Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2677/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2012 roku znak [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2012 r. wymierzającą E. R. administracyjną karę pieniężną w wysokości 87 391, 49 zł za usunięcie klonu pospolitego bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu swego stanowiska Samorządowe Kolegium podało, że decyzja organu I instancji była kilkukrotnie uchylana przez organ odwoławczy z powodu niepełnego zebrania materiału dowodowego, które to okoliczności zarzucane były przez skarżącą. Utrzymując obecnie decyzję organu I instancji - Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2012 r. w mocy SKO wskazało, że na skutek zawiadomienia przez sąsiadkę skarżącej oraz przedłożonych przez nią zdjęć, pracownik Urzędu Gminy w asyście policjanta w dniu 14 lipca 2011 r. udał się do miejscowości N. na działkę, na której rosło przedmiotowe drzewo. Będący na miejscu małżonkowie R. przyznali się do usunięcia przedmiotowego drzewa. W trakcie oględzin w dniu 29 lipca 2011 r. ustalono, że drzewo znajdujące się na nieruchomości skarżącej - działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] zostało usunięte w całości. Małżonkowie R. podnieśli, że drzewo nie miało 10 lat i utrudniało przejazd do budynku gospodarczego zaś sami nie mieli wiedzy, że potrzebne jest zezwolenie na usunięcie drzewa w siedlisku. Jednocześnie zobowiązali się do wykonania nasadzeń rekompensacyjnych.

Pismem z dnia 4 października 2011 r. Wójt Gminy S. wystąpił do Nadleśnictwa S. w celu uzyskania oceny załączonego materiału fotograficznego w zakresie potwierdzenia czy na fotografiach jest uwidoczniony ten sam pień drzewa, czy odrost widoczny na jednej z fotografii jest autentyczny, potwierdzenia gatunku drzewa i oszacowania wieku drzewa oraz określenia czy na fotografiach widnieje to samo otoczenie. Nadleśnictwo nie było w stanie wydać opinii mającej stanowić dowód w postępowaniu i udzielić stanowczych odpowiedzi na zadane pytania. W związku z powyższym Wójt Gminy S. powołał biegłego - specjalistę z dziedziny leśnictwa i ochrony przyrody inż. [...] w celu wydania w tej sprawie opinii oraz jednocześnie zwrócił się do P. o wydanie opinii dotyczącej autentyczności załączonych zdjęć, po wykluczeniu ingerencji graficznej w ich powstanie.

W sporządzonej opinii technicznej specjalisty z dziedziny leśnictwa i ochrony przyrody biegły inż. [...] ustalił, że usuniętym drzewem był klon pospolity. Wiek drzewa ocenił na co najmniej 50-60 lat, obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm według tablic służących do określenia pierśnicy i miąższości drzewa na podstawie średnicy pniaka - ocenił na 99 cm. Zgodnie z ww opinią dotyczącą dołączonych fotografii, biegły uznał że zostały one wykonane każde z innej perspektywy, w różnych okresach czasu, niedostatecznie ostre i zaciemnione, jednakże z uwagi na kształt zarysu pniaka i najbliższe jego otoczenie, w ocenie biegłego, przedstawiają ten sam pniak ściętego drzewa. Natomiast z opinii eksperta P. wynikało, że w wyniku przeprowadzonych badań i analiz nie ujawniono cech świadczących o ingerencji w strukturę plików zdjęciowych zapisanych na dysku optycznym CD-R, a otrzymane do badań zdjęcia cyfrowe są autentyczne. W kolejnej analizie stwierdzono, że zapis analizowanych plików zdjęciowych, zawartych na nośniku pierwotnym jest zgodny z zapisem na dysku CD-R dostarczonym do Urzędu Gminy. Ponadto pliki wizyjne zapisane na wskazanych nośnikach nie noszą śladów ingerencji zewnętrznej.

Kolegium rozpatrując odwołanie wskazało, że zgodnie z art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdziło, że Wójt Gminy S. ustalając wysokość kary nie mógł zastosować art. 89 ust 1 ustawy o ochronie przyrody z powodu wykarczowania pnia i braku kłody. Dlatego dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustalono na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50 procent (%). SKO wskazało, że wysokość kary jest również uzależniona od stawki i współczynników różnicujących, które określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.), podlegające corocznej waloryzacji. Z treści tego rozporządzenia wynika, że wysokość stawki jest zależna od rodzaju, gatunku i odmiany drzewa. Przy wyliczaniu wysokości kary winny, mieć zastosowanie stawki obowiązujące w dacie zdarzenia. W 2011 r. stawki opłat za 1 cm obwodu pnia drzewa gatunku klon wynosiły 82,77 zł, a współczynnik różnicujący przy obwodzie pnia od 51 do 100 cm wynosił 2,37. Ponieważ usunięcie drzewa miało miejsce wiosną 2011 r., to do wyliczenia wysokości kary zastosowanie miały wskazane, współczesne zdarzeniu powodującemu wymierzenie kary, stawki i współczynniki, a nie te obowiązujące w dacie wydawania decyzji.

Na decyzję tę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. R. zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 7, 8, 11, 77 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na rozpatrzeniu sprawy w sposób jednostronny, bez przeanalizowania zebranych w sprawie dowodów, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, zinterpretowanie wszystkich dowodów na jej niekorzyść oraz błędne sporządzenie uzasadnienia decyzji.

Zdaniem skarżącej SKO dopuściło się rażących naruszeń prawa azebrane dowody zinterpretowało w sposób dowolny. Zamiast rzeczowej oceny dowodów Kolegium sporządziło uzasadnienie w sposób historyczny, a nie analityczny. W jej ocenie, sąsiadka dokonała zgłoszenia nielegalnej wycinki drzewa kierując się chęcią zemsty, wobec czego zebrane dowody winny zostać krytycznie ocenione.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając niniejszą sprawę, wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 roku w sprawie o sygn IV SA/Wa 941/13, oddalił wniesioną skargę podnosząc, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego tut. Sąd stwierdził, że argument ten nie zasługuje na uwzględnienie i jest gołosłowny. Postępowanie dowodowe zostało bowiem przeprowadzone w sposób prawidłowy przy uwzględnieniu licznych zarzutów skarżącej. Nadto z opinii biegłych wyciągnięto właściwe wnioski, przesłuchano świadków, którzy mogli wnieść nowe okoliczności do rozpatrywanej sprawy, zawiadamiano strony o każdej czynności dowodowej oraz umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Należy mieć na względzie, że w uzupełniającym zakresie także organ odwoławczy przeprowadził postępowanie dowodowe oraz stworzył stronom możliwość wypowiedzenia się na rozprawie administracyjnej, przeprowadzonej przed wydaniem rozstrzygnięcia, o której prawidłowo je zawiadomił. W ocenie Sądu, także uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiadało prawu. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i odniosły go do obowiązujących przepisów prawa. Organom orzekającym w sprawie nie można było także zarzucić, że interpretowały wszystkie dowody na niekorzyść skarżącej. Należy mieć bowiem na względzie, że to skarżąca wraz z mężem usunęli główny dowód w sprawie, pozbawiając organy możliwości dogodnego ustalenia zasadniczych okoliczności sprawy i narażając je wobec tego na poważne trudności i koszty związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego. W zaistniałej sytuacji organy musiały korzystać w pomocy biegłych i na podstawie ich opinii ustalić przybliżony wiek oraz gatunek usuniętego drzewa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca E. R.

Skarżąca zarzuciła wyrażenie błędnego poglądu prawnego w treści wyroku przez przyjęcie, że skarżąca naruszyła art. 88 ust. 1 pkt. 2 u.o.p. W ocenie skarżącej, zebrane w sprawie dowody nie dały dostatecznych podstaw do prezentowania takiego stanowiska.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie oraz niedostatecznej analizie wszystkich wątpliwości.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniosła także o zasądzenie od organu, na rzecz skarżącej, kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych, w tym także kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał argumentację dotychczas reprezentowaną w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 roku w sprawie II OSK 2721/14 uchylił zaskarżony ww wyrok WSA w Warszawie. Dokonując oceny skargi kasacyjnej m.in. podniósł, że kontrolowane w tej sprawie decyzje administracyjne zostały wydane na materialo-prawnej podstawie m.in. art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. co było o tyle istotne, gdyż już po złożeniu w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej, zgodność powyższych przepisów z Konstytuują RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 (Dz.U. z 2014 r. poz. 926) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: "I. Art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. II. Przepisy wymienione w części I tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej".

NSA nadto wskazał, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2696/14 (CBOSA), trafnie zwrócono uwagę, że fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w toku postępowania kasacyjnego wyroku orzekającego o niekonstytucyjności przepisów aktu normatywnego, na podstawie którego zostały wydane kontrolowane w sprawie decyzje, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny ich legalności. Oznacza to bowiem rozszerzenie zakresu kontroli kasacyjnej wyznaczonego treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. i konieczność bezpośredniego zastosowania art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 16). W tym też zakresie dochodzi do wyłączenia zasady związania sądu kasacyjnego granicami wniesionego środka zaskarżenia z uwagi na konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP kontrolowanych rozstrzygnięć.

NSA również wskazał, iż kluczowe pozostaje ustalenie wpływu, na rozpoznawany środek odwoławczy, odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów o 18 miesięcy. Podniósł, że akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego na sali rozpraw (zob. wyroki TK: z 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt P 1/05, OTK-A 2005, nr 4, poz. 42; z 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; z 11 maja 2007 r. sygn. akt K 2/07, OTK-A 2007, nr 5, poz. 48). Z tą chwilą nie ma już wątpliwości, że taki akt normatywny nie spełnia standardów konstytucyjnych. Ponadto na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego (por. wyrok SN z 23 stycznia 2007 r. sygn. akt III PK 96/06, OSNP 2008, nr 5–6, poz. 61). Sąd bowiem, rekonstruując podstawę rozstrzygnięcia, zobowiązany jest uwzględnić wszystkie normy obowiązujące w systemie prawnym, w tym te o charakterze konstytucyjnym, i stosować w tym zakresie reguły kolizyjne – lex superior derogat legi inferiori. Dlatego też brak jest logicznych przesłanek, żeby kończyć postępowanie na podstawie "chwilowo" zachowanych w mocy przepisów, a następnie wznawiać zakończone w ten sposób postępowanie.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż analizowane przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. przewidują za usunięcie z nieruchomości drzewa lub krzewu bez zezwolenia czysto obiektywną odpowiedzialność administracyjną, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Posiadacz nieruchomości, z której zostało usunięte przez niego lub za jego przyzwoleniem, a bez zezwolenia właściwego organu drzewo lub krzew nie ma prawnej możliwości zwolnienia się od tej odpowiedzialności prawnej przez wykazanie, że doszło do tego z przyczyn, za które on nie odpowiada. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu administracyjnego. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych administracyjnej kary pieniężnej może doprowadzić sprawcę deliktu do znacznego uszczerbku finansowego i odjęcia mu prawa własności. Podsumowując Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają zasady proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozpatrując przedmiotową sprawę miał na uwadze, że powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł już po wydaniu zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2013 r. Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] lutego 2013 r., nie mógł więc uwzględnić konsekwencji łączących się z wydanym przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem. Natomiast niewątpliwie ocena konstytucyjności art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 u.o.p. powinna odgrywać istotne znaczenie z punktu widzenia weryfikacji legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S. z [...] września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze wskazany wyżej brak "automatyzmu", w ocenie następstw analizowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, wskazał, iż w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu I instancji powinno być odniesienie tego wyroku TK do realiów stanu faktycznego w tej sprawie i wiążące ustalenie jego skutków dla tej sprawy, a dopiero ewentualnie w następnej kolejności – w razie wywiedzenia skargi kasacyjnej – kontrola przez Naczelny Sąd Administracyjny sposobu "aplikacji" powyższego wyroku TK dokonanej przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł również, iż w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji dotyczące dokonanych w postepowaniu administracyjnym ustaleń, w przedmiocie wycięcia przedmiotowych drzew przez skarżącą bez wymaganego zezwolenia, w tym również, iż rosnącym drzewem na jej nieruchomości był klon pospolity w przedziale wieku 50-60 lat oraz o obwodzie pnia, który wynosił 99 cm mierzonym na wysokości 130 cm, co ustalono według tablic, które służą do określenia pierśnicy i miąższości drzew. Dlatego też, zdaniem NSA, właśnie w tym zakresie podmiotowym i przedmiotowym brak było przesłanek do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8 i art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

NSA wskazał nadto, iż po prawidłowej kontroli przez Sąd I instancji ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego, Sąd ten powinien ponownie jednak rozważyć, mając na uwadze przedmiotowy stan faktyczny, czy wymierzoną skarżącej administracyjną karę pieniężną należało uznać za nieproporcjonalnie wysoką, czy też wprost przeciwnie – w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy wymierzona kara odpowiada wartościom wskazanym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12. Sąd winien wziąć przy tym po uwagę, czy i ewentualnie jakie znaczenie dla tych rozważań może mieć wynik prac legislacyjnych nad zmianą odnośnych regulacji ustawy o ochronie przyrody, które – co podkreślono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., aktualnie się toczą (zob. druk nr 2656 Sejmu VII kadencji). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Poddawszy takiej ocenie zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że decyzja narusza prawo, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż była ona wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 2721/13 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1941/13. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 170 P.p.s.a stanowi natomiast, że orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał. Oznacza to zatem, że zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd orzekający w tym postępowaniu jest związany treścią i oceną prawną w nich wyrażoną. Oznacza to, że ocena legalności zaskarżonej decyzji oraz trafności podniesionych w skardze zarzutów odbywać będzie się przez pryzmat oceny prawnej wyrażonej we wskazanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że w rozpoznanej sprawie dokonane przez tut Sąd rozważania w przedmiocie ustalonego stanu faktycznego nie budzą żadnych wątpliwości. W wytycznych dla Sądu I instancji NSA nakazał dokonanie w pełnym zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Wykonując zatem zalecenia NSA, na wstępie przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. w sprawie sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. poz. 926) orzekł, że przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu, powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro przepisy, które tym wyrokiem zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP, stanowiły podstawę wymierzenia stronie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej.

W myśl art. 190 ust.1 i 3 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zaś wchodzą w życie z dniem ogłoszenia chyba, że Trybunał Konstytucyjny określi inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W pkt II wyroku stwierdzono, że przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP, tj. od dnia 14 lipca 2014 r. Chociaż okres ten jeszcze nie minął to Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy z uwagi na motywy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, powinien odmówić zastosowania przepisów sprzecznych z Konstytucją. Przy dokonaniu tej oceny Sąd kierował się koniecznością maksymalnego zagwarantowania przestrzegania Konstytucji, ochroną praw jednostki oraz ekonomią procesową.

Podkreślenia wymaga, że możliwość odmowy zastosowania przez sąd niekonstytucyjnych przepisów ustawy o ochronie przyrody, mimo odroczenia w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. utraty ich mocy obowiązującej, została jednoznacznie potwierdzona w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2697/14; z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2707/14; z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1550/13; z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2721/14).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż kara za naruszenie obowiązku uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości może stanowić, w określonych okolicznościach, sankcję nieproporcjonalną do uszczerbku wywołanego w środowisku naturalnym na skutek usunięcia drzewa lub krzewu. Kwestionowane przepisy nie uwzględniają w szczególności specyfiki tych sytuacji, w których nastąpiło uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego chorobą, jak również wynikało ze stanu wyższej konieczności. Ponadto wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego, ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, w niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Z kolei uzasadniając konieczność odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów Trybunał podkreślił, że przeciwne działanie pozbawiłoby właściwe organy samorządu terytorialnego podstaw prawnych do wymierzania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu rosnącego na tej nieruchomości, co uniemożliwiłoby im realizację części zadań nałożonych przez ustawę, a taki stan rzeczy byłby wysoce niepożądany z uwagi na konieczność zapewniania ochrony przyrody (środowiska).

Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie zastosowana wobec skarżącej kara została wymierzona w sztywno określonej wysokości, co w świetle wartości wskazanych w uzasadnieniu ww wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie spełnia testu proporcjonalności w ograniczeniu prawa własności przez to, że odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew jest czysto obiektywna i nadmiernie represyjna.

Nadto należy mieć na uwadze, że cel odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisów został zrealizowany, gdyż w dniu 25 czerwca 2015 r. uchwalono ustawę o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045), która zastępuje uznane przez TK za niekonstytucyjne przepisy ustawy o ochronie przyrody. W tym stanie rzeczy obie decyzje organów administracji wydane zostały na podstawie przepisów prawa, których stosowanie – pomimo odroczenia utraty mocy obowiązującej – nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy, co wyczerpuje przesłankę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny uwzględnić nowy stan prawny, wynikający z faktu wejścia w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. nowelizującej przepisy ustawy o ochronie przyrody, mając na uwadze w szczególności normę intertemporalną zawartą w art. 53 ust. 3 ww. ustawy zmieniającej.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. orzekł – jak w punkcie I wyroku.