Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1211/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2018 poz 91
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 863/19 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1047/17 w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. A. S., A. i K. S. oraz M. i T. K. zwrócili się do Starosty [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w I. w rejonie ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0.3152 ha, nr [...] o pow. 0.0118 ha, nr [...] o pow. 0.0118 ha, nr [...] o pow. 0.1148 ha, nr [...] o pow. 0.0592 ha, zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w I., przejętą z mocy prawa na rzecz M. I. w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) z przeznaczeniem pod drogi publiczne kategorii gminnej.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], Starosta I. ustalił, opierając się na operacie szacunkowym autorstwa M. S. , odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło M. I..

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. II SA/Bd 1167/15, na skutek skargi złożonej przez A. S., uchylił ww. decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewoda zbytnio ingerował w ocenę operatu szacunkowego, przekraczając przy tym swoje kompetencje.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję, tj. decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia stwierdzając, że operat szacunkowy, na podstawie którego ustalono wysokość odszkodowania, utracił swoją aktualność i pozostawił organowi I instancji decyzję odnośnie potwierdzenia jego aktualności bądź zlecenia wykonania nowego.

Na skutek skargi złożonej przez A. S. wyrokiem z dnia [...] września 2016 r., sygn. II SA/Bd 714/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił ww. decyzję Wojewody [...] stwierdzając, że w świetle treści art. 138 § 2 zd. 1 Kpa brak było możliwości uchylenia decyzji organu I instancji z uwagi na możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy we własnym zakresie.

W toku dalszego postępowania rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność operatu szacunkowego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji (tj. decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r.), wskazując, że operat szacunkowy pod względem formalnym został wykonany prawidłowo i można na nim oprzeć wyliczenia dotyczące wysokości odszkodowania.

Skargę na tę decyzję złożyło M. I., wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając organowi II instancji naruszenie:

art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Starosty [...], podczas gdy zachodziły przesłanki jej uchylenia;

art. 7 i art. 77 § 1 Kpa poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wskutek wybiórczego rozpatrzenia materiału dowodowego;

art. 80 Kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, w szczególności operatu szacunkowego stanowiącego podstawę decyzji organu I instancji;

art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 98 ust. 3, art. 130, art. 134 i art. 151 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem pomimo tego, że została oparta na nieprawidłowym operacie szacunkowym, który narusza:

- art. 134 ust. 3 i 4 w zw. z art. 175 ust. 1 u.g.n., ponieważ nie ustala on przeznaczenia nieruchomości zgodnie z celem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, który w przedmiotowej sprawie oznaczał tereny dróg publicznych oraz nie ustala aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości jako terenu upraw rolnych, tj. zgodnie z uchwałą nr XLII/312/93 Rady Miejskiej Inowrocławia z dnia 28 października 1993 r.;

- § 55 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109), ponieważ nie charakteryzuje on nieruchomości przyjętych do porównania pod względem praw nabytych oraz nie przedstawia analizy wpływu tych praw na poziom cen transakcyjnych,

- art. 175 ust. 1 u.g.n., ponieważ operat szacunkowy opiera się na nieprawidłowych cenach transakcyjnych dotyczących działki nr [...] i nr [...] oraz nieruchomości położonej w I. przy ul. [...].

Wskutek wniesienia ww. skargi Wojewoda [...] wydał m.in. na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. autokontrolną decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], na mocy której uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak [...], oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. II SA/Bd 1048/17, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., tym samym kontroli sądowej w niniejszej sprawie została poddana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...].

Tak więc wyrokiem z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1047/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. I. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] marca 2015 r. nr [...].

WSA podał, że sporną okolicznością w przedmiotowej sprawie jest wysokość odszkodowania przyznanego uczestnikom. Określenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego (art. 156 u.g.n.).

W pierwszej kolejności WSA wskazał, że wraz z wpłynięciem skargi Prezydenta M. I. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. organ ten powziął informację o toczącym się postępowaniu z tytułu odpowiedzialności zawodowej przeciwko rzeczoznawcy majątkowemu, który sporządził operat w przedmiotowej sprawie. Z pisma Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2017 r. wynika, że rzeczoznawcy przedstawiono trzy zarzuty związane z wykonaniem przedmiotowego operatu szacunkowego. W związku z niezachowaniem szczególnej staranności, opisanej w art. 175 u.g.n., na rzeczoznawcę majątkowego została nałożona kara dyscyplinarna w postaci trzymiesięcznego zawieszenia w prawie do wykonywania zawodu. Orzeczenie to nie jest prawomocne.

Sąd wojewódzki powołał się na art. 153 p.p.s.a. wskazując przy tym, że odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd.

Przekładając powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy WSA stwierdził, że po wydaniu wyroku z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. II SA/Bd 1167/15, nastąpiła zmiana stanu faktycznego, która uzasadnia odstąpienie od wytycznych sądu zawartych w ww. wyroku co do dalszego kierunku postępowania, ponieważ po wydaniu ww. wyroku wystąpiła okoliczność powodująca konieczność wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego M. S. od udziału w sprawie związanej z wykonaniem spornego operatu szacunkowego stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie.

M. I. wystąpiło do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa o wszczęcie, na podstawie art. 194 ust. 1a u.g.n., postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawcy majątkowego, czego efektem było wymierzenie mu kary dyscyplinarnej.

Zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 (ust. 3). Ustęp 4 art. 156 stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził.

WSA wskazał, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 6 Kpa pracownik organu administracji publicznej podlega obligatoryjnemu wyłączeniu od udziału w postępowaniu w indywidualnej sprawie administracyjnej, z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne. Przy czym dla wyłączenia pracownika, biegłego znaczenie ma już samo wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, a nie jego wynik. Wobec tego, w trakcie rozpatrywania sprawy przez Wojewodę istniała już obligatoryjna przesłanka wyłączająca rzeczoznawcę majątkowego od dalszego udziału w sprawie, w której wartość nieruchomości była ustalana na podstawie opinii – operatu szacunkowego M. S. .

Zatem w sytuacji faktycznej i prawnej, w której w związku z operatem szacunkowym sporządzonym w niniejszej sprawie, wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne, co skutkuje wyłączeniem od udziału w postępowaniu zgodnie z art. 24 Kpa, to wbrew ocenie prawnej i wytycznym w wyrokach WSA w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. II SA/Bd 1167/15 oraz z dnia [...] września 2016 r., sygn. II SA/Bd 714/16, nie istniała prawna możliwość ewentualnego uzupełnienia operatu szacunkowego czy też jego aktualizacji w toku postępowania przed Wojewodą. Dodatkowo, WSA podkreślił, że skoro w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpatrzeć sprawę administracyjną w jej całokształcie, nie mógł tego dokonać w oderwaniu od konieczności dokonania oceny i oparciu się na dowodzie – operacie szacunkowym, stanowiącym zasadniczą podstawę ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W tej sytuacji, skoro autor tej opinii podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, oczywiste jest, że sporny operat szacunkowy nie może już stanowić podstawy dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie.

W ocenie WSA niedopuszczalne byłoby oparcie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia merytorycznego z zastosowaniem operatu wykonanego przez osobę podlegającą wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie ze względu na treść art. 176 u.g.n. Pomijając ujawnione przez organ odwoławczy błędy i wady operatu szacunkowego, uniemożliwiające uznanie jego przydatności do celu, dla jakiego został sporządzony, to i tak nie może on stanowić środka dowodowego w niniejszej sprawie. Niewątpliwie bowiem, gdyby organ odwoławczy w okolicznościach tej sprawy oparł swe ustalenia merytoryczne co do istoty sprawy na spornym operacie szacunkowym, decyzja dotknięta byłaby wadliwością, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 Kpa.

Na powyższy wyrok A. S. złożyła skargę kasacyjną. Wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy:

1.1. art. 3 § 1 i art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w trzech wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, podczas gdy nie doszło do zmiany okoliczności faktycznych po wydaniu pierwszego orzeczenia w dniu [...] grudnia 2015 r.,

1.2. art. 24 § 1 pkt 6 Kpa w zw. z art. 176 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że następuje wyłączenie z mocy prawa rzeczoznawcy majątkowego od udziału w niniejszej sprawie, z chwilą wszczęcia postępowania, podczas gdy do takiego wyłączenia nie dochodzi,

2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 157 § 1 u.g.n. poprzez dokonanie oceny operatu szacunkowego przez Wojewodę, podczas gdy organem uprawnionym do takiej oceny jest jedynie organizacja zawodowa rzeczoznawców.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 863/19, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.

NSA w uzasadnieniu wyroku podał, że skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontrolowanej sprawie nie zaszły żadne zdarzenia, pozwalające na odstąpienie od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z [...] grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1167/15 i z [...] września 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 714/16.

Okoliczność wszczęcia wobec rzeczoznawcy majątkowego M. S. wyżej wskazanego postępowania nie jest okolicznością nową bowiem była znana Wojewodzie jeszcze przed wydaniem przez niego pierwszej decyzji w sprawie, tj. decyzji z [...] lipca 2015 r. Znana była także WSA przed wydaniem wyroku z [...] grudnia 2015 r. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Prezydenta M. I. z dnia [...] czerwca 2015 r. skierowane do Wojewody, z którego wyraźnie wynika z jakiego powodu zostało wobec rzeczoznawcy wszczęte ww. postępowanie. Także z pisma A. T. S. z [...] czerwca 2015 r., a także z odpowiedzi na skargę Wojewody z dnia [...] września 2015 r. wynika, że złożono skargę na rzeczoznawcę majątkowego. To, że w uzasadnieniu wyroku z [...] grudnia 2015 r. brak odniesienia się do powyższych okoliczności nie oznacza, że nie były one znane temu Sądowi przed wydaniem wyroku i nie były przedmiotem jego rozważań.

W ocenie NSA zmiana okoliczności faktycznych mogących uzasadniać odstąpienie od zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a., musi mieć taki charakter, że ocena prawna dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku staje się nieaktualna, nieprzystająca do nowych okoliczności faktycznych sprawy. Tymczasem z akt sprawy nawet nie wynika, by do dnia wydania zaskarżonego w rozpoznawanej sprawie wyroku, postępowanie, które zakończyło się orzeczeniem z [...] lipca 2016 r., a więc wydane przed wyrokiem z [...] września 2016 r., zakończyło się prawomocnie bądź co najmniej decyzją ostateczną.

Według NSA w konsekwencji, zasadny okazał się zarzut o naruszeniu przez WSA art. 153 p.p.s.a., naruszenie to zaś czyni bezprzedmiotowym rozważania zawarte w zarzucie skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 157 § 1 u.g.n. i art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 176 u.g.n.

NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA zobowiązany będzie do rozpoznania wniesionej skargi z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z [...] grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1167/15 i z [...] września 2016r., sygn. akt II SA/Bd 714/16.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t. j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

W rozpatrywanej obecnie sprawie istotne jest to, że była już ona wcześniej przedmiotem oceny zarówno tutejszego Sądu, jak i przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartej w wyroku z dnia [...] listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 863/19. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną A. S. wniesioną od wcześniejszego wyroku tutejszego Sądu, a mianowicie od wyroku z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1047/17, uchylił ten wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. ,,Związanie", o którym mowa w ww. przepisie ma szeroki zasięg, nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe rozwiązania mają na celu usprawnienie i przyspieszenie postępowania. Komentowany przepis ma na celu zapewniać również jednolitość orzecznictwa (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod red. Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 577). Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, a w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd w niniejszym składzie nie tylko nie miał podstaw do odstąpienia od oceny prawnej oraz faktycznej wyrażonej w poprzednio podjętym w tej sprawie przez NSA wyroku z dnia [...] listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 863/19, ale wręcz, biorąc pod uwagę treść uzasadnienia tego wyroku był nią związany. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko NSA wyrażone we wskazanym wyroku.

Przypomnieć zatem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły żadne zdarzenia, pozwalające na odstąpienie od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z [...] grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1167/15 i z [...] września 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 714/16.

Przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z [...] grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1167/15 wskazał, że w niniejszej sprawie nie można operatowi szacunkowemu zarzucić braku logiki oraz wykazać wzajemnych sprzeczności w stanowisku rzeczoznawcy majątkowego.

Na stronie 12 operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] marca 2015 r. rzeczoznawca majątkowy stanowczo wywiódł, że nie występuje różnica w zakresie dotychczasowego sposobu użytkowania i alternatywnego sposobu użytkowania. Nie występuje również zasada korzyści, a przeznaczenie zgodne z celem wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia wartości nieruchomości.

Po analizie rynku lokalnego lub regionalnego rzeczoznawca stwierdził brak warunków do określenia wartości rynkowej nieruchomości na podstawie cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Na tej podstawie wywiódł wg zasad z § 36 ust. 4, że wartość rynkową określa się przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych. Rzeczoznawca wykluczając w przedmiotowej sprawie "zasadę korzyści" na str. 11 wskazał, że w chwili wydania decyzji o przejęciu nieruchomości na cel publiczny, tj. drogi, wyceniana nieruchomość posiadała aktualny plan zagospodarowania przestrzennego i zgodnie z jego ustaleniami była przeznaczona pod teren dróg publicznych. Teren wycenianej nieruchomości został wydzielony z terenów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.

Na stronie 10 operatu szacunkowego w pkt 5.4 rzeczoznawca dokonał opisu nieruchomości. I tak, na dzień [...] listopada 2013 r. stwierdził, że przedmiotowe działki stanowiły część nieruchomości obejmującej działkę 47 zagospodarowanej pasem ziemi rolnej w stanie spoczynku. Rzeczoznawca zwrócił jednak uwagę na otoczenie ww. nieruchomości i stwierdził w nim działki pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz przeważające przeznaczenie gruntów wokół nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Stwierdził uzbrojenie w postaci kanalizacji ściekowej i prąd przy granicy działki. Wymienił, która spośród działek ma dostęp bezpośredni do drogi publicznej oraz które z działek mają zapewniony dostęp pośredni. Rzeczoznawca wypowiedział się również, że działka nr [...] została uzbrojona w sieć elektryczną. Wskazał, że wzdłuż drogi przebiega sieć wodna, kanalizacyjna oraz oświetleniowa terenu na słupach betonowych.

W ocenie Sądu użytkowanie rolnicze terenu działek nie podważa stanowiska rzeczoznawcy, który do wyceny nieruchomości oparł się na terenach pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z uwagi na przeważające otoczenie nieruchomości i przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

WSA w wyroku z [...] grudnia 2015 r. stwierdził, że Wojewoda chcąc w powyższym zakresie podważyć stanowisko rzeczoznawcy powinien zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców w celu oceny operatu szacunkowego w zakresie aktualnego sposobu użytkowania spornych gruntów. Tym bardziej, że w operacie szacunkowym na str. 11 rzeczoznawca majątkowy wziął pod uwagę zasadę korzyści i stwierdził, że ona nie występuje w przedmiotowej sprawie.

Sąd w wyroku z [...] grudnia 2015 r. zauważył, że przy wycenie nieruchomości w niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę faktyczny stan nieruchomości istniejący w momencie wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Zdaniem Sądu koniecznym jest jednak wyjaśnienie, czy opis nieruchomości dokonany przez rzeczoznawcę będzie świadczył o gruntach rolnych, czy o zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej. Rzeczoznawca majątkowy na stronie 12 operatu szacunkowego, opierając się na art. 154 ust. 1 u.g.n., wyceny dokonał dla terenów pod zabudowę mieszkaniową. Organ kwestionując takie elementy operatu szacunkowego jak: położenie nieruchomości, stan nieruchomości i cechy nieruchomości podobnych, podważa prawidłowość operatu szacunkowego. WSA zauważył, że rzeczoznawca nie pomija w swoich ustaleniach użytkowania rolniczego gruntów. Wyprowadza jednak wniosek na podstawie innych czynników, m.in. otoczenia nieruchomości, że są to tereny pod zabudowę jednorodzinną.

Natomiast w wyroku z [...] września 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 714/16 Sąd zaznaczył, że organ winien w szczególności zwrócić się do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie w trybie art. 156 ust. 4 u.g.n. aktualności sporządzonego przez niego operatu szacunkowego i następnie w zależności od tego, czy rzeczoznawca potwierdzi jego aktualność – winien wydać decyzję, w której dokona jego analizy zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Bydgoszczy z [...] grudnia 2015 r. Dopiero, gdy rzeczoznawca nie potwierdzi aktualności operatu, Wojewoda rozważy uchylenie decyzji organu I instancji.

W ocenie Sądu Wojewoda w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. prawidłowo dokonał oceny operatu szacunkowego stwierdzając, że pod względem formalnym nie budzi jego zastrzeżeń. Rzeczoznawca majątkowy prawidłowo dokonał analizy rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych i przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe. Nieruchomości będące przedmiotem analizy zostały prawidłowo określone. W tym celu rzeczoznawca wytypował 22 nieruchomości (11 przeznaczonych pod drogi publiczne i 11 pod budownictwo jednorodzinne), które mogły stanowić podstawę wyceny przedmiotowej nieruchomości.

Rzeczoznawca majątkowy brał pod uwagę lokalizację nieruchomości, jej sąsiedztwo, kształt działki, jej powierzchnię, drogę dojazdową i jej nawierzchnię oraz uzbrojenie jako podstawę do zastosowania metody korygowania ceny średniej.

Ponadto rzeczoznawca określił trend czasowy w przedziale 0% ze względu na małą ilość zawieranych transakcji na badanym obszarze.

Ostatecznie rzeczoznawca majątkowy określił wartość nieruchomości na kwotę [...]zł/m2 i to ta kwota stanowiła podstawę do określenia wysokości odszkodowania przysługującego wnioskodawcom.

Jak zostało powyżej wykazane, operat szacunkowy został wykonany prawidłowo. Ponadto jego aktualność została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego M. S. w dniu [...] marca 2017 r.

Należy podzielić pogląd organu, który wskazał, że rzeczoznawca majątkowy prawidłowo nie zastosował zasady korzyści. Dokonał on analizy relacji cen nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną nabytych w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w celu wydzielenia działek budowlanych oraz działek, które będą stanowić drogi gminne. W wyniku tej analizy stwierdzono, że wartość gruntów przeznaczonych pod drogi publiczne nie przewyższa wartości transakcji gruntów przeznaczonych na cele budownictwa jednorodzinnego.

Analizując akta sprawy, przy uwzględnieniu treści wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty [...] odpowiada prawu i powinna zostać utrzymana w mocy.

Należy zauważyć, że organ stosując się do zaleceń wskazanych w wyrokach, po upływie czasu ważności operatu szacunkowego, wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego, o potwierdzenie jego aktualności. Rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność operatu szacunkowego w dniu [...] marca 2017 r., a następnie organ ocenił operat szacunkowy pod względem formalnym.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zarzuty zawarte w skardze są bezpodstawne i opierają się głównie na kwestionowaniu ustaleń zawartych w operacie szacunkowym. Tymczasem, jak wyżej wskazano, organ chcąc w powyższym zakresie podważyć stanowisko rzeczoznawcy powinien zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców w celu oceny operatu szacunkowego w zakresie aktualnego sposobu użytkowania spornych gruntów zgodnie z art. 157 § 1 u.g.n.

W tych okolicznościach na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.