Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2592/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 9 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant sekretarz sądowy Agata Putkowska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 161/15 w sprawie ze skargi M. G. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. K. na rzecz M. i M. G. solidarnie kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 161/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu skargi M. G. i M. G. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Chodcza z dnia [...] września 2014 r., nr [...].

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia z [...] września 2014 r. nr [...] Burmistrz Chodcza na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 z zm.) art. 104 i 28 K.p.a., § 28 pkt. 1, 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Nr 75, poz. 690 z zm.) po rozpatrzeniu wniosku M. i M. G. z dnia [...] kwietnia 2012 r., uzupełnionego w dniu [...] czerwca 2012 r. w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na działce [...] obręb M., gm. C. - odmówił nakazania przywrócenia stosunków wodnych na ww. działce, na której wykonano podmurówkę pod ogrodzenie z nawiezieniem znacznych ilości ziemi, co spowodowało zamknięcie naturalnego odpływu wód deszczowych, wskazując że rozstrzygnięcie oparł na zebranym materiale dowodowym, w szczególności na opinii biegłego D. P.

Pełnomocnik wnioskodawców w odwołaniu od decyzji, wnosząc o jej zmianę i nakazanie przywrócenia stosunków wodnych na działce [...] naruszonych wykonaniem podmurówki pod ogrodzenie i nawiezieniem znacznej ilości ziemi, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - art. 6, 7, 8, 10 § 1, 11, 77, 80, 107 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w sposób prawidłowy postępowania dowodowego, a także brak w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia istoty sprawy, w szczególności wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego i prawidłowego wyjaśnienia rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, i uniemożliwienie wnioskodawcom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz naruszenie prawa materialnego - art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawy Prawo wodne przez jego niezastosowanie polegające na odmowie nakazania przywrócenia stosunków wodnych, gdy z materiału dowodowego wynika, że właściciel działki [...] naruszył dotychczasowe stosunki wodne w sposób wpływający szkodliwie na grunty skarżących.

SKO we Włocławku decyzją z [...] stycznia 2015 r. ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 3 ww. ustawy Prawo wodne uchyliło zaskarżoną decyzję i odmówiło nakazania R. K. przywrócenia stosunków wodnych na ww. działce nr [...].

SKO wskazało na opinię biegłego z czerwca 2014 r., która wg organu została w sposób logiczny i rzeczowy uzasadniona zaś wnioski ujęte przez biegłego znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Analiza opinii oraz pozostałego materiału dowodowego wskazuje, że właściciel nieruchomości [...], nie naruszył stosunków wodnych w stosunku do nieruchomości będącej własnością wnioskodawców. Wody opadowe, gromadzące się na jego działce nie są odprowadzane na grunty działek nr [...],[...]. Wprawdzie działki te są okresowo zalewane przez wodę opadową, ale przyczyną tego są zastoiska wodne na drodze dojazdowej, tj. działce nr [...]. To woda z zastoisk powstających na tej działce zalewa grunty wnioskodawców. Zastoiska wodne tworzą się na zakręcie drogi dojazdowej, która została ukształtowana w poprzek naturalnego spływu wód opadowych, ponadto woda płynąca drogą nie znajduje ujścia, ponieważ wszystkie nieruchomości, znajdujące się wzdłuż drogi (w tym także działki nr [...] i [...]) są ogrodzone. Woda opadowa przemieszcza się drogą, a nie znajdując ujścia tworzy zastoiska, a następnie zalewa grunty wnioskodawców; zatem nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy konkretnym działaniem R. K. wyrażającym się w negatywnej zmianie stanu wód na gruntach wnioskodawców i dlatego należało odmówić nakazania R. K. przywrócenia stosunków wodnych na działce nr [...], ale w związku z tym, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji dokonał niewłaściwego sposobu rozstrzygnięcia, poprzez wierne zacytowanie treści wniosku M. i M. G., brzmienie osnowy należało zweryfikować, uchylając decyzję i orzekając w tym zakresie zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.. Było to konieczne, ponieważ osnowa decyzji organu I instancji sugerowała, iż wykonanie podmurówki pod ogrodzenie na działce nr [...] spowodowało zamknięcie naturalnego odpływu wód deszczowych, co kłóciło się z rozstrzygnięciem.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli M. i M. G. zarzucając naruszenie:

1. art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1 i § 4, 80, 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak rozważania całokształtu materiału dowodowego i niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji istoty postępowania, w szczególności wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej opiniom biegłych, a swoje rozstrzygnięcie oparł na opinii uzupełniającej, a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, iż nawiezienie znacznych ilości ziemi, podwyższenie terenu i wykonanie podmurówki pod ogrodzenie przez R. K. nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych;

2. art. 139 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zmianę decyzji na niekorzyść skarżących;

3. art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na odmowie nakazania przywrócenia stosunków wodnych w sytuacji, gdy z prawidłowo ocenionego materiału dowodowego wynika, że właściciel działki [...] naruszył dotychczasowe stosunki wodne w sposób wpływający szkodliwie na grunty skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji. Nadto SKO stwierdziło, że pełnomocnik strony błędnie przyjmuje, iż wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium naruszyło art. 139 K.p.a., pogarszając sytuację strony odwołującej. Nie nastąpiło bowiem pogorszenie sytuacji strony, gdyż treść rozstrzygnięcia organu I instancji i zestawienie go z uzasadnieniem decyzji wskazuje, że organ odmawia nakazania R. K. przywrócenia stosunków wodnych na działce nr [...]. Zmiana dokonana przez organ II instancji ma bardzo ograniczony zakres w stosunku do decyzji organu I instancji i nie zmienia istoty rozstrzygnięcia.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 161/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] stycznia 2015 r., w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Chodcza z dnia [...] września 2014 r.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że prowadząc postępowanie organ dopuścił jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie było sprzeczne z prawem. Rozstrzygając sprawę nie rozważył jednak całokształtu materiału dowodowego, w szczególności nie wskazał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej znajdującym się w aktach opiniom biegłych. W sprawie niewątpliwie szczególna rola w ustalaniu stanu faktycznego przypadała opiniom z zakresu hydrologii. Dopuszczając taki dowód organ zastosował się do wskazania ustawodawcy zawartego w art. 84 § 1 K.p.a. Analiza zebranych w sprawie opinii nakazuje stwierdzenie, że najpełniejszą wyjaśniającą wszystkie istotne okoliczności sprawy przez to kompletną jest ostatnia opinia w sprawie z czerwca 2014 r., uzupełniona w sierpniu 2014 r. - opinia biegłego D. P. Jest to obszerna opinia zawierająca oprócz części tekstowej także bogatą dokumentację fotograficzną oraz mapy sytuacyjno – wysokościowe i szkice, na których oznaczono m.in. kierunki spływu wód opadowych, zawierająca także odniesienia do poprzednich opinii. Opinia ta została wydana po przeprowadzeniu w dniu [...] czerwca 2014 r. wizji lokalnej. Zawiera obszerne – zdaniem Sądu – przekonywujące i logiczne odpowiedzi na liczne pytania postawione przez organ. Opinia uzupełniająca z sierpnia 2014 r. stanowi zaś odpowiedź na uwagi D. i D. M. uczestników postępowania, będących właścicielami m.in. działki nr [...], na której znajduje się droga dojazdowa przylegająca m.in. do działek nr [...] i [...].

Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji w konfrontacji z obszernym materiałem dowodowym zebranym w toku toczącego się od kwietnia 2012 r. postępowania, zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze skarżącymi, że ustalenia i oceny materiału dowodowego dokonane przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji (str. 8 do 11), które powinny stanowić ocenę dowodów zgromadzonych w postępowaniu, jak również określić w sposób jednoznaczny stan faktyczny i prawny decyzji - nie spełniają dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a.. W szczególności organ nie wskazał powodów, dla których większości dowodów odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Nie dokonał szczegółowej i prawidłowej analizy wpływu działania właściciela działku numer [...] na stosunki wodne, choć niekwestionowanym przez żadną ze stron w toku niniejszego postępowania było to, że właściciel tej działki podniósł teren na swojej działce, nawiózł znaczne ilości ziemi i wzniósł murowane ogrodzenie i tym samym niewątpliwie wykonał przeszkody w odpływie wody opadowej i roztopowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym i istniejącym do czasu tej ingerencji odpływem. Dostrzegł to organ pierwszej instancji czemu dał wyraz w sentencji swej decyzji stwierdzając, że na działce [...] "...wykonano podmurówkę pod ogrodzenie z nawiezieniem znacznych ilości ziemi, co spowodowało zamknięcie naturalnego odpływu wód deszczowych", aczkolwiek nie wyprowadził z tego prawidłowego wniosku w kontekście art. 29 ustawy Prawo wodne.

Zdaniem Sądu, analizując wszystkie opinie wydane przez biegłych w sprawie należy zauważyć, że już w pierwszej opinii sporządzonej przez biegłego S. B. znajduje się stwierdzenie, że przyczyną zmiany stosunków wodnych jest działanie właścicieli działki numer [...], co sprawiło, iż został zamknięty odpływ wód. Znajduje to swe potwierdzenie również w opinii sporządzonej przez biegłego K. P., który skupił się na istocie problemu czyli konsekwencjach budowy ogrodzenia działki [...]. Również w konkluzjach tej opinii wskazano, że zagospodarowanie działki [...] poprzez wybudowanie ogrodzenia spowodowało zagrożenie zalaniem działek skarżących [...] oraz [...] i budynku, który się tam znajduje. W kolejnej opinii biegłego – P. G. również wskazano, iż doszło do naruszenia stosunków wodnych z przyczyn leżących po stronie właściciela działek [...]. Także ostatnia opinia jednoznacznie, nie pozostawiając żadnych wątpliwości wskazuje na właściciela działki [...] jako bezsprzecznego sprawcę zmiany kierunku odpływania wód jak to wskazali skarżący we wniosku.

W kontekście art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne organ nie jest zobowiązany do poszukiwania tudzież ustalania wszelkich możliwych przyczyn niekorzystnego dla danej strony spływu wód. Zobowiązany jest natomiast do zbadania, czy z uwagi na konkretne działania właściciela nieruchomości wskazanej we wniosku zachodzi związek przyczynowo – skutkowy przejawiający się w niekorzystnej zmianie stosunków wodnych na innych gruntach. Jeżeli zachodzi taki związek, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, co wynika z materiału dowodowego, rzeczą organu jest nakazanie wykonania określonych prac sprawcy naruszenia dotychczasowych stosunków wodnych. Ustalenie wprowadzenia przez właściciela nieruchomości zmiany stanu wody na jego gruncie, powodujące zmianę dotychczasowych stosunków wodnych jest ingerencją w naturalny stan wody na jego gruncie obligującą organ do zastosowania art. 29 ustawy Prawo wodne. Już z samej tylko sentencji decyzji organ pierwszej instancji wynika ewidentnie, że na działce [...] obręb M. gmina C. "wykonano podmurówkę pod ogrodzenie z nawiezieniem znacznych ilości ziemi, co spowodowało zamknięcie naturalnego odpływu wód deszczowych". To ustalenie mające swoje potwierdzenie w obszernym materiale dowodowym obligowało organ wobec zaistnienia okoliczności wskazanych przepisem art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, do wydania jednej z decyzji wobec właściciela tej nieruchomości, przewidzianych w tym przepisie. Zaniechanie wydania takiej decyzji jest ewidentnym naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego.

Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie tylko naruszył przepisy postępowania wskazane w pkt 1 skargi, ale dokonując wbrew zebranym dowodom odmiennych ustaleń niż wskazano w sentencji decyzji organu pierwszej instancji naruszył art. 139 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zmianę decyzji na niekorzyść skarżących, co również zasadnie zarzucono w skardze (pkt 2). W rozumieniu tego przepisu rozstrzygnięciem na niekorzyść strony skarżącej jest każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania. Pogorszenie to wcale nie musi dotyczyć tylko jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, może dotyczyć także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wyniku wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, co oznacza to, że organ odwoławczy nie może orzec w sposób, który pogarsza sytuację strony odwołującej się, tj. tę sytuację, którą ukształtowała decyzja organu pierwszej instancji.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ winien mieć na uwadze, zawartą w wyroku ocenę prawną oraz wskazania odnośnie dalszego toku postępowania, które po myśli art. 153 przywoływanej ustawy są dla organu wiążące wydając rozstrzygnięcie zgodnie z art. 29 ustawy Prawo wodne.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę kasacyjną wniósł R. K. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. 2015.469) [dalej upw] oraz art. 29 ust. 1 i ust. 2 upw poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że przepis art. 29 ust. 3 upw nakłada na organy obowiązek zbadania czy z uwagi na konkretne działania właściciela nieruchomości wskazanej we wniosku zachodzi związek przyczynowo - skutkowy przejawiający się w niekorzystnej zmianie stosunków wodnych na innych gruntach, a organ nie jest zobowiązany do poszukiwania tudzież ustalania wszelkich możliwych przyczyn niekorzystnego dla danej strony spływu wód, podczas gdy organy zobligowane są do ustalenia wszelkich okoliczności, rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy kompleksowo po to, by wyeliminować problem a nie tylko "załatwić sprawę", której granice określać miałby wniosek;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w wyniku naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołanych powyżej przepisów prawa materialnego,

3. art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 77 § 1 i 4 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. oraz art. 139 K.p.a. poprzez:

a. nieuzasadnione uznanie, że sposób działania i rozstrzygnięcia organów administracji, w szczególności organu II instancji, naruszył przywołane powyżej przepisy postępowania, podczas gdy sposób procedowania oraz rozstrzygnięcie organów nie było dotknięte wskazanymi w zaskarżonym wyroku uchybieniami, a w szczególności organy podjęły wszelkie możliwe kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dokonały prawidłowej, mieszczącej się w granicach swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, treść decyzji w wystarczający sposób uzasadniała rozstrzygnięcie poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz motywów rozstrzygnięcia,

b. rozstrzygnięcie organu II instancji nie stanowiło o orzeczeniu na niekorzyść strony, która wniosła skargę,

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w toku postępowania organy administracji dopuściły się naruszenia ww. przepisów postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na sformułowanie tezy, że podstawową przesłanką wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji kasatoryjnej było uznanie, że organy prowadzące postępowanie "zbyt szeroko" analizowały sprawę i zamiast skupić się na orzeczeniu w granicach wniosku, przeprowadziły postępowanie zmierzające do ustalenia wszelkich przyczyn bieżącego stanu faktycznego, czego wyrazem jest stwierdzenie "W kontekście art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne organ nie jest natomiast zobowiązany do poszukiwania tudzież ustalania wszelkich możliwych przyczyn niekorzystnego dla danej strony spływu wód. Zobowiązany jest natomiast do zbadania, czy z uwagi na konkretne działania właściciela nieruchomości wskazanej we wniosku zachodzi związek przyczynowo - skutkowy przejawiający się w niekorzystnej zmianie stosunków wodnych na innych gruntach" (k. 6 uzasadnienia). Taki pogląd jest w ocenie skarżącego błędny.

W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przytoczył treść uzasadnienia wyroku I instancji od słów "Sąd nie podziela" do słów "istniejący legalnie".

Odnosząc się argumentów Sądu skarżący kasacyjnie stwierdził, że prowadzenie postępowania administracyjnego zgodnie z przywołanymi zarówno w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i skarżonym wyroku, przepisami i zasadami kodeksu postępowania administracyjnego zmierzać powinno do wyjaśnienia całokształtu sprawy i wszelkich jej okoliczności, a nie ograniczania się do pewnego wycinka rzeczywistości, co może doprowadzić do wypaczenia sensu stosowanej normy prawa materialnego. Tak, w ocenie skarżącego, stało się w niniejszej sprawie, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionował sposób działania organów, który polegał właśnie na szczegółowym, wyczerpującym i rzetelnym wyjaśnieniu wszelkich okoliczności sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia, które te wszelkie okoliczności uwzględniało.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, podkreślenia wymaga słuszność wnioskowania organu II instancji, zgodnie z którym wydana decyzja nie może prowadzić do powstania innej sytuacji naruszającej prawo, a z takim rozstrzygnięciem mielibyśmy do czynienia w przypadku uwzględnienia wniosku.

Odnosząc się do pozostałej części argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie stwierdził, że organ II instancji szczegółowo w uzasadnieniu decyzji opisał wszystkie wydane w sprawie opinie, a także przeprowadzone czynności i na bieżąco ustosunkowywał się do nich wszystkich, wskazując na ich wartość dowodową oraz ewentualne wady lub nieprawidłowości. Takiemu sposobowi procedowania nie można zarzucić sprzeczności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Co więcej, w kontekście treści uzasadniania decyzji organu II instancji nie można mówić o nierozważeniu całokształtu materiału dowodowego, czy dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Organ II instancji odniósł się do wszystkich przeprowadzonych dowodów, wskazał z jakich przyczyn oparł się na opinii H. sp. z o.o., wskazując na braki innych - wcześniejszych opracowań.

Organ II instancji w przekonujący sposób wskazał przy tym, że wnioski opinii, w szczególności zawarte na k. 8-22 nie pozwalały na wydanie decyzji uwzględniającej wniosek. Przemawiają one za słusznością decyzji organów i bezzasadnością wniesionej przez stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Nie można też, zdaniem skarżącego kasacyjnie, zgodzić się ze stwierdzeniem naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 139 K.p.a.. Dokonana modyfikacja, zmierzająca li tylko do zapewnienia prawidłowego sformułowania sentencji decyzji, nie wpływająca w jakikolwiek sposób na merytoryczną treść rozstrzygnięcia, nie stanowiła o rozstrzygnięciu na niekorzyść strony skarżącej, a polegała na pozostawieniu "status quo" na płaszczyźnie merytorycznej i formalnej rozstrzygnięcia.

Sąd bezzasadnie wydając decyzję kasatoryjną zawarł jednocześnie wytyczne co do dalszego toku postępowania, które to wytyczne, w przypadku ich uwzględnienia prowadzić będą do wydania nieprawidłowej, niezasadnej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez R. K. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 j.t. ze zm.). Przepis ten stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Aby zastosować ten przepis organ administracji powinien ustalić:

– czy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie oraz

– czy zmiana stanu wody na gruncie wywołuje szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie.

Zasadnie tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji nie jest zobowiązany do ustalania wszelkich możliwych przyczyn niekorzystnego dla danej strony spływu wód. Obowiązkiem organu administracji jest ustalenie, jak to wyżej wskazano, czy szkodliwy wpływ na sąsiednie grunty ma zmiana stanu wody na gruncie dokonana przez właściciela innego gruntu. Wynika to wprost z treści ww. przepisu.

Odnośnie do kwestii naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne również brak jest podstaw do czynienia Sądowi I instancji zarzutu naruszenia tych przepisów.

Art. 29 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Ocena, czy naruszone zostały obowiązki wynikające z tego przepisu wymaga ustalenia, czy właściciel zmienił stan wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich bądź też, czy właściciel gruntu odprowadza wody oraz ścieki na grunty sąsiednie.

Z art. 29 ust. 2 wynika, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ocena, czy powstał obowiązek wskazany w tym przepisie wymaga ustalenia, czy na gruncie znajdują się przeszkody oraz nastąpiła zmiana w odpływie wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Z powyższego wynika, że dla zastosowania art. 29 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne organ administracji nie jest zobowiązany do ustalania wszelkich możliwych przyczyn niekorzystnego spływu wód. W konsekwencji brak jest też podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 77 § 1 i 4 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 80 K.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ administracji. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że organy administracji dokonały dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłych. Dowolne jest twierdzenie organów administracji, że z opinii oraz pozostałego materiału dowodowego wynika, że właściciel nieruchomości [...] nie naruszył stosunków wodnych i jego działania nie są przyczyną zalewania działki o nr ew. [...]. Tymczasem w opinii uzupełniającej zawarte jest stwierdzenie, że: "Budowa ogrodzenia na granicy działek o nr ew. [...] i [...] spowodowała zmianę kierunku wód opadowych - w tym przypadku wody opadowe spływają na działkę [...]. Tak więc bezpośrednim sprawcą jest w tym przypadku właściciel działki [...]" (str. 7 opinii uzupełniającej). W dalszej części opinii biegły stwierdził, że "Sprawcą jednak tego, że wody opadowe z terenu działki [...] są odprowadzane na grunty sąsiednie jest właściciel działki [...]". Stwierdzenie to nie zmienia jednak faktu, że zmiana kierunku wód opadowych spowodowana została przez właściciela działki o nr ew. [...]. Skutkiem dowolnej oceny materiału dowodowego było dokonanie błędnych ustaleń faktycznych.

Jeśli istniał naturalny odpływ wody w określonym kierunku i został on zakłócony to nakaz wykonania czynności w celu przywrócenia naturalnego spływu nie może być uznany za nakaz naruszający prawo.

W uzasadnieniu wyroku (str. 5) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów wynikających z art. 107 § 3 K.p.a. przez to, że organ administracji nie wskazał powodów dlaczego większości dowodów odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz przez to, że nie dokonał szczegółowej i prawidłowej analizy wpływu działania właściciela działki o numerze [...] na stosunki wodne. Stanowisko Sądu I instancji odnośnie do naruszenia ww. przepisu należy w pełni podzielić. Znajduje ono potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Sąd nie stwierdził natomiast, że organy administracji naruszyły art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 77 § 1 i 4 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. Stąd też czynienie Sądowi zarzutu naruszenia tych przepisów nie znajduje uzasadnienia.

W konsekwencji niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi. Istniały podstawy do zastosowania przez Sąd ww. przepisu albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem ww. art. 80 K.p.a.

Odnośnie do zarzutu naruszenia 139 K.p.a. stwierdzić należy, że zarzut ten nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zmiana decyzji dokonana przez organ II instancji była zmianą jedynie o charakterze redakcyjnym i nie skutkowała zmianą istoty rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. Naruszenie art. 139 K.p.a. zostało wskazane przez Sąd I instancji jako argument uzupełniający mający przemawiać za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Niezasadność stanowiska Sądu co do naruszenia przez organ odwoławczy art. 139 K.p.a. nie podważa prawidłowości zasadniczego argumentu Sądu, który legł u podstaw wydania zaskarżonego wyroku.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.