Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2068/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80.  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... maja 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z ... maja 2007 r., nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... marca 2007 r., nr ... odmawiającą P. S. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.

Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 30 stycznia 2007 r. strona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. G. o umorzenie należności z tytułu składek. Podała, że zaległości są wynikiem bardzo ciężkiej sytuacji finansowej istniejącej w czasie prowadzenia firmy ,,C.". Stwierdziła, że obecnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Podejmuje się dorywczych zajęć, często w ramach umowy o dzieło w celu uzyskania środków na utrzymanie czteroosobowej rodziny. Stwierdziła, że żona nie pracuje, córka w wieku ...lat jest poważnie chora, wymaga leczenia, syn ma ... miesiące i wymaga zakupu środków higienicznych. Strona jako jedyny żywiciel rodziny nie jest w stanie spłacić zaległości.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z ... marca 2007 r., nr ... odmówił umorzenia stronie wnioskowanych należności z tytułu składek w tym na: ubezpieczenia społeczne, za okres ... w kwocie ... zł., na ubezpieczenie zdrowotne za okres ...w kwocie ... zł., na Fundusz Pracy za okres: ... w kwocie ... zł. a także odsetek za zwłokę od powyższych zaległości naliczonych na dzień ...01.2007 r. w kwocie ... zł.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, 2, 3, 4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u. s. u. s--.

Uzasadniając decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że strona prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą Zakład P. ,,C/--. Decyzją Wójta Gminy Ś. działalność ta została wykreślona z dniem 1 czerwca 2006 r. z ewidencji działalności gospodarczej. Następnie przytoczył argumenty wskazane we wniosku strony. Dodał, że strona mieszka w domu matki i korzysta z wyposażenia tego domu stanowiącego własność matki. Nie posiada majątku nieruchomego ani osobistego z wyjątkiem samochodu P- rok produkcji ... r. Organ wskazał nadto, że strona nie posiada zaległości podatkowych oraz, że przychód strony z działalności gospodarczej za 2004 r. i 2005 r. wyniósł odpowiednio ... zł. oraz ... zł.

Dalej organ zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 1 - 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3 a. który stanowi że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Organ wymienił sytuacje przewidziane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w których zachodzi całkowita nieściągalność należności oraz przesłanki umarzania należności określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W ocenie organu strona jest w trudnej sytuacji materialnej oraz rodzinnej ponieważ pozostaje bez pracy, bez prawa do zasiłku, osiąga sporadyczne dochody z dorywczych zajęć wykonywanych w ramach umowy o dzieło, ma na utrzymaniu niepracującą żonę oraz dwójkę dzieci w tym jedno poważnie chore. Niemniej jednak przy rozpatrywaniu wniosku dłużnika zakład ma na względzie również dobro Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i pozostałych funduszy i jest zobowiązany do zachowania wysokiej staranności podczas rozpatrywania wniosku. Podkreślił jednocześnie, że u.s.u.s. daje możliwość dochodzenia zobowiązań przez 10 lat. Dlatego też mimo obecnie trudnej sytuacji materialnej strony zakład postanowił nie umorzyć zadłużenia strony uznając, że umorzenie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne i działałoby na niekorzyść ubezpieczeń społecznych i innych funduszy.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z ... maja 2007 r., nr ..., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz. 26 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności.

Uzasadniając decyzję organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył również treść przepisów regulujących przesłanki umożliwiające umorzenie należności, zawartych w u.s.u.s. oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu.

Odnosząc się do argumentów podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że z analizy dowodów wynika, że faktycznie miało miejsce zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, co nie oznacza braku możliwości egzekwowania należności od małżonki (art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. ). W stosunku do zadłużenia nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, a tym samym nie stwierdzono aktualnie, powołanych przez stronę przesłanek całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s.

Analizując sprawę pod względem art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. Prezes Zakładu nie stwierdził również okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej i jej rodziny. Zaznaczył, że w uzasadnieniu wniosku strona przedstawiła trudną sytuację materialną i rodzinną niemniej jednak strona wykonuje prace dorywcze, które przynoszą określone dochody. Tym samym istnieje możliwość przystąpienia strony do spłaty zadłużenia choćby w układzie ratalnym.

Powołując się na charakter uznaniowy decyzji wydawanych na podstawie art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia organ orzekający podkreślił, że ma prawo odmówić umorzenia zadłużenia, pomimo iż prowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazałoby wystąpienie przesłanek uzasadniających umorzenie zadłużenia.

Na powyższą decyzję skarżący, pismem z ... czerwca 2007 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności, względnie o uchylenie tej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 28 ust. 1 i art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez błędną ich wykładnię skutkującą przyjęciem, że mimo udokumentowanej i faktycznie bardzo ciężkiej sytuacji materialnej jest w stanie uiścić należności objęte wnioskiem o umorzenie, podczas gdy stan faktyczny w zakresie przesłanek bezspornie uznany i zaakceptowany przez organ ubezpieczeniowy prowadzi do oczywistych wniosków przeciwnych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że ze względu na prawidłową wykładnię powołanych powyżej przepisów to właśnie dobro ubezpieczeń społecznych wskazuje na konieczność niezwłocznego umorzenia zadłużenia - z uwagi na wysokie koszty postępowania egzekucyjnego, które z pewności przekroczą wartość wyegzekwowanych w nim należności. W ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie dojdzie do zaspokojenia wierzyciela a niemożliwe do odzyskania koszty tego postępowania poniesie wówczas Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący wskazał jednocześnie na ciężkie skutki jakie poniesie jego rodzina w przypadku ewentualnego egzekwowania należności. Rodzina z trudem zaspokaja swoje podstawowe potrzeby życiowe a zakres tych potrzeb ze względu na ciężką i przewlekłą chorobę małoletniej córki jest i tak przymusowo stale ograniczany. Organ nie uwzględnił jednak w tej kwestii § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.--, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procedury administracyjnej jak i z normami prawa materialnego doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek należy do kompetencji organów.

Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek (na które składają się składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata - art. 24 ust. 2 u.s.u.s. ) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu.

Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje możliwość umarzania, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uzupełnieniem tego przepisu jest wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 28 ust. 3 b u.s.u.s., rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), przewidujące w § 3 możliwość umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie art. 28 u.s.u.s oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, które jednak nie powinno i nie może oznaczać dowolności. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...). Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy.

Kierując się powyższym, należało stwierdzić, iż zaskarżona w sprawie decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, jest wadliwa z powodu naruszenia przez Prezesa Zakładu powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 jak również art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Ponadto sposób uzasadnienia decyzji - nie wyjaśniający stronie przyczyn odmowy umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - w sposób oczywisty narusza art. 8 k.p.a. obligujący organy administracji publicznej do prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (zasada zaufania obywateli do organów państwa).

Poza sporem w rozpatrywanej sprawie jest to, że zaległości wobec ZUS, objęte zaskarżoną decyzją, dotyczą okresu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Są to należności obciążające skarżącego jako płatnika składek. W tej sytuacji wniosek skarżącego o umorzenie zaległości powinien być rozpatrywany także na podstawie przepisów art. 28 ust. 3 a i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej zwłaszcza w kontekście twierdzeń skarżącego o braku możliwości uregulowania zaległości z powodu trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej.

Jako niesporne w sprawie przyjęte zostały przez organ orzekający podane przez skarżącego okoliczności dotyczące pozostawania skarżącego oraz jego żony bez pracy i prawa do zasiłku, nieposiadania majątku nieruchomego oraz ruchomego z wyjątkiem ... letniego samochodu osobowego m-ki P.. Organ orzekający potwierdził ponadto przewlekłą chorobę córki skarżącego. Pomimo powyższego nie stwierdził zaistnienia w sprawie przesłanek, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej i jej rodziny. Nie wyjaśnił jednak dlaczego jego zdaniem sytuacja skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności w oparciu o powyższe przepisy.

Organ orzekający nie ustalił sytuacji bytowej skarżącego oraz jego rodziny, w szczególności nie wyjaśnił wysokości miesięcznych wydatków rodziny skarżącego niezbędnych do zaspokojenia potrzeb egzystencjonalnych w tym na: żywność, utrzymanie domu, odzież itp. W sposób szczególny należy podkreślić, że organ nie wyjaśnił również na jaką chorobę przewlekle choruje córka skarżącego oraz wysokości wydatków na leczenie ponoszonych przez rodzinę skarżącego. Nieustalona została także przez organ orzekający wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu umów o dzieło. Dopiero wyjaśnienie wszystkich powyższych kwestii a następnie zestawienie łącznej wysokości miesięcznych wydatków rodziny skarżącego do wysokości otrzymywanego przez skarżącego (rodzinę skarżącego) dochodu pozwoliłoby na ustalenie w sposób prawidłowy sytuacji bytowej skarżącego. Tak poczynione ustalenia dałyby podstawę do prawidłowej oceny, czy rzeczywiście w sytuacji skarżącego opłata zaległości nie pociągnęłaby zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 pkt 1 rozporządzenia).

Wskazanych braków w zebraniu oraz ocenie materiału dowodowego nie może tłumaczyć stanowisko organu, podkreślającego że mające zastosowanie w sprawie przepisy art. 28 ust. 3 a i § 3 rozporządzenia nie nakładają obowiązku umorzenia należności nawet gdy postępowanie dowodowe wykazałoby wystąpienie przesłanek uzasadniających umorzenie zadłużenia. Uznaniowy charakter decyzji administracyjnej nie zwalnia - co zostało wyjaśnione powyżej - organu z obowiązków pełnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenie stanu faktycznego jak równeż powinności prawidłowego uzasadnienia decyzji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Prezesa Zakładu winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. W szczególności organ powinien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest sytuacja majątkowa skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z uwzględnieniem oczywiście wysokości ich dochodów (członków rodziny) oraz wydatków. Ustalenie stanu faktycznego w powyższym zakresie pozwoli następnie na ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1- 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Wobec negatywnego charakteru zaskarżonej decyzji Sąd nie uznał za zasadne zastosowania przepisu określonego w art. 152 p.p.s.a.