Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2110/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 255 ust. 1 pkt 1(1), art. 256 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 28, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20, art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. GmbH & Co. KG z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu europejskiego na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP"), decyzją z "(...)" kwietnia 2017 r., nr "(...)", wydaną na podstawie art. 138 pkt 1a w zw. z art 56 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich z dnia 5 października 1973 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 79, poz. 737 i poz. 738) oraz art. 89 ust. 1 w zw. z art. 921 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm., dalej: "P.w.p."), a także art. 98 K.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., po rozpoznaniu sprawy, z wniosku M. Ś. zamieszkałego w "(...)" (dalej: "Wnioskodawca", "Uczestnik postępowania"), o unieważnienie patentu europejskiego na wynalazek pt.: "Urządzenie wydłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa" "(...)"udzielonego na rzecz "(...)"z siedzibą w "(...)", Niemcy, (dalej: "Uprawniony", "Skarżący"), unieważnił patent europejski na powyższy wynalazek.

Wniosek o unieważnienie w całości patentu europejskiego na wynalazek pt.: "Urządzenie wydłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa, "(...)", udzielonego na rzecz Uprawnionego (tłumaczenie patentu ogłoszono 30 kwietnia 2012 w Wiadomościach Urzędu Patentowego 2012/04, data zgłoszenia patentu europejskiego 18 czerwiec 2007 r., z datą pierwszeństwa 26 czerwca 2006 r.), wpłynął do UP 9 marca 2016 r. Wnioskodawca zarzucił patentowi brak nowości, brak poziomu wynalazczego oraz przyznanie patentu osobie nieuprawnionej, podnosząc naruszenie art. 54 ust 1 i ust. 2, art. 56 i art. 60 ust. 1 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzonej w Monachium dnia 5 października 1973 r., zmienionej aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami stanowiącymi jej integralną część (Dz. U. z 2004 r. Nr 79 poz. 737, z późn. zm., dalej: "Konwencja o patencie europejskim").

Wnioskodawca uzasadnił swój interes prawny okolicznością wniesienia 1 września 2015 r. przez Uprawnionego do Sądu Okręgowego w Warszawie pozwu o nakazanie Wnioskodawcy zaniechania naruszeń praw przysługujących Uprawnionemu, wynikających z przedmiotowego patentu, dotyczącego wynalazku w postaci urządzenia wydłużającego do trwałego powiększania i prostowania penisa, poprzez zakazanie produkcji, dostawy, oferowania i wprowadzania do obrotu ww. urządzeń oraz wytworzonych przez pozwanego form produkcji do ww. urządzeń. Okoliczność ta, zdaniem wnioskodawcy, uzasadnia istnienie po jego stronie interesu prawnego w zakresie faktycznym. W zakresie podstaw prawnych wnioskodawca uznał, iż jego swoboda prowadzenia działalności gospodarczej, wynikająca z art.6 i art. 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 Konstytucji RP, doznaje ograniczenia na skutek istnienia spornego prawa, a dalsze pozostawianie w obrocie prawnym ww. patentu będzie mieć istotny wpływ na sytuację Wnioskodawcy w zakresie prawa materialnego.

W aspekcie uzasadniającym zarzuty braku nowości i braku poziomu wynalazczego Wnioskodawca wskazał, iż główną ideą spornego rozwiązania jest obecność pojemnika posiadającego bliżej niesprecyzowany kształt, co determinuje okoliczność, że ekspert z danej dziedziny techniki nie jest w stanie takiego pojemnika odtworzyć na podstawie zastrzeżenia i opisu spornego patentu z uwagi na występowanie niedoprecyzowanych zwrotów występujących w brzmieniu: "o ustalonym kształcie", "w znacznym stopniu dopasowany". Zdaniem Wnioskodawcy, podłączone do pojemnika urządzenie służące do dopompowywania i odpompowywania powietrza z otworem i uszczelką węża, powinno znajdować się w części nieznamiennej, bowiem wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. Zdaniem Wnioskodawcy, w niniejszym rozwiązaniu nie nastąpiło pokonanie żadnej trudności technicznej, a całość rozwiązania jest w zasięgu znawcy danej dziedziny. Wnioskodawca ustalił i przedłożył do akt przedmiotowej sprawy wraz z uwierzytelnionymi tłumaczeniami publikacje, które, jego zdaniem, niweczą nowość i poziom wynalazczy spornego patentu: 1) Penis gripping device: patent amerykański, nr. "(...)"; data pierwszeństwa 4 czerwca 1996 r., 2) Stretching device for eniarging small penis: patent niemiecki, nr. "(...)", data pierwszeństwa 2 luty 1996 r., 3) Apparatus for artifical penis erection: patent rumuński, nr. "(...)", data pierwszeństwa 12 maj 1998 r. W ocenie Wnioskodawcy wszystkie wyżej wskazane rozwiązania są tożsame w różnym stopniu ze spornym patentem z punktu widzenia zastosowania środków technicznych.

W aspekcie naruszenia art. 60 KPE, zdaniem Wnioskodawcy, to Wnioskodawca powinien być co najmniej współtwórcą spornego wynalazku ponieważ prace nad rozwiązaniem rozpoczęły się przed datą zgłoszenia wynalazku, tj. w 2005 r. i w pracach tych uczestniczył również Wnioskodawca.

Uprawniony pismem z 26 sierpnia 2016 r., wniósł o oddalenie zarzutów i żądania unieważnienia spornego prawa. Uprawiony stwierdził, iż Wnioskodawca nie wskazał cechy rozwiązań przedstawionych na wydrukach z bazy Espacenet, które niweczyłyby cechę nowości spornego rozwiązania. Wnioskodawca nie wskazał także, dlaczego, jego zdaniem, wynalazek będący przedmiotem wniosku o unieważnienie jest pozbawiony poziomu wynalazczego. Uprawiony zauważył, iż w rozwiązaniu według wynalazku amerykańskiego nr "(...)", pojemnik nie jest dopasowany do kształtu żołędzia penisa. Nadto pojemnik ten jest znacznie większy co, zdaniem Uprawnionego, wpływa nie tylko na sam proces wydłużania penisa, ale również na komfort użytkownika. Tego typu mocowanie poprzez brak należytego dopasowania pojemnika do kształtu żołędzia może spowodować wystąpienie limfy z tkanki, z uwagi na występujące w takich przypadkach tarcia i obrzmienia. Takie rozwiązanie nie zapewnia również długotrwałego utrzymywania żołędzia penisa w komorze pojemnika. W rozwiązaniu według wynalazku niemieckiego nr. DE 196 20719, rysunki nie przedstawiają przedmiotu rozwiązania na tyle jasno, by można cokolwiek z nich wywnioskować. Rozwiązanie według wynalazku rumuńskiego nr. "(...)"jest, zdaniem Uprawionego, odmienne od rozwiązania przedstawionego w spornym wynalazku, na co wskazuje budowa tego urządzenia. Na rozprawie 25 stycznia 2017 r. Wnioskodawca jednak wycofał dowód z patentu rumuńskiego "(...)".

UP uznał, że Wnioskodawca posiada interes prawny. Wnioskodawca jest podmiotem konkurującym z Uprawionym w obszarze dotyczącym zakresu spornego prawa. W ramach prowadzonej działalności zamierza wprowadzać do obrotu na polski rynek produkt tożsamy ze spornym patentem. W charakterze konkurenta został także uznany przez Uprawnionego, który wszczął spór z Wnioskodawcą w zakresie dotyczącym spornego prawa. UP zgodził się z Wnioskodawcą, iż podstawą interesu prawnego jest konstytucyjna zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej, wyrażona w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Sytuacja realnego i bezpośredniego zagrożenia niedopuszczalnym ograniczeniem wolności działalności gospodarczej stwarza związek interesu prawnego Wnioskodawcy z normą wyrażoną przepisem art. 20 i art. 22 Konstytucji RP.

UP uznał następnie, że Wnioskodawca udowodnił zasadność zarzutu braku nieoczywistości spornego prawa sformułowanej w art. 56 Konwencji o patencie europejskim. W związku z tym, iż, zgodnie z orzecznictwem administracyjnym, dowiedzenie jednego tylko z zarzutów jest wystarczające do wydania rozstrzygnięcia unieważniającego prawo własności przemysłowej UP odstąpił od analizy materiałów dowodowych w kontekście zasadności pozostałych podstaw prawnych wskazanych przez Wnioskodawcę.

UP, opierając się na treści art. 56 Konwencji o patencie europejskim wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu kryterium nieoczywistości konieczne jest ustalenie, czy w dacie zgłoszenia wynalazku przeciętny znawca na podstawie swojej wiedzy i aktualnego na dzień zgłoszenia wynalazku stanu techniki, byłby w stanie uzyskać przedmiot/rozwiązanie według spornego patentu. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Jak wskazał UP, istotą spornego rozwiązania i podstawową cechą techniczną wskazaną w jego zastrzeżeniach jest pojemnik "w znacznym stopniu" dopasowany kształtem do kształtu żołędzi penisa. Jest to określenie cechy technicznej widocznej w rozwiązaniu podane w stopniu ogólności stawiającym ją w obszarze pojęcia oczywistości w rozumieniu art. 56 Konwencji o patencie europejskim. Organ wskazał, że w przeciwstawionych rozwiązaniach występują także pojemniki "w znacznym stopniu" dopasowane kształtem. A więc cecha stanowiąca istotę spornego rozwiązania i mająca wyróżniać je ze stanu techniki jest oczywista w rozumieniu art. 56 Konwencji o patencie europejskim. Pozostałe podzespoły będące częścią spornego mechanizmu widoczne są także w przywołanych przez Wnioskodawcę rozwiązaniach. Istniejące i widoczne różnice konstrukcyjne są szczegółami będącymi funkcją umiejętności każdego z twórców i stanowią biegłość inżynierską skutecznie podważającą spełnienie przez analizowane rozwiązanie warunku posiadania poziomu wynalazczego w rozumieniu ww. przepisu. UP wskazał, że urządzenie przedłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa według zastrzeżeń patentowych to rozwiązanie, które posiada urządzenie mocujące umieszczane na penisie i połączone z nim urządzenia napinające, a jego cechą charakterystyczną jest to, że posiada pojemnik o ustalonym kształcie w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa i obejmujący ją. Kontur wewnętrzny jest w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa przy czym przewidziano różnie ukształtowane pojemniki dopasowane do różnych wielkości i kształtów żołędzi penisa, i który jest podłączony do urządzenia służącego do dopompowywania i odpompowywania powietrza w celu wytworzenia pod lub nadciśnienia, i z którego otworem służącym do wprowadzania żołędzi penisa sąsiaduje elastyczna uszczelka wężyka. Podstawową cechą spornego rozwiązania jest obecność pojemnika posiadającego bliżej niesprecyzowany kształt, a występujące w zastrzeżeniach i opisie zwroty w postaci: "o ustalonym kształcie", czy "w znacznym stopniu dopasowany" są nieprecyzyjne, i nie zostały określone w sposób techniczny. Występujące zwroty: "przewidziano różnie ukształtowane pojemniki, dopasowane do różnych wielkości i kształtów żołędzi penisa są nietechniczne a zarazem tożsame ze zwrotem "pojemnik o ustalonym kształcie, w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa. W sposób oczywiście wynikający ze stanu techniki przedstawiono podłączone do pojemnika urządzenie służące do dopompowywania i odpompowywania powietrza z otworem i wężem które jest oczywiste nie tylko dla znawcy ale i dla innych użytkowników. Zdaniem UP, w niniejszym rozwiązaniu nie zostały pokonane żadne trudności techniczne a rozwiązanie jest w zasięgu znawców z danej dziedziny wiedzy.

W świetle powyższego, zdaniem UP, nie ulega wątpliwości, że urządzenie do trwałego powiększania i prostowania penisa, będące przedmiotem spornego patentu, nie wykracza poza znane procesy technologiczne wynikające w sposób nietwórczy ze stanu techniki i nie przezwycięża żadnej trudności technicznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 sierpnia 2017 r., Skarżący zaskarżył decyzję UP z "(...)" kwietnia 2017 r. w całości, wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na Jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie:

1) art. 56 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że rozwiązanie będące przedmiotem spornego patentu europejskiego "(...)"jest oczywiste,

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 30 poz. 168 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), poprzez dowolne i błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, co doprowadziło do wydania decyzji bezpodstawnie unieważniającej patent europejski "(...)".

W uzasadnieniu skargi, Skarżący wskazał, że UP przyjmując, że najbliższymi rozwiązaniami dla przedmiotowego wynalazku są rozwiązania ujawnione w dokumentach patentowych "(...)" oraz "(...)" nie przytoczył w jakikolwiek sposób któregokolwiek z tych dokumentów. Zdaniem Skarżącego, analiza aspektów technicznych przedmiotu patentu "(...)"oraz rozwiązań ujawnionych w dokumentach patentowych "(...)" oraz "(...)", była pobieżna i nie obejmuje istoty porównywanych rozwiązań. W żadnym bowiem z rozwiązań, które zostały wskazane w decyzji, pojemnik nie jest dopasowany do kształtu żołędzi penisa.

Patent niemiecki o numerze "(...)" nie ma pojemnika dopasowanego do kształtu żołędzia penisa i jest rozwiązaniem o całkowicie innym charakterze. Analiza zastrzeżeń patentowych wskazuje, że ochroną patentową objęty jest aparat do trwałego przedłużenia każdego członka za pomocą sił rozciągających, które stopniowo są nastawialne za pomocą specjalnych uchwytów 45 stopni, znamienny tym, że aparat składa się z jednej płyty podtrzymującej i rastrowej płyty rozciągająco-zatrzaskującej, na której jest umocowane urządzenie do podtrzymywania żołędzi prącia. Zgodnie z drugim zastrzeżeniem aparat do przedłużania penisa zgodnie z zastrzeżeniem ochronnym 1, znamienny jest tym, że poprzez maksymalną wielkość urządzenia, jest on w stanie każdy penis warunkowo przedłużyć przez płytę rozciągająco-zatrzaskującą. W rozwiązaniu tym nie ma ani pojemnika, ani nie jest wytwarzana różnica w ciśnieniu powietrza (nie stosuje się odpompowania lub dopompowania powietrza w komorze pojemnika) za pomocą jakiegokolwiek urządzenia. Wewnątrz nie występuje, jak w zastrzeżeniu patentu Skarżącego, elastyczna, wybrzuszająca się na zewnątrz w wyniku działania podciśnienia membrana. Penis w tym rozwiązaniu jest wyłącznie utrzymywany przez płytę rozciągająco-zatrzaskującą, której z kolei nie ma w patencie Skarżącego.

Z kolei patent amerykański "(...)" zawiera pojemnik, a w zasadzie prosty cylinder, jednakże jest on kompletnie niedopasowany do kształtu żołędzia penisa. Nadto pojemnik ten jest znacznie większy, co z pewnością wpływa nie tylko na sam proces wydłużania penisa, ale również na komfort użytkowania. Tego typu mocowanie poprzez brak należytego dopasowania pojemnika do kształtu żołędzia, może spowodować wystąpienia limfy z tkanki, z uwagi na występujące w takich przypadkach tarcia i obrzmienia. Taki cylinder nie zapewnia również długotrwałego utrzymywania żołędzia penisa w komorze pojemnika. Cylinder ten jest bowiem konstrukcją sztywną, w przeciwieństwie do rozwiązania Skarżącego gdzie jest elastyczny pojemnik, stąd sztywny cylinder w praktyce nie spełnia swojej roli, gdyż nie pozwala skutecznie wytworzyć ciśnienia i "zassać" żołędzia penisa na tyle, aby utrzymać go w naprężeniu.

Zdaniem Skarżącego, nawet pobieżna analiza w/w rozwiązań powinna prowadzić do stwierdzenia, iż są one całkowicie różne pod względem technicznym od rozwiązania będącego przedmiotem patentu "(...)". Różne są też zasady działania porównywanych rozwiązań. Ponadto rozwiązania zawarte w/w dokumentach posiadają wady, które rozwiązuje rozwiązanie według patentu "(...)". Skarżący podkreślił, że rozwiązanie według unieważnianego patentu rozwiązuje, co najmniej kilka istotnych problemów, które napotykali przed zgłoszeniem wynalazku Skarżącego zarówno konstruktorzy (twórcy) innych rozwiązań jak też sami użytkownicy. Konstrukcja spornego urządzenia umożliwia m.in. bezpieczne i łagodne mocowanie do penisa, jak również wysoki komfort użytkowania, wywieranie długotrwałej jednocześnie delikatnej siły bez niebezpieczeństwa szkody dla zdrowia, powstania miejsc zwiększonego ucisku lub wywołania bólu. Podciśnienie najpierw ułatwia mocowanie urządzenia na penisie, a następnie, podczas naciągania, działa w ten sposób, że urządzenie mocujące przez cały czas ściśle przylega do żołędzi penisa, tak że nawet niewielkie podciśnienie jest źródłem jednorodnej siły utrzymującej, działającej wyłącznie na żołądź penisa, a w konsekwencji nie następuje nadmierne naciągnięcie tkanki oraz związane z tym skutki. Sam elastyczny charakter pojemnika sprawia, że wynalazek Skarżącego zwiększa nieporównywalnie komfort samego używania. Brakuje tutaj powierzchni, które nie przystają do anatomicznego kształtu penisa, co więcej, za pomocą wkładek lub membrany można dostosowywać to urządzenie do każdego kształtu penisa. Poprzez dopompowanie lub odpompowanie powietrza pojemnik okalający żołądź penisa może się przybliżać lub oddalać od tkanki żołędzia, czego nie ma w rozwiązaniu patentu amerykańskiego. Pojemnik w rozwiązaniu amerykańskim nie okala wyłącznie sam żołądź ale również pozostałą część penisa, co w przypadku zastosowania amerykańskiego wynalazku przy ewentualnych operacjach penisa poniżej żołędzia, niewątpliwie uniemożliwiałoby przeprowadzenie takiej operacji.

Zdaniem Skarżącego, UP nie zastosował podstawowych zasad oceny przesłanki poziomu wynalazczego według metody "problem i jego rozwiązanie", który obejmuje trzy etapy: ustalenie stanu techniki, zidentyfikowanie problemu technicznego rozwiązanego przez wynalazek, ocenę nieoczywistości wynalazku dla znawcy.

W ocenie Skarżącego, UP bezpodstawnie i arbitralnie stwierdził, iż "w niniejszym rozwiązaniu nie zostały pokonane żadne trudności techniczne a rozwiązanie jest w zasięgu znawców z danej dziedziny wiedzy". UP nie przedstawił jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia, dlaczego tak sądzi. Skarżący podkreślił, że UP nie uwzględnił elementarnej zasady stosowanej w procesie badań wynalazków, zgodnie z którą ocena nieoczywistości nie sprowadza się do tego, czy specjalista mógł wykonać przedmiot spornego patentu, lecz czy zrobiłby to spodziewając się rozwiązać problem techniczny.

Zdaniem Skarżącego, UP powinien był powołać biegłego, jednak z takiej możliwości nie skorzystał, a w konsekwencji wydał wadliwą decyzję.

W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem sprawy jest unieważnienie patentu europejskiego na wynalazek pt.: "Urządzenie wydłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa", z powodu uznania przez UP zasadności zarzutu Wnioskodawcy, braku nieoczywistości spornego wynalazku, w rozumieniu art. 56 Konwencji o patencie europejskim.

UP, słusznie ocenił spełnienie przez przedmiotowy patent warunków wymaganych do jego uzyskania według przepisów obowiązujących w dacie dokonania zgłoszenia wynalazku, a więc w dacie 18 czerwca 2007 r.

Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 255 ust. 1 pkt. 11 P.w.p. UP - w trybie postępowania spornego - rozstrzyga sprawy o unieważnienie patentu europejskiego udzielonego w trybie określonym w Konwencji o patencie europejskim. Jak wynika z art. 89 ust. 1 P.w.p., patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Wystąpienie zatem z wnioskiem o unieważnienie patentu w niniejszej sprawie, było uzależnione od wykazania przez Wnioskodawcę interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a., w związku z art. 256 ust. 1 P.w.p.

Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 28 K.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: m.in. wyrok NSA z 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku z 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (podobnie: m.in. wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.).

UP prawidłowo uznał, że Wnioskodawca posiadał w niniejszej sprawie interes prawny, występując z wnioskiem o unieważnienie przedmiotowego patentu, którego źródłem jest art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości teza, iż źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). Przy czym podkreśla się, że wywodzenie z tych przepisów interesu prawnego przy ubieganiu się o unieważnienie bezwzględnego prawa własności przemysłowej – prawa z patentu, konieczne jest wykazanie, dlaczego i z jakim skutkiem wpływa on na sytuację prawną wnioskodawcy. W tego rodzaju sprawach chodzi bowiem o tzw. prawo refleksowe kształtujące sytuację prawną wnioskodawcy nie wprost, lecz przez odebranie decyzją UP prawa ochronnego udzielonego wcześniej innemu podmiotowi (vide: wyrok NSA z 21 października 2013 r., sygn. akt 898/12 oraz wyrok NSA z 20 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 581/08).

UP prawidłowo wyjaśnił, że Wnioskodawca jest podmiotem konkurującym z Uprawionym w obszarze dotyczącym zakresu spornego prawa, ponieważ w ramach prowadzonej działalności zamierza wprowadzać do obrotu na polski rynek produkt tożsamy ze spornym patentem. W charakterze konkurenta został także uznany przez Uprawnionego, który wszczął spór z Wnioskodawcą w zakresie dotyczącym spornego prawa, wnosząc 1 września 2015 r., do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew o nakazanie Wnioskodawcy zaniechania naruszeń praw przysługujących Uprawnionemu, wynikających z przedmiotowego patentu, dotyczącego wynalazku w postaci urządzenia wydłużającego do trwałego powiększania i prostowania penisa, poprzez zakazanie produkcji, dostawy, oferowania i wprowadzania do obrotu ww. urządzeń oraz wytworzonych przez pozwanego form produkcji do ww. urządzeń.

Zgodnie z art. 56 Konwencji o patencie europejskim, wynalazek uważa się za wykazujący poziom wynalazczy, jeżeli dla specjalisty z danej dziedziny nie wynika on w sposób oczywisty ze stanu techniki. Poziom wynalazczy jest jedną z przesłanek zdolności patentowej, jak wynika bowiem z art. 52 Konwencji o patencie europejskim, patenty europejskie udzielane są na wszelkie wynalazki we wszystkich dziedzinach techniki pod warunkiem, że są one nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Jak wynika z art. 56 Konwencji o patencie europejskim, dla spełnienia przesłanki poziomu wynalazczego, konieczna jest różnica pomiędzy zgłoszonym rozwiązaniem, a stanem techniki jednak tego rodzaju, że specjalista z danej dziedziny techniki, nie byłby w stanie pokonać jej w zawodowy i rutynowy sposób. Badanie zatem, czy zgłoszone rozwiązanie wykazuje poziom wynalazczy, wymaga wnioskowania w jakim stopniu rozwiązanie to wynika ze znanego stanu techniki. Istotne jest to, że dla oceny poziomu wynalazczego, należy odwołać się do całego stanu techniki.

W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się na różne metody badania poziomu wynalazczego. Metoda, którą przyjął UP polega na ustaleniu w pierwszej kolejności najbliższego stanu techniki, do spornego rozwiązania, ustaleniu następnie problemu technicznego, rozwiązanego przez sporny wynalazek i w końcowym etapie, na ocenie twórczego charakteru postępu technicznego wynikającego ze spornego wynalazku, z punktu widzenia specjalisty z danej dziedziny, pod kątem rozważenia, czy specjalista doszedłby do spornego rozwiązania w sposób rutynowy, bez wysiłku twórczego.

UP, za najbliższy stan techniczny przyjął w niniejszej sprawie przeciwstawione przez Wnioskodawcę rozwiązanie według wynalazku niemieckiego "(...)"oraz według wynalazku amerykańskiego "(...)". Identyfikując problem natomiast, wskazał, że podstawową cechą techniczną wskazaną w zastrzeżeniach spornego wynalazku jest pojemnik "w znacznym stopniu" dopasowany kształtem do kształtu żołędzi penisa. UP, uznał następnie, że jest to określenie cechy technicznej widocznej w rozwiązaniu podane w stopniu ogólności stawiającym ją w obszarze pojęcia oczywistości w rozumieniu art. 56 Konwencji o patencie europejskim. Stwierdził też, że w przeciwstawionych rozwiązaniach występują także pojemniki "w znacznym stopniu" dopasowane kształtem, a więc cecha stanowiąca istotę spornego rozwiązania i mająca wyróżniać je ze stanu techniki, jest oczywista.

Po przeanalizowaniu zastrzeżenia patentowego spornego wynalazku oraz wynalazków przeciwstawionych, Sąd zgadza się z powyższym stanowiskiem UP. Z zastrzeżeń patentowych spornego wynalazku wynika, że wynalazkiem tym jest urządzenie przedłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa w wyniku długotrwałego naciągania, składające się z urządzenia mocującego umieszczanego na penisie i połączonego z nim urządzenia napinającego, znamienne tym, że posiada pojemnik o ustalonym kształcie w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa i obejmujący ją, którego kontur wewnętrzny jest w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa, przy czym przewidziano różnie ukształtowanie pojemniki, dopasowane do różnych wielkości i kształtów żołędzi penisa i który jest podłączany do urządzenia służącego do dopompowywania i odpompowywania powietrza w celu wytworzenia pod- lub nadciśnienia i z którego otworem służącym do wprowadzania żołędzi penisa sąsiaduje elastyczna uszczelka węża.

Z zastrzeżeń patentu amerykańskiego "(...)" wynika, że przedmiot podlegający zastrzeżeniu patentowemu to: urządzenie chwytające obejmujące: (...) urządzenie do wyściełanego pojemnika hermetycznego, łącznie z pęcherzem powietrza, zawierającym powietrze, przy czym pęcherz powietrza tworzony jest z elastycznego i odpornego materiału wyściełającego i dodatkowo, zawiera sposób na zabezpieczenie pęcherza w miejscu na żołędzi, przy czym pęcherz powietrza ma taki rozmiar, aby w pełni objąć żołądź dorosłego ludzkiego penisa, łącznie z zabezpieczeniem hermetyczności na penisie; penis z osłona w miejscu, uruchomianą w obrębie wejścia wewnątrz osłony; przy czym częściowa próżnia w środku wpływa na osłonę i odpowiednio na penis przy kontakcie intymnym z osłoną i ciałem.

Sporne rozwiązanie posiada zatem pojemnik o ustalonym kształcie w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa i obejmujący ją, którego kontur wewnętrzny jest w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa (...), który jest podłączany do urządzenia służącego do dopompowywania i odpompowywania powietrza w celu wytworzenia pod- lub nadciśnienia. Tymczasem rozwiązanie przeciwstawione zawiera urządzenie do wyściełanego pojemnika hermetycznego, łącznie z pęcherzem powietrza, zawierającym powietrze, przy czym pęcherz powietrza tworzony jest z elastycznego i odpornego materiału wyściełającego i dodatkowo, zawiera sposób na zabezpieczenie pęcherza w miejscu na żołędzi, przy czym pęcherz powietrza ma taki rozmiar, aby w pełni objąć żołądź dorosłego ludzkiego penisa, łącznie z zabezpieczeniem hermetyczności na penisie; (...) przy czym częściowa próżnia w środku wpływa na osłonę i odpowiednio na penis przy kontakcie intymnym z osłoną i ciałem. W obu przypadkach porównywane rozwiązania zawierają urządzenia mocujące w postaci pojemnika, w obu przypadkach chodzi o dopasowanie do żołędzi penisa oraz o objęcie żołędzi penisa. W obu przypadkach wykorzystywane jest również w tym celu ciśnienie powietrza.

W ocenie Sądu oba urządzenia są podobne, w zakresie problemu technicznego stanowiącego istotę spornego rozwiązania wskazaną w jego zastrzeżeniach. Podobieństwo rozwiązań oznacza natomiast, że różnice między nimi, a zatem między spornym rozwiązaniem i stanem techniki, nie są znaczące. To z kolei prowadzi do wniosku, do którego prawidłowo doszedł UP, że w spornym rozwiązaniu nie zostały pokonane żadne trudności techniczne, a rozwiązanie jest w zasięgu znawców z danej dziedziny wiedzy.

Z powyższych względów, Sąd uznał, ze w sprawie nie doszło do naruszenia art. 56 Konwencji o patencie europejskim, które miałoby wpływ na wynik sprawy. UP, prawidłowo zinterpretował i zastosował powyższy przepis.

Sąd stwierdza również, że nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. UP, prawidłowo zidentyfikował problem techniczny istotny w spornym rozwiązaniu, uwzględnił materiał dowodowy dotyczący stanu techniki i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ocenił poziom wynalazczy spornego rozwiązania, co też znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Okoliczność, że UP nie przytoczył w uzasadnieniu decyzji treści zastrzeżeń przeciwstawionych wynalazków, co zdaniem Sądu mógł zrobić dla jasności wywodu, nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Stanowią one bowiem materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, a z treści zaskarżonej decyzji wynika, że do nich właśnie odniósł się UP.

Trudno się zgodzić ze Skarżącym, że UP nie zastosował podstawowych zasad oceny przesłanki poziomu wynalazczego według metody "problem i jego rozwiązanie". W ocenie Sądu organ w taki właśnie sposób, poprzez ustalenie stanu techniki, zidentyfikowanie problemu technicznego rozwiązanego przez wynalazek i ocenę nieoczywistości wynalazku dla znawcy, przeprowadził analizę poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.

Sąd nie kwestionuje i nie zrobił tego też organ, walorów spornego rozwiązania przedstawianych przez Skarżącego, jako argumentów za nieoczywistością spornego rozwiązania, podnoszonych zarówno w postępowaniu przed UP, jak i w skardze. Sąd stwierdza jednak, że z materiału dowodowego nie wynika, aby tych walorów nie posiadały przeciwstawione rozwiązania. Samo natomiast rozwiązanie istotnego w niniejszej sprawie problemu technicznego, jak to zostało wcześniej wskazane jest, zdaniem Sądu, podobne do przeciwstawionego rozwiązania z patentu "(...)"wynika ono zatem ze stanu techniki i dla znawcy jest osiągalne w sposób rutynowy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), skargę oddalił.