Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 476/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska ( spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków, , Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) na rzecz pełnomocnika skarżącego adw. M. S. – W. kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złotych 80/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną z powołaniem się na art. 15 ust. 2 ustawy 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 139 z 2006 r. poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., Burmistrz Gminy Ż. orzekł o wymeldowaniu J. B. z miejsca pobytu stałego w Ż. przy ul. [...] .

W uzasadnieniu podał, że B. B. będąca najemcą lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości Ż. przy ul. [...] wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie J. B. z powodu opuszczenia tego lokalu przez J. B. bez dokonania obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego.

Wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 w/w ustawy, organ wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Podał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalono, że J. B. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Nie zamieszkuje w nim od września 2008 roku. Okoliczność ta w ocenie organu jest bezsporna. Wynika z notatki służbowej sporządzonej podczas przeprowadzenia kontroli meldunkowej przez Komisariat Policji w Ż.. Według ustaleń organu dokonującego kontroli, J.B. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od września 2008 roku. Ponadto w złożonym zeznaniu J. B. podał, że nie zamieszkuje w lokalu położonym w Ż. przy ul. K. [...] od września 2008 roku. Zabrał rzeczy osobiste. Obecnie mieszka w Ż. przy ul. W [....]i jest tam zameldowany na pobyt czasowy.

Organ ustalił też, że wyrokiem Sądu Okręgowego we W z dnia 18.01.2005 r. J. B. został zobowiązany do opuszczenia lokalu, którego postępowanie dotyczy. Dodał, że J. B. nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że podjął środki prawne zmierzające do przywrócenia utraconego posiadania lokalu położonego w Ż. przy ul. K..

W tej sytuacji, wobec spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ I instancji orzekł jak w sentencji decyzji. Dodał przy tym, że w okolicznościach sprawy musiał wydać decyzję o wymeldowaniu zgodnie żądaniem uprawnionego podmiotu i wyjaśnił, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego. Nie jest natomiast formą kontroli legalności sytuacji prawnych. W interesie społecznym leży zgodność stanów faktycznych z zapisami organów ewidencji ludności, a art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy likwidacji fikcji meldunkowej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. B.. Kwestionując zasadność wydanej decyzji zarzucił, że organ I instancji wymeldował go z miejsca pobytu stałego, nie proponując w zamian innego miejsca, w którym mógłby się zameldować. Podał, że obecnie mieszka w lokalu położonym przy ul. W.w Ż., jednak umowa najmu tego lokalu zawarta jest na czas oznaczony do dnia 31 stycznia 2010 r.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podał, że na wniosek B. B. Burmistrz Miasta Ż. przeprowadził postępowanie administracyjne i decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy K. w Ż.. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J. B. opuścił miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.

Decyzję tę zaskarżył J. B., podnosząc, że organ I instancji wymeldował go z miejsca pobytu stałego, nie proponując w zamian innego miejsca, w którym mógłby się zameldować. Podał również, że obecnie mieszka w lokalu przy ulicy W. [...] w Ż, jednakże umowa najmu tego lokalu zawarta jest na czas oznaczony do dnia 31 stycznia 2010 r.

Rozpatrując powyższe odwołanie organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w spawie wymeldowania z lokalu stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Analiza akt sprawy wskazuje, zdaniem organu odwoławczego, że decyzja Burmistrza Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...] orzekająca o wymeldowaniu J. B. z miejsca pobytu stałego przy ulicy K. w Ż. odpowiada prawu, a co za tym idzie, warunkom wymeldowania określonym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z wyjaśnień złożonych przez strony postępowania, tj. J. B. i B. B. bezspornie wynika, że J. B. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od sierpnia 2008 roku. Przesłuchany do protokołu w dniu 9 lutego 2009 r. J. B. zeznał, że w miejscu pobytu stałego nie mieszka od września 2008 roku, ponieważ była żona wymieniła zamki w drzwiach. Wyprowadzając się zabrał swoje rzeczy. Podał, że wymelduje się z mieszkania, gdy uzyska zameldowanie na pobyt stały w miejscu, gdzie obecnie przebywa. Kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Komisariat Policji w Ż. wykazała, że J. B. od jesieni 2008 roku zamieszkuje w lokalu socjalnym przy ulicy W. w Ż., gdzie posiada zameldowanie na pobyt czasowy.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 18 stycznia 2005 r. rozwiązujący małżeństwo J. B. i B. B. przez rozwód. Wyrokiem tym orzeczono również, aby J. B. opróżnił, opuścił i wydał byłej żonie pomieszczenia zajmowane w mieszkaniu przy ulicy K. w Ż. oraz, że J. B. nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Organ ustalił, że pomimo niezamieszkiwania w lokalu od prawie roku, odwołujący się odmawia dobrowolnego wymeldowania się, wskazując na utrudnianie zamieszkiwania przez byłą żonę.

Mając powyższe ustalenia na względzie organ odwoławczy uznał, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą zostać uwzględnione. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia sądowego, m.in. wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do opuszczenia lokalu (wyrok NSA sygn. akt V SA 1492/2002). Drogą prawną zmierzającą do usunięcia rzekomych przeszkód w swobodnym korzystaniu przez J. B. z lokalu przy ulicy K. 4/3 w Ż. byłoby, zdaniem organu odwoławczego, powództwo wniesione przez odwołującego się na podstawie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego przeciwko B. B. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, które należy wnieść do sądu powszechnego w terminie 1 roku od dnia naruszenia. Brak jednak skutecznych działań strony w powyższym zakresie uważa się w tej sytuacji za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu.

Organ podał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązana jest wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.

Zdaniem organu, samo werbalne deklarowanie przez J. B. woli zamieszkiwania w spornym lokalu, nie daje podstawy do uznania, że faktycznie lokal ten stanowi miejsce pobytu stałego skarżącego. Wolę wewnętrzną osoby co do miejsca zamieszkania określa się na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności faktycznych. Dla potrzeb ewidencji ludności podstawowym kryterium oceny zamieszkania w lokalu jest rzeczywiste ześrodkowanie w nim interesów życiowych. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie wykazało, że J. B. koncentruje swoje życie osobiste poza adresem zameldowania na pobyt stały, spełniając tym samym przesłanki wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, warunkujące administracyjne wymeldowanie z lokalu przy ulicy K. [...] w Ż..

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii dotyczącej wyjaśnienia jego sytuacji mieszkaniowej po zakończeniu umowy najmu lokalu socjalnego, w którym obecnie przebywa, organ wyjaśnił, że rozstrzyganie spraw dotyczących przydziału lub najmu lokali socjalnych nie należy do kompetencji Wojewody D. W celu uzyskania wyjaśnień w powyższej sprawie odwołujący się winien zwrócić się z pytaniem do Burmistrza Miasta Ż.. Decyzja administracyjna w niniejszej sprawie nie może rozstrzygać o prawie do lokalu, gdyż zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdzeniu faktu pobytu w tym lokalu.

W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że w związku z ustaleniem faktu niezamieszkiwania przez J. B. w lokalu przy ul. K. w Ż. od prawie roku i brakiem dowodów wskazujących na przymuszenie odwołującego się do opuszczenia w/w mieszkania, zasadne jest stwierdzenie, że J. B. spełnił wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki wymeldowania decyzją administracyjną.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

J. B. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując zasadność rozstrzygnięcia Wojewody Dolnośląskiego. Podniósł, że nie zna się na prawie i leczy się psychiatrycznie. Podał, że Przewodnicząca Komisji Mieszkaniowej obiecała mu, że po pół roku zamieszkiwania w zajmowanym lokalu zostanie zameldowany na pobyt stały. Jednak urzędnicy co innego mówili, a co innego pisali w jego sprawie. Obawia się o swoją przyszłość. Podał, że gdyby wiedział, że nie zostanie zameldowany na pobyt stały w miejscu, gdzie obecnie przebywa, nie wyprowadziłby się z lokalu położonego przy ul. K. w Ż..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dodał, że argumentacja powołana przez skarżącego w skardze wniesionej do Sądu nie podważa zasadności wydanej decyzji albowiem jak wynika z materiału sprawy, skarżący opuścił lokal, w którym był zameldowany na pobyt stały w sposób trwały w sierpniu 2008 roku, a więc rok przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, z czego można wywieść, że opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie. Nie wykazał też w stosownym postępowaniu, że opuszczenie lokalu nastąpiło w wyniku bezprawnych działań byłej żony.

Postanowieniem referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 6 listopada 2009 r. zostało przyznane skarżącemu na jego wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata.

Ustanowiony dla skarżącego z urzędu adwokat złożył pismo procesowe z dnia 4 stycznia 2010 r., w którym precyzując zawarte w skardze stanowisko skarżącego w sprawie podał, że zaskarża wydaną przez Wojewodę Dolnośląskiego w dniu 3 sierpnia 2009 r. decyzję w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w całości zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego, a to art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy prowadzi do wniosku, że brak było ku temu podstaw prawnych, albowiem nie zaktualizowały się przesłanki wymienione w powyższym przepisie,

2) naruszenie prawa procesowego tj.:

a) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszenie słusznego interesu skarżącego oraz niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego (w szczególności nie przeprowadzenie dowodu z oględzin drzwi lokalu, w którym skarżący był zameldowany na pobyt stały) i dowolną ocenę przeprowadzonych dowodów,

b) art. 9 k.p.a. poprzez brak realizacji przez organ administracji obowiązku należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach fizycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy winien on czuwać nad tym, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu winien mu udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

3. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób

naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz

świadomości i kultury prawnej obywateli w wyniku nieinformowania skarżącego o

przysługujących mu uprawnieniach i ciążących na nim obowiązkach prawnych.

Powołując się na powyższe wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji,

2. zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu w kwocie 240 zł powiększonych o podatek od towarów i usług.

W uzasadnieniu podał, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie zawiera definicji pojęcia "opuszczenia lokalu", w związku z czym należy w tym zakresie odwołać się do orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego jest trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania, przy czym organy ewidencyjne nie są uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania pod danym adresem, rozstrzygania sporów o prawo własności itp. Nie ma zatem znaczenia w sprawie eksmisja skarżącego z lokalu, którego postępowanie dotyczy, orzeczona wyrokiem sądu powszechnego powołanym w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zagadnienia (dobrowolnego) opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego podniósł, że kwestia ta była poruszana w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych, w świetle których nie można uznać, że zaszło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiającego jej dostanie się do lokalu. Teza ta, zdaniem pełnomocnika skarżącego, odnosi się wprost do realiów niniejszej sprawy.

Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska, że dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania, których to działań skarżący nie podjął, zarzucił, że w postępowaniu odwoławczym nie wzięto pod uwagę naruszenia przez organ l instancji zasady procesowej wyrażonej w art. 9 k.p.a. wyrażającego się tym, że organ I instancji po przesłuchaniu skarżącego w charakterze świadka zaniechał pouczenia go, że winien on potwierdzić swoje twierdzenia podjętymi środkami prawnymi mającymi na celu przywrócenie mu naruszonego posiadania. W sytuacji niepodjęcia przez skarżącego wymienionych działań, organ l instancji winien wskazać przysługujące mu środki prawne pozwalające dochodzić przywrócenia posiadania. Poinformowanie skarżącego było uzasadnione stanem zdrowia skarżącego. Brak pouczenia skarżącego w powyższym zakresie skutkował jednocześnie naruszeniem art. 8 k.p.a. oraz niepodjęciem przez skarżącego działań zmierzających do odzyskania posiadania, którego został pozbawiony w wyniku bezprawnych działań B. B. co z kolei miało istotny wpływ na wydane decyzje.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił ponadto, że decyzje w sprawie zostały wydane w oparciu o stan faktyczny, który został ustalony bez wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia wszelkich jego elementów, na podstawie niekompletnie przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz dowolnej oceny przeprowadzonych dowodów. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organy ustaliły stan faktyczny przede wszystkim na podstawie twierdzeń wnioskodawczyni oraz protokołu z kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji w Ż.. Po przesłuchaniu skarżącego organ I instancji nie podjął dalszych środków dowodowych mających na celu wyjaśnienie kluczowej kwestii dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. dobrowolności opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu. Nie zweryfikował w drodze oględzin drzwi wejściowych do lokalu przy ul. K. w Ż., czy miała miejsce wymiana zamków uniemożliwiająca skarżącemu dostanie do lokalu.

Ponadto naruszając art. 80 k.p.a. uznał za udowodnioną okoliczność dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Organ II instancji wskazał przy tym, że w wyniku kontroli meldunkowej ustalono, że skarżący zamieszkuje w lokalu socjalnym przy ul. W. w Ż., gdzie posiada zameldowanie na pobyt czasowy. Zarzucił, że sam fakt pobytu czasowego poza miejscem stałego pobytu nie stwarza podstaw do wymeldowania, albowiem do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Przebywanie w innym lokalu nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem. W realiach niniejszej sprawy brak jest zdaniem pełnomocnika skrzącego podstaw do przyjęcia, że po stronie skarżącego zachodziły okoliczności wskazujące na zamiar zmiany jego miejsca stałego pobytu na lokal przy ul. W. w Ż.. Skarżący posiada umowę najmu na czas określony, w związku z czym nieracjonalne byłoby twierdzenie, że miał on zamiar stałego związania swoich interesów bytowych z w/w lokalem. Odmienne wnioskowanie organów obu instancji jest wynikiem naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 § 1 k.p.a.

Po doręczeniu odpisu powyższego pisma procesowego organowi i B. B., B. B. także złożyła w sprawie pismo procesowe, w którym podtrzymała swoje twierdzenia złożone w toku postępowania administracyjnego dotyczące dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego, ponadto przytoczyła dodatkowe okoliczności towarzyszące wyprowadzeniu się skarżącego z miejsca pobytu stałego oraz podkreśliła, że żądania skarżącego zgłoszone w złożonych przez niego w sprawie pismach procesowych dotyczą stałego zameldowania w nowym miejscu zamieszkania, a nie kwestii wymeldowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

W ocenie sądu, wydane w sprawie decyzje nie uchybiają zarówno przepisom prawa stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy, jak i przepisom postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno się zatem łączyć ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, Lex nr 50123; wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. V SA 2950/00, Lex nr 80643; wyrok NSA z dnia 23 września 1999 r., sygn. V SA 252/99, Lex nr 49952).

O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić zatem tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu. Przy czym, rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

Źródłem powinności organu administracji publicznej, właściwym do rozpoznawania spraw w przedmiocie wymeldowania, jest więc dokonanie czynności wymeldowania, gdy nastąpił fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Wskazać przy tym należy, że wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu. Wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Podkreślić przy tym należy, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. wskutek nowelizacji omawianej ustawy ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887) wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu stanowiącego miejsce dotychczasowego pobytu jest fakt jego opuszczenia, niezależnie od tego, czy osoba ta utraciła uprawnienie do przebywania w tymże lokalu.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania J. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym w Ż. przy ulicy K. [...] zostały prawidłowo poczynione na podstawie wyczerpująco zebranego w sprawie materiału dowodowego i właściwie ocenione, a wydane w sprawie decyzje w niczym nie uchybiają zarówno przepisom prawa materialnego stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia sprawy, jak i przepisom postępowania administracyjnego.

Wbrew odmiennym w tym wglądzie zarzutom skarżącego, prawidłowo orzekające w sprawie organy ustaliły, że skarżący od września 2008 r. nie mieszka w lokalu położonym w Ż. przy ul. K., gdzie był zameldowany na pobyt stały. Lokal ten opuścił bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Okoliczność powyższa jest okolicznością bezsporną w sprawie. Wynika bowiem nie tylko z kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji w Ż., ale także z wyjaśnień złożonych w toku postępowania administracyjnego przez strony tego postępowania, tj. wyjaśnień B. B. oraz z zeznań skarżącego, który przesłuchany do protokołu w dniu 9 lutego 2009 r. przyznał, że w miejscu pobytu stałego nie mieszka od września 2008 r. Z niekwestionowanych przez skarżącego okoliczności faktycznych sprawy wynika również, że skarżący mieszka w lokalu położonym w Ż. przy ul. W., który zajmuje na podstawie umowy najmu zawartej przez niego z Miejskim Zakładem Gospodarki Komunalnej w Ż. na czas oznaczony do dnia 31 stycznia 2010 r. i w którym jest zameldowany na pobyt czasowy. W swoich zeznaniach podał, że wymelduje się z lokalu, którego postępowanie dotyczy, jeżeli uzyska zameldowanie na pobyt stały w lokalu, w którym obecnie mieszka.

Z okoliczności powyższych w sposób jednoznaczny wynika, że została w sprawie spełniona określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Skarżący bowiem nie przebywa od września 2008 roku w lokalu położonym w Ż. przy ul. K., w którym jest zameldowany na pobyt stały.

Do rozważenia w tej sytuacji pozostaje, czy organy w sposób prawidłowy ustaliły, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały i czy jest dobrowolne. Wbrew odmiennym w tej mierze twierdzeniom skarżącego prawidłowo organy decyzyjne ustaliły i przyjęły, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały i było dobrowolne. Skarżący wprawdzie zeznał, że wyprowadził się z miejsca pobytu stałego, ponieważ była żona wymieniła zamki w drzwiach, lecz okoliczność ta, jak to trafnie przyjęły w świetle materiału dowodowego sprawy organy decyzyjne nie mogła odnieść zamierzonego skutku nawet, gdyby faktycznie miała miejsce, wobec niepodjęcia przez skarżącego jakichkolwiek działań prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania zajmowanego lokalu mieszkalnego, którego postępowania dotyczy, co jest w sprawie okolicznością bezsporną. Trafnie bowiem, powołując się w tej mierze na utrwalone już orzecznictwo sądowoadministracyjne (wyrok NSA sygn. akt V SA 1492/2002) organy decyzyjne podały, że dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków zmierzających do uzyskania rozstrzygnięcia sądowego, np. wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do opuszczenia lokalu. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że środkiem prawnym zmierzającym do usunięcia rzekomych przeszkód w swobodnym korzystaniu przez skarżącego z lokalu przy ulicy K. w Ż. byłoby powództwo wniesione przez niego na podstawie art. 344 § 1 k.c. przeciwko B. B. o przywrócenie utraconego posiadania lokalu, które należy wnieść do sądu powszechnego w terminie 1 roku od dnia naruszenia. Zgodnie z owym rzecznictwem, brak działań strony w powyższym zakresie uważa się za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. W uzupełnieniu powyższego dodać jedynie należy, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, to wówczas nie można uznać za dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2008 r. sygn. II OSK 739/07, Lex nr 498355, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, Lex nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, Lex nr 79243).

Wbrew zatem odmiennemu w tym względzie poglądowi skarżącego, brak podstaw w świetle okoliczności faktycznych sprawy do przyjęcia, jak tego chce skarżący, że opuszczenie przez niego dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie miało charakteru dobrowolnego, lecz było spowodowane bezprawnymi działaniami byłej żony. Ustalenie przez organy charakteru opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego zostało - zdaniem Sądu – wyjaśnione przez organy decyzyjne w sposób wystarczający i zgodny z art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

Wbrew także stanowisku skarżącego, orzekające w sprawie organy w niczym nie naruszyły art. 9 k.p.a., jak i art. 8 k.p.a. Ustanowionej w art. 9 k.p.a. zasady obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych nie można utożsamiać z udzielaniem stronom porad prawnych, do czego sprowadzałoby się oczekiwane przez skarżącego zachowanie organów. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że zakres obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. wyznaczony jest kryterium podmiotowym i przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona, zaś zakres przedmiotowy dotyczy prawa i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest informować stronę postępowania o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne. W ramach obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. organ obowiązany jest również informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego. Rozważając pod tym względem podniesiony w piśmie procesowym skarżącego zarzut naruszenia przez organy art. 9 k.p.a. uznać należało w okolicznościach faktycznych sprawy, że organy decyzyjne w niczym nie naruszyły zasady ustanowionej w art. 9 k.p.a., nawet przy uwzględnieniu stanu zdrowia skarżącego akcentowanego w piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2010 r. Gdyby nawet uznać stanowisko skarżącego w powyższym względzie za prawidłowe, to zauważyć należy, że konieczność podjęcia przez skarżącego środka zmierzającego do przywrócenia utraconego posiadania została wskazana już w uzasadnieniu decyzji wydanej w sprawie przez organ I instancji, która została doręczona skarżącemu w dniu 6 lipca 2009 r. i powtórzona następnie w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej doręczonej skarżącemu w dniu 15 sierpnia 2009 r., a więc jeszcze przed upływem terminu do ewentualnego wniesienia powództwa w sprawie przywrócenia utraconego posiadania lokalu mieszkalnego, którego podstępowanie dotyczy. Skarżący nie wykazał dotychczas aby wystąpił do sądu powszechnego z takim powództwem, bądź podjął inne działania zmierzające do odzyskanie utraconego posiadania lokalu mieszkalnego, którego postępowanie dotyczy.

Mając także na względzie okoliczności faktyczne sprawy stwierdzić należy, że organy decyzyjne w niczym nie uchybiły obowiązkowi wynikającemu z art. 8 k.p.a.

Dodać należy, że z uwagi na to, że zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinno odzwierciedlać stan faktyczny związany z zamieszkiwaniem w konkretnym lokalu, to za prawidłowe należy uznać działanie organu administracji, który w następstwie opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego dokonał jego wymeldowania. W takiej sytuacji zasadnie organ uznał, że istniały podstawy do zastosowania w sprawie powołanego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Odnosząc się zaś do dalszych zarzutów podniesionych przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2010 r., dotyczących zameldowania skarżącego na pobyt czasowy w lokalu mieszkalnym położonym w Żmigrodzie przy ul. Wrocławskiej 52a/1 oraz faktu powołania w zaskarżonych decyzjach wyroku rozwodowego, w którym orzeczono eksmisję skarżącego z lokalu, którego postępowanie dotyczy, zauważyć należy, ze okoliczności te zostały wprawdzie w uzasadnieniach wydanych decyzji powołane, lecz nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy w świetle przesłanek ustanowionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowiącego podstawę jej rozstrzygnięcia. Zarówno bowiem utrata uprawnień do przebywania w lokalu mieszkalnym, jak i zameldowanie na pobyt czasowy w innym lokalu mieszkalnym pozostaje bez wpływu na wynik sprawy dotyczącej wymeldowania z miejsca pobytu stałego, której wynik zależy od wyłącznie spełnienia przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 2 w/w ustawy.

Skoro zatem wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przez adwokat M. S. – W. obciążono Skarb Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1c w zw. z § 19 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

.