Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 758/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk- Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] ; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej P.Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P. D. dnia 10 czerwca 2020 r., jako płatnik, złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone (RDZ).

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] organ odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od kwietnia do maja 2020 r. W związku tym, skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że w okresie od 1 marca do 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a na 31 marca 2020 r. było zgłoszonych 2 pracowników, czyli spełniła wymagania przepisu art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem , przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.); dalej: "ustawa o zwalczaniu COVID-19".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. wskazując, że - zgodnie ze złożonymi dokumentami zgłoszeniowymi ZUS ZPA - w dniu 21 listopada 2019 r. skarżąca została zgłoszona jako płatnik składek z dniem 14 listopada 2019 r., czyli przed dniem 1 lutego 2020 r. Na dzień natomiast 29 lutego 2020 r. nie stwierdzono osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych, co nie spełnia wymagań określonych w art. 31zq ust. 8 ustawy o zwalczaniu COVID-19.

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżyła decyzję organu w całości i zarzuciła naruszenie przepisów:

1) art. 31zo ust. 1 pkt 3 ustawy o zwalczaniu COVID-19 poprzez nieprawidłowe nieprzyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należne za okres od kwietnia do maja 2020 r. w sytuacji, gdy spełnione zostały ustawowe przesłanki do przyznania takiego prawa;

2) art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, cechującego się brakiem dbałości rzetelnego zgromadzenia wszystkich dowodów w sprawie oraz o dokładne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, co skutkowało wydaniem nieprawidłowego orzeczenia, godzącego w słuszny interes skarżącej poprzez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, należne za okres od kwietnia do maja 2020 r.;

3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób budzący wątpliwości co do zasad, jakimi kierował się organ podczas wydawania orzeczenia;

4) art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz oparcie oceny o nieprawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, skutkującą wydaniem orzeczenia sprzecznego z przepisami ustawy o zwalczaniu COVID-19;

5) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca w okresie ustawowo wymaganym do zwolnienia nie zgłosiła pracowników do ubezpieczenia społecznego w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że w wymaganym okresie zgłosiła dwóch pracowników do ubezpieczenia społecznego.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. i o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie przepisu art. 31zt ustawy o zwalczaniu COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, sąd uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działalni Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżąca posiada siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Na wstępie należy odnieść się do terminów, w których skarżąca dokonała poszczególnych czynności faktycznych. Jak wynika z akt sprawy, 21 listopada 2019 r. skarżąca złożyła w organie druk zgłoszenia do ubezpieczeń ZUS ZPA, jako płatnik składek od dnia 14 listopada 2019 r. Na dzień 29 lutego 2020 r. organ nie stwierdził w danych zaewidencjonowanych na koncie płatnika, osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. Z załączonych do skargi dokumentów w postaci wydruków ZUS ZUA wynika, że skarżąca zgłosiła do ubezpieczeń dwóch pracowników z dniem 11 marca 2020 r. Wniosek skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dotyczy kwietnia i maja 2020 r.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że przepisy ustawy o zwalczaniu COVID-19 uzależniają możliwość zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek od spełnienia jednej z trzech wskazanych przesłanek. Interpretacja wymienionego przepisu, w ocenie skarżącej, wskazuje trzy odrębne przesłanki uprawnienia do zwolnienia i spełnienie chociażby jednej z nich uprawnia do zwolnienia, nawet gdy wnioskujący nie spełniał pozostałych dwóch przesłanek. Tym samym, zgłoszenie pracowników na dzień 11 marca 2020 r. uprawnia skarżącą do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za marzec i kwiecień 2020 r.

Według sądu, konstrukcja przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 wskazuje na złożony charakter przepisu, z którego można wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Przepis w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna (zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek oraz do zgłoszenia ubezpieczonych). W przeciwnym wypadku, wymóg dotyczący zgłoszenia skarżącej jako płatnika składek zawarty byłby w pierwszej części przepisu, jeszcze przed wskazaną numeracją.

Interpretacja przepisu dokonana przez organ wskazuje, że organ wymóg zgłoszenia "przed dniem 1 lutego 2020 r." zastosował do każdego z następnych okresów rozliczeniowych, wymienionych w poszczególnych punktach, gdy tymczasem w każdym kolejnym punkcie ustawodawca powołał już inne okresy dotyczące wymogu zgłoszenia skarżącej jako płatnika. Stosując interpretację zastosowaną przez organ, treść powołanego przepisu musiałaby brzmieć: "(...) wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. oraz: 1) na dzień 29 lutego 2020 r., 2) na dzień 31 marca 2020 r., 3) na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych."

Odczytując poprawnie ww. przepis, należy przyjąć, że:

1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;

3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Skarżąca była płatnikiem składek od 14 listopada 2019 r., czyli przed dniem 1 lutego 2020 r. była zgłoszona jako płatnik składek, a zatem spełniała pierwszy wymóg określony w art. 31zo ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19. Jednocześnie na dzień 29 lutego 2020 r. skarżąca nie zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, a zatem nie spełniła drugiego wymogu, określonego w art. 31zo ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19. Niemniej jednak skarżąca nie złożyła wniosku o zwolnienie ze składek za luty 2020 r., a zatem niespełnienie jednej z wymaganych przez art. 31zo ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 przesłanek, nie powoduje dla niej negatywnych skutków w postaci odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Natomiast, skarżąca zgłosiła do ubezpieczeń społecznych dwóch pracowników z dniem 11 marca 2020 r. Na tym etapie skarżąca spełniła zatem wymóg, wymieniony w art. 31zo ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu COVID-19, ponieważ w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r. była zgłoszona jako płatnik składek, a ponadto zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych na dzień 31 marca 2020 r. Tym samym, niezasadnie organ odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.

Ponadto, skarżąca była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Tym samym, niezasadnie organ odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek za maj 2020 r.

Wobec powyższych rozważań, sąd uznał, że organ naruszył przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota [...]zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).