Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 884/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 770/15 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową do celów ochrony osobistej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądzą od M. W. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 770/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. . na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową do celów ochrony osobistej.

Jak wynika z akt sprawy, Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a), art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), cofnął M. W. pozwolenie na broń palną gazową do celów ochrony osobistej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że legitymując się pozwoleniem na posiadanie przedmiotowego rodzaju broni skarżący przedłożył w 2008 r. orzeczenia lekarskie i psychologiczne o zdolności do dysponowania bronią. Orzeczenia te wydane zostały w dniu 25 marca 2008 r. (orzeczenie psychologiczne) i w dniu 17 marca 2008 r. (orzeczenie lekarskie), stąd też obowiązkiem z art. 15 ust. 4 ustawy, którego nie wykonał, było przedłożenie aktualnych orzeczeń do dnia 24 marca 2013 r. (orzeczenie psychologiczne) i do dnia 16 marca 2013 r. (orzeczenie lekarskie). Ponadto został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstw umyślnych określonych w art. 207 § 1 k.k., art. 218 § 1 k.k., art. 271 § 1 k.k., art. 189 § 1 k.k., art. 218 § 1 k.k. w zw. z art. 219 k.k., art. 276 k.k., art. 225 § 2 k.k., art. 233 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. oraz art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. do Komendanta Głównego Policji wniósł M. W.

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji obligatoryjnie cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6 ustawy. W niniejszej sprawie zastosowano pkt 6 lit. a tego przepisu, w myśl którego pozwolenia na broń nie mogą posiadać osoby, stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Zatem z treści tego przepisu wynika wprost, że ustawodawca sam rozstrzygnął, iż osoba skazana za przestępstwo umyślne, pozwolenia na broń posiadać nie może. Do oceny czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy zatem ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub o nie się ubiegająca jest skazana m.in. za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a ustawy. Tymczasem skarżący prawomocnym od dnia 14 sierpnia 2013 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w [...]Wydział Karny z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...], skazany został za popełnienie – w warunkach ciągu przestępstw – czynów z art. 207 § 1 k.k., art. 271 § 1 k.k., art. 189 § 1 k.k., art. 218 § 1 k.k., art. 276 k.k., art. 225 § 2 k.k., art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 18 § 2 k.k. zw. z art. 233 § 1 k.k. Wobec powyższych okoliczności ustalenie, że skarżący został prawomocnie skazany za umyślne przestępstwa, jest dla organów Policji wiążące w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń i nie daje możliwości wyboru konsekwencji administracyjnoprawnych, jednocześnie przyznając bezwzględne pierwszeństwo interesowi społecznemu przed słusznym interesem obywatela.

Dodatkowo Komendant Główny Policji podniósł, że z uwagi na fakt, iż skarżący w wyznaczonym terminie nie przedstawił aktualnych orzeczeń potwierdzających zdolność do dysponowania bronią, organ pierwszej instancji miał prawo skorzystać z dyspozycji przepisu art. 18 ust 5 pkt 2 i cofnąć pozwolenie na broń palną bojową. Kwestia zdolności psychofizycznej do posiadania broni nie jest bowiem obojętna z punktu widzenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, ze względu na możliwe skutki użycia broni. Nie może więc być żadnych wątpliwości, że dana osoba jest w pełni zdolna psychicznie i fizycznie, do dysponowania nią. Natomiast celem tego obowiązku, z uwagi na to, że broń palna jest niebezpiecznym narzędziem, jest ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, dla którego zagrożenie mogą stworzyć osoby nieposiadające takiej zdolności. Podkreślono, że m.in. w przypadku broni posiadanej przez stronę ustawodawca z góry ustalił obowiązek okresowego przedstawiania omawianych orzeczeń, bez względu na to czy istnieją, czy też nie istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do stanu zdrowia posiadacza broni. Natomiast w przypadku powzięcia takich wątpliwości organ Policji może zobowiązać tego posiadacza do niezwłocznego poddania się badaniom i przedstawienia orzeczeń wydanych na ich podstawie. Uprawnienie to przyznaje organowi przepis art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, a więc przepis prawa "niezależny" od dyspozycji art. 15 ust. 4 tej ustawy. Tymczasem M. W. obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy nie wykonał, a więc zostały spełnione przesłanki art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy, pozwalające organom Policji cofnąć mu pozwolenie na broń. Skarżący, nie przedstawiając – pomimo poinformowania go przez organ I instancji o tym obowiązku – aktualnych orzeczeń de facto nie potwierdził w sposób prawem przewidziany swojej zdolności do dysponowania bronią. Komendant Główny Policji podniósł również, że na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mogłoby mieć wpływu przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania strony ze względu na jej prawomocne skazanie za przestępstwa umyślne, a także niedostarczenie orzeczeń lekarskiego i psychologicznego potwierdzających zdolność psychofizyczną do dysponowania bronią palną, które to okoliczności pociągają za sobą konsekwencje w postaci w pierwszym przypadku obligatoryjnego, zaś w drugim fakultatywnego cofnięcia pozwolenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. wniósł M. W.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 770/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie podstawą do cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową do celów ochrony osobistej skarżącemu był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...], na mocy którego skarżący został skazany za popełnienie – w warunkach ciągu przestępstw – czynów z art. 207 § 1 k.k., art. 271 § 1 k.k., art. 189 § 1 k.k., art. 218 § 1 k.k., art. 276 k.k., art. 225 § 2 k.k., art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 18 § 2 k.k. zw. z art. 233 § 1 k.k. Przypisane skarżącemu przestępstwa mają charakter umyślny i stąd też została spełniona przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń, określona w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, gdyż skarżący stał się osobą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a powołanej ustawy.

Każda z osób, która została skazana za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, niejako automatycznie stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Bez znaczenia są wówczas takie okoliczności, jak: pozytywne opinie czy incydentalność i stopień szkodliwości społecznej popełnionego czynu. Sprawy cofnięcia pozwolenia na broń nie pozostawiono uznaniu organu. Brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o broni i amunicji "cofa pozwolenie na broń" oznacza, że decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, lecz ma charakter decyzji związanej. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6 tej ustawy. W związku z powyższym, organ nie jest zobowiązany do badania, czy dana osoba stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, uzasadniające cofnięcie jej pozwolenia na broń, gdyż stosownej oceny dokonał już ustawodawca. Katalog wymieniony w tym przepisie ma obecnie charakter zamknięty. Zatem organ nie naruszył prawa, tj. przepisów art. 77 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. odmawiając przesłuchania skarżącego, bowiem w świetle powyższej analizy prawnej, nie wniosłoby to nic do sprawy z uwagi na fakt, że decyzja wydana w tym trybie i na podstawie tych przepisów, ma charakter decyzji związanej.

Sąd podniósł również, że skarżący nie wykonał obowiązku z wynikającego z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, bowiem do dnia 24 marca 2013 r. nie przedłożył on kolejnego orzeczenia psychologicznego, a do dnia 16 marca 2013 r. kolejnego orzeczenie lekarskiego, bowiem minął już opisany powyżej okres pięciu lat do ich przedłożenia, mimo poinformowania go przez organ o tym obowiązku pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...].

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2015 r. wniósł M. W. zaskarżając wyrok w całości i zarzucają mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 109 p.p.s.a. polegające na jego nie zastosowaniu i nie odroczeniu rozprawy w dniu 2 grudnia 2015 r. przed WSA w Warszawie w sytuacji gdy skarżący wniósł o odroczenie rozprawy, gdyż chce w niej uczestniczyć, zająć stanowisko i powołać dowody, jednocześnie przedłożył zaświadczenie lekarskie wydane przez biegłego lekarza sądowego Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, uprawnionego do wystawienia zaświadczenia o niezdolności do udziału w czynnościach procesowych w trybie ustawy o lekarzu sądowym, potwierdzające że skarżący nie może stawić się w Sądzie z powodu choroby, czym naruszono prawo skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu i czynnej obrony swych praw.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów

administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu przytoczonego przepisu, co w zasadzie w każdym przypadku pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że choroba, na którą powołuje się strona, musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. prof. R. Hausera, prof. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 456; wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1358/14; z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 3180/14; z dnia 10 stycznia 2014 r., II FSK 443/12; z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1820/11).

Oceniając więc na gruncie konkretnej sprawy, czy oba te warunki zostały spełnione należy mieć na względzie zarówno wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (i podobnie z art. 7 in fine p.p.s.a.) nakaz rozpatrywania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki (szybkiego załatwienia sprawy i dążenia do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu), jak i wynikający z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. bezwzględny zakaz pozbawiania strony możności obrony jej praw (por. wyroki NSA z dnia: 11 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 782/08; 16 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 314/09).

W niniejszej sprawie skarżący na każde kolejne zawiadomienie o terminie rozprawy reagował wnioskiem o jej odroczenie, powołując się na stan zdrowia uniemożliwiający stawiennictwo w sądzie, co dokumentował zaświadczeniami lekarskimi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odraczał kolejno rozprawy wyznaczone na 25 sierpnia 2015 r. i 6 października 2015 r. Skarżący jako powód żądania odroczenia terminu rozprawy wskazywał na chęć uczestniczenia w rozprawie oraz przedstawienie nowych dowodów. Nic więc nie stało na przeszkodzie, aby skarżący przesłał posiadane dowody.

Ponadto podkreślenia wymaga, że udział w rozprawie nie jest ani obowiązkowy, ani nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów. Żaden z przepisów ustawy procesowej nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. 3, Warszawa 2008 r., s. 285; zob. także wyroki NSA z dnia: 17 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 403/11; 16 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 314/09). Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to nie można mówić o naruszeniu art. 109 p.p.s.a., mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony lub jej pełnomocnika.

Dodatkowo należy podkreślić, że trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, iż skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że stan jego zdrowia uniemożliwia uczestnictwo w rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. Tego warunku nie spełnia zaświadczenie z dnia 20 listopada 2015 r. wystawione na potrzeby postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu, WSA w Poznaniu i Sądem Rejonowym w Zielonej Górze w celu udokumentowania niemożności stawienia się na rozprawy wyznaczone przed wskazanymi Sądami.

Dodatkowo należy podkreślić, że w wyroku z dnia 1 czerwca 2000 r. sygn. akt I CKN 64/00 (OSNCP 2000/12/227) Sąd Najwyższy wskazał, że w praktyce sądowej sankcjonuje się usprawiedliwienie nieobecności strony przez złożenie zaświadczenia lekarskiego. Dotyczy to w każdym razie sytuacji procesowych typowych, normalnych. Rzecz może się przedstawiać inaczej, gdy w okolicznościach danej sprawy istnieją podstawy do uznania, że dochodzi do nadużywania tego uprawnienia przez stronę, która wykorzystuje je wyłącznie w celu przewlekania czy wręcz uniemożliwiania prowadzenia procesu. Tolerowanie takiej sytuacji umożliwiałoby stronie wykorzystywanie jej uprawnienia w sposób sprzeczny z jego celem. Sąd Najwyższy zwracał już uwagę, że tego rodzaju nierzetelne postępowanie strony może uzasadniać odpowiednią reakcję sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1999 r. sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999/9/153). Zważyć przy tym należy, że środki procesowe, także te, które mają na celu zagwarantowanie stronom ich praw, powinny być wykorzystywane w sposób właściwy i służący ich realizacji. Nie sposób uznać, by sąd pozbawiony był możliwości oceny działań procesowych stron w takim również kontekście (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt III CZP 78/13 Lex nr 1506348).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.