Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 608/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędzia WSA Paweł Kowalski, , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] r., którym oddalono zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec E.W.

Organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wystawił na E.W. tytuły wykonawcze z [...]r. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], doręczone Zobowiązanemu 26.02.2021r. Podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] r., w której orzeczono o solidarnej odpowiedzialności E.W. jako członka zarządu A. Sp. z o. o. za zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie należności głównej — 8.486.503,00 zł za trzeci kwartał 2015 r. oraz za miesiące od 09 do 12/2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 3.307.815,00 zł. Od powyższej decyzji E.W. nie złożył odwołania, w związku z czym stała się ona ostateczna.

W dniu 05.03.2021 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. wpłynęło pismo zobowiązanego z 04.03.2021r., w którym Strona wskazała, iż wnosi zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. W powyższym wystąpieniu E.W. wskazał, iż był fikcyjnym prezesem A. Sp. z o. o., a prawdziwy właściciel Spółki został aresztowany oraz zaznaczył, że niniejszą sprawę prowadzi [...] Wydział Celno - Skarbowy w G. pod nadzorem Prokuratury Okręgowej.

Pismem z [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: u.p.e.a., przekazał powyższe pismo do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] celem rozpatrzenia. Ponadto postanowieniem opatrzonym tą samą datą zawiesił od dnia [...] r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W związku z wątpliwościami co do charakteru prawnego wystąpienia Strony z 04.03.2021r r., Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wezwał E.W. o wyjaśnienie, czy jego intencją było wniesienie zarzutu na podstawie art. 33 u.p.e.a., tj. błędu co do zobowiązanego. W powyższym piśmie wyznaczono ponadto zobowiązanemu 7 dniowy termin od daty otrzymania przedmiotowego wezwania, do udzielenia wyjaśnień we wskazanym zakresie. Jednocześnie poinformowano stronę, że brak odpowiedzi w wyznaczonym terminie spowoduje uznanie przez Wierzyciela, iż pismem z 04.03.2021 r. E.W. wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Powyższe wezwanie zostało doręczone Zobowiązanemu 31.03.2021r., na które Strona nie udzieliła odpowiedzi.

Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał [...]r. postanowienie, którym oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze z [...]r. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w postanowieniu z [...] r. podzielił stanowisko reprezentowane w orzecznictwie i piśmiennictwie, iż z błędem co do osoby Zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy obiektywnie osoba oznaczona jako Zobowiązany w tytule wykonawczym, pozostaje innym podmiotem niż adresat decyzji stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Zarzut z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Organ nie ma natomiast prawa prowadzenia szerszych ustaleń, dotyczących weryfikacji Zobowiązanego w kierunku ustalenia zasadności obciążenia egzekwowanym obowiązkiem.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż w ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] r. nr [...], w której orzeczono o solidarnej odpowiedzialności E.W. jako członka zarządu A. Sp. z o. o. za zaległości w podatku od towarów i usług oraz wystawionych na jej podstawie tytułach wykonawczych z [...]r. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], jako podmiot Zobowiązany został wskazany z imienia i nazwiska E.W. Oznacza to, iż z formalnego punktu widzenia została zachowana tożsamość osoby Zobowiązanej w podstawie prowadzenia egzekucji (decyzji) i wystawionych tytułach wykonawczych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.W. wskazał, że główny sprawca ujawnionych w działalności Spółki A. nieprawidłowości, został w związku z tym faktem aresztowany i aktualnie trwa postępowanie w sprawie. Strona natomiast nie poczuwa się do odpowiedzialności za zaistniałą sytuację twierdząc, iż jej udział był fikcyjny. Do skargi załączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w G. 17.06.2015 r., potwierdzające przyznany znaczny stopień niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją zawartą w zakwestionowanym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 8 listopada 2021 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego z urzędu wniósł – na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w G. przeciwko S.W. Ponadto pełnomocnik złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jednocześnie oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.

Podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej stanowi, zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 – 6 u.p.e.a.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, dokumentu, przepisu prawa (pkt 2 lit. a-c), błąd co do zobowiązanego (pkt 3), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4), wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części (pkt 5), brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny (pkt 6 lit. a-c).

Podkreślenia wymaga, że zarzuty (tak samo jak inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego) nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej (podatkowej) stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – w skrócie: "k.p.a.") lub o.p. Ponadto należy zaznaczyć, że wniesienie zarzutu nie uprawnia organu egzekucyjnego do weryfikacji innych niż decyzja administracyjna (podatkowa) orzeczeń lub rozstrzygnięć, na których podstawie wystawiono tytuł wykonawczy.

Skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. z uwagi na błąd co do zobowiązanego.

Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę. Stwierdzenie braku podstaw do wskazania w tytule wykonawczym danego podmiotu jako zobowiązanego prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. IX, art. 33, LEX).

Wychodząc z powyższych założeń Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wystawił na E.W. tytuły wykonawcze z [...]r. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obejmujące należności w podatku od towarów i usług za trzeci kwartał 2015 r. oraz za miesiące od 09 do 12/2015 r. Wskazane tytuły wykonawczy zawierają wszystkie wymienione w art. 27 u.p.e.a. elementy, tj.: - w części A - dane zobowiązanego: E.W., osoba trzecia; - w części C - dane zobowiązanego, u którego powstał obowiązek: A. Sp. z o.o.; - w części D, jako podstawę prawną obowiązku podano: orzeczenie z [...] r., nr [...]. Zaznaczenia wymaga, że kwoty należności głównych wskazane w tytułach wykonawczych są zgodne z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] r., nr [...]. W ocenie Sądu, nie budzi najmniejszych wątpliwości, że zobowiązany – E.W. - osoba, która widnieje w tytule wykonawczym, jest tożsamy z osobą, na którą nałożono przymusowo egzekwowany obowiązek w drodze ww. decyzji.

Sąd stwierdza, że organy jednoznacznie wykazały, że w tytułach wykonawczych z [...] r. wskazana została osoba, na której ciąży obowiązek (solidarny) uiszczenia zaległości podatkowych spółki A. w podatku od towarów i usług za trzeci kwartał 2015 r. oraz za miesiące od 09 do 12/2015 r., odsetki za zwłokę od tych zaległości oraz koszty egzekucyjne. Stwierdzenie tej sytuacji nastąpiło poprzez porównanie danych osoby wskazanej w tytułach wykonawczych (E.W. – część A tytułu) z danymi adresata orzeczenia (decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] r., nr [...] – część D tytułu), stanowiącego podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych.

Jednocześnie należy zaakcentować, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i, wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku. A z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w zawisłej przed Sądem sprawie.

W kontekście powyższych ustaleń zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błąd co do osoby zobowiązanego należy uznać za całkowicie bezzasadny.

W ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w myśl którego sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Wyjaśnić należy, że zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w przytoczonym przepisie ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Skoro więc art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że "sąd może" zawiesić postępowanie nie zaś, że "sąd zawiesza" postępowanie, to powstrzymanie się od zawieszenia przez Sąd pierwszej instancji postępowania nie może być uznane za naruszenie powyższego przepisu.

W niniejszej sprawie Sąd nie dostrzegł związku pomiędzy rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, a ustaleniami czynionymi w postępowaniu prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w G. przeciwko S.W. Podkreślić należy, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego, nie może zmierzać do ustalenia osoby zobowiązanego, gdyż byłoby to badanie zasadności i wymagalności tytułu wykonawczego. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2012 r., II SA/Gd 643/12, LEX nr 1235475; wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 1998 r., III SA 2801/97, LEX nr 37165).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).

is