przez odbiorców Spółki, jej zobowiązania płacone były niekiedy z opóźnieniem albo w częściach, nigdy jednak nie miała miejsca sytuacja zaprzestania spłaty długów. Ich zdaniem brak terminowej regulacji zobowiązań podatkowych nie miał charakteru trwałego a jedynie przejściowy /k.[...] v akt admin./.

Pismem z dnia [...] Spółka złożyła w Sądzie Rejonowym wniosek o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt Nr [...], Sąd oddalił ten wniosek wskazując, że opóźnienia w wykonywaniu zobowiązań Spółki przekraczają już ponad [...] miesięcy, całość zobowiązań stanowi ponad [...] % wartości bilansowej przedsiębiorstwa, a posiadany majątek trwały po ewentualnej sprzedaży nie wystarczy na zaspokojenie niezbędnych wydatków związanych z ogłoszeniem upadłości. Do wniosku o ogłoszenie upadłości załączono spis wierzytelności według stanu na dzień [...], z którego wynika, że Spółka posiadała zaległości w łącznej wysokości [...]. Analizując powyższy spis organ wskazał, że na [...] tygodnie przed odwołaniem członków zarządu AM i GW, tj. na dzień [...] Spółka posiadała wymagalne zobowiązania w łącznej wysokości [...], przy ogólnym zadłużeniu na dzień [...] w kwocie [...].

Mając na uwadze bezskuteczność egzekucji wobec Spółki, fakt, że pełniącymi funkcje członka zarządu w czasie powstania zobowiązań podatkowych były AM i GW, które nie wykazały zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie, czy braku winy w niezgłoszeniu wniosku w powyższym zakresie oraz nie wskazały mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne (wyłączające) ich odpowiedzialność.

A M i G W odwołały się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 116 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie jakoby w czasie pełnienia przez nie obowiązków członka zarządu Spółki zaistniały przesłanki wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Zdaniem stron odwołujących się organ nie wykazał, że zostały spełnione przesłanki ogłoszenia upadłości i nie ustalił rzeczywistego stanu zadłużenia Spółki, ale oparł się na własnych przypuszczeniach wysnutych z załączników do wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego przez kolejny zarząd, po upływie kilku tygodni od ich odwołania, zamiast zbadać dokumentację finansową firmy lub powołać biegłego rewidenta. Strony podkreśliły, że w czasie wykonywania przez nie obowiązków członków zarządu Spółka była wypłacalna, a stan niewypłacalności jest następstwem działań kolejnego zarządu.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...], nr [...][...], Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił wniesionego odwołania i utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy uznał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, a analizy materiału dowodowego dokonano wnikliwie i rzetelnie. Organ drugiej instancji wskazał, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, co potwierdza fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego w dniu [...]. Ponadto AM oraz G W były w okresie powstania przedmiotowych zaległości podatkowych członkami zarządu Spółki z o.o. A. Skoro, zgodnie z przepisami, nie wykazały one, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość rzeczonej Spółki, jak również nie wykazały, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, czy też niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez ich winy, to są podstawy do orzeczenia o ich odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Organ odwoławczy podkreślił, że okolicznością pozwalającą na zwolnienie stron z odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości podatkowe byłoby złożenie stosownego wniosku o ogłoszenie upadłości. Skoro jednak wniosek taki nie został przez nie złożony, a nadto strony są przekonane, że nie było ku temu przesłanek, to orzeczenie o ich odpowiedzialności, a nie o winie, było obowiązkiem właściwego organu podatkowego, na podstawie art. 116 ustawy O.p.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik A M i G W, żądając w skardze uchylenia decyzji organów podatkowych obu instancji i zarzucając naruszenie przepisów regulujących materialnoprawne zasady odpowiedzialności, tj. art. 116 O.p. w szczególności poprzez bezpodstawne uznanie odpowiedzialności skarżących za zaległości podatkowe A Sp. z o.o. z siedzibą w B w wyniku błędnego przyjęcia, że nie wykazały one, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez ich winy. Ponadto w skardze zawarto zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. przepisów art. 122 i art. 187 § 1 O.p., poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie - wielokrotnie podnoszonej przez skarżące - okoliczności, iż w okresie pełnienia przez skarżące funkcji członków zarządu A Sp. z o.o. nie zachodziły przesłanki uzasadniające zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości; art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i art. 197 O.p. poprzez uznanie przez organy podatkowe obu instancji swej kompetencji w przedmiocie przesądzenia faktu istnienia przesłanek do zgłoszenia - w okresie pełnienia przez skarżące funkcji członków zarządu A Sp. z o.o. - wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację podniesioną w odwołaniu. Dodatkowo podkreślono, że organy pominęły fakt, że za kadencji skarżących główny dłużnik Spółki - B S.A. uregulowała dług w wysokości [...] i w okresie ostatnich [...] tygodni przez odwołaniem skarżących w imieniu Spółki uregulowano zobowiązania budżetowe w wysokości [...]. Strony skarżące wskazały na niekonsekwencję organu podatkowego pierwszej instancji, który podał w swojej decyzji, że nie istniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, a z drugiej strony twierdzą, że nie wykazały, że niezgłoszenie tego wniosku nastąpiło bez ich winy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia i wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek złożenia wniosku o upadłość oraz braku winy w jego niezłożeniu spoczywa na skarżących. Ponadto strony miały prawo powołać biegłego do oceny zaistnienia tego faktu, a jego ustalenia przedłożyć jako dowód w sprawie. Skoro strony skarżące nie podjęły działań w tym kierunku, organy podatkowe uznały, że jego kadry posiadają dostateczną wiedzę i doświadczenie w tym zakresie.

W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżących wniósł o dopuszczenie jako dowodu w sprawie dokumentów z opinii biegłego rewidenta oraz pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] z załącznikiem, dotyczące wysokości dobrowolnych spłat zadłużenia przez Spółkę w okresie od dnia [...] do dnia [...]. W kolejnym piśmie uzupełniającym skargę pełnomocnik skarżących wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci załącznika nr [...] do wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...], z którego wynika, że Spółka B S.A. spłaciła całość zobowiązań wobec A Sp. z o.o. na łączną kwotę [...], w okresie od dnia [...] do dnia [...].

Odnosząc się do powyższych uzupełnień skargi organ wniósł o nieuwzględnianie wniosków dowodowych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 P.p.s.a.). Sąd administracyjny dokonuje zatem kontroli legalności działań administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Na wstępie należy wyjaśnić, że za wyjątkiem dowodu w postaci załączonego do uzupełnienia skargi dokumentu wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] na potwierdzenie oświadczenia skarżących, dołączonego do skargi, że kwota [...] została w okresie od [...] do [...] r. spłacona przez Spółkę na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego, pozostałe wnioski dowodowe stron skarżących zostały oddalone. Zgodnie bowiem z przepisem art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, a do tego zmierzają zarówno przedstawiona opinia biegłego rewidenta oraz pozostałe dokumenty dołączone do uzupełnienia skargi.

Rozpatrzenie zarzutów skargi należy rozpocząć od kwestii procesowych, albowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o prawidłowo przeprowadzone i rozpatrzone dowody, a także w zgodzie z wymogami formalnymi dają dopiero podstawy do rozpatrzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z przepisami zawartymi w Dziale IV O.p. organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). W ramach realizacji tego obowiązku organy podatkowe są zobowiązane w myśl art. 187 § 1 O.p. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie zgodnie z art. 191 O.p. dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ jako dowód może dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.)

Mając na uwadze powyższe Sąd zauważa, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony jednoznacznie i sprawa nie została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. W pierwszej kolejności, zdaniem Sądu, organy nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że w okresie poprzedzającym odwołanie skarżących z funkcji członków zarządu Spółki - A z siedzibą w B zachodziły przesłanki uzasadniające zgłoszenie przez skarżące wniosku o upadłość. Ustalenie tej okoliczności jest punktem wyjścia do żądania wykazania przez skarżące przesłanek egzoneracyjnych z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej w skrócie: O.p.).

Przepis art. 116 § 1 O.p. wskazuje, kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Regułą jest solidarna odpowiedzialność członków zarządu (z uwzględnieniem § 2) za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczona odpowiedzialnością, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości oraz wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Tymczasem A M i G W pełniący funkcję członków zarządu Spółki do dnia [...] twierdzą, że w czasie pełnienia przez nie tych funkcji nie zachodziły okoliczności uzasadniające złożenie stosownego wniosku, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p. i wskazują, że jako byłe pracownice nie mają już dostępu do dokumentów firmy i nie mogą wyjaśnić wszystkich okoliczności.

W tej sytuacji inicjatywa dowodowa i ustalenia w celu wyjaśnienia sprawy w tym zakresie leżą po stronie organu. Organy podatkowe oparły swe ustalenia na załączonym do wniosku o ogłoszenie upadłości spisie wierzytelności według stanu na dzień [...], z którego wynika, że Spółka posiadała zaległości w łącznej wysokości [...]. Analizując powyższy spis organy wskazały, że na [...] tygodnie przed odwołaniem członków zarządu AM i GW, tj. na dzień [...] Spółka posiadała wymagalne zobowiązania w łącznej wysokości [...], przy ogólnym zadłużeniu na dzień [...]. w kwocie [...]. Wnioski wysnute przez organ pierwszej instancji zostały zakwestionowane przez skarżące już w odwołaniu, w którym wskazały na konieczność zbadania pełnej dokumentacji finansowej Spółki oraz powołanie biegłego rewidenta. Zdaniem Sądu wnioski te stają w istotnej sprzeczności ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, a mianowicie, że "w oparciu o załączony bilans faktycznie nie istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wynikające z art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze" /k. [...]v akt admin./. Ta wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej i brak wyjaśnienia tej kwestii przez organ odwoławczy, pomimo utrzymania w mocy tej decyzji, powoduje, że rozstrzygnięcia te nie spełniają wymogów zawartych w art. 210 § 1 i § 4 O.p. Wbrew twierdzeniom organu podatkowego drugiej instancji Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wykazał, analizując sytuację ekonomiczno - finansową Spółki, że zachodziły przesłanki upoważniające członków zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość. Zdaniem Sądu z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby Spółka na [...] tygodnie przed odwołaniem zarządu była niewypłacalna. Nadto organy podatkowe obu instancji w żaden sposób nie ustosunkowały się do podnoszonej przez skarżące okoliczności, że negocjowany przez nie dług w wysokości [...] został uregulowany przez B S.A. na rzecz Spółki do końca [...].

W doktrynie podkreśla się, że majątek przedsiębiorcy zazwyczaj zorganizowany jest w formie przedsiębiorstwa i z tego też względu charakteryzuje się on wysoką zmiennością zarówno po stronie pasywów, jak i aktywów, co utrudnia jego ocenę. W tej sytuacji z pewnością łatwiej jest stwierdzić fakt zaprzestania płacenia długów, i to bez względu na okoliczność, która go spowodowała, niż zajmować się badaniem wszystkich składników majątku dłużnika pod kątem zabezpieczenia wykonania przez niego zobowiązań pieniężnych, jak ma to miejsce, gdy podstawą ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność. Wskazana byłaby wykładnia zawężająca pojęcia niewypłacalności do niewykonywania zobowiązań, ale tylko pieniężnych, z tym zastrzeżeniem, że pojęcie niewykonywania pojedynczego zobowiązania pieniężnego nie jest tożsame z pojęciem niewypłacalności w tradycyjnym tego słowa znaczeniu, które stanowi cechę majątku dłużnika. Wskazuje na to choćby art. 12 Prawa upadłościowego i naprawczego, w którym ustawodawca wydaje się wprost nawiązywać do zobowiązań pieniężnych. Nie każda przewyżka stanu biernego nad czynnym stanowiła podstawę ogłoszenia upadłości. Zachodziło to tylko wtedy, gdy stan taki zagrażał wykonaniu zobowiązań pieniężnych, co ustawodawca określał jako nadmierne zadłużenie. Treść bilansu nie może w pełni odzwierciedlać wszystkich składników majątku przedsiębiorcy składających się na pojęcie majątku sensu largo. Przykładowo, kapitały własne i zysk są umieszczane w bilansie po stronie pasywów, a nie aktywów. Biorąc pod uwagę powyższe, artykułu 11 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego nie można interpretować, opierając się wyłącznie na bilansie, który jedynie porządkuje majątek przedsiębiorcy według źródeł jego finansowania (vide: Juliusz Petraniuk, Upadłość i jej podstawy w prawie upadłościowym i naprawczym, artykuł PPH 2003/12/17).

W analizowanej sprawie organy nie poddały analizie wszystkich dokumentów księgowych Spółki, aby uzyskać pełen obraz sytuacji w [...], opierając się jedynie na szczątkowym dokumencie nie zawierającym wszystkich niezbędnych informacji. Już w toku postępowania podatkowego, a następnie w skardze do sądu administracyjnego skarżące wskazały na konieczność powołania biegłego rewidenta, kwestionując tezę, że zachodziły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki. W tej sytuacji organy podatkowe winny z własnej inicjatywy rozważyć zasadność zasięgnięcia opinii specjalisty rewidenta w tym zakresie. Dopiero po bezspornym ustaleniu, że w okresie poprzedzającym odwołanie skarżących z funkcji członków zarządu istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, możliwe jest domaganie się przez organy podatkowe wykazania przez skarżące przesłanek egzoneracyjnych, czyli okoliczności wyłączających ich odpowiedzialność jako członków zarządu za zobowiązania podatkowe Spółki, w myśl art. 116 O.p.

Rzeczą organów podatkowych było wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, czy w okresie poprzedzającym odwołanie skarżących z pełnionych funkcji zachodziły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki. W tym celu organy podatkowe winny za pomocą dostępnych środków dowodowych ustalić jaka była rzeczywista sytuacja finansowa Spółki w tym okresie i jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu decyzji słuszność swojego stanowiska w tym zakresie.

Temu celowi służyć mogą wszelkie dostępne, a niesprzeczne z prawem dowody (art. 187 § 1 O.p.) i to nie tylko te zaoferowane przez stronę. Brak bowiem inicjatywy dowodowej strony, np. w kwestii opinii biegłego specjalisty, nie zwalnia organów podatkowych od dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, czyli dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w myśl art. 122 O.p.

W ocenie Sądu, prawidłowe ustalenie sytuacji ekonomicznej Spółki wymaga wiedzy specjalistycznej z zakresu księgowości, również w świetle opinii, którą strona załączyła do uzupełnienia skargi, choć Sąd nie mógł dopuścić jej jako dowód w sprawie. Organ winien zatem rozważyć, stosownie do postanowień art. 122 i 187 § 1 O.p., konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który zbada stan finansowy Spółki i jednoznacznie wskaże okres, w którym nastąpiło niewykonywanie wymagalnych zobowiązań. Bez uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym powyżej zakresie i ponownej analizy dowodów, decyzje organów podatkowych uznać należy za arbitralne i przedwczesne, albowiem dokonane bez dostatecznej podstawy faktycznej.

W ocenie Sądu opisane powyżej uchybienia organów podatkowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy prowadzą do uchylenia zaskarżonych decyzji. Wobec powyższego uznając, iż decyzje organów obu instancji nie odpowiadają prawu, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 200 P.p.s.a. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji orzeczono z mocy art. 152 P.p.s.a.

M. Bejgerowska J. Małek S. Zapalska