Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1021/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B.Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP) decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6 w związku z art. 152(15) ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm. – dalej p.w.p.) oraz art.98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. oddalił wniosek B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej skarżąca, wnioskodawca) o stwierdzenie wygaśnięcia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego [...] o numerze [...] wydanej na rzecz S. AD z siedzibą w [...] (dalej uprawniony, uczestnik).

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:

W dniu [...] sierpnia 2015 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o stwierdzenie wygaśnięcia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego [...] o numerze [...] udzielonego na rzecz S. AD z siedzibą w [...]. Wnioskodawca podniósł, że uprawniony nie wprowadza do obrotu na terenie Polski leków pod nazwą [...], ani też nie podjął żadnych działań zmierzających do uzyskania rejestracji leku pod tą nazwą. Uzasadniając interes prawny wnioskodawca wskazał, że postępowanie w sprawie [...] zostało wszczęte na skutek wezwania uprawnionego do znaku pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. do zmiany nazwy handlowej produktu [...] przez wnioskodawcę.

Uprawniony w odpowiedzi z dnia [...] października 2015r. wniósł o zawieszenie postępowania i oddalenie wniosku. Wniosek o zawieszenia postępowania uzasadnił okolicznością, iż przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzone jest postępowanie w sprawie unieważnienia uznania na terytorium RP międzynarodowego prawa ochronnego na znak towarowy [...] o numerze [...]. Podniósł, że przedmiotowe postępowanie jest już drugim postępowaniem wszczętym z wniosku tego samego podmiotu, skierowanym przeciwko ochronie znaku towarowego [...]. Wskazał, że nie używa obecnie spornego oznaczenia ale jest zainteresowany utrzymaniem ochrony na ten znak. Podniósł także, że w przedmiotowej sprawie istnieją ważne i usprawiedliwione przyczyny nieużywania znaku [...][...], bowiem nie może uzyskać pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie [...]. Jednocześnie stwierdził, że niemożliwość uzyskania stosownego pozwolenia jest od niego całkowicie niezależna, niemożliwa do zapobieżenia i przez niego niezawiniona. Wskazał przy tym, że wnioskodawca uzyskał pozwolenie nr [...] na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego pod nazwą [...] w dniu [...] marca 2008r. Podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie istnieje możliwość zarejestrowania na rzecz dwóch podmiotów identycznych lub podobnych nazw produktów leczniczych. Uprawniony podniósł również, że podjął stosowne działania zmierzające do rejestracji leku pod nazwą [...], złożył bowiem wniosek i uzyskał prawo ochronne na znak towarowy [...], a następnie sprawdził możliwość rejestracji produktu leczniczego pod tą nazwą na terenie Polski.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2016 r. strony podtrzymały swoje stanowiska. Wnioskodawca podniósł, że działania uprawnionego mają charakter blokujący możliwość rejestracji znaku [...] na jego rzecz. Wskazał również, że posiada interes prawny wynikający z przedłożonych faktur za lata 2008-2015, bowiem wnioskodawca wprowadza do obrotu lek o nazwie [...]. W jego ocenie istnienie spornego prawa może wpływać na prawa wnioskodawcy w sposób konkretny i bezpośredni. Uprawniony zarzucił, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego we wszczęciu przedmiotowego postępowania i wniósł o jego umorzenie. Wskazał na brak aktualnego konfliktu pomiędzy znakiem spornym a nazwą produktu leczniczego. Podkreślił, że wnioskodawca stwierdził, że sporne prawo "może wpływać" na jego prawa, co oznacza, że jest to hipotetyczne. Wskazał na brak aktualnych działań "zaczepnych" wobec produktów wnioskodawcy, co oznacza, że nie istnieje potrzeba wygaszania ochrony spornego znaku towarowego. W jego ocenie rejestracja spornego znaku towarowego nie stanowi próby zawłaszczenia dobra osobistego wnioskodawcy.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Urząd Patentowy oddalił wniosek B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przeciwko S. AD z siedzibą w [...] o stwierdzenie wygaśnięcia na terytorium RP ochrony międzynarodowego znaku towarowego [...] o numerze [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Instytucja wygaśnięcia prawa ochronnego została unormowana w art. 169 pwp. Obowiązujące przepisy możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy wiążą z obowiązkiem wykazania interesu prawnego w żądaniu wygaśnięcia prawa, co wynika z art. 169 ust. 2 wspomnianej ustawy, a więc wskazania takiej normy prawa materialnego, która z uwagi na prawa lub obowiązki wnioskodawcy, bądź też sytuację w której się znalazł stanowi podstawę do wystąpienia z takim wnioskiem.

Następnie organ podniósł, że przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie posługują się własną definicją interesu prawnego, dlatego w postępowaniu spornym dotyczącym stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego znajduje zastosowanie art. 28 kpa, stosownie do którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wskazał, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. art. 20 i art. 22 Konstytucji RP (np. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r., II SA 81/2002 nie publ.). Czyni się założenie, że wspomniane normy prawne, gwarantujące swobodne prowadzenie działalności gospodarczej mogą być źródłem interesu prawnego, tylko wtedy, gdy cudzy znak towarowy przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., II GSK 163/06). Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, bowiem wnioskodawca wskazał na fakt otrzymania od uprawnionego pisma z dnia [...] kwietnia 2012r., w którym uprawniony wezwał go do dobrowolnej zmiany nazwy produktu handlowego [...] na inną nazwę handlową, która nie będzie identyczna ani podobna do słownego znaku towarowego [...][...]. Co więcej, uprawniony nie poinformował wnioskodawcy, aby to wezwanie zostało wycofane. W związku z powyższym, w ocenie UP, okoliczność ta uzasadnia działanie wnioskodawcy, a jego interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy nie budzi wątpliwości.

W przedmiotowej sprawie bezsporne pomiędzy stronami było to, że sporny znak nie jest przez uprawnionego na terenie Polski używany. Uprawniony wskazał na nieużywanie znaku towarowego z powodu zaistnienia ważnych powodów tj. wskazał na prowadzone postępowanie w sprawie unieważnienia spornego znaku towarowego prowadzone pomiędzy tymi samymi stronami, które obecnie toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz na okoliczność niemożliwości uzyskania pozwolenia na wprowadzenie do obrotu leku pod nazwą [...], gdyż takie pozwolenie uzyskał już wcześniej wnioskodawca.

Biorąc powyższe pod uwagę Urząd Patentowy uznał, że prowadzone pomiędzy stronami postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy, które obecnie toczone jest przed NSA nie może stanowić ważnego powodu nieużywania tego znaku towarowego. Jest to bowiem decyzja biznesowa podmiotu, że na czas postępowania nie będzie opatrywał towarów spornym oznaczeniem, nie będącą przeszkodą faktyczną ani prawną. Jednakże, w ocenie organu, druga z podniesionych przez uprawnionego okoliczność nieużywania tego oznaczenia stanowi ważną przeszkodę. W przedmiotowej sprawie uprawniony nie może otrzymać pozwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie [...], gdyż takie pozwolenie uzyskał już w dniu [...] marca 2008r. wnioskodawca (decyzja Ministra Zdrowia [...] z dnia [...] marca 2008r.). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2001 r., Nr 126, poz. 1381 ze zm.) do obrotu dopuszczone są produkty lecznicze, które uzyskały pozwolenie na dopuszczenie do obrotu. Jest to decyzja potwierdzająca, że dany produkt leczniczy może być przedmiotem obrotu na terytorium RP. Zatem produkt leczniczy, który nie posiada pozwolenia nie może zostać wprowadzony do obrotu na terytorium RP. Przy czym zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne nazwą produktu jest nazwa nadana produktowi leczniczemu, natomiast zgodnie z art. 2 ust. 32 ww. ustawy produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. Jak twierdzi uprawniony, słowo [...] pochodzi od nazwy substancji czynnej o nazwie [...], tj. substancji mieszczącej się w pojęciu produktu leczniczego w rozumieniu art. 2 ust. 32 ww. ustawy, oraz nazwy substancji czynnej objętej pozwoleniem udzielonym wnioskodawcy. Ponadto z komunikatu Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] marca 2008r. w sprawie nadawania oraz zmiany nazwy produktu leczniczego wynika, że wymyślona nazwa produktu leczniczego powinna się różnić co najmniej 3 literami od nazw uprzednio zarejestrowanych. Z powyższego wynika wprost, że nie istnieje prawna możliwość zarejestrowania produktu o tej samej lub zbliżonej nazwie na rzecz różnych podmiotów.

Niemożliwość uzyskania pozwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu pod nazwą [...] jest przeszkodą prawną, niezależną od decyzji uprawnionego. Można wręcz uznać, że nieużywanie znaku towarowego jest związane z restrykcjami, które wypływają wprost z braku decyzji stosownego organu, bez której podmiot nie ma prawnej możliwości wprowadzenia towaru na rynek. W związku z powyższym UP uznał, że uprawniony, pomimo zachowania należytej staranności (uzyskanie prawa ochronnego) nie ma prawnej możliwości używania znaku towarowego [...][...] na terenie Polski. Przy czym zgodnie z art. 140 ust. 1 p.w.p. do czasu wydania decyzji zgłaszający może dokonywać w zgłoszeniu uzupełnień i poprawek, które nie mogą prowadzić do zmiany istoty znaku towarowego. Uprawniony w przedmiotowej sprawie nie może więc dokonać zmiany nazwy znaku towarowego, ponieważ stałoby to w sprzeczności z cytowanym wyżej art. 140 ust. 1 p.w.p. Zatem okoliczność wskazana przez uprawnionego jako niemożliwość używania znaku spornego, zdaniem organu, stanowi ważny powód nieużywania spornego oznaczenia i uzasadnia nieużywanie tego znaku na terytorium RP.

Odnosząc się natomiast do wniosku uprawnionego o zawieszenie postępowania, UP oddalił powyższy wniosek stwierdzając, że postępowanie w sprawie o unieważnienie uznania na terytorium RP ochrony międzynarodowego znaku towarowego [...] o numerze [...] nie ma charakteru prejudycjalnego względem przedmiotowego postępowania.

Niezgadzając się z wyżej wskazanym orzeczeniem Urzędu Patentowego z dnia 28 stycznia 2016 r. B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono zarówno naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 107 k.p.a. poprzez niespełnienie warunków prawidłowego uzasadnienia, które powinno zawierać wskazanie motywów oraz dowodów, na których się oparł organ, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom lub argumentom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do zaistnienia w obrocie prawnym niedopuszczalnej pod względem formalnym decyzji;

- art. 6 k.p.a. ustanawiającego zasadę działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (zasada legalności) poprzez naruszenie wskazanych regulacji prawnych;

- art. 7 k.p.a. zobowiązujący organ do stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- art. 8 k.p.a. ustanawiający zasadę prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów władzy;

- art. 9 k.p.a. ustanawiający zasadę obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

- art. 11 k.p.a. ustanawiającego zasadę wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy;

- art. 77 § 1 k.p.a. ustanawiający obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego;

- art. 80 k.p.a. obligujący organ do oceny dowodu na podstawie całokształtu materiału dowodowego;

- art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 6 p.w.p. poprzez błędną wykładnię lub zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że istnieją ważne powody nieużywania spornego znaku towarowego, a zwłaszcza, iż za ważny powód w rozumieniu przepisów można uznać niemożność rejestracji produktu leczniczego, przy czym uprawniony nie wykazał aby się o nią ubiegał, ze względu na fakt wcześniej istniejącej rejestracji produktu leczniczego/ nazwy skarżącej o której powinien lub mógł wiedzieć;

- art. 169 ust. 1 pkt 1 uraz ust. 6 p.w.p. poprzez błędną wykładnię lub zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że istnieją ważne powody nieużywania spornego znaku towarowego dla wszystkich towarów objętych spornym prawem ochronnym.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła zarzuty skargi podkreślając, że uzasadnienie przedmiotowej decyzji jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony organ wskazuje bowiem na "ważne powody" nieużywania znaku do których zalicza zdarzenia noszące cechy siły wyższej lub inne okoliczności niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia im oraz przeszkody natury faktycznej lub prawnej niezależne od woli uprawnionego, a z drugiej strony stwierdza, że "nie można za takie uznać okoliczności związanych ze zwykłym ryzykiem gospodarczym, które dotyczy bieżącej działalności każdego przedsiębiorcy". Następnie organ za ważny powód nieużywania znaku uznał niemożność uzyskania przez uprawnionego pozwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego, gdyż takie pozwolenia uzyskał już w dniu [...] września 2008 r. wnioskodawca. Powyższe, w ocenie skarżącej, pozostaje w wyraźnej sprzeczności z pierwszą częścią uzasadnienia. Zdaniem skarżącej trudno uznać tę okoliczność za przeszkodę, która jest niemożliwa do przewidzenia, za przejaw siły wyższej lub okoliczności niemożliwych do przewidzenia i zapobieżenia. Żadne z przedłożonych pism czy materiałów przez uprawnionego tezy tej również nie potwierdzają. Bezsporne jest, że uprawniony jest przedsiębiorcą prowadzącym zawodowo firmę związaną m.in. z farmaceutykami, do standardów takiej działalności należy zarówno rejestracja nazw leków jak i znaków towarowych chroniących nazwy produktów. Zatem czynności rejestracji nazwy leku dotyczą bezspornie jednego z elementów bieżącej działalności firm w tej branży. Uprawniony występując o rejestrację międzynarodową oznaczenia [...] miał lub też powinien mieć świadomość, że istnieje już w Polsce rejestracja leku o nazwie [...] na rzecz wnioskodawcy.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2017 r. uczestnik postępowania (S. AD) wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko Urzędu Patentowego wskazane w odpowiedzi na skargę. Podniósł m.in. iż brak uzyskania pozwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego wynika – po pierwsze - z obowiązujących przepisów prawa tj. art. 2 pkt 26, art. 3 ust. 1, art. 2 pkt 14 i art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2001 r., Nr 126, poz. 1381 – dalej Prawo farmaceutyczne). Wymienione przepisy oznaczają, że nie można zarejestrować na rzecz dwóch podmiotów identycznych lub podobnych nazw produktów leczniczych. Po drugie, niemożność uzyskania pozwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego [...] wynika z tego, że skarżąca uzyskała przed uczestnikiem postępowania pozwolenie nr [...] na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie [...]. Niemożność uzyskania wymienionego pozwolenia przez skarżącą uniemożliwia używanie spornego znaku towarowego [...] nr [...]. Powyższe wskazuje, iż organ prawidłowo ustalił i wyjaśnił, że "nie istnieje prawna możliwość zarejestrowania produktu o tej samej lub zbliżonej nazwie na rzecz różnych podmiotów", a także, że niemożliwość uzyskania pozwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu pod nazwą [...] jest przeszkodą prawną, niezależną od decyzji uprawnionego. Jednocześnie uczestnik postępowania podkreślił, że w sytuacji w której skarżąca dysponuje pozwoleniem nr [...], w świetle obowiązujących przepisów prawa farmaceutycznego, oznaczających niemożliwość uzyskania przez uczestnika postępowania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie [...], ubieganie się o wymienione pozwolenie przez uczestnika jest niecelowe. Inicjowanie stosownej procedury oznaczałoby bowiem dla uprawnionego nieuzasadnione wydatki, bezsensowną pracę oraz stratę czasu. W tym kontekście, brak zainicjowania przez uczestnika stosownej procedury na uzyskanie wymienionego pozwolenia jest w pełni uzasadniony i nie może wywoływać jakichkolwiek negatywnych skutków na gruncie używania spornego znaku towarowego.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2017 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazała m. in., że obowiązek używania znaku dla danych towarów oraz ewentualnie ważnych powodów jego nieużywania – tj. ciężar dowodu leży po stronie uczestnika postępowania. Zatem to uczestnik postepowania miał obowiązek udowodnić okoliczności istotne dla sprawy. Natomiast uczestnik postepowania nie przedłożył żadnego dowodu ani używania znaku ani też żadnego dowodu potwierdzającego, iż nieużywanie znaku dla poszczególnych towarów było wynikiem siły wyższej lub też niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia jej. Następnie skarżąca zarzuciła organowi, że ważne powody nieużywania znaku uprawnionego ograniczył jedynie do produktów leczniczych. UP nie podjął się bowiem wyjaśnienia nieużywania znaku co do innych towarów, dla których został on zarejestrowany, a rozpatrzenie tego aspektu miałoby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i zgodnie z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. jest obowiązkiem organu. Wskazała, iż w uzasadnieniu organ powołuje się na Komunikat Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (dalej Prezes) z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie nadawania oraz zmiany produktu leczniczego. Jednak w chwili wydawania decyzji obowiązujący był Komunikat Prezesa z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie wytycznych dotyczących nazewnictwa produktów leczniczych przeznaczonych dla ludzi (obecnie zastąpiony przez Komunikat Prezesa z dnia [...] stycznia 2017 r., który dopuszczał zarejestrowanie dwóch podobnych nazw leków po dodatkowej weryfikacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt.Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna, bowiem niewątpliwie w niniejszej sprawie organ naruszył przepisy postępowania w tym w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w istocie całość postępowania przeprowadzonego przez organ została ograniczona do produktów leczniczych podczas gdy sporny znak został zarejestrowany dla towarów z klasy 5 i obejmuje: produkty farmaceutyczne, produkty weterynaryjne, środki sanitarne do celów medycznych, substancje dietetyczne do celów leczniczych, żywność dla niemowląt, plastry, opatrunki gipsowe, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów, wosk dentystyczny, środki odkażające, środki do zwalczania robactwa, fungicydy, herbicydy. A jak wynika z wniosku skarżącej, co potwierdza również stosowny zarzut skargi, wniosek dotyczył wygaśnięcia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego [...] o nr [...] a zatem znaku w stosunku do wszystkich produktów nim objętych w zgłoszeniu dla klasy 5. Tymczasem jak wynika z wydanego w tej sprawie orzeczenia organ postępowanie prowadzone w tym zakresie zawęził jedynie do produktów farmaceutycznych (leków). A zatem już choćby tylko z tego względu przedmiotowe orzeczenie winno podlegać uchyleniu bowiem wniosek skarżącej nie został rozpoznany w pełni.

Zauważenia wymaga, że stosownie do treści art. 168 ust.1 pkt 1 i 2 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek: upływu okresu, na który zostało udzielone; zrzeczenia się prawa przez uprawnionego przed Urzędem Patentowym, za zgodą osób, którym służą na nim prawa. Prawo ochronne na znak towarowy, zgodnie z przepisem art. 169 ust. 1 p.w.p. wygasa również na skutek:

1) nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania;

2) utraty przez znak znamion odróżniających przez to, że na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego stał się w obrocie zwyczajowym oznaczeniem - składającym się wyłącznie z elementów, które mogą służyć w obrocie do oznaczania w szczególności rodzaju towaru, jego jakości, ilości, ceny, przeznaczenia, sposobu, czasu lub miejsca wytworzenia, składu, funkcji lub przydatności - w stosunku do towarów, dla których był zarejestrowany;

3) działań uprawnionego lub, za jego zgodą, osób trzecich, gdy znak towarowy może wprowadzać odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, właściwości lub pochodzenia geograficznego towaru;

4) wykreślenia z właściwego rejestru podmiotu mającego osobowość prawną, któremu przysługiwało prawo ochronne na znak towarowy.

Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy wydawana jest przez Urząd Patentowy w przypadkach wskazanych powyżej, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny (art. 169 ust.2 p.w.p.).

A zatem istnienie interesu prawnego, opartego na normie prawa materialnego, decyduje o tym, czy określony podmiot może wystąpić z wnioskiem o eliminację z obrotu prawa do znaku towarowego, zatem interes prawny pozwala określić kto może wystąpić z wnioskiem, zaś inna norma prawa materialnego określa przesłanki tej eliminacji, a więc decyduje o tym, kiedy można skutecznie wystąpić z wnioskiem (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2003 r., II SA 1165/02 Wokanda 2004/3/31). Przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego jest norma prawa, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się m.in. przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r., II SA 81/02) . Źródłem interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego mogą być, jak słusznie przyjął organ, nawet najbardziej ogólne normy prawne, a więc także te przepisy prawa materialnego, z których wynika prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej (np. art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, por. np. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007r. II GSK 252/06). Jeżeli należna przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, to przedsiębiorca ten ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego.

Podkreślenia wymaga również, że celem instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, o jakiej mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.(w oparciu o ten przepis wnioskodawca wniósł wniosek o wygaśnięcie prawa ochronnego), jest eliminowanie praw ochronnych na te oznaczenia, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez dłuższy określony w ustawie czas. Toteż, zawarty w art. 169 ust. 2 p.w.p. wymóg wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie może być rozumiany w sposób, który w istocie zamykałby drogę do stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego rzeczywiście nieużywanego przez czas określony w ustawie oraz czyniłby iluzorycznym uprawnienie określone w art. 169 ust. 2 p.w.p. do żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na taki znak towarowy. Dla wykazania interesu prawnego, o jakim mowa w art. 169 ust. 2 p.w.p., w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) wystarczy zatem wskazanie przez wnioskodawcę np. na własne prawo ochronne lub wskazanie, że cudzy znak towarowy przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej (v. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 sygn. II GSK 163/06).

W przedmiotowej sprawie to sporny znak towarowy przeszkadza w prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej. Wskazała ona bowiem we wniosku o wygaszenie tego znaku, że otrzymała od uprawnionego pismo z dnia [...] kwietnia 2012r., w którym uprawniony wezwał skarżącą do dobrowolnej zmiany nazwy produktu handlowego [...] na inną nazwę handlową , która nie będzie identyczna ani podobna do słownego znaku towarowego [...][...] zarejestrowanego na jej rzecz, co dowodzi interesu prawnego skarżącej w ubieganiu się wygaszenia wskazanego znaku na terytorium Polski. Wobec tego, że należna skarżącej jako przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, nieużywanego, to słusznie organ uznał, że skarżący ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego.

Sąd podziela przy tym stanowisko organu, które nie jest negowane przez strony, że uprawniony nie wykazał, aby znak towarowy [...] był przezeń używany w obrocie w sposób rzeczywisty dla objętych prawem ochronnym towarów tj: produktów farmaceutycznych, produktów weterynaryjnych, środków sanitarnych do celów medycznych, substancji dietetycznych do celów leczniczych, żywności dla niemowląt, plastrów, opatrunków gipsowych, materiałów do plombowania zębów, w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzielenie prawa ochronnego na ten znak.

Co więcej zdaniem sądu, który nie podziela w tym zakresie stanowiska organu, nie zostało wykazane przez uprawnioną aby istniały ważne powody nieużywania tego znaku. Za takowe zdaniem Sądu nie można uznać okoliczności związanych z niemożliwością dokonania rejestracji leku, bowiem uprzednio został zarejestrowany już lek, na rzecz skarżącej, o nazwie [...]. Należy w tym miejscu podkreślić, że uprawniona ze znaku jest przedsiębiorcą farmaceutycznym, który niewątpliwie winien znać przepisy obowiązujące w tym zakresie na terenie państwa, w którym zamierza wprowadzać swoje towary. A zatem uprawniona niewątpliwie zdawała sobie sprawę składając wniosek o rejestrację znaku, iż inny przedsiębiorca ma zarejestrowany na swoją rzecz produkt leczniczy o nazwie [...] co oznacza w świetle obowiązujących przepisów farmaceutycznych, że produkt o takiej samej nazwie nie zostanie drugi raz zarejestrowany. Tym samym już w momencie rejestracji uprawniona niewątpliwie zdawała sobie sprawę, że nie będzie w stanie wprowadzić na teren Polski produktów farmaceutycznych o tej samej nazwie. Tym samym zarejestrowany znak będzie nieużywany.

Sąd zgadza się przy tym z organem, że do "ważnych powodów" nieużywania znaku niewątpliwie można zaliczyć zdarzenia, które noszą cechy siły wyższej lub inne okoliczności niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia im oraz przeszkody natury faktycznej lub prawnej niezależnej od woli uprawnionego przy czym za takowe, jak słusznie przyjął organ nie można uznać okoliczności związanych ze zwykłym ryzykiem dotyczącym bieżącej działalności każdego przedsiębiorcy. Sąd nie zgadza się jednak w świetle powyższego, że ważnym powodem nieużywania znaku jest okoliczność, iż uprawniony nie może uzyskać pozwolenia do wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego, gdyż takie pozwolenie uzyskał w dniu [...] marca 2008r. inny podmiot tj. skarżący. Zdaniem Sądu nie jest to bowiem ważny powód. Uprawniony wiedział bowiem składając wniosek o rejestrację znaku, że inny podmiot dokonał już rejestracji produktu leczniczego o nazwie [...] w Rejestrze Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (data rejestracji leku [...] na rzecz uczestnika to [...] marca 2008r. a data pierwszeństwa znaku towarowego [...] to [...] lipca 2008r.). Wiedział także a przynajmniej wiedzieć powinien, chcąc prowadzić na terytorium Polski działalność farmaceutyczną, że nie jest możliwe uzyskanie zezwolenia na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego o takiej samej nazwie na którą uprzednio uzyskał stosowne zezwolenie inny podmiot. Podjęcie zatem decyzji o rejestracji znaku mimo niemożności uzyskania rejestracji pod tą nazwą produktu leczniczego, zdaniem Sądu jest decyzją podjętą w ramach ryzyka gospodarczego związanego z działalnością tego przedsiębiorstwa. Tym samym nie może być ono uznane za ważny powód do nie używania zarejestrowanego znaku. Nadto jak wynika z akt sprawy i co potwierdza również uprawniona do znaku w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2017r. (str. 8), nie podejmowała ona nawet próby rejestracji produktu leczniczego (nie był składany w tym zakresie wniosek). A zatem niewątpliwie od początku uprawniona była świadoma, że nie jest możliwe dokonanie rejestracji produktu leczniczego o takiej samej nazwie jak już zarejestrowany. Nadto mimo, że znak ten został zarejestrowany nie tylko dla produktów farmaceutycznych podlegających rejestracji w Rejestrze Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych ale również dla: produktów weterynaryjnych, środków sanitarnych do celów medycznych, substancji dietetycznych do celów leczniczych, żywności dla niemowląt, plastrów, opatrunków gipsowych, materiałów opatrunkowych, materiałów do plombowania zębów, wosków dentystycznych, środków odkażających, środków do zwalczania robactwa, fungicydów, herbicydów, to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazuje by inne towary z klasy 5 dla których został on również zarejestrowany były wprowadzone na rynek polski pod tym znakiem lub aby organ rozważał istnienie ważnych powodów po stronie uczestnika do niewprowadzenia pozostałych towarów oznaczonych przedmiotowym znakiem towarowym. Tym samym należy przyznać rację stronie skarżącej wskazującej, iż w takiej sytuacji rejestracja znaku towarowego o nazwie [...] niewątpliwie nosi znamiona blokowania tego znaku przez uprawnioną oraz narusza przepisy postępowania a także art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p..

Sąd zauważa również, że niewątpliwie przepisy Prawa farmaceutycznego w dniu uzyskania przez skarżącą decyzji Ministra Zdrowia nr [...] z dnia [...] marca 2008r. (pozwolenie na wprowadzenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie [...]) a także wskazany przez organ w decyzji Komunikat Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie nadawania oraz zmiany nazwy produktu leczniczego, w dacie wydawania w/w decyzji jednoznacznie wskazywały, iż nie jest możliwe uzyskanie rejestracji produktu o identycznej lub podobnej nazwie ( z w/w Komunikatu wynikało, że nazwa produktu leczniczego powinna się różnić co najmniej 3 literami od nazwy uprzednio zarejestrowanej). Jednak wskazany m. in. w w/w Komunikacie wymogi uległy pewnej modyfikacji (złagodzeniu) w kolejnych latach, bowiem w Komunikacie Prezesa z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie wytycznych dotyczących nazewnictwa produktów leczniczych przeznaczonych dla ludzi dopuszczone zostało zarejestrowanie dwóch podobnych nazw leków po dodatkowej weryfikacji. Organ nie dokonał jednak rozważenia przyjętych przez siebie ważnych powodów nieużywania znaku nawet w tym kontekście tj. zmian prawnych w zakresie rejestracji leku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien zastosować się do wskazań sądu zawartych w niniejszym orzeczeniu w szczególności winien ponownie przeanalizować w oparciu o zebrany materiał dowodowy czy w niniejszej sprawie istnieją ważne powody nieużywania przedmiotowego znaku w stosunku do wszystkich towarów objętych znakiem [...].

Mając powyższe na uwadze, oraz nie znajdując podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 z późn. zm), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.