Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2113/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie WSA Barbara Pasternak AWSA Janusz Kasprzycki spr.) Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości, III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2001 r., Nr:[...], wydaną na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz.950 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach (...)) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił S. A. przyznanych przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację w T. decyzją z dnia [...] 1980 r. uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od września 1947 r. do grudnia 1947 r. w ramach służby wojskowej na podstawie zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w T. z dnia [...] 1979 r.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wskazał, że S. A. w okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Straży Granicznej. W związku z tymi ustaleniami Kierownik Urzędu stwierdził, że S. A. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej." W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) osoby takie zostają pozbawione uprawnień kombatanckich. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy o kombatantach (...) stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. A. zarzucił, że : "uzasadnienie w/w decyzji jest niezgodne ze stanem faktycznym."

Podniósł, że dokumenty jakie przesłał do ZBOWiD zawierały co najmniej dowody na dwa rodzaje jego działalności kombatanckiej - wojny obronnej 1939r. i utrwalania władzy ludowej. Potwierdzeniem tego ma być załączona przez niego notarialnie potwierdzona kopia legitymacji kombatanckiej wystawionej mu w dniu [...] 1984 r., gdzie widnieje stosowny wpis. Twierdzi zatem, że nie jest prawdą, iż Kierownik Urzędu ustalił stan faktyczny na podstawie akt byłego ZBOWiD.

Decyzją z dnia [...] 2003 r., Nr:[...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 90, póz. 1071 ze zmianami, zwanej dalej w skrócie - k.p.a. ) oraz art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pozbawił S. Al. przyznanych przez ZBOWiD w T. decyzją z dnia [...] 1980 r. uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od września 1947 r. do grudnia 1947 r. w ramach służby wojskowej na podstawie zaświadczenia WKU w T. z dnia [...] 1979 r.

W jej uzasadnieniu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wskazał, że S. A. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalanie władzy ludowej" od września 1947 r do grudnia 1947 r. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Straży Granicznej. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że S. A. uzyskał uprawnienia "kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Na mocy powołanego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Ponadto, zdaniem Kierownika Urzędu z akt sprawy i z zaświadczenia Archiwum Straży Granicznej z [...] 1998 r. wynika, że jednostka wojskowa, w której służył S. A. nie brała w czasie jego służby udziału w walkach z UPA i oddziałami Wehrwolfu. Również i z akt sprawy jak i z kopii karty przebiegu służby wojskowej, nadesłanej przez WKU w T. nie wynika, aby S. A. brał udział w wojnie obronnej 1939 r. Nie ma zatem podstaw, by mógł on zachować uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w wojnie obronnej 1939 r. Kierownik Urzędu stwierdzając, że S. A. uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" utrzymał w mocy uprzednio wydaną przez siebie decyzję w l instancji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w K. S. A. zarzucił Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. niewłaściwe, niestaranne i powierzchowne działanie w niniejszej sprawie. Podniósł ponownie okoliczności związane z jego udziałem w wojnie obronnej 1939 r. Twierdzi, że dokumenty potwierdzające tą działalność przesłał do ZBOWiD. Wyjaśnił, że nie ujawniał tych faktów z obawy przed ewentualną represją. Wyjaśnił także, że jako młody harcerz (14 letni) prowadził działalność dywersyfikacyjną (niszczenie broni i innego wyposażenia wojskowego). Stosowne dokumenty znajdują się także w Wojskowej Prokuraturze Rejonowej w K. Przedłożył notarialnie potwierdzoną kopię postanowienia o umorzeniu postępowania karnego z [...] 1947 r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że skarżący służąc w 4 Oddziale WOP nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA czy grupami Wehrwolfu, a z akt ZBOWID-u nie wynika, żeby skarżący jako 13-letnie dziecko brał udział w kompanii wrześniowej w 1939 r. w ramach innych formacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie natomiast do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (Dz. U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Zasada, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Istota kontroli polega na ocenie zgodności zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia przepisy k.p.a., a także regulacje ustawy o kombatantach(...). Przy tym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew bowiem postanowieniom art. 7 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. nie podjął wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 § 1 k.p.a. nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

Podkreślić należy, że uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.

Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z racji swojej służby w Straży Granicznej (zaświadczenie ZBOWiD w T. z dnia [...] 1980 r., nr[...]), z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...). W świetle uregulowań ustawy o kombatantach(...)., obowiązującej w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, służba taka nie rodzi uprawnień kombatanckich, a osoby, którym je przyznano są tych uprawnień pozbawiane, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...).

Zauważyć jednak należy, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. nie poddał szczegółowej analizie okoliczności podniesionej przez S. A. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczącej jego udziału w wojnie obronnej 1939 r.

Zdaniem Sądu twierdzenia skarżącego o jego udziale w wojnie obronnej 1939 r. powinny zostać zweryfikowane z niezwykłą starannością z uwagi na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy o kombatantach(...). Przepis ten stanowi, że uprawnienia kombatanckie zachowują osoby, które uprawnienia uzyskały z tytułów określonych w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o kombatantach(...). za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.

W ocenie Sądu nie jest wystarczające oparcie się przez Kierownika Urzędu jedynie na dowodzie z karty przebiegu służby wojskowej skarżącego, nadesłanej przez WKU w T. Z uwierzytelnionej kopii legitymacji kombatanckiej z [...] 1984 r. skarżącego wyraźnie wynika, że w rubryce "rodzaje i okresy działalności kombatanckiej" wpisano: "IX 1939; wojna obronna 1939". W skardze do sądu administracyjnego S. Al. podniósł, że: "odpowiednie dowody dostarczyłem ówczesnemu ZBOWiD (...)". Nadto, że dowody związania skarżącego z polskim podziemiem znajdują się w Wojskowej Prokuraturze Rejonowej w K. Potwierdzać ma to dołączona do skargi notarialnie potwierdzona za zgodność z okazanym dokumentem kopia postanowienia o umorzeniu postępowania karnego z [...] 1947 r.

Obowiązkiem Kierownika Urzędu było więc podjęcie czynności w celu zgromadzenia pełnego materiału dowodowego odzwierciedlającego rzeczywisty obraz niniejszej sprawy. Należało poczynić starania w celu zgromadzenia dowodów przesłanych, według twierdzeń skarżącego, do ZBOWiD, a potwierdzających jego udział w wojnie obronnej 1939 r. Wreszcie, należało przeprowadzić i inne dowody z dokumentów, a w ostateczności i z zeznań świadków w celu udowodnienia powyższych okoliczności.

Dopiero całość materiału dowodowego należało ocenić w ramach obowiązującej w procedurze administracyjnej teorii dowodów (art. 80 k.p.a.).

Następnie, po dokonaniu tego, w zależności od podjętej w tym zakresie oceny, biorąc pod uwagę także okoliczności podniesione przez skarżącego w skardze, a dotyczące jego wieku latach 1939 - 1945, rodzaju prowadzonej działalności w ramach harcerstwa, powiązania z Armią Krajową, Kierownik Urzędu winien był rozważyć przysługiwanie bądź nie przysługiwanie S. A. uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach (...). W konsekwencji tego powinien następnie zająć stanowisko odnośnie zachodzenia przesłanek do zachowania bądź pozbawienia uprawnień kombatanckich w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...).

W tym stanie rzeczy należało orzec jak w punkcie l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) nakazywała orzeczenie jak w punkcie II sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono natomiast, w punkcie III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 zezm.).