Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1537/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56
journal: Dz.U. 2004 nr 79 poz 737
law: Konwencja o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzona w Monachium dnia 5 października 1973 r.,  zmieniona aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji  Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami  stanowiącymi jej integralną część.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. GmbH & Co. KG z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2110/17 w sprawie ze skargi M. GmbH & Co. KG z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu europejskiego na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2110/17, oddalił skargę M. GmbH & Co. KG z siedzibą w B., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu europejskiego na wynalazek.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

W dniu 9 marca 2016 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP, UPRP, organ) wpłynął wniosek M. Ś. (dalej: wnioskodawca) o unieważnienie patentu europejskiego na wynalazek pt.: "Urządzenie wydłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa" PL/EP 2032095 udzielonego na rzecz M. GmbH&CO.KG z siedzibą w B., Niemcy (dalej: uprawniony, skarżący). Tłumaczenie patentu ogłoszono dnia 30 kwietnia 2012 w Wiadomościach Urzędu Patentowego 2012/04, data zgłoszenia patentu europejskiego 18 czerwca 2007 r., z datą pierwszeństwa od 26 czerwca 2006 r.

Wnioskodawca zarzucił patentowi brak nowości, brak poziomu wynalazczego oraz przyznanie patentu osobie nieuprawnionej, podnosząc naruszenie art. 54 ust 1 i ust. 2, art. 56 i art. 60 ust. 1 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, sporządzonej w Monachium dnia 5 października 1973 r., zmienionej aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami stanowiącymi jej integralną część (Dz.U. z 2004 r. Nr 79 poz. 737 z późn. zm.; dalej: Konwencja o patencie europejskim, KPE).

Wnioskodawca uzasadnił swój interes prawny okolicznością wniesienia przez uprawnionego do Sądu Okręgowego w Warszawie pozwu o nakazanie wnioskodawcy zaniechania naruszeń praw przysługujących uprawnionemu, wynikających z spornego patentu.

Wnioskodawca - uzasadniając zarzuty braku nowości i braku poziomu wynalazczego - wskazał, że główną ideą spornego rozwiązania jest obecność pojemnika posiadającego bliżej niesprecyzowany kształt, co determinuje okoliczność, że ekspert z danej dziedziny techniki nie jest w stanie takiego pojemnika odtworzyć na podstawie zastrzeżenia i opisu spornego patentu z uwagi na występowanie niedoprecyzowanych zwrotów występujących w brzmieniu: "o ustalonym kształcie", "w znacznym stopniu dopasowany". Zdaniem wnioskodawcy podłączone do pojemnika urządzenie służące do dopompowywania i odpompowywania powietrza z otworem i uszczelką węża, powinno znajdować się w części nieznamiennej, bowiem wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki.

Wnioskodawca podniósł, że w spornym rozwiązaniu nie nastąpiło pokonanie żadnej trudności technicznej, a całość rozwiązania jest w zasięgu znawcy danej dziedziny. Wnioskodawca przedłożył do akt sprawy wraz z uwierzytelnionymi tłumaczeniami publikacje przedstawiające przeciwstawione wynalazki, które, jego zdaniem, niweczą nowość i poziom wynalazczy spornego patentu, tj.: 1) Penis gripping device: patent amerykański, nr. 5 707 341; data pierwszeństwa 4 czerwca 1996 r., 2) Stretching device for eniarging small penis: patent niemiecki, nr. DE19620719, data pierwszeństwa 2 luty 1996 r. W ocenie wnioskodawcy przeciwstawione wynalazki są tożsame w różnym stopniu ze spornym wynalazkiem z punktu widzenia zastosowania środków technicznych.

Uprawniony pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r. wniósł o oddalenie zarzutów i żądania unieważnienia patentu europejskiego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 138 pkt 1a w zw. z art 56 Konwencji o patencie europejskim oraz art. 89 ust. 1 w zw. z art. 92¹ ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.; dalej: p.w.p.) - unieważnił patent europejski na sporny wynalazek.

Urząd Patentowy RP uznał, że wnioskodawca posiada interes prawny. Wnioskodawca jest bowiem podmiotem konkurującym z uprawionym w obszarze dotyczącym zakresu spornego prawa. W ramach prowadzonej działalności zamierza wprowadzać do obrotu na polski rynek produkt tożsamy ze spornym patentem.

Zdaniem UPRP wnioskodawca udowodnił zasadność zarzutu braku nieoczywistości spornego prawa sformułowanej w art. 56 Konwencji o patencie europejskim.

Urząd Patentowy RP opierając się na treści art. 56 Konwencji o patencie europejskim wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu kryterium nieoczywistości konieczne jest ustalenie, czy w dacie zgłoszenia wynalazku przeciętny znawca na podstawie swojej wiedzy i aktualnego na dzień zgłoszenia wynalazku stanu techniki, byłby w stanie uzyskać przedmiot/rozwiązanie według spornego patentu.

Organ za najbliższy stan techniczny przyjął w niniejszej sprawie przeciwstawione przez wnioskodawcę rozwiązania według wynalazku niemieckiego DE19620719 oraz według wynalazku amerykańskiego US5707341.

UPRP podkreślił, że istotą spornego rozwiązania i podstawową cechą techniczną wskazaną w jego zastrzeżeniach jest pojemnik "w znacznym stopniu" dopasowany kształtem do kształtu żołędzi penisa. Jest to określenie cechy technicznej widocznej w rozwiązaniu podane w stopniu ogólności stawiającym ją w obszarze pojęcia oczywistości w rozumieniu art. 56 Konwencji o patencie europejskim. Organ wskazał, że w przeciwstawionych rozwiązaniach występują także pojemniki "w znacznym stopniu" dopasowane kształtem. A więc cecha stanowiąca istotę spornego rozwiązania i mająca wyróżniać je ze stanu techniki jest oczywista w rozumieniu art. 56 Konwencji o patencie europejskim. Pozostałe podzespoły będące częścią spornego mechanizmu widoczne są także w przywołanych przez wnioskodawcę rozwiązaniach. Istniejące i widoczne różnice konstrukcyjne są szczegółami będącymi funkcją umiejętności każdego z twórców i stanowią biegłość inżynierską skutecznie podważającą spełnienie przez analizowane rozwiązanie warunku posiadania poziomu wynalazczego w rozumieniu ww. przepisu.

UPRP wskazał, że urządzenie przedłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa według zastrzeżeń patentowych to rozwiązanie, które posiada urządzenie mocujące umieszczane na penisie i połączone z nim urządzenia napinające, a jego cechą charakterystyczną jest to, że posiada pojemnik o ustalonym kształcie w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa i obejmujący ją. Kontur wewnętrzny jest w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa przy czym przewidziano różnie ukształtowane pojemniki dopasowane do różnych wielkości i kształtów żołędzi penisa, i który jest podłączony do urządzenia służącego do dopompowywania i odpompowywania powietrza w celu wytworzenia pod lub nadciśnienia, i z którego otworem służącym do wprowadzania żołędzi penisa sąsiaduje elastyczna uszczelka wężyka. Podstawową cechą spornego rozwiązania jest obecność pojemnika posiadającego bliżej niesprecyzowany kształt, a występujące w zastrzeżeniach i opisie zwroty w postaci: "o ustalonym kształcie", czy "w znacznym stopniu dopasowany" są nieprecyzyjne i nie zostały określone w sposób techniczny. Występujące zwroty: "przewidziano różnie ukształtowane pojemniki, dopasowane do różnych wielkości i kształtów żołędzi penisa" są nietechniczne a zarazem tożsame ze zwrotem "pojemnik o ustalonym kształcie, w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa". W sposób oczywiście wynikający ze stanu techniki przedstawiono podłączone do pojemnika urządzenie służące do dopompowywania i odpompowywania powietrza z otworem i wężem które jest oczywiste nie tylko dla znawcy ale i dla innych użytkowników. Zdaniem UPRP, w niniejszym rozwiązaniu nie zostały pokonane żadne trudności techniczne a rozwiązanie jest w zasięgu znawców z danej dziedziny wiedzy.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę uprawnionego.

Sąd I instancji, po przeanalizowaniu zastrzeżenia patentowego spornego wynalazku oraz wynalazków przeciwstawionych, podzielił stanowisko UPRP.

Jak wyjaśnił WSA, z zastrzeżeń patentowych spornego wynalazku wynika, że wynalazkiem tym jest urządzenie przedłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa w wyniku długotrwałego naciągania, składające się z urządzenia mocującego umieszczanego na penisie i połączonego z nim urządzenia napinającego, znamienne tym, że posiada pojemnik o ustalonym kształcie w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa i obejmujący je, którego kontur wewnętrzny jest w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa, przy czym przewidziano różnie ukształtowanie pojemniki, dopasowane do różnych wielkości i kształtów żołędzi penisa i który jest podłączany do urządzenia służącego do dopompowywania i odpompowywania powietrza w celu wytworzenia pod - lub nadciśnienia i z którego otworem służącym do wprowadzania żołędzi penisa sąsiaduje elastyczna uszczelka węża.

Z zastrzeżeń patentu amerykańskiego US5707341 wynika zaś, że przedmiot podlegający zastrzeżeniu patentowemu to: urządzenie chwytające obejmujące: (...) urządzenie do wyściełanego pojemnika hermetycznego, łącznie z pęcherzem powietrza, zawierającym powietrze, przy czym pęcherz powietrza tworzony jest z elastycznego i odpornego materiału wyściełającego i dodatkowo zawiera sposób na zabezpieczenie pęcherza w miejscu na żołędzi, przy czym pęcherz powietrza ma taki rozmiar, aby w pełni objąć żołądź dorosłego ludzkiego penisa, łącznie z zabezpieczeniem hermetyczności na penisie; penis z osłoną w miejscu, uruchomianą w obrębie wejścia wewnątrz osłony; przy czym częściowa próżnia w środku wpływa na osłonę i odpowiednio na penis przy kontakcie intymnym z osłoną i ciałem.

WSA podkreślił, że sporne rozwiązanie posiada pojemnik o ustalonym kształcie w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa i obejmujący ją, którego kontur wewnętrzny jest w znacznym stopniu dopasowany do kształtu żołędzi penisa (...), który jest podłączany do urządzenia służącego do dopompowywania i odpompowywania powietrza w celu wytworzenia pod - lub nadciśnienia. Tymczasem rozwiązanie przeciwstawione zawiera urządzenie do wyściełanego pojemnika hermetycznego, łącznie z pęcherzem powietrza, zawierającym powietrze, przy czym pęcherz powietrza tworzony jest z elastycznego i odpornego materiału wyściełającego i dodatkowo, zawiera sposób na zabezpieczenie pęcherza w miejscu na żołędzi, przy czym pęcherz powietrza ma taki rozmiar, aby w pełni objąć żołądź dorosłego ludzkiego penisa, łącznie z zabezpieczeniem hermetyczności na penisie; (...) przy czym częściowa próżnia w środku wpływa na osłonę i odpowiednio na penis przy kontakcie intymnym z osłoną i ciałem. W obu przypadkach porównywane rozwiązania zawierają urządzenia mocujące w postaci pojemnika, w obu przypadkach chodzi o dopasowanie do żołędzi penisa oraz o objęcie żołędzi penisa. W obu przypadkach wykorzystywane jest również w tym celu ciśnienie powietrza.

W ocenie Sądu I instancji oba urządzenia są podobne, w zakresie problemu technicznego stanowiącego istotę spornego rozwiązania wskazaną w jego zastrzeżeniach. Podobieństwo rozwiązań oznacza natomiast, że różnice między nimi, a zatem między spornym rozwiązaniem i stanem techniki, nie są znaczące. To z kolei prowadzi do wniosku, do którego prawidłowo doszedł UPRP, że w spornym rozwiązaniu nie zostały pokonane żadne trudności techniczne, a rozwiązanie jest w zasięgu znawców z danej dziedziny wiedzy.

Z powyższych względów WSA uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 56 KPE, które miałoby wpływ na wynik sprawy, gdyż UPRP prawidłowo zinterpretował i zastosował ten przepis.

Według WSA w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast okoliczność, że UPRP nie przytoczył w uzasadnieniu decyzji treści zastrzeżeń przeciwstawionych wynalazków, co zdaniem WSA mógł zrobić dla jasności wywodu, nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Stanowią one bowiem materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, a z treści zaskarżonej decyzji wynika, że do nich właśnie odniósł się organ.

Natomiast Sąd I instancji stwierdził, że trudno się zgodzić ze skarżącym, że UPRP nie zastosował podstawowych zasad oceny przesłanki poziomu wynalazczego według metody "problem i jego rozwiązanie". W ocenie Sądu I instancji organ w taki właśnie sposób, poprzez ustalenie stanu techniki, zidentyfikowanie problemu technicznego rozwiązanego przez wynalazek i ocenę nieoczywistości wynalazku dla znawcy, przeprowadził analizę poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.

Sąd I instancji nie kwestionuje i nie zrobił tego też organ, walorów spornego rozwiązania przedstawianych przez skarżącego, jako argumentów za nieoczywistością spornego rozwiązania, podnoszonych zarówno w postępowaniu przed UPRP, jak i w skardze. Sąd stwierdza jednak, że z materiału dowodowego nie wynika, aby tych walorów nie posiadały przeciwstawione rozwiązania. Samo natomiast rozwiązanie istotnego w niniejszej sprawie problemu technicznego, jak to zostało wcześniej wskazane jest, zdaniem Sądu, podobne do przeciwstawionego rozwiązania z patentu US5707341, wynika ono zatem ze stanu techniki i dla znawcy jest osiągalne w sposób rutynowy.

II

W skardze kasacyjnej uprawniony zaskarżył powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Urzędu Patentowego RP oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie przez Sąd, spowodowane niedostrzeżeniem istotnych wad procesowych postępowania administracyjnego prowadzonego przez UPRP skutkujące oddaleniem skargi i brakiem uchylenia zaskarżonej decyzji, która to decyzja została wydana z naruszeniem prawa poprzez niewłaściwe zastosowanie przez UPRP art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na braku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, braku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organu władzy publicznej jakim jest UPRP oraz braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w kwestii dotyczącej nieoczywistości patentu skarżącego, w szczególności poprzez brak szczegółowej analizy materiału dowodowego dotyczącego zastrzeżeń patentowych przeciwstawianych rozwiązań zarówno przez UPRP a później przez Sąd, poprzez nieuprawnione przyjęcie podobieństwa patentu skarżącego wobec innych patentów (amerykańskiego US5707341 i niemieckiego DE19620719) oraz poprzez zaniechanie analizy trudności technicznych, które rozwiązywał patent skarżącego, a nie rozwiązywały go przeciwstawione temu patentowi inne patenty (amerykański US5707341 i niemiecki DE19620719).

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i oddalenie skargi spowodowane błędną wykładnią art. 56 Konwencji o patencie europejskim, które polegało na mylnym zrozumieniu przez Sąd a wcześniej UPRP treści art. 56 ww. Konwencji w kontekście pojęcia poziomu wynalazczego i oczywistości;

2) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i oddalenie skargi spowodowane niewłaściwym zastosowaniem art. 56 Konwencji o patencie europejskim, polegające na przyjęciu przez Sąd a wcześniej UPRP, iż rozwiązanie będące przedmiotem patentu skarżącego jest oczywiste i wynika ze stanu techniki.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842).

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt I ppkt 1) petitium skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione oddalenie przez Sąd I instancji skargi pomimo naruszenia przez Urząd Patentowy RP art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej zarzuca Urzędowi Patentowemu brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, braku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organu władzy publicznej jakim jest UPRP oraz braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w kwestii dotyczącej nieoczywistości patentu skarżącego. Uzasadnienie tych zarzutów sprowadza się w istocie do polemiki autora skargi kasacyjnej z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Urząd Patentowy RP i zaakceptowaną przez Sąd I instancji, która doprowadziła organ do unieważnienia patentu europejskiego z powodu niespełnienia przez sporny wynalazek przesłanki poziomu wynalazczego (wymogu nieoczywistości).

Odnosząc się do tych zarzutów należy na wstępie zaznaczyć, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest kontrola wyroku Sądu I instancji, który oddalił skargę wniesioną przez skarżącego od decyzji UPRP o unieważnieniu patentu europejskiego na sporny wynalazek pt. "Urządzenie wydłużające do trwałego powiększania i prostowania penisa", z powodu uznania przez organ zasadności wskazanej przez wnioskodawcę podstawy unieważnienia w postaci niespełnienia poziomu wynalazczego (braku nieoczywistości) przedmiotowego wynalazku w rozumieniu art. 56 Konwencji o patencie europejskim.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, że Urząd Patentowy RP nie naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w stopniu, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu przypomnienia wymaga, że wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, z uwagi na kontradyktoryjność postępowania spornego o unieważnienie praw do dóbr własności przemysłowej, w tym unieważnienie patentu europejskiego (art. 255 ust. 1 pkt 11 p.w.p.) - to na stronach tego postępowania, a przede wszystkim na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Natomiast rolą organu, tj. Urzędu Patentowego RP jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, w szczególności zaś dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2077/11). Urząd Patentowy RP w postępowaniu spornym powinien przede wszystkim wyczerpująco rozpatrzeć i ocenić materiał dowodowy przedstawiony przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawcę, który już we wniosku o unieważnienie prawa, jak wynika expressis verbis z art. 2551 ust. 3 pkt 5 p.w.p, wskazuje środki dowodowe i zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw unieważnienia (por. wyrok NSA z 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że Urząd Patentowy RP rozpatrzył i ocenił materiał dowodowy przedłożony przez strony, a przede wszystkim przez wnioskodawcę na okoliczności niespełnienia przez sporny wynalazek przesłanki poziomu wynalazczego. UPRP prawidłowo zidentyfikował problem techniczny istotny w spornym rozwiązaniu, uwzględnił materiał dowodowy dotyczący stanu techniki i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ocenił poziom wynalazczy spornego rozwiązania, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie odpowiadającym wymogom art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Wprawdzie rozważania organu w przedmiocie porównania spornego wynalazku z przeciwstawionymi przez wnioskodawcę rozwiązaniami mogłyby być jeszcze bardziej rozbudowane i szczegółowe oraz wskazywać precyzyjnie na dokładną treść i oznaczenie zastrzeżeń patentowych w przeciwstawionych rozwiązaniach, jednakże te niedostatki nie mają zasadniczego znaczenia dla trafności rozstrzygnięcia organu o unieważnieniu patentu europejskiego z powodu braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt II ppkt 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że są one nieusprawiedliwione. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 56 Konwencji o patencie europejskim poprzez błędną wykładnię tego przepisu, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że sporne rozwiązanie będące przedmiotem patentu europejskiego jest oczywiste i wynika ze stanu techniki.

W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 56 Konwencji o patencie europejskim.

Urząd Patentowy RP prawidłowo zinterpretował i zastosował powyższy przepis, co trafnie zaakceptował Sąd I instancji. Urząd Patentowy RP bowiem właściwie zastosował metodę uznawaną za jedną z najpowszechniej stosowanych w praktyce wielu urzędów patentowych państw – stron Konwencji o patencie europejskim, a także przez Europejski Urząd Patentowy, określaną jako "problem i jego rozwiązanie" (problem-and-solution approach) (zob. wytyczne EUP, 2015, cz. G, rozdział VII-5; por. Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim, międzynarodowym, red. A. Pyrża, Warszawa 2009, s. 48 i n.). Ta metoda obejmuje trzy etapy: ustalenie stanu techniki, zidentyfikowanie problemu technicznego rozwiązanego przez wynalazek, ocenę nieoczywistości wynalazku dla znawcy (zob. wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., II GSK 1140/11, Legalis; wyrok WSA w Warszawie z 30 kwietnia 2008 r., VI SA/Wa 89/08, ZNSA 2009, Nr 5, s. 127).

Urząd Patentowy RP zrealizował wszystkie trzy wymagane etapy. Najbliższy stan techniki wyznaczony jest najczęściej przez dokument ujawniający kombinację środków technicznych, mających najwięcej cech wspólnych ze spornym rozwiązaniem, o ile skutki techniczne, ich zastosowanie lub cel są najbardziej zbliżone do badanego wynalazku. Zasadniczo najbliższy stan techniki zawarty jest w dokumencie z tej samej dziedziny, do której należy sporny wynalazek (zob. M. du Vall, H. Żakowska-Henzler, Wynalazek (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej, red. R. Skubisz, Warszawa 2017, s. 455-456). W rozpoznawanej sprawie – stosując się do powyżej metodologii – UPRP uznał, że najbliższy stan techniki stanowią przeciwstawione przez wnioskodawcę wynalazek amerykański "Penis gripping device" US5707341 (data pierwszeństwa – 4 czerwca 1996 r.) oraz wynalazek niemiecki "Streching device for eniarging small penis" DE16920719 (data pierwszeństwa – 2 luty 1996 r.), które dotyczy tej samej dziedziny i tego samego przedmiotu ochrony. Drugi etap to identyfikacja obiektywnego technicznego problemu, którego rozwiązaniu służy sporny wynalazek. Podstawę jego identyfikacji stanowi porównanie cech spornego wynalazku z cechami rozwiązań zawartych w stanie techniki. Urząd Patentowy RP stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że podstawową cechą techniczną wskazaną w zastrzeżeniach spornego wynalazku jest pojemnik "w znacznym stopniu" dopasowany kształtem do kształtu żołędzi penisa. Analogicznie w przeciwstawionych wynalazkach występują również pojemniki "w znacznym stopniu" dopasowane kształtem do żołędzi penisa (s. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Natomiast celem trzeciego etapu jest stwierdzenie, czy znawca znający najbliższy stan techniki i problem techniczny, którego dotyczy sporny wynalazek, miałby możliwość dojścia do rozwiązania będącego przedmiotem spornego wynalazku – bez podejmowania działalności twórczej, wykraczającej poza poziom rutynowy dla jego działalności zawodowej. W rozpoznawanej sprawie w trzecim etapie UPRP stwierdził, co słusznie podzielił Sąd I instancji, że w spornym rozwiązaniu nie zostały pokonane żadne trudności techniczne, rozwiązanie to w sposób oczywisty wynika ze stanu techniki, a w konsekwencji sporne rozwiązanie jest w zasięgu znawców z danej dziedziny wiedzy.

W konsekwencji Sąd I instancji nie naruszył art. 151 p.p.s.a. i prawidłowo oddalił skargę wniesioną przez uprawnionego ze spornego patentu europejskiego.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.