Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 198/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1, art. 105
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 111, art. 115, art. 116
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi G.N. na decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany rozkazu personalnego o stwierdzeniu faktu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oraz odmowy przyznania odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] r., nr [...] w części dotyczącej odmowy zmiany rozkazu personalnego Dowódcy z dnia [...] r., nr [...] i w tej części umarza postępowanie administracyjne, II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. odstępuje od zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 3 sierpnia 2021 r. szer. rez. G.N., działając przez pełnomocnika, złożył do Dowódcy [...] wniosek o:

1. zmianę rozkazu personalnego z dnia [...] czerwca 2018 r. zgodnie

z § 27 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670 ze zm., dalej jako r.z.ż.z.), określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy;

2. wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 116 ust. 3 ustawy z dnia

11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U.

z 2021 r., poz. 1131 ze zm., określanej dalej jako u.s.w.ż.z.), tj. o wydanie decyzji

o wypłacie szeregowemu G.N. kwoty sześciokrotności uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.), art. 116

i art. 104 ust. 1 u.s.w.ż.z. oraz § 21 ust. 1 i § 27 r.z.ż.z. Dowódca [...] odmówił zmiany rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. o stwierdzeniu z dniem [...] czerwca 2018 r. faktu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (pkt 1) i przyznania stronie wnioskowanego odszkodowania (pkt 2).

W uzasadnieniu organ wskazał, że szer. rez. G.N. pełnił zawodową służbę wojskową w [...] od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. W toku pełnienia służby został skierowany do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Z dostarczonego do Brygady zaświadczenia lekarskiego wynikało, iż G.N. przebywał

w Ośrodku Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Uzależnień - Stowarzyszeniu MONAR,

a przewidywany czas terapii wynosił 12 miesięcy. Następnie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], orzekła, że wnioskodawca jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

W wyniku wniesionego odwołania, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska

orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Wobec powyższego, rozkazem personalnym nr [...] Dowódcy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., stwierdzono fakt zwolnienia G.N. z dniem [...] czerwca 2018 r.

z zawodowej służby wojskowej i przeniesiono go do rezerwy. W wyniku wniesionych środków odwoławczych sprawa dwukrotnie trafiała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1410/18 i II SA/Wa 2491/19), który uchylał orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. uchyliła wyżej wymienione orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2018 r. i poleciła organowi ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzekła, że szer. rez. G.N. jest zdolny do zawodowej służby wojskowej.

Następnie organ I instancji zaznaczył, iż orzeczenia wojskowych komisji lekarskich - zgodnie z art. 5 ust. 1 u.s.w.ż.z. - są decyzjami. Wobec powyższego - na podstawie art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z. - Dowódca [...] wydał w dniu [...] czerwca 2018 r. rozkaz personalny nr [...], w którym stwierdził fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2018 r. Dalej organ wskazał, iż w myśl art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Zgodnie natomiast z art. 116 ust. 2 u.s.w.ż.z. w przypadku, o którym mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Natomiast art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z. przewiduje, że żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1 przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Następnie organ I instancji podkreślił, że wobec enumeratywnego określenia przypadków, w których norma powyższa znajduje zastosowanie, brak jest możliwości uznania, aby zaistniały powody do zmiany rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., a także do przyznania odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z.

G.N., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł od powyższej decyzji odwołanie, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa, to jest art. 116 u.s.w.ż.z. przez uznanie, że sytuacja strony nie mieści się w zakresie przyznania odszkodowania na podstawie tego artykułu.

Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Dowódca [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał treść art. 116 u.s.w.ż.z. i podkreślił, że celem tego przepisu jest wyłączenie restytucji stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej m. in. w przypadku całkowitego wyeliminowania z zawodowej służby wojskowej (np. w razie uchylenia przez sąd administracyjny decyzji wydanych w obu instancjach), a równocześnie umożliwienie uregulowania stanu prawnego tego żołnierza. Jednakże przepis ten w sytuacji, w jakiej znalazł się odwołujący się, nie może znaleźć zastosowania, ponieważ jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na skutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską jego niezdolności do służby (art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z.). Dlatego w niniejszej sprawie nie można mówić o uchyleniu orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, które to przypadki nie dotyczą ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. Organ wskazał, że ustawodawca w art. 116 u.s.w.ż.z. określił sytuację prawną żołnierza, co do którego uchylono decyzję lub orzeczenie o zwolnieniu ze służby. W tym zakresie nie następuje reaktywacja stosunku służbowego, lecz jedynie zmiana podstawy wypowiedzenia stosunku służbowego wraz z możliwością wypłacenia żołnierzowi odszkodowania. Zgodnie z art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. przepis ten ma zastosowanie zawsze, gdy zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego czy przesłanka zwolnienia miała charakter obligatoryjny czy fakultatywny. Natomiast w przypadku zwolnienia z mocy prawa art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. wymienia tylko cztery przesłanki zwolnienia, do których przepis ten ma zastosowanie: utratę stopnia wojskowego albo degradację, prawomocne orzeczenie środków karnych pozbawienia praw publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza, skazanie prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności lub aresztu wojskowego bez zawieszenia jej wykonywania i również prawomocne ukaranie przez organ samorządu zawodowego karą polegającą na zakazie lub zawieszeniu uprawnień do wykonywania określonego zajęcia. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem odwołującego się, że w przypadku uchylenia ostatecznego orzeczenia komisji lekarskiej zastosowanie znajdzie przepis art. 116

ust. 3 u.s.w.ż.z. i możliwe będzie przyznanie odszkodowania.

G.N., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję organu II instancji zarzucając:

1. rażące naruszenie przepisów prawa, tj. art. § 27 r.z.ż.z. w zw. z art. 116 u.s.w.ż.z. przez odmowę zmiany rozkazu na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, podczas gdy nie istnieje w obrocie prawnym decyzja komisji wojskowej stwierdzającą niezdolność skarżącego do służby wojskowej,

2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 w zw. z art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z. przez uznanie, że jego sytuacja nie mieści się w zakresie przyznania odszkodowania na podstawie tego artykułu, podczas gdy w stosunku do skarżącego nie istnieje w obrocie prawnym decyzja uznająca go za niezdolnego do służby wojskowej, a została wydana decyzja, iż skarżący jest zdolny do służby wojskowej.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania decyzji wskazując sposób rozstrzygnięcia sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zdaniem skarżącego nie budzi wątpliwości, iż w dyspozycji art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. znajdują się sytuacje, w których żołnierz został zwolniony ze służby wojskowej wskutek błędnej decyzji komisji lekarskiej. Zatem żądania strony

w niniejszej sprawie skupiają się na fakcie, iż w obrocie prawnym istnieje obecnie tylko orzeczenie lekarskie stwierdzające, iż skarżący jest osobą zdolną do służby wojskowej. Skoro rozkaz personalny jest tylko konsekwencją wydania przez komisję lekarską decyzji o niezdolności do służby, to uchylenie decyzji komisji lekarskiej jest uchyleniem decyzji o zwolnieniu ze służby zawodowej w rozumieniu art. 116 oraz art. 115 u.s.w.ż.z.

Odnosząc się do argumentów wskazanych w zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego podniósł, iż zawiera ona szereg błędnych interpretacji oraz nie odnosi się do faktów ustalonych w niniejszej sprawie. Z jednej strony, bowiem organ wskazuje, iż wskutek wielokrotnego zaskarżenia decyzji komisji lekarskich różnych stopni, orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] komisja ustaliła, iż skarżący jest zdolny do służby wojskowej. Na stronie 6 uzasadnienia decyzji zaś Dowódca wskazuje, iż zwolnienie nastąpiło wskutek ustalenia niezdolności do służby. Skoro, zatem nie istnieje w obrocie prawnym żadne orzeczenie wskazujące na niezdolność skarżącego do służby wojskowej, a istnieje prawomocne orzeczenie o zdolności do służby to mają do tego żołnierza zastosowanie przepisy będące podstawą żądań

w niniejszej sprawie.

Dalej pełnomocnik podkreślił, że w dniu wydawania pierwszego orzeczenia przez komisję lekarską nie istniała podstawa do uznania, iż skarżący nie był zdolny do pełnienia służby wojskowej. Zostało to potwierdzone dwukrotnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które wskazywały na rażące braki w przeprowadzonym przez komisje lekarskie postępowaniu oraz na błędną wykładnię przepisów prawa. Co za tym idzie, wskutek zwolnienia ze służby wojskowej skarżący poniósł co najmniej następującą szkodę:

- 2018 rok kwota 19 757 zł, która stanowi różnicę pomiędzy dochodem, który skarżący uzyskałby służąc w wojsku a zarobkami, jakie osiągnął w 2018 roku

i kosztami, jakie był zmuszony ponieść po zwolnieniu ze służby,

- 2019 rok kwota 23 119 zł, która stanowi różnicę pomiędzy dochodem, który skarżący uzyskałby służąc w wojsku a zarobkami, jakie osiągnął w 2019 roku

i kosztami, jakie był zmuszony ponieść po zwolnieniu ze służby,

- 2020 rok kwota 35 342 zł, która stanowi różnicę pomiędzy dochodem, który skarżący uzyskałby służąc w wojsku a zarobkami, jakie osiągnął w 2020 roku

i kosztami, jakie był zmuszony ponieść po zwolnieniu ze służby,

- 2021 rok do czerwca - kwota 2880 zł, która stanowi sumę za sześć miesięcy ekwiwalentu za brak kwatery,

- gratyfikacja urlopowa - rok 2018 za 3 osoby - 3699 zł, rok 2019 za 3 osoby 3699 zł, rok 2020 za 3 osoby 3699 zł, rok 2021 za 4 osoby - 4932 zł,

- odprawa za zwolnienie ze służby - 4110 zł.

Na koniec, z ostrożności pełnomocnik wskazał, że gdyby Sąd przyjął, iż art. 116 u.s.w.ż.z. nie ma zastosowania do decyzji komisji lekarskich, to skoro nie istnieje orzeczenie o niezdolności do służby w stosunku do skarżącego, organ powinien działać tak, jakby żołnierz został zwolniony bez podstawy prawnej, a nie z mocy prawa. Nie mógł być bowiem skarżący już w momencie wydawania pierwszej decyzji komisji lekarskiej uznany za niezdolnego do pełnienia służby, a zatem nie mógł być w stosunku do niego "zastosowany art. 111 ust. 3 u.s.w.ż.z."

Odnosząc się do zarzutu związanego ze zmianą rozkazu dotyczącego zwolnienia ze służby pełnomocnik wskazał, iż podstawą zwolnienia skarżącego nie była decyzja komisji lekarskiej. Dalsze pozostawienie tej podstawy w rozkazie nie ma oparcia w żadnej podstawie prawnej, a dodatkowo narusza dobra osobiste skarżącego, w szczególności zaś dobre imię. Skarżący bowiem jest osobą zdolną do służby wojskowej. Dokument rozkazu zatem zawiera niezgodne ze stanem faktycznym podstawy rozwiązania kontraktu żołnierza.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności była decyzja Dowódcy [...] utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy [...] odmawiającą skarżącemu zmiany rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. o stwierdzeniu z dniem [...] czerwca 2018 r. faktu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przyznania stronie wnioskowanego odszkodowania.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do charakteru prawnego wspomnianego rozkazu nr [...] stwierdzającego fakt zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej w związku z ustaleniem przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby przez wymienionego, co stanowi obligatoryjną przyczynę zwolnienia ze służby wojskowej zgodnie z art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z. Został on wydany na podstawie art. 115 ust. 2 u.s.w.ż.z., w myśl którego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej

w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Stosownie do art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z. w przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż rozkaz wydany na podstawie art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z. nie kształtuje stosunku służbowego żołnierza, nie wpływa na jego prawa i obowiązki, a jedynie ma za zadanie rejestrować zdarzenie i jego skutek prawny występujący z mocy ustawy. Tego rodzaju rozkaz nie spełnia kryteriów umożliwiających uznanie go za decyzję administracyjną (por. postanowienia NSA: z 13 grudnia 2012 r., I OSK 863/12, z 12 lutego 2013 r., I OZ 29/13). Powyższy charakter prawny rozkazu przesądza o tym, że również ewentualna jego zmiana nie następuje w formie decyzji administracyjnej, poprzedzonej przeprowadzeniem postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest również skorzystanie przez żołnierza ze środków prawnych przewidzianych w art. 154 – 156 k.p.a. (por. wyrok NSA z 9 marca 2018 r., I OSK 2887/16). W sytuacji, gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji organ powinien odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (por. P. Przybysz, K.p.a. Komentarz aktualizowany, LEX 2022, t. 3 pkt 2 lit.a do art. 61a i powołane tamże orzecznictwo i piśmiennictwo), a w przypadku wszczęcia takiego postępowania organ powinien był umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por.

W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), K.p.a. Komentarz, WKP 2019, t. 3 do art. 105 § 1 k.p.a.). Wobec powyższego Sąd uznał, iż organy w kontrolowanej sprawie z naruszeniem powyższych przepisów prowadziły postępowanie administracyjne i wydały decyzje w przedmiocie odmowy zmiany opisanego powyżej rozkazu nr [...], co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w tej części i umorzenie w tym zakresie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Odnosząc się do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania należy wskazać, że u.s.w.ż.z. przewiduje dwa sposoby zwolnienia żołnierzy ze służby.

Po pierwsze, zwolnienie z mocy prawa, następujące w przypadku wystąpienia zdarzenia polegającego, zrzeczeniu się obywatelstwa polskiego (art. 111 pkt 1), na ustaleniu przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby (art. 111 pkt 3), osiągniecia wieku lat sześćdziesięciu (art. 111 pkt 5), upływu czasu zawartego

z żołnierzem kontraktu, jeśli nie nastąpiło zawarcie nowego kontraktu (art. 111 pkt 8), upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ ( art. 111 pkt 9b), utraty stopnia wojskowego albo degradacji (art. 111 pkt 11), wymierzenia prawomocnym orzeczeniem kary dyscyplinarnej usunięcia ze służby (art. 111 pkt 12), prawomocnego orzeczenia środków karnych pozbawienia praw publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza (art. 111 pkt 13), skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności lub aresztu wojskowego bez zawieszenia jej wykonywania (art. 111 pkt 14) oraz prawomocnego ukarania przez organ samorządu zawodowego karą polegającą na zakazaniu lub zawieszeniu uprawnień do wykonywania określonego zajęcia (art. 111 pkt 15). Cechą tego rodzaju zwolnienia ze służby jest, że wystąpienie jednego z powyżej opisanych zdarzeń powoduje, iż żołnierza zwalnia się ze służby z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, bez konieczności wydania osobnej decyzji administracyjnej o zwolnieniu. Wówczas zgodnie ze wspomnianym art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z., dowódca jednostki, w której pełni służbę żołnierz, fakt zwolnienia dokumentuje przez wydanie rozkazu personalnego dla celów ewidencyjnych.

Po drugie, zwolnienie na postawie decyzji administracyjnej, które następuje przez wydanie rozkazu personalnego, wtedy gdy wystąpią obligatoryjne przesłanki zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, tj. wybór na posła lub senatora lub kierownicze stanowisko państwowe (art. 111 pkt 2), odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską (art. 111 pkt 4), otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej (art. 111 pkt 6), odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym (art. 111 pkt 7), upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez żołnierza (art. 111 pkt 9a), niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej (art. 111 pkt 10), nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona (art. 111 pkt 16), a także jeśli wystąpią przesłanki fakultatywne zwolnienia ze służby określone w art. 112 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, tj. skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa, niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej oraz zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych - za pisemną zgodą żołnierza.

Ustawodawca precyzyjnie zatem określa zarówno sposób zwolnienia ze służby, przesłanki oraz tryb zwolnienia. Takie rozwiązanie posiada charakter gwarancyjny dla żołnierzy, którzy wykonując obowiązki służbowe dokładnie znają swoją sytuację i wiedzą kiedy i w jakim trybie mogą być zwolnieni ze służby. Posiada również ważne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania Sił Zbrojnych, ponieważ jasne reguły funkcjonowania w ramach stosunku służbowego powodują, że żołnierze mogą skoncentrować się na wykonywaniu swoich obowiązków służbowych, a nie na ewentualnych zabiegach o to, aby zapewnić byt sobie i swojej rodzinie poza służbą, z której łatwo mogą zostać zwolnieni.

Dodać również należy, że u.s.w.ż.z. określa w art. 116, że w sytuacji, gdy zostały uchylone orzeczenia, o których mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). We wskazanych wyżej przypadkach data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, znajdującemu się w sytuacji określonej w powołanym przepisie, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych stanowiących podstawę zwolnienia (ust. 3).

Ustawodawca zatem w art. 116 u.s.w.ż.z. określił sytuację prawną żołnierza, co do którego uchylono decyzję lub orzeczenie o zwolnieniu ze służby. W tym zakresie nie następuje reaktywacja stosunku służbowego, lecz jedynie zmiana podstawy wypowiedzenia stosunku służbowego wraz z możliwością wypłacenia żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w art. 116 ust. 3. Przepis ten powoduje skutki daleko idące i niekorzystne dla żołnierza, który mimo, że podstawa prawna jego zwolnienia ze służby została uchylona nie może do niej wrócić, co w oczywisty sposób wiąże się również ze stratami finansowymi, które z reguły tylko częściowo zrekompensuje kwota odszkodowania, przyznanego mu na podstawie art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z. Dlatego też przepis art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. nie powinien być interpretowany szeroko, w sposób, który rozszerzałby możliwość jego zastosowania poza dokładnie określone w tym przepisie przesłanki zwolnienia ze służby. Treść art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. wskazuje, że zawiera on enumeratywnie określone przesłanki, w których uchylenie orzeczenia lub decyzji o zwolnieniu powoduje, że nie reaktywuje się stosunku służbowego, lecz zmienia się podstawę zwolnienia oraz przyznaje żołnierzowi odszkodowanie w wysokości określonej w art. 116 u.s.w.ż.z. Zgodnie zatem z art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. przepis ten ma zastosowanie zawsze, gdy zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego czy przesłanka zwolnienia miała charakter obligatoryjny, czy też fakultatywny. Natomiast w przypadku zwolnienia z mocy prawa, art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. wymienia tylko cztery przesłanki zwolnienia, do których przepis ten ma zastosowanie: utratę stopnia wojskowego albo degradację, prawomocne orzeczenie środków karnych pozbawienia prawa publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza, skazanie prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności lub aresztu wojskowego bez zawieszenia jej wykonywania i również prawomocne ukaranie przez organ samorządu zawodowego karą polegającą na zakazie lub zawieszeniu uprawnień do wykonywania określonego zajęcia. Wymienienie wprost przesłanek zwolnienia żołnierza ze służby z mocy prawa, których wystąpienie sprawia, że nie można - w przypadku uchylenia orzeczenia, powodującego wystąpienie takiej przesłanki - restytuować stosunku służbowego - oznacza, że w przypadku innych przesłanek zwolnienia żołnierza z mocy prawa taka możliwość występuje, co dotyczy także sytuacji, w której znalazł się skarżący, tj. uchylenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o niezdolności do służby, ponieważ przesłanka zwolnienia z mocy prawa, określona w art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z., nie została wymieniona w art. 116 ust. 1 tej ustawy.

Wskazać również należy, że takie stanowisko można wyinterpretować z treści uzasadnienia projektu ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie u.s.w.ż.z. oraz

o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). W pkt XX uzasadnienia do projektu ustawy wskazano, że "dotychczasowe przepisy ustawy pragmatycznej nie zawierają regulacji dotyczących spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takich przypadkach w większości uznawano, że żołnierz nie został zwolniony ze służby i wypłacano mu uposażenie za cały czas, jaki upłynął od dnia zwolnienia. Często były to okresy kilkuletnie" (por. uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Sejm V kadencji druk nr 1283, tekst za LEX). Ustawodawca, wprowadzając nowe brzmienie art. 116 u.s.w.ż.z. dążył do tego, aby nowy przepis dotyczył żołnierzy zwalnianych przede wszystkim na podstawie decyzji. Natomiast z treści uzasadnienia nie wynika, aby nowe rozwiązanie miało obejmować wszystkie sposoby zwolnienia żołnierza ze służby.

Stanowisko to ugruntowane jest w orzecznictwie (por. wyroki NSA

z: 17 maja 2018 r., I OSK 1691/16, I OSK 1640/16, I OSK 1692/16, wyrok WSA

w Gdańsku z 23 marca 2016 r., III SA/Gd 102/16, wyrok WSA w Szczecinie z 18 grudnia 2020 r., II SA/Sz 678/20).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy w kontrolowanej sprawie dokonały prawidłowej wykładni art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z., stwierdzając, że przepis ten nie odnosi się do zwolnienia z mocy prawa z art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z., który stanowił podstawę zwolnienia skarżącego. Tym samym zasadnie odmówiono skarżącemu

we wskazanych okolicznościach faktycznych przyznania odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z. zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Wobec tego skarga w pozostałym zakresie (tj. w odniesieniu do rozstrzygnięcia dotyczącego odszkodowania zawartego w pkt 2 decyzji organu I instancji) podlegała oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Ze względu na to, że skarga została uwzględniona jedynie częściowo i to

z przyczyn całkowicie odmiennych od tych w niej podniesionych, Sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.