Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1616/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 192 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 124, 217 par. 2 pkt 2, 218
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Gabriela Nowak asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Izabela Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania równoważności dyplomu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku A. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu ukończenia studiów wyższych wydanego przez [...] Akademię [...] w K. z dyplomem ukończenia studiów wyższych, wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego podał, co następuje:

Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego orzekł o odmowie uznania za równoważny dyplomu nr KW [...] wydanego przez [...] Akademię [...] (zwaną w dalszej części uzasadnienia A.) w K. w dniu 15 listopada 2003 roku, potwierdzającego odbycie studiów w latach 2000-2003 oraz przyznającego kwalifikacje magistra zarządzania biznesem.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 192 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, póz. 1365 z późn. zm.) zasady uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w kraju określają umowy międzynarodowe. W przypadku braku umów międzynarodowych, dyplomy ukończenia studiów wyższych uzyskane za granicą mogą być uznane za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w Rzeczypospolitej Polskiej w drodze nostryfikacji. Dyplom ukończenia studiów wyższych wydany w U. w 2003 r. może być uznany za równoważny odpowiedniemu dyplomowi ukończenia studiów wyższych w RP w oparciu o:

1. Konwencję o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni naukowych i tytułów naukowych sporządzoną w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5, póz. 28 i 29);

2. Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisane w Warszawie dnia 10 maja 1974 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 4, póz. 14 i 15),

3. Protokół między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem U. o tymczasowym uregulowaniu zagadnienia wzajemnego uznawania równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych oraz szkół wyższych a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzony w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (nie publikowany).

Z brzmienia art. 1 ust. 2 Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni naukowych i tytułów naukowych, sporządzonej w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. wynika, iż uznane za równorzędne na terytoriach Umawiających się Państw mogą być dyplomy ukończenia studiów wyższych, które spełniają przesłanki formalne: potwierdzają ukończenie szkół wyższych tego samego typu (uniwersytet, politechnika i specjalistyczne instytuty typu uniwersyteckiego) lub wydziałów; uprawniają do ubiegania się o stopień naukowy.

Z kolei art. 1 pkt 4 Porozumienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisanego w Warszawie dnia 10 maja 1974 r., stanowi, iż uznaje się za równoważne dyplomy wydawane po ukończeniu szkoły wyższej na terytorium każdej ze stron umowy, przy czym dokumenty te uprawniają do ubiegania się o stopień naukowy kandydata nauk w ZSRR lub doktora w PRL.

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracji publicznej zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które umożliwi ocenę, czy dyplom ukończenia studiów wyższych, o którego uznanie ubiega się wnioskodawca, spełnia wymogi stawiane niniejszymi umowami międzynarodowymi i może być uznany w ich trybie.

Art. 31 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w dniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, póz. 439) stanowi, iż traktat należy interpretować zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w niej wyrazom w ich kontekście oraz w świetle jego przedmiotu i celu. Strony Konwencji Praskiej i Porozumienia dążyły do zapewnienia uznawalności dokumentów potwierdzających uzyskanie określonego wykształcenia, znanych w okresie ich zawierania, to znaczy ponad 30 lat temu. Z uwagi na inne uwarunkowania polityczno-ustrojowe i gospodarcze, kształtujące system szkolnictwa wyższego w ówczesnych państwach, strony Konwencji nie mogły swym zamiarem objąć uznawania kształcenia za pośrednictwem telewizji oświatowej, czy Internetu, o którym wspomniał Rektor A. w piśmie nr 5145 z dnia 11 grudnia 2002 r., ponieważ formy kształcenia uwarunkowane tak daleko idącą swobodą komunikacji i przemieszczania się wówczas nie istniały. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2004 r. (sygn. akt OSK 184/04) stwierdził, iż "w ustaleniach Konwencji brak jest odniesień do przyszłych, spodziewanych form kształcenia, w rym kształcenia na odległość". Kształcenie na odległość zdefiniowane zostało w Kodeksie dobrej praktyki w organizacji kształcenia transnarodowego przyjętego przez Komitet Konwencji Lizbońskiej w Rydze 6 czerwca 2001 r. Zgodnie z tą definicją kształcenie transnarodowe obejmuje "wszystkie typy programów kształcenia na poziomie wyższym, studiów bądź usług edukacyjnych (obejmujące kształcenie na odległość), w ramach których uczący się przebywają w państwie innym niż to, w którym mieści się instytucja nadająca", przy czym instytucją nadającą jest "szkoła wyższa nadająca tytuły i stopnie oraz wydająca dyplomy, świadectwa lub nadająca inne kwalifikacje". Kształcenie takie odbywać się musi w zgodzie z przepisami prawnymi dotyczącymi szkolnictwa wyższego państwa przyjmującego jak i wysyłającego (Dział II, pkt 1). Ten sam wymóg dotyczy jakości akademickiej i standardów kształcenia transnarodowego, które muszą odpowiadać jakości i standardom państwa wysyłającego jak i przyjmującego. Z informacji zawartych na dyplomie wynika, iż A. T. ukończyła wyższe studia magisterskie w trybie kształcenia "na odległość". Instytucją nadającą, czyli szkołą wyższą nadającą tytuły i stopnie oraz wydającą dyplomy, świadectwa lub nadającą inne kwalifikacje, w przedmiotowej sprawie jest [...] Akademia [...] w K., zaś instytucją prowadzącą, w rozumieniu Kodeksu dobrej praktyki, jest Wyższa Szkoła [...] oraz działające w jej siedzibie [...] Centrum Kształcenia, które realizowały program kształcenia.

Odnosząc się do kwestii zgodności z przepisami prawnymi dotyczącymi szkolnictwa wyższego państwa przyjmującego jak i wysyłającego organ odwoławczy stwierdził, iż kształcenie to odbywało się z naruszeniem zarówno [...], jak i polskich przepisów prawnych. Pisma Ministerstwa Oświaty i Nauki U., dotyczące mocy prawnej dyplomu wydanego wnioskodawczyni, zwłaszcza pismo z dnia 16 maja 2005 r., w którym potwierdzony został fakt naruszenia przepisów prawnych obowiązujących w U., jak też pismo z dnia l sierpnia 2006 r., stanowiące o braku mocy prawnej dyplomów wydanych przez A. w wyniku kształcenia prowadzonego bezprawnie poza granicami U., nie wskazują wprost podstawy prawnej, lecz zawierają interpretację obowiązującej w U. ustawy o wyższym wykształceniu. Faktem bezspornym jest, iż Ministerstwo Oświaty i Nauki U. jest najbardziej właściwe do formułowania wykładni przepisów prawnych przez nie stanowionych.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z obowiązującą w U. ustawą o wyższym wykształceniu uczelnie IV stopnia akredytacji mogą tworzyć za granicą, w tym na terytorium Polski, swoje pododdziały strukturalne jedynie po uzyskaniu zgody właściwego organu do spraw edukacji i nauki (pismo Wydziału Licencji i Akredytacji Ministerstwa Oświaty i Nauki U. nr 6/1-57 z dnia 10 lutego 2003 r.). Uczelnie [...] nie mogą przyjmować cudzoziemców na studia magisterskie, jeśli w dniu przyjmowania nie uzyskali oni dyplomów poprzedniego poziomu i nie złożyli w przyjmującej uczelni odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ich wykształcenie, w związku z czym przyjęcie na studia i wydanie dyplomu A. T. dokonane zostały z naruszeniem [...] przepisów prawnych (pismo Ministerstwa Oświaty i Nauki U. nr 7-1-27-122 z dnia 16 maja 2005 r.). A. posiadała licencje (z dnia 20 lipca 1999 r., seria [...] i z dnia 2 marca 2001 r., seria AA [...]) na kształcenie obywateli zagranicznych, jednak [...] Ministerstwo w piśmie z dnia 2 marca 2006 r. nr 6/l-403h/c skierowanym do dyrektora [...] ośrodka ENIC/NARIC potwierdziło fakt braku zgody na organizowanie i prowadzenie kształcenia przez A. poza terytorium U. Informacja ta została potwierdzona w piśmie Ministerstwa Oświaty i Nauki U. nr 1/11-4716 z dnia l sierpnia 2006 r., w którym stwierdzony został brak mocy prawnej dyplomów wydanych polskim absolwentom przez A.

Odnosząc się do zarzutu oparcia rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym organ odwoławczy stwierdził, że w postanowieniu o odmowie wydania zaświadczenia z dnia [...] maja 2007 r. wnioskodawczyni została zawiadomiona, iż odpowiedź na pismo z dnia 12 grudnia 2005 r. nie została uzyskana z przyczyn niezależnych od polskiego Ministerstwa, zaś okoliczność o której wyjaśnienie wnioskowano udowodniona została w piśmie z dnia l sierpnia 2006 r. Fakt, iż pismo to wydane zostało trzy lata po zakończeniu studiów przez A. T., nie zmienia faktu, iż ma ono zastosowanie w przedmiotowej sprawie, ponieważ dotyczy bezprawnego kształcenia, w którym uczestniczyła wnioskodawczyni, prowadzonego przez A. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z naruszeniem zarówno [...], jak i polskiego ustawodawstwa. Naruszenie przepisów prawa polskiego, według organu odwoławczego polegało na tym, że kształcenie, którego absolwentką jest A. T. odbywało się na terytorium Polski w czasie obowiązywania ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. (Dz. U. Nr 65, póz. 385 z późn. zm.), która dopiero od dnia 15 stycznia 2001 r. przewidywała możliwość utworzenia przez zagraniczną uczelnię jednostki organizacyjnej z siedzibą na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (art. 64 ust.9). Szkoły wyższe mają prawo działać wyłącznie w granicach dopuszczonych tą ustawą, co oznacza, że przed 15 stycznia 2001 r. działalność taka nie mogła mieć miejsca. Artykuły 15 i 16 powyższej ustawy precyzowały warunki, jakie powinny być spełnione by utworzyć uczelnię, wskazując na konieczność uzyskania zgody właściwego ministra. [...] Akademia [...] w K. nigdy nie wystąpiła o taką zgodę, co spowodowało, że organizowane przez nią na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kształcenie odbywało się z rażącym naruszeniem krajowego ustawodawstwa. Ponadto zgodnie z art. 34 ust. 2 pkt 7 ustawy z 12 września 1990 r., obowiązkiem uczelni jest powiadomienie ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego o zawarciu i treści umowy z zagraniczną instytucją naukową. Obowiązku tego nie dopełniła Wyższa Szkoła [...], zawierając umowę z A. Ponadto polscy partnerzy umów o kształcenie (z września 1997 r., zawartej pomiędzy Międzynarodową Akademią [...], [...] Akademią [...] w Kijowie i Fundacją [...] - współzałożycielem Wyższej Szkoły [...] w W.; z dnia 5 lutego 2000 r. "Umowa o współpracy w organizacji kształcenia otwartego" zawarta między [...] Akademią [...], Międzynarodową Akademią [...] oraz Wyższą Szkołą [...] w W. i Fundacją [...]), przekazanych w załączeniu do pisma p. W. P., Rektora Wyższej Szkoły [...], z dnia 24 czerwca 2002 r., nie posiadali uprawnień do kształcenia na poziomie wyższych studiów magisterskich.

Zgodnie z informacjami zawartymi na dyplomie (oraz załączonym do niego "Dodatku") nr KW [...] wydanym przez [...] Akademię [...] w K. 15 listopada 2003 roku, programowy okres studiów wynosił 2 lata, wnioskodawczyni rozpoczęła kształcenie 10 października 2000 r., zakończyła 12 października 2003 r. Na powyższe studia wnioskująca A. T. przyjęta została na podstawie dyplomu licencjata nr [...] wydanego przez Wyższą Szkołę [...] w dniu 20 listopada 2000 r., czyli po rozpoczęciu studiów w A. Informacje te potwierdzone zostały w piśmie nr 7-1-27-122 z dnia 16 maja 2005 r., w którym Ministerstwo Oświaty i Nauki U. wyjaśniło iż: A. Z. (wówczas nosząca nazwisko panieńskie) została przyjęta do A. na studia magisterskie zanim skończyła studia i uzyskała dyplom licencjata w Polsce; zgodnie z prawem U. szkoły wyższe nie mogą przyjmować cudzoziemców na studia magisterskie, jeśli w dniu przyjmowania nie uzyskali oni dyplomów poprzedniego poziomu i nie złożyli w przyjmującej uczelni odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ich wykształcenie. Ministerstwo Oświaty i Nauki stwierdziło również, iż biorąc powyższe pod uwagę, [...] Akademia [...] przyjęła na studia obywateli Polski i wydała dyplomy magisterskie naruszając przepisy prawne.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego podał również, że dyplom ukończenia studiów wyższych nie mający mocy prawnej nie uprawnia jego posiadacza do ubiegania się o stopień naukowy w kraju wydania dyplomu, czyli w U. Oznacza to, iż niespełniony został jeden z dwóch wymogów formalnych zawartych w Konwencji praskiej. Strony Konwencji zobowiązały się do uznawania za równorzędne dokumenty o ukończeniu szkół wyższych "tego samego typu (uniwersytetów, politechnik i specjalistycznych instytutów typu uniwersyteckiego) lub wydziałów". W przedmiotowej sprawie zaistniała sytuacja, gdy dyplom ukończenia studiów wyższych wydany został przez uczelnię posiadającą IV stopień akredytacji, lecz prowadzącą działalność poza terytorium U. bez koniecznego zezwolenia ze strony właściwych organów U., jak i Polski. Taka forma kształcenia nie została uznana przez kompetentne władze państwa strony Konwencji. Ponadto w chwili zawierania wyżej wymienionych umów międzynarodowych, nie była możliwa sytuacja, w której kształcenie odbywa się w innym państwie niż to, do którego systemu edukacji należy uczelnia wydająca dyplom, w związku z czym należy przyjąć, iż państwa-strony nie zgodziły się w tych umowach wzajemnie uznawać dyplomów wydanych w takich przypadkach. Organ odwoławczy podzielił zatem dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] maja 2007 r., że dokument przedstawiony przez wnioskodawczynię nie jest dyplomem spełniającym wymogi powyższych umów.

Organ odwoławczy przytoczył treść § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą, zgodnie z którym rada jednostki organizacyjnej uczelni odmówi uznania dyplomu uzyskanego za granicą z odpowiednim polskim dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskanym w kraju, jeżeli program studiów wyższych albo jego część była realizowana na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej niezgodnie z polskimi przepisami o szkolnictwie wyższym. W związku z powyższym dyplom wydany przez [...] Akademie [...] nie może stać się przedmiotem postępowania nostryfikacyjnego.

Skargę na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w imieniu A. T. jej pełnomocnik - adwokat J. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego postanowienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2007 r. oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko organów orzekających w sprawie, polegające na przyjęciu, że: 1) studia w A. były niezgodne z polskimi i [...] przepisami o szkolnictwie wyższym, 2) Konwencja z dnia 7 czerwca 1972 r. o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzona w Pradze nie znajduje zastosowania do dyplomu, o uznanie którego wnosiła strona, 3) dyplom wydany przez A. utracił moc.

W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie Konwencja praska z 7 czerwca 1972 r. W art. l ust. 2 Konwencji strony postanowiły uznawać za równorzędne na terytoriach wszystkich umawiających się państw wszystkie, wydawane na terytorium każdego z nich, dokumenty o ukończeniu szkół wyższych tego samego typu (uniwersytetów, politechnik i specjalistycznych instytutów typu uniwersyteckiego) lub wydziałów, uprawniające ich posiadaczy do ubiegania się o stopień naukowy. Brzmienie powołanego zapisu jest, według skarżącej jednoznaczne i nie pozostawia wątpliwości co do przesłanek uznania za równorzędny danego dyplomu - są nimi: istnienie dokumentu o ukończeniu szkoły wyższej tego samego typu, wydanie go na terytorium umawiających się państw oraz wynikające niego uprawnienie do ubiegania się o stopień naukowy. W związku z tym organ, jeżeli stosuje Konwencję, wydając postanowienie o uznaniu dyplomu winien badać tylko powyżej określone przesłanki, do których w żadnym wypadku nie zalicza się sposób prowadzenia nauczania. Powyższe stanowisko dodatkowo potwierdza wykładnia systemowa Konwencji. W Art. l ust. 3 dotyczącym uznawania dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych strony określiły dodatkową przesłankę wydania dokumentu zgodnie z obowiązującym w danym kraju ustawodawstwem z czego jasno wynika, iż nie było zamiarem umawiających się państw stosowanie takiego warunku w przypadku dokumentów o ukończeniu szkół wyższych. Dlatego też rozważania organu na temat posiadanych przez Akademię zezwoleń i sposobu prowadzenia studiów w tym kontekście należy uznać za bezprzedmiotowe i nie mające znaczenia dla sprawy.

Skarżące nie zgodziła się także ze stwierdzeniem organu, że traktat należy interpretować zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście oraz w świetle jego przedmiotu i celu. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zgodnie z doktryną prawa międzynarodowego publicznego "zamiar stron ma przy interpretacji umowy międzynarodowej znaczenie drugorzędne, najważniejsze jest prawidłowe i dokładne odczytanie samego tekstu umowy, gdyż wiąże nie to, co strony chciały w umowie wyrazić, lecz to co rzeczywiście w niej wyraziły". W przypadku Konwencji praskiej jej zapisy są w pełni jasne i nie pozostawiają wątpliwości, co do ich interpretacji. Skarżąca podała, że wiadomy jej jest fakt, że dyplomy uzyskane w toku nauki w analogicznej formie kształcenia przez kilkadziesiąt osób zostały uznane przez Ministra za równoważne. Co za tym idzie praktyka stosowania Konwencji praskiej potwierdzała, że dyplomy wydane przez A. w K. wchodzą w zakres jej zastosowania i strona słusznie mogła oczekiwać w zaufaniu do organów państwa, że również jej dyplom zostanie uznany. Skarżąca wskazała również na stanowisko Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w kwestii dotyczącej wykładni Konwencji praskiej. Odnośnie do powołanego przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej zauważa, że Sąd ten w swoim orzeczeniu zawarł jedynie wytyczne dotyczące konieczności zbadania przez WSA oraz przez organ, czy Konwencja praska miała w sprawie zastosowanie, nie przesądził natomiast o wynikach tego badania. Skarżąca wywodzi zatem, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie dokonał wyczerpującej analizy całokształtu stanu prawnego i z tego względu wyciągnął nieprawidłowy wniosek o nie stosowaniu Konwencji praskiej do dyplomu uzyskanego przez skarżącą.

Skarżąca nie godząc się ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, który przyjął, że przedstawiony do uznania dyplom "utracił moc obowiązującą" opierając na piśmie [...] ministerstwa oświaty z dnia 1 sierpnia 2006 roku podkreśliła, że ani w piśmie strony [...], ani w uzasadnieniu postanowień nie znajduje się żadna podstawa prawna uprawniająca do przyjęcia, że dyplom nie jest prawnie skuteczny. Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie prawne rozstrzygnięcia powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Skarżącej nie są znane jakiekolwiek akty administracyjne bądź ustawowe, które unieważniłyby jej dyplom ukończenia studiów w A. w K. Co więcej zwykłe pismo [...] ministerstwa, w dodatku nie skierowane bezpośrednio do strony, w żadnym wypadku nie może mieć wpływu na byt słusznie nabytych praw. Ponadto powoływane przez organ dokumenty otrzymane od [...] ministerstwa dostępne są w aktach sprawy w języku polskim jedynie w tłumaczeniu nieoficjalnym bądź roboczym, mimo że powinny być one przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego, co jest jedynym sposobem zapewnienia pełnej zgodności przekładu.

Skarżąca zwróciła uwagę na fakt wezwania strony postępowania do zapoznania się z treścią zgromadzonego materiału w sprawie już po faktycznym wydaniu rozstrzygnięcia (postanowienie z dnia [...] maja 2007 roku, pismo organu o możliwości zapoznania się z aktami z dnia 11 maja 2007 roku), co stanowi naruszenie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

W ocenie Sądu, skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2007 r. o odmowie wydania zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu ukończenia studiów wyższych wydanego przez [...] Akademię [...] w K. z dyplomem ukończenia studiów wyższych, wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 192 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zasady uznawania dyplomów ukończenia studiów uzyskanych za granicą za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w kraju określają umowy międzynarodowe.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca uzyskała dyplom ukończenia [...] Akademii [...] w K. w dniu 15 listopada 2003 r., a więc w okresie obowiązywania Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzonej w Pradze w dniu 5 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5, poz. 28 i 29) oraz Porozumienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisanego w Warszawie dnia 10 maja 1974 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 4, poz. 14 i 15). Z oświadczenia rządowego z dnia 19 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1355) wynika, że w dniu 6 sierpnia 2004 r. utraciła moc obowiązującą Konwencja praska na skutek wypowiedzenia jej przez Rzeczpospolitą Polską. Z oświadczenia rządowego z dnia 14 października 2005 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 14, poz. 94) wynika, że 25 września 2005 r. utraciło moc obowiązującą Porozumienie z dnia 10 maja 1974 r.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo przyjął, że pomimo utraty mocy obowiązującej powyższych umów, dokumenty o wykształceniu uzyskane w okresie obowiązywania tych umów nadal podlegają uznaniu na ich podstawie.

Wskazać należy, że sprawa uznania dyplomu ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granią za równorzędny z dyplomem uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej załatwiana jest w formie zaświadczenia. Zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie do art. 218 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

Z cytowanych regulacji wynika, że wydanie zaświadczenia wymaga jedynie ustalenia, czy osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i czy obowiązujący w dacie wydania zaświadczenia stan prawny ma swoje odzwierciedlenie w posiadanej przez organ dokumentacji, z której wynikają fakty, których potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o jego wydanie. Do zaświadczeń nie mają zastosowania przepisy Działu II k.p.a. Organ wydający zaświadczenie nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz potwierdza fakty albo stan prawny, wynikający z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające tylko w zakresie koniecznym, który potwierdzi treść żądaną przez wnioskodawcę. W przypadku odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści organ wydaje postanowienie, które powinno zawierać elementy wymienione w art. 124 k.p.a., w szczególności powinno zawierać rozstrzygnięcie oraz jego faktyczne i prawne uzasadnienie.

Zaświadczenie jest zatem aktem o charakterze informacyjnym, a nie aktem o charakterze prawnokształtującym, jakim jest np. decyzja administracyjna. Treścią zaświadczenia jest wiedza organu o stanie prawnym. Równorzędność dyplomu ukończenia studiów uzyskanego za granicą z dyplomami uzyskiwanymi w Rzeczypospolitej Polskiej powstaje z mocy samego prawa. Zaświadczenie zaś jest wyrazem wiedzy organu o prawie, zadaniem zaświadczenia jest potwierdzenie tego stanu prawnego. Stąd - zdaniem Sądu - skutki wygaśnięcia Konwencji z 1972 r. i Porozumienia z 1974 r. nie mogą dotykać skarżącej. Na konieczność stosowania Konwencji Praskiej 1972 r. w stosunku do dokumentów w zakresie wykształcenia uzyskanych w okresie jej obowiązywania, zwracały też uwagę wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1321/05 i z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1064/05.

Mając na uwadze charakter zaświadczenia, wskazać należy, że w zakresie postępowania wyjaśniającego, jakie organ mógł przeprowadzić przed wydaniem zaświadczenia bądź postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, mieściło się wyłącznie ustalenie stanu prawnego, jaki miał być potwierdzony w zaświadczeniu. Przedmiotem postępowania wyjaśniającego w sprawie zaświadczeń nie może być więc analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego wniosków ani dokonywanie ocen prawnych.

Z materiałów dokumentacyjnych niniejszej sprawy wynika istotna dla rozstrzygnięcia okoliczność, że studia, które odbyła skarżąca, były studiami w systemie kształcenia na odległość. W systemie tym studiujący mieszka na obszarze jednego państwa, a studiuje (pobiera naukę) na obszarze innego państwa.

Sąd podziela ocenę organu, że ani Konwencja Praska ani Porozumienie

z 1974 r. nie mają zastosowania do studiów w systemie kształcenia na odległość. Na kwestie te zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że "Konwencja, o której mowa, została sporządzona w 1972 r., a więc przed ponad trzydziestu laty w innych warunkach polityczno-ustrojowych i gospodarczych, kształtujących system szkolnictwa wyższego w państwach jej sygnatariuszy, rzeczywiście nie może pozostać bez wpływu na interpretację przepisów Konwencji. (...) Nie można zatem jednoznacznie zakładać, że sygnatariusze Konwencji, w tym ówczesne władze PRL, wyrażały wolę wyjścia poza uznanie za równoważne dokumentów ukończenia szkół określonych w Konwencji, innych niż te, które zostały uzyskane w wyniku ukończenia szkoły, w tym wyższej, na terytorium państwa - sygnatariusza Konwencji. W ustaleniach Konwencji brak jest odniesień do przyszłych, spodziewanych form kształcenia, w tym kształcenia na odległość. Również analiza zachowanych materiałów przygotowawczych do Konwencji, nota bene dość bogatych ze względu na rolę Polski jako depozytariusza przedmiotowej umowy międzynarodowej, nie daje jednoznacznych podstaw do twierdzenia, aby zamiarem Umawiających się Państw było wzajemne uznawanie za równorzędne na ich terytoriach dokumentów o ukończeniu szkół wyższych tego samego typu, uzyskanych na podstawie planowanych, a tym bardziej spodziewanych nowych form kształcenia, w tym kształcenia na odległość przekraczającego granice państw.

Interpretacja ta znajduje potwierdzenie w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w dniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 74, poz. 439),oraz przepisach ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443 ze zm.). I mimo, że zarówno ta ustawa, jak i ww. Konwencja weszły do porządku prawnego RP już po ratyfikowaniu przez Polskę Konwencji praskiej, to ustalenia Konwencji wiedeńskiej, do której odsyła ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r., zawierają w tej mierze uniwersalne zasady interpretacji umów międzynarodowych i jako takie mogą i winny znaleźć zastosowanie w sprawie rozpoznawanej przez Sąd. Stosownie do art. 31-33 Konwencji wiedeńskiej, traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście oraz w świetle jego przedmiotu i celu (art. 31 ust. 1), a nadto można odwoływać się do uzupełniających środków interpretacji, łącznie z pracami przygotowawczymi do traktatu oraz okolicznościami jego zawarcia (art. 32)" - wyroki z dnia 23 kwietnia 2004, sygn. akt OSK 177/04 i OSK 179/04, publ. ONSAiWSA 2004/1/19.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo więc ustalił rodzaj studiów dokumentowanych przedmiotowym dyplomem, a następnie przesądził, czy do tego rodzaju studiów znajdują zastosowanie przepisy Konwencji praskiej - ze skutkiem negatywnym. Okoliczność, że dokumenty od [...] ministerstwa nie zostały przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego nie miała zatem wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, niezasadne pozostają zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego przez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu. Jak wynika z materiałów dowodowych, strona była informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na jej sytuację, o czym świadczy prowadzona korespondencja ze stroną. Wprawdzie zasadny pozostaje zarzut skarżącej dotyczący tego, że organ orzekając powtórnie nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem postanowienia, jednakże ze względu na niepowołanie nowych środków dowodowych nie miał on wpływu na wynik sprawy. Ponadto jak wynika z akt sprawy w dniu 3 kwietnia 2007 r. skarżąca zapoznała się z materiałem dowodowym i na tę okoliczność sporządzony został protokół.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.