Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 837/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art.10, art. 77 § 1, art. 80, art.107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 1, art. 4, art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, ust.3, art. 22 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2, ust.3, ust.4, art.27
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz 122
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi H.N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42 póz. 371) - dalej zwanej ustawą, po rozpoznaniu wniosku odmówił przyznania H.N. uprawnień wdowy po kombatancie, zmarłym mężu E.N. (art. 20 ust. 2 w zw. z ust. 3 ustawy).

W uzasadnieniu organ podał, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia [...] sierpnia 1995 r. Centralne Archiwum Wojskowe poinformowało Urząd, że Pułk, w którym służył E.N. w latach 1945-1946 brał udział w walkach zbrojnych z NSZ oraz innymi organizacjami. Informacja, iż zmarły mąż H.N. brał osobiście udział w walce z "reakcyjnym podziemiem", znajduje się w 17 punkcie deklaracji członkowskiej b. ZboWiD. Wskazując na treść art. 20 ust. 3 ustawy, organ podał, iż uprawnienia, o których mowa w ust. 2 tegoż przepisu przysługują wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne pozostałe po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Jednolicie przyjmowany jest pogląd, że uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich współmałżonek zachowałby je, gdyby żył. Kierownik Urzędu podkreślił, że uprawnienia wdowy po kombatancie, jakkolwiek pochodne od statusu męża, powinny być oceniane z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej (por. wyrok SN z 11.12.2002 r. III RN 57/02 OSNP 2004/2/24). Ponowna ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża nie jest więc postępowaniem weryfikacyjnym osoby zmarłej, jak podkreślił organ, lecz ustaleniem przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się ponadto na treść art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy, zgodnie z którym uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest zaliczany do aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, zatem jak wskazał organ, zmarły mąż H.N. pełniąc służbę w KBW prowadził działalność operacyjną przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. W konsekwencji powyższego H.N. nie mogła w ocenie organu nabyć po zmarłym mężu uprawnień pochodnych.

W związku z powyższą decyzją H.N. złożyła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż decyzja ta jest niesłuszna, a zgromadzony materiał dowodowy nie został w całości zbadany i prawidłowo oceniony.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając w oparciu o treść art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...].

Organ uzasadniając wydane rozstrzygnięcie podał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odwołująca nie podała nowych faktów, które byłyby nieznane Kierownikowi Urzędu podczas podejmowania zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ ponownie podkreślił, iż uprawnienia wdowy po kombatancie są uprawnieniami nie samoistnymi, ale pochodnymi, a ich nabycie jest uzależnione od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je, gdyby żył, na co wielokrotnie wskazywał w swych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny oraz Sąd Najwyższy między innymi w uchwale z 25 stycznia 1996 r. sygn. akt III AZP 32/95. W pozostałej części uzasadnienia organ powielił argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, w całości ją podtrzymując.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem H.N. zaskarżyła w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. -powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Podkreślić na wstępie też należy, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny przyznać skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodując konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach postępowania o przyznanie lub odmowę przyznania uprawnień kombatanckich uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95).

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził nadto, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kierownik Urzędu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przede wszystkim jednakże uzasadnienie zaskarżonej decyzji ogranicza się do ogólnikowych uwag, pozbawionych odwołania do materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie.

Lakoniczność uzasadnienia wydanych w niniejszej sprawie decyzji sprawia, że przedstawioną w nim ocenę stanu faktycznego sprawy Sąd uznał za dowolną i nie uwzględniającą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stanowi to naruszenie wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta wymaga przy tym wykazania faktycznych podstaw rozumowania, którego jest rezultatem. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organy mają obowiązek nie tylko zebrać materiał dowodowy, ale też w sposób wyczerpujący cały ten materiał dowodowy rozpatrzyć.

Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 k.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ l instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji strony skarżącej podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne, w celu kompletnego ustalenia stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga, że organy obowiązane są podjąć stosowną inicjatywę w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, a Kierownik Urzędu ponownie rozpoznając sprawę, nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia w jaki sposób zakończone zostało postępowanie weryfikacyjne w stosunku do E.N..

Z administracyjnych akt sprawy wynika, że [...] stycznia 1983r. Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów ( Dz. U. Nr 16, póz. 122 ze zm.) przyznał E.N. uprawnienia kombatanckie zaliczając mu następujące okresy działalności kombatanckiej: od [...] kwietnia 1945r. do [...] maja 1945r. - służba w Wojsku Polskim, od [...] maja 1945r. do [...] czerwca 1946r. - udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej. We E.N. podał, iż pełnił służę wojskową w Pułku.

Należy podnieść, że na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, póz. 122 ze zm.) uprawnienia kombatanckie przysługiwały:

1) uczestnikom walk o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny;

2) bojownikom o zachowanie polskości na ziemiach zagarniętych przez zaborców;

3) uczestnikom Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej;

4) uczestnikom walk przeciwko siłom reakcji i ruchom faszystowskim;

5) uczestnikom walk o niepodległość;

6) żołnierzom koalicji antyfaszystowskiej;

7) uczestnikom walk o utrwalenie władzy ludowej;

8) uczestnikom ruchu oporu;

9) osobom, które ze względów politycznych, narodowościowych lub rasowych były więzione w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach; oraz

10) osobom prowadzącym w czasie okupacji hitlerowskiej tajne nauczanie dzieci i młodzieży.

Z kolei, w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm.) kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie w art. 1 ust. 2 tej ustawy wymieniono enumeratywnie siedem rodzajów działalności w ramach formacji wojskowych, które zostały zaliczone do działalności kombatanckiej. Ponadto:

a) w art. 2 tej ustawy wymieniono enumeratywnie siedem dalszych rodzajów działalności lub zdarzeń, w których udział uznaje się za równorzędny z działalnością kombatancką;

b) w art. 3 tej ustawy wskazano szczegółowo, które okresy przebywania w niewoli albo w określonych obozach, więzieniach itp. zalicza się do okresów działalności kombatanckiej lub uznaje za równorzędne z taką działalnością;

c) art. 4 tej ustawy przesądził także, iż jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, wskazując równocześnie szczegółowo, jakiego rodzaju sytuacje obejmuje tak rozumiane pojęcie represji.

Zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy o kombatantach uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej po dniu 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji. Z przepisu tego wynika, więc, iż przyznane po wskazanej dacie przez oba związki uprawnienia, bez względu na podstawę faktyczną i prawną ich przyznania, podlegają weryfikacji zgodnie z przepisami obowiązującej obecnie ustawy o kombatantach. Takiej ogólnej weryfikacji nie stosuje się natomiast do wcześniej wydanych decyzji. W stosunku do nich stosuje się jednak przepisy art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy obowiązującej obecnie, przewidujące pozbawienie uprawnień kombatanckich pewne, wymienione w nich kategorie osób, co, do których ustawodawca uznał za celowe takie rozstrzygnięcia ze względu na odmienną- po 1989 r. - ocenę sytuacji stanowiących wcześniej podstawy do przyznania kwestionowanych uprawnień.

Nie powinno ulegać wątpliwości, że przepis art. 25 ustawy o kombatantach, zamieszczony w rozdziale zatytułowanym "Przepisy przejściowe i końcowe", reguluje sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie tej ustawy miały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej aniżeli w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach nowe określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, ustawodawca w art. 25 ustawy o kombatantach uregulował sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach na podstawie dotychczasowych przepisów, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o kombatantach. Przyjęto jako zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia, z wyjątkami określonymi w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. Wobec osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach, przyjęto regułę, że osoby te pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Nie dotyczy to jednak osób, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierzy z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Oznacza to, że te osoby - mimo że uzyskały uprawnienia z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach - z mocy art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach nadal zachowują te uprawnienia. Sformułowanie "zachować uprawnienia" może być rozumiane tylko w ten sposób, że osoba, która zachowuje uprawnienia, ma nadal uzyskane wcześniej uprawnienia i jest nadal osobą uprawnioną. Ustawa o kombatantach nie określa odrębnie uprawnień osób, które zachowały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie dotychczasowych przepisów. Nie ulega przecież wątpliwości, że art. 25 ust. 1 ustawy o kombatantach, w którym jest mowa o zachowaniu uprawnień, dotyczy także osób, które wprawdzie uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, ale z tytułu działalności określonej w ustawie o kombatantach. Jeżeli nie ma podstaw do pozbawienia tych osób uprawnień, jest poza sporem, że osoby te są osobami uprawnionymi na równi z osobami, które uzyskają uprawnienia kombatanckie na podstawie ustawy o kombatantach.

Równocześnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, który właściwy jest do podejmowania decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich (art. 25 ust. 4 ustawy o kombatantach z 1991 r.), został przy tym zobowiązany do uprzedniego przeprowadzenia w takim wypadku tzw. postępowania weryfikacyjnego (§ 2 ust. 1 wydanego na podstawie art. 25 ust. 6 ustawy o kombatantach z 1991 r. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawiania i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień - Dz. U. Nr 116, póz. 745). Po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Urząd wzywa osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie, do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów (§ 4 rozporządzenia).

Procedura prawna weryfikacji uprawnień kombatanckich wprowadzona przepisami ustawy o kombatantach z 1991 r. (wynika to w szczególności z § 4 rozporządzenia) nie pozbawia strony - osoby, której uprawnienia kombatanckie poddawane są weryfikacji - możliwości wykazania w tym samym lub też w nowym postępowaniu, że jakkolwiek uprawnienia kombatanckie uzyskała z tytułu "utrwalania władzy ludowej", to jednak spełnia ona także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej w art. 1 ust. 2 -art. 4 ustawy o kombatantach z 1991 r.

Z akt sprawy wynika, iż w 1996r. toczyło się postępowanie weryfikacyjne, jednakże nie jest znany jego wynik, gdyż akta tej sprawy zaginęły. Jedynym dokumentem świadczącym o tym, że E.N. nie został pozbawiony uprawnień kombatanckich jest zaświadczenie nr [...] Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wydane dnia [...] maja 1997r. potwierdzające do ulg i świadczeń określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Z zaświadczenia tego wynika, iż do okresów zaliczonych do ustawowych uprawnień kombatanckich E.N. zaliczono służbę w Wojsku Polskim od kwietnia do maja 1945r. oraz udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej od maja 1945r. do czerwca 1946r.

Zgodnie z art. 27 ustawy o kombatantach zaświadczenia i legitymacje o uprawnieniach kombatanckich, wystawione na podstawie dotychczasowych przepisów, do czasu wydania nowych zaświadczeń zachowują moc, chyba że została wydana decyzja o pozbawieniu uprawnień.

Jest to przepis mający na celu wyłącznie względy porządkowe i techniczne, polegające na zastąpieniu zaświadczeń i legitymacji wystawionych na podstawie dotychczasowych przepisów nowymi zaświadczeniami, które są zaświadczeniami w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. i którym odmiennie niż uprzednio zaświadczeniom wydanym przez organy Związku Bojowników o Wolność i Demokrację na podstawie -ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększaniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, póz. 186) i ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, póz. 122) - nie można przypisać przymiotu decyzji administracyjnych ( por. wyrok NSA z dnia 30.03.1995r. SA/Gd 520/94,Prok i Prwkł. 1996/5/60).

W sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania skarżącej uprawnień po zmarłym mężu podnosząc, iż pełniąc służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego brał on udział w zwalczaniu organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i prowadził działalność operacyjną przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. Organ uznał zatem, iż powyższa okoliczność, objęta dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, uzasadniałaby pozbawienie E.N. uprawnień kombatanckich gdyby żył. W konsekwencji, uwzględniając zależność uprawnień pochodnych wdowy od uprawnień pierwotnych jej męża, przyjął, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanych uprawnień skarżącej.

W ocenie Sądu takie stanowisko jest przedwczesne. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga okoliczność dotycząca wyniku rozstrzygnięcia postępowania weryfikacyjnego E.N., czy uzyskał on decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych - wydaną w trybie art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach - potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy czy też uprawnień tych został pozbawiony.

Gdyby przyjąć, że wydana zostałaby decyzja przyznająca zmarłemu mężowi skarżącej uprawnienia kombatanckie (uprawnienia pierwotne) i korzystałaby z przymiotu ostateczności, to z faktem tym wiązałyby się określone następstwa procesowe. Decyzja taka nie wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym mogłaby prowadzić do zakwestionowania stanowiska organu odmawiającego przyznania skarżącej, wdowie po kombatancie, przyznania uprawnień pochodnych, tj. uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 września 2008r. II SA/Ol 250/08 ).

Pamiętać należy, iż postępowanie weryfikacyjne na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach nie jest nowym postępowaniem w sprawie nadania uprawnień kombatanckich, nie zmierza do ustalania nowego tytułu kombatanctwa, lecz zajmuje się sprawdzeniem - zgodnie z przyjętymi standardami posługiwania się w rzetelny sposób obowiązującą procedurą administracyjną - czy zachodzą przesłanki do wydania orzeczenia pozytywnego czy negatywnego w prowadzonym postępowaniu weryfikacyjnym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm.). Okoliczność ta nie zwalniała Kierownika Urzędu z obowiązku wszechstronnego zbadania czy zmarły mąż skarżącej w dniu śmierci posiadał decyzję przyznająca mu zweryfikowane uprawnienia kombatanckie czy też nie.

Postępowanie administracyjne w sprawach kombatantów nie jest wyjęte spod ogólnych zasad i standardów kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczonymi przez art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z kolei artykuł 77 § 1 k.p.a. wymaga, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Skoro zastosowanie zarówno art. 7, jak i art. 77 k.p.a. nie zostało wyłączone w postępowaniu weryfikacyjnym, to zaniechanie w tym postępowaniu ustalenia jaką decyzję wydał po zakończeniu postępowania weryfikacyjnego Kierownik Urzędu, czy w ogóle jakakolwiek decyzja została wydana jest przejawem naruszenia standardu rzetelnej procedury.

Sąd uznał, iż braki w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego, przybierające postać zaniedbań standardu rzetelnej procedury, miały zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn procesowych i nie przesądza, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia przyznanie jej uprawnień wdowy po kombatancie.

W sprawie niniejszej niesporne jest, że mąż skarżący pełnił służbę Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od maja 1945 r. do czerwca 1947 r.

Sąd nie kwestionuje stanowiska Kierownika Urzędu, który powołując się na treść przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy o kombatantach stwierdza, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach urzędów bezpieczeństwa. Z przepisów tych wynika, że z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 pow. ustawy pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach urzędu bezpieczeństwa, niezależnie od okoliczności, w jakich zainteresowana osoba podjęła tę służbę i niezależnie od charakteru wykonywanych prac czy czynności, w szczególności czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Sama przynależność do struktur urzędu bezpieczeństwa stanowi bowiem obligatoryjną przesłankę do wydania przez właściwy organ decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i przekreśla wcześniejsze zasługi, które mogłyby stanowić tytuł do zachowania tych uprawnień, gdyby nie zachodziła ta przesłanka.

Tym niemniej skoro organ nie podjął skutecznych działań z zakresu postępowania dowodowego, a dotyczących odnalezienia akt postępowania weryfikacyjnego, a w szczególności decyzji pozytywnej lub negatywnej w stosunku do E.N., to należy przyjąć, że stanowi to naruszenie art. 7,77 i 80 kpa i jako uchybienie mające wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W ocenie Sądu, działanie organów jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu obowiązany będzie przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie. Organ powinien przedstawić w decyzji zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i uzasadnienie prawne, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć niniejsze postępowanie w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Obowiązany nadto będzie odnieść się należycie do argumentacji i zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą i przynajmniej spróbować przekonać ją, że jego decyzja nie ma charakteru dowolnego i jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

Przed wydaniem decyzji obowiązany będzie wyznaczyć stronie termin do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz zgłoszenia żądań -zgodnie z art. KDk.p.a.

Dopiero ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia i wyczerpująca ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniająca całokształt tego materiału, pozwoli organom orzekającym na stwierdzenie, czy skarżącej przysługuje uprawnienie wdowy po kombatancie, czy tez nie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

12