Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1977/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2022 r. nr KOC 180/Pd/22 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2022 r. nr KOC 180/Pd/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 grudnia 2021 r. nr 813/2021 odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 grudnia 2014 r. nr 103/2014 zatwierdzającej podział nieruchomości – działki nr [...] .

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w piśmie z dnia 23 kwietnia 2021 r. K. W. i T. W. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 grudnia 2014 r. Jako podstawę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podnosząc, że jako strony postępowania nie brali w nim udziału.

Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 16 grudnia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania. W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawcy podnieśli, że toczy się postępowanie sądowe w sprawie zasiedzenia nieruchomości zmierzające do potwierdzenia, iż pozostawali współwłaścicielami terenu objętego decyzją podziałową.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 899 ze zm., powoływanej dalej jako u.g.n.), stronami postępowania podziałowego są właściciele lub użytkownicy wieczyści działek objętych podziałem. Jak wynika z akt sprawy, K. W. i T. W. nie byli stronami tego postępowania. Po dokładnym sprawdzeniu akt sprawy, a w szczególności wypisów z rejestru gruntów na dzień wydawania decyzji oraz w trakcie postępowania przed organem I instancji, stwierdzono, że nie mieli oni praw do gruntu objętego postępowaniem podziałowym.

Organ podkreślił, że w tego rodzaju sprawach interes prawny oraz legitymację do bycia stroną postępowania bada się na czas prowadzonego postępowania. Wszelkie ewentualne zmiany stanu właścicielskiego przypadające po wydaniu decyzji podziałowej nie mogą być rozpatrywane na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wnioskodawcy opierają swoją legitymację na toczącym się od 2021 r. postępowaniu w sprawie zasiedzenia. W związku z powyższym organ uznał, że wniosek został złożony w sposób oczywisty przez osoby nieuprawnione, a ustalenie tego nie wymagało dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Z tej przyczyny brak było podstaw do ewentualnego wszczynania postępowania wznowieniowego.

T. W. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na nieusprawiedliwionym utrzymaniu w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego w sytuacji gdy podanie o wznowienie postępowania zostało oparte na przesłance ustawowej (opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.);

2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów, polegające na nieusprawiedliwionym braku uchylenia postanowienia pierwszoinstancyjnego oraz braku wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sytuacji gdy podanie o wznowienie postępowania zostało oparte na przesłance ustawowej (opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.);

3. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawidłowego załatwienia sprawy, w tym w szczególności czynności dotyczących postępowania w sprawie o zasiedzenie zmierzającego do potwierdzenia przysługiwania wnoszącym podanie o wznowienie prawa własności części terenu, którego dotyczyła decyzja wydana we wznawianym postępowaniu oraz pominięciu słusznego interesu obywateli (w tym skarżącego).

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wraz z K. W. jest współwłaścicielem części gruntu, który stanowił przedmiot decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu. Przed Sądem Rejonowym dla W. w W. toczy się postępowanie zmierzające do potwierdzenia, że pozostawali oni współwłaścicielami spornej nieruchomości w dacie wydania decyzji podziałowej.

Zdaniem skarżącego, podanie o wznowienie oparte zostało na przesłance ustawowej, opisanej w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a wnioskodawcy co najmniej uprawdopodobnili, że posiadają interes prawny we wznowieniu postępowania, które toczyło się bez ich udziału (nie brali w nim udziału bez własnej winy), a miało dotyczyć przynależnego im mienia. Fakt przysługiwania im prawa własności terenu, którego dotyczyło wznawiane postępowania zostanie, co prawda, ostatecznie dowiedziony w orzeczeniu kończącym (pozostające w toku) postępowanie zasiedzeniowe, ale fakt jego zawisłości oraz ogół okoliczności ujawnionych dotychczas w sprawie dostatecznie uzasadnia celowość i prawidłowość podania o wznowienie, co winno było prowadzić do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, zawieszenia tego postępowania do czasu zakończenia postępowania zasiedzeniowego, a następnie przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia, uchylenia dotychczasowej decyzji i wydania nowej decyzji uwzględniającej wszystkie strony postępowania, ich interes prawny jako właścicieli nieruchomości, której dotyczyła decyzja podziałowa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie wniosek T. W. i K. W. z dnia 23 kwietnia 2021 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 grudnia 2014 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, opierał się na podstawie wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Zdaniem skarżącego, okoliczność, że wniosek został oparty na ustawowej podstawie wznowienia przesądza, że organ winien wznowić postępowanie w sprawie. Jednak, co istotne, przed przystąpieniem do merytorycznego badania wystąpienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia postępowania, organ jest zobowiązany do dokonania wstępnej kontroli wniosku, w celu ustalenia, czy wniosek oparty jest na ustawowych podstawach wznowienia, ale także czy został złożony przez podmiot będący stroną w danej sprawie oraz czy został zachowany ustawowy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W przypadku, gdy organ stwierdzi, że te formalne przesłanki nie zostały spełnione, wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07, LEX nr 484887).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ prawidłowo zastosował art. 149 § 3 k.p.a., wobec stwierdzenia, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez podmiot niemający przymiotu strony w tym postępowaniu.

Jak wynika z treści art. 97 u.g.n., podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Wykładnia tego przepisu dokonana w świetle art. 28 k.p.a. prowadzi do wniosku, że interes prawny w postępowaniu w sprawie o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości ma właściciel nieruchomości oraz użytkownik wieczysty. A contrario osoba, która nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału, nie ma interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony, zarówno w trybie zwykłym, jak i w postępowaniach nadzwyczajnych, w tym również w postępowaniu wznowieniowym. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, konsekwencją uregulowania z art. 97 ust. 1 u.g.n. jest to, że osoba niebędąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, a więc nie może skutecznie przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału lub żądać wszczęcia postępowania, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny (por. wyroki NSA: z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1966/17, z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1002/17 oraz z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2325/17, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Skarżący upatruje swojego interesu prawnego w toczącym się postępowaniu w sprawie o zasiedzenie nieruchomości będącej przedmiotem decyzji podziałowej. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, postępowanie w tej sprawie nie zostało jeszcze zakończone. Należy zatem wyjaśnić, że wprawdzie zasiedzenie nieruchomości następuje z mocy prawa w dniu określonym w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 172 i nast. k.c.), jednak dopiero potwierdzenie tego faktu prawomocnym orzeczeniem sądu rodzi skutki prawne, stanowiąc dowód nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia, a także podstawę do wpisu prawa własności do księgi wieczystej (por. A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. II, LEX 2012).

Wnioskodawcy w toku postępowania przed organem nie wykazali, by byli właścicielami lub użytkownikami wieczystymi objętej podziałem nieruchomości. Co więcej, w istocie potwierdzili, że okoliczność posiadania przez nich interesu prawnego do żądania wznowienia postępowania nie jest jeszcze ostatecznie przesądzona, bowiem wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania złożyli wniosek o jego zawieszenie do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym w sprawie zasiedzenia nieruchomości. Z tej przyczyny nie można przyjąć, by interes wnioskodawców na obecnym etapie postępowania wynikał z bezpośredniego związku ich praw i obowiązków z rozstrzygnięciem organu w tej sprawie. Związek ten ma jedynie charakter potencjalny, co świadczy o braku istnienia po stronie wnioskodawców interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do wszczęcia postępowania wznowieniowego.

Zasadnie zatem organy obydwu instancji przyjęły, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 grudnia 2014 r. nr 103/2014 zatwierdzającą podział nieruchomości, został złożony przez podmiot niebędący stroną w sprawie. W konsekwencji prawidłowo zastosowały art. 149 § 3 k.p.a., odmawiając wznowienia postępowania w tej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 tej ustawy.