Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1117/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy: article: art.28. ust. 2 w zw. z art. 28ust. 3 pkt.3, art. 28 ust. 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par 3 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: sekr. sąd. Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym:

1. ubezpieczenia społeczne - za okres od maja 2006 r. do czerwca 2016 r., w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek za zwłokę liczonych na dzień 9.04.2018 r. w kwocie [...]zł, kosztów upomnienia - [...] zł;

2. ubezpieczenie zdrowotne - za okres od stycznia 2006 r. do czerwca 2016 r., w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek za zwłokę liczonych na dzień 9.04.2018 r. w kwocie [...]zł;

3. Fundusz Pracy - za kres od stycznia 2008 r. do czerwca 2016 r., w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek za zwłokę liczonych na dzień 9.04.2018 r. w kwocie [...]zł.

W ramach przeprowadzonego postępowania ZUS ustalił, że M. S. figuruje jako płatnik składek od 1 stycznia 2006 r., przy czym od dnia 16 czerwca 2016 r. zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej. Organ wskazał, że w trakcie prowadzenia działalności M. S. nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W stosunku do niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne prze Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. oraz Dyrektora Oddziału ZUS w K., jednak egzekucja jest nieskuteczna. Komornik sądowy w styczniu 2018 roku umorzył postępowanie egzekucyjne obejmujące należności za okres 02/2006-04/2007 z uwagi na jego bezskuteczność. Pozostałe należności pozostają w realizacji.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wskazał, że M. S. nie posiada majątku nieruchomego i ruchomości. Z tytułu działalności w 2015 roku wykazała przychody w wysokości [...] zł i dochód [...] zł, w 2016 roku wykazała przychody w wysokości [...] zł i dochód [...] zł, natomiast w 2017 roku nie wykazała żadnych przychodów/dochodów z działalności - była zawieszona. W okresie od 6 grudnia 2016 r. M. S. zarejestrowana była w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od 23 kwietnia 2018 r. jest ona zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania umowy zlecenia u płatnika Manpowergroup sp. z o.o., jednak brak jest informacji o dochodach uzyskiwanych z tego tytułu.

Organ stwierdził, że M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ponosi kosztów bieżącego utrzymania oraz nie posiada innych zobowiązań pieniężnych. Nie korzysta też z pomocy opieki społecznej.

W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył treść art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. oraz stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. W ocenie organu, również przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego działalności M. S.. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie można także stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.p.s., zaistniały w niniejszym przypadku. Co prawda strona nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej. Jednak stan ten nie musi mieć w stosunku do niej charakteru trwałego, albowiem zawiesiła ona jedynie wykonywanie działalności gospodarczej i ma możliwość jej wznowienia i uzyskania stałego źródła zarobkowania. Organ zwrócił też uwagę, że żaden z organów egzekucyjnych, tj. ani Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. ani Dyrektor Oddziału ZUS w K. jak na razie nie stwierdził całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Zdaniem organu, biorąc pod uwagę fakt, że M. S. podjęła pracę na umowę zlecenie, nie można wykluczyć, że egzekucja będzie skuteczna. Zakład nie ma więc obowiązku umarzania należności, zwłaszcza gdy dostrzega realne szansę na ich odzyskanie.

W ocenie organu, również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w niniejszym przypadku, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Zakład Ubezpieczeń Społecznych uważa zatem, że w przypadku M. S. nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to więc pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał się na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Organ wyjaśnił, że wziął pod uwagę możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez stronę zadłużenia pozbawiałaby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jednak w ocenie Zakładu sytuacja ta w niniejszej sprawie nie zachodzi. Aktualnie bowiem M. S. nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej, jednak pozostawanie przez nią bez dochodów nie ma charakteru trwałego, gdyż może ona wznowić wykonywanie działalności zakładając uzyskiwanie z niej dochodów. Ponadto organ stwierdził, że M. S. rozpoczęła wykonywanie umowy zlecenia, skutkiem czego jest osiąganie przez nią dochodu. Organ przyznał, że strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a aktualna kwota zadłużenia przerasta jej zdolności płatnicze, jednak ma ona możliwości poprawy swojej sytuacji, gdyż jest osobą młodą, ma możliwość wznowienia działalności, a obecnie uzyskuje dochody z umowy zlecenia. Zdaniem organu, istnieje zatem szansa, że M. S. przystąpi do spłaty posiadanego zadłużenia chociażby w ratach dostosowanych do aktualnych możliwości płatniczych.

W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w stosunku do strony nie ma również zastosowania przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Nie wykazała ona bowiem, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zdaniem organu, M. S. nie wykazała również, aby jej stan zdrowia uniemożliwiał wykonywanie aktywności zawodowej. Oświadczyła co prawda, że jest w bardzo złym stanie psychicznym, jednakże nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających ten stan. Dlatego też organ uznał, że M. S. jest osobą zdolną do pracy i mającą możliwość uzyskiwania dochodów w wysokości umożliwiającej opłacenie należności. Zdaniem organu, wobec M. S. nie będzie miał także zastosowania § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, gdyż ma on zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie dysponuje też informacjami, które wskazywałaby, że istnieją inne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zadłużenia M. S. na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Pismem z dnia 26 czerwca 2018 r. M. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż nie jest w stanie spłacić długu jaki posiada w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Oświadczyła, że nie posiada żadnych gruntów i budynków. Obecnie nie posiada też meldunku, gdyż mieszka u różnych znajomych. Dlatego też nie ponosi żadnych opłat, a jedynie na bieżące potrzeby. M. S. wskazała również, że w dniu 22 maj 2018 r. zlikwidowała działalność gospodarczą, która do tej pory była zawieszona, na dowód czego przedłożyła kopię wniosku z CEIDG. Podniosła także, że jest w bardzo złym stanie psychicznym i ciężko jej podjąć pracę. Na poparcie swoich twierdzeń M. S. przedłożyła zaświadczenie lekarskie oraz kopie recepty na lek Sulpiryd wyjaśniając, że jest to lek na ostre i przewlekłe psychozy w tym depresje. M. S. stwierdziła również, że choć jest osobą młodą to jednak nie posiada żadnego wykształcenia, a w związku z chorobą psychiczną ciężko jest jej znaleźć pracę. Poza tym nawet jeśli znajdzie pracę to kwoty jakie może zarobić nigdy nie przekraczają minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jej zdaniem, w obecnym czasie przy zarobkach minimalnego wynagrodzenia za pracę ciężko się jej utrzymać, zwłaszcza gdy nie ma się gdzie na stałe zatrzymać, gdyż nie stać jej na wynajem mieszkania. M. S. podniosła, że zarabia 13,70 brutto za godzinę i ledwo starcza jej na żywność i inne codzienne wydatki. Do pracy z powodu braków środków do życia dojeżdża na rowerze, żeby było najtaniej. Podkreśliła, że praca, którą obecnie ma nie daje jej gwarancji stałego i długiego zatrudnienia.

Rozpoznając ponownie sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 6 sierpnia 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej k.p.a.), w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS ustalił, że od 1 stycznia 2006 r. do 15 czerwca 2016 r. M. S. prowadziła działalność gospodarczą (wykreślenie działalności z CEIDG od 23 maja 2018 r.). Zaległości na jej koncie objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w K. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego, którzy nie stwierdzili ich całkowitej nieściągalność. Od 23 kwietnia 2018 r. M. S. zatrudniona jest na umowę zlecenie, uzyskując z tego tytułu w maju 2018 r. dochód brutto [...] zł, netto [...] zł, a w czerwcu 2018 r. dochód brutto [...] zł, netto [...] zł. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem, nie zgłasza żadnych zobowiązań oprócz zaległości w ZUS. Nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej.

Następnie organ przytoczył treść art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Zdaniem ZUS, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. w przypadku stwierdzonego zadłużenia również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego prowadzonej przez stronę działalności. W ocenie organu, także okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., nie zaistniały w niniejszym przypadku, gdyż w toku prowadzonych przez Dyrektora Oddziału ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowań egzekucyjnych dotychczas nie została stwierdzona całkowita nieściągalność. Ponadto organ zauważył, że M. S. zatrudniona jest na umowę zlecenie, z której możliwe jest prowadzenie egzekucji, co w konsekwencji przyczyni się do zmniejszenia jej zadłużenia. ZUS stwierdził, że także przesłanka art. 28 ust. 3 pkt4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w przypadku M. S., gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Z tych powodów organ uznał, że nie zachodzą wobec M. S. przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to więc pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

Organ wyjaśnił, że wobec braku przesłanki całkowitej nieściągalności Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS może umorzyć należności jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Umorzeniem z tego powodu można objąć należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Organ przytoczył treść § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia oraz stwierdził, że w stosunku do M. S. nie ma zastosowania przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż nie wykazała ona, że w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia poniosła straty materialne uniemożliwiające - w przypadku opłacenia należności z tytułu składek - prowadzenie działalności. Nie przedstawiła żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia takich zdarzeń.

Organ stwierdził, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek oraz razem z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. przedstawiła dokumenty, które jednak nie potwierdzają sytuacji przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Zdaniem organu, nie wykazała ona w sposób bezsporny, że spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. M. S. uzyskuje bowiem dochód z tytułu umowy zlecenia, nie ponosi wydatków na utrzymanie ani nie ma innych zobowiązań. Nie korzysta też z żadnych form pomocy społecznej.

W ocenie ZUS, z przedłożonej do wniosku o umorzenie dokumentacji nie wynika, że choroba pozbawia M. S. możliwości uzyskiwania dochodów. Udokumentowała ona co prawda pozostawanie w leczeniu psychiatrycznym, jednak nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności czy całkowitej niezdolności do pracy, które uniemożliwiałoby podjęcie zatrudnienia. Wobec tego organ uznał, że w stosunku do strony nie będzie miał zastosowania § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności, mówiący o przewlekłej chorobie zobowiązanego bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mając powyższe na względzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że poprzednio wydana decyzja jest prawidłowa, gdyż w niniejszej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek oraz nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w związku z niestwierdzeniem całkowitej nieściągalności. Nie zostały więc spełnione przesłanki umorzenia należności, określone w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

W skardze na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych M. S. wniosła o jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 8 czerwca 2018 r. nr [...] Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala twierdzić, że definitywnie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować jej zaległości w opłacaniu składek, jak również braku małżonka, następców prawnych oraz osób trzecich, na których można by przenieść odpowiedzialność za w/w zadłużenie;

2. alternatywnie (w przypadku, w którym zarzut określony w pkt 1 byłby nieskuteczny), skarżąca zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3 a ww. ustawy w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala twierdzić, że pomimo braku całkowitej nieściągalności zaległych składek, ich zwrot pozbawiłby ją oraz jej rodzinę, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

3. naruszenie art. 7 oraz art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, oraz analizę materiału dowodowego w sposób dowolny i godzący w zasady doświadczenia życiowego, w konsekwencji wykroczenie poza granice uznania administracyjnego, uprawniającego organ rentowy do podjęcia decyzji, w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek oraz odsetek od ww. zaległości.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy powstały z powodu jej niewiedzy o konieczności ich płacenia. Wyjaśniła, że jest osobą słabo wykształconą, której nikt nie informował o zasadach prowadzenia działalności gospodarczej. Całą dokumentację firmy prowadziła sama, w zeszytach, nie korzystając z usług biura rachunkowego z uwagi na bardzo niski dochód. Działalność, którą skarżąca prowadziła polegała na sprzedaży zniczy i kwiatów przy cmentarzach. Działalność ta miała charakter sezonowy i skromny, a towar, którym handlowała zakupywany był w niewielkiej ilości (z uwagi na brak środków do życia). Dopiero z początkiem 2018 r. skarżąca dowiedziała się o konieczności składania zeznań podatkowych z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wtedy też otrzymała zawiadomienia z Urzędu Skarbowego w W. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zaległościach w regulowaniu zobowiązań publicznoprawnych. Pomimo wielu próśb oraz wniosków kierowanych do w/w instytucji ulgi w spłacie zaległości odmówiono jej zarówno w Urzędzie Skarbowym, jak również w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

Skarżąca podniosła, że aktualnie zmaga się z depresją oraz problemami natury psychicznej, które uniemożliwiają jej podjęcie stałej, dobrze płatnej i odpowiedzialnej pracy. Z uwagi na wciąż pogłębiające się problemy ze zdrowiem, jak również coraz mniejszy obrót, zmuszona była zawiesić działalność gospodarczą, a niespełna dwa lata później, po uzyskaniu wiedzy o konieczności płacenia tak wysokich składek, działalność tą natychmiast zamknęła. Wtedy też popadła w poważniejsze problemy zdrowotne, które wpędziły ją w spiralę zadłużenia. Skarżąca dodała, że złożyła wniosek w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W., celem otrzymania orzeczenia, które potwierdzi jej problemy zdrowotne.

Skarżąca wskazała również, że przez dłuższy czas postawała bezrobotna, gdyż żaden pracodawca nie chciał nawiązać z nią współpracy. Udało jej się zatrudnić jedynie na umowie zlecenie, które to wynagrodzenie z trudnością wystarcza na zaspokojenie jej najbardziej podstawowych potrzeb bytowych. Z tego też powodu skarżąca ma także zadłużenie w innych prywatnych firmach, które podobnie jak organy władzy publicznej, egzekwują swoje świadczenia na drodze egzekucji komorniczej.

Skarżąca zaznaczyła przy tym, że jest osobą samotną, nie mogącą liczyć na pomoc osób trzecich. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, a nawet domu, w którym mogłaby na stałe zamieszkać. Co więcej, egzekucja komornicza, jak również wciąż piętrzące się odsetki ustawowe za zwłokę w spłacie zadłużenia sprawiają, że już teraz nie jest ona w stanie zaspokoić wszystkich podstawowych potrzeb bytowych. Skarżąca oświadczyła, że z uwagi na niski dochód żyje w ubóstwie.

Zdaniem skarżącej, biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny, uzasadnione jest twierdzenie, że w aktualnym stanie faktycznym spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż bezsprzeczne i definitywnie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku, z którego mogłaby spłacić tak wysokie zadłużenie, jak również brak jest innych osób (małżonka, następców prawnych bądź osób trzecich), na które Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógłby przenieść odpowiedzialność za jej zadłużenie.

Odnosząc się do argumentu organu, że w toku prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych nie została stwierdzona całkowita nieściągalność, skarżąca stwierdziła, że całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ww. ustawy, nie zawsze musi polegać na całkowitej bezskuteczności egzekucji, zaś sam fakt nie prowadzenia działalności gospodarczej, braku majątku z którego zobowiązany mógłby spłacić tak ogromne zadłużenie, jak również braku innych osób, które odpowiedzialność tą mogłyby przejąć, powinien zostać ustalony w oparciu o akta przedłożone przez skarżącą do akt sprawy, a nie tylko i wyłącznie w oparciu o wynik postępowania egzekucyjnego. Skarżąca uważa zatem, że prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ww. ustawy powinna prowadzić do wniosku, że zastosowanie ulgi przewidzianej w tym przepisie będzie możliwe także w sytuacji, w której egzekucja komornicza jest skuteczna, jednak w stopniu daleko odbiegającym od możliwości spłaty wszystkich zobowiązań względem organu rentowego. Zdaniem skarżącej, już w oparciu o powyżej przywołane przepisy, zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinny zostać umorzone w całości.

W przekonaniu skarżącej, materiał dowodowy przedłożony przez nią do akt postępowania w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości pozwala stwierdzić, że jej sytuacja dochodowa, majątkowa, rodzinna oraz zdrowotna, nie pozwala na bezwzględne egzekwowanie od niej kwoty przekraczającej 150 tysięcy złotych, bez narażenia na brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Skarżąca podkreśliła, że od wielu lat borykając się z chorobą psychiczną i depresją, pozostaje nieaktywna zawodowo (tak np. w zaświadczeniu urzędu pracy, czy też dokumentacji potwierdzającej zawieszenie a następnie zakończenie działalności gospodarczej przez skarżącą). Pomimo aktywnych starań z jej strony, od 2016 r. nie była w stanie znaleźć stałej, dobrze płatnej pracy. Także aktualnie skarżąca nie dysponuję zarobkami, które nawet w podstawowym stopniu pozwoliłyby jej spłacać nawet ratalnie zadłużenie, bez zagrożenia dla zabezpieczenia wszystkich niezbędnych potrzeb bytowych. Zdaniem skarżącej, świadczą o tym egzekucje komornicze, aktualnie posiadany dochód (od [...] zł do [...] zł netto), jak również dokumentacja medyczna, którą załączyła do skargi.

M. S. stwierdziła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na "realne szanse" odzyskania należnych składek, nie wziął pod uwagę jej aktualnej, bardzo trudnej sytuację, w której się znalazła. W opinii skarżącej, tak rozumiane "realne szanse" Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skazują ją na dożywotnią egzekucję, która skutecznie pozbawia ją środków do życia. Dlatego też, decyzji obu organów, skarżąca zarzuciła dowolność i brak logicznego uzasadnienia. Pomimo bowiem dostarczenia dokumentacji medycznej, złożenia do akt sprawy dokumentacji, która potwierdza problemy ze znalezieniem stałej dobrze płatnej pracy, jak również pomimo udokumentowania bardzo niskiego dochodu z tytułu umowy zlecenia, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (przekraczając granice swobodnej oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym) stwierdzono, że zagrożenie dla braku możliwości zapewnienia przez nią wszystkich potrzeb bytowych nie występuje.

Mając powyższe na względzie skarżąca stwierdziła, że nawet przy założeniu że nie spełnia ona przesłanki, o której mowa w art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy, jej sytuacja życiowa, dochodowa, majątkowa oraz rodzinna w pełnym zakresie aktualizuje możliwość skorzystania z ulgi w spłacie zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Aktualnie żyje ona bowiem w ubóstwie, często odmawiając sobie możliwości zakupu wystarczającej ilości żywności bądź odzieży. Z posiadanego dochodu skarżąca ledwo jest w stanie zakupić te najbardziej podstawowe produkty żywnościowe, nie wspominając o jakichkolwiek dobrach luksusowych.

Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że część należności, które próbuje od niej wyegzekwować Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest przedawnione. Stosownie bowiem do postanowień art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wszystkie tytuły wykonawcze wystawione zostały przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych 5 lutego 2018 r., zaś dokumenty te dotyczyły zaległości z lat 2006 - 2016. Stosownie do postanowień w/w przepisu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł, zdaniem skarżącej, skutecznie dochodzić składek należnych nie wcześniej niż od lutego 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył wydruk z CEIDG na okoliczność wykreślenia prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej są w niniejszej sprawie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., którymi odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek.

Na wstępie należy przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 i 3 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Od zasady możliwości umorzenia składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności ustawa przewiduje dwa wyjątki.

Pierwszy wyjątek dotyczy składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, do których to składek nie stosuje się przepisów dotyczących umorzenia.

Drugi został opisany w art. 28 ust. 3a ustawy, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tym samym ustawodawca dopuścił możliwość umorzenia, pomimo braku całkowitej nieściągalności składek z tytułu ubezpieczenia tych ubezpieczonych, którzy są równocześnie płatnikami składek, czyli np. przedsiębiorców.

Przesłanki uzasadniające umorzenie należności wymienionych w ust. 3a, zostały przykładowo wymienione w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej K.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 K.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.). Przestrzeganie powyższych zasad postępowania jest szczególnie istotne w sprawach dotyczących osób w podeszłym wieku, których sytuacja bywa ciężka z uwagi na ich stan zdrowia oraz wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych lub rentowych. W przypadku tych osób organy powinny wykazać się szczególną dokładnością przy ustalaniu okoliczności mających wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonych decyzji, w oparciu o wyżej wymienione zasady, Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one wskazane powyżej przepisy postępowania w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z porządku prawnego, dlatego też skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie możliwość umorzenia zadłużenia skarżącej rozpatrywana była przede wszystkim na podstawie przepisów przywołanego wyżej rozporządzenia.

Zdaniem Sądu, zasadnicza oś sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca spełnia przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 pkt.1 rozporządzenia.

W ocenie Sądu, badając spełnienie tych przesłanek organ nie dokonał prawidłowego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej. Na podstawie zebranych dokumentów organ ustalił, że skarżąca od 1 stycznia 2006 r. do 15 czerwca 2016 r. prowadziła działalność gospodarczą (wykreślenie działalności z CEIDG od 23 maja 2018 r.). Od 23 kwietnia 2018 r. skarżąca zatrudniona jest na umowę zlecenie, uzyskując z tego tytułu w maju 2018 r. dochód brutto [...] zł, netto [...] zł, a w czerwcu 2018 r. dochód brutto [...] zł, netto [...] zł. Organ wskazał, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem, nie zgłasza żadnych zobowiązań oprócz zaległości w ZUS. Skarżąca nie korzysta też z żadnych form pomocy społecznej. Organ wskazał także, że zaległości skarżącej są objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w K. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego, którzy nie stwierdzili ich całkowitej nieściągalność. W świetle tych ustaleń organ uznał, że skoro w sprawie skarżącej nie zachodzi całkowita nieściągalność składek, to nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności określone w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

W ocenie Sądu, organ nie ustalił w sposób wystarczający sytuacji majątkowej skarżącej. Organ wskazał bowiem, że na dochód skarżącej składa się wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia podając, że w maju 2018 r. uzyskała ona dochód [...] zł netto, a w czerwcu 2018 r. - [...] zł netto. Organ nie ustalił natomiast wielkości stałych wydatków skarżącej związanych z jej niezbędnym codziennym utrzymaniem ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że nie ponosi ona wydatków związanych z utrzymaniem. Doświadczenie życiowe uczy jednak, że nie jest to możliwe. Nawet jeżeli przyjmie się, że skarżąca mieszkając, jak sama twierdzi, u różnych znajomych, nie ponosi związanych z posiadaniem własnego domu lub mieszkania opłat (np. czynsz, media, opłaty za wywóz śmieci, podatek od nieruchomości), to jednak do wydatków związanych z niezbędnym codziennym utrzymaniem każdego człowieka zalicza się także koszty zakupu: żywności, odzieży, środków czystości i higieny osobistej oraz koszty leczenia. Nieustalenie przez organ wysokości comiesięcznych wydatków skarżącej związanych z jej utrzymaniem powoduje, że obraz jej sytuacji materialnej jest niepełny i nie pozwala na ustalenie, czy jest ona w stanie uregulować zaległe składki na ubezpieczenie społeczne. Należy również zauważyć, że wobec skarżącej prowadzone jest także inne postępowanie egzekucyjne (np. zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia 2 października 2017 r. sporządzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla K. – [...], k. 41 akt sądowych). Organ nie dokonał jednak oceny w jaki sposób wysokość zadłużenia i prowadzone w tym przedmiocie postępowanie egzekucyjne wpływa na sytuację finansową skarżącej.

Ustalając zatem sytuację materialną skarżącej organ powinien był pomniejszyć uzyskiwany przez nią dochód netto o sumę comiesięcznych niezbędnych wydatków oraz zobowiązań, a następnie ocenić, czy kwota jaka skarżącej pozostaje pozwala jej na chociażby częściowe uregulowanie zaległych zobowiązań względem ZUS, bez równoczesnego pozbawienia zobowiązanej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W zaskarżonej decyzji brak jest jednak takiej oceny. Dokonana przez organ ocena sytuacji materialnej skarżącej w oparciu o niepełne dane jest dowolna, albowiem nie uwzględnia kosztów jakie musi ona ponosić w celu zaspokojenia niezbędnych podstawowych potrzeb życiowych, a który to fakt organ powinien z urzędu uwzględnić przy rozpoznaniu wniosku M. S..

Zauważyć również należy, że w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do kwestii zaprzestania prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej.

W decyzji z dnia 8 czerwca 2018 r. organ stwierdził, że choć skarżąca nie uzyskuje dochodów to jednak ten stan nie ma charakteru trwałego, gdyż może ona wznowić prowadzenie zawieszonej działalności gospodarczej. Jak jednak wynika z przedłożonego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w dniu 23 maja 2018 r. (a więc 2,5 miesiąca przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia 6 sierpnia 2018 r.) prowadzona przez nią działalność została wykreślona z CEIDG. Do tej okoliczności organ się nie odniósł i nie wyjaśnił w jaki sposób wpływa ona na sytuację skarżącej oraz prezentowane przez ZUS w decyzji z dnia 8 czerwca 2018 r. stanowisko, tym bardziej, że skarżąca wskazała na powyższy fakt w treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą ma istotne także znaczenie z punktu widzenia treści art.28. ust. 2 w zw. z art. 28ust. 3 pkt.3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art.28 ust.3 pkt.3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 i 3 tego przepisu zachodzi, gdy: nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Powyższa okoliczność jest elementem hipotezy omawianego przepisu, stanowiąc jedną z przesłanek jego zastosowania. Należy zwrócić uwagę, iż organ nie wskazał, żadnego realnego majątku skarżącej, z którego mógłby prowadzić skuteczną egzekucję nie narażając skarżącej na całkowity brak zaspokojenia jej podstawowych potrzeb egzystencjonalnych. Za taki majątek z pewnością nie można uznać uzyskiwanego przez skarżącą z tytułu umowy zlecenia wynagrodzenia wynoszącego netto ok.[...] zł. Z uwagi na problemy zdrowotne skarżącej, trudno oczekiwać, iż na rynku pracy znajdzie ona zatrudnienie diametralnie zmieniające jej możliwości spłaty istniejącego, wysokiego zadłużenia . Niezależnie od tego ZUS nie wskazał żadnych osób trzecich (np. potencjalnych następców prawnych) , na które mógłby przenieść odpowiedzialność z tytułu przedmiotowego zadłużenia.

W kontekście powyższego Sąd wskazuje, że uzasadnienie decyzji Zakładu powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., a to oznacza, że powinno wskazywać na bardzo wnikliwe wyjaśnienie sytuacji socjalno - majątkowej wnioskodawczyni, jej zdolności płatniczych przy uwzględnieniu obecnej sytuacji życiowej i niezbędnych wydatków. Tymczasem organ ograniczył się do stwierdzenia, że z uwagi na fakt, że w sprawie skarżącej nie zachodzi całkowita nieściągalność składek, to nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności określone w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Organ nie wyjaśnił jednak przekonywująco, w jaki sposób doszedł do tej oceny. Podobnie organ wobec faktu, iż zaległe składki dotyczą okresu począwszy od 2006r. powinien z urzędu odnieść się do kwestii ich przedawnienia, wskazując czy w sprawie zaszły jakiekolwiek okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie jego biegu.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia "należności z tytułu składek" (a więc zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s.: składek oraz odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia), unormowane w przywołanych przepisach art. 28 u.s.u.s., dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. W świetle powyższego uznać trzeba, że tylko wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygniecie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie należności lub odmowę jej umorzenia. Od tych bowiem ustaleń uzależniona jest późniejsza treść rozstrzygnięcia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia powyższego postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość. Wskazane ustalenia są więc konieczne niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje. Organ powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem przystępując do rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie składek organ obowiązany będzie w pierwszej kolejności ustalić, czy są one wymagalne i przedstawić to szczegółowo w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Reasumując, Sąd stwierdza, że organ w zaskarżonej decyzji naruszył art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

Należy również podkreślić, że niniejszy wyrok nie przesądza kwestii umorzenia zaległości składkowych.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ jest zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd nieprawidłowości, a w szczególności ustalić sytuację materialną skarżącej i czy w związku z nią zachodzą przesłanki umorzenia zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. Dokonując ustaleń i ocen organ powinien odnieś się do aktualnej sytuacji skarżącej, na którą składa się jej sytuacja zdrowotna i majątkowa i w tym kontekście dokonać realnej oceny możliwości spłaty istniejącego zadłużenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.