Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 3690/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Frąckiewicz, Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Romanowski, asesor WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant Jolanta Gieleta, po rozpoznaniu w dniu 04 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi A. G. na uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych w W. 1. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] 2. z dnia [...] października 2000r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę aplikantów radcowskich uchyla zaskarżone uchwały oraz utrzymane nimi w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] kwietnia 2002r. i z dnia [...] czerwca 2000 r.


UZASADNIENIE

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 roku, na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 z późn. zm.) oraz na podstawie § 21, 24, 241, 243, 244 "Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich" w brzmieniu nadanym załącznikiem do uchwały nr 28/IV/98 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 marca 1998 roku, odmówiła wpisania A. G. na listę aplikantów radcowskich w 1999 roku w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w K.

W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że w toku konkursu wszczętego na wniosek zainteresowanej o wpis na listę aplikantów radcowskich w OIRP w K., przeprowadzonego stosownie do uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 1999 roku w sprawie zasad przeprowadzenia konkursu na aplikację radcowską w roku szkoleniowym 1999/2000 A. G. uzyskała 51 lokatę. Kierując się tą lokatą oraz określonym w uchwale nr [...] z dnia [...] lutego 1999 roku limitem przyjęć odmówiono w/w wpisu na listę aplikantów radcowskich w OIRP w K. w 1999 roku.

Od powyższej uchwały odwołała się do Krajowej Rady Radców Prawnych A. G., wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu kwestionowała prawidłowość postępowania konkursowego oraz ustalenia limitów przyjęć na aplikację radcowską.

Po rozpoznaniu odwołania A. G. Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] października 1999 roku na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu uchwały podniesiono, iż w wyniku przeprowadzonego konkursu przez Radę OIRP w K. zgodnie z § 22-252 Regulaminu wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych Pani A. G. uzyskała 141,5 punktów (51 lokata), a więc poza limitem ustalonym na 30 osób. Z tego też powodu brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej uchwały.

Powyższą ostateczną uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. G., wnosząc o jej uchylenie wraz z uchwałą Rady OIRP w K. z dnia [...] czerwca 1999 roku.

W skardze wskazała m.in. na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 65 ust. 1 Konstytucji RP i art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych poprzez wydanie uchwał limitujących liczbę miejsc na aplikację radcowską bez upoważnienia ustawowego wymaganego przez Konstytucję RP.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2001 roku w sprawie II SA 2692/99 uchylił zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 1999 roku Nr [...] oraz uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 roku oraz zasądził od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz A. G. kwotę 50 zł tytułem kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wyroku podniesione zostało, że stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych do Krajowej Rady Radców Prawnych należy ustalenie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów radcowskich, przy czym brak jest w zakresie tego upoważnienia ustawowego do przyznania sobie przez Rady Okręgowe Izby Radców Prawnych, a także przez samą Krajową Radę Radców Prawnych prawa do ustalenia limitu miejsc na aplikację radcowską.

Stosując zasadę wynikającą z art. 92 ust. 2 Konstytucji RP do upoważnienia ustawowego do ustalenia przez Krajową Radę Radców Prawnych zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów radcowskich należało uznać, że przekazana przez KRRP w § 21 pkt 3 Regulaminu postępowania KRRP na rzecz rad OIRP możliwość wprowadzenia dodatkowych form oceny przydatności kandydata (np. testu psychologicznego, jak to uczyniła Rada OIRP w K. w uchwale Nr [...] z dnia [...] lutego 1999r.) naruszyło delegację ustawową, w związku z tym powyższa uchwała dotknięta byłą wadą prawną.

Intencją ustawodawcy było to, aby Krajowa Rada Radców Prawnych wprowadziła w swoim Regulaminie jednolite zasady przeprowadzania konkursu na aplikantów radcowskich na terenie całego kraju, ściśle określone w tym Regulaminie, znane wszystkim kandydatom przed przystąpieniem do konkursu.

Uchwały Rady OIRP w K., będące podstawą przeprowadzenia konkursu na aplikację radcowską w roku szkolnym 1999/2000, a konkretnie uchwały nr [...] i [...] z dnia [...] lutego 1999r. w sprawie zasad przeprowadzenia konkursu na aplikację radcowską oraz w sprawie limitu miejsc na aplikację radcowską zostały podjęte bez podstawy prawnej z przekroczeniem delegacji ustawowej z art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych i z naruszeniem art. 92 ust. 2 Konstytucji RP.

Skoro zaskarżona uchwała odmawiająca skarżącej wpisu na listę aplikantów radcowskich jako podstawę prawną powołuje również przepisy omawianego Regulaminu postępowania KRRP, a w szczególności § 244, § 20, § 21 pkt 3 podpunkt 2, zasługują na odmowę ich zastosowania jako sprzeczne z art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych i art. 92 ust. 2 Konstytucji RP, a w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Rady OIRP w K. Nr [...] i [...], które z przyczyn podanych wyżej również dotknięte są tymi samymi wadami, to podlega ona uchyleniu w oparciu o przepis art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm.).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za zbędne rozważanie pozostałych zarzutów skarżącej, gdyż już z przyczyn omówionych wyżej zaskarżona uchwała nie mogła się ostać.

W związku z brakiem rozstrzygnięcia Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich po postępowaniu z 1999r. w ciągu 3 miesięcy od otrzymania wyroku NSA wraz z aktami sprawy, A. G. wezwała Radę pismem z dnia 24 września 2001 roku do wydania stosownego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na powyższe Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. pismem z dnia 7 listopada 2001 roku poinformowała A. G., że obecnie złożony wniosek o wpis wobec uchylenia uchwały odmawiającej wpisu upoważnia ją do przystąpienia do najbliższego konkursu bez ponoszenia opłat. Ponadto Rada stwierdziła w tym piśmie, że dopiero w przyszłości Rada Okręgowej Izby w drodze uchwały określi warunki konkursu, których spełnienie i osiągnięty wynik będzie upoważniał do uzyskania wpisu.

Wobec powyższego stanowiska Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., A. G. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ośrodka Zamiejscowego w K., skargę z dnia 6 października 2001 roku na nie wydanie w trzymiesięcznym terminie wynikającym z ustawy o radcach prawnych rozstrzygnięcia w przedmiocie wpisu na listę aplikantów po przeprowadzonym konkursie w 1999r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w K., wyrokiem z dnia 12 marca 2001 roku w sprawie II SAB/Ka9/02 zobowiązał Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. do podjęcia uchwały w przedmiocie wpisu skarżącej A. G. na listę aplikantów radcowskich i zasądził na rzecz skarżącej kwotę 5 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd pokreślił, iż zasadnie wywodzi skarżąca, iż w świetle treści art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych uchwała Rady powinna być podjęta w tym przedmiocie w ciągu 3 miesięcy od otrzymania wyroku NSA z 2 kwietnia 2001 roku w sprawie II SA 2692/99 wraz z aktami sprawy. Błędne natomiast jest stanowisko Rady, iż skarżąca po uchyleniu uchwały o odmowie wpisu powinna poddać się ponownie egzaminowi konkursowemu. W takim bowiem przypadku doszłoby do kreowania nowej sprawy administracyjnej. Przy zaakceptowaniu takiego stanowiska, nie znajdującego zresztą żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa nie miałoby żadnego znaczenia i sensu postępowanie, jakie toczyło się już przed NSA w Warszawie. Po uchyleniu uchwał o odmowie wpisu, sprawa powinna być rozpoznana ponownie według ogólnie obowiązujących reguł postępowania administracyjnego, a więc z uwzględnieniem wykładni prawa materialnego zawartego w wyroku NSA w Warszawie. Przy podjęciu ponownej uchwały powinno być wzięte pod uwagę stanowisko wynikające z uchwały NSA z dnia 21 lutego 2000r. sygn. akt OPS 6/99 ONSA z 3/2000 poz. 89. Oznacza to, że w niniejszej sprawie o wpis na listę aplikantów radcowskich, wszczętej w 1999 roku winny mieć zastosowanie przepisy wtedy obowiązujące.

W dniu [...] kwietnia 2002 roku Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. podjęła Uchwałę nr [...] o odmowie wpisania Pani A. G. na listę aplikantów radcowskich. Powyższa uchwała została podjęta w oparciu o art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 14 poz. 145 z późn. zm.) oraz § 1 uchwały nr 418/V/2001 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 grudnia 2001 roku w sprawie zasad przeprowadzenia konkursu na aplikację radcowską oraz ustalenia wysokości opłaty konkursowej.

W uzasadnieniu uchwały podniesione zostało, iż podstawą wpisu Pani A. G. na listę aplikantów radcowskich nie może być fakt, iż jedynie uczestniczyła ona w konkursie z 1999 roku. Legalność tego konkursu została bowiem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zakwestionowana, a tym samym z uczestnictwa w tym konkursie Pani A. G. nie może wprowadzać dla siebie skutków prawnych. Okoliczność tę dodatkowo potwierdza fakt, że nawet przy symulacji wyników tegoż konkursu polegającej na odjęciu wszystkim kandydatom punktów uzyskanych z dwóch dodatkowo wprowadzonych przez Okręgową Radę Radców Prawnych testów – Pani A. G. uzyskała 114,5 pkt, a więc ilość punktów nie kwalifikującą jej do uzyskania wpisu (wedle zasad obowiązujących w tym konkursie).

Mimo pouczenia Pani A. G. nie złożyła wymaganych dokumentów i nie przystąpiła do konkursu w 2002 roku, a zatem nie może być ona wpisana na listę aplikantów radcowskich wobec tego, że nie został spełniony wymóg wynikający z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Od powyższej uchwały odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych w W. złożyła A. G., wnosząc o jej uchylenie i zobowiązanie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. do wpisania jej na listę aplikantów radcowskich po przeprowadzonym postępowaniu z 1999r.

Odwołująca podniosła, iż kwestionowana przez nią uchwała narusza wytyczne zawarte w wyroku NSA z dnia 2 kwietnia 2001 roku, sygn. akt II SA 2692/99 oraz w wyroku z dnia 12 marca 2002r. sygn. akt II SAB/Ka 9/02 albowiem w sentencji zaskarżonej uchwały o odmowie wpisu nie wskazano, że odmowa wpisu następuje po przeprowadzonym postępowaniu w 1999 roku. Z sentencji uchwały wynika natomiast, iż Rada odmówiła jej wpisu w związku z tym, iż nie przystąpiła do egzaminu konkursowego w 2002r., co jest oczywiście stanowiskiem błędnym w świetle obu powoływanych wyroków NSA.

Krajowa Rada Radów Prawnych po rozpoznaniu odwołania Pani A. G. uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 roku zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] kwietnia 2002r. utrzymała w mocy. W swojej uchwale Krajowa Rada Radców Prawnych wskazała, że argumenty organu I instancji są słuszne i w związku z tym przytoczyła obszerne fragmenty uchwały organu I instancji.

Na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 2002 roku Nr [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. G., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] kwietnia 2002 roku Nr [...] i o orzeczenie o istnieniu uprawnienia w postaci wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Zaskarżonej uchwale A. G. zarzuciła naruszenie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 p. 368 z późn. zm.) poprzez niewykonanie wskazań zawartych w uzasadnieniach wyroków NSA z dnia 2 kwietnia 2001 roku sygn. akt. II SA 2692/99 i NSA Ośrodka Zamiejscowego w K. z dnia 12 marca 2002 roku sygn. akt II SAB/Ka 9/02, niezastosowanie Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich w brzmieniu nadanym załącznikiem do uchwały nr 28/IV/98 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 marca 1998 roku w zakresie nie dotkniętym wadami, zastosowanie wbrew wytycznym wynikającym z zapadłych w sprawie wyroków NSA przepisów § 1 uchwały z dnia 15 grudnia 2001 roku nr 418/V/2001 Krajowej Rady Radców Prawnych w W. w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską oraz ustalenia wysokości opłaty konkursowej, a także stanowiących załącznik nr 1 do w/w uchwały KRRP nr 418/V/2001 z dnia 15 grudnia 2001r. pt. "Zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską", a tym samym złamanie zasady lex retro non agit, naruszenie art. 33 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 1, 3-5, i art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, naruszenie art. 2, 7, 31 ust. 3, 32, 65 Konstytucji RP naruszenie art. 6 Międzynarodowego Paktu Praw Społecznych i Kulturalnych, naruszenia art. 6, 7, 8, 11, 12, 54 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie, podnosząc argumenty, jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Stan faktyczny sprawy 6 II SA 9/01, która po podjęciu postępowania otrzymała sygn. VI SA/Wa 312/04 i została postanowieniem Sądu z dnia 7 kwietnia 2004r. połączona do łącznego rozpoznania i do rozstrzygnięcia ze sprawą II SA 3690/02 i pod numerem tej sprawy przedstawia się następująco.

A. G. w 2000 roku ponownie ubiegając się o wpis na listę aplikantów radcowskich w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w K. przystąpiła do konkursu prowadzonego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.

Po zakończonym postępowaniu konkursowym, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w dniu [...] marca 2000 roku podjęła uchwałę Nr [...] o odmowie wpisu A. G. na listę aplikantów radcowskich w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w K. w roku 2000. Podstawą wydania tej uchwały był art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 z późn. zm.) oraz § 21, § 24, § 241, § 243, § 244 Uchwały nr 28/IV/98 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 marca 1998 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu uchwały podano, że w wyniku przeprowadzonego konkursu na podstawie uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] lutego 2000 roku w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską w roku szkolnym 2000/2001 ustalono, że A. G. uzyskała 141 punktów zajmując 82 lokatę. Zgodnie zaś z uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] kwietnia 2000r. w sprawie ustalenia limitu przyjęć na aplikację radcowską w roku szkoleniowym 2000/2001 osiągnięty przez nią wynik jest poniżej minimum, które w tym konkursie wyniosło 151 punktów. W odwołaniu od tej uchwały z dnia 7 sierpnia 2000 roku, uzupełnionym pismem z dnia 6 września 2000 roku A. G. wskazując, iż doszło do naruszenia art. 7, 8, 9, 11 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 311 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych zarzuciła, iż zaniżono jej ocenę pracy pisemnej, źle oceniono odpowiedź na pyt. 21 i 57 testu prawniczego, zbyt mało punktów przyznano z rozmowy kwalifikacyjnej i wniosła o podwyższenie jej punktacji.

W następstwie rozpoznania tego odwołania Krajowa Rada Radców Prawnych w dniu [...] października 2000 roku podjęła uchwałę nr [...], mocą której zaskarżoną uchwałę utrzymała w mocy uznając, iż w odwołaniu skarżąca nie podniosła zarzutów co do prawidłowości postępowania kwalifikacyjnego mogących mieć wpływ na ocenę kandydata, skutkujących wpisaniem na listę aplikantów radcowskich.

W szczególności zarzuty wnioskodawczyni co do oceny pracy pisemnej i testu są bezpodstawne. Obydwaj recenzenci ocenili pracę wnioskodawczyni na ocenę plus dobry (20 pkt), która to ocena należy do wysokich. Na ocenę bardzo dobrą pracy nie oceniono, gdyż zabrakło w pracy oceny zachowania Polski oraz decyzji UE.

Co do testu, to analiza dokonana przez wnioskodawczynię jest błędna. W zakresie testu psychologicznego jej autorzy przekazali opinię, wskazującą na to, że w większości przypadków odpowiedzi wnioskodawczyni były prawidłowe.

Na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2000 roku A. G. w dniu 2 stycznia 2001 roku złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą uzupełniła pismem z dnia 1 sierpnia 2002 roku, złożonym na terminie rozprawy w dniu 1 sierpnia 2002 roku.

Wnioski skargi A. G. sprowadzają się do uchylenia uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2000 roku, nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] czerwca 2000 roku nr [...] z uwagi na postawione tym uchwałom zarzuty tj.:

1. naruszenia w toku postępowania konkursowego przeprowadzonego na podstawie Instrukcji w sprawie przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską będącej załącznikiem do uchwały nr 234/V/2000 z dnia 21 lutego 2000r., przepisów art. 7, 8, 9 i 11 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 30, poz. 168 z późn. zm.), art. 311 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. nr 19 poz. 145 z późn. zm.)

2. wydanie uchwał limitujących liczbę miejsc na aplikację radcowską bez upoważnienia ustawowego wymaganego przez Konstytucję RP, co stanowi naruszenie art. 65 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 6 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych (Dz.U. z 1977 r. nr 38 poz. 169), art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych.

3. nierozpatrzenie przez Krajową Radę Radców Prawnych odwołania z dnia 3 sierpnia 2000 roku, uzupełnionego pismem z dnia 6 września 2000 r. wniesionego od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 roku oraz naruszenie art. 1071§ 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak uzasadnienia rozstrzygnięcia zapadłego w uchwałach zarówno Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., jak i Krajowej Rady Radców Prawnych w W.

Ponadto A. G. wniosła, aby w uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. ma obowiązek w ustawowym trzymiesięcznym terminie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem wydać uchwałę w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich, ponowne rozpatrzenie sprawy po uchyleniu uchwał organów I i II instancji samorządu radcowskiego w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich winno opierać się na podstawie stanu faktycznego ustalonego w konkursie w 2000 roku i stanu prawnego wtedy obowiązującego tj. na podstawie Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich stanowiącego załącznik do uchwały nr 28/IV/98 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 marca 1998 roku w zakresie nie dotkniętym uchybieniami przy uwzględnieniu oceny prawnej zawartej w wyroku oraz, że pozytywny wynik konkursu jaki osiągnęła skarżąca jest dla organów samorządu radcowskiego wiążący i nie może być podważony.

W związku z zarzutami skarżącej dotyczącymi m.in. niezgodności z Konstytucją RP podstaw prawnych, w oparciu o które podjęte zostały zaskarżone uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2002 roku, na podstawie art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 roku o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102 poz. 643 ze zm.), zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: "Czy przepis art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. nr 19, poz. 145, z 1988r. Nr 33, poz. 175, z 1996 roku, Nr 106, poz. 496, z 1997r. Nr 75, poz. 471, z 1998r. Nr 106 poz. 668, z 1999 roku Nr 75 poz. 853 i Nr 83 poz. 931 oraz z 2000r. Nr 48 poz. 545, Nr 94 poz. 1037 i Nr 98 poz. 1070) jest zgodny z art. 17 ust. 1, w związku z art. 17 ust. 2 oraz z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i zawiesił postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, Nr 240 poz. 2052) "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Tak więc w niniejszej sprawie do Sądu należała ocena pod względem zgodności z prawem zaskarżonej uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2002 roku oraz utrzymanej nią w mocy uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] kwietnia 2002 roku w sprawie odmowy wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich po przeprowadzonym konkursie w 1999 roku, a także zaskarżonej uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2000 roku oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] czerwca 2000 r. w sprawie odmowy wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich po przeprowadzonym konkursie w 2000r.

Uchwały organów obu instancji zapadały na podstawie przepisów podjętych jako uchwały organów samorządowych wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. nr 19 poz. 145 ze zm.).

W dniu 18 lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytania prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych, dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie.

W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych związanych z naborem na aplikację radcowską Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku sygn. akt P. 21/02, opublikowanym w Dz.U. z 4 marca 2004r. orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy o której mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenie konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinno być unormowane w aktach prawnych o randze ustawy. Ponieważ jednak przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzania konkursów na aplikację, umożliwiając dowolne unormowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych zostały one uznane za niezgodne z konstytucją. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucje przeprowadzające konkurs dopuszczający do aplikacji, nie mają jednocześnie pełnej niezależności w ustaleniu jego zasad. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do podjęcia postępowań w sprawach, w których Trybunałowi postawione zostały pytania prawne i umożliwia sądowi pytającemu uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisów, które mają stanowić jedną z podstaw rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być natomiast podstawą do automatycznego unieważnienia wszystkich konkursów przeprowadzonych przez Samorządy zawodowe. Osoby, które nie podjęły w tych sprawach kroków prawnych przed NSA będą więc mogły jeszcze raz przystąpić do konkursów organizowanych na nowych zasadach.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych oraz utrzymane nimi w mocy odpowiednie uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte na przepisach wydanych o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.).

Stosowanie do art. 145a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekła o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje sąd do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w obu skargach staje się zbędne.