Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 249/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1-5
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty w L z dnia [...] r. nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. I. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku J. I. z dnia 28 października 2003 r. Starosta decyzją z dnia 21 czerwca 2011 r., wydaną na podstawie art. 73 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., zwanej dalej "ustawą") art. art. 130 ust. 1 i 2 oraz art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) umorzył postępowanie dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz M. S. i B. R. za działki nr ewid. 299/1, 299/2 i 299/3 położone w miejscowości M. Józefin gm. K. oraz ustalił i przyznał J. I. odszkodowanie w kwocie 27.336,00 zł za ½ części ww. działek, które z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa stały się własnością Powiatu L. jako grunt trwale zajęty pod drogę publiczną.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że decyzją z dnia 30 kwietnia 2009 r. Wojewoda L. stwierdził nabycie własności działek nr 299/1, 299/2 i 299/3 z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat L. jako trwale zajętych pod drogę publiczną, które do dnia 31 grudnia 1998 r. stanowiły własność J. i M. małż. I. na prawie wspólności ustawowej małżeńskiej.

W związku z tym w dniu 28 października 2003 r. J. I. wystąpiła o wypłatę odszkodowania za przejęte pod drogę działki. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Starosta L. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. ustalił odszkodowanie w łącznej kwocie 88,983,00 zł na rzecz J. I., M. S. oraz B. R. zgodnie z posiadanymi udziałami. Następnie Wojewoda L. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty L.. Decyzję Wojewody utrzymał w mocy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2010 r., stwierdzając dodatkowo w jej uzasadnieniu, że z wnioskiem o odszkodowanie wystąpiła tylko J. I. – współwłaścicielka ½ części przedmiotowej nieruchomości. Z wnioskiem takim nie wystąpił M. I., który zmarł w dniu 14 sierpnia 2008 r., a zatem przyznanie odszkodowania jego spadkobiercom, tj. B. R. i M. S. stanowi naruszenie art. 73 ust. 4 ustawy.

Następnie organ wskazał, iż w toku postępowania został sporządzony operat szacunkowy określający wartość przejętych działek do którego strony nie wniosły zastrzeżeń.

W odwołaniu od tej decyzji J. I. zakwestionowała wysokość ustalonego i przyznanego jej odszkodowania, wskazując, iż w dniu składania wniosku, tj. 28 października 2003 r. była jedynym właścicielem zajętej pod drogę działki, gdyż własność jej nabyła przed zawarciem związku małżeńskiego . Dopiero w dniu 4 listopada 2003 r. nastąpiła zmiana w ustroju majątkowym poprzez rozszerzenie wspólności ustawowej na majątek nabyty przez oboje lub jednego z małżonków zarówno przed, jak i po zawarciu związku małżeńskiego. W dniu składania wniosku była zaś jedynym właścicielem i dlatego należy jej się całość odszkodowania.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Wojewoda zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymał w mocy omówioną wyżej decyzję Starosty L.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisał dotychczasowy przebieg postępowania uznając, iż nie narusza ono prawa. Odnośnie zaś zarzutu odwołania organ podniósł, iż nie zasługuje on na uwzględnienie bowiem przed wydaniem decyzji potwierdzającej przejście z mocy prawa na rzecz Powiatu L. odwołująca rozdysponowała swoim majątkiem zawierając umowę małżeńską.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody J. I. zarzuciła, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 73 ust. 1 i 2 ustawy przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie jest jej należne całe odszkodowanie, naruszenie treści art. 47 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i art. 73 ust. 1 ustawy poprzez wadliwe uznanie, iż na mocy umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzona została wspólność majątkowa wstecz oraz z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9 77 § 1, 107 i 105 § 1 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę dowodów w sprawie, brak uzasadnienia prawnego decyzji oraz bezpodstawne umorzenie postępowania co do ½ części należnego odszkodowania. W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie odszkodowania w pełnej wysokości za całą nieruchomość.

Uzasadniając żądania skargi i jej zarzuty podniosła, że nieruchomości których własność utraciła, nabyła w dniu 31 sierpnia 1974 r. (przed zawarciem związku małżeńskiego) i były to nieruchomości stanowiącej jej majątek osobisty. Wniosek o odszkodowanie został przez nią złożony w dniu 28 października 2003 r. Dopiero po złożeniu tego wniosku na mocy aktu notarialnego rozszerzyła wraz z mężem wspólność ustawową na majątek nabyty przez oboje lub któregokolwiek z nich z jakiegokolwiek tytułu zarówno przed, jak i po zawarciu związku małżeńskiego. W związku tym wadliwym było ustalenie organu pierwszej instancji, że do dnia 31 grudnia 1998 r. była współwłaścicielką przedmiotowych nieruchomości na prawie wspólności majątkowej małżeńskiej wraz z M. I.

Ponadto podniosła, iż z treści art. 73 ust. 1 ustawy wynika, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest wyłącznie osoba, która utraciła w dniu 1 stycznia 1999 r. własność, i z tą datą ustawa łączy powstanie roszczenia odszkodowawczego. Skoro tak, to uprawnionym do realizacji roszczenia nie może być osoba nie będąca właścicielem nieruchomości w tej dacie, która następnie nabyła nieruchomość w drodze czynności prawnej od poprzednika prawnego. Ponadto jej zdaniem gdy nieruchomość stanowi współwłasność małżeńską wniosek o odszkodowanie za jego utratę może złożyć jedynie jeden ze współmałżonków.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Tytułem wstępu - odnośnie żądań skarżącej dotyczących przyznania przez Sąd dochodzonego odszkodowania - wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Z tego względu Sąd nie mógł orzec w niniejszej sprawie o żądaniu skarżącej, gdyż wykracza to poza zakres kompetencji Sądu.

Mając na uwadze wskazany zakres kontroli, skardze nie można odmówić słuszności. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej jest przepis art. 73 ustawy, który w ust. 1 stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. W myśl ust. 4 tego art. odszkodowanie ustala się i wypłaca na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Zarówno w orzecznictwie, jak i poglądach doktryny powszechnie przyjęło się, że przepis ten przewiduje szczególny rodzaj wywłaszczenia. Jednakże odjęcie prawa własności na podstawie tego przepisu powinno być powiązane ze słusznym odszkodowaniem ustalonym i wypłaconym na rzecz osoby, która de facto doznała tego uszczerbku.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana wysokość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, ustalonego na podstawie sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego.

Sporną jest natomiast kwestia kręgu osób uprawnionych do otrzymania tego odszkodowania. Mianowicie w ocenie skarżącej jest ona uprawniona do całości należnego odszkodowania, w przeciwieństwie do organów, których zdaniem wysokość należnego jej odszkodowania winna odpowiadać wielkości przysługującego jej udziału w prawie własności zajętej pod drogę nieruchomości, który wynosił ½ części. Przy czym ocena organów odmienna jest od wcześniej wyrażonej przez organ pierwszej instancji i jak wynika z uzasadnienia decyzji Starosty jest wynikiem uwzględnienia stanowiska Ministra Infrastruktury zawartego w decyzji z dnia 4 października 2010 r.

Rozstrzygając tę kwestię w pierwszej kolejności wskazać należy, iż analizowany w sprawie przepis wprowadza generalną zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne.

W myśl przytoczonego powyżej art. 73 ust. 4 ustawy wyłączną przesłanką wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną jest złożenie stosownego wniosku przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie.

Termin ten, jak wynika wprost z ustawy zakreślony został w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Przekroczenie powyższego terminu skutkuje, co również wprost wynika z cytowanego przepisu, wygaśnięciem roszczenia. Powyższe oznacza, że aby roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania było roszczeniem skutecznym i mogło spowodować tym samym merytoryczne rozpoznanie sprawy, konieczne jest łączne spełnienie trzech ustawowych przesłanek: 1. złożenie stosownego wniosku; 2. złożenie go przez uprawnioną do tego osobę i 3. złożenie go w wyraźnie w ustawie wskazanym do dokonania tej czynności terminie.

W przedmiotowej sprawie - w ocenie Sądu - wszystkie wymienione przesłanki zostały przez skarżącą spełnione.

Z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, że działka nr 299, której cześć została zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność wyłącznie skarżącej J. I. Wynika to wprost ze znajdującego się w aktach sprawy aktu własności ziemi wydanego w dniu 1 czerwca 1974 r. Wpływu na przysługujące skarżącej prawo własności działki nr 299 nie miało również zawarcie w dniu 31 sierpnia 1974 r. związku małżeńskiego. Jak bowiem wynika z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wspólność majątkowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje wyłącznie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Regulacja ta znajduje rozszerzenie w treści art. 33 tego Kodeksu, gdzie ustawodawca wprost wskazał, iż przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa, należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Bezspornym zatem jest, że działka nr 299 w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła przedmiot majątku osobistego skarżącej i z tego tytułu jest ona uprawniona od otrzymania odszkodowania. Podmiotem uprawnionym do jego otrzymania są bowiem byli właściciele nieruchomości, którzy mieli do niej tytuł prawny w dniu 31 grudnia 1998 r. Takowy też pogląd panował początkowo w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko to uzasadniano tym, iż wykładni art. 73 ust. 4 ustawy należy dokonywać w powiązaniu z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami w szczególności z uwzględnieniem treści art. 128 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, iż wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej, odpowiadającym wartości tych praw. Przepis ten, jako podmiot uprawniony wskazuje "osobę wywłaszczoną", a więc osobę, której z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. odjęte zostało prawo własności. Podnoszono, iż taka konstrukcja przepisów jednoznacznie wskazuje, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest wyłącznie osoba, która utraciła w dniu 1 stycznia 1999 r. własność. Skoro tak to uprawnionym do realizacji roszczenia o odszkodowanie nie może być osoba, nie będąca właścicielem nieruchomości w tej dacie, tj. 1 stycznia 1999 r., która następnie nabyła nieruchomość w drodze czynności prawnej od poprzedniego właściciela (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie I OSK 704/07, wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2007 r. w sprawie II SA/Kr 1305/04 i z dnia 14 stycznia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1131/07).

Zaprezentowany pogląd nie uzyskał jednak aprobaty w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych.

W tej mierze należy odwołać się do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w składzie siedmiu sędziów, z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. I OPS 3/09. Sąd ten w uzasadnieniu omawianego wyroku wyprowadził wniosek, że w zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie, jeżeli został złożony wniosek w tym przedmiocie w ustawowym terminie oraz, jeżeli wniosek ten złożyła osoba uprawniona do odszkodowania. Osobą tą jest oczywiście były, tj. sprzed dnia 1 stycznia 1999 r., właściciel nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że nie może nią być osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, zarówno w dacie złożenia w ustawowym terminie wniosku w tym przedmiocie, jak i w dacie wydania przez wojewodę decyzji o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, z tym zastrzeżeniem, że ustalenie i wypłata odszkodowania, tj. wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, może nastąpić dopiero po wpisaniu do księgi wieczystej prawa własności do danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Ustawodawca nie sformułował bowiem zakazu obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne po dniu 1 stycznia 1999 r., aż do czasu wydania przez wojewodę decyzji ostatecznej stwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę na Skarb Państwa lub odpowiednią jednostkę samorządu terytorialnego. Z tych względów uprawniona do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej.

Innymi słowy z wnioskiem o odszkodowanie może wystąpić także osoba, która nabyła nieruchomość po 1 stycznia 1999 r. wpisana do księgi wieczystej przed 31 grudnia 2005 r. Przykładowo może to być osoba która przed dniem 31 grudnia 2005 r. nabyła nieruchomość w drodze czynności prawnej (umowy darowizny, umowy sprzedaży lub umowy majątkowej małżeńskiej) i złożyła w zakreślonym terminie wniosek.

Jednakże co należy podnieść, dopuszczalność tego typu sytuacji uzależniona jest od zachowania byłego właściciela w zakresie przysługującego mu roszczenia o wypłatę odszkodowania, tj. od tego czy przed przeniesieniem prawa własności zajętej pod drogę nieruchomości skorzystał z przysługującego mu na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy uprawnienia i złożył wymagany tym przepisem skuteczny wniosek. Innymi słowy złożenie przez podmiot będący w dniu 31 grudnia 1998 r. wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania wyklucza możliwość złożenia wniosku przez nabywcę tej nieruchomości nawet w sytuacji gdy nabycie nastąpiło w okresie wskazanym w art. 73 ust. 4 ustawy. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że przewidziane tym przepisem odszkodowanie za te same nieruchomości może być przyznane tylko jeden raz. W sytuacji zatem gdy roszczenie takie zostało skutecznie zgłoszone organ obowiązany jest je rozpatrzyć z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego nieruchomości istniejącego w dniu zgłoszenia wniosku. Przyznanie odszkodowania jednemu podmiotowi za całość zajętej pod drogę nieruchomości uniemożliwia bowiem pozytywne orzeczenie w tym przedmiocie na rzecz innego podmiotu.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżąca wniosek o ustalenie i wypłacenie odszkodowania należnego z tytułu utraty prawa własności działki zajętej pod drogę publiczną złożyła w dniu 28 października 2003 r. Bezspornym zatem jest, iż w tej dacie skarżąca miała świadomość zajęcia jej nieruchomości pod drogę i z tego tytułu skorzystała z przysługującego jej roszczenia o wypłatę odszkodowania. Dlatego też nie można przyjąć, iż mąż skarżącej poprzez zawarcie z nią w dniu 4 listopada 2003 r. (zatem już po złożeniu wniosku) umowy majątkowej małżeńskiej nabył roszczenie o wypłatę przedmiotowego odszkodowania. Bezspornym przy tym jest, że M. I. nie domagał się wypłaty odszkodowania na jego rzecz. Należało więc sądzić, iż działał on w przekonaniu, iż skoro jedynym właścicielem zajętej nieruchomości była jego żona, która w tym czasie złożyła wniosek to jest ona jedyną osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania. To skarżącej odjęto własność nieruchomości za co przysługuje jej prawo do odszkodowania. Tym samym należy uznać, że zawarta umowa majątkowa małżeńska nie przeniosła na męża skarżącej roszczenia o uzyskanie odszkodowania za przejęcie nieruchomości, bowiem roszczenie to zostało już zgłoszone, przed zawarciem umowy małżeńskiej. W ocenie Sądu jedynie taka ocena stanu sprawy stwarza możliwość rzeczywistego i sprawiedliwego uzyskania odszkodowania za utraconą nieruchomość. Ponadto złożenie w dniu 28 października 2003 r. przez skarżącą wniosku o przyznanie odszkodowania spowodowało wszczęcie postępowania administracyjnego, a tym samym nałożyło na organ obowiązek jego rozpatrzenia w takim stanie faktycznym w jakim został złożony.

Ponadto rację ma skarżąca, iż pomijając nawet powyższe rozważania w sytuacji gdy przyjmiemy, że roszczenie o przyznanie odszkodowania weszło do majątku wspólnego małżonków to należy przyjąć, że i tak skarżąca mogła samodzielnie występować o jego ustalenie i wypłatę w całości bez konieczności uzyskania zgody męża w zakresie tego żądania. Jak bowiem wynika z art. 36 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym. Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku. Tym samym - w ocenie Sądu - do dokonania przez jednego małżonka czynności przysparzających nie jest potrzebna zgoda drugiego małżonka (argument a contrario z art. 37 § 1). Złożenie zaś wniosku o przyznanie odszkodowania w omawianym trybie nie przekracza czynności zwykłego zarządu, bowiem nie prowadzi do uszczuplenia majątku wspólnego, a tylko wówczas można by o takim przekroczeniu mówić. Powyższe oznacza, że wniosek o odszkodowanie o którym mowa w art. 73 ustawy złożony przez jednego z małżonków w stosunku do nieruchomości stanowiącej przedmiot wspólności ustawowej winien zostać potraktowany jak wniosek obojga małżonków dotyczący wypłaty całości odszkodowania, a nie części zależnej od wielkości udziału w majątku wspólnym przysługującej wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 października 1971 r. (sygn. akt I CR 427/71, opubl. OSN z 1972 r. nr 5, poz. 88) wskazał, iż w tego typu sytuacji nie znajduje zastosowania art. 209 k.c., stanowiący, że każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa, bowiem nie dotyczy on roszczenia o odszkodowanie za utraconą własność, gdyż nie jest to czynność zmierzająca do zachowania wspólnego prawa. Roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą własność nieruchomości jest bowiem roszczeniem o świadczenie podzielne, przy podzielności zaś świadczenia wierzytelność dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli. Pogląd ten nie dotyczy jednak roszczeń odszkodowawczych objętych małżeńską wspólnością majątkową. Jak bowiem wskazano udziały małżonków w ustawowej wspólności majątkowej nie są określone, a zgodnie z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać składnikami majątkowymi objętymi tą wspólnością. Wykonywanie zarządu majątkiem wspólnym obejmuje zaś czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku lub jego powiększenia. Postępując odmiennie organy w rzeczywistości z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zaniechały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy w zakresie dotyczącym ustalenia rzeczywistej treści żądania strony.

Wobec powyższego Sąd uznał zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji za wydane z naruszeniem art. 105 § 1 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a ponadto z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei powoduje konieczność uchylenia obu tych decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.).

W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie adwokata w wysokości wynikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zastosuje się do stanowiska Sądu i w oparciu o sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy (po dokonaniu jego aktualizacji) ustali wartość przejętej nieruchomości oraz należne odszkodowanie, które nakaże wypłacić skarżącej.