Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SO/Bk 29/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego SO
Powołane przepisy: article: art. 18 par. 1, art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

II SO/Bk 29/14 P O S T A N O W I E N I E Dnia 14 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska sędzia WSA Andrzej Melezini po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o wyłączenie orzekających w WSA w Olsztynie sędziów: Janiny Kosowskiej, Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej, Ewy Osipuk, Andrzeja Błesińskiego, Zofii Skrzyneckiej, Wiesławy Pierechod, Tadeusza Piskozuba, Ryszarda Maliszewskiego, Renaty Kanteckiej, Wojciecha Czajkowskiego oraz Doroty Radaszkiewicz delegowanej sędzi Sądu Okręgowego oraz o wyłączenie referendarzy sądowych WSA w Olsztynie: Agnieszki Bińczyk, Krzysztofa Nesteruka, Anny Ambroziak, Małgorzaty Klimek od udziału w sprawie sygn. akt II SO/Ol 9/13 i od rozpoznania złożonego w niej wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie grzywny Wojewodzie W. – M. w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziów: Janiny Kosowskiej, Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej, Ewy Osipuk, Andrzeja Błesińskiego, Zofii Skrzyneckiej, Wiesławy Pierechod, Tadeusza Piskozuba, Ryszarda Maliszewskiego, Renaty Kanteckiej, Wojciecha Czajkowskiego, Doroty Radaszkiewicz delegowanej sędzi Sądu Okręgowego i referendarzy sądowych: Agnieszki Bińczyk, Krzysztofa Nesteruka, Anny Ambroziak, Małgorzaty Klimek od udziału w sprawie II SO/Ol 9/13 i od rozpoznania złożonego w tej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. A. Z. wystąpił do WSA

w Olsztynie o wyłączenie od udziału w sprawie II SO/Ol 9/13 i od rozpoznania złożonego w niej wniosku o przyznanie prawa pomocy sędziów oraz referendarzy sądowych orzekających w WSA w Olsztynie (szczegółowo wymienionych we wniosku o wyłączenie).

Jako podstawę swego żądania wskazał:

- art. 18 § 1 pkt 6a w związku z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. – bowiem wskazane do wyłączenia osoby orzekały w prowadzonych wcześniej postępowaniach wpadkowych w zakresie wniosków o wyłączenie sędziów i referendarzy;

- art. 19 p.p.s.a., bowiem z uwagi na skierowanie do wymienionych osób wniosków o wyłączenie powstają uzasadnione wątpliwości co do możliwości zachowania przez nie bezstronności w orzekaniu oraz z uwagi na wydawane przez te osoby wcześniej postanowienia i fakt zaskarżania tych postanowień do NSA przez wnioskodawcę.

W obszernym uzasadnieniu A. Z. wywiódł, że sędziowie i referendarze sądowi orzekający w WSA w Olsztynie "nastawiają się kierunkowo do spraw skarżącego" celem notorycznej odmowy uwzględniania jego wniosków oraz celem odrzucania skarg. Nadto czynią to bez rzetelnej weryfikacji zgromadzonych

w sprawie dowodów oraz nie dostrzegają występujących w sprawach braków dowodowych. Opisane wadliwe i naruszające prawo postępowanie sędziów

i referendarzy powoduje "zachwianie" w sprawach skarżącego zasady obiektywizmu. Zdaniem strony w jego sprawach nie są zachowane trzy przesłanki gwarantujące bezstronność w orzekaniu: niezawisłość i niezależność osób orzekających od organu procesowego (istniejąca zależność polega na wielokrotnym orzekaniu przez sędziów we wcześniejszych sprawach skarżącego); przestrzeganie reguły "audiatur et altera pars" (sędziowie nie wysłuchują argumentów skarżącego opierając się wyłącznie na twierdzeniach organu); minimalne działanie czynników irracjonalnych przy podejmowaniu decyzji (którego to warunku w sprawach skarżącego nie zachowano).

A. Z. powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

20 lipca 2004 r. w sprawie SK 19/02 i wskazał, że Trybunał zinterpretował przepisy

o wyłączeniu sędziego jako mające na celu eliminowanie z orzekania sędziów, co do których zachodzą jakiekolwiek przyczyny podważające ich obiektywizm. Wskazał, że dotychczasowe zachowanie sędziów i referendarzy orzekających w WSA w Olsztynie (z góry wyrobiona przychylność do organów, pomijanie argumentów strony, rozstrzyganie spraw poza rozprawą) uprawnia do wniosku, że podważona została ich bezstronność w orzekaniu wobec skarżącego. Zdaniem strony jego liczne wnioski

o wyłączenie sędziów były rozpatrywane negatywnie, nie analizowano rzetelnie uzasadnienia tych wniosków, co wynikało – jak wskazał – prawdopodobnie

z zawodowej solidarności sędziów i braku głębokiej oraz gruntownej reformy sądownictwa. Końcowo wywiódł, że jego zdaniem uprawdopodobnił okoliczności wskazane w art. 19 p.p.s.a. i uzasadniające wyłączenie sędziów i referendarzy, bowiem z uzasadnienia wniosku wynika wystąpienie "minimalnego działania czynników irracjonalnych, wpływających na podejmowanie decyzji" przez osoby wnioskowane do wyłączenia.

Wszyscy wymienieni we wniosku sędziowie i referendarze sądowi orzekający w WSA w Olsztynie złożyli oświadczenia, w którym wskazali na brak wystąpienia okoliczności mogących uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności

w rozpoznawaniu sprawy (art. 19 p.p.s.a.) oraz stwierdzono również brak podstaw wyłączenia wynikających z art. 18 p.p.s.a.

Z informacji uzyskanej przez tutejszy sąd od WSA w Olsztynie, aktualnej na dzień 11 lipca 2014 r., wynika że z wymienionych we wniosku o wyłączenie sędziów nie orzeka już w WSA w Olsztynie sędzia delegowana Dorota Radaszkiewicz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie podlega oddaleniu, bowiem nie zachodzą okoliczności mogące wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów

i referendarzy sądowych orzekających w WSA w Olsztynie, które to okoliczności wykluczałyby wskazane osoby od podejmowania czynności w sprawie II SO/Ol 9/13

i od rozpoznania złożonego przez skarżącego w tej sprawie wniosku o prawo pomocy (art. 19 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., stosowanego odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego (art. 24 § 1 p.p.s.a.), niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego i referendarza sądowego z mocy ustawy (art. 18), sąd wyłącza sędziego

i referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w danej sprawie (iudex suspectus). Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego i referendarza, którego wniosek dotyczy.

W jednolicie ukształtowanej linii orzecznictwa sądów administracyjnych przyjmuje się, że wyłączenie sędziego (referendarza) na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno znajdować oparcie w okolicznościach obiektywnych tzn. takich, które nie wynikają wyłącznie z subiektywnego poczucia strony o braku bezstronności tych osób

w orzekaniu, ale z takich, które dla przeciętnego odbiorcy i uczestnika obrotu prawnego stanowiłyby powód podważania obiektywizmu orzecznika. Przykładowo wskazaną obiektywną okolicznością może być istnienie osobistych stosunków czy powiązań między sędzią (referendarzem) a stroną lub jej przedstawicielem, które

z uwagi na swój charakter co do zasady rzutują na nastawienie czy ukierunkowanie osobiste orzecznika do sprawy. Wskazuje się, że niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (vide postanowienia NSA z dnia

30 stycznia 2012 r., II FZ 843/11 oraz z dnia 6 marca 2012 r., II OZ 86/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Zdaniem składu orzekającego w przedmiocie wniosku o wyłączenie, z akt sprawy, w tym z argumentacji skarżącego, nie wynika aby którykolwiek

z wymienionych sędziów czy referendarzy posiadał jakiekolwiek subiektywne nastawienie do strony, wyniku zainicjowanej przez stronę sprawy II SO/Ol 9/13 czy treści czynności merytorycznych w niej podejmowanych, w tym końcowego wyniku postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy. Z akt sprawy nie wynika zatem, by istniały uzasadnione podstawy do ustalenia okoliczności podważających ich bezstronność. W szczególności nie wyklucza obiektywizmu

w orzekaniu wymienionych osób fakt ich wielokrotnego rozstrzygania we wcześniejszych postępowaniach strony, w tym postępowaniach wpadkowych

o przyznanie skarżącemu prawa pomocy oraz w postępowaniach o wyłączenie. Wywodzenie przez skarżącego, że wskazane postępowania były prowadzone wadliwie i z brakiem poszanowania jego jako strony praw oraz bez wysłuchania jego argumentów – stanowi jedynie zwerbalizowanie subiektywnego odczucia strony i samo w sobie nie stanowi o wystąpieniu obiektywnej przesłanki uzasadniającej wyłączenie z uwagi na brak bezstronności (vide postanowienia NSA z dnia 28 kwietnia 2011 r., I OZ 293/11 oraz z dnia 7 października 2010 r., I OZ 759/10, CBOSA). Brak jest podstaw aby wywodzić, że wielokrotność orzekania przez sędziów i referendarzy danego sądu w sprawach strony automatycznie powoduje u tych osób negatywne ukierunkowanie wyników orzeczeń, jak również że takie ukierunkowanie może być wywołane faktem zaskarżania tych orzeczeń do sądu wyższej instancji. Do istoty pracy sędziego i referendarza sądowego należy możliwość poddania ich orzeczeń kontroli instancyjnej. Gdyby uznać argument skarżącego za trafny, to również i NSA nie mógłby orzekać w jego sprawach z uwagi na brak bezstronności wynikający z faktu wielokrotnego rozpoznawania zażaleń strony od orzeczeń wydawanych przez WSA w Olsztynie. Jak bowiem wynika z danych dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, większość orzeczeń WSA w Olsztynie wydanych

w postępowaniach wpadkowych skarżącego było poddawanych kontroli instancyjnej.

Na marginesie wskazać też należy, że kontrola instancyjna, a w przypadku orzeczeń referendarzy sądowych – sprzeciw składany do sądu, jest właściwą drogą merytorycznej weryfikacji orzeczeń osób wnioskowanych do wyłączenia

w sprawie niniejszej. Dlatego sformułowana przez sędziego czy referendarza sądowego ocena prawna w innej sprawie, nawet jeśli okazała się nieprawidłowa, nie jest okolicznością obiektywnie uprawdopodabniającą istnienie wątpliwości co do bezstronności tej osoby, bowiem nie świadczy o jakimkolwiek jej osobistym stosunku do strony, czy występowaniu sytuacji osobistego "uwikłania" w sprawę strony.

Skład orzekający stoi również na stanowisku, zgodnie z którym istotne znaczenie w sprawach wpadkowych o wyłączenie mają oświadczenia sędziów wskazujące na brak okoliczności uzasadniających ich wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Należy wywieść, że stanowisko, zgodnie z którym autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia oraz stanowisko, zgodnie z którym strona żądająca wyłączenia powinna wskazać

i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego – pozostaje aktualne (vide postanowienia NSA z dnia 12 marca 2012 r., II FZ 147/12 oraz z dnia 6 maja 2011 r., I OZ 314/11, CBOSA).

Niezależnie od tego wskazać należy, że zdaniem składu orzekającego złożonych w sprawie oświadczeń sędziów nie mogą podważyć argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie.

W sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziów i referendarzy

w oparciu o art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. – z uwagi na fakt ich orzekania w wielu poprzednich postępowaniach z udziałem strony oraz w postępowaniach wpadkowych w przedmiocie prawa pomocy lub – w przypadku sędziów –

w postępowaniach w przedmiocie wyłączenia. Wskazany przepis wyklucza od orzekania sędziego, który we wcześniejszych postępowaniach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Tymczasem sprawa II SO/Ol 9/13 dotyczy wymierzenia grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi i akt sprawy, zatem jest sprawą odrębną od innych, samodzielną, a nie sprawą, w której mogli poprzednio orzekać wskazani do wyłączenia sędziowie lub referendarze.

Reasumując stwierdzić należy w przedmiocie wniosku z dnia [...] maja 2014 r.

o wyłączenie, że nie spełnia on warunku uprawdopodobnienia okoliczności podważających bezstronność sędziów i referendarzy sądowych orzekających w WSA w Olsztynie - do orzekania w sprawie II SO/Ol 9/13.

W sprawie nie stwierdzono również wystąpienia podstawy wyłączenia z art.

18 §1 pkt 6a p.p.s.a., jak również innych podstaw wymienionych w punktach 1 – 7 tego przepisu. Stąd też należało wniosek oddalić.

Zauważyć jednak należy, że z uwagi na zakończenie delegacji do WSA

w Olsztynie Doroty Radaszkiewicz sędzi Sądu Okręgowego – oddalenie wniosku

o wyłączenie w zakresie tego sędziego wynika z faktu jego nieorzekania w WSA

w Olsztynie w dacie rozpoznawania wniosku.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 19 i art. 18 § 1 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.