Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 225/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant sekr. sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu działając na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 248 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Nysy z dnia 23.04.2003 r., Nr [...] ustalającej Panu T. W., Panu T. B., Pani A. W. i Pani G. B. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2003 rok w wysokości 43.820,80 zł.

U uzasadnieniu decyzji wskazano, iż skarżący – T. W. pismem z dnia 25.02.2004r., dotyczącym: "zasadności wysokości naliczenia podatku od nieruchomości przy ulicy [...] za lata 1999 - 2003" zwrócił się do Burmistrza Nysy o wstrzymanie egzekucji nieprawidłowo naliczonych podatków, do czasu wyjaśnienia zasadności wysokości ich naliczenia. W uzasadnieniu pisma wnioskodawca podniósł, że od 1999r. do końca 2003 r. nie użytkował nieruchomości przy ulicy [...]. Decyzją z dnia 17.03.2004r. nr [...] Burmistrz Nysy odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W wyniku uchylenia powyższej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (decyzja z dnia 16.08.2004r., nr [...]) Burmistrz Nysy wezwał Pana T. W. do sprecyzowania w jakim trybie żąda weryfikacji decyzji ustalających podatek od nieruchomości za lata 1999 - 2003. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że cyt. "wszystkie pisma w temacie niewłaściwie naliczonego podatku od nieruchomości przy ulicy [...] dotyczą wzruszenia decyzji przedmiotowej w związku z naruszeniem prawa przy jej wydawaniu na podstawie art. 247 ordynacji podatkowej".

W toku postępowania skarżący, mimo stosownego wezwania Kolegium, nie wskazał przesłanek stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji.

Organ uznał, iż żądanie Pana T. W., dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Nysy z dnia 23.04.2003 r., nr [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Podatnik w swoim piśmie nie podał żadnych argumentów uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Nysy, bowiem nie wyjaśnił w jaki sposób zostało naruszone prawo przy jej wydaniu. Podatnik powołał się jedynie na fakt, że od 1999 r. do 2003 r. nie użytkował swojej bazy, a podatek od nieruchomości został naliczony "w pełnym wymiarze".

Zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r., nr 9, poz. 84 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2003 roku, za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b (tj. gruntów pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Jak wynika z załączonego do akt sprawy wyciągu z ewidencji działalności gospodarczej w 2003 roku Pan T. W. był przedsiębiorcą. W okresie objętym zaskarżoną decyzją Pan T. W., Pan T. B., Pani A. W. i Pani G. B. byli posiadaczami nieruchomości położonej w N., przy ulicy [...].

W ocenie organu opodatkowana nieruchomość była związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż była w posiadaniu przedsiębiorcy. Potwierdza to również wykaz nieruchomości złożony przez podatników w Urzędzie Miasta Nysa w dniu 18.01.1999 r. Organ I instancji ustalając podatnikom wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2003 rok opodatkował nieruchomości zgodnie z danymi zawartymi w wyżej wymienionym wykazie, przy zastosowaniu stawek podatkowych obowiązujących od 1 stycznia 2003r. Okoliczność nieużytkowania przedmiotowych nieruchomości w latach 1999 - 2003 przez podatnika będącego przedsiębiorcą nie powoduje, zdaniem organu, zwolnienia z podatku od nieruchomości, jak również nie ma wpływu na wysokość stawki podatku. Zatem podniesiony przez skarżącego argument nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności omawianej decyzji Burmistrza Nysy.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że w jego opinii nieruchomość nieprawidłowo została opodatkowana stawką podatkową dla nieruchomości, na której prowadzona jest działalność gospodarcza. Zdaniem strony Burmistrz Nysy, pomimo iż był informowany, że nie wszyscy użytkownicy wieczyści nieruchomości prowadzą działalność gospodarczą, przyjął, że na całości nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza. Skarżący nie zgodził się z opinią Kolegium, że nie podał argumentów uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji. Wskazał, że wydając decyzję pominięto okoliczność, że część opodatkowanej nieruchomości ze względów technicznych nie mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż stwierdzenie nieważności decyzji, jest instytucją procesową stwarzającą możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych wadami, powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje zniweczenie wszelkich związanych z nią skutków prawnych i to już od chwili jej wydania, a więc z mocą wsteczną (skutek ex tunc). Dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji jest oparta na zaistnieniu przesłanek określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzając nieważność decyzji organ wyższego stopnia wskazuje na istotną wadliwość, istniejącą już w dniu jej wydania.

Przepis art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej jako jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wymienia sytuację, gdy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa może dotyczyć przepisów prawa materialnego, jak również przepisów procesowych. Naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego" wtedy, gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej. Dotyczyć to będzie w szczególności sytuacji, gdy działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcie sprawy w decyzji w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z prawa obowiązującego lub też łamie zakazy w nim ustanowione. Wskazano, iż organ rozpoznający sprawę słusznie uznał, iż żądanie skarżącego dotyczące stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Nysy z dnia 23.04.2003r. nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem SKO prawidłowo podniesiono, iż skarżący nie podał żadnych argumentów uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji.

Ustalono, iż skarżący w 2003r. był przedsiębiorcą. W okresie objętym zaskarżoną decyzją T. W. oraz pozostali adresaci decyzji byli posiadaczami nieruchomości położonej w N., przy ulicy [...]. Opodatkowana nieruchomość była związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż była w posiadaniu przedsiębiorcy.

Powołano się w rozstrzygnięciu na utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym konstrukcja prawna art. 5 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uzależnia opodatkowanie wyższą stawką podatkową od posiadania gruntów przez przedsiębiorcę, a nie od tego, czy grunty te służą rzeczywiście prowadzeniu działalności gospodarczej. Wskazano, iż w przedmiotowej sprawie nie ma też znaczenia fakt, na który powołuje się strona, że nieruchomość była przedmiotem współwłasności i nie wszyscy współwłaściciele byli osobami prowadzącymi działalność gospodarczą. O związaniu jej z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu powyżej opisanych przepisów przesądziło bowiem to, że jeden z podatników był przedsiębiorcą w okresie, za który wymierzono podatek. W ocenie organu okoliczność nieużytkowania przedmiotowych nieruchomości w latach 1999 - 2003 przez podatnika będącego przedsiębiorcą również nie powoduje zwolnienia z podatku od nieruchomości, jak również nie ma wpływu na wysokość stawki podatku. Zatem podniesiony przez podatnika argument nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności omawianej decyzji Burmistrza Nysy. Ponadto wskazano, że skarżący nie podnosił okoliczności związanych z niemożliwością prowadzenia działalności gospodarczej na nieruchomości ze względów technicznych w toku wydawania decyzji podatkowej za rok 2003. Podatnik nie odwoływał się też w toku instancji od decyzji Burmistrza Nysy wymierzającej podatek z powołaniem się na powyższą okoliczność. Ustalenie, czy w roku 2003 ze względów technicznych niemożliwe było prowadzenie działalności gospodarczej na opodatkowanej nieruchomości, wymagałoby ustalenia stanu technicznego nieruchomości na tamten rok, co jest w chwili obecnej niemożliwe przede wszystkim z uwagi na upływ czasu. Ponadto nie można uznać za względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej okoliczności, na które wpływ ma podatnik. Takimi okolicznościami jest zaś odtworzenie lub ponowne doprowadzenie do nieruchomości mediów - kanalizacji, wody i prądu. Dodać również należy, że przedmiot prowadzonej przez skarżącego działalności jest tak szeroko określony (w wyciągu z ewidencji działalności gospodarczej), że wady nieruchomości, na które wskazano powyżej nie prowadziły do całkowitej niemożliwości prowadzenia działalności gospodarczej w jednej z form wskazanych w ewidencji działalności gospodarczej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podnosił, iż wielokrotnie przytaczał argumenty uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Nysy - i wielokrotnie wyjaśniał, że zobowiązanie podatkowe zostało naliczone w sposób wadliwy. Wadliwość ta polegała w szczególności na objęciu wszystkich nieruchomości jedną stawką podatku - dotyczącą nieruchomości w których prowadzona jest działalność gospodarcza, nie uwzględnieniu w obliczaniu zobowiązania podatkowego nieruchomości w których nie była prowadzona działalność gospodarcza, oraz nieruchomości w których działalność gospodarcza w ogóle nie mogła być - z uwagi na ich stan techniczny, prowadzona. Zdaniem T. W. w zaskarżonej decyzji całkowicie pominięto fakt, iż przedmiot opodatkowania - część nieruchomości, ze względów technicznych nie może być w ogóle wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie, odnosząc się do żądania skargi dotyczącego stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, podnieść należy, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne czy postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, przy czym - po myśli przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy - Sąd nie jest związany ani zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze, ani powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy). Jeżeli natomiast zachodzą w sprawie przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy).

W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia.

Przechodząc do rozważań nad zasadnością skargi stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, unormowane w Rozdziale 18 Ordynacji podatkowej (art. 247 i następ.). Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym (art. 128 Ordynacji podatkowej). Postępowanie w tym trybie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji organ nadzoru ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych dla postępowania o stwierdzenie nieważności, a to oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie to nie może się więc przerodzić w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy (por. Wyrok NSA z dnia 03.12.2004r., III SA./Wa 240/04 LEX 168004, z dnia 18.10.2001, III S.A./1685/00, wyrok NSA z dnia 28.05.1985r., I S.A./89/85, ONSA 1985, nr 1, poz. 30).

Powyższy katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla również ramy powierzonej Sądowi administracyjnemu kontroli legalności decyzji wydanych w tym nadzwyczajnym postępowaniu w instancji odwoławczej.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu zostały wydane w wyniku wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji Burmistrza Nysy z dnia 23.04.2003 r., Nr [...] ustalającej Panu T. W., Panu T. B., Pani A. W. i Pani G. B. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2003 rok w wysokości 43.820,80 zł.

Pomimo faktu, iż skarżący nie wskazał konkretnej przesłanki wymienionej w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej do wzruszenia decyzji w tym nadzwyczajnym trybie, to zważywszy na treść zarzutów podnoszonych przez stronę w postępowaniu administracyjnym, organ prawidłowo uznał, iż przesłanką taką miało być w ocenie skarżącego, rażące naruszenie prawa (art. 247 § 1 pkt 3). Skarżący wywodził bowiem, iż decyzja Burmistrza Nysy z dnia 23.04.2003r. ustalająca wymiar podatku od nieruchomości w 2003r. naruszała przepis art. 1 a ust 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, bowiem objęto stawką podatku właściwą dla nieruchomości w których prowadzona jest działalność gospodarcza, nieruchomości skarżącego w których bądź to nie była prowadzona działalność gospodarcza, bądź też taka działalność nie mogła być prowadzona z uwagi na stan techniczny nieruchomości.

Pojęcie rażącego naruszenia prawa, jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, zostało utrwalone zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a istnienie tej sprzeczności da się wykazać przez proste ich zestawienie. (por. wyrok WSA z dnia 3.12.2004r., III SA/Wa 240/04 LEX 168004, 12.03.2004, III SA 2070/02 LEX 146536, wyrok NSA z dnia 13.05.2003r., III SA 2395/01 LEX 146076).

Podzielając poglądy ukształtowane w judykaturze oraz literaturze na temat "rażącego naruszenia prawa" stwierdzić należy, iż takie kwalifikowane naruszenie prawa nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarżący rażącego naruszenia prawa upatrywał w zastosowaniu przepisu art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r., nr 9, poz. 84 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2003 roku. Zgodnie z powyższym przepisem za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b (tj. gruntów pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Organy obu instancji prawidłowo wywiodły, iż przepis ten został prawidłowo zastosowany. Skarżący w 2003r. był przedsiębiorcą. W okresie objętym decyzją ustalającą podatek od nieruchomości za 2003r. T. W., jak też inni wskazani adresaci decyzji byli posiadaczami spornej nieruchomości, położonej w N. przy ul. [...]. W ocenie Sądu, trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, iż opodatkowana nieruchomość była związana z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż była w posiadaniu przedsiębiorcy. Dlatego bez znaczenia pozostaje fakt, na który powoływał się skarżący, iż nieruchomość w rzeczywistości nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, jak też, że nieruchomość była przedmiotem współwłasności i nie wszyscy współwłaściciele byli osobami prowadzącymi działalność gospodarczą. Zgodzić się należy, jak podkreślono w rozstrzygnięciu, iż zgodnie z konstrukcją art. 5 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych o związaniu nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu powyżej opisanych przepisów przesądziło bowiem to, że jeden z podatników był przedsiębiorcą w okresie, za który wymierzono podatek.

Wskazana przez skarżącego odmienna interpretacja powołanych wyżej przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, z dodatkowym odwołaniem się do argumentacji dotyczącej względów technicznych uniemożliwiających, zdaniem skarżącego, prowadzenie działalności gospodarczej na opodatkowanej nieruchomości, nie mogła stanowić przesłanki, która uzasadniałaby stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Argumentacja tego rodzaju mogła bowiem być podnoszona w postępowaniu wymiarowym: przed organem I instancji, jak też w postępowaniu odwoławczym, a nie służyć wykazaniu w postępowaniu nadzwyczajnym, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Jak już wspomniano powyżej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym od postępowania zwyczajnego postępowaniem nadzwyczajnym, które nie może być poświęcone ponownej ocenie zasadności dokonanych rozstrzygnięć merytorycznych, np. jak w niniejszej sprawie – w zakresie ustalania wysokości zobowiązań podatkowych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami określonymi enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, czy też wady te nie występują.

Z tej przyczyny, zdaniem składu orzekającego, organy prawidłowo uznały, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Nysy z dnia 23.04.2003r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł jak w sentencji.