Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 254/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: par. 5, par. 7
journal: Dz.U. 1974 nr 33 poz 196
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności.
article: art. 10 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2011 roku sprawy ze skargi S.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi M.K.Ł. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A. [...] kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M.K.Ł. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. bg


UZASADNIENIE

III SA/Łd 254/11

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Wojewody Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania M.P. i jej syna G.P. w posesji położonej w miejscowości W. w roku 1979 (sygn. akt III SA/Łd 298/09). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż w toku rozpoznawania sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy administracji nie wykazały, że w sposób rzetelny zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, czym naruszyły art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a ponadto nie wykonały wszystkich zaleceń zawartych w wydanym uprzednio w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 marca 2005 r. (sygn. akt. III SA/Łd 630/04). W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający i nie dawał wbrew twierdzeniom organów bezspornych i wystarczających podstaw do podjętego rozstrzygnięcia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy T. ponownie odmówił anulowania czynności materialno - technicznej zameldowania M.P. i jej syna G.P. w posesji położonej w miejscowości W. (obecna numeracja [...]) w roku 1979. Biorąc pod uwagę przedmiot postępowania organ ustalił, iż w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w 1979 r., tj. w okresie, w którym miała miejsce kwestionowana czynność zameldowania. Organ podniósł, iż zakres danych oraz sposób ich zgłoszenia i przyjmowania w 1979 roku określony został w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 196), wydanym w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 51 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dokonanie materialno - technicznej czynności zameldowania na pobyt stały przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu (art. 47 ust. 1 powyższej ustawy) mogło nastąpić jedynie na podstawie wniosku osoby wykonującej obowiązek meldunkowy, który powinien odpowiadać warunkom określonym w § 7 powołanego rozporządzenia. W przepisie tym wymienione zostały dane podlegające zgłoszeniu, które stosownie do postanowień § 7 ust. 2 tego rozporządzenia zgłaszane były przez wypełnienie i podpisanie formularza "Zgłoszenie pobytu stałego". Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany był dokonać zameldowania czyli czynności rejestracyjnej rodzącej skutki prawne.

Wójt Gminy T. podkreślił, iż w żadnych aktach Urzędu Gminy T. nie zachowało się zgłoszenie zameldowania rodziny J.P. dokonane w 1979r. Pomimo dołożenia wszelkich starań, nie udało się ustalić, na co wpływ miał także upływ ponad 30 lat od daty zdarzenia, w jaki sposób zlikwidowane zostały dokumenty z owego okresu. Brak jest również obecnie takich środków dowodowych, które pozwoliłyby albo odtworzyć w/w dokument albo też ustalić miejsce jego przechowywania i dlatego organ zobowiązany był wyczerpać inne środki dowodowe, które umożliwiłyby rozstrzygnięcie sprawy.

Przede wszystkim zatem organ przyjął za udowodnione okoliczności, które ustalone zostały w trakcie rozpraw administracyjnych. Uzasadnił to tym, iż świadkowie zostali prawidłowo pouczeni o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, zeznania przez nich składane są spójne i nawet w sytuacjach, gdy z uwagi na upływ czasu nie są sobie w stanie przypomnieć szczegółów, jednoznacznie przedstawiają fakty, które zapamiętali. Jako szczególnie istotny dla sprawy organ uznał dowód w postaci zeznania byłej pracownicy Urzędu Gminy. Dowód ten jest w ocenie organu o tyle ważny, iż S.P. w licznych swych pismach stanowczo twierdził, iż czynności zameldowania dokonywała inna osoba niż w rzeczywistości. Wyjaśniona została także wątpliwość wynikająca z treści uzasadnienia orzeczenia Sądu Administracyjnego dotycząca przyczyn, dla których z rodzicami nie zamieszkiwała E.L.. Organ uznał, iż powyższe dowody mają niejako silniejszą moc dowodową od treści oświadczeń przedstawionych przez S.P. Organ doszedł do tej konstatacji ze względu na fakt, iż żadna z osób, które podpisały oświadczenie, nie zdecydowała się potwierdzić swych słów na rozprawie administracyjnej po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Organ podkreślił jednocześnie, iż skarżący, będący stroną postępowania i to stroną najbardziej zainteresowaną rozstrzygnięciem, nie dał organowi możliwości bezpośredniej (poza składaniem pism i skarg) konfrontacji ani weryfikacji swoich twierdzeń ani twierdzeń świadków, konsekwentnie nie biorąc udziału w wyznaczonych rozprawach administracyjnych.

Mając na uwadze tak zebrany materiał dowodowy Wójt Gminy T. uznał, iż w trakcie postępowania nie wykazano, aby zameldowanie w roku 1979 M.P. i jej syna G.P. w posesji położonej w miejscowości W. nastąpiło wbrew przepisom obowiązującym w dacie dokonania tych czynności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S.P. i podniósł, iż zameldowanie w 1979 r. J.P. i M.P. wraz z synem G. dokonane zostało bez zgody ówczesnych właścicieli nieruchomości tj. M. i B. małż. P., gdyż nie składali oni podpisów na drukach meldunkowych. Wskazał, iż brak w organie meldunkowym druków zameldowania rodziny P., podważa wiarygodność organu, a informację o przekazaniu ich do Urzędu Statystycznego uznaje za kłamliwą. Podkreślił ponadto, iż osoby biorące udział w rozprawie administracyjnej składały nieprawdziwe zeznania, gdyż w W. nie było wówczas domu. Wskazał, iż J.P. z rodziną w dacie zameldowania w 1979 roku zamieszkiwali w Ł., gmina T.. Do odwołania zostały załączone liczne pisma kierowane przez S.P. do Urzędu Gminy w latach 1995 - 2010 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Ł., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując wniesione odwołanie oraz zgromadzony materiał dowodowy organ drugiej instancji powołał się na brzmienie art. 138 § 2 k. p. a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Wojewoda wskazał, iż odwołanie odniosło skutek, bowiem organ drugiej instancji uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podniósł, iż Wójt Gminy T. miał obowiązek stosowania przepisów proceduralnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, co wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. i nakazuje organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., który zobowiązuje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto Wojewoda podkreślił, iż na organie meldunkowym ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej mają obowiązek czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek Ponadto zgodnie z przepisem określonym w art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa.

Organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie Wójt Gminy T. zignorował wnioski M.P. i G.P. (k. 171-174 oraz k. 312 akt sprawy) o przesłuchanie jako świadków osób, których pisemne oświadczenia przedłożył S.P., chociaż dysponował środkami pozwalającymi na ich zdobycie. Oświadczenia te stanowią dokumenty prywatne nie spełniające wymogów określonych w art. 75, 76, 79 i 83 § 3 k.p.a. Wojewoda podkreślił, iż przepis art. 78 § 1 k.p.a. obliguje organ do przeprowadzenia dowodu żądanego przez stronę, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy Na takie okoliczności wskazywał S.P. przedkładający oświadczenia 8 osób: T.Ś., K.P., S.P., Z.W., M.W., K.R., H.K. i M.J. Organ odwoławczy wskazał, iż oświadczenia te nie zawierają pouczenia o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, nie zostały złożone przed organem, ani też w obecności pozostałych stron (tj. w warunkach określonych w art. 79 k.p.a.), co powoduje, że niezbędne staje się przesłuchanie tych osób jako świadków na okoliczność wiedzy o miejscu zamieszkania w 1979 r. J. i M. małż. P. wraz z synem G. oraz ich zamiaru stałego przebywania, jak też co do okoliczności złożenia w 2010 r. pisemnego oświadczenia S.P. w tej sprawie. Zwłaszcza, iż oświadczenia te kwestionowane są przez M.P. oraz G.P., a twierdzeń zawartych w tych oświadczeniach nie można uznać za dowody zgodne z art 75 i 81 k.p.a.

W ocenie Wojewody, konsekwencją powyższych uchybień proceduralnych jest brak zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a tylko taki może stanowić podstawę do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.

Kolejnymi naruszeniami przepisów prawa procesowego, na jakie wskazał organ odwoławczy były liczne uchybienia popełnione przez Wójta Gminy T. przy dokonywaniu wezwań na przesłuchanie w charakterze świadka, przesłuchiwaniu świadków, sporządzaniu z tych czynności protokołów i pouczaniu świadków o ich prawach i obowiązkach.

Wojewoda Ł. wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji winien wnikliwie rozpatrzyć i wyjaśnić wszystkie wnioski i zarzuty podnoszone przez strony postępowania i ustalić: 1/ czy w 1979 r. na posesji W. istniał budynek, w którym zostali zameldowani J. i M. małż. P. wraz z synem G., o czym informuje S.P. w swoim piśmie z dnia 25 czerwca 2010 r. (k-241 akt sprawy) oraz w złożonym odwołaniu od decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] nr [...], 2/ rozstrzygnąć o żądaniu wyłączenia organu i pracownika od udziału w postępowaniu w prowadzonej sprawie, czego domagał się odwołujący w piśmie z dnia 5 lipca 2010 r. oraz z dnia 20 lipca 2010 r., ze wskazaniem podstawy prawnej stanowiska organu w tej kwestii, przy czym stanowisko takie winno zostać wyrażone w odrębnym piśmie, podpisanym przez organ urzędu i przesłanym stronie postępowania, a nie poprzez udzielenie informacji przez pracownika urzędu podczas przeprowadzanej rozprawy administracyjnej (na której wnoszący był nieobecny), 3/ wskazać podstawę prawną i zasady przechowywania i przekazywania diuków meldunkowych do archiwizacji oraz likwidacji w aspekcie obowiązujących wówczas w Urzędzie Gminy T. przepisów w tym zakresie oraz w aspekcie pism Urzędu Statystycznego w L. i Głównego Urzędu Statystycznego w W. znajdujących się w aktach sprawy (z którymi również należy zapoznać strony postępowania).

Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, nie zostały wyjaśnione wszystkie wątpliwości, jakie wystąpiły w prowadzonym postępowaniu administracyjnym:

1/ dlaczego pozostałe strony postępowania nie brały udziału w toczącym się postępowaniu,

2/ dlaczego nie została przesłuchana strona postępowania M.J. na okoliczność sporządzenia w dniu 12 lipca 1996 r. oświadczenia podpisanego przez wyżej wymienioną oraz zmarłego J.P.,

3/ dlaczego organ nie wystąpił do szkoły w Ch. z zapytaniem czy rodzeństwo G.P. i E.P. chodzili do wskazanej szkoły.

Organ I instancji winien także rozważyć, zdaniem Wojewody, znaczenie własnoręcznie sporządzonego przez B.P. pisma (z datą wpływu do Urzędu Gminy - 18 kwietnia 1994 r.) oraz umożliwić stronom wypowiedzenie się co do jego treści w zakresie zameldowania J.P. wraz z rodziną w W. gmina T. (tom I, k-6 akt sprawy).

Za istotne uchybienie uznał również organ odwoławczy niepoinformowanie i uniemożliwienie stronom postępowania zapoznania się z całością zebranego materiału dowodowego, co narusza art. 81 i 10 § 1 k.p.a. Podkreślił, iż wprawdzie organ meldunkowy w dniu 6 lipca 2010 r. zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, jednakże - jak wynika z akt sprawy - przed wydaniem tej decyzji do organu meldunkowego wpłynęły liczne pisma od stron postępowania (od nr. 296 do nr. 393 akt sprawy), o czym organ nie poinformował stron. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 K p a., bowiem nie spełnia wymogów prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnych określonych w ww. przepisie. Powinno ono w szczególności zawierać, oprócz wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, także wyszczególnienie dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem Wojewody, Wójt Gminy T. nie był uprawniony do lakonicznego stwierdzenia w decyzji, iż "postanowiono nie odnosić się do bardzo licznych zarzutów wynikających z pism Pana S.P.", gdyż na organie spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy, w tym m in. w zakresie zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji S.P. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Z tych wszystkich przyczyn Wojewoda uznał, iż decyzja z dnia [...] Nr [...] nie mieści się w standardach procedury administracyjnej, ponieważ jest niekompletna, a w swej argumentacji lakoniczna. Podkreślił, iż organ pierwszej instancji naruszył ogólne zasady postępowania administracyjnego, wyrażone w art. 6, art. 8 i art. 11 K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.P. wniósł o uchylenie w całości decyzji Wojewody Ł. z dnia [...] oraz anulowanie czynności materialno – technicznej zameldowania J.P. i jego rodziny z posesji W. – [...]. Wskazał, iż w toku postępowania naruszone zostały prawa strony, określone w przepisach postępowania administracyjnego, szczególne poprzez niedopuszczenie dowodów na okoliczność braku podpisów współwłaścicieli posesji W. na meldunku z 1979 r. Zdaniem skarżącego organ nie uwzględnił również wyroków WSA w Łodzi z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt. III SA/Łd 630/04 oraz z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 298/09. S.P. podniósł, iż zgodnie z ustawą z 10 kwietnia 1974 r., meldunki są przechowywane w urzędzie gminy i nie mogły być wysłane do Urzędu Statystycznego. Podkreślił, iż złożone przez niego dokumenty w pełni potwierdzają, że J.P. i jego rodzina nie mieszkali w W., gdyż od daty ślubu J.P. mieszkał pod adresem Ł.. Dzieci J.P. i M.P. nie chodziły do szkoły podstawowej w W.. Skarżący zaznaczył, iż meldunek J.P. z rodziną w W. został wykonany przez Urząd Gminy w T. bez zgody i wiedzy współwłaścicieli posesji – jego rodziców, którzy, gdy tylko dowiedzieli się o tym korupcyjnym i nielegalnym meldunku wnosili do urzędu skargi i wnioski w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Stosownie natomiast do art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności decyzji Wojewody Ł. z dnia [...] Nr [...] z normami prawa procesowego i materialnego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja będąca rozstrzygnięciem kasacyjnym organu odwoławczego – uchylająca orzeczenie Wójta Gminy T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno - technicznej zameldowania M.P. i jej syna G.P. w posesji położonej w miejscowości W. (obecna numeracja [...]) w roku 1979. Rozstrzygnięcie to wydane zostało w oparciu o art. 138 k.p.a. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania, w zależności od dokonanej oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej, mógł wydać decyzję utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy, uchylającą zaskarżoną decyzję i orzekającą co do istoty sprawy bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ II instancji winien, zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, co też w niniejszej sprawie nastąpiło. Przewidziany w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy, w sytuacji stwierdzenia wadliwości decyzji organu I instancji, istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli organ II instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i nie stwierdzi potrzeby prowadzenia w znacznym zakresie postępowania dowodowego. Organ posiada pewien margines swobody w kwestii oceny zakresu koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego, a uchylenie przez Sąd decyzji kasacyjnej następuje, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że dokonana przez organ ocena w tym zakresie była wadliwa.

W niniejszej natomiast sprawie organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż postępowanie przed organem I instancji posiada istotne braki, wymagające przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Zdaniem Sądu, Wojewoda Ł. prawidłowo ocenił, iż w sprawie konieczne jest dokonanie ustaleń w zakresie: 1/ czy w 1979 r. na posesji W. istniał budynek, w którym zostali zameldowani J. i M. małż. P. wraz z synem G., o czym informuje S.P. w swoim piśmie z dnia 25 czerwca 2010 r. (k. 241 akt sprawy) oraz w złożonym odwołaniu od decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] nr [...], 2/ w jakiej miejscowości uczęszczało do szkoły rodzeństwo E. i G.P., 3/ sporządzenia w dniu 12 lipca 1996 r. oświadczenia podpisanego przez M.J. oraz zmarłego J.P., 4/ znaczenia sporządzonego własnoręcznie przez B.P. pisma z datą wpływu do urzędu: 18 kwietnia 1994 r.

Ustalenie powyższych okoliczności niewątpliwie ma istotne znaczenie dla oceny zgodności z prawem zameldowania rodziny J.P. w miejscowości W. w roku 1979. Zgodnie bowiem z obowiązującymi w tym okresie przepisami: ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 196) dokonanie materialno – technicznej czynności zameldowania mogło nastąpić jedynie na podstawie stosownego wniosku osoby wykonującej obowiązek meldunkowy, odpowiadającego warunkom określonym w § 5 i 7 powołanego wyżej rozporządzenia. Wobec tego, iż w toku postępowania nie udało się organom dotrzeć do złożonego w roku 1979 przez J.P. w urzędzie meldunkowym wniosku, wskazane wyżej działania niewątpliwie pozwolą na odtworzenie okoliczności faktycznych towarzyszących złożeniu wniosku, a co za tym idzie na ocenę kwestionowanej przez skarżącego czynności zameldowania.

Należy w tym miejscu zauważyć, iż zlecone przez organ odwoławczy czynności w znacznej mierze pokrywają się z zaleceniami zawartymi w wydanych już w tej sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt. III SA/Łd 630/04 i dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 298/09 oraz z żądaniami i wnioskami skarżącego zgłaszanymi w toku postępowania, jak również w skardze do sądu. Działanie organu drugiej instancji należy zatem ocenić jako zgodne z wolą skarżącego, który konsekwentnie nie zgadza się z rozstrzygnięciem w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno - technicznej zameldowania M.P. i jej syna G.P. w posesji położonej w miejscowości W. (obecna numeracja [...]) w roku 1979 i domaga się przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Jednak, zdaniem sądu, wobec zakresu zleconych przez Wojewodę czynności, należy uznać, iż prawidłowo organ odwoławczy ocenił, że w tym przypadku zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części oraz że czynności te winny zostać przeprowadzone przez organ I instancji.

Za zasadne należy uznać również stanowisko Wojewody Ł., który zwrócił uwagę na fakt złożenia przez S.P. w pismach z dnia 5 lipca 2010r. i 20 lipca 2010 r. żądania wyłączenia organu i pracownika od udziału w prowadzonej sprawie, co powoduje konieczność rozpoznania tego wnioski zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. Instytucja wyłączenia, w tym także instytucja wyłączenia pracownika lub organu na podstawie art. 24 i 25 k.p.a. jest realizowana w trybie określonym przez właściwe przepisy, co oznacza, że zgłoszenie tego rodzaju wniosku rodzi za sobą konieczność rozpoznania go według stosownej i właściwej procedury. W razie złożenia takiego wniosku, nie można pozostawić go bez rozpoznania, a wydanie decyzji w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim jego rozstrzygnięciu. Zatem, już sam fakt, że w aktach sprawy brak jest rozstrzygnięcia organu I instancji w przedmiocie wniosku S.P. o wyłączenie pracownika i organu od rozpoznawania sprawy, należy uznać za wystarczającą przesłanką do uchylenia decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...].

Uchylając decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania M.P. i jej syna G.P. w posesji położonej w miejscowości W. w roku 1979, Wojewoda Ł. wskazał na liczne uchybienia w zakresie sposobu gromadzenia przez Wójta Gminy T. materiału dowodowego w sprawie, zwłaszcza jeżeli chodzi o czynności przesłuchania świadków, jak również zwrócił uwagę na lakoniczność uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności wobec braku odniesienia się przez organ meldunkowy do wszystkich zarzutów podnoszonych w toku postępowania przez S.P.. Organ odwoławczy doszedł również do przekonania, że strony postępowania przed wydaniem decyzji z dnia [...] nie miały możliwości zapoznania się z całym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, czym w sposób istotny naruszony został art. 10 § 1 k.p.a. W ocenie sądu, argumentacja organu odwoławczego przedstawiona w zaskarżonej decyzji, co do zakresu wskazanych wyżej uchybień proceduralnych jest przekonywująca i zgodna z ogólną interpretacją powołanych przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dostrzeżone przez Wojewodę uchybienia procesowe również powodowały, zdaniem sądu, konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Nr [...] wydanej przez Wójta Gminy T..

Podkreślić należy, że decyzja kasacyjna jest konsekwencją stwierdzenia, że w sprawie nie ustalono we właściwy sposób wszystkich faktów niezbędnych dla zastosowania określonego przepisu prawa oraz że postępowanie przeprowadzono z naruszeniem standardów procesowych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dopóki nie zostanie prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy nie jest możliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Stąd też, wyrażanie jakichkolwiek ocen prawnych wiążących dla organu pierwszej instancji ponownie rozpatrującego sprawę, w sytuacji, gdy stan faktyczny jest niepełny, byłoby przedwczesne i ograniczałoby swobodę tego organu, prowadząc w konsekwencji do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie ma charakteru uzupełniającego w stosunku do poprzedniej, uchylonej decyzji, co oznacza, że organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji nie jest ograniczony wcześniejszymi ustaleniami i wcześniej przyjętą kwalifikacją prawną. Ponowne rozstrzygnięcie otwiera też stronie możliwość wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia, a w odwołaniu tym strona musi mieć możliwość podnoszenia zarzutów dotyczących także prawa materialnego bez obawy, że zarzuty te zostaną uznane za bezzasadne wobec rozstrzygnięcia spornych kwestii prawnych w decyzji kasacyjnej. Skoro, organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnął sprawę na podstawie postępowania dowodowego podjętego w nieznacznej części lub przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów procesowych, organ odwoławczy (stwierdzając podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia) winien wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do rozpoznania w pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a. - konstrukcja tzw. decyzji kasacyjnej). Gdyby w tej sytuacji chciał ponownie rozstrzygnąć sprawę (co z zasady winien zrobić), musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości lub w znacznej części, czego mu czynić nie wolno, bo oznaczałoby to przeprowadzenie postępowania tylko w jednej instancji (w drugiej), a nie w dwóch, który to wymóg wynika z zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Ponownie podkreślić również należy, że argumenty podnoszone w skardze zbieżne są w zasadzie z ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej wydanej przez Wojewodę Ł., a zaskarżone do sądu rozstrzygniecie winno być w istocie ocenione jako zgodne z zarzutami podniesionymi przez S.P. w odwołaniu od decyzji o odmowie anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania M.P. i jej syna G.P. w posesji położonej w miejscowości W. w roku 1979. Organ I instancji został zobowiązany do rozpatrzenia wniosków procesowych złożonych przez skarżącego (wniosek o wyłączenie, wniosek o przeprowadzenie przesłuchania świadków) oraz do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wskazanym w decyzji z dnia [...] i dopiero po właściwym dokonaniu powyższych czynności będzie mógł dokonać oceny zgromadzonych w sprawie dokumentów i dowodów stosując normy prawa materialnego. Jednocześnie podkreślić należy, że organ I instancji nie jest związany oceną prawną wyrażoną przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Nadto, od decyzji wydanej przez organ I instancji w wyniku ponownego rozpozna sprawy, stronie nadal przysługuje prawo do wniesienia ewentualnego odwołania, w przypadku, gdyby nowe rozstrzygnięcie było dla skarżącego niekorzystne.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 18 ust. 2 lit. b i d oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał adwokatowi [...] kwotę 590,40 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu niniejszym oraz poprzedzających je postępowaniach przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

P.Pij.