Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 658/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji szkoły podstawowej w Z. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uchwałą nr XIII/89/2016 z dnia 21 stycznia 2016r. Rada Miejska w Chodczu postanowiła o likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. .

W oparciu o przepis art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 446 ) –dalej u.s.g. oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) Wojewoda K.-P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na ww. uchwałę zarzucając jej naruszenie przepisów:

a) art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015r., poz. 2156 z późn. zm.)-dalej powoływanej jako u.o.s.o.,

b) art. 37a ustawy o samorządzie gminnym.

W związku z ww. zarzutami Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności, a także o wstrzymanie wykonania przedmiotowej uchwały.

W uzasadnieniu skargi Wojewoda wskazał, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miejska w Chodczu, wbrew obowiązkowi wynikającemu z dyspozycji art. 59 ust.1 u.o.s.o. nie dokonała zawiadomienia wszystkich rodziców, na sześć miesięcy przed terminem likwidacji, o zamiarze likwidacji szkoły. Sytuacja ta dotyczyła zawiadomienia o tym zamiarze J. Ż.-ojca ucznia tej szkoły K. Ż., ponieważ zawiadomienie dla niego skierowano na nieaktualny adres. Ustalenia miejsca zamieszkania J. Ż. dokonano bowiem w oparciu o nieaktualny wykaz uczniów Szkoły Podstawowej w Z., co spowodowało, że zawiadomienie wysłane pod ten adres zostało zwrócone z adnotacją "adresat pod wskazanym adresem nie zamieszkuje". Matka ucznia K. Ż. oświadczyła natomiast, że z były mąż nie utrzymuje żadnych kontaktów z nią i z dziećmi od ok.10 lat i dlatego nie zna adresu miejsca jego pobytu, zamieszkania czy zameldowania.

W ocenie Wojewody, że Rada Miejska bez należytej staranności spełniła ciążący na niej obowiązek zawiadomienia tego rodzica o zamiarze likwidacji szkoły. Po nieskutecznym doręczeniu zawiadomienia J. Ż. w dniu [...]. organ ten nie podejmował bowiem innych działań i prób zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata.

Ponadto Wojewoda wskazał, że w nadesłanej dokumentacji brak jest dowodów zawiadomienia sołtysów o sesji Rady,, co stanowi o naruszeniu art. 37a .u.s.g.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] działający w imieniu Rady Miejskiej wniósł o odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W ocenie tego organu skarga złożona została z przekroczeniem 30 dniowego terminu określonego w art. 53 p.p.s.a, który w ocenie Burmistrza rozpoczął swój bieg po upływie ostatniego dnia terminu do stwierdzenia nieważności przez organ nadzoru.

Zachowanie terminu do wniesienia skargi, który jest terminem prekluzyjnym winno być zbadane przez sąd z urzędu, a wobec jego przekroczenia skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Odnosząc się do meritum skargi Burmistrz [...] powołał się na ustalenia dotyczące sytuacji osobistej i rodzinnej ucznia K. Ż. i wskazał, że J. Ż. nie utrzymuje kontaktów z synem, nie interesuje się jego losem i nie podał aktualnego adresu do Księgi Uczniów, czego wymaga §4 ust.2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U.z 2014r.,poz.1170).

Zaistniałe okoliczności nie wyczerpują znamion naruszenia przepisu art. 59 ust. 1 u.o.s.o. , gdyż uczeń K. Ż. z końcem roku szkolnego ukończy edukację w Szkole Podstawowej w Z..

Powołując się na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2011, sygn. akt II SA/Sz818/11, organ wywodził, że warunek powiadomienia rodziców, o którym mowa w art. 59 ust. 1 u.o.s.o. uznać należy za spełniony, jeśli informacja o zamiarze likwidacji szkoły dotarła w terminie, o którym mowa w tym przepisie, przynajmniej do jednego z rodziców, który sprawuje pieczę nad dzieckiem i utrzymuje kontakt ze szkołą. Zawiadomienie drugiego rodzica o otrzymanej informacji, dotyczącej zamiaru likwidacji szkoły, powinno obciążać rodzica, który informację otrzymał. Żadne przesłanki nie przemawiają za tym, by żądać od gminy ustalania adresów rodziców nie zgłoszonych szkole lub gminie.

Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 37a u.s.g. Burmistrz wskazał, że literalne brzmienie tego przepisu nie odnosi się do sołtysów, lecz dotyczy tylko przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej gminy (tj. przewodniczącego zarządu dzielnicy lub zarządu osiedla). Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że ustawodawca wyłączył z regulacji tego artykułu sołtysów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako ppsa), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje orzekanie w sprawach m.in. skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Podkreślić należy, że wymienione akty mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego na podstawie ustaw ustrojowych, które stanowią lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa (art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o samorządzie gminnym; art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1445; art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa - t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1392; art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie - Dz.U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.)

W ramach sprawowanego z mocy art. 85 ustawy o samorządzie gminy nadzoru nad działalnością gminną, kompetencje do zaskarżenia do sądu administracyjnego uchwał i zarządzeń organu gminy posiada także organ nadzoru (m.in. wojewoda – art. 86) na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis art. 93 ust. 1 koresponduje z postanowieniami art. 91 ust. 1 ww. ustawy, w których to ustawodawca zakreślił organowi nadzoru 30-dniowy termin do stwierdzenia nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, po którego upływie w myśl art. 93 ust. 1 organ nadzoru traci kompetencje do zastosowania tego środka nadzoru, mogąc jednak od tego momentu zaskarżyć uchwałę (zarządzenie) do sądu administracyjnego w każdym czasie ich obowiązywania. W przedmiotowej sprawie Wojewoda K.-P. nie skorzystał z przysługującego mu ustawowego uprawnienia do stwierdzenia nieważności uchwały w ww. terminie, co spowodowało możliwość złożenia na nią skargi do sądu administracyjnego, co też skutecznie uczynił. Wbrew stanowisku organu, organ nadzoru nie jest związany terminem zaskarżenia przewidzianym w art. 53 § 1-3 ppsa. Termin zaskarżenia nie wynika także z przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w szczególności przepisy art. 93 tej ustawy nie zakreślają terminu, w jakim organ nadzoru powinien wnieść skargę do sądu administracyjnego (wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 320/05; postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 572/05 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa, jak wynika z treści art. 147 § 1 ppsa, polega na stwierdzeniu ich nieważności w całości lub w części albo na stwierdzeniu, że został on wydany z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W związku z tym, iż w sprawie wniesiona została skarga na uchwałę nr XIII/89/2016 z dnia 21 stycznia 2016 r. w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz że przepis ten nawiązuje, jak podkreślono to wyżej, do przepisów art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, określających sposób działania organu nadzoru w przypadku sprzeczności z prawem uchwały organu gminy, wskazać należy, że zakres kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego w przypadku skargi organu nadzoru na uchwałę organu gminy, zdeterminowany jest w określonym zakresie unormowaniami przepisów art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Stosownie do treści art. 91 ust. 1 nieważna jest uchwała jednostki samorządu terytorialnego sprzeczna z prawem. Z kolei art. 91 ust. 4 stanowi, że w wypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Przytoczone regulacje uzasadniają przyjęcie, że przesłanki nieważności uchwał organów gminy nie pokrywają się z przyczynami nieważności decyzji i postanowień z art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego, jako że ustawodawca rozróżniając w art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym dwa typy wadliwości uchwał organów gminy przedkładanych organom nadzoru, wyraźnie powiązał je wyłącznie z przesłanką istotnego bądź nieistotnego naruszenia prawa. W związku z tym należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa uchwałą organu gminy przesądza o zaistnieniu przesłanki nieważności z art. 91 ust. 1. Nieistotne zaś naruszenie prawa nie uprawnia organu do stwierdzenia nieważności uchwały. W wypadku więc ustalenia, że zaskarżona do sądu administracyjnego w trybie nadzorczym uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa, uwzględnienie skargi na podstawie art. 147 ppsa, będzie obligowało sąd administracyjny do stwierdzenia jej nieważności w całości lub w części. W związku z tym, iż przepis art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym skierowany jest wyłącznie do organu nadzoru, co potwierdza dodatkowo treść przepis art. 93 ust. 1 tej ustawy, to należy uznać, iż możliwość stwierdzenia nieistotnego naruszenia prawa, a w konsekwencji tego wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa, przysługuje tylko organowi nadzoru. Kontrolując zatem zaskarżoną przez organ nadzoru uchwałę sąd administracyjny ocenia tylko, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o kryterium istotnego naruszenia prawa. Z tych względów przepis art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nie może być uznany za przepis wyłączający, o którym mowa w art. 147 § 1 ppsa, a pozwalający stwierdzić, że uchwały zostały wydane z naruszeniem prawa (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 357/11; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3595/13 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Brak zatem istotnego naruszenia prawa przez zaskarżoną uchwałą stanowi podstawę do oddalenia skargi przez sąd administracyjny w oparciu o art. 151 ppsa (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 255/14, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Rozróżnienie charakteru wad prawnych aktu w wielu sytuacjach może być problematyczne, niemniej wyznacznikiem powinna być w takim wypadku wyraźna sprzeczność uchwały będącej przedmiotem stwierdzenia nieważności z określonym przepisem prawnym, co winno być oczywiste i bezpośrednie oraz wynikać wprost z treści tego przepisu. Do istotnych naruszeń, skutkujących nieważnością uchwały, zalicza się naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3595/13 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Zaskarżona do Sądu w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała Rady Miejskiej w Chodczu nr XIII/89/2016 z dnia 21 stycznia 2016 r. w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. podjęta została m.in. na podstawie art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie jej podjęcia. Zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów (w przypadku szkoły dla dorosłych - uczniów), właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Stosowanie zaś do ust. 2 art. 59 szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez inną osobę prawną lub fizyczną - za zgodą organu, który udzielił zezwolenia na jej założenie.

Jak wynika z przytoczonych przepisów, likwidacja publicznej szkoły następuje w dwuetapowym trybie, w którym podjęcie uchwały o zamiarze likwidacji (tzw. uchwały intencyjnej) określonej szkoły stanowi podstawę do podejmowania przez organ wykonawczy dalszych, ustawowo określonych czynności poprzedzających likwidację szkoły. Legalność uchwały o likwidacji szkoły wymaga zatem spełnienia wszystkich wymienionych w art. 59 ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty wymogów składających się na procedurę likwidacji szkoły. Jednym z takich ustawowych warunków jest wymóg zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji. W przedmiotowej sprawie organ nadzoru, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, zarzucił organowi prowadzącemu szkołę nie spełnienie tego obowiązku w związku z nie zawiadomieniem jednego z rodziców ucznia likwidowanej szkoły o uchwale intencyjnej.

Odnosząc się do kwestii oceny ww. zarzutu jako podstawy stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie likwidacji szkoły należy w pierwszej kolejności wskazać, iż art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty nie zawiera regulacji dotyczącej sposobu zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły, określając jedynie termin, w którym takie zawiadomienie powinno nastąpić. Uwzględniając cel instytucji zawiadomienia rodziców, chodzi o stworzenie rodzicom przez organ realnej możliwości uzyskania informacji o zamiarze likwidacji szkoły w terminie 6 miesięcy przed planowanym terminem likwidacji szkoły. Należy zatem przyjąć, że przepis pozostawia organowi prowadzącemu szkołę swobodę wyboru sposobu zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły pod warunkiem, że rzeczywiście umożliwia on rodzicom uczniów zapoznanie się z przekazaną informacją w ww. terminie. Termin, o którym mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie można go przywrócić, a jego bezskuteczny upływ powoduje skutek w postaci niespełnienia warunku zawiadomienia rodzica o zamiarze likwidacji szkoły.

Jak wynika z bezspornych okoliczności znajdujących potwierdzenia w akt sprawy, zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły zostały przesłane lub doręczone poprzez pocztę oraz pracowników Urzędu Miasta i Gminy [...] na adresy rodziców uczniów wskazane w "Wykazie rodziców, bądź prawnych opiekunów uczniów Szkoły Podstawowej w Z." przesłanym przez Dyrektora Szkoły w Z. organowi wykonawczemu Miasta i Gminy [...]. W przypadku ucznia K. Ż. zawiadomiona została jedynie jego matka - E. K.. Natomiast przesłane za pośrednictwem poczty na adres wskazany w ww. wykazie zawiadomienie J. Ż. - ojciec ucznia K. Ż. zostało zwrócone nadawcy z adnotacją z dnia [...]., że adresat pod wskazanym adresem nie zamieszkuje. Z uwagi na powyższe w dniu [...] r. pracownik Urzędu Miasta i Gminy [...], w następstwie rozmowy z matką ucznia K. Ż., sporządził notatkę urzędową na okoliczność miejsca zamieszkania J. Ż., podpisaną przez E. K.. W notatce tej stwierdzone zostało, że od momentu rozwodu, który miał miejsce 10 lat temu J. Ż. nie utrzymuje kontaktu ani z E. K. ani z ich wspólnymi dziećmi. E. K. oświadczyła też, że nie zna adresu miejsca pobytu, zamieszkania i zameldowania J. Ż..

Z powyższego wynika, że brak zawiadomienia J. Ż. wynikał z faktu nie podania przez ojca ucznia K. Ż. aktualnego adresu zamieszkania do prowadzonej przez szkołę księgi ewidencji, czego wymaga obecnie obowiązujący przepis § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U. z 2014 r., poz.1170) i co stanowiło także wymóg w trakcie dotychczas obowiązującego przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U. z 2002 r. Nr 23, poz. 225 ze zm.). Nie zawiadomienie J. Ż. było także rezultatem okoliczności, że matka ucznia nie była w stanie podać adresu zamieszkania byłego męża w związku z brakiem jakiegokolwiek z nim kontaktu od 10 lat. Wynikało to z tego, że ojciec dziecka po rozwiązaniu małżeństwa wyprowadził się ze wspólnego miejsca zamieszkania i zaprzestał kontaktu zarówno z matką ucznia, jak i ich wspólnym dzieckiem – uczniem K. Ż.. Okoliczności te uniemożliwiły, zdaniem Sądu, zawiadomienie J. Ż. o zamiarze likwidacji szkoły. Niedopełnienie przez ojca ucznia obowiązku wynikającego z § 4 ww. rozporządzenia i nie podanie adresu zamieszkania do prowadzonej przez szkołę księgi ewidencji, nieskuteczna próba ustalenia go przez organ prowadzący poprzez skontaktowanie się z matką ucznia celem ustalenia okoliczności umożliwiających ustalenie adresu zamieszkania J. Ż., brak jakiegokolwiek kontaktu od 10 lat ojca ucznia z samym uczniem i jego matką a także szkołą, późniejsze potwierdzenie przez organ braku możliwości ustalenia adresu J. Ż. w elektronicznej ewidencji ludności poprzez wpisanie jego imienia i nazwiska nie może stanowić o niespełnieniu w sprawie wymogu zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze likwidacji szkoły z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w sytuacji skutecznego i terminowego zawiadomienia matki ucznia o zamiarze likwidacji szkoły, która faktycznie od 10 lat sprawuje wyłączną pieczę nad dzieckiem i z którą to dziecko na stałe przebywa. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dani 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1268/14 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), iż w sytuacji podjęcia działań mających na celu ustalenie miejsca zamieszkania rodzica, który nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 4 ww. rozporządzenia, i gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, ale rodzice dziecka uczęszczającego do likwidowanej szkoły żyją oddzielnie i sąd orzekł o rozwiązaniu ich małżeństwa przez rozwód należy przyjąć, że zawiadomienie tego rodzica, który zgodnie z tym wyrokiem sprawuje faktycznie pieczę nad dzieckiem i z którym dziecko na stałe przebywa czyni zadość ustawowemu obowiązkowi powiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji szkoły, o jakim mowa w art. 59 ustawy o systemie oświaty. Należy wyraźnie podkreślić, że obowiązek z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty nie obejmuje czynności, które nie należą do normalnie podejmowanych w celu ustalenia adresu danej osoby i doręczenia zawiadomienia. W przeciwnym wypadku, jak zasadnie podkreślił do NSA w wyroku z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2883/13 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), gdyby rozszerzyć te wymogi i nałożyć dalej idące obowiązki, to w skrajnych przypadkach cały proces likwidacji czy przekształcenia szkoły zostałby sparaliżowany. W szczególnych okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdy ojciec dziecka świadomie, dobrowolnie i od ponad 10 lat de facto zrezygnował z wykonywania w jakiejkolwiek formie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, której elementem składowym jest bez wątpienia prawo do współdecydowania o sprawach edukacji dziecka, nie sposób uznać, że obowiązkiem organu było podejmowanie wszelkich możliwych działań warunkujących ustalenia miejsca zamieszkania ojca ucznia likwidowanej szkoły. Okoliczność sprawy wskazują bezsprzecznie, że pomimo, iż ojciec dziecka nie został ani pozbawiony wykonywania władzy rodzicielskiej, ani też władza ta nie została mu ograniczona czy zawieszona, to zrezygnował on od dłuższego czasu (ponad 10 lat) z wszelkich kontaktów z dzieckiem, nie interesując się tym samym w żaden sposób jego losem i sposobem życia, a tym bardziej formą edukacji dziecka. Nie utrzymywanie kontaktów z dzieckiem i w efekcie nie wykonywanie władzy rodzicielskiej, co stanowi także obowiązek rodzica, świadczy o rezygnacji z składającego się na zakres władzy rodzicielskiej prawa rodzica do decydowania o edukacyjnej dziecka, a tym samym rezygnacji z uprawnienia wynikającego z obowiązku zawiadomienia go o zamiarze likwidacji szkoły. Celem zawiadomienia, o którym mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty jest umożliwienie rodzicom podjęcia określonych działań zmierzających do zapewnienia możliwości edukacji dziecka uczęszczającego do mającej być zlikwidowanej szkoły, adekwatnych do konkretnej sytuacji faktycznej (a więc przykładowo albo zakwestionowania tego zamiaru, albo podważenia sposobu zapewnienia dalszej nauki albo umieszczenia dziecka w innej placówce). W sytuacji więc, gdy rodzic się tymi zagadnieniami w ogóle nie interesuje, faktycznie nie uczestniczy w żaden sposób w wychowaniu dziecka, i to od ponad 10 lat, to uznanie braku zawiadomienia takiego rodzica o zamiarze likwidacji szkoły jako podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie likwidacji szkoły jest niezgodne z intencją normy zawartej w tym przepisie, w sytuacji skutecznego zawiadomienia drugiego rodzica ucznia likwidowanej szkoły, który to faktycznie samodzielnie sprawuje pieczę nad takim dzieckiem i który to nie ma żadnego kontaktu z drugim rodzicem tj. ojcem dziecka, w związku z całkowitym zerwaniem wzajemnych relacji, więzi i stosunków między rodzicami, jak i między ojcem i dzieckiem – uczniem likwidowanej szkoły (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2883/13 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Jak podkreślono powyżej, obowiązku zawiadomienie rodzica o zamiarze likwidacji szkoły nie można traktować jako obowiązku obejmującego wszelkie czynności mające na celu ustalenia adresu danej osoby i doręczenia zawiadomienia. Obowiązek ten należy oceniać w kontekście normy określonej w § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, jak też biorąc pod uwagę wszelkie okoliczność konkretnej sprawy, które niejednokrotnie mogą mieć charakter wyjątkowy, szczególny. W ocenie Sądu z takim wypadkiem mamy do czynienia właśnie w przedmiotowej sprawie, jako że ojciec ucznia zrezygnował z jakiegokolwiek kontaktu z dzieckiem, w tym więc i ze współdecydowania nie tylko o istotnych, ale i jakichkolwiek sprawach dziecka. Do istotnych spraw należą bez wątpienia kwestie związane z edukacją dziecka. W tym kontekście należy także dodać, że pomimo powyższych okoliczności dotyczących uczestnictwa ojca dziecka w jego wychowaniu, organ poczynił w sprawie starania w kierunku wykonania obowiązku zawiadomienia J. Ż. o zamiarze likwidacji szkoły. Wysłał on bowiem za pośrednictwem poczty zawiadomienie informujące o tym zamiarze, kierując zawiadomienie na adres wskazany w "Wykazie rodziców, bądź prawnych opiekunów uczniów Szkoły Podstawowej w Z." przesłanym przez Dyrektora Szkoły w Z. organowi wykonawczemu Miasta i Gminy [...]. Zawiadomienie to jednak okazało się nieskuteczne, gdyż J. Ż. nie podał swojego adresu do prowadzonej przez szkołę księgi ewidencji, czego wymaga § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia. Następnie organ, próbują w dalszym ciągu ustalić adres J. Ż. skontaktował się matką ucznia K. Ż., co również nie odniosło zamierzonego skutku, gdyż rodzice ucznia nie utrzymują ze sobą kontaktu, a ojciec ucznia zerwał z nim jakikolwiek kontakt. Ponadto, wprawdzie już po terminie określonym w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, niemniej również bez powodzenia zakończyły się starania organu ustalenia adresu J. Ż. w elektronicznej ewidencji ludności poprzez wpisanie jego imienia i nazwiska. W tych okolicznościach nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że organ zaniechał dążeń do ustalenia adresu J. Ż. i poinformowania go o zamiarze likwidacji szkoły. Na marginesie należy dodać, że likwidacji szkoły w przypadku K. Ż. nie powodowała sama w sobie zmiany placówki i profilu edukacji ucznia, gdyż K. Ż., jako uczeń VI klasy i tak kończył edukację w likwidowanej szkole. Kwestie związane z brakiem zmiany profilu edukacji ucznia, jak również zmiany miejsca pobytu, jako następstwa likwidacji szkoły, zostały wskazana w wyroku NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 487/14 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), jako mające znaczenie w ocenie zakresu uprawnień rodzica dotyczących współdecydowania o istotnych sprawach dziecka.

Zdaniem Sądu również zarzut naruszenia art. 37a ustawy o samorządzie gminnym nie może stanowić podstawy do stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W myśl przywołanego przepisu przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej może uczestniczyć w pracach rady gminy na zasadach określonych w statucie gminy, bez prawa udziału w głosowaniu. Przewodniczący rady gminy jest każdorazowo zobowiązany do zawiadamiania przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej o sesji rady gminy na takich samych zasadach jak radnych. Przepis art. 5 ust. 1 ww. ustawy stanowi natomiast, że gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne; jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto. Przewodniczącym organu wykonawczego jednostki pomocniczej w postaci dzielnicy i osiedlu jest odpowiednio przewodniczący zarządu dzielnicy i zarządu osiedla. W sołectwie organem wykonawczym jest organ jednoosobowy (sołtys), formalnie nie ma tam więc przewodniczącego. Komentowany przepis posługując się expressis verbis pojęciem "przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej", literalnie adresowany jest zatem do przewodniczącego zarządu w dzielnicy i osiedlu, jako że jedynie kolegialny organ wykonawczy, jakim jest zarząd, ma przewodniczącego. W doktrynie i praktyce samorządowej dominuje jednak pogląd, że art. 37a ww. ustawy ma zastosowanie również do sołtysa, który jest monokratycznym organem wykonawczym w sołectwie (patrz Dolnicki Bogdan (red.), Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz Lex do art. 37a ustawy o samorządzie gminnym; Chmielnicki Paweł (red.), Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz Lex do art. 37a ustawy o samorządzie gminnym; Jyż Gabriela, Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz Lex do art. 37a ustawy o samorządzie gminnym). Tym samym więc nałożony w art. 37a ww. ustawy na przewodniczącego rady gminy obowiązek zawiadamiania o sesji rady gminy przewodniczących organów wykonawczych jednostki pomocniczej obejmować powinien także sołtysów. Trzeba jednak mieć również na uwadze, że w art. 37a ustawy o samorządzie gminnym ustawodawca przyznał przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej jedynie uprawnienie (a nie obowiązek) do uczestniczenia w sesjach rady gminy oraz w pracach wewnętrznych organów rady gminy, na zasadach określonych w statucie gminy. Dlatego też rację ma organ, że brak zawiadomienia sołtysów o sesji Rady Miejskiej w [...] w dniu [...] r. nie powinien skutkować stwierdzeniem nieważności podjętej na tej sesji uchwały nr XIII/89/2016, zważywszy, że sołtysi z obwodu Szkoły Podstawowej w Z. tj. M. L. z Z. i E. P. z K. były obecne na sesji Rady Miejskiej w dniu [...] r., co potwierdziły podpisem na liście obecności, a także że w dniu [...] r. informacja o zwołaniu sesji została zamieszczona na stronie internetowej UMiG w [...], co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy zrzut ekranu poświadczający tę okoliczność.

W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, nie było zdaniem Sąd podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, co w konsekwencji spowodowało oddalenie wniesionej w sprawie skargi na podstawie art. 151 ppsa.