Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 463/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 34 par. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 7 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 marca 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia B. B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 stycznia 2014r. w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 24 października 2013r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Podstawą zaskarżonego postanowienia był następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku osobistego J. B. oraz majątku wspólnego małżonków B.B. i J. B. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 24 października 2013r., obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące VII, VIII, XII 2010r., podatku od towarów i usług za miesiące X, XI, XII 2010r., III, IV, V, VII 2011r.

W dniu 19 grudnia 2013 r. poborca skarbowy doręczył zobowiązanym odpisy ww. tytułów wykonawczych i następnie na ich podstawie dokonał zajęcia samochodu ciężarowego Mercedes Benz [...] Zajętą ruchomość pozostawiono pod dozorem zobowiązanych.

W piśmie z dnia 20 grudnia 2013r. B. B. kwestionowała dokonane zajęcie samochodu ciężarowego podnosząc, że została ujęta w protokole zajęcia jako zobowiązana, pomimo niedoręczenia do chwili obecnej decyzji określającej o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża. Ponadto wskazała, że z informacji ustnej, jaką otrzymała od poborcy skarbowego M. C., wynikało, że "jakąś decyzję lub tytuł wykonawczy" odebrała w jej imieniu K. T., która to osoba, jak zaznaczyła, nie jest zameldowana w jej miejscu zamieszkania i nie posiada upoważnienia do odbioru w jej imieniu jakiejkolwiek korespondencji. W związku z tym strona wniosła o wznowienie postępowania, o ile istnieje decyzja ustalająca jej odpowiedzialność za długi męża, a także ukarania zachowania K. T., która naruszyła tajemnicę korespondencji urzędowej kierowanej do B. B.

Następnie pismem z dnia 3 stycznia 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał stronę do sprecyzowania charakteru żądania zawartego w podaniu z dnia 20 grudnia 2013r., poprzez wskazanie, czy pismem tym składa skargę na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.), w skrócie "u.p.e.a.", czy zarzut błędu co do osoby zobowiązanego zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a, czy też inny wniosek ze wskazaniem podstawy żądania.

W odpowiedzi na wezwanie organu, strona pismem z dnia 13 stycznia 2014r. wyjaśniła, iż jej podanie stanowi skargę, wniesioną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., w zakresie w jakim czynności egzekucyjne są dokonywane wobec niej bez wcześniejszego wydania decyzji określającej o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża oraz bez powiadomienia jej o podejmowanych czynnościach. Ponadto strona wskazała, że formułuje zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za nieuzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 24 października 2013r.

Nie zgadzając się z tym orzeczeniem B.B. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła organowi:

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez błędne jego zastosowanie,

- naruszenie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267), dalej jako k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegającego na przyjęciu, że upomnienie wysłane przez organ egzekucyjny zostało odebrane przez pełnoletniego domownika,

- błędne zastosowanie § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- kierowanie negatywnych konsekwencji w stosunku do niej przez służby skarbowe w sytuacji, gdy organy skarbowe nie są w stanie wykazać podstawowego i prostego do ustalenia faktu, że niedoręczono jej decyzji ustalającej jej odpowiedzialność za zaległości podatkowe męża.

Z uwagi na te zarzuty żaląca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Na wstępie uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w niniejszej sprawie ma odpowiednie zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.

Następnie organ odwoławczy zauważył, iż w badanej sprawie postępowanie zostało zainicjowane podaniem B. B. z dnia 20 grudnia 2013r. Natomiast z akt sprawy wynika, że tytuły wykonawcze nr [...] wystawione zostały przez organ egzekucyjny na małżonków – J. B. i B. B.. Organ wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym definicję zobowiązanego ustawodawca zamieścił w art. 1a pkt 20 u.p.e.a., przy czym stosownie do art. 27c u.p.e.a., jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że podanie B. B. z dnia 20 grudnia 2013r. wszczęło postępowanie administracyjne i zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należało zawiadomić wszystkie osoby, będące stronami w sprawie.

W świetle powyższego, według organu II instancji, zaskarżone postanowienie doręczone jedynie B. B. należało wyeliminować z obiegu prawnego. Organ odwoławczy wskazał, iż J. B. nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania wywołanego wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Ponadto winien on być adresatem postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.

W dalszej kolejności organ II instancji podał, że organ I instancji wydał postanowienie, w którym uznał zarzut strony, dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadniony. Zdaniem organu odwoławczego, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż postanowienie organu I instancji w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego było przedwczesne, gdyż nie wykonano wszystkich prawem przewidzianych czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia charakteru żądania strony.

Organ II instancji podkreślił, iż w sytuacji gdy organ egzekucyjny posiada wątpliwości co do zakresu wniesionego żądania, winien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, do czego zobowiązują go przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 8 i art. 9 k.p.a.

W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny wprawdzie wystosował do strony pismo z dnia 3 stycznia 2014r. o sprecyzowanie treści żądania zawartego w podaniu z dnia 20 grudnia 2013r., lecz w wezwaniu organ zobowiązał ją jedynie do wyraźnego wskazania, czy jej podanie stanowi zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., czy też skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a.

Natomiast w podaniu z dnia 20 grudnia 2013r. B. B. podniosła również, iż do chwili obecnej nie doręczono jej decyzji określającej o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża, a z informacji ustnej, jaką otrzymała od poborcy skarbowego wynikało, że "jakąś decyzję lub tytuł wykonawczy" odebrała w jej imieniu K. T.

Jednocześnie organ II instancji zauważył, że odpisy tytułów wykonawczych nr [...] doręczono stronie w dniu 19 grudnia 2013r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem, zaś jedyną korespondencją, której strona nie odebrała osobiście, była przesyłka polecona zawierająca upomnienia nr: UP [...] z dnia 17 lutego 2011r., UP [...] z dnia 3 czerwca 2011r., UP [...] z dnia 29 czerwca 2011r., UP [...] z dnia 30 sierpnia 2011r., UP [...] z dnia 2 maja 2011r., UP [...] z dnia 30 maja 2011r., UP [...] z dnia 28 stycznia 2011r., UP [...] z dnia 30 grudnia 2010r., UP [...] z dnia 29 listopada 2010r., przesłana przez organ egzekucyjny na adres zamieszkania: C., ul. G. [...], a której odbiór potwierdziła K.T.

Organ II instancji odnotował również, że w zażaleniu strona sformułowała zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na błędnym przyjęciu, że upomnienie wysłane przez organ egzekucyjny zostało odebrane przez pełnoletniego domownika.

Powyższe, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej dało podstawy do uznania, że intencją strony było, aby organ egzekucyjny zbadał i ocenił zarzut braku doręczenia jej upomnienia.

W konsekwencji, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, wskutek pominięcia w jego toku J. B. Nadto, wady w działaniu organu egzekucyjnego nie pozwalały na przyjęcie, że organ ten w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające i rozpoznał podanie strony zgodnie z jej wolą. Charakter uchybień, jakich dopuścił się organ, przesądził o konieczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił jednocześnie, że nie mógł zastosować art. 136 k.p.a., ponieważ przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w całości bądź w znacznej części stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Końcowo wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny zobligowany będzie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i załatwienia żądania strony zgodnie z jej wolą oraz zapewnienia udziału w tymże postępowaniu J. B. Zaznaczono przy tym, że sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do wskazanych okoliczności i ocena dowodów uzyskanych w tym celu należy do kompetencji organu I instancji a ponowne rozpatrzenie sprawy nie może ograniczać się jedynie do zbadania wskazanych okoliczności, gdyż organ I instancji jest zobowiązany do kompleksowego rozpoznania sprawy i wydania stosownego rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.

B. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.

Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, zgodnie z którym adresatem postanowienia w sprawie zarzutów, dotyczących postępowania egzekucyjnego winien być jej mąż. Skarżąca argumentowała, iż wspólność ustawowa małżeńska trwała do chwili uprawomocnienia się orzeczenia o separacji wydanego przez Sąd Okręgowy w dniu 6 września 2011r. (data uprawomocnienia – 20 września 2011r.) i od tej daty przedmioty, stanowiące majątek wspólny, stanowią współwłasność po połowie jej oraz J. B.

Ponadto, aktualnie przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego, którego przedmiotem jest m.in. zajęty pojazd Mercedes Benz o numerze rejestracyjnym [...], co oznacza - zdaniem skarżącej - że tylko ona posiada legitymację do wnoszenia zarzutów w zakresie praw majątkowych, stanowiących przedmiot jej współwłasności z dłużnikiem i bez znaczenia dla realizacji jej praw jest stanowisko, jakie zająłby w sprawie dłużnik. Skarżąca podkreśliła również, że objęte zarzutami tytuły wykonawcze wystawiono przeciwko J. B. i nie nadano im klauzul przeciwko niej, bowiem do chwili złożenia skargi nie otrzymała postanowienia, uzasadniającego prowadzenie egzekucji przeciwko niej.

Końcowo, skarżąca podniosła, iż nie może zaakceptować stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że upomnienia organów skarbowych można doręczać osobom niezamieszkującym pod adresem wskazanym w treści upomnienia. Skarżąca zaznaczyła, że K. T. zamieszkuje pod adresem: C., ul. G. [...] i nigdy nie zamieszkiwała pod jej adresem.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zajęte w przedmiotowej sprawie.

Podczas rozprawy przed Sądem, która odbyła się w dniu 18 czerwca 2014 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podtrzymując zarzuty skargi. Podkreślił, że organ odwoławczy w sposób nieprawidłowy uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w celu zapewnienia udziału w postępowaniu również uczestnikowi, gdy tymczasem to skarżąca wniosła zarzuty i to ona powinna być beneficjentką postępowania egzekucyjnego, a nie uczestnik postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje :

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd, rozpoznający sprawę, nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że poddane kontroli sądowej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl tego przepisu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Podkreślić należy, że istotą zasady dwuinstancyjności na gruncie k.p.a. jest obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpatrzenia sprawy tak jak gdyby sprawa ta nie była rozstrzygnięta przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 15 k.p.a. konieczne jest, aby rozstrzygnięcie każdego z organów zostało poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z nich postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 października 2013r., II SA/Łd 377/13, LEX nr 1387609). Kompetencja organu odwoławczego nie polega jedynie na kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji. Przeciwnie, sednem postępowania przed tym organem jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy uprzednio rozpoznanej przez organ pierwszej instancji (wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 marca 2013r., II SA/Lu 44/13, LEX nr 1340337).

Z uwagi więc na tę zasadę stosowaną w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednio na mocy art. 18 u.p.e.a., gwarantującą stronie dwukrotne rozpoznanie sprawy przez dwa różne niezależnie organy, Dyrektor Izby Skarbowej nie mógł merytorycznie ocenić zarzutów skarżącej. Uprawniony był jedynie do uchylenia postanowienia w sprawie zarzutów i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Przesłanki takiego rozstrzygnięcia określa art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 § 1 k.p.a. stosowany na mocy art. 18 u.p.e.a. odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym. Na ich podstawie organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania aktu administracyjnego w trybie art. 138 § 2 k.p.a. jest stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny przez organ odwoławczy i organ winien to uzasadnić w swoim rozstrzygnięciu. Instytucja kasacji przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładania rozszerzająca tego przepisu, co oznacza, iż przed organem odwoławczym powinno zapaść powtórne rozstrzygnięcie merytoryczne (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 lutego 2013r., II SA/Bd 1036/12, LEX nr 1351369). Rozstrzygnięcie kasacyjne chroni prawo strony do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy, a więc prawo strony do realizacji wyrażonej w art. 15 k.p.a. i doprecyzowanej w art. 127 k.p.a., zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12.06.2013r, II SA/Bd 316/13, LEX nr 1351500).

Organ odwoławczy może wydać rozstrzygnięcie kasacyjne jedynie wówczas, gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania, przekazując sprawę organowi I instancji. Jednocześnie ma prawo do tego, aby własne orzeczenie, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w taki sposób, który doprowadzi do usunięcia niektórych wad uzasadnienia orzeczenia organu I instancji (wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 marca 2013r., II SA/Lu 44/13, LEX nr 1340337).

Użyte w art. 138 § 2 k.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności można stwierdzić, że nawiązuje ono do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2013r., II SA/Ol 287/13, LEX nr 1358884). Podnieść jednakże należy, iż przepisy te mają odpowiednie stosowanie w postępowaniu egzekucyjnym (art. 18 u.p.e.a.). Uwzględniając zatem specyfikę tego ostatniego, w szczególności to, iż organ odwoławczy nie jest wierzycielem (a jedynie organem sprawującym nadzór nad egzekucja administracyjną), odpowiednie stosowanie tychże przepisów powinno polegać na tym, że organ odwoławczy bada jedynie zgodność z prawem rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego nie mając w tym zakresie kompetencji do dokonywania zmian. Merytoryczne rozstrzygnięcie zarzutów i uznanie ich za zasadne byłoby wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, a tym samym obarczone sankcją nieważności. Może więc tylko uchylić negatywne dla zobowiązanego rozstrzygnięcie i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia (tak D.R.Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , s. 295, pkt 11.4).

Z kolei sąd administracyjny, dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji sprawa wraca do jej merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Gdy przedmiotem zaskarżenia jest tego rodzaju rozstrzygnięcie rola sądu administracyjnego sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10.10.2013r., IV SA/Gl 18/13, LEX nr 1385555).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w szczególności zaś uwzględniając fakt odpowiedniego stosowania tychże przepisów w postępowaniu egzekucyjnym i specyfikę relacji między organem egzekucyjnym a odwoławczym, za prawidłowe uznać zatem należało zawarte w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcie, tj. uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego w zakresie zarzutów i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Przede wszystkim zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych.

Jest poza sporem, że jedynym adresatem postanowienia organu I instancji była skarżąca. Tymczasem z akt sprawy wynika, że tytuły wykonawcze nr [...] z dnia 24 października 2013 r. zostały wydane na B. B. i J. B., jednak w postępowaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów zobowiązany J. B. został pominięty, gdyż nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w tym zakresie. Co ważne, nie jest on również adresatem postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Sąd wskazuje, że organ egzekucyjny, w postępowaniu w sprawie wniesionych zarzutów winien ustalić z urzędu, które osoby będą stronami w postępowaniu, kierując się tym, że w postępowaniu egzekucyjnym nie znajduje zastosowania art. 28 k.p.a., regulujący pojęcie strony postępowania administracyjnego, bowiem ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera wyczerpującą regulację, dotyczącą uczestników postępowania, wprowadzającą własne konstrukcje dla określenia podmiotów postępowania (por. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod red. D. R. Kijowskiego, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2010, s. 284).

Wymaga również wyjaśnienia, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 , poz. 749 ze zm.), w skrócie "O.p.", podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki, przy czym w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta, stosownie do art. 29 § 1 O.p., obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Przepisy te stanowią materialnoprawną podstawę odpowiedzialności zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim.

W myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, co oznacza, że zobowiązanym w rozumieniu wskazanego przepisu jest wyłącznie podatnik. Odpowiedzialność małżonka podatnika z mocy art. 29 § 1 O.p. ogranicza się do odpowiedzialności z majątku wspólnego za długi współmałżonka.

Realizacja tych norm prawa materialnego przewidziana jest w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy podkreślić, że w orzecznictwie akcentuje się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego zobowiązanego oraz jego małżonka, który nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego na oboje małżonków na podstawie art. 27c u.p.e.a. Tylko wówczas zobowiązany i jego małżonek uprawnieni będą do wnoszenia przewidzianych w ustawie środków zaskarżenia, w tym zarzutów na postępowanie egzekucyjne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2010 r. III SA/Wr 480/10 LEX nr 688918, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2010 r. III SA/Wa 269/10, LEX nr 620075, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 570/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym nie zasługuje na akceptację pogląd skarżącej, według którego tylko ona ma legitymację do składania zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym i bez znaczenia dla realizacji jej praw jest stanowisko, jakie zająłby jej mąż. Odnosząc się zaś do argumentacji dotyczącej wpływu na sprawę orzeczenia sądu w przedmiocie separacji małżonków wypada jedynie zauważyć, że stosownie do art. 29 § 2 pkt 2 O.p., skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu.

Słusznie zatem organ odwoławczy uznał, nie przesądzając o sposobie zakończenia sprawy, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów było przedwczesne, gdyż nie wykonano wszystkich prawem przewidzianych czynności, zmierzających do prawidłowego ustalenia charakteru żądania skarżącej.

Nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają: wynikająca z art. 6 k.p.a. zasada legalności, wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 8 k.p.a. zasada zaufania, zasada udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.), zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.) i zasada sądowej weryfikacji rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej (art. 16 k.p.a.).

W świetle powyższego, Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko organu II instancji, że w sytuacji gdy organ egzekucyjny posiada wątpliwości co do zakresu wniesionego żądania, czyli kwalifikacji prawnej podania, winien on wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, mając na względzie słuszny interes strony i dbając, aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa.

W realiach rozpoznawanej sprawy organ egzekucyjny wystosował wprawdzie do skarżącej pismo z dnia 3 stycznia 2014r. o sprecyzowanie treści żądania zawartego w podaniu z dnia 20 grudnia 2013r., jednakże w wezwaniu organ zobowiązał ją jedynie do wyraźnego wskazania, czy jej podanie stanowi zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. czy też skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a..

Organ podkreślił w zaskarżonym postanowieniu, że w treści podania z dnia 20 grudnia 2013r. strona skarżąca podniosła również, iż do chwili obecnej nie doręczono jej decyzji określającej o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża J. B., a z informacji ustnej, jaką otrzymała od poborcy skarbowego, wynikało, że "jakąś decyzję lub tytuł wykonawczy" odebrała w jej imieniu K. T.

Jednocześnie z materiału dowodowego sprawy wynika, że odpisy tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 24 października 2013r. doręczono B. B. w dniu 19 grudnia 2013r., co też potwierdziła własnoręcznym podpisem, zaś jedyną korespondencją, której skarżąca nie odebrała osobiście, była przesyłka polecona zawierająca upomnienia nr: UP [...] z dnia 17lutego 2011r., UP [...] z dnia 3 czerwca 2011r., UP [...] z dnia 29 czerwca 2011r., UP [...] z dnia 30 sierpnia 2011r., UP [...] z dnia 2 maja 2011r., UP [....] z dnia 30 maja 2011r., UP [....] z dnia 28 stycznia 2011r., UP [...] z dnia 30 grudnia 2010r., UP [....] z dnia 29 listopada 2010r., przesłana przez organ egzekucyjny na adres zamieszkania zobowiązanej: C., ul. G. [...], a której odbiór potwierdziła K. T.

Również w zażaleniu skarżąca sformułowała zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na błędnym przyjęciu, że upomnienie wysłane przez organ egzekucyjny zostało odebrane przez pełnoletniego domownika.

W tej sytuacji organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia postanowienia organu i instancji ze wskazaniem rozważenia, że intencją strony było, aby organ egzekucyjny zbadał i ocenił zarzut braku doręczenia jej upomnienia.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do treści żądania strony obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie co jest przedmiotem żądania strony. Żądanie to bowiem wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania - treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub prawa procesowego, która ma znaczenie dla właściwego załatwienia sprawy. Jeśli organ egzekucyjny, do którego zgłoszony został wniosek w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, nie ma pewności co do tego, czego dotyczy wniosek, obowiązkiem tego organu jest podjęcie czynności w celu wyjaśnienia żądania strony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 726/03).

W świetle tego, co wyżej powiedziano nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu zarzuty skargi co do braku skutecznego doręczenia upomnienia. Zauważyć przy tym należy, że organ odwoławczy wyraźnie w zaskarżonym postanowieniu tej kwestii nie przesądził i wskazał, że rzeczą organu I instancji będzie merytoryczne ustosunkowanie się do tego zarzutu.

Mając powyższe na względzie, stwierdzić należało, że charakter uchybień, jakich dopuścił się organ egzekucyjny zadecydował o konieczności zastosowania przez organ II instancji art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, w jakim konkretnie zakresie jest konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, tj. rozpatrzenie żądania skarżącej zgodnie z jej wolą oraz zapewnienie udziału w postępowaniu J. B. Co istotne, wskazówki te nie miały merytorycznego charakteru, nie rozstrzygały, ani nie sugerowały sposobu załatwienia sprawy lub treści przyszłego rozstrzygnięcia. Sąd podkreśla, że wynik końcowego załatwienia sprawy, dotyczącej zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest kwestią otwartą.

Podsumowując, w motywach zaskarżonego postanowienia kasacyjnego organ odwoławczy przekonująco uzasadnił istnienie przesłanek do uchylenia postanowienia organu I instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. tj. , że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania oraz, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Wobec tego, że kwestionowane postanowienie nie uchybia prawu w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy oraz biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.