Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 675/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 i ust. 2, ust. 3 pkt 4a
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 157 poz 49 art. 1 ust 1 i ust 4
law: Dyrektywa Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności  licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. na interpretację indywidualną Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia [...] wydaną na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej działający w imieniu Ministra Finansów stwierdził, że stanowisko przedstawione przez A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (poprzednio B. Sp. z o.o.) we wniosku z dnia [...] października 2014 r. oraz pismami z dnia 30 stycznia 2015 r. i z dnia 4 listopada 2014 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie obowiązku poboru podatku u źródła z tytułu wypłacanych odsetek do Pool Leadera (pytanie nr 3) jest nieprawidłowe.

We wniosku o wydanie interpretacji i pismach go uzupełniających przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe i następujące stanowisko.

B. Sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Wnioskodawca") jest częścią międzynarodowej grupy kapitałowej R. F. (dalej "G. R. F.") i producentem oraz dystrybutorem na rynku polskim okien dachowych oraz akcesoriów do okien i drzwi.

Spółka zamierza skorzystać z usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową (tzw. cash pooling) oferowanej G. R. F. przez D. B. A. z siedzibą w N. Do systemu zarządzania płynnością finansową mają przystąpić także inne podmioty z G. R. F. System zarządzania płynnością finansową, który będzie wdrożony w G. R. F. to tzw. cash pooling rzeczywisty (z ang. zero-balancing cash pooling) czyli system, w którym mają miejsce faktyczne przepływy środków finansowych z kont uczestników systemu. Celem przedmiotowej usługi jest zwiększenie efektywności gospodarczej podmiotów uczestniczących w tym systemie poprzez efektywne zarządzanie swoimi wierzytelnościami wobec banku z tytułu posiadanych na rachunku bankowym środków pieniężnych oraz zobowiązaniami wobec banku z tytułu wykorzystywanego kredytu w rachunku. Odbywa się to poprzez odpowiednie wykorzystanie sumy dziennych sald występujących na rachunkach spółek z Grupy uczestniczących w systemie cash poolingu. R. F. A. z siedzibą w N. (dalej "R. F. A."), będąca dla Spółki podmiotem powiązanym, zawrze z D. B. A. umowę dotyczącą kompleksowego zarządzania płynnością finansową w G. R. F. (Agreement on db-Cash Sweep) określającą warunki działania systemu cash poolingu i świadczenia przedmiotowych usług na rzecz G. R. F. R. F. A. zawrze tę umowę jako tzw. cash pooling Leader, czyli podmiot na którego rachunku odbywa się sumowanie sald uczestników cash poolingu.

W ramach implementacji cash poolingu, do przedmiotowej umowy przystąpi Spółka jako uczestnik kompleksowego systemu zarządzania płynnością finansową w ramach grupy kapitałowej - nastąpi to na podstawie podpisanej przez Spółkę umowy o przystąpieniu do systemu cash poolingu, to jest na podstawie Agreement on the Accession to db-Cash Sweep. Na podstawie tej samej Agreement on the Accession to db-Cash Sweep, do systemu cash poolingu przystąpi także udziałowiec wnioskodawcy posiadający 100% jego udziałów, to jest R. B. H. GmbH z siedzibą w N. (dalej "R. F. H.") oraz polski oddział D. B. A. (to jest D. B. P. S.A.). W dalszej części wniosku i uzasadnienia obie umowy (to jest Agreement on db-Cash Sweep oraz Agreement on the Accession to db-Cash Sweep) będą określane łącznie jako "Umowa db-Cash Sweep".

Spółka przystąpi do systemu cash poolingu jako uczestnik tego systemu, natomiast R. F. H. jako bezpośredni cash pooling Leader. Oznacza to, że salda wybranych uczestników cash poolingu, w tym saldo powstałe na indywidualnym rachunku wnioskodawcy, będą przelewane najpierw na rachunek R. F. H., gdzie będą sumowane, a następnie zsumowane środki będą przelewane z tego rachunku na rachunek R. F. A., gdzie będą sumowane z saldami pozostałych uczestników tego systemu cash poolingu. Innymi słowy, sumowanie sald będzie odbywać się na dwóch poziomach, to jest najpierw na rachunku R. F. H. i następnie na rachunku R. F. A. Jak wcześniej wskazano, saldo wnioskodawcy będzie w pierwszej kolejności sumowane z saldami innych, wybranych uczestników cash poolingu na rachunku R. F. H., a wszelkie rozliczenia z tytułu Umowy db-Cash Sweep oraz systemu cash poolingu (w tym przelewy sald oraz płatności odsetek) będą dokonywane wyłącznie pomiędzy wnioskodawcą i R. F. H. Z tego względu, z punktu widzenia Wnioskodawcy, rolę tzw. cash pooling Leadera pełnić będzie jego udziałowiec czyli R. F. H. (dalej "Pool Leader").

W ramach Umowy db-Cash Sweep, wykorzystany zostanie rachunek Spółki prowadzony w polskim oddziale Banku (to jest w D. B. P. S.A.). Wykorzystane zostaną również indywidualne rachunki pozostałych polskich uczestników tego systemu cash poolingu z G. R. F. prowadzone w lokalnych oddziałach Banku. Jednocześnie, w Banku prowadzony będzie również rachunek główny utworzony dla celów Umowy db-Cash Sweep (dalej "Rachunek Rozliczeniowy"), a jego właścicielem i dysponentem będzie Pool Leader, czyli udziałowiec Spółki. Będzie to techniczny rachunek konsolidacyjny otwarty dla celów realizacji cash poolingu, to jest dla celów dokonywania przez Bank czynności w ramach świadczenia usługi cash poolingu na rzecz uczestników tego systemu. Podobny rachunek rozliczeniowy zostanie otwarty w polskim Banku dla R. F. A. dla celów sumowania na drugim etapie sald z rachunków pozostałych uczestników cash poolingu, w tym z Rachunku Rozliczeniowego Pool Leadera.

Transakcje w ramach systemu cash poolingu będą wykonywane w ten sposób, że na koniec danego dnia roboczego z rachunku Spółki dokonywany będzie transfer salda na Rachunek Rozliczeniowy Pool Leadera tak, aby na rachunku Spółki wykazywane było saldo zerowe. Oznacza to, że w przypadku, gdy na koniec danego dnia rachunek Spółki będzie wykazywać saldo dodatnie, kwota ta zostanie przelana z tego rachunku na Rachunek Rozliczeniowy Pool Leadera w celu wyzerowania konta Spółki. Natomiast w przypadku, gdy na koniec dnia rachunek Spółki będzie wykazywać saldo ujemne, w celu zlikwidowania salda ujemnego tego konta, Bank przeleje środki z Rachunku Rozliczeniowego Pool Leadera. W analogiczny sposób będą przebiegać transfery dla wszystkich podmiotów z G. R. F. uczestniczących w tym samym systemie cash poolingu. Przelew środków będzie następować z rachunku Spółki bezpośrednio na Rachunek Rozliczeniowy bezpośredniego Pool Leadera.

Mechanizm przedmiotowej Umowy db-Cash Sweep będzie powodować, że w wyniku transferów pieniężnych pomiędzy Rachunkiem Rozliczeniowym i rachunkami poszczególnych uczestników systemu będą pojawiały się wierzytelności Pool Leadera względem innych uczestników oraz wierzytelności uczestników względem Pool Leadera. Nie będą natomiast występowały wierzytelności jednych uczestników (posiadaczy rachunków indywidualnych) względem innych uczestników (innych posiadaczy rachunków indywidualnych). Istota opisanego systemu będzie polegać na tym, że wykazane nadwyżki (saldo dodatnie) przekazywane będą na Rachunek Rozliczeniowy Pool Leadera, a deficyt (salda ujemne) występujące na rachunkach poszczególnych uczestników będą pokrywane z Rachunku Rozliczeniowego Pool Leadera.

System cash poolingu, do którego zamierza przystąpić Spółka, nie będzie mieć automatycznych transferów zwrotnych. Oznacza to, że na początku każdego kolejnego dnia roboczego saldo na rachunku indywidualnym Spółki będzie - co do zasady - wykazywać saldo zerowe. Rachunek indywidualny Spółki może zostać zasilony środkami z Rachunku Rozliczeniowego Pool Leadera jedynie na potrzeby dokonania przez Spółkę płatności jej zobowiązań handlowych.

W tym celu, nastąpi albo transfer zwrotny środków/części środków Spółki z Rachunku Rozliczeniowego Pool Leadera, albo wyzerowanie poprzez transfer z Rachunku Rozliczeniowego Pool Leadera salda ujemnego na rachunku indywidualnym Spółki, jakie powstanie w wyniku uregulowania przez Spółkę Jej zobowiązań.

System cash poolingu będący przedmiotem niniejszego wniosku będzie ustanowiony dla indywidualnych rachunków bankowych uczestników prowadzonych w EUR. Oznacza to, że w ramach tego cash poolingu, przelewane i sumowane będą wyłącznie środki uczestników w EUR. Uczestnikami tego systemu cash poolingu - oprócz Spółki - będą także pozostałe polskie spółki z G. R. F. oraz zagraniczne spółki kapitałowe z G. R. F. z siedzibą w krajach Unii Europejskiej (to jest we W., H., A., F. i N.). Możliwe, że w przyszłości do systemu cash poolingu przystąpią podmioty z G. R. F. z siedzibą w innych krajach niż wskazane powyżej.

Rachunek Rozliczeniowy Pool Leadera będzie prowadzony przez D. B. A. z siedzibą w N. i ten podmiot będzie świadczyć na rzecz G. R. F. (w tym, na rzecz wnioskodawcy) usługę kompleksowego zarządzania płynnością finansową.

Za wdrożenie i świadczenie usługi organizacji i prowadzenia systemu cash poolingu Bank będzie pobierał od uczestników (w tym, od Wnioskodawcy) opłatę z tytułu prowadzenia rachunku oraz opłaty z tytułu wykonania poszczególnych czynności bankowych, takich jak przelewy, itp. Pool Leader ani też R. F. A. nie będzie natomiast pobierać od uczestników systemu opłat za pełnione przez niego funkcje. Po zakończeniu każdego miesiąca, Bank będzie dostarczać informacje dotyczące przepływów pieniężnych z tytułu wykonania Umowy db-Cash Sweep, umożliwiając tym samym Pool Leaderowi podział i rozliczenie odsetek pomiędzy poszczególnych uczestników cash poolingu. Odsetki będą przelewane między rachunkami danego uczestnika cash poolingu a Rachunkiem Rozliczeniowym Pool Leadera.

Udziałowiec wnioskodawcy (to jest R. F. H.), który będzie pełnić w stosunku do wnioskodawcy funkcję bezpośredniego Pool Leadera, jest spółką kapitałową z siedzibą na terytorium Niemiec i niemieckim rezydentem podatkowym. R. F. H. posiada 100% udziałów Spółki nieprzerwanie od ponad 2 lat. Również R. F. A. jest spółką kapitałową z siedzibą na terytorium N. i n. rezydentem podatkowym.

W piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku Wnioskodawca zawarł następujące informacje:

a/ Wnioskodawca jest Spółką z siedzibą w Polsce i posiada w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy, to jest wnioskodawca podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w Polsce od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

b/ Rok podatkowy wnioskodawcy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, to jest obejmuje okres kolejnych dwunastu miesięcy i trwa od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia każdego roku kalendarzowego.

c/ Pozostali uczestnicy systemu cash poolingu są podmiotami powiązanymi z wnioskodawcą w rozumieniu art. 11 ust. 1 i ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Podmiotami powiązanymi z wnioskodawcą są R. B. Holding GmbH z siedzibą w N. (działający jako bezpośredni cash pool Leader) oraz R. F. A. z siedzibą w N. (działający jako główny cash pool Leader, na którego rachunku będą sumowane salda na drugim etapie). Poza R. F. A. i R. B. H. GmbH, które to podmioty będą działać jak cash pool Leaderzy, pozostałe podmioty uczestniczące w systemie cash poolingu to podmioty powiązane z wnioskodawcą. Będą to pozostałe polskie spółki z G. R. F. (mające w Polsce siedzibę i nieograniczony obowiązek podatkowy) oraz zagraniczne spółki kapitałowe z G. R. F. z siedzibą w krajach Unii Europejskiej takich, jak W., H., A., F. i N.

Wyjątkiem jest jedynie D. B. P. S.A. świadczący na rzecz spółek z G. R. F. (w tym, na rzecz wnioskodawcy) usługę kompleksowego zarządzania płynnością finansową, czyli usługę cash poolingu. D. B. P. S.A. nie jest podmiotem powiązanym z wnioskodawcą w rozumieniu art. 11 ust. 1 i ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

d/ Przelew środków (w tym, odsetek płaconych przez wnioskodawcę z tytułu ujemnego salda powstałego na jego indywidualnym rachunku) będzie następować zawsze wyłącznie z indywidualnego rachunku wnioskodawcy bezpośrednio na Rachunek Rozliczeniowy bezpośredniego cash pool Leadera (to jest na Rachunek Rozliczeniowy R. B. H. GmbH). Mechanizm przedmiotowej Umowy db-Cash Sweep będzie powodować, że w wyniku transferów pieniężnych pomiędzy Rachunkiem Rozliczeniowym i rachunkami poszczególnych uczestników systemu będą pojawiały się wierzytelności bezpośredniego cash pool Leadera względem uczestników (w tym, względem Wnioskodawcy) oraz wierzytelności innych uczestników względem ich bezpośredniego cash pool Leadera. Nie będą natomiast występowały wierzytelności lub przepływy jednych uczestników (posiadaczy rachunków indywidualnych) względem innych uczestników (innych posiadanych rachunków indywidualnych) ani też wierzytelności lub przepływ) bezpośrednio pomiędzy Wnioskodawcą i głównym cash pool Leaderem (R. F. A.).

Naliczenie i podział odsetek pomiędzy uczestników systemu cash poolingu zostanie dokonany przez głównego cash pool Leadera (R. F. A.). Odsetki będą przelewane między rachunkiem indywidualnym Wnioskodawcy i Rachunkiem Rozliczeniowym bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH), który następnie przekaże je odpowiednio pozostałym uczestnikom systemu cash poolingu (dla których R. B. H. GmbH jest bezpośrednim cash pool Leaderem) oraz w odpowiedniej części na Rachunek Rozliczeniowy głównego cash pool Leadera (R. F. A.) celem przekazania ich pozostałym uczestnikom systemu. A zatem, Wnioskodawca będzie wypłacać odsetki wyłącznie na Rachunek Rozliczeniowy, którego posiadaczem będzie bezpośredni cash pool Leader (R. B. H. GmbH). Wnioskodawca nie będzie posiadać wiedzy, jak następnie dzielone będą odsetki pomiędzy pozostałych uczestników cash poolingu.

Zarówno bezpośredni cash pool Leader (R. B. H. GmbH), jak i główny cash pool Leader (R. F. A.) są podmiotami posiadającymi bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25% udziałów w kapitale wnioskodawcy. Natomiast pozostali uczestnicy analizowanego systemu cash poolingu oraz wnioskodawca są podmiotami, w których ten sam podmiot posiada bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25% udziałów. Możliwe jest, że na dzień wypłaty odsetek w ramach cash poolingu (jak również na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego dzień zapłaty odsetek w ramach cash poolingu) zadłużenie wnioskodawcy z wszelkich tytułów wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych będzie przekraczać limit wskazany w tych przepisach.

e/ Transakcje w ramach systemu cash poolingu będą wykonywane w następujący sposób:

1/ Jeżeli na koniec danego dnia rachunek indywidualny wnioskodawcy będzie wykazywać saldo dodatnie, kwota ta zostanie przelana z tego rachunku na rachunek rozliczeniowy bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH) w celu wyzerowania indywidualnego rachunku wnioskodawcy.

Natomiast w przypadku, gdy na koniec dnia rachunek indywidualny wnioskodawcy będzie wykazywać saldo ujemne, w celu zlikwidowania salda ujemnego na tym rachunku, Bank przeleje środki z rachunku rozliczeniowego bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH).

2/ Środki przelane pomiędzy rachunkiem indywidualnym wnioskodawcy i rachunkiem rozliczeniowym bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH) będą sumowane ze środkami/saldami przelanymi z/na ten rachunek rozliczeniowy z rachunków indywidualnych innych uczestników systemu cash poolingu (wybranych innych polskich spółek z G. R. F., dla których R. B. H. GmbH jest również bezpośrednim cash pool Leaderem).

3/ Tak powstałe dodatnie saldo na Rachunku Rozliczeniowym bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH) będzie następnie przelewane na rachunek rozliczeniowy głównego cash pool Leadera (R. F. A.). W razie salda ujemnego na rachunku rozliczeniowym bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH) celem wyzerowania tego salda będą przelewane środki z rachunku rozliczeniowego głównego cash pool Leadera (R. F. A.).

4/ Saldo na Rachunku Rozliczeniowym głównego cash pool Leadera (R. F. A.) powstałe w wyniku wyzerowania salda na Rachunku Rozliczeniowym bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH) będzie następnie sumowane ze środkami/saldami innych uczestników cash poolingu (pozostałych spółek z G. R. F., których rachunki indywidualne nie były uwzględniane w sumowaniu sald na Rachunku Rozliczeniowym R. B. H. GmbH). Dla tych pozostałych uczestników cash poolingu R. F. A. będzie pełnić funkcję bezpośredniego cash pool Leadera.

5/ W razie powstania salda ujemnego na rachunku rozliczeniowym głównego cash pool Leadera (R. F. A.) po zsumowaniu sald uczestników, saldo ujemne na tym rachunku rozliczeniowym będzie pokrywane z linii kredytowej udostępnionej przez Bank.

Z punktu widzenia wnioskodawcy, sumowanie sald będzie odbywać się zawsze na dwóch poziomach: najpierw na rachunku rozliczeniowym bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH) ze środkami wybranych spółek z G. R. F., a następnie ze środkami kolejnych podmiotów na rachunku rozliczeniowym głównego cash pool Leadera (R. F. A.).

Co więcej, z punktu widzenia wnioskodawcy, przelew środków (w tym odsetek) będzie następować zawsze wyłącznie z rachunku wnioskodawcy bezpośrednio na rachunek rozliczeniowy bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH). Nie będą natomiast występowały wierzytelności lub przepływy jednych uczestników (posiadaczy rachunków indywidualnych) względem innych uczestników (innych posiadaczy rachunków indywidualnych) ani też wierzytelności lub przepływy bezpośrednio pomiędzy wnioskodawcą i głównym cash pool Leaderem (R. F. A.).

Na podstawie Umowy db-Cash Sweep, zapewnienie platformy technicznej umożliwiającej zarządzanie płynnością finansową w G. R. F., jak również jej obsługa w postaci konsolidacji sald uczestników na rachunku rozliczeniowym będzie należeć do Banku. To również Bank będzie odpowiedzialny za prowadzenie indywidualnego rachunku wnioskodawcy i pozostałych uczestników systemu cash poolingu. Po zakończeniu każdego okresu rozliczeniowego Bank będzie dostarczać do R. F. A. informacje dotyczące przepływów pieniężnych z tytułu wykonania Umowy db-Cash Sweep pomiędzy rachunkami indywidualnymi uczestników i rachunkami rozliczeniowymi bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH) oraz głównego cash pool Leadera (R. F. A.), które to dane umożliwią naliczenie odsetek należnych od/płatnych do poszczególnych uczestników systemu cash poolingu.

f/ Z punktu widzenia wnioskodawcy przelew odsetek będzie następować zawsze wyłącznie z rachunku wnioskodawcy bezpośrednio na rachunek rozliczeniowy bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH). Nie będą natomiast występowały wierzytelności lub przepływy pomiędzy wnioskodawcą a innymi posiadaczami rachunków indywidualnych uczestniczących w systemie cash poolingu. R. F. A. (jako główny cash pool Leader) ani też R. B. H. GmbH (jako bezpośredni cash pool Leader) nie będą angażować własnych środków i sald w przedstawiony system cash poolingu. Salda i środki będą angażowane wyłącznie przez pozostałych uczestników systemu cash poolingu (wyłącznie polskie spółki z G. R. F.). R. F. A. (jako główny cash pool Leader) oraz R. B. H. GmbH (jako bezpośredni cash pool Leader) będą naliczać i rozdzielać odsetki należne od lub płatne przez poszczególnych uczestników systemu cash poolingu oraz pobierać je i dokonywać ich wypłaty.

g/ Bezpośredni udziałowiec Wnioskodawcy (R. B. H. GmbH), do którego wnioskodawca będzie wypłacać odsetki, posiada i będzie posiadać również w przyszłości co najmniej 25% udziałów wnioskodawcy nieprzerwanie przez okres przekraczający 2 lata i posiadanie tych udziałów będzie wynikać z tytułu własności. Bezpośredni udziałowiec wnioskodawcy (R. B. H. GmbH), do którego Wnioskodawca będzie wypłacać odsetki, nie korzysta i nie będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.

Wnioskodawca otrzyma także aktualny certyfikat rezydencji podatkowej R. B. H. GmbH oraz oświadczenie B. H. GmbH, że w stosunku do wypłaconych odsetek zostały spełnione warunki do zastosowania zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych.

W związku z powyższym opisem zadano siedem pytań, z których przedmiotem rozstrzygnięcia w badanej interpretacji było jedno, a mianowicie czy dokonując wypłaty odsetek do Pool Leadera w ramach rozważanego systemu cash poolingu Spółka będzie zobowiązana pobrać od wypłaconych odsetek zryczałtowany podatek u źródła, a jeśli tak, to według jakiej stawki ?

Zdaniem wnioskodawcy, w związku z uczestnictwem Spółki w systemie cash poolingu nie będzie ona zobowiązana do pobierania podatku u źródła w związku z wypłatą odsetek do Pool Leadera.

Spółka wskazała, że na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podmioty dokonujące wypłaty odsetek na rzecz podmiotów zagranicznych są obowiązane pobierać od dokonywanych wypłat podatek u źródła w wysokości 20%. Podatek pobiera się z chwilą wypłaty, przy czym przez wypłatę rozumie się wykonanie zobowiązania w jakiejkolwiek formie, nie tylko zapłatę, ale także potrącenie i kapitalizację odsetek. Wskazana stawka podatku u źródła może być obniżona (nawet do 0%) na podstawie odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską i krajem siedziby odbiorcy odsetek bądź też na podstawie odpowiednich przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W przypadku systemu cash poolingu opisanego w zdarzeniu przyszłym odsetki od salda ujemnego powstałego na indywidualnym rachunku Spółki będą wypłacane do bezpośredniego Pool Leadera, który jest udziałowcem Spółki posiadającym 100% udziałów nieprzerwanie przez okres ponad 2 lat oraz n. rezydentem podatkowym. W związku z tym, przy wypłacie odsetek do bezpośredniego Pool Leadera, Spółka będzie uprawniona do skorzystania ze zwolnienia z podatku dochodowego pobieranego u źródła na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przepis ten przewiduje zwolnienie z podatku u źródła dla odsetek wypłacanych między określonymi podmiotami powiązanymi, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

- odsetki są uzyskiwane na terytorium Polski przez spółkę podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jeżeli nie korzysta ona ze zwolnienia z podatku dochodowego od całości swoich dochodów bez względu na źródło ich osiągania,

- odsetki wypłacane przez polską spółkę do bezpośredniego udziałowca posiadającego co najmniej 25% udziałów w spółce wypłacającej odsetki lub do spółki zależnej, w której podmiot wypłacający odsetki posiada co najmniej 25% udziałów lub też do spółki siostrzanej, czyli takiej w której ten sam udziałowiec posiada co najmniej 25% udziałów,

- powyżej wskazany minimalny próg udziałów jest utrzymywany nieprzerwanie przez okres 2 lat,

- posiadanie udziałów, o którym mowa powyżej, wynika z tytułu własności,

- podmiot wypłacający odsetki posiada aktualny certyfikat rezydencji podatkowej odbiorcy odsetek będącego nierezydentem oraz jego pisemne oświadczenie, że w stosunku do wypłacanych odsetek zostały spełnione warunki do zastosowania zwolnienia z podatku u źródła.

Ponieważ Spółka spełnia warunki do zastosowania wyżej wskazanego zwolnienia, nie będzie ona zobowiązana do poboru podatku u źródła od odsetek wypłacanych do bezpośredniego Pool Leadera w ramach systemu cash poolingu od salda ujemnego powstałego na jej indywidualnym rachunku bankowym (pod warunkiem posiadania aktualnego certyfikatu rezydencji podatkowej oraz wspomnianego powyżej oświadczenia złożonego przez bezpośredniego Pool Leadera).

Gdyby jednak w opinii organu wskazane powyżej zwolnienie nie mogło być zastosowane przez Spółkę, to wówczas - w opinii Wnioskodawcy - Spółka będzie mogła do odsetek wypłacanych w ramach systemu cash poolingu zastosować zwolnienie z podatku u źródła na podstawie art. 11 ust. 3 pkt e) umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską i Niemcami. Przepis ten stanowi, że odsetki nie podlegają opodatkowaniu w kraju źródła (to jest w kraju, w którym powstają), jeżeli są one wypłacane z tytułu jakiejkolwiek pożyczki udzielonej przez bank.

Odsetki płatne przez Spółkę w ramach walutowego systemu cash poolingu będą naliczane od zadłużenia (salda ujemnego) powstałego na indywidualnym rachunku Spółki. Spółka zaciągnie to zadłużenie wobec Banku. Zdaniem Wnioskodawcy, zadłużenie zaciągnięte przez Spółkę na jej indywidualnym rachunku bankowym należy uznać za zadłużenie z tytułu jakiejkolwiek pożyczki udzielonej przez bank. Określenie jakiejkolwiek pożyczki" należy interpretować w taki sposób, że jakąkolwiek pożyczką może być nie tylko pożyczka w rozumieniu art. 720 i kolejnych Kodeksu cywilnego, lecz również np. kredyt lub - jak w przedstawionym zdarzeniu przyszłym - zadłużenie zaciągnięte przez Spółkę w ramach kredytu w rachunku bieżącym. Określenie "jakąkolwiek" wskazuje bowiem, że termin "pożyczka" należy interpretować możliwe szeroko i obejmuje on wszelkie rodzaje zadłużenia, które prowadzą do ekonomicznych skutków podobnych jak pożyczka, tzn. stanowią zadłużenie udzielone pod tytułem zwrotnym (to jest do spłaty przez dłużnika).

W konsekwencji, jeśli Spółka spłaci odsetki z tytułu salda ujemnego powstałego na jej indywidualnym rachunku bankowym, odsetki te należy uznać za odsetki wypłacane "w związku z jakąkolwiek pożyczką udzieloną przez bank" w rozumieniu art. 11 ust. 3 pkt e) umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską a Niemcami, a w konsekwencji, odsetki te nie będą podlegały opodatkowaniu w Polsce. Tym samym, wypłacając takie odsetki, Spółka nie będzie miała obowiązku pobrania podatku u źródła (przy założeniu, że będzie posiadała certyfikat rezydencji podatkowej Pool Leadera). Gdyby jednak zdaniem organu Spółka nie była uprawniona do zastosowania również tego zwolnienia w przypadku przedstawionego systemu cash poolingu, to wówczas zdaniem Spółki, powinna być ona uprawniona do zastosowania do odsetek wypłaconych do bezpośredniego Pool Leadera 5% stawki podatku u źródła na podstawie polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (pod warunkiem udokumentowania miejsca rezydencji podatkowej Pool Leadera jego aktualnym certyfikatem rezydencji podatkowej). Zgodnie bowiem z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartą między Polską i Niemcami (krajem rezydencji podatkowej Pool Leadera), odsetki wypłacone z Polski na rzecz niemieckiego rezydenta podatkowego mogą korzystać z obniżonej 5% stawki podatku u źródła.

Zdaniem Wnioskodawcy, odsetki wypłacone do R. B. H. GmbH będą korzystać ze zwolnienia z podatku pobieranego u źródła na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Co więcej, zostaną spełnione warunki do zastosowania zwolnienia wskazane w art. 21 ust. 3b i ust. 3c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, to jest posiadanie udziałów Wnioskodawcy przez R. B. H. GmbH będzie wynikać z tytułu własności i R. B. H. GmbH, do którego Wnioskodawca będzie wypłacać odsetki, nie korzysta i nie będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.

Dyrektor Izby Skarbowej stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznał za nieprawidłowe z następujących przyczyn. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851, z późn. zm.) podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przepisie tym, wyrażona jest zasada ograniczonego obowiązku podatkowego, w myśl której państwo, na terytorium którego znajduje się źródło uzyskiwania przychodów, ma suwerenne prawo do opodatkowania podmiotów niebędących jej rezydentami podatkowymi w zakresie dochodów uzyskiwanych z takiego źródła.

W stosunku do niektórych przychodów uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podmioty zagraniczne, obowiązek potrącenia podatku spoczywa na podmiocie polskim dokonującym wypłaty należności będącej źródłem tego przychodu. Takie rodzaje przychodów zostały określone w art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how) - ustala się w wysokości 20% przychodów.

Regulacja art. 21 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, że przepisy ust. 1 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 umowy zawartej między Rzecząpospolitą Polską, a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisanej w Berlinie 14 maja 2003 r., (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90, dalej "umowa") odsetki, które powstają w Umawiającym się Państwie i są wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Jednakże takie odsetki mogą być także opodatkowane w Umawiającym się Państwie, w którym powstają, i zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa, ale jeżeli osoba uprawniona do odsetek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, to podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 5% kwoty brutto tych odsetek. Właściwe organy Umawiających się Państw rozstrzygną w drodze wzajemnego porozumienia sposób stosowania tego ograniczenia.

Należy przy tym zwrócić uwagę na tekst Modelowej Konwencji stanowiącej wzór umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawieranych przez Polskę, jak i brzmienie Komentarza do niej. Zostały one wypracowane w drodze konsensusu przez wszystkie państwa członkowskie OECD, które zobowiązały się tym samym do stosowania zawartych w nich postanowień. Modelowa Konwencja, jak i Komentarz do niej, nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, natomiast stanowią wskazówkę, jak należy interpretować zapisy umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.

Z Komentarza do Konwencji Modelowej OECD wynika, że postanowienia umów (konwencji) o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie dotyczącym odsetek mają zastosowanie jedynie w przypadku, gdy to podmiot uzyskujący odsetki posiada status rzeczywistego odbiorcy, czyli jest podmiotem, którego prawo do dysponowania otrzymaną płatnością nie ma wyłącznie formalnego charakteru. Co do zasady, w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest na rzecz pośrednika będącego rezydentem określonego państwa, który następnie przekazuje tę płatność ostatecznemu odbiorcy, państwo w którym powstaje dana płatność nie jest zobowiązane do zastosowania wobec tego pośrednika postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Sam bowiem fakt bycia rezydentem określonego państwa i otrzymania płatności nie jest wystarczającym warunkiem do skorzystania z postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w sytuacji, gdy prawo do dysponowania dochodem ma ograniczony charakter. Oznacza to, że postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania mają zastosowanie do podmiotów będących faktycznymi odbiorcami odsetek.

Na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zwalnia się od podatku dochodowego przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

1/ wypłacającym należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest:

a/ spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo

b/ położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład spółki podlegającej w państwie członkowskim Unii Europejskiej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, jeżeli wypłacane przez ten zagraniczny zakład należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów przy określaniu dochodów podlegających opodatkowaniu w Rzeczypospolitej Polskiej;

2/ uzyskującym przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania;

3/ spółka:

a/ o której mowa w pkt 1, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 2, lub

b/ o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1

4/ odbiorcą należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest:

a/ spółka, o której mowa w pkt 2, albo

b/ zagraniczny zakład spółki, o której mowa w pkt 2, jeżeli dochód osiągnięty w następstwie uzyskania tych należności podlega opodatkowaniu w tym państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym ten zagraniczny zakład jest położony.

Z art. 21 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wynika, że warunek posiadania udziałów (akcji), o którym mowa w ust. 3 pkt 3, uważa się także za spełniony, jeżeli zarówno w kapitale spółki, o której mowa w ust. 3 pkt 1, jak i w kapitale spółki, o której mowa w ust. 3 pkt 2, inna spółka podlegająca w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, posiada bezpośrednio - nie mniej niż 25% udziałów (akcji). Przepisy ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio.

Zwolnienie, o którym mowa w ust. 3, stosuje się, jeżeli posiadanie udziałów (akcji), o którym mowa w ust. 3 pkt 3 lit. a i b oraz ust. 3a, wynika z tytułu własności (art. 21 ust. 3b ustawy).

Zgodnie z art. 21 ust. 3c ustawy, zwolnienie, o którym mowa w ust. 3, stosuje się, jeżeli spółka, o której mowa w ust. 3 pkt 2, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Należy również wskazać, że na mocy art. 21 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przepis ust. 3 ma zastosowanie w przypadku, kiedy spółki, o których mowa w ust. 3 pkt 3, posiadają udziały (akcje) w wysokości, o której mowa w ust. 3 pkt 3, nieprzerwanie przez okres dwóch lat. Ponadto, w art. 21 ust. 5 ustawy wskazano, że przepisy ust. 3 i 4 mają również zastosowanie w przypadku, gdy okres dwóch lat nieprzerwanego posiadania udziałów (akcji), w wysokości określonej w ust. 3 pkt 3, upływa po dniu uzyskania przez spółkę, o której mowa w ust. 3 pkt 2, przychodów, o których mowa w ust. 1 pkt 1. W przypadku niedotrzymania warunku posiadania udziałów (akcji), o których mowa w ust. 3 pkt 3, nieprzerwanie przez okres dwóch lat, spółka o której mowa w ust. 3 pkt 2, jest obowiązana do zapłaty podatku, wraz z odsetkami za zwłokę, od przychodów określonych w ust. 1 pkt 1 w wysokości 20% przychodów, z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Odsetki nalicza się od następnego dnia po upływie terminu, o którym mowa w art. 26 ust. 3.

W myśl art. 21 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli w wyniku szczególnych powiązań, o których mowa wart. 11 ust. 1, między podmiotem wypłacającym i uzyskującym należności, o których mowa W ust. 1 pkt 1, zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, w wyniku czego kwota wypłaconych należności jest wyższa od tej, jakiej należałoby oczekiwać, gdyby powiązania te nie istniały, zwolnienie, o którym mowa w ust. 3, stosuje się tylko do kwoty należności określonej bez uwzględniania warunków wynikających z tych powiązań. Przepisy art. 11 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz w art. 22 ust. 1, są obowiązane, jako płatnicy, pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2b i 2d, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat. (...). Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji.

Stosownie natomiast do treści art. 21 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przepisy ust. 3-7 stosuje się odpowiednio do podmiotów wymienionych w załączniku nr 5 do ustawy.

Ponadto, stosownie do art. 22a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przepisy art. 20-22 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Z kolei w myśl, art. 22b ustawy, zwolnienia i odliczenia wynikające z przepisów art. 20-22 stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego innego niż Rzeczpospolita Polska państwa, w którym podatnik ma swoją siedzibę lub w którym dochód został uzyskany.

W powołanym przepisie art. 21 ust. 3 ustawodawca implementował do polskiego prawa podatkowego postanowienia Dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami z różnych Państw Członkowskich (Dz. U. UE. L. 03.157. 49 ze zm., dalej Dyrektywa Rady 2003/49/WE). Dyrektywa Rady 2003/49/WE zawiera przepisy istotne z punktu widzenia zasad rozliczania "podatku u źródła" dotyczące m.in. odsetek. Dyrektywa wprowadziła podstawową zasadę, że odsetki powstające w jednym państwie członkowskim, wypłacane na rzecz spółki mającej siedzibę w drugim państwie członkowskim, są zwolnione od opodatkowania w państwie, z którego są wypłacane (państwie źródła) i podlegają opodatkowaniu wyłącznie w państwie rezydencji faktycznego odbiorcy przychodu, to jest właściciela odsetek.

Zgodnie z art. 1 pkt 1 Dyrektywy Rady 2003/49/WE odsetki "(...) powstające w Państwie Członkowskim są zwolnione z wszelkich podatków nałożonych na te płatności w tym Państwie przez potrącenie u źródła lub przez naliczenie, pod warunkiem że właściciel odsetek (...)" jest spółką innego Państwa Członkowskiego lub stałym zakładem spółki Państwa Członkowskiego znajdującym się w innym Państwie Członkowskim.

Zgodnie z art. 1 pkt 4 Dyrektywy Rady 2003/49/WE spółkę Państwa Członkowskiego uznaje się za właściciela odsetek lub należności licencyjnych tylko wtedy, gdy otrzymuje ona te płatności dla własnej korzyści i nie jako pośrednik, taki jak przedstawiciel, powiernik lub upoważniony sygnatariusz, na rzecz innych osób. Rozwiązanie takie stanowi zatem również przeniesienie na grunt polskiej ustawy podatkowej warunku "własności" odsetek.

Jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego Spółka, zamierza skorzystać z usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową (tzw. cash pooling) oferowanej G. R. F. przez D. B. A. z siedzibą w N. Do przedmiotowego systemu zarządzania płynnością finansową mają przystąpić także inne podmioty z G. R. F. System zarządzania płynnością finansową, który będzie wdrożony w G. R. F. to tzw. cash pooling rzeczywisty (z ang. zero-balancing cash pooling) czyli system, w którym mają miejsce faktyczne przepływy środków finansowych z kont uczestników systemu. Celem przedmiotowej usługi jest zwiększenie efektywności gospodarczej podmiotów uczestniczących w tym systemie poprzez efektywne zarządzanie swoimi wierzytelnościami wobec banku z tytułu posiadanych na rachunku bankowym środków pieniężnych oraz zobowiązaniami wobec banku z tytułu wykorzystywanego kredytu w rachunku. Odbywa się to poprzez odpowiednie wykorzystanie sumy dziennych sald występujących na rachunkach spółek z Grupy uczestniczących w systemie cash poolingu. R. F. A. z siedzibą w N. (dalej "R. F. A."), będąca dla Spółki podmiotem powiązanym, zawrze z D. B. A. umowę dotyczącą kompleksowego zarządzania płynnością finansową w G. R. F. (Agreement on db-Cash Sweep) określającą warunki działania systemu cash poolingu i świadczenia przedmiotowych usług na rzecz G. R. F. R. F. A. zawrze tę umowę jako tzw. cash pooling Leader, czyli podmiot na którego rachunku odbywa się sumowanie sald uczestników cash poolingu.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w prawie polskim brak jest regulacji prawnych w zakresie cash poolingu. Prawo cywilne - w części zobowiązaniowej - nie zawiera przepisów odnoszących się do tego typu umowy, stąd umowa cash poolingu pozostaje na gruncie polskiego prawa umową nienazwaną. Generalnie rzecz ujmując, umowa cash poolingu jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej, lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Co do zasady, cash pooling sprowadza się do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy (rachunek główny) i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Do niezmiennej istoty cash poolingu zalicza się możliwość kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne podmioty z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem, którym może być wyspecjalizowany bank, jak również jednostka z grupy (zwana Pool Leaderem, Agentem). Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników to na jego rachunek trafiają środki finansowe. Niezależnie od tego, czy podmiotem zarządzającym systemem jest bank, czy wybrana spółka z grupy, realizuje on jedynie funkcję pośrednika, tzn. nie jest ostatecznym właścicielem odsetek, do których prawo przysługuje spółkom przekazującym nadwyżkę.

System kompleksowego zarządzania płynnością finansową, do którego zamierza przystąpić Spółka nie odbiega od powyższej zasady.

W opisie zdarzenia przyszłego Wnioskodawca w sposób wyraźny wskazuje na zsumowanie sald wszystkich rachunków uczestniczących w systemie cash poolingu. Fakt, że czynności te będą miały charakter rzeczywisty nie zmienia istoty umowy cash poolingu, gdzie podstawowym walorem tej umowy jest możliwość koncentracji środków kilku podmiotów oraz kompensowania nadwyżek wykazywanych przez jedne z podmiotów z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów.

Przepisy prawa podatkowego nie odnoszą się wprost do zdarzeń tego rodzaju, zatem ewentualne konsekwencje podatkowe należałoby oceniać z punktu widzenia ogólnych zasad opodatkowania obowiązujących w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych.

W ocenie organu celem ustalenia kto jest podatnikiem od dochodu z tytułu odsetek wypłacanych przez Spółkę jako uczestnika umowy cash poolingu - a więc dochodu tego rodzaju, o jakim traktuje umowa polsko-niemiecka, sięgnąć należy jednak w pierwszej kolejności do prawa krajowego, to jest prawa państwa źródła dochodu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postanowienia umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania można stosować tylko wobec podmiotu, który w świetle prawa krajowego ma status podatnika w odniesieniu do danego rodzaju dochodu. Przy opodatkowywaniu przychodów osiągniętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w pierwszej kolejności należy zatem ustalić osobę podatnika, a dopiero później kierując się miejscem zamieszkania lub siedziby tego podatnika zastosować postanowienia odpowiedniej umowy międzynarodowej odnośnie określenia właściwej stawki podatku.

Odnosząc uregulowania prawne do opisanego wyżej zdarzenia przyszłego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Pool Leader nie będzie rzeczywistym odbiorcą należności odsetkowych. Pool Leader nie jest osobą uprawnioną do odsetek, gdyż jest tylko ich odbiorcą, a nie jest ich właścicielem (to jest podmiotem uprawnionym). Realizuje on jedynie funkcję pośrednika, tzn. nie jest ostatecznym właścicielem odsetek. Należy zwrócić uwagę, że Pool Leaderowi nie przysługuje tytuł prawny (prawo własności) do odsetek wypłacanych przez Spółkę (z wyjątkiem tej części odsetek, która jest mu należna jako jednemu z uczestników systemu). Wykonując powierzone mu funkcje Pool Leader działa faktycznie w imieniu i na rzecz pozostałych członków cash poolingu. Pool Leader pełni, co do zasady jedynie funkcję pośrednika otrzymując płatności z tytułu odsetek wyłącznie w celu ich dalszego przekazania wszystkim uprawnionym podmiotom, to jest uczestnikom systemu cash poolingu. Natomiast ich właścicielami (podmiotami uprawnionymi do odsetek) pozostają uczestnicy umowy cash poolingu przekazujący nadwyżkę środków. Uprawnionym właścicielem odsetek może być podmiot posiadający prawo do kapitału, z tytułu którego udostępnienia należne będą odsetki, jak i prawo do zagospodarowania tych odsetek, jako ich właściciel, a nie podmiot posiadający prawo tylko do otrzymania odsetek. Tytuł prawny do odsetek posiadają poszczególne spółki biorące udział w systemie cash poolingu.

Rzeczywistymi właścicielami przekazywanych środków pozostają podmioty przekazujące nadwyżkę znajdującą się na ich rachunkach. Konsekwentnie to poszczególne spółki uczestniczące w systemie uzyskują przychód podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w postaci należnych im odsetek (w przypadającej na nie części, która jest im wypłacana za pośrednictwem Pool Leadera). Zatem, w przypadku wypłaty przez Spółkę odsetek do Pool Leadera nie znajdzie zastosowania art. 11 ust. 1 umowy polsko – niemieckiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, ani też zwolnienie wynikające z treści art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tym samym, wypłata odsetek podlegać będzie opodatkowaniu 20% stawką podatku, zgodnie z przepisami art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Biorąc pod uwagę opisane we wniosku zdarzenie przyszłe oraz treść powołanych wyżej przepisów Dyrektor Izby Skarbowej zajął stanowisko, że kwota wypłacanych przez wnioskodawcę odsetek nie będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania w Polsce, o którym mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W związku z tym wnioskodawca będzie zobowiązany do pobrania podatku od wypłacanych odsetek, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 26 ust. 1 ustawy.

Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Spółka wezwała Dyrektora Izby Skarbowej do usunięcia naruszenia prawa w wydanej interpretacji. Dyrektor pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (poprzednio B. Sp. z o.o.) wnosiła o uchylenie zaskarżonej interpretacji przepisów prawa podatkowego uznającą stanowisko skarżącej dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie obowiązku poboru podatku u źródła z tytułu wypłacanych do Pool Leadera odsetek w przypadku cash poolingu rozliczanego w PLN, za nieprawidłowe.

Skarżąca zarzuciła interpretacji naruszenie:

1/ art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22a ustawy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez uznanie, że 20% stawka podatku u źródła od odsetek będzie miała zastosowanie do całości odsetek wypłacanych przez Spółkę do bezpośredniego Pool Leadera;

2/ art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pominięcie przy ocenie prawnej stanowiska Wnioskodawcy zasady pierwszeństwa ratyfikowanych umów międzynarodowych nad regulacjami krajowymi;

3/ art. 14c Ordynacji podatkowej poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego stanowiska organu.

Zdaniem Skarżącej, wypłata odsetek do Pool Leadera w opisanym we wniosku o interpretację systemie cash poolingu nie będzie wiązała się z obowiązkiem pobrania podatku u źródła.

Spółka zakwestionowała stanowisko organu, że Pool Leadera nie można uznać za podmiot uprawniony do odsetek, i w związku z tym nie można do wypłacanych do niego odsetek zastosować zwolnienia z podatku u źródła na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz że w konsekwencji do odsetek winna być stosowana podstawowa 20% stawka podatku u źródła (to jest stawka wynikająca z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, odsetki uzyskane na terytorium Polski przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym według stawki podstawowej w wysokości 20%. Zatem, co do zasady, odsetki uzyskiwane na terytorium Polski przez podmioty nie będące polskimi rezydentami podatkowymi, podlegają opodatkowaniu 20% podatkiem u źródła. Jednak zgodnie z art. 22a ustawy przepisy art. 20-22 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do podmiotów mających siedzibę w krajach, z którymi Polska ma podpisaną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, stawka podatku u źródła wynikająca z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych może zostać obniżona na podstawie odpowiednich przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Przy czym, zastosowanie przez płatnika obniżonej stawki lub zwolnienia z opodatkowania wynikającego z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji (zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy).

Zatem konsekwencją argumentacji Dyrektora dotyczącej rzeczywistego odbiorcy odsetek w przedstawionym przez Spółkę zdarzeniu przyszłym powinno być uznanie, że do odsetek wypłacanych przez Spółkę w ramach systemu cash poolingu mają zastosowanie przepisy właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską i krajem siedziby rzeczywistego odbiorcy odsetek (pod warunkiem posiadania przez Spółkę certyfikatu rezydencji podatkowej rzeczywistego odbiorcy tych odsetek).

Dyrektor wydając interpretację pominął jednak brzmienie art. 22a ustawy i w żadnym miejscu Interpretacji nie odniósł się do możliwości zastosowania postanowień odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej z krajem siedziby rzeczywistego odbiorcy odsetek. W opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionym we wniosku o Interpretację skarżąca wskazała, że poza nią uczestnikami cash poolingu będą inne polskie spółki z G. R. F. oraz zagraniczne spółki kapitałowe z G. R. F. z siedzibą w krajach Unii Europejskiej, to jest we W., H., A., F. i N. Wskazane zatem zostały kraje siedzib pozostałych uczestników cash poolingu. Z wszystkimi tymi krajami Polska zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zatem Dyrektor miał możliwość odniesienia się do konkretnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska, to jest do umów zawartych z W., H., A., F. i N. Dyrektor odnosząc się do zagadnienia rzeczywistego odbiorcy odsetek powołał się jedynie na Komentarz do Konwencji Modelowej OECD, przywołując fragment, z którego wynika, że nie można zastosować przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między krajem w którym powstaje dochód z odsetek oraz krajem podmiotu, do którego wypłacane są odsetki niebędącym jednak ich rzeczywistym odbiorcą.

Jednak w opinii skarżącej, treść Komentarza do Konwencji Modelowej OECD nie sprzeciwia się zastosowaniu do tych odsetek przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między krajem źródła dochodu oraz krajem rzeczywistego odbiorcy odsetek. Zatem, należy stwierdzić, że do odsetek wypłacanych przez Skarżącą powinny mieć zastosowanie przepisy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską i krajem rzeczywistego odbiorcy odsetek, to jest uczestnika systemu cash poolingu, który angażuje swoje nadwyżki finansowe (pod warunkiem udokumentowania kraju jego rezydencji podatkowej odpowiednim certyfikatem rezydencji). Zatem Dyrektor wydając interpretację naruszył art. 22a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie wskazując na możliwość zastosowania przez skarżącą postanowień właściwych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska, a które to umowy mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Z uwagi na fakt, że powołany przepis art. 22a ustawy stanowi odbicie konstytucyjnej zasady prymatu ratyfikowanych umów międzynarodowych wyrażonej w art. 91 ust. 2 Konstytucji RP, stanowisko Dyrektora stanowi także naruszenie Konstytucji RP.

Zgodnie ze stanowiskiem Skarżącej wyrażonym we wniosku o Interpretację, odbiorcą odsetek w opisanym zdarzeniu przyszłym jest cash pool Leader. W związku z faktem, że cash pool Leader jest rezydentem podatkowym N., we wniosku o interpretację Spółka odwołała się do odpowiednich postanowień umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku. Dyrektor nie zgadzając się ze stanowiskiem Spółki, powinien przedstawić wyczerpujące uzasadnienie prawne swojego stanowiska. Oznacza to, że Dyrektor powinien odnieść się do wynikającej z art. 22a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych możliwości zastosowania przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych między Polską i krajami siedzib uczestników systemu cash poolingu - rzeczywistych odbiorców odsetek. Stwierdzenie, że całość odsetek wypłacanych przez skarżącą będzie podlegać opodatkowaniu według stawki 20% stanowi naruszenie art. 22a ustawy.

Stanowisko Dyrektora narusza również art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis ten nie ma zastosowania do dochodów uzyskiwanych przez polskich rezydentów podatkowych. Spółka we wniosku o interpretację wyraźnie wskazała, że uczestnikami systemu cash pooling będą między innymi także inne polskie spółki z G. R. F. – to jest spółki mające w Polsce siedzibę i nieograniczony obowiązek podatkowy. Powyższe Spółka potwierdziła również w piśmie z dnia 30 stycznia uzupełniającym wniosek o Interpretację. Mimo tego, Dyrektor w wydanej Interpretacji stwierdził, że 20% stawka podatku będzie miała zastosowanie do całości odsetek wypłacanych przez Spółkę w ramach systemu cash pooling. Takie stanowisko Dyrektora stanowi rażące naruszenie art. 21 ust. 1 pkt ustawy, bowiem skoro organ twierdzi, że podatnikami z tytułu odsetek wypłacanych przez skarżącą są poszczególni uczestnicy cash poolingu angażujący swoje nadwyżki finansowe, to powinien uwzględnić brak opodatkowania odsetek, których beneficjentami są podmioty będące polskimi rezydentami podatkowymi.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej Spółka wskazała, że uzasadnienie prawne interpretacji musi stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie. Oznacza to, że uzasadnienie interpretacji nie może być ograniczone do przedstawienia przez organ własnego stanowiska, z pominięciem oceny stanowiska prawnego wnioskodawcy. Takie podejście potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżąca we wniosku o wydanie Interpretacji przedstawiła możliwe według niej zasady opodatkowania odsetek wypłacanych do Pool Leadera. W opisie własnego stanowiska skarżąca wskazała, między innymi, na możliwość zastosowania zwolnienia z opodatkowania odsetek zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie art. 11 ust. 3 pkt e) Umowy polsko – niemieckiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku. W myśl tego przepisu, odsetki nie podlegają opodatkowaniu w kraju źródła, jeżeli są wypłacane z tytułu jakiejkolwiek pożyczki udzielonej przez bank.

Skarżąca we wniosku o Interpretację wskazała, że jej zdaniem, zadłużenie zaciągnięte przez Spółkę na jej indywidualnym rachunku bankowym można uznać za zadłużenie z tytułu "jakiejkolwiek pożyczki udzielonej przez bank" w świetle umowy, ponieważ "jakąkolwiek pożyczką" może być nie tylko pożyczka w rozumieniu art. 720 i kolejnych Kodeksu cywilnego, lecz również np. kredyt lub zadłużenie zaciągnięte przez Spółkę w ramach kredytu w rachunku bieżącym.

Mimo, iż w opisie własnego stanowiska Skarżąca przedstawiła argumentację dotyczącą zastosowania zwolnienia z opodatkowania wynikającego z art. 11 ust. 3 pkt e) Umowy, Dyrektor w wydanej Interpretacji całkowicie pominął to zagadnienie. Dyrektor uznał stanowisko przedstawione przez Spółkę we wniosku o Interpretację za nieprawidłowe, ale nie odniósł się w ogóle do możliwości zastosowania art. 11 ust. 3 pkt e) Umowy i nie przedstawił w tym zakresie uzasadnienia prawnego swojego stanowiska. Powyższe oznacza, że Dyrektor wydając interpretację naruszył art. 14c Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc w oddalenie skargi podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ stanowisko Ministra Finansów przedstawione w zaskarżonej interpretacji indywidualnej jest zgodne z prawem.

Z przedstawionego przez Spółkę zdarzenia przyszłego wynika, że w stosowanym systemie cash poolingu odsetki od środków bilansujących do zera saldo ujemne powstałe na indywidualnym rachunku Spółki będą wypłacane do bezpośredniego Pool Leadera, który jest udziałowcem Spółki posiadającym 100% udziałów nieprzerwanie przez okres ponad 2 lat oraz n. rezydentem podatkowym. Okoliczność, że odsetki będą przez Spółkę wypłacane do Pool Leadera była podkreślana przez skarżącą. Wyrażało się to następującym opisem zdarzenia: "Z punktu widzenia wnioskodawcy przelew odsetek będzie następować zawsze wyłącznie z rachunku wnioskodawcy bezpośrednio na rachunek rozliczeniowy bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH). Nie będą natomiast występowały wierzytelności lub przepływy pomiędzy wnioskodawcą a innymi posiadaczami rachunków indywidualnych uczestniczących w systemie cash poolingu". "Naliczenie i podział odsetek pomiędzy uczestników systemu cash poolingu zostanie dokonany przez głównego cash pool Leadera (R. F. A.). Odsetki będą przelewane między rachunkiem indywidualnym wnioskodawcy i Rachunkiem Rozliczeniowym bezpośredniego cash pool Leadera (R. B. H. GmbH), który następnie przekaże je odpowiednio pozostałym uczestnikom systemu cash poolingu (dla których R. B. H. GmbH jest bezpośrednim cash pool Leaderem) oraz w odpowiedniej części na Rachunek Rozliczeniowy głównego cash pool Leadera (R. F. A.) celem przekazania ich pozostałym uczestnikom systemu. A zatem, wnioskodawca będzie wypłacać odsetki wyłącznie na Rachunek Rozliczeniowy, którego posiadaczem będzie bezpośredni cash pool Leader (R. B. H. GmbH). Wnioskodawca nie będzie posiadać wiedzy, jak następnie dzielone będą odsetki pomiędzy pozostałych uczestników cash poolingu".

Z tak przedstawionego stanu faktycznego wynika, że cash pool Leader (spółka R. B. H. GmbH, będąca n. rezydentem podatkowym) będzie odbiorcą odsetek i w związku z tym będzie uzyskiwać będzie przychód z odsetek w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Taka ocena stanu faktycznego wynika także ze stanowiska prawnego skarżącej, według której skoro odsetki będą wypłacane do bezpośredniego Pool Leadera, który jest udziałowcem Spółki posiadającym 100% udziałów nieprzerwanie przez okres ponad 2 lat oraz n. rezydentem podatkowym, to na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych będzie miało zastosowanie zwolnienie od podatku dochodowego pobieranego u źródła.

Przedstawionemu w ten sposób zdarzeniu przyszłemu odpowiadała także treść pytania przedstawionego we wniosku o interpretację, a mianowicie: czy dokonując wypłaty odsetek do Pool Leadera w ramach rozważanego systemu cash poolingu Spółka będzie zobowiązana pobrać od wypłaconych odsetek zryczałtowany podatek u źródła, a jeśli tak, to według jakiej stawki.

W związku z tak przedstawionymi elementami zdarzenia przyszłego organ prawidłowo dokonał analizy skutków podatkowych tego zdarzenia w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych od przychodu z odsetek wypłaconych podatnikowi, który na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy podlega ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a ponadto jest n. rezydentem podatkowym.

W pierwszej kolejności organ prawidłowo rozważył, czy będzie miało zastosowanie zwolnienie od podatku dochodowego pobieranego u źródła, ze względu na treść art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który według Spółki ma zastosowanie w sprawie i jest podstawą do zwolnienia od podatku dochodowego pobieranego u źródła, ponieważ zdaniem skarżącej spełnione są warunki do zastosowania wyżej wskazanego zwolnienia.

Według art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zwalnia się od podatku dochodowego przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1 (a więc między innymi przychody z odsetek otrzymywanych przez nierezydentów), jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

1/ wypłacającym należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest:

a/ spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo

b/ położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład spółki podlegającej w państwie członkowskim Unii Europejskiej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, jeżeli wypłacane przez ten zagraniczny zakład należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów przy określaniu dochodów podlegających opodatkowaniu w Rzeczypospolitej Polskiej;

2/ uzyskującym przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania;

3/ spółka:

a/ o której mowa w pkt 1, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 2, lub

b/ o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1

4/ odbiorcą należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest:

a/ spółka, o której mowa w pkt 2, albo

b/ zagraniczny zakład spółki, o której mowa w pkt 2, jeżeli dochód osiągnięty w następstwie uzyskania tych należności podlega opodatkowaniu w tym państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym ten zagraniczny zakład jest położony.

Organ prawidłowo ocenił, że inaczej niż twierdziła skarżąca nie są spełnione wszystkie warunki zastosowania zwolnienia od podatku dochodowego pobieranego u źródła. Wprawdzie nie zostało to wyraźnie wyartykułowane w uzasadnieniu interpretacji, ale rozważania organu pozwalają na stwierdzenie, że organ prawidłowo przyjął, że nie jest spełniony warunek określony w art. 21 ust. 3 pkt 4a ustawy.

Dyrektor Izby Skarbowej dokonując interpretacji prawa podatkowego prawidłowo uwzględnił, że w przepisie art. 21 ust. 3 ustawodawca implementował do polskiego prawa podatkowego postanowienia Dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami z różnych Państw Członkowskich (Dz. U. UE. Seria L z 2003 r. Nr 157, s. 49 ze zm.) dalej Dyrektywa Rady 2003/49/WE. W związku z tym przyjazna dla prawa unijnego wykładnia przepisów art. 21 ust. 3 ustawy powinna uwzględniać cel Dyrektywy oraz treść jej postanowień. Dyrektywa Rady 2003/49/WE zawiera przepisy istotne z punktu widzenia zasad rozliczania podatku u źródła dotyczące m.in. odsetek. Zgodnie z art. 1 ust. 1 Dyrektywy Rady 2003/49/WE odsetki powstające w Państwie Członkowskim są zwolnione z wszelkich podatków nałożonych na te płatności w tym Państwie przez potrącenie u źródła lub przez naliczenie, pod warunkiem że właściciel odsetek jest spółką innego Państwa Członkowskiego lub stałym zakładem spółki Państwa Członkowskiego znajdującym się w innym Państwie Członkowskim.

Jak prawidłowo zauważył organ Dyrektywa wprowadziła zasadę, że odsetki powstające w jednym państwie członkowskim, wypłacane na rzecz spółki mającej siedzibę w drugim państwie Członkowskim, są zwolnione od opodatkowania w państwie, z którego są wypłacane (państwie źródła) i podlegają opodatkowaniu wyłącznie w państwie rezydencji właściciela odsetek. Warunkiem zwolnienia od opodatkowania w państwie źródła jest, aby spółka otrzymująca odsetki była właścicielem odsetek; wówczas opodatkowana jest wyłącznie w państwie swojej rezydencji i nie stosuje się potrącenia u źródła.

Zgodnie z art. 1 ust. 4 Dyrektywy Rady 2003/49/WE spółkę Państwa Członkowskiego uznaje się za właściciela odsetek tylko wtedy, gdy otrzymuje ona te płatności dla własnej korzyści i nie jako pośrednik, taki jak przedstawiciel, powiernik lub upoważniony sygnatariusz, na rzecz innych osób.

Z uwzględnieniem tak rozumianego odbiorcy odsetek jako ich właściciela należy rozumieć warunek zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych sformułowany w art. w art. 21 ust. 3 pkt 4a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, to jest aby odbiorcą odsetek była spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Organ prawidłowo ustalił, że cash pool Leader (R. B. H. GmbH) nie będzie właścicielem odsetek otrzymywanych od skarżącej, a także od innych uczestników struktury cash poolingu.

System zarządzania płynnością finansową, który będzie wdrożony w G. R. F. to tzw. cash pooling rzeczywisty, czyli system, w którym mają miejsce faktyczne przepływy środków finansowych z kont uczestników systemu. Celem przedmiotowej usługi jest zwiększenie efektywności gospodarczej podmiotów uczestniczących w tym systemie poprzez efektywne zarządzanie swoimi wierzytelnościami wobec banku z tytułu posiadanych na rachunku bankowym środków pieniężnych oraz zobowiązaniami wobec banku z tytułu wykorzystywanego kredytu w rachunku. Do istoty cash poolingu zalicza się możliwość kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne podmioty z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu zarządzający systemem cash pool Leader w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników to na jego rachunek trafiają środki finansowe.

Skutkiem tak opisanego finansowania ujemnych sald niektórych uczestników systemu cash poolingu jest prawo do odsetek dla tych uczestników sytemu, którzy w danej chwili będą mieli nadwyżki przelewane na rachunek cash pool Leadera, a następnie z tego rachunku przelewane na rachunki uczestników systemu z ujemnymi saldami. Prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Pool Leader nie będzie osobą uprawnioną do odsetek, gdyż jest tylko ich odbiorcą, a nie jest ich właścicielem (to jest podmiotem uprawnionym). Realizuje on jedynie funkcję pośrednika, to znaczy nie jest ostatecznym właścicielem odsetek. Pool Leaderowi nie przysługuje tytuł prawny (prawo własności) do odsetek wypłacanych przez Spółkę. Wykonując powierzone mu funkcje Pool Leader działa faktycznie w imieniu i na rzecz pozostałych członków cash poolingu. Pool Leader pełni, co do zasady jedynie funkcję pośrednika otrzymując płatności z tytułu odsetek wyłącznie w celu ich właściwego rozdzielenia i dalszego przekazania wszystkim uprawnionym podmiotom, to jest uczestnikom systemu cash poolingu. Natomiast ich właścicielami (podmiotami uprawnionymi do odsetek) pozostają uczestnicy umowy cash poolingu przekazujący nadwyżkę środków. Uprawnionym właścicielem odsetek może być podmiot posiadający prawo do kapitału, z tytułu którego udostępnienia należne będą odsetki, jak i prawo do zagospodarowania tych odsetek, jako ich właściciel, a nie podmiot posiadający prawo tylko do otrzymania odsetek. Prawo do odsetek posiadają poszczególne spółki biorące udział w systemie cash poolingu przekazujące na rachunek Pool Leadera nadwyżkę znajdującą się na ich rachunkach i one są właścicielami odsetek w rozumieniu art. 1 ust. 4 Dyrektywy Rady 2003/49/WE. W związku z tym organ prawidłowo stwierdził, że przychód bezpośredniego cash pool Leadera nie spełnia warunku zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych sformułowanego w art. w art. 21 ust. 3 pkt 4a ustawy.

Organ, w sytuacji kiedy bezpośredni cash pool Leader otrzymujący odsetki jest n. rezydentem podatkowym prawidłowo rozważył zadane pytanie z uwzględnieniem postanowień Umowy zawartej między Rzecząpospolitą Polską, a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisanej w Berlinie 14 maja 2003 r., (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90).

Według art. 11 ust. 1 i 2 Umowy odsetki, które powstają w Umawiającym się Państwie i są wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Jednakże takie odsetki mogą być także opodatkowane w Umawiającym się Państwie, w którym powstają, i zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa, ale jeżeli osoba uprawniona do odsetek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, to podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 5% kwoty brutto tych odsetek.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że postanowienia Umowy pozwalają na opodatkowanie u źródła – to jest w tym przypadku w Polsce, podatkiem dochodowym od osób prawnych odsetek, prawo do których powstało na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ogranicza się jednak wysokość stawki tego podatku do wysokości 5 %. Wskazane ograniczenie modyfikuje ogóle zasady opodatkowania przychodów z tytułu odsetek, ponieważ – jak wcześniej wskazano - zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, stawka podatku dochodowego od odsetek wynosi 20 %. Ewentualne zastosowanie Umowy miałoby pierwszeństwo przed zastosowaniem art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy, ponieważ zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przepisy ust. 1 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

W art. 11 ust. 2 wymienionej wyżej polsko-niemieckiej umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania mowa jest o osobie uprawnionej do odsetek. Oznacza to, że zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 2 Umowy, jego zastosowanie uzależnione jest od możliwości przypisania konkretnemu podmiotowi - osobie odbierającej odsetki - cechy ich właściciela. Jest to więc warunek konieczny skorzystania z preferencyjnej – 5 % stawki podatku. Rozstrzygnięcia w związku z tym wymaga, czy cash pool Leader (n. spółka R. B. H. GmbH) jest "osobą uprawniona do odsetek" w rozumieniu art. 11 ust. 2 Umowy.

Umowa nie zawiera jednakże definicji pojęcia "osoby uprawnionej do odsetek", co rodzi problemy interpretacyjne z zastosowaniem wyżej wymienionego przepisu. Z tej przyczyny niezbędne jest w tym wypadku odwołanie się do znaczenia tego terminu z uwzględnieniem wskazówek interpretacyjnych tego terminu, mając na uwadze między innymi wskazania płynące z zastosowania wykładni historycznej, w odniesieniu do poszczególnych regulacji Umowy, dotyczących bezpośrednio tej problematyki. Użyty w tym przepisie termin "osoba uprawniona do odsetek" ("beneficial owner") należy definiować z uwzględnieniem Modelowej Konwencji OECD wraz z Komentarzem. Klauzula beneficial owner została wprowadzona do Modelowej Konwencji w 1977 r. w celu ograniczenia zakresu ochrony traktatowej wobec struktur wielostopniowego pośrednictwa, często stosowanych przy wypłatach dochodów biernych (pasywnych), w efekcie których z ochrony niejednokrotnie korzystały podmioty rezydujące w krajach trzecich, to jest niebędących stroną danej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub podmioty z tzw. rajów podatkowych. W ogólności klauzula ta stanowi jeden z instrumentów przeciwdziałania nadużyciom umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (tzw. treaty shopping). Próba interpretacji tego terminu w oparciu o wewnętrzne prawo państw członkowskich OECD nie mogłaby się spotkać z aprobatą, bowiem w myśl coraz bardziej spójnej w tej kwestii doktryny międzynarodowej pojęcie beneficial owner nie powinno być interpretowane w oparciu o wewnętrzne przepisy prawa państw. Jest to bowiem termin traktatowy, którego specyficzne znaczenie należy odczytywać wyłącznie poprzez kontekst i cel umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (A. Maksymczak, M. Ćwik-Burszewska, Beneficial Owner jako Klauzula ograniczająca planowanie podatkowe przychodów z dywidend, odsetek i należności licencyjnych, [w:] Międzynarodowe Planowanie Podatkowe, red. Ł. Ziółek, Warszawa 2007, Centrum Doradztwa i Informacji).

Modelowa Konwencja, jak i Komentarz do niej, nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, natomiast stanowią wskazówkę, jak należy interpretować zapisy umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.

Z Komentarza do Konwencji Modelowej OECD wynika, że postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie dotyczącym odsetek mają zastosowanie jedynie w przypadku, gdy to podmiot uzyskujący odsetki posiada status rzeczywistego odbiorcy, czyli jest podmiotem, którego prawo do dysponowania otrzymaną płatnością nie ma wyłącznie formalnego charakteru. Co do zasady, w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest na rzecz pośrednika będącego rezydentem określonego państwa, który następnie przekazuje tę płatność ostatecznemu odbiorcy, państwo w którym powstaje dana płatność nie jest zobowiązane do zastosowania wobec tego pośrednika postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Sam bowiem fakt bycia rezydentem określonego państwa i otrzymania płatności nie jest wystarczającym warunkiem do skorzystania z postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w sytuacji, gdy prawo do dysponowania dochodem ma ograniczony charakter. Oznacza to, że postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania mają zastosowanie do podmiotów będących właścicielami odsetek (beneficial owner).

W oparciu o te wskazówki należy więc przyjąć, że przez osobę uprawnioną do odsetek, o której mowa w art. 11 ust. 2 Umowy polsko- niemieckiej należy rozumieć podmiot mający prawo do dysponowania odsetkami (beneficial owner), przy czym chodzi tu o rzeczywiste dysponowanie odsetkami, a nie dysponowanie nimi jedynie w znaczeniu formalnym. Za właściciela nie można uznać więc pośrednika czy też przedstawiciela, który nie dysponuje realnym prawem do nich, nie posiada bowiem prawa do rozporządzania nimi według własnego uznania, gdyż nie działa na swój rachunek.

W rozpoznawanej sprawie spółka R. B. H. GmbH nie może być uznana za właściciela odsetek. Spółka ta funkcjonując w ramach struktury cash poolingu jako cash pool Leader jest faktycznym odbiorcą odsetek, ponieważ to jej mają być przekazywane odsetki przez uczestników, którzy otrzymali środki na pokrycie sald ujemnych na swoich rachunkach. Nie działa jako podmiot samodzielny i niezależny, który realizuje we własnym imieniu i na własny rachunek swoje interesy gospodarcze. Zakres jego uprawnień i obowiązków jest bowiem ściśle związany z funkcjonowaniem całego systemu, tworzonego przez wszystkich jego uczestników i im, jak również ich interesom podporządkowany. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że pełnienie roli cash pool leadera nie byłoby możliwe w oderwaniu od powiązań i relacji łączących poszczególnych uczestników struktury cash-poolingu, wobec których leader pełni w rzeczywistości rolę służebną, podejmując jedynie te czynności, które zostały wcześniej uzgodnione w umowie przez jej strony. Z istoty stosunków zobowiązaniowych wynikających z Umowy db-Cash Sweep kształtujących strukturę cash-poolingu, wynika, że zadaniem cash pool Leadera jest rozliczanie sald na rachunkach bankowych uczestników systemu, to jest obsługa procesu wzajemnej konsolidacji ich rachunków prowadzonych w ramach grupy, ale także pobieranie odsetek od środków otrzymanych przez uczestników na pokrycie sald ujemnych i przekazywanie odsetek należnym tym uczestnikom systemu, którzy udostępnili nadwyżki środków na swoich rachunkach bankowych, w ramach struktury cash-poolingu. Przy tym proces będzie przebiegał z wykorzystaniem także rachunku i operacji wykonywanych przez głównego cash pool Leadera, to jest R. F. A. Użycie w art. 11 ust. 2 Umowy polsko-niemieckiej pojęcia odpowiadającego terminowi beneficial owner świadczy o tym, że umawiające się strony miały na myśli podmiot, którego prawo do odsetek ma szerszy niż tylko obligacyjny charakter. Taką interpretację znaczenia terminu osoby uprawnionej do odsetek potwierdza koncepcja jego wykładni w oparciu o wskazania Konwencji Modelowej, wywodzona ze znaczenia terminu beneficial owner, która kładzie większy nacisk na aspekt ekonomiczny uzyskania prawa do odsetek, poprzez wskazanie podmiotu, który uzyska realne – rzeczywiste przysporzenie majątkowe, w efekcie wygenerowania prawa do odsetek. Tymczasem z opisu przedstawionego przez spółkę zdarzenia przyszłego wynika, że odsetki wpływające na rachunek cash pool Leadera będą dalej redystrybuowane na rachunki podstawowe uprawnionych do nich uczestników.

Nie jest w związku z tym uzasadnione zakwestionowanie przez skarżąca w uzasadnieniu skargi stanowiska organu, że cash pool Leadera, to jest spółki R. B. H. GmbH nie można uznać za podmiot uprawniony do odsetek. W tych okolicznościach nie można do wypłacanych do niego odsetek zastosować stawki podatku do 5 % kwoty brutto z odsetek przewidzianej w art. 11 ust. 2 umowy polsko - niemieckiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku. Nie można też – jak wcześniej wyjaśniono - zastosować zwolnienia z podatku u źródła na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organu, że do odsetek winna być stosowana podstawowa 20% stawka podatku u źródła (to jest stawka wynikająca z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy) pobierana na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 22a ustawy oraz art. 91 ust. 2 Konstytucji RP, przez pominięcie, że uczestnikami systemu cash poolingu będą także inne polskie spółki z G. R. F. oraz zagraniczne spółki kapitałowe z G. R. F. z siedzibą w krajach Unii Europejskiej, to jest we W., H., A., F. i N. Organ nie rozważał bowiem kwestii zastosowania innych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, oprócz umowy polsko-niemieckiej, ponieważ z przedstawionego stanu faktycznego wynikało, że odsetki będą wypłacane n. rezydentowi podatkowemu, to jest R. B. H. GmbH i w związku z tym ta spółka będzie uzyskiwać będzie przychód z odsetek w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wystarczające było zatem rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem postanowień polsko-niemieckiej umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Należy wskazać, że skarżąca przedstawiając zdarzenie przyszłe nie wskazywała, że będzie posiadała certyfikaty innych spółek mających siedziby w innych krajach Unii Europejskiej, ani też w uzasadnieniu swojego stanowiska nie wskazywała na możliwość zastosowania innych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, oprócz umowy polsko-niemieckiej.

Uzasadniony jest zarzut, że organ pominął w swoim stanowisku odniesienie się do możliwości zastosowania zwolnienie z pobierania podatku u źródła na podstawie art. 11 ust. 3 pkt e) umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską i Niemcami.

Przepis ten stanowi, że odsetki podlegają opodatkowaniu tylko w Umawiającym się Państwie, w którym odbiorca odsetek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę, jeżeli odbiorca ten jest osobą uprawnioną do odsetek i jeżeli takie odsetki są wypłacane w związku z jakąkolwiek pożyczką udzieloną przez bank. Z przepisu tego wynika, że jego zastosowanie ma miejsce, jeżeli prawo do odsetek powstanie w stosunku między wpłacającym i bankiem, a nie między wpłacającym i innym uczestnikiem systemu cash pooolingu, którego środki służyły do pokrycia ujemnego salda wpłacającego (do zerowania salda), a więc w gruncie rzeczy do spłaty pożyczki w rachunku udzielonej przez bank. Odsetki te nie są zatem wynagrodzeniem wypłacanym w związku z jakąkolwiek pożyczką udzieloną przez bank, lecz w związku z pożyczką udzieloną wpłacającemu odsetki przez innego uczestnika systemu cash poolingu (właściciela odsetek). W takiej sytuacji przepis art. 11 ust. 3 pkt e) umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską i Niemcami nie mógł mieć zastosowania. W związku z tym naruszenie przez organ art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.).