Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 535/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 ust. 3 art. 227
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 77 par. 1 art. 105 par. 1 art. 107 par. 1 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 roku sprawy ze skargi W. B., H. S., J. S., R. B., Z. B., B. P., M. B., M. B., M. B., S. B., E. C., W. B., A. W., E. D. na decyzję Wojewody[...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwaloryzowanego odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących: a) W. B., H. S., J. S., R. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu; b) Z. B., B. P., M. B., M. B., M. B., S. B., E. C., W. B., A. W., E. D. kwotę 200 (dwustu) złotych tytułem zawrotu wpisu. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu 12 sierpnia 2002 r. W. B., H. S., J. S., R. B., E. D. i B. B. złożyli wniosek o wypłatę na podstawie art. 128 ust. 1 i art. 131 ust. l w związku z art. 129 ust. l ustawy z dnia 21sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tj. Dz. U. Nr 46 z 2000 r., poz. 543) odszkodowania w stosownej wysokości, bądź przyznanie nieruchomości zamiennych za przejęte w drodze wywłaszczenia w dniu [...] nieruchomości położone we wsi Z., powiat P. Nieruchomości te to działka gruntu o powierzchni 2974 m2 oznaczona na planie geodezyjnym nr 4 stanowiąca własność A. B. oraz o powierzchni 2601 m2 oznaczona na planie geodezyjnym nr 5 stanowiącą własność S. B.

Sprawa była przedmiotem kilkukrotnego rozpatrywania przed organami I i II instancji.

Starosta [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art.129 i art.131 ustawy z dnia 21sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami / t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 / oraz art. 105 K.p.a. odmówił wypłaty odszkodowania bądź przyznania nieruchomości zamiennych za przejęte grunty oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczone powyższą decyzją grunty.

Wojewoda [...] decyzją dnia [...], który na podstawie art. 138 § l pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] w części dotyczącej punktu l i w tym zakresie umorzył postępowanie w I instancji a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Decyzje powyższe zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 listopada 2005r. w sprawie II Sa/Łd 380/05.

Sąd ustalił, wówczas, że organy wadliwie określiły przedmiot postępowania. Skarżący bowiem wnosząc o wypłatę stosownego odszkodowania bądź przyznanie nieruchomości zamiennych, wskazywali jednocześnie, że odszkodowanie zostało przyznane w decyzji wywłaszczeniowej, ale nigdy nie zostało wypłacone ich poprzednikom prawnym – A. B. i S. B.

A zatem przedmiotem postępowania wina być wypłata zwaloryzowanego odszkodowania, przyznanego decyzją uwłaszczeniową z [...]. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami / t.j. Dz. U. z 2004 r. , Nr 261, poz. 2603 ze zm. / - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - wysokość odszkodowania, ustalona w decyzji o wywłaszczeniu, podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty.

Powyższa zasada ma zastosowanie również do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( t.j. Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64 ze zm.). Sąd wskazał, że w toku postępowania organy winny ustalić, czy kwota przyznanego odszkodowania została wypłacona lub złożona do depozytu sądowego. Zgodnie z art. 470 k.c. ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia. Powyższe okoliczności mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku bowiem stwierdzenia, że przyznana decyzją o wywłaszczeniu kwota odszkodowania nie została wypłacona ani kwoty tej nie złożono do depozytu sądowego, skarżący jako następcy prawni poprzednich właścicieli mogą żądać jej wypłaty w zrewaloryzowanej wysokości.

Oznacza to, że wniosek skarżących winien być rozpatrzony jako wniosek o wypłatę odszkodowania przyznanego decyzją o wywłaszczeniu z [...] przy uwzględnieniu waloryzacji.

WSA w Łodzi wyraził przy tym pogląd, że roszczenie pieniężne o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi wprawdzie roszczenie cywilnoprawne, ale z woli ustawodawcy o roszczeniu tym orzeka organ administracji publicznej, w drodze decyzji, wydawanej w postępowaniu administracyjnym (art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skoro tak, to realizacji tego roszczenia z wszystkimi tego konsekwencjami, a więc przede wszystkim trybem postępowania i oceną wszystkich skutków prawnych, wraz z instytucją przedawnienia należy dokonywać na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego.

Oznacza to, że rozstrzygnięcie o rewaloryzacji nie wypłaconego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości następuje przez wydanie decyzji administracyjnej, a żądanie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania nie ulega przedawnieniu.

Sąd podkreślił, że nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego z tego powodu, iż organy administracji nie były właściwe do rozstrzygnięcia sprawy wszczętej wnioskiem skarżących z dnia 12 sierpnia 2002 r.

Niezbędne w ocenie sądu jest też ustalenie, czy kwota odszkodowania została złożona do depozytu sądowego. Okoliczność, iż art. 12 ust. l tejże ustawy nakazywał wypłacić odszkodowanie najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia zaś art. 26 ust. 2 i 3 ustawy nakazywał, w przypadku odmowy przyjęcia odszkodowania, sumę odszkodowania złożyć do depozytu sądowego, nie przesądza o rzeczywistej wypłacie tegoż świadczenia /bądź złożeniu do depozytu sądowego /. A zatem, brzmienie art. 12 i art. 26 powołanej wyżej ustawy nie stanowi samoistnej przesłanki do odmowy wypłaty świadczenia.

W toku ponownego postępowania przed organami administracji sprawa była kilkakrotnie przedmiotem rozważań organów obydwu instancji.

Ostatecznie decyzją z dnia [...] Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o:

1. ustaleniu wysokości zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] Nr [...] na kwotę 1.750 zł za wywłaszczoną od A. B. nieruchomość o pow. 0,2974 ha, oznaczoną na planie geodezyjnym nr 4 oraz na kwotę 2.921 zł za wywłaszczoną od S. B. nieruchomość o pow. 0,2601 ha, oznaczoną na planie n geodezyjnym nr 4.;

2. o wypłacie zwaloryzowanego odszkodowania:

na rzecz spadkobierców A. B.: H. S., J. S., W. B. i R. B. w kwotach po 437,50 na rzecz każdego z nich

na rzecz spadkobierców S. B.: E. D. 1.460,50 zł, Z. B. 365,14 zł, A. W., E. C., B. B., M. B., W. B., M. B., S. B., i M. B. w kwotach po 136,20 zł,...

3. o odmowie przyznania nieruchomości zamiennych za przejęte w drodze wywłaszczenia nieruchomości

4. o zobowiązaniu Skarbu Państwa do wypłacenia ustalonego zwaloryzowanego odszkodowania osobom określonym w punkcie 2.;

5. wypłata odszkodowania nastąpi w terminie 14 dni od dnia, w którymn decyzja stanie się ostateczna

6. do skutków zwłoki lub opóźnienia stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu b cywilnego.

Organ I przytoczył treść wniosku wnioskodawców z dnia 13.08.2002r. i przypomniał, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami w sprawach II SA/ŁD 1327/01 i II SA/ŁD 1326/01 oddalił skargi wnioskodawców w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Z kolei sprawa zwrotu części nieruchomości została rozstrzygnięta decyzją Starosty [...] NR [...] z dnia [...], utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...].

Następnie Starosta [...] w uzasadnieniu zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył treść decyzji, wyeliminowanych z obrotu w toku postępowania instancyjnego, a także wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9.11.2005r. w sprawie II SA/Łd 380/05. Skarga kasacyjna Wojewody [...] została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administarcyjnego z dnia 18 lipca 2007r..

Wydając decyzję z dnia [...] organ ustalił, że nieruchomości na mocy przytoczonej w punkcie 1. rozstrzygnięcia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa działkę nr 4 o pow. 0,2974 ha (obecnie to działka nr 577 o pow. 0,3000 ha), stanowiącą własność A. B. i działkę nr 5 o pow. 0,2601 ha (obecnie to działka nr 581 o pow. 0,2600 ha), stanowiącą własność S. B. Tą samą decyzją ustalono odszkodowania: za nieruchomość należącą do A. B. na kwotę 3.568,80 zł, zaś za nieruchomość należącą do S. B. za grunt w wysokości 3,121,20 zł , zaś za naniesienia na 2.863 zł. Do wypłacenia zobowiązano Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w W.

Prawo do spadku po A. B/ nabyli w częściach równych H. S., J. S., W. B. i R. B. – każdy w ¼ części. Spadek po S. B. nabyli E. D. w 32/64 części, Z. B. w 8/64 częściach oraz w częściach równych po 3/64 spadku A. W., E. C., B. B., M. B., W. B., M. b., S. B. i M. B.

Sporne nieruchomości stały się własnością Gminy D. na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...].

W ocenie organu brak dowodów dla przyjęcia, że ustalone w [...] roku odszkodowania za ww nieruchomości zostały wypłacone albo złożone do depozytu sądowego. Nie ma potwierdzenia tego faktu ani w zachowanej dokumentacji związanej z wywłaszczeniem w Archiwum Państwowym w ł., nie dały również rezultatu próby odnalezienia dowodów wypłaty w instytucji wypłacającej w owym czasie odszkodowania. Natomiast oświadczenia ówczesnych właścicieli o nieprzyjęciu odszkodowania z uwagi na szczytny cel przeznaczenia nieruchomości nie są tożsame ze zrzeczeniem się odszkodowania.

Organ wskazał, ze stosowanie do art. 26 ust.2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r. nr 18, poz. 94), sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należało złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawiała przyjęcia odszkodowania. Po upływie 5 lat od doręczenia wezwania do odbioru depozytu, jego kwota przechodziła na własność Skarbu Państwa. Według informacji Sądu Rejonowego w W. brak nazwisk A. i S. B. w skorowidzach tego sądu za lata 1965 – 1966, natomiast Sąd Rejonowy w C., który przejął archiwum Sądu powiatowego w P., poinformował, że dokumentacja dotycząca depozytów podlega zniszczeniu po 10 latach. Gmina P. z kolei poinformowała, że nie dysponuje dowodami potwierdzającymi nieodebranie kwot odszkodowania.

W związku z powyższym, na podstawie oświadczeń spadkobierców organ ustalił, że właściciele otrzymali zwrot wartości naniesień od współmieszkańców, ale nie można tego uznać za wykonanie zobowiązania przez Państwo.

W przytoczonym stanie faktycznym Starosta [...] uznał, ze istnieją przesłanki do wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania w trybie art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. nr 261, poz.2603 ze zmianami). Przy tym waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego odszkodowania przy pomocy stosownych wskaźników., dotyczy okresu między datą, kiedy decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Organ przytoczył treść art. 227 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustalił, kwota odszkodowania dla spadkobierców A. B., zwaloryzowana oparciu o roczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług roczne w latach 1964 – 2008 i miesięczne w roku 20092009 do ,listopada wynosi 1750 zł, dla spadkobierców S. B. 2921 zł. Kwoty te wyliczone zostały z uwzględnieniem denominacji.

Organ ustalił też, ze do wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania zobowiązany jest Skarb Państwa. Zgodnie z art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. u. Nr 32 poz. 191 ze zmianami), zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych, wydanych przed 27 maja 1990r. orz zobowiązania i wierzytelności powstałe w zw. z wykonaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych przejmuje Skarb Państwa.

Natomiast żądanie przyznania nieruchomości zamiennych organ uznał za nieuzasadnione podnosząc, ze zgodnie z art. 10 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, za wywłaszczone w jej trybie grunty organ obowiązany by dostarczyć nieruchomość zamienna jedynie w razie zgłoszenia takiego wniosku. Brak wniosku zgłoszonego w postępowaniu wywłaszczeniowym przesądza o negatywnym rozstrzygnięciu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli wszyscy wnioskodawcy zarzucając decyzji Starosty [...], że zwaloryzowane odszkodowania nie odzwierciedlają zmiany siły nabywczej pieniądza w czasie oraz realnego wzrostu wartości nieruchomości, jaki nastąpił po 1990 roku. Skarżący wskazali, ze w skardze kasacyjnej, złożonej przez Wojewodę [...] w 2005 roku, wartość przedmiotu sporu określono na kwotę 67.200 zł. Ponadto decyzja nie wskazuje daty, od której należy liczyć odsetki zwłokę w wypłacie świadczenia. Odwołanie stawia zarzut niewyjaśnienia kwestii przyznania nieruchomości zamiennych.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił decyzje Starosty [...] w części dotyczącej punktu 3 i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennych z przejęte w drodze wywłaszczenia działki gruntu o pow. 0,2974 ha oraz działki gruntu o pow. 0,2601 ha.

W uzasadnieniu organ szeroko przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i ustalenia organu I instancji. Wskazał, że skoro decyzja o wywłaszczeniu została wydana stała się ostateczna w 1965 roku, to pierwszym rocznym wskaźnikiem cen towarów i usług uwzględnionym przy waloryzacji winien być wskaźnik za rok 1966, nie zaś jak uczynił to organ i instancji wskaźnik za rok1965. Ponadto organ zauważył, że w dacie rozstrzygania w postępowaniu odwoławczym znany jest już wskaźnik wzrostu cen towarów za tok 2009, który wynosi 1,035 a także wskaźniki miesięczne w roku 2010. W ocenie organu odwoławczego wskaźniki inflacji zostały prawidłowo podane w załączniku do decyzji organu I instancji

Wojewoda [...] wyjaśnił również, że bezprzedmiotowe byłoby orzekanie o wydaniu nieruchomości zamiennej, skoro ostateczną decyzją rozstrzygnięto o odszkodowaniu, ponadto zgłoszenie żądanie wydania nieruchomości zamiennej możliwe było w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku tylko w toku postępowania wywłaszczeniowego.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

W skardze na decyzję Wojewody skarżący zakwestionowali sposób zwaloryzowania odszkodowania.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.1§ 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a..

Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.

Rozpatrywana sprawa była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który przesądził, że spór dotyczy nie ustalenia odszkodowania, a wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, żądanie to poddane jest reżimowi postępowania administracyjnego, choć jest roszczeniem cywilnoprawnym, żądanie takie nie podlega przedawnieniu, zaś organy winny ustalić, czy sporna kwota została wypłacona bądź złożona do depozytu sądowego.

Tymi poglądami sąd w niniejszej sprawie jest związany. Dostrzegając zatem rozbieżności w orzecznictwie sądów co do charakteru żądania waloryzacji niewypłaconego odszkodowania, ustalonego. decyzją administracyjną, z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. należy przyjąć, ze żądanie to podlega rozpatrzeniu przez organy administracji publicznej

Skarga jest zasadna, ponieważ Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś stanowi podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" p.p.s.a. Przy czym zarzuty dotyczą zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, co z mocy art. 135 p.p.s.a. czyni niezbędnym zastosowanie art. 145 także do decyzji starosty [...] z [...].

Podstawę rozstrzygnięcia organów stanowi przepis art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. , Nr 261, poz. 2603 ze zm.) . Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - wysokość odszkodowania, ustalona w decyzji o wywłaszczeniu, podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty.

Powyższa zasada ma zastosowanie również do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( t.j. Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64 ze zm.). Nie oznacza to wstecznego działania przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż chodzi o zobowiązanie istniejące w dniu jej wejścia w życie.

Wątpliwości sądu budzi wyliczenie zwaloryzowanego odszkodowania, a zwłaszcza jego uzasadnienie. Rozstrzygniecie organu I instancji jest nieczytelne. Nie zawiera danych, jakiego źródła zaczerpnięto poszczególne dane co do wskaźników wzrostu cen towarów i usług, miejsca publikacji.. Można się z niego domyślać jedynie, że zastosowano denominację. Przede wszystkim zaś wyliczenia nie są zawarte w ustaleniach organu a w załączniku decyzji. Taki sposób ustaleń faktycznych nie poddaje się weryfikacji. Wydaje się też, że nie są pozbawione podstaw wątpliwości skarżących co do uzyskanej wartości zwaloryzowanych odszkodowań, skoro są one niższe od kwot ustalonych w 1965 roku. Stanowi o naruszenie zasad wynikających z art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 107 §3 k.p.a. Uchybień tych nie usuwa również uzasadnienie organu odwoławczego, także jego skrótowe wyliczenia nie rozwiewają wątpliwości, co więcej mogą sugerować, że denominację zastosowano do całości wyliczenia, a nie wyliczeń do roku 1995. Organ ten wprawdzie podkreślił, że waloryzacja jest czym innym, niż weryfikacja odszkodowania i nie jest związana z szacowaniem nieruchomości. Organ nie ustosunkował się jednak do zarzutu skarżących, że kwota przyznana im w zaskarżonych decyzjach nie jest choćby w przybliżeniu zbieżna np. z wartością, jaką organ sam określił w skardze kasacyjnej. Tymczasem waloryzacja – jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt I SA 2378/ 00 / LEX nr 81740 / - oznacza urealnienie już ustalonego a nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników (art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Zabezpiecza ona zatem interes wierzyciela przez danie mu gwarancji, że otrzyma odszkodowanie w odpowiedniej wysokości. Rezultat wyliczeń w niniejszej sprawie takich gwarancji nie daje. Przede wszystkim jednak organy winny podać sposób wyliczeń tak, aby możliwa była jego weryfikacja.

Organy nie rozstrzygnęły również, kto zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania. Nie jest bowiem wystarczającym wskazanie jako zobowiązanego Skarbu Państwa, tak sformułowana decyzja jest niewykonalna. Wyjaśnienie tej kwestii i precyzyjne określenie podmiotu zobowiązanego jest tym bardziej niezbędne, że było przedmiotem sporu w toku postępowania i – na co wskazują uprzednie decyzje – organ dokonywał tu różnych wyborów. Przy sformułowaniu zawartym w punkcie 5. decyzji Starosty [...] nie wiadomo, od kogo skarżący mogą żądać wypłaty. Takie rozstrzygnięcie również narusza zasadę określoną w art. 107 §1 k.p.a., czyniąc decyzję niewykonalną.

Nieczytelny jest również punkt 6. decyzji pierwszoinstancyjnej określający, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. Takie rozstrzygniecie nie poddaje się wykonaniu i w istocie o niczym nie rozstrzyga. Przy czym Starosta w uzasadnieniu decyzji w ogóle się nie ustosunkował do kwestii odsetek w wypłacie odszkodowania, choć obliguje go do tego właśnie art. 132 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przytoczony wprost w punkcie 6. decyzji. Organ odwoławczy zaś uznaje żądanie określenia początkowego terminu biegu odsetek za nieuzasadnione, podnosząc, że Starosta nie miał obowiązku orzekania o odsetkach, ponieważ wnioskodawcy nie zgłosili takiego żądania. Takie stanowisko jest nietrafne, gdyż nie wyjaśniono dokładnie treści żądania skarżących, w szczególności organy nie ustaliły, czy (rzeczywiście nieprecyzyjne) sformułowanie żądania wypłaty stosownego odszkodowania nie zawiera również wniosku o odsetki, tym bardziej, że skarżący zwracali uwagę na opóźnienie wypłacie odszkodowania.

Decyzja organu II instancji narusza treść art. 107 §1 k.p.a., gdyż orzeka jedynie o części odwołania, odnosi się bowiem tylko do punktu 3 decyzji Starosty [...] z dnia [...]. Pomimo że w uzasadnieniu organ odwoławczy poddaje ocenie całość rozstrzygnięcia organu I instancji, to taka forma rozstrzygnięcia organu II instancji czyni je nieczytelnym i nieprecyzyjnym, stanowi też naruszenie art. 138 §1 pkt 1 i 2 k.p.a. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że rozstrzygniecie organu odwoławczego winno odnieść się do całej zaskarżonej decyzji. Jeśli zatem decyzję organu i instancji uchylono jedynie w części, to organ winien utrzymać ją w mocy w pozostałej części, stosowanie do dyspozycji art. 138 §1 pkt 1 i 2 k.p.a. rozstrzygniecie organu.

Natomiast trafne jest ustalenie organu odwoławczego, że orzekanie co do przyznania nieruchomości zamiennych jest bezprzedmiotowe z uwagi na treść przywoływanej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przewidywała ona bowiem możliwość przyznania nieruchomości zamiennej jedynie na wniosek, zgłoszony w postępowaniu wywłaszczeniowym. Wobec braku takiego wniosku, obecne o nim orzekanie, zwłaszcza wobec przyznania odszkodowania staje się bezprzedmiotowe (art. 105 §1 k.p.a.).

Jednakże uwadze organów umknęło, że skarżący zgłosili w dniu 6 lipca 2009 roku (k. 326 akt administracyjnych) żądanie zwrotu niewykorzystanej części nieruchomości, a tak sformułowany wniosek w ogóle nie był przedmiotem ustaleń i rozważań organu. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy winny rozważyć zobowiązanie skarżących do sprecyzowania tego wniosku i rozstrzygnąć o nim, uwzględniając dotychczasowe ustalenia i przebieg postępowań..

Reasumując, wskazane wyżej uchybienia w toku postępowania skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 litera "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z wcześniejszych rozważań sądu.

O kosztach orzeczono z mocy art. 200 p.p.s.a.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

m.o.