Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 2/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 14 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. J. (zwaną dalej jako skarżąca lub inwestor) jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej w skrócie: OWINB) z dnia 14 października 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej w skrócie: PINB) z dnia 9 sierpnia 2016 r., nr [...], stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego na M. K. decyzją PINB w Opolu z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...], w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] do stanu zgodnego z prawem.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z 4 lutego 2014 r., nr [...], PINB, działając na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.; na dzień orzekania przez organ odwoławczy - Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., nałożył na M. K. - obowiązek wykonania określonych robót budowlanych, w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], poprzez: 1) zakończenie wymiany posadzek w piwnicach budynku, z zachowaniem pierwotnej rzędnej posadzki piwnicy i układu warstw posadzkowych, tj.: posadzka cementowa (grubości ok. 5 cm), warstwa izolacji przeciwwilgociowej z folii PE, warstwa hydroizolacji z masy uszczelniającej "Superflex 10", warstwa wyrównawcza z betonu C 16/20 (B-20 grubości ok. 10-12 cm zbrojona włóknami polipropylenowymi);

2) zamontowanie na wysokości ok. 20 cm powyżej poziomu terenu systemowej listwy dociskowej do folii ochronnej stanowiącej izolację pionową ścian fundamentowych;

3) zakończenie liczby łączników wzmacnianych belek stropowych w stropie między kondygnacyjnym - nad mieszkaniem nr [...], w taki sposób, by dodatkowe łączniki i wcześniej zastosowane były w rozstawie ok. 20 cm, przy użyciu łączników o Ø12M12;

4) zakończenie prac na stropie poprzez wykonanie ślepego pułapu z desek o grubości 19 mm, wykonanie paroizolacji z folii PE 0,07 mm, wykonanie izolacji akustycznej z wełny mineralnej grubości 100 mm oraz ułożenie podłogi. Termin wykonania obowiązków opisanych w pkt 1 -4 rozstrzygnięcia organ określił na 30 czerwca 2014 r.

W postępowaniu odwoławczym, OWINB w Opolu decyzją ostateczną z 8 maja 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję PINB w Opolu z dnia 4 lutego 2014 r., z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 22 września 2014 r. odrzucił skargę I. J. na powyższą decyzję organu odwoławczego.

W następstwie powyższego, pismem z dnia 11 lutego 2015 r. PINB w Opolu zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie sprawdzenia wykonania przez M. K. obowiązków nałożonych decyzją z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...]. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 10 marca 2015 r. stwierdzono zamontowanie na wysokości około 20 cm powyżej poziomu terenu systemowej listwy dociskowej do folii ochronnej stanowiącej izolację pionową ścian fundamentowych oraz wykonanie na całości pomieszczenia na [...] piętrze mieszkania nr [...] podłogi z desek drewnianych bez wykończenia listwami podłogowymi a wszystkie roboty pod ww. podłogą zostały zakryte. Nie stwierdzono ugięć na wykonanej podłodze, jak również na suficie pomieszczeń mieszkania nr [...], znajdujących się bezpośrednio pod pomieszczeniem mieszkania nr [...]. Na sufitach w pomieszczeniach lokalu nr [...] stwierdzono niewielkie pęknięcie na styku płyt gipsowo-kartonowych oraz odspojenia płyt gipsowo-kartonowych sufitów na stykach ze ścianami. Według oświadczenia M. K., roboty, które uległy zakryciu zostały wykonane zgodnie z decyzją nakazową i pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane, na dowód czego zobowiązała się do przedstawienia stosownego dokumentu i dokumentacji fotograficznej. Do powyższego M. J. wniosła uwagę, podnosząc, że w trakcie oględzin nie była pozostawiona odkrywka w wykonanej podłodze. W dalszej kolejności organ stwierdził, że wysokość pomieszczenia piwnicznego, w którym dokonano zakończenia wymiany posadzek wynosi 1,968 m. Poziom posadzki w pomieszczeniu piwnicznym jest niższy o 0,135 m, natomiast poziom posadzki korytarza jest niższy o 0,076 m. Różnica poziomu posadzek pomiędzy tymi pomieszczeniami wynosi zatem 0,06 m. Według oświadczenia M. K. w wyniku realizacji posadzki w piwnicy wykonano jedynie warstwę wyrównawczą z betonu ze zbrojeniem włóknami polipropylenowymi o grubości 8-10 cm. W trakcie oględzin na wykonanej warstwie wyrównawczej z betonu organ nie stwierdził żadnych pęknięć. Stwierdzono również, że wysokość izolacji poziomej w ścianach zewnętrznych w stosunku do poziomu wykonanej warstwy wyrównawczej z betonu wynosi 25 cm. Pomiarów dokonano urządzeniem Bosch GLM80. M. J. wniosła do protokołu, uwagi o braku pozostawienia w pomieszczeniach piwnicznych odkrywki dotyczącej wykonanej warstwy wyrównawczej z betonu, oraz że ww. pomieszczenie jest zamykane przez małżonków K. Dodała nadto, że w trakcie oględzin nie została dopuszczona do części wykonanych robót w pomieszczeniu na [...] piętrze mieszkania nr [...] poza kotarą z folii. Z kolei M. K. oświadczyła, że kotarą z folii oddzieliła część wspólną - strych od części jej mieszkania.

W dniu 18 marca 2016 r. M. K. przedstawiła oświadczenie mgr inż. B. C. - projektanta w specjalności konstrukcyjno - budowlanej nr upr. [...] i [...], w sprawie zakończenia robót na odkrytym stropie. Z oświadczenia tego wynika, że roboty na odkrytym stropie zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną oraz zaleceniami określonymi w ocenie technicznej z września 2012 r. i były prowadzone pod jego nadzorem.

Pismem z 16 marca 2015 r. M. J. wniosła uwagi do protokołu oględzin. Wniosła o wyjaśnienie, z jakiego powodu w dniu 11 lutego 2015 r. wszczęto z urzędu "nowe" postępowanie, skoro z akt sprawy wynika, że już wcześniej w dniu 23 lipca 2012 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie w sprawie robot budowlanych wykonanych w mieszkaniu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], w wyniku którego została wydana obecnie kontrolowana decyzja.

Dodatkowo pismem z 8 kwietnia 2015 r. M. J. podkreśliła, że termin wykonania obecnie sprawdzanej decyzji upłynął dziesięć miesięcy wcześniej, tj. w dniu 30 czerwca 2014 r. Wątpliwości są uzasadnione, bo oględziny przeprowadzone w dniu 10 marca 2015 r. faktycznie wykazały, że nakazy określone w decyzji nie zostały wykonane w części dotyczącej piwnic. Natomiast organ zamiast egzekwować nakazy wynikające z ww. decyzji, domaga się pismem dowodu w postaci zgłoszenia wykonania robót budowlanych przez M. K.

W dniu 11 września 2015 r. PINB w Opolu przeprowadził dodatkowe oględziny w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie sprawdzenia wykonania przez inwestora nałożonego obowiązku. Podczas oględzin, w trakcie których udostępniono tylko pomieszczenia znajdujące się na [...] piętrze budynku przy ul. [...] w [...], stwierdzono, że w mieszkaniu nr [...] od strony południowej wykonano podłogę z desek drewnianych bez wykończenia listwami przypodłogowymi a wszystkie roboty pod podłogą uległy zakryciu. Nie stwierdzono ugięć na ww. podłodze drewnianej. Z uwagi na brak dostępu do pomieszczeń mieszkania nr [...] na parterze ww. budynku, nie przeprowadzono pełnych oględzin i nie odniesiono się do akustyki stropów pomiędzy lokalami nr [...] i nr [...]. Dokonano również sprawdzenia posadzki w piwnicy, której warstwa wierzchnia została wykonana z posadzki cementowej a izolację, wykonaną z masy bitumicznej "Superflex 10", wyciągnięto na ściany ok. 20 cm powyżej tej posadzki. Dodano, że wysokość pomieszczenia piwnicy wynosi 1,88 - 1,90 m. M. K. oświadczyła do protokołu, że stan pomieszczenia na [...] piętrze od strony południowej ww. budynku nie uległ zmianie w stosunku do zapisów w protokole oględzin z 10 marca 2015 r. Dodała nadto, że roboty budowlane w pomieszczeniach piwnicznych zostały zakończone i wykonane zgodnie z decyzją nakazową.

W tak ustalonym stanie faktycznym, PINB w Opolu decyzją z dnia 4 listopada 2015 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lica 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 § 1 K.p.a., stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego decyzją własną z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...], z 4 lutego 2014 r. Z kolei organ odwoławczy, w wyniku rozpoznania odwołania od ww. decyzji, decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r., nr [...] uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu ponownie rozpoznając sprawę w dniu 20 czerwca 2016 r. przeprowadził oględziny wykonanych robót budowlanych przy udziale M. K., M. J. i radcy prawnego E. J. W wyniku oględzin organ ustalił, że w pomieszczeniu piwnicznym na wprost biegu schodów widoczna jest nowo wykonana posadzka cementowa z wykończoną izolacją przeciwwilgociową, wyciągnięta na ścianę zewnętrznej na wysokość około 20 do 22 cm. Poziom posadzki w pomieszczeniu jest wyższy o 5 mm w stosunku do posadzki w korytarzu. Stwierdził także, że pomieszczenie piwniczne po lewej stronie od zejścia z klatki schodowej wyłożone jest płytkami ceramicznymi, a poziom posadzki wynosi 20,2 cm poniżej posadzki korytarza. Wysokość pomieszczenia wynosi 201 cm. W dalszej kolejności organ wskazał na ślady wilgoci występujące jedynie przy oknie w pomieszczeniu na wprost schodów. Dodał również, że na zewnętrznej ścianie budynku zamontowano systemową listwę dociskową do folii ochronnej stanowiącą izolację pionową budynku. Ustalił również, że strop na [...] piętrze jest wykończony podłogą z desek a przy ścianach brak listew przypodłogowych. W części, gdzie prowadzono oględziny tylko z udziałem M. K. organ stwierdził, że podłoga z desek ułożona jest szczelnie, natomiast przy ścianach widoczna jest folia paroizolacyjna. W miejscu od strony ogrodu, gdzie była możliwość włożenia dłoni i wyczucia palcami wełny mineralnej grubości około 10 cm, dokonano pomiaru przy użyciu szpikulca z tworzywa sztucznego. Dalej organ stwierdził, że wszystkie warstwy stropu zostały zabudowane (zakryte), z tego też powodu nie było możliwości dokonania pełnego pomiaru warstwy stropu. W szczelinie między deskami a ścianą od strony ul. [...] stwierdzono folię izolacyjną i wełnę mineralną bez możliwości sprawdzenia jej grubości. Dodano, że na posadzkach drewnianych ustawiono grzejniki panelowe podłogowe instalacji c.o., a wielkość części pomieszczenia wyodrębnionego wynosi około 200 cm x 480 cm. M. J. dołączyła do protokołu uzupełnienie do oceny technicznej z dnia 16 maja 2015 r. sporządzone przez mgr inż. B. C. oraz wniosła o sprawdzenie instalacji gazowej i c.o. w mieszkaniu nr [...] pod względem zgodności z przepisami prawa budowlanego. M. K. wyjaśniła, że zawilgocenie ściany piwnicznej występuje w miejscu styku ze schodami zewnętrznymi z ganku ogrodu na ścianie niezaizolowanej od strony ogrodu a rura PCV stanowi prowizoryczne przedłużenie rury spustowej celem odsunięcia wód opadowych od budynku. Od strony frontowej budynku zastosowano podobne rozwiązanie. W opinii M. K., w części stropu została umieszczona wełna o grubości powyżej 10 cm.

PINB w Opolu w dniu 15 lipca 2016 r. przesłuchał w charakterze świadka B. C., który potwierdził, m.in., że po wydaniu decyzji nakazowej, dokonał oględzin prowadzonych robót budowlanych, jak i oświadczył, że na odkrytym stropie, wykonane było wzmocnienie belek stropowych. Podkreślił, że zapisy dotyczące wykonania ślepego pułapu oraz wykonania izolacji akustycznej z wełny mineralnej oraz paroizolacji folią PE dokonał na podstawie informacji od inwestora o zakończeniu prac. Dodał, że nie uczestniczył przy układaniu wełny mineralnej oraz folii PE, jednak będąc na oględzinach widział zakupione i złożone materiały w lokalu nr [...], tj. wełnę mineralną o grubości 10 cm lub grubszą i folię PE. Według jego wiedzy i przeprowadzonych oględzin, roboty budowlane określone w decyzji nr [...] w zakresie stropu między lokalami, tj. pkt 3 i 4 sentencji decyzji, zostały wykonane prawidłowo.

W następstwie powyższych ustaleń, PINB w Opolu decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lica 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 § 1 K.p.a., stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego na M. K. w przedmiocie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że po wnikliwej analizie całokształtu materiału dowodowego doszedł do wniosku, że nie było koniecznym dokonywanie odkrywek wykonanych posadzek, albowiem dowody pośrednie potwierdziły wykonanie przez inwestora robót budowlanych zgodnie z treścią obowiązku określonego decyzją z dnia 4 lutego 2014 r. Organ podkreślił, że roboty budowlane w zakresie wykonania łączników, czyli wzmocnienia konstrukcji stropu zostały wykonane pod bezpośrednim nadzorem osoby uprawnionej – B. C. - projektanta o specjalności konstrukcyjno-budowlanej, który potwierdził prawidłowość ich wykonania w złożonym oświadczeniu i zeznając w charakterze świadka. Poprawne wykonanie warstwy zewnętrznej stropu - czyli ułożenie desek podłogowych można było natomiast stwierdzić bezpośrednio podczas oględzin. W dalszej kolejności organ wskazał, że twierdzenie o prawidłowym wbudowaniu wełny mineralnej i rozłożeniu folii PE w stropie znajduje oparcie w całokształcie zgromadzonych dowodów tj.: ustaleniach poczynionych podczas przeprowadzonych oględzin dotyczących występowania w szczelinach zarówno przy ścianie od strony ogrodu, jak i od strony ulicy wełny mineralnej i folii PE; zeznaniach B. C.; fakturach potwierdzających zakup wyrobów budowlanych; oświadczeniach inwestorki dotyczących zgodności wykonanych robót budowlanych z decyzją PINB w Opolu nr [...] oraz braku stwierdzenia przez inspektorów nieprawidłowości mogących świadczyć o niewłaściwym wykonaniu stropu. W ocenie organu, ww. okoliczności samodzielnie nie mogłyby stanowić podstawy do stwierdzenia prawidłowości wykonania robót budowlanych, jednak ich całokształt pozwalał na skonstruowanie spójnego obrazu badanych robót. Co do dalszych obowiązków, określonych w punkcie 1 i 2 decyzji nr [...], organ pierwszej instancji wskazał, że ich wykonanie zostało potwierdzone przez pracowników nadzoru budowlanego, którzy posiadają wykształcenie budowlane i uprawnienia budowlane, co legitymuje ich do oceny poprawności wykonania ww. robót.

Od powyżej decyzji odwołanie wniósł I. J., działający poprzez pełnomocnika radcę prawnego – E. J. W odwołaniu podniósł, że zarówno ocena techniczna, jak i jej uzupełnienie oraz oświadczenie B. C. z dnia 16 marca 2015 r. nie mogą stanowić dowodu na wykonanie nakazu nałożonego na M. K. Dodał, że M. K. dokonała rozbiórki ścian działowych posadowionych w jej mieszkaniu bez wymaganego przepisami prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazał także, że ocena techniczna B. C. została wykonana we wrześniu 2012 r., a więc przed wydaniem decyzji nr [...] i zakładała obliczenia sprawdzające nośność stropu drewnianego dla wyliczeń czysto hipotetycznych, przy przyjęciu wartości maksymalnych, a nie określonych decyzją PINB w Opolu, a okoliczność ta została potwierdzona 15 lipca 2016 r. podczas przesłuchania B. C. Podkreślił nadto, że ocena techniczna nie obejmowała wyliczenia obciążenia dla ścianek działowych. Następnie odwołujący wskazał, że B. C. dnia 16 marca 2015 r. podpisał oświadczenie z którego wynika, że roboty budowlane na stropie były wykonane zgodnie z przygotowaną oceną techniczną i pod jego nadzorem, jednak z oświadczenia tego wynika, że był on tylko raz na miejscu wykonywania robót. Zatem, w tych okolicznościach nie jest możliwe przyjęcie stanowiska dotyczącego nadzorowania przez niego prac. W dalszej części odwołania wskazano, na brak dowodów bezpośrednich potwierdzających wykonanie nakazów określonych przez PINB w Opolu przez M. K. Zdaniem odwołującego, PINB w Opolu powinien ponadto zobowiązać inwestorkę do odtworzenia ściany działowej oddzielającej pomieszczenie stanowiące część wspólną nieruchomości od lokalu nr [...]. W dalszej części pisma pełnomocnik odwołującego zakwestionował zastosowane przez organ metody sprawdzenia za pomocą dłoni i wyczucia palcami wełny mineralnej oraz zarzucił nieprecyzyjność w stosunku do określenia pozyskania z urzędu aktualnego atestu i certyfikatu deklaracji zgodności na zastosowaną wełnę mineralną. Podniósł także, że M. K. samowolnie, bez zgody i wiedzy pozostałych współwłaścicieli budynku mieszkalnego przy ul. [...] zainstalowała grzejniki c.o., co sygnalizowano organowi w piśmie z dnia 6 listopada 2013 r. Zdaniem odwołującego, organ pierwszej instancji nie ocenił również skutków zamiany pomieszczenia kuchni i spiżarki, rozebrania nowego stropu w pomieszczeniu obecnej kuchni oraz zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia "strychu" poprzez nieodbudowanie ścianki oddzielającej i "włączenie" tego pomieszczenia do mieszkania nr [...]. Z kolei, powoływanie się przez PINB w Opolu na "faktury potwierdzające zakup wyrobów budowlanych w tym wełny mineralnej i taśm do paraizolacji" jest nieuzasadnione, gdyż faktury te nie dokumentują zakupu materiałów budowlanych niezbędnych do wykonania nakazów z decyzji nr [...] a w przedstawionych fakturach widnieje niewystarczająca ilość materiału wyciszającego. W zakończeniu pisma odwołujący zarzucił, że M. J. nie wykonała we właściwy sposób nakazanych robót budowlanych dotyczących piwnicy. Wskazano, że organ nie wyjaśnił przyczyny powstałych na dużej części ściany zawilgoceń, wobec czego nie jest możliwe zalegalizowanie stanu, w którym część wspólna w postaci piwnicy będzie rodziła w przyszłości obowiązek dalszych remontów z powodu niewłaściwie zalegalizowanej samowoli budowlanej

Odnosząc się do zarzutów odwołania M. K. wskazała, że we wszystkich dokumentach sprawy wyraźnie określono jakie prace budowlane w konsekwencji dopuszczenia się samowoli budowlanej zostały przez nią wykonane. Podkreśliła, że brak jest informacji o wyburzeniu jakichkolwiek ścian oddzielających przestrzeń mieszkania od przestrzeni wspólnej. Podniosła, że wskazywana przez stronę ściana nigdy nie istniała i nie została rozebrana, wobec czego nie stanowiła przedmiotu postępowania. Na zakończenie M. K. wskazała, że zostały rozebrane wyłącznie dwie ścianki kartonowo - gipsowe w obszarze jej mieszkania.

W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 października 2016 r., nr [...], OWINB w Opolu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, organ przypomniał, że przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji nr [...] było stwierdzenie wykonania obowiązków nałożonych na M. K. decyzją PINB w Opolu z dnia 4 lutego 2014 r. w przedmiocie doprowadzenia robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] do stanu zgodnego z prawem. Podkreślił, że wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego, niezależnie od podjętych tam rozstrzygnięć, oznacza zakończenie postępowania "naprawczego" i załatwienie sprawy co do jej istoty w rozumieniu art. 104 K.p.a. W odwołaniu zaś od decyzji wydanej na podstawie wymienionych przepisów strony postępowania mogą kwestionować jedynie to, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżanej decyzji, nie można natomiast w odwołaniu tym podnosić zarzutów w stosunku do wcześniej wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzji, od której również służyły środki zaskarżenia. Zatem, w przekonaniu OWINB, podnoszenie jakichkolwiek zarzutów nieodnoszących się do nakazów określonych w decyzji z dnia 4 lutego 2014 r. wykraczało poza zakres prowadzonego postępowania. Stosownie do powyższego organ uznał, że zarzuty dotyczące rozebrania ściany działowej oddzielającej część wspólną od części stanowiącej lokal mieszkalny M. i D. K., jak również odnoszące się do budowy czy przebudowy instalacji c.o., jako wykraczające poza zakres postępowania, nie mogły zostać uwzględnione. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że wbrew zarzutom odwołania, organ powiatowy zebrał cały niezbędny do ustalenia stanu faktycznego sprawy materiał dowodowy, a następnie go rozpatrzył. W szczególności organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny, przesłuchał świadków, odebrał oświadczenia od stron oraz oparł swoje rozstrzygnięcia na dokumentach, mających znaczenie dla oceny wykonania nałożonych na inwestorkę nakazów. W uzasadnieniu decyzji w sposób obszerny i wyczerpujący przedstawił stronom dowody, na których się oparł oraz wyjaśnił przyczyny, dla których pewnym okolicznościom przyznał moc dowodową. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że w decyzji z 4 lutego 2014 r., nr [...], organ pierwszej instancji nakazał M. K. zakończenie prac na stropie poprzez wykonanie ślepego pułapu z desek o grubości 19 mm, paroizolacji z folii PE 0,7 mm, izolacji akustycznej z wełny mineralnej grubości 100 mm oraz ułożenie podłogi, pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane. Złożone zatem oświadczenie B. C. stanowiło dodatkowy dowód wskazujący na prawidłowość wykonania nakazanych robót na stropie. W dalszej kolejności organ odwoławczy jako bezzasadne uznał zarzuty dotyczące niewykonania nakazanego obowiązku wykonania izolacji akustycznej z powodu zastosowania przez inwestorkę wełny o większej grubości niż 10 cm. Zdaniem organu, inwestorka wykorzystując do nakazanych robót grubszą wełnę, zapewniła lepsze warunki izolacyjne niż w decyzji, a zatem wykonała roboty na wyższym poziomie, niż przewidywała to wydana decyzja, w związku z czym nie można ww. okoliczności kwalifikować jako niewłaściwe wykonanie nakazu. OWINB w Opolu wskazał ponadto, że w związku z licznymi wątpliwościami M. i I. J., PINB w Opolu podjął dodatkowe czynności dowodowe w tym celu 15 lipca 2016 r. przesłuchał B. C., który zeznał że M. K. zwróciła się do niego w sprawie realizacji nakazów z decyzji nr [...] oraz, że zgodnie z jego wiedzą roboty budowlane określone w decyzji nr [...] w zakresie stropu między lokalami, tj. pkt 3 i 4 decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu zostały wykonane prawidłowo. Argumentował OWINB, że prawidłowość wykonania ww. robót budowlanych stwierdził organ pierwszej instancji podczas przeprowadzonych oględzin, zaś dowody z pisemnego oświadczenia i przesłuchania w charakterze świadka B. C., stanowiły kolejne w sprawie dowody, które łącznie z dowodem bezpośrednim z oględzin stanowią potwierdzenie prawidłowości wykonania przewidzianych decyzją nr [...] nakazów. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że ocena techniczna robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], sporządzona przez B. C. we wrześniu 2002 r. stanowiła podstawę dla PINB w Opolu do wydania nakazów określonych w decyzji z dnia 4 lutego 2014 r. Zwrócił uwagę, że postanowieniem z 14 sierpnia 2012 r., nr [...] organ pierwszej instancji zobowiązał M. K. do dostarczenia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości i zgodności z obowiązującymi przepisami wykonanych samowolnie robót budowlanych. Organ wskazał, że ww. ocena powinna zawierać zalecenia i rozwiązania, które wykonane roboty budowlane doprowadzą do zgodności z obowiązującymi przepisami. Odnotował, że zalecenia dotyczące wykonanych robót budowlanych znajdujące się w ww. ocenie technicznej właściwie pokrywają się z treścią nakazów z decyzji PINB w Opolu z 4 lutego 2014 r. nr [...], wobec czego oświadczenie B. C., że nadzorowane przez niego roboty budowlane, wykonane na stropie budynku mieszkalnego przy ul. [...] zostały wykonane zgodnie z zaleceniami sporządzonej oceny technicznej i sztuką budowlaną, świadczą o wykonaniu nakazów wynikających z decyzji nr [...]. W dalszej kolejności organ drugiej instancji uznał jako bezzasadny zarzut dotyczący zastosowania przez PINB niewłaściwego środka dowodowego w celu stwierdzenia grubości wełny mineralnej, podkreślając, że posłużenie się przez PINB w Opolu zmysłem dotyku w celu sprawdzenia wypełnienia przestrzeni wełną mineralną pomiędzy belką a wykonaną podłogą nie jest zabronione. W zakresie zarzutu dotyczącego wadliwego ustalenia posiadania atestu i certyfikatu deklaracji zgodności zastosowanej wełny mineralnej, organ wyjaśnił, że wełna mineralna TOPROCK firmy A Sp. z o.o. jest powszechnie stosowanym wyrobem budowlanym, wobec czego PINB w Opolu z urzędu wiedział, że wyrób ten jest dopuszczony do obrotu i nadaje się do zastosowania jako izolacja termiczna i akustyczna stropu. Dodatkowo do akt sprawy załączono aktualny atest, certyfikat i deklarację zgodności dla ww. wełny mineralnej. Uwzględniając zatem przedstawioną fakturę zakupu tego rodzaju wełny mineralnej oraz zeznania B. C., w przekonaniu organu odwoławczego, trafnie przyjął PINB, że zastosowana wełna mineralna TOPROCK, niezależnie od grubości posiada wymagane certyfikaty i atesty. Organ odwoławczy zgodził się, że przedłożone przez inwestorkę faktury nie stanowią wyłącznego dowodu prawidłowości wykonanych nakazów, lecz łącznie z innymi dowodami potwierdzają wykonanie nakazanych prac na stropie. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu niewłaściwego wykonania nakazanych robót budowlanych w piwnicy z uwagi na wystąpienie zawilgoceń ściany, organ odwoławczy podkreślił, że opisane w protokole oględzin oraz widoczne na załączonej dokumentacji fotograficznej ślady wilgoci na ścianie pomieszczenia piwnicznego, znajdują się w części piwnicy nieobjętej robotami budowlanymi, na wysokości schodów zewnętrznych.

Na zakończenie, OWINB w Opolu wskazał, że nie odniósł się do zarzutów dotyczących rozbiórki ściany działowej oddzielającej cześć wspólną od mieszkania M. i D. K., zgodności wybudowanej, czy przebudowanej instalacji c.o. w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...], skutków zmiany sposobu użytkowania kuchni i spiżarki, a także rozebrania stropu w pomieszczeniu kuchni mieszkania nr [...], albowiem zarzuty te wykraczały poza zakres przedmiotowego postępowania.

W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego M. J. domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., polegające na dokonaniu dowolnych ustaleń faktycznych, nieznajdujących potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W uzasadnieniu skargi skarżąca kwestionowała zakres obowiązków mających na celu doprowadzenie robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [...] do stanu zgodnego z prawem. W szczególności jej zarzuty dotyczyły braku prawdziwości oświadczenia złożonego przez B. C. co do wykonanych przez inwestorkę izolacji akustycznej z powodu zastosowania wełny mineralnej o większej grubości niż 10 cm, zastosowania przez organ niewłaściwej metody sprawdzenia wykonani izolacji akustycznej za pomocą zmysłów, a także brak nałożenia na inwestorkę obowiązku odtworzenia ścianki działowej. W ocenie skarżącej, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił podstaw przyznania mocy dowodowej określonym faktom, odwołując się jedynie do swojej wiedzy i doświadczenia z zakresu budownictwa. Podkreśliła, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających wykonanie zaleceń określonych w pkt 4 decyzji nr [...], dotyczących zakończenia prac na zakrytym stropie tj. "wykonanie ślepego pułapu z desek grubości 19 mm". Dowodu takiego, zdaniem skarżącej, nie może stanowić faktura wskazana przez OWINB dokumentująca zwrot materiałów budowlanych. Ponadto, zdaniem skarżącej, nie uwzględniając konieczności odbudowania ściany działowej organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa budowlanego poprzez błędne uznanie, że kurtyna z foli stanowi wydzielenie mieszkania. W ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie robót wykonanych w lokalu nr [...], w sytuacji zaś braku zobligowania inwestora do wykonania robót polegających na odbudowaniu ściany działowej, oddzielającej część wspólną od części stanowiącej lokal mieszkalny rodziny K., organ naruszył art. 71, art. 71a ust. 2 i 3 Prawa budowlanego poprzez zaniechanie podjęcia procedury legalizacyjnej samowolnie przebudowanego poddasza. Tym samym organ nadzoru budowlanego nie doprowadził zarówno lokalu nr [...], jak i całego budynku, do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 16 marca 2017 r. uczestnik postępowania – M. K., przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, wniosła o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Tym samym sąd może uwzględnić skargę z powodu innych nieprawidłowości niż wskazane w skardze, jednak w zakresie dokonywanej oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy oznacza natomiast, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W związku z tym sprecyzowania wymaga, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja OWINB z dnia 14 października 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję PINB z dnia 9 sierpnia 2016 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, stwierdzająca wykonanie przez inwestora obowiązków określonych w decyzji z dnia 4 lutego 2014 r., polegających na doprowadzeniu lokalu mieszkalnego nr [...], położnego na [...] piętrze budynku mieszkalnego w [...] do stanu zgodnego z prawem. Granice rozpoznawanej sprawy określa zatem rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji OWINB z dnia 14 października 2016 r. Z tego względu, przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie nie mogła stanowić ani decyzja PINB z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, o nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania określonych robót naprawczych dotyczących robót budowlanych na pierwszym piętrze lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], ani podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące prawidłowości nakazów mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, gdyż wykraczałoby to poza granice niniejszej sprawy. Decyzja ta wydana została bowiem w innym postępowaniu administracyjnym i - co wymaga podkreślenia - nie była zaskarżona przez M. J., z kolei postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. tut. Sąd odrzucił skargę I. J. na decyzję organu odwoławczego z dnia 8 maja 2014 r. Podobnie i problematyka, której rozstrzygnięcie to dotyczy, należy do odrębnego etapu postępowania legalizacyjnego, poprzedzającego postępowanie zakończone decyzjami stanowiącymi aktualnie przedmiot oceny Sądu. W piśmiennictwie prezentowane jest stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w odwołaniu od decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego strony postępowania mogą kwestionować jedynie to, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Nie można w odwołaniu tym podnosić zarzutów w stosunku do decyzji wcześniej wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, od której służyły środki zaskarżenia (por. A. Gliniecki [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2014, wydanie 2, s. 686). Również w orzecznictwie podkreśla się, że postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 Prawa budowlanego jest dwuetapowe i najpierw organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora określone obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3, po czym sprawdza, czy te obowiązki zostały wykonane i w zależności od tego wydaje odpowiednią decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 albo art. 51 ust. 4 lub ust. 5 Prawa budowlanego. Na drugim etapie postępowania naprawczego chodzi tylko o sprawdzenie, czy nałożone na inwestora obowiązki zostały wykonane, a nie o to, czy sprawa dotyczy samowoli budowlanej, czy też legalnej budowy z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1499/14, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobny pogląd wyrażono również w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (por. wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1028/15; WSA w Olsztynie z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 773/12).

Przypomnienia zatem wymaga, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w związku ze stwierdzeniem organów, że inwestorka wykonała nałożone na nią przez PINB decyzją z dnia 4 lutego 2004 r. obowiązki doprowadzenia wykonanych robót budowanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez: 1) zakończenie wymiany posadzek w piwnicach budynku, z zachowaniem pierwotnej rzędnej posadzki piwnicy i układu warstw posadzkowych, tj.: posadzka cementowa (grubości ok. 5 cm), warstwa izolacji przeciwwilgociowej z folii PE, warstwa hydroizolacji z masy uszczelniającej "Superflex 10", warstwa wyrównawcza z betonu C 16/20 (B-20 grubości ok. 10-12 cm zbrojona włóknami polipropylenowymi); 2) zamontowanie na wysokości ok. 20 cm powyżej poziomu terenu systemowej listwy dociskowej do folii ochronnej stanowiącej izolację pionową ścian fundamentowych; 3) zakończenie liczby łączników wzmacnianych belek stropowych w stropie między kondygnacyjnym - nad mieszkaniem nr [...], w taki sposób, by dodatkowe łączniki i wcześniej zastosowane były w rozstawie ok. 20 cm, przy użyciu łączników o Ø12M12; 4) zakończenie prac na stropie poprzez wykonanie ślepego pułapu z desek o grubości 19 mm, wykonanie paroizolacji z folii PE 0,07 mm, wykonanie izolacji akustycznej z wełny mineralnej grubości 100 mm oraz ułożenie podłogi. Przyjąć trzeba, że decyzja stanowiąca przedmiot rozpoznania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest więc jedynie konsekwencją opisanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 4 lutego 2004 r., albowiem stwierdza ona wywiązanie się przez inwestora z obowiązku nałożonego tą decyzją. Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpoznawanej sprawie stanowił przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję w przypadku wykonania obowiązku – stwierdzającą wykonanie obowiązku. Dodać należy, że stwierdzenie odnośnie do wykonania obowiązku i wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, z uwzględnieniem przepisów regulujących kwestie dowodowe, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które zobowiązują do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie faktów i udowodnionych okoliczności, poddanych następnie wszechstronnej analizie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów.

W badanej sprawie podstawową kwestią jest zatem prawidłowość ustaleń organu w zakresie wykonania przez inwestorkę nałożonych na nią obowiązków. W ocenie Sądu, materiał dokumentacyjny sprawy niewątpliwie potwierdza, że inwestorka wykonała obowiązki nałożone decyzją z dnia 4 lutego 2014 r. Na podstawie zapisów protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 10 marca 2015 r.,11 września 2015 r. i 20 czerwca 2016 r., należało uznać, że inwestorka zakończyła prace na stropie poprzez: wykonanie ślepego pułapu z desek o grubości 19 mm, paroizolacji z folii PE 0,7 mm oraz izolacji akustycznej z wełny mineralnej, a także wymieniła posadzkę w piwnicach budynku, zamontowała systemową listwę dociskową do folii ochronnej stanowiącej pionową ścianę fundamentową oraz ułożyła podłogę z desek drewnianych bez wykończenia listwami przypodłogowymi. Roboty budowlane w zakresie wykonania łączników, czyli wzmocnienia konstrukcji stropu zostały natomiast wykonane pod bezpośrednim nadzorem osoby uprawnionej – B. C. - projektanta o specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Prawidłowość wykonania ww. robót budowlanych PINB w Opolu stwierdził podczas przeprowadzonych oględzin, a dowód ten łącznie z oświadczeniem B. C., który potwierdził, że nadzorowane przez niego roboty budowlane, wykonane na stropie budynku mieszkalnego przy ul. [...] zostały wykonane zgodnie z zaleceniami sporządzonej oceny technicznej i sztuką budowlaną, fakturami potwierdzającymi zakup wyrobów budowlanych, oświadczeniem inwestora oraz braku stwierdzenia przez inspektorów jakichkolwiek nieprawidłowości, świadczyło o wykonaniu przez inwestora nakazów określonych w decyzji z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...].

Kontynuując rozważania, podkreślenia wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku nie jest decyzją uznaniową. Jeśli zatem inwestor wykona obowiązek nałożony decyzją podjętą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, to powinnością organu jest wydanie decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 3 pkt 1 tej ustawy. Tak też się stało w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bezspornie, że M. K. wykonała obowiązki, do których została zobligowana w celu doprowadzenia lokalu nr [...] do stanu zgodnego z prawem. Dlatego organy prawidłowo, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, stwierdziły o wykonaniu obowiązku nałożonego na mocy decyzji z dnia 4 lutego 2014 r. W kontrolowanej sprawie niewątpliwie skarżąca swoim działaniem nie wykazała, aby wydanie pozytywnej decyzji kończącej postępowanie naprawcze nastąpiło z naruszeniem prawa. Natomiast, jak już wyjaśniono wcześniej, szeroka argumentacja skarżącej podważająca zasadność ustaleń organów w zakresie stanu faktycznego i prawnego, tj. ustaleń niewynikających z decyzji z dnia 4 lutego 2014 r., nie mogła podlegać ocenie Sądu na etapie badania decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego.

Reasumując, Sąd stwierdził, że organy - wbrew zarzutom skarżącej - dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Jednocześnie zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd miał również na uwadze, że ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, uznając, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.