Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 485/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. Sp. z o.o. Sp. k. w B. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2022r. (znak [...]) P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia z [...] kwietnia 2022r. K. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. na postanowienie z dnia [...] marca 2022r. (nr [...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec wnoszącego zażalenie na podstawie tytułu wykonawczego z [...] września 2021r. wystawionego przez organ I instancji a dotyczącego likwidacji wykopu ziemnego wykonanego na nieruchomości o numerze ewidencyjnym działki [...] obrębu Ś. w B., orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] lutego 2021 r. (znak [...]) PWINB utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] grudnia 2020 r. znak [...], którą nakazano skarżącej spółce likwidację wykopu ziemnego wykonanego na działce nr [...] przy ulicy [...] w B., stanowiącego rozpoczęcie budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi, do XV kondygnacji nadziemnych, z garażami i instalacjami wewnętrznymi, murami oporowymi i zewnętrzną infrastrukturą techniczną. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 253/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę skarżącej spółki od ww. decyzji PWINB. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 7 lipca 2022r. W tej dacie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. II OSK 1945/21 oddalił skargę kasacyjną K. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. wniesioną od wyroku WSA w Białymstoku z 24 czerwca 2021r. W ramach postępowania sądowego prawomocnie zostały oddalone wnioski skarżącej spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej do sądu decyzji PWINB (postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2021 r. II OZ 628/21 i II OSK 1945/21).

W piśmie z [...] lipca 2021 r. PINB skierował do spółki upomnienie nr [...] wzywające do wykonania obowiązku likwidacji wykopu ziemnego na działce o nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w B.. Upomnienie skutecznie doręczono w dniu [...] lipca 2021 r. (k.17 akt adm.). Pismami z [...] lipca 2021 r. skarżąca spółka udzieliła odpowiedzi na ww. upomnienie. W dniu [...] września 2021 r. pracownicy PINB przeprowadzili na działce nr [...] kontrolę stwierdzając, że wykop ziemny na tejże działce nie został zlikwidowany. W dniu [...] września 2021 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i opatrzył go klauzulą o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy doręczono spółce [...] września 2021 r. Pismem z dnia [...] września 2021 r. skarżąca spółka wniosła, między innymi, o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. dalej: u.p.e.a), tj. z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W części pisma zawierającej uzasadnienie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego spółka wskazała przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wywiodła, że postanowieniem z [...] września 2021 r. PWINB uznał za zasadne wznowienie postępowania zakończonego własną decyzją z [...] lutego 2021 r. z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Jako nowe okoliczności spółka wskazała: po pierwsze, doręczoną organowi informację o bezpodstawności zastosowania wobec inwestycji przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w sytuacji gdy inwestycja prowadzona była na podstawie art. 12 specustawy covidowej; po drugie, dowody wskazujące, że inwestor spełnił wszelkie wymogi art. 12 tej specustawy realizując cel, o jakim mowa w jej art. 2, przez co nabył prawo do legalnego realizowania inwestycji. Spółka wskazała, że postanowieniem z 16 września 2021 r. PWINB zawiesił wznowione postępowanie do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie legalności decyzji rozbiórkowych.

Postanowieniami z [...] października 2021 r. PINB:

- na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 w związku z art. 33 § 2 u.p.e.a. oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej nr [...];

- na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 4, art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] września 2021 r. znak [...];

- na podstawie art. 35 § 1, art. 20 § 1 pkt 4 i art. 56 § 3 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne wyżej wskazane do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów.

Uzasadniając postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego PINB wskazał, że z pisma zawierającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wynika oparcie wniosku o umorzenie na przesłankach wskazanych w art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w tym ze względu na zobowiązanego oraz niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, a także brak kompetencji organów nadzoru budowlanego do orzekania w sprawie spornych robót budowlanych. Żaden jednak z przedstawionych przez zobowiązanego argumentów nie został uznany za ustawową przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zażalenie spółki zobowiązanej do wykonania obowiązku nie zostało uwzględnione. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2021r. utrzymał w mocy postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego podzielając w całości ocenę prawną sprawy. Skarga zobowiązanej spółki na powyższe postanowienie została oddalona wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 3 marca 2022r. w sprawie o sygn. II SA/Bk 112/22. Wyrok powyższy jest nieprawomocny gdyż zobowiązany do wykonania obowiązku podmiot wywiódł skargę kasacyjną, która została w NSA zarejestrowana pod sygnaturą II OSK 1213/22.

Pismem z [...] lutego 2022r. K. Sp. z o.o. Sp. k. w B. wystąpiła z kolejnym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, tym razem w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Jako okoliczność stanowiącą podstawę do umorzenia postępowania w oparciu o ww. przepis zobowiązany podmiot wskazał na zaistniały spór kompetencyjny w zakresie uznania właściwości rzeczowej organu do oceny robót budowlanych przy inwestycjach realizowanych na podstawie art. 12 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 2095 ze zm.).

Postanowieniem z dnia [...] marca 2022r. (nr [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał na fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej o nakazie likwidacji wykopu ziemnego, podlegającej wykonaniu jako decyzja ostateczna. Sprawa z zakresu administracji publicznej została ostatecznie załatwiona przez organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji administracyjnej. Brak jest aktu rangi ustawowej, który zastrzegałby w takim przypadku konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto, jak organ podkreślił, na etapie postępowania egzekucyjnego brak jest podstaw do oceny zasadności rozstrzygnięcia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Zażalenie Spółki na powyższe postanowienie nie zostało uwzględnione. Postanowieniem z dnia [...] maja 2022r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego I instancji. Organ II instancji powtórzył ocenę prawną sprawy i stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o jakiej mowa w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał, powołując się na stanowisko NSA wyrażone w wyroku o sygn. II OSK 898/21, że zawarte w przepisie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej odesłanie do innych przepisów odnosi się tylko do takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje, bądź upoważnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania. Tymczasem żaden przepis prawa nie stanowi o konieczności lub możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego we wskazywanych przez stronę okolicznościach. Ponadto organ II instancji podkreślił, że w sprawie inwestycji "[...]" w B. nie istnieje żaden spór kompetencyjny. W decyzji ostatecznej nakazującej likwidację wykopu ziemnego na nieruchomości o numerze [...] przy ulicy [...], zostało bowiem stwierdzone, że nie jest to inwestycja realizowana na podstawie art. 12 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 2095 ze zm.). Organ podkreślił, że strona wskazywała tożsamą argumentację we wcześniejszym postępowaniu sądowym ale argumentacja ta nie została podzielona przez sąd administracyjny, co potwierdza wyrok w sprawie o sygn. II SA/Bk 112/22. Organ zaakcentował, że egzekwowany jest nakaz, który istnieje w obiegu prawnym, gdyż wykonanie decyzji ostatecznej o nakazie likwidacji wykopu nie zostało wstrzymane.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższe ostateczne postanowienie, skarżący podmiot K. Sp. z o.o. Sp. k. w B. podniosła następujące zarzuty:

- naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez :

a) błędne uznanie, że w niniejszym stanie faktycznym przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego nie została spełniona, mimo że fakt zaistnienia sporu kompetencyjnego w zakresie uznania za właściwy organ administracyjny w ramach realizacji inwestycji budowlanych na podstawie art. 12 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz wysokie prawdopodobieństwo uznania, że właściwym organem w tych sprawach jest wyłącznie organ architektoniczno – budowlany ze wszystkimi konsekwencjami prawnymi, powoduje brak przedmiotu niniejszego postępowania w wymiarze faktycznym i prawnym a tym samym stanowi przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego;

b) niedostrzeżenie bezprzedmiotowości niniejszego postepowania egzekucyjnego z uwagi na brak wyeliminowania z obrotu prawnego informacji o prowadzeniu robót budowlanych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 , stanowiącej podstawę prowadzenia przedmiotowych robót budowlanych, czyniąc przedsięwzięcie w pełni legalnym;

- naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1, w związku z art. 124 § 2 i w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak ustalenia właściwego stanu faktycznego a tym samym brak sporządzenia właściwego uzasadnienia w kwestii odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia w sposób dowolny i uniemożliwiający dokonanie właściwej kontroli takiego rozstrzygnięcia, czyniąc w niniejszym postępowaniu zasadę prawa do obrony wyłącznie nierespektowaną zasadą prawa.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy przez umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci protokołu rozprawy z [...] maja 2022 r. w sprawie o wykroczenie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. Wydział Karny, sygn. akt: [...] z przesłuchania świadka M. B. - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. - na fakt ukazania, że podjęcie działań przez PINB w sprawie administracyjnej na podstawie której wszczęto postępowanie egzekucyjne i wydano tytuł wykonawczy, wynikało wyłącznie z nacisków innych lokalnych organów administracyjnych, które po wymianie pism przekazały sprawę niewłaściwemu rzeczowo organowi wbrew jego pierwotnej woli.

Ponadto skarżąca wniosła o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, następującego pytania prawnego co do zgodności przepisów u.p.e.a. z przepisami Konstytucji RP: Czy w świetle konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz legalizmu (art. 7 Konstytucji) możliwe i zgodne z Konstytucją RP jest wszczęcie i skuteczne prowadzenie w pierwszej kolejności postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie na stronie zobowiązanej (skarżącej) wykonanie obowiązku likwidacji wykopu ziemnego wraz z rozbiórką płyty betonowej wykonanych na nieruchomości i zrealizowanych jako związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 w trybie art. 12 specustawy COVID (przy wyłączeniu obowiązywania przepisów Prawa budowlanego i wyłączeniu kompetencji organów nadzoru budowalnego), a następnie odmowa umorzenia tegoż postępowania, mimo braku prawomocnego wyroku w przedmiocie oceny legalności decyzji organu nadzoru budowlanego, nakazującej likwidację wykonanych robót budowlanych i bez uprzedniego uruchomienia procedury legalizacji poczynionych robót budowlanych? Spółka wniosła o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia objętego pytaniem prawnym.

Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca spółka zakwestionowała ustalenie organów o niewystąpieniu sygnalizowanego sporu kompetencyjnego. Podkreśliła, że postępowanie, w ramach którego został wydany tytuł wykonawczy, jest wynikiem bezprawnych działań organów administracji, podjętych bez umocowania ustawowego, mimo wyłączenia wszelkich uprawnień organów nadzoru budowlanego na mocy art. 12 ust. 1 specustawy COVID. Jej stanowisko potwierdza, jak wskazała, "zbiór stanowisk miast w Polsce", z których wynika wyłączenie właściwości organów nadzoru budowlanego w sprawach inwestycji tzw. covidowych. Wątpliwości co do właściwości nadzoru budowlanego wynikają także, zdaniem Spółki, z załączonego do skargi protokołu przesłuchania M. B. Natomiast faktycznie istniejący związek inwestycji z przeciwdziałaniem Covid-19 "wpływa na utratę bytu prawnego decyzji nakazującej likwidację wykopu", stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Spółka podkreśliła, że podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., a także wskazała, że w przypadku hipotetycznego uznania przez NSA (na skutek rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego), że w świetle art. 12 specustawy COVID wyłączną właściwość rzeczową w ramach realizacji inwestycji budowlanych na podstawie tej ustawy posiadał organ architektoniczno-budowlany, brak będzie podstaw do egzekwowania obowiązków wynikających z tytułu wykonawczego oraz nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Wówczas też PWINB zmuszony będzie stwierdzić nieważność decyzji nakazującej likwidację wykopu ziemnego, co spowoduje utratę bytu prawnego tytułu wykonawczego. To zaś jest prawdopodobne w świetle zeznań M. B. W konsekwencji, w ocenie Spółki, przy wyraźnej podstawie do umorzenia postępowania zachodzi również niewykonalność obowiązku określonego w tytule wykonawczym, która w żaden sposób nie została przez PINB oraz PWINB przeanalizowana. Skarżąca zakwestionowała też wystarczalność uzasadnienia przez organy braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. wyłącznie wskazanie nieistnienia przepisu prawa będącego podstawą umorzenia, podczas gdy przepisem takim są art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz stwierdzając bezzasadność wywiedzionych w skardze zarzutów.

Postanowieniem z 1 lipca 2022 r. sąd oddalił wniosek Spółki o zawieszenie niniejszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego uregulowane są w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Zgodnie natomiast z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Co do zasady umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel z powodu wystąpienia przyczyn niedopuszczalności prowadzenia (vide P. Pietrasz [w:] D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex, tezy do art. 59 u.p.e.a.).

Skarżąca Spółka w drugim wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jako podstawę umorzenia postępowania wskazała przepis art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., Dodatkowo w argumentacji skargi ponownie powołała się na niewykonalność egzekwowanego obowiązku o charakterze niepieniężnym. Obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego "gdy odrębne ustawy tak stanowią" (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) należy rozumieć w ten sposób, że następuje ono w przypadkach wprost wskazanych w przepisach ustawowych (odrębnych od u.p.e.a.). Nie mogą być to zatem jakiekolwiek okoliczności faktyczne wskazane przez zobowiązanego (wobec którego postępowanie egzekucyjne się toczy), ani okoliczności, które zobowiązany wyinterpretowuje z przepisów innych niż zamieszczone w u.p.e.a., co de facto ma miejsce w sprawie niniejszej. Regulacja art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. dotyczy przypadków, gdy przepis prawa zobowiązuje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeśli zajdą określone okoliczności. Przykładowo P. Przybysz w komentarzu do art. 59 u.p.e.a. (System Informacji Prawnej Lex) jako przykład takiej sytuacji wymienia art. 146 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Skarżąca w sprawie niniejszej nie wskazała podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec niej prowadzonego, a wynikającej z odrębnych przepisów. Trafnie również nie stwierdziły takiej podstawy organy nadzoru budowlanego obydwu instancji w zaskarżonych postanowieniach. Z pewnością takiej podstawy nie stanowiło zawiśnięcie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawy z wniosku Spółki o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Prezydentem Miasta B. jako organem administracji architektoniczno-budowlanej a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., tj. sporu o właściwość w sprawie legalności inwestycji przy ulicy [...] w B. na działce nr [...] (odnośnie której Spółka wniosła do Prezydenta Miasta na podstawie art. 12 ust. 2 specustawy Covid, informację o zamiarze jej realizacji jako pozostającej w związku z przeciwdziałaniem Covid-19). Nie istnieją bowiem przepisy odrębne w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., traktujące o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie decyzji nakazującej realizację obowiązków o charakterze niepieniężnym z prawa budowlanego – w sytuacji kwestionowania przez zobowiązanego właściwości organu nadzoru budowlanego do wydania ww. decyzji.

Tym bardziej powyższa konkluzja jest uprawniona, że postanowieniem z 28 czerwca 2022 r. w sprawie II OW 10/22 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek Spółki o wszczęcie sporu kompetencyjnego w przedmiotowej sprawie (realizacji inwestycji pod nazwą [...]) i wskazał, że sprawa została już załatwiona przez organ nadzoru budowlanego decyzją administracyjną (nakładającą egzekwowane obowiązki o charakterze niepieniężnym), zatem nie może być mowy o istnieniu sporu kompetencyjnego. W ten sposób zdezaktualizowała się przesłanka umorzenia podawana przez skarżącą, niezależnie od jej bezzasadności.

Jeszcze raz też należy powtórzyć, co wielokrotnie było już sygnalizowane skarżącej Spółce w innych podobnych sprawach z jej udziałem, że zgodnie z art. 29 §1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (a więc i tego, czy o obowiązku orzekł właściwy organ). Jak wskazał NSA w wyroku w sprawie II FSK 2794/16, "Niezależnie od szerokiego nawet rozumienia kompetencji do badania istnienia obowiązku przez organ egzekucyjny, nie może on wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. [...] Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji i wyraźne ograniczenie możliwości ich weryfikacji w przypadkach wskazanych w art. 128 O.p. (szerzej na ten temat: E. Komorowski, Zarzuty w egzekucji administracyjnej [w:] J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz /red./ System egzekucji administracyjnej, Warszawa 2004, s. 512 – 514 oraz powołane tam orzecznictwo)". Generalnie zatem jakiekolwiek zarzuty dotyczące orzeczenia w przedmiocie rozbiórki przez niewłaściwy organ nie mogą na obecnym etapie postępowania odnieść zamierzonego skutku.

Podkreślenia wymaga, że decyzje PINB z [...] grudnia 2020r.r. oraz PWINB z [...] lutego 2021r. nakazujące likwidację wykopu ziemnego stanowiącego rozpoczęcie inwestycji na działce nr [...] przy ulicy [...] w B. (budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi, do XV kondygnacji nadziemnych, z garażami i instalacjami wewnętrznymi, murami oporowymi i zewnętrzną infrastrukturą techniczną) nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. WSA w Białymstoku oddalił skargę od tych decyzji wyrokiem z 24 czerwca 2021r. w sprawie II SA/Bk 253/21 a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 lipca 2022r. oddalił skargę kasacyjną inwestora od wyroku sądu I instancji. Nie zostało również w toku postępowania sądowego wstrzymane wykonanie decyzji, bowiem w obrocie prawnym pozostają wydane w kwestii wstrzymania wykonania nakazu rozbiórki postanowienia NSA wydane pod sygnaturami II OZ 628/21 i II OSK 1945/21. Z kolei w sprawie o sygn. II SA/Bk 111/22 wyrokiem z 3 marca 2022 r. tutejszy sąd oddalił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji dla spornej inwestycji.

NSA oddalając wyrokiem z 7 lipca 2022 r. w sprawie II OSK 1945/21 skargę kasacyjną od wyroku tutejszego sądu w sprawie II SA/Bk 253/21, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji i organów o braku podstaw do zastosowania specustawy Covid do inwestycji komercyjnych i potwierdził właściwość organów nadzoru budowlanego.

W niniejszej sprawie skład orzekający w pełni zaakceptuje wyczerpującą argumentację sformułowaną przez skład orzekający w sprawie o sygn. II SA/Bk 112/22, zakończonej wyrokiem oddalającym skargę spółki na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o podstawy z art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Rozważając wówczas brak przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu zarzucanej niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnymi i niedopuszczalności egzekucji, sąd odniósł się do argumentacji spółki bazującej na wykazywaniu rzekomego braku kompetencji organu nadzoru budowlanego do oceny robót budowlanych, które według przekonania inwestora prowadzone były na podstawie przepisów specustawy Covid.

Sąd nie stwierdził podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o treści wskazanej w skardze, bowiem wątpliwości co do konstytucyjności przepisów u.p.e.a. zastosowanych w sprawie niniejszej nie powziął. Stanowisko skarżącej wynika z jej subiektywnego przekonania co do wystąpienia niezgodności norm ustawowych z konstytucyjnymi, co nie jest wystarczające do sformułowania pytania prawnego przez sąd, który działa w tym zakresie na zasadzie uznaniowości.

Zawnioskowane w skardze dowody nie podważają również konkluzji o legalności zaskarżonych postanowień. Do skargi co prawda nie dołączono wskazywanego w niej "zbioru stanowisk miast w Polsce", jednak nie ma to wpływu na wynik sprawy, gdyż nie jest to zbiór ocen czy norm wiążących dla sądu. Natomiast w aktach administracyjnych znajduje się plik dokumentów obrazujących stanowiska różnych organów w Polsce odnośnie spornych w sprawie niniejszej kwestii, co ma wyłącznie znaczenie poglądowe. Dołączony zaś do skargi protokół przesłuchania świadka M. B. dowodzi jedynie działań podejmowanych w 2020 r. przez nadzór budowlany i treści korespondencji z organem administracji architektoniczno-budowlanej, natomiast nie podważa wniosków sformułowanych w niniejszym uzasadnieniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Wątpliwości organów i wymiana stanowisk między nimi również mają dla sądu wyłącznie charakter poglądowy i nie przesądzają o wyniku kontroli legalności konkretnych decyzji i orzeczeń wydanych w sprawie.

Także uzasadnienie zaskarżonych postanowień nie jest dotknięte wadami zarzuconymi w skardze, w szczególności naruszeniem art. 107 § 3 w związku z art. 124 § 2 i art. 126 K.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. Wyjaśnienia organów co do stanu faktycznego i prawnego są wyczerpujące i zdecydowanie wystarczające dla wydania zaskarżonych rozstrzygnięć, jak również zostały oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, bez naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W istocie bowiem ustalenie okoliczności faktycznych niezbędnych do przesądzenia, czy wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 §1 pkt 7 u.p.e.a. nie było w sprawie niniejszej skomplikowane. Nie ulega też wątpliwości, że "przepisami odrębnymi" w rozumieniu ostatnio wskazanej regulacji nie mogą być art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Przepis art. 105 § 1 K.p.a. dotyczy postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, którego przesłanką umorzenia jest bezprzedmiotowość. Z kolei art. 59 u.p.e.a. wskazuje na konkretne przypadki obligatoryjnego i fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, uwzględniające specyfikę tego postępowania. Obydwa te przepisy dotyczą więc podstaw do umorzenia zupełnie innych procedur i nie mogą być dowolnie i wymiennie stosowane. Natomiast znacząca ilość zagadnień sygnalizowanych przez Spółkę, poza wskazywanym sporem kompetencyjnym jako przesłanką faktyczną umorzenia postępowania egzekucyjnego, była już przedmiotem ocen i rozważań w kilku poprzednio prowadzonych postępowaniach wobec skarżącej.

Sąd nie stwierdził zatem naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Z uwagi na ten tryb sąd nie wydawał postanowienia w przedmiocie dowodów zawnioskowanych w skardze na zasadzie art. 106 § 3 P.p.s.a., natomiast dokonał ich oceny jak wyżej.