Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2095/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Asesor WSA Ewa Marcinkowska(spr.) Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2006 r. sprawy ze skargi T.- Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

T.– Spółka z o.o. z siedzibą w G. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] marca 2005 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2. 720 zł za przejazd po drodze tranzytowej pojazdu o nacisku na oś pojedynczą ponad 98 kN bez uiszczenia opłaty dodatkowej.

Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] listopada 2004 r. w S., na drodze krajowej nr [...], zatrzymany został do kontroli pojazd marki S. o nr rej. [...] z naczepą marki S. o nr rej. [...] należący do skarżącej Spółki, którym wykonywany był międzynarodowy transport drogowy z H. do P. Pojazd poruszał się po drodze tranzytowej na której dopuszczalny był nacisk osi pojedynczej pojazdu powyżej 98 KN do 112,7 KN, pod warunkiem uiszczenia opłaty dodatkowej. W wyniku ważenia pojazdu na wadze dynamicznej, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na 2 osi pojazdu o 13,04 kN. Kierowca S. T. nie posiadał jednak karty opłaty dodatkowej zezwalającej na przejazd pojazdu o nacisku na osi pojedynczej przekraczającej 98 kN. Kierowca podpisał protokół kontroli z adnotacją "brak uwag do kontroli".

Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącą Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą.

W odpowiedzi na to zawiadomienie skarżąca Spółka w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. stwierdziła, że ciężar całkowity pojazdu w czasie kontroli był znacznie poniżej dopuszczalnej masy całkowitej, kierowca dochował staranności odnośnie prawidłowego rozmieszczenia ładunku na naczepie, a jego działania były powiązane ze wskazaniami przyrządu pomiarowego w który wyposażony jest kontrolowany ciągnik siodłowy, który pozwala na bieżący pomiar wagi obciążającej oś ciągnącą pojazdu.

Z uwagi natomiast na to, że ważenie w czasie kontroli było dokonane na wadze dynamicznej i tylko jednokrotnie, bez uwzględnienia warunków atmosferycznych, wynik ważenia może być błędny. Skarżąca zarzuciła, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, ważenie na wadze dynamicznej powinno być dokonane dwukrotnie, a jako właściwy uznany wynik korzystniejszy dla przewoźnika. Podniesiono przy tym, że kierowca zwracał się o ponowne ważenie ze względu na złe warunki atmosferyczne oraz znaczną rozbieżność wyniku ważenia ze wskazaniami przyrządów znajdujących się w samochodzie, jednak mu odmówiono.

Do pisma tego skarżąca załączyła szkic rozmieszczenia palet na naczepie oraz oświadczenie kierowcy S. T.

W oświadczeniu tym kierowca stwierdził, że nie został pouczony o sposobie najeżdżania na wagę, że w czasie ważenia panowały złe warunki atmosferyczne (mocno padał deszcz i wiał silny wiatr) oraz, że po niekorzystnym wyniku ważenia zwracał się do inspektorów o przeprowadzenie ponownego ważenia, jednak nie otrzymał na to zgody.

Inspektorzy Z. L. i S. N., którzy przeprowadzali kontrolę, w dniu [...] grudnia 2004 r. złożyli pisemne wyjaśnienia, z których wynika, iż przed rozpoczęciem ważenia kierowca został pouczony o sposobie ważenia na wadze dynamicznej oraz, że nie żądał przeprowadzenia ponownego ważenia. Z uwagi natomiast na to, że masa całkowita pojazdu nie była przekroczona, nie mieli obowiązku przeprowadzenia z urzędu ponownego ważenia. Potwierdzili jednocześnie, że w dniu kontroli panowały trudne warunki atmosferyczne. Podkreślili ponadto, że przy kontroli był obecny [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, a więc zgłoszenie przez kierowcę żądania ponownego ważenia nie mogłoby zostać niezauważone. Z ich wyjaśnień wynika też, że ładunek na naczepie kontrolowanego pojazdu był nieprawidłowo zamocowany.

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r., ustosunkowując się do zarzutów skarżącej stwierdził, że kierowca został poinformowany o sposobie ważenia i nie zgłaszał żądań odnośnie ponownego ważenia. Ponadto po otwarciu przestrzeni ładunkowej stwierdzono nieprawidłowości w zakresie mocowania ładunku. Organ zwrócił się jednocześnie do strony o wskazanie przepisów prawnych, na podstawie których istnieje obowiązek dwukrotnego ważenia na wadze dynamicznej.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. skarżąca podtrzymała zarzuty, że kierowca nie został poinstruowany o sposobie najeżdżania na wagę oraz, że zwracał się o ponowne ważenie ale nie otrzymał na to zgody. Ponadto w czasie ważenia panowały bardzo złe warunki atmosferyczne, które miały wpływ na wynik ważenia. Sposób ważenia na wadze dynamicznej normuje natomiast decyzja Nr [...] Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2004 r., która dopuszcza powtórne ważenie na wadze dynamicznej.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną 2720 zł na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086), załącznika lp. 6 pkt 8 lit. a do tej ustawy oraz art. 6 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 200 poz. 1953).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kontrolowany pojazd poruszał się po drodze tranzytowej na której dopuszczalny jest nacisk na osi pojedynczej ponad 98 kN do 112,7 kN, pod warunkiem wykupienia jednorazowej karty opłaty dodatkowej. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2008 r. przedsiębiorcy wykonujący międzynarodowy transport drogowy są obowiązani do uiszczenia opłaty dodatkowej za jednokrotny przejazd pojazdu o nacisku osi pojedynczej ponad 98 kN do 112,7 kN po głównych drogach tranzytowych, w wysokości określonej w art. 6 ust. 3 tej ustawy. Za przejazd pojazdu bez uiszczenia opłaty dodatkowej wymierzana jest kara pieniężna, której wysokość w 2005 r. wynosi 2. 720 zł.

Organ wyjaśnił jednocześnie, że decyzja Nr [...] Ministra Finansów, na którą powoływała się strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego, w dniu kontroli nie wiązała inspektorów transportu drogowego. W dniu kontroli inspektorów wiązał natomiast załącznik do Zarządzenia Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. w sprawie postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych.

Zgodnie z tą instrukcją powtórny pomiar nacisku wszystkich osi pojazdu jest konieczny tylko w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości masy całkowitej pojazdu. W innych wypadkach powtórne ważenie odbywa się na pisemny wniosek przewoźnika (kierowcy). Kierowca S. T. nie zgłosił jednak żądania ponownego ważenia, natomiast inspektorzy nie mieli obowiązku przeprowadzenia ponownego ważenia, gdyż dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie była przekroczona. Podnoszone przez stronę złe warunki atmosferyczne nie były natomiast przesłanką zobowiązującą inspektorów do przeprowadzenia ponownego ważenia. Jedynym kryterium atmosferycznym jest temperatura otoczenia i wynikające z niej ograniczenia producenta wagi.

Skarżąca Spółka wniosła odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącej zakwestionował ponownie wyniki ważenia podnosząc, że urządzenie pomiarowe zainstalowane w pojeździe nie wskazywało przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie. Ponadto w czasie ważenia panowały złe warunki atmosferyczne, co miało wpływ na wyniki ważenia na wadze dynamicznej. Podpisanie przez kierowcę instrukcji ważenia nie oznacza natomiast, że ważenie przeprowadzono prawidłowo. Podtrzymał też stanowisko, że inspektorzy odmówili przeprowadzenia ponownego ważenia, mimo, że kierowca zwrócił się do nich w tej sprawie. W sprawie tej doszło więc do naruszenia art. 63 § 3 kpa.

Instrukcja w oparciu, o którą odmówiono powtórnego ważenia pojazdu nie jest natomiast źródłem prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP, nie może zatem stanowić skutecznej podstawy pozbawienia strony skarżącej prawa do obrony. Ponadto instrukcja ta jest sprzeczna z przepisami kpa regulującymi formę podania i sposób jego wnoszenia. Poprzez odmowę przeprowadzenia ponownego ważenia doszło do naruszenia art. 77 i 78 kpa, a także art. 6 i 7 kpa.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że droga nr [...] po której poruszał się pojazd w momencie kontroli należy do dróg wymienionych w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia wykazu głównych dróg tranzytowych, po których za jednokrotny przejazd niektórych pojazdów przedsiębiorcy wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy są obowiązani do uiszczania opłaty dodatkowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 84, poz. 787). Art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953) stanowi natomiast, że w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2008 r. przedsiębiorcy wykonujący międzynarodowy transport drogowy lub niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy są obowiązani do uiszczania opłaty dodatkowej za jednokrotny przejazd pojazdu silnikowego lub zespołu pojazdów o nacisku osi pojedynczej ponad 98 kN do 112,7 kN po głównych drogach tranzytowych. Za przejazd pojazdu o nacisku osi pojedynczej ponad 98 kN do 112,7 kN bez uiszczenia opłaty dodatkowej pobierana jest, zgodnie z art. 6 ust. 4 w/w ustawy, kara pieniężna.

Z podpisanego przez kierowcę, bez zastrzeżeń, protokołu kontroli wynika, iż pomiar nacisków na osie pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową o 13,04 kN (nacisk na oś napędową wynosi 111,04 kN) . Podpisany przez kierowcę protokół jest dowodem na to, iż kierujący pojazdem zapoznał się z wszelkimi dokumentami potwierdzającymi sprawność działania przyrządów pomiarowych oraz sposobem zachowania się podczas ważenia. W postępowaniu przed organem I instancji nie doszło też, w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, do naruszenia przepisów kpa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej Spółki powtórzył zarzuty, które przedstawił wcześniej w odwołaniu wniesionym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Ponadto podniósł, że organ II instancji rozpoznał odwołanie z przekroczeniem terminu miesięcznego określonego w kpa.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w aktach administracyjnych brak dowodu na to, że kierowca żądał przeprowadzenia ponownego ważenia. Brak też dowodów na to, że kierowcy utrudniano swobodę zachowania przy podpisywaniu protokołu. Kierowca nie zgłosił natomiast żadnych uwag do sporządzonego w jego obecności protokołu. Postępowanie pierwszoinstancyjne było postępowaniem szczególnym, przeprowadzanym na podstawie przepisów art. 68-74 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, które to przepisy są szczególnymi regulacjami proceduralnymi względem ogólnego postępowania administracyjnego uregulowanego w kpa. W tym wypadku surogatem czynnego udziału w postępowaniu kontrolnym jest możliwość zgłoszenia do protokołu kontroli pisemnych zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną. Brak takich zastrzeżeń nie może natomiast pozostać bez znaczenia w ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Odnośnie zarzutu błędnego pomiaru podkreślono, że wagi, których użyto do ważenia posiadały urzędowe certyfikaty, a strona skarżąca nie udowodniła okoliczności przeciwnych, że urządzenia te posiadały wady dyskwalifikujące je do dokonywania pomiarów dynamicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.

Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Skarga wniesiona przez T. – Spółkę z o.o. z siedzibą w G. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia z dnia [...] sierpnia 2005 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] marca 2005 r. zostały wydane z naruszeniem prawa.

Art. 4 pkt. 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz U z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) stanowi, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi.

Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi jest dopuszczalny tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art.64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.).

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13 g ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę pieniężną w wysokości określonej w załączniku do tej ustawy.

Art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200,poz. 1953 z późn. zm.), który obowiązywał w dacie orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie stanowił natomiast, że w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. przedsiębiorcy wykonujący międzynarodowy transport drogowy lub niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy są obowiązani do uiszczania opłaty dodatkowej za jednokrotny przejazd pojazdu silnikowego lub zespołu pojazdów o nacisku osi pojedynczej ponad 98 kN (10,0 t) do 112,7 kN (11,5 t) po głównych drogach tranzytowych, których wykaz określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw transportu, mając na uwadze stan techniczny dróg oraz ochronę dróg przed zniszczeniem.

Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 4 w/w ustawy za przejazd pojazdu o nacisku osi pojedynczej ponad 98 kN (10,0 t) do 112,7 kN (11,5 t) po głównych drogach tranzytowych bez uiszczenia opłaty dodatkowej inspektor Inspekcji Transportu Drogowego lub funkcjonariusz Policji wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną. Wysokość kar pieniężnych określona została w ust. 5 do tego artykułu, gdzie dla pojazdów o zawieszeniu pneumatycznym na 2005 r. przewidziana została kara w wysokości 2. 720 zł.

Droga krajowa nr [...], po której w dniu [...] listopada 2004 r. poruszał się kontrolowany pojazd należący do skarżącej Spółki, znajdowała się w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia wykazu głównych dróg tranzytowych, po których za jednokrotny przejazd niektórych pojazdów przedsiębiorcy wykonujący międzynarodowy transport drogowy lub niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy są obowiązani do uiszczania opłaty dodatkowej.

Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, dokonując pomiarów nacisku osi kontrolowanego pojazdu na wadze dynamicznej, stwierdzili przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową o 13,04 kN (nacisk na oś napędową wynosił 111,04 kN).

Kierowca podpisał protokół kontroli z odręczną adnotacją "brak uwag do kontroli".

Skarżąca Spółka w toku postępowania administracyjnego zakwestionowała prawidłowość dokonanych w czasie kontroli pomiarów twierdząc, że kierowca domagał się przeprowadzenia ponownego ważenia, jednak inspektorzy odmówili mu. Podkreślano przy tym, że w czasie kontroli panowały trudne warunki atmosferyczne, które mogły mieć wpływ na wynik ważenia.

W protokole kontroli brak jakiejkolwiek informacji o tym, że kierowca kontrolowanego pojazdu domagał się przeprowadzenia ponownego ważenia. Inspektorzy Z. L. i S. N., którzy przeprowadzali kontrolę, w wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania administracyjnego, nie potwierdzili tej okoliczności (protokół z przesłuchania oraz notatka służbowa z dnia [...] grudnia 2004 r. – w aktach administracyjnych).

Z protokołu kontroli wynika, iż pomiaru nacisków na osie pojazdu dokonano stacjonarną wagą do pomiarów dynamicznych posiadającą legalizacje Urzędu Miar w P., której numer fabryczny został wpisany do protokołu. Ponadto, że kierowca został pouczony o zasadach przeprowadzania pomiaru przy użyciu tego typu wag oraz o przysługujących mu uprawnieniach w czasie dokonywania kontroli.

Gdyby w trakcie dokonywania kontroli kierowca zwrócił się przeprowadzenia ponownych pomiarów nacisków na osie pojazdu powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści protokołu kontroli, a gdyby inspektorzy odmówili umieszczenia stosownej informacji na ten temat w protokole, kierowca mógł odmówić jego podpisania.

Zgodnie bowiem z art. 74 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia, a odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole.

Strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła dowodów, które w sposób skuteczny podważyłyby prawidłowość wyników pomiarów przeprowadzonych w czasie kontroli.

Panujące w trakcie kontroli złe warunki atmosferyczne same przez się nie mogą być podstawą do zakwestionowania prawidłowości przeprowadzonego pomiaru.

Z uwagi na stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową pojazdu organ zasadnie nałożył więc karę pieniężną w wysokości 2. 720 zł zgodnie z art. 6 ustawy z dnia z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, gdyż kierowca kontrolowanego pojazdu nie okazał dowodu uiszczenia opłaty dodatkowej za jednokrotny przejazd pojazdu o nacisku osi pojedynczej ponad 98 kN.

W ocenie Sądu organy administracji obu instancji wyczerpująco zbadały okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny. Analizując niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.