Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1720/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska, Sędziowie: Asesor WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant: Robert Rozbicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] w części dotyczącej kary pieniężnej w wysokości 1.500,- złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. stwierdza, że decyzje, o których mowa w punkcie 1, nie podlegają wykonaniu w uchylonej części.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005, nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego K. W. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.900,- złotych – utrzymał decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] lutego 2005 r. w miejscowości [...], na drodze krajowej nr [...], inspektor [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadził kontrolę pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z naczepą – cysterną [...] o nr rej. [...], użytkowanego przez stronę skarżącą, prowadzonego przez kierowcę J. P., podczas której stwierdzono: 1) wykonywanie przewozu towarów niebezpiecznych bez dokumentu przewozowego dla towarów niebezpiecznych, 2) wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, oraz 3) przewóz towarów niebezpiecznych z naruszeniem stopnia napełnienia cysterny. Powołując się na stosowne przepisy Umowy Europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie w dniu 30 września 1957 r. oraz przepisy ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1671) - odnośnie pierwszego z w/w przewinień stwierdzono w protokole, iż żaden z okazanych dokumentów nie zawierał stosownych dla dokumentu przewozowego informacji określonych w umowie ADR. W związku z drugim przewinieniem zapisano w protokole, iż mimo wielokrotnych prób uruchomienia wyłącznika głównego prądu – wyłącznik nie zadziałał i nie spowodował wyłączenia instalacji elektrycznej pojazdów. W protokole stwierdzono, iż prób dokonywano zarówno poprzez sterownik umieszczony w kabinie, jak i bezpośrednio wyłącznikiem przy akumulatorach. Odnośnie trzeciego z naruszeń stwierdzono w protokole, iż masa netto towaru wynosi 11640 kg, zaś ładowność dopuszczalna naczepy wynosi 11000 kg, a na tabliczce zastępczej umieszczonej na cysternie wpisano jako dopuszczalną ładowność 11340 kg. Protokół został podpisany bez uwag kierowcy (vide: Protokół Kontroli nr [...], k. 18-19 akt administracyjnych).

Pismem z dnia 22 lutego 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego powiadomił stronę skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, pouczając ją o przysługujących jej prawach.

W piśmie z dnia 1 marca 2005 r. skierowanym do organu I instancji skarżący ustosunkowując się do stwierdzonego w toku kontroli naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu towarów niebezpiecznych bez dokumentu przewozowego dla towarów niebezpiecznych – przesłał dokument przewozowy typu Wz z dnia [...] lutego 2005 r. i wyjaśnił, że dokument ten w dniu kontroli znajdował się w pojeździe, lecz nie został okazany przez kierowcę. Ustosunkowując się do przewinienia w postaci wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, skarżący stwierdził, iż jego pojazd odpowiadał warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, ponieważ miał zamontowane wymagane umową ADR urządzenia, tj. wyłącznik prądu w kabinie, jak również główny wyłącznik prądu. Ponadto skarżący podniósł, iż po kontroli pojazd został skierowany przez niego na badanie techniczne, celem potwierdzenia zarzutów określonych w protokole odnośnie wadliwości wyłączników prądu, lecz w serwisie nie stwierdzono jakiejkolwiek wadliwości działania w/w urządzeń. W związku z tym skarżący wniósł o udostępnienie przez organ metodologii kontroli, jaką stosuje inspektor podczas kontroli w zakresie sprawdzenia przedmiotowych urządzeń. Odnośnie naruszenia związanego z przewozem towarów niebezpiecznych z naruszeniem stopnia napełnienia cysterny, skarżący stwierdził, iż na podstawie przedstawionego kwitu ważenia nie można stwierdzić, że cysterna miała przekroczony dopuszczalny stopień napełnienia.

W wyniku rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego – powołując się na ustalenia dokonane w toku kontroli drogowej z dnia [...] lutego 2005 r. oraz na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz unormowania zawarte w Umowie ADR i ustawie o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych - wydał w dniu [...] marca 2005 r. decyzję nr [...], na podstawie której nałożył na skarżącego K. W. karę pieniężną w łącznej wysokości 1.900,- złotych, w tym karę w wysokości: - 200,- zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez posiadania w pojeździe wymaganego dokumentu przewozowego, - 200,- zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym, a także 1.500,- zł z tytułu wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż w wyniku przeprowadzonej analizy dokumentów zebranych w sprawie postanowiono uznać przedstawiony w trakcie postępowania dokument przewozowy i tym samym zmienić kwalifikację naruszenia na "przewóz towarów niebezpiecznych bez posiadania w pojeździe wymaganego dokumentu przewozowego". Jednakże w związku z brakiem adresu odbiorcy na przedstawionym dokumencie przewozowym nr [...] uznano, iż kontrolowany przewóz towarów niebezpiecznych odbywał się z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym. Organ podtrzymał również swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie przewinienia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, podnosząc w uzasadnieniu, iż wyłącznik – jak sama nazwa wskazuje – to urządzenie, które wyłącza. Skoro urządzenia zamontowane w kontrolowanym pojeździe, pomimo usilnych starań kierowcy – nie były w stanie wyłączyć obwodów palących się świateł mijania, należy – zdaniem organu – przyjąć, iż nałożona kara jest prawidłowa. Organ uznał za zasadne wyjaśnienia strony skarżącej dotyczące stopnia napełnienia cysterny.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2005 r. strona skarżąca wniosła odwołanie od w/w decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący – powołując się na stosowne normy Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 1 marca 2005 r. Strona stwierdziła, iż inspektor [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego dokonał niekorzystnej dla strony oceny stanu faktycznego, poprzez nadinterpretację przepisu Lp. 1.6.2.8 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, albowiem kontrolowany pojazd odpowiadał świadectwu dopuszczenia, zaś urządzenia w postaci głównego wyłącznika prądu i wyłącznika w kabinie były zamontowane w pojeździe (co potwierdza protokół i świadectwo dopuszczenia pojazdu) i były sprawne. Skarżący stwierdził, że jeżeli przeszkolony kierowca nie potrafi obsłużyć przyrządów, to on powinien otrzymać mandat karny, a nie firma, która dopełniła wszelkich starań, aby pojazd spełniał warunki określone w świadectwie dopuszczenia pojazdu, zgodnie przepisami Umowy ADR.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od w/w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005, nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 8, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, Lp. 9.2.2.3.1., Lp. 5.4.1.1.1. Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), a także przepisu art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z Lp. 1.6.1.2., Lp. 1.6.1.3. oraz Lp. 1.6.2.8. Załącznika do ustawy o transporcie drogowym - utrzymał decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy – powołując się na przepisy Umowy europejskiej ADR oraz na uregulowania zawarte w ustawie o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, a także na postanowienia ustawy o transporcie drogowym - stwierdził, iż z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika jednoznacznie, że kontrola drogowa wykazała naruszenia polegające na dokonywaniu przez skarżącego przewozu towarów niebezpiecznych bez posiadania w pojeździe wymaganego dokumentu przewozowego, a także na przewozie towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym oraz na wykonywaniu przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu. Ustosunkowując się do wyjaśnień skarżącego dotyczących wyłącznika prądu w kabinie oraz głównego wyłącznika prądu – organ odwoławczy stwierdził, że główny wyłącznik akumulatora jest urządzeniem przy pomocy którego wyłączany jest obieg prądu w pojeździe i ma zastosowanie w szczególności w przypadkach różnego rodzaju awarii i kolizji drogowych. Obsługa powyższego urządzenia musi być zatem znana kierowcy. Skoro kierowca, który jest użytkownikiem pojazdu na co dzień, nie był w stanie przerwać pracy obwodów elektrycznych w pojeździe używając w tym celu wyłącznika prądu, to – zdaniem organu – uznać należało, iż urządzenie to jest niesprawne i w ogóle nie spełnia swojej funkcji. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego fakt ten potwierdza również treść podpisanego przez kierowcę bez zastrzeżeń protokołu kontroli, który – jako dokument urzędowy – stanowi, zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ uznał również, iż za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi, a więc przedsiębiorca. W ocenie organu to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Organ odwoławczy stwierdził, iż reguła ta obowiązuje również na gruncie prawa administracyjnego.

Skarżący K. W. – działając za pośrednictwem organu - wniósł w dniu 5 sierpnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. strona skarżąca zarzuciła organom obu instancji, iż całkowicie pominęły one wyjaśnienia strony dotyczące stwierdzonych naruszeń. Zdaniem skarżącego brak jest jakichkolwiek podstaw do nałożenia kary z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu. W ocenie strony skarżącej niezasadne jest powoływanie się przez organy na przepis 9.2.2.3.2. Umowy europejskiej ADR, albowiem urządzenie sterujące nie musi wyłączyć wszystkich obwodów elektrycznych, gdyż zgodnie z 9.2.2.5.2. i 9.2.2.6.1 Umowy europejskiej ADR nie wszystkie połączenia oraz przewody muszą być odłączone po użyciu głównego wyłącznika akumulatora. Skarżący podtrzymał również zarzut braku wskazania przez organy metody kontroli urządzeń przez inspektora transportu drogowego. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia związanego z wykonywaniem przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez posiadania w pojeździe wymaganego dokumentu przewozowego, skarżący stwierdził, iż dokument przewozowy typu Wz z dnia [...] lutego 2005 r. znajdował się w pojeździe podczas kontroli, ale nie został okazany kontrolującemu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o oddalenie przedmiotowej skargi, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 9 stycznia 2006 r. strona skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, stwierdzając jednocześnie, iż wskazany w dokumencie przewozowym adres odbiorcy towaru dotyczył firmy A. położonej we wsi D. i dlatego nie ma tam innego adresu, ani też nazwy ulicy. Pełnomocnik organu – wnosząc o oddalenie skargi – stwierdził, iż w aktach sprawy na karcie 20verte znajduje się dokument przewozowy, w którym jest uwidoczniona pełna nazwa odbiorcy i adres z numerem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga K. W. zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej kary pieniężnej w wysokości 1.500,- złotych nałożonej z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] marca 2005 r. – we wskazanym zakresie naruszają prawo.

Niemniej, co należy wyraźnie podkreślić - decyzje organów obu instancji w powyższej części winny być wyeliminowane z obrotu prawnego z zupełnie innych przyczyn, aniżeli wskazane przez stronę skarżącą.

W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom strony skarżącej - przedmiotowa decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2005 r. oraz poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nie naruszają norm prawa materialnego zawartych w Umowie Europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie w dniu 30 września 1957 r. a także powołanych przez te organy przepisów ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.

Zdaniem Sądu organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż strona skarżąca dopuściła się naruszeń związanych z obowiązkiem posiadania w pojeździe podczas wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, wymaganego Umową ADR, prawidłowo sporządzonego dokumentu przewozowego.

Jak stanowi przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, w sprawach nieuregulowanych ustawą do przewozu drogowego towarów niebezpiecznych stosuje się umowę ADR.

Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 cyt. ustawy pojazd przewożący towary niebezpieczne powinien być odpowiednio przystosowany, wyposażony i oznakowany zgodnie z umową ADR.

Według art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, kierujący pojazdem przewożącym towary niebezpieczne, oprócz dokumentów wymaganych odrębnymi przepisami i wiążącymi umowami międzynarodowymi, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organów lub osób uprawnionych do przeprowadzenia kontroli dokument przewozowy.

Umowa Europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) w Lp. 5.4.1.1.1 określa dokładnie, jakie informacje dotyczące każdej substancji, materiału lub przedmiotu niebezpiecznego przeznaczonego do przewozu powinien zawierać dokument przewozowy. Wśród tych informacji powinna znajdować się m.in. nazwa i adres odbiorcy (vide: Lp. 5.4.1.1.1 lit. h).

Zdaniem Sądu z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż kierowca pojazdu należącego do skarżącego – wbrew twierdzeniom strony - nie okazał w toku kontroli właściwego dokumentu przewozowego, zaś przesłany w toku dalszego postępowania wyjaśniającego dokument przewozowy nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. (k. 32 akt administracyjnych) nie zawierał wymaganych Umową ADR wpisów, albowiem nie określał pełnej i dokładnej nazwy odbiorcy towaru, ani też nie wskazywał precyzyjnie adresu jego siedziby, czego dowodem może być inny dokument znajdujący się w aktach sprawy na karcie 20v. akt administracyjnych, gdzie ten sam podmiot (odbiorca) został precyzyjnie określony, z podaniem dokładnego adresu jego siedziby. Zdaniem Sądu prawidłowa nazwa odbiorcy wina zawierać wskazanie pełnej nazwy, a nie tylko jednego z członów firmy, pod którą działa dany przedsiębiorca (w tym przypadku wspólnicy spółki cywilnej), jeśli zaś chodzi o adres odbiorcy - nie jest wystarczające wskazanie jedynie miejscowości, w której znajduje się siedziba danego odbiorcy, gdyż – zdaniem Sądu – w dokumencie musi być wskazany konkretny adres, dokładnie określający miejsce siedziby danego przedsiębiorcy, do którego przewożony jest towar niebezpieczny.

Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych lub przepisów wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Zgodnie z Lp. 1.6.1.2. tabeli stanowiącej Załącznik do ustawy o transporcie drogowym wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez posiadania w pojeździe wymaganego dokumentu przewozowego wynosi 200,- złotych, zaś wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym określona została w Lp. 1.6.1.3. tabeli stanowiącej Załącznik do cyt. ustawy i wynosi również 200,- złotych.

Z tej przyczyny należy uznać, iż [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo nałożył powyższe kary pieniężne na skarżącego, nie uwzględniając wyjaśnień strony złożonych w toku postępowania. Zdaniem Sądu organy administracji obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z powyższymi uchybieniami oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Organ odwoławczy, jak również organ I instancji, nie dopuściły się – według Sądu – obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem organy te oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Zdaniem Sądu przeprowadzona w dniu [...] lutego 2005 r. kontrola odbyła się zgodnie z metodyką kontroli, zaś inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego dokonali ustaleń stanu faktycznego na podstawie prawidłowo zebranych w toku kontroli dowodów. Sąd nie dopatrzył się obrazy normy wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., albowiem strona została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania, a w jego toku mogła uczestniczyć we wszystkich czynnościach postępowania, w tym wypowiadać się co do zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego.

Ponadto – w ocenie Sądu - organy inspekcji transportu drogowego zasadnie uznały również, iż pojazd należący do skarżącego nie posiadał prawidłowo działającego głównego wyłącznika akumulatora, albowiem w toku kontroli kierowca nie potrafił odciąć dopływu prądu używając w tym celu zarówno wyłącznika przerywającego obwody elektryczne umieszczonego przy akumulatorze, jak również urządzenia sterującego umożliwiającego rozłączenie/załączenie wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych umieszczonego w kabinie kierowcy.

Obowiązek posiadania w/w wyłączników, które sprawnie działają, wynika jednoznacznie z przepisów Lp. 9.2.2.3.1 i Lp. 9.2.2.3.2 Umowy ADR.

Niewątpliwie organ inspekcji transportu drogowego ma prawo sprawdzić podczas kontroli, czy owe urządzenia działają, albowiem celem kontroli jest stwierdzenie zgodności warunków bezpieczeństwa drogowego transportu towarów niebezpiecznych (tak również m.in. /w:/ art. 6 ust. 2 Dyrektywy Rady 95/50/WE z dnia 6 października 1995 r.).

Zdaniem Sądu należy podzielić pogląd organu odwoławczego i uznać, iż główny wyłącznik akumulatora jest urządzeniem przy pomocy którego wyłączany jest obieg prądu w pojeździe i ma zastosowanie w szczególności w przypadkach różnego rodzaju awarii i kolizji drogowych. Obsługa powyższego urządzenia musi być zatem znana kierowcy. Skoro kierowca, który jest użytkownikiem pojazdu na co dzień, nie był w stanie przerwać pracy obwodów elektrycznych w pojeździe używając w tym celu wyłącznika prądu, to – zdaniem Sądu – organy obu instancji prawidłowo uznały, iż urządzenie to jest niesprawne i w ogóle nie spełnia swojej funkcji.

W ocenie Sądu jakiekolwiek późniejsze twierdzenia strony, iż urządzenia zainstalowane w pojeździe były sprawne, a tylko kierowca nie umiał ich użyć podczas kontroli – są niezasadne i nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla przedsiębiorcy.

Zdaniem Sądu Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie przyjął, iż fakt powyższej niesprawności urządzeń wymaganych Umową ADR potwierdzony został przede wszystkim w treści podpisanego przez kierowcę bez zastrzeżeń protokołu kontroli, który – jako dokument urzędowy – stanowi, zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie uznał również, iż za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi, a więc przedsiębiorca. W konsekwencji należy przyjąć, iż – wbrew sugestiom strony skarżącej - to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić ewentualne straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy.

Pomimo stwierdzonych uchybień strony skarżącej dotyczących wymogów wskazanych w części 9 Umowy ADR odnoszących się do głównego wyłącznika akumulatora, zdaniem Sądu poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej 1.500,- złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, organy dopuściły się jednak naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu nakładając na skarżącego K. W. powyższą karę pieniężną organy dopuściły się obrazy przepisów art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z Lp. 1.6.2.8 załącznika do tej ustawy – poprzez błędną wykładnię znaczenia w/w przepisów i uznanie w konsekwencji, że na ich podstawie możliwe jest ukaranie strony za stwierdzone uchybienia.

Ponadto organy obu instancji opierając się na przepisie Lp. 1.6.2.8 załącznika do w/w ustawy dopuściły się naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. – poprzez niewykazanie w toku postępowania, że w/w przepis prawa materialnego upoważnia organ do nałożenia kary z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu.

Zgodnie z treścią obowiązującego w dniu wydawania zaskarżonych decyzji Lp. 1.6.2.8 tabeli stanowiącej Załącznik do ustawy o transporcie drogowym, ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 1.500,- złotych za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu.

Należy zauważyć, iż Część 9 Umowy ADR zatytułowana "Wymagania dotyczące konstrukcji i dopuszczenia pojazdów" zawiera w Dziale 9.1. m.in. określenie definicji pojazdów, ich konstrukcji, zatwierdzania typu, a także stanowi w Lp. 9.1.2.1, iż zgodność pojazdu z wymaganiami technicznymi działów 9.2 do 9.7 powinna być potwierdzona wydaniem świadectwa dopuszczenia, zgodnie z 9.1.3.

Punkt 9.1.3 Umowy ADR stanowiący o świadectwie dopuszczenia przewiduje w Lp. 9.1.3.1, iż zgodność pojazdów z wymaganiami części 9 powinna być potwierdzona świadectwem dopuszczenia, wystawionym przez właściwą władzę kraju rejestracji dla każdego pojazdu, którego badanie zostało zakończone wynikiem pozytywnym. Pozostałe punkty tego rozdziału określają cechy świadectwa dopuszczenia (9.1.3.2-9.1.3.4), zaś Lp. 9.3.5. zawiera wzór świadectwa dopuszczenia pojazdów.

Żaden z przepisów rozdziału 9.1.3 Umowy ADR stanowiący o świadectwie dopuszczenia pojazdu, w tym w szczególności Lp. 9.3.5. określający wzór przedmiotowego świadectwa - nie zawiera przykładu warunku określonego w świadectwie, który odnosiłby się do wprost do kwestii głównego wyłącznika akumulatora.

We wzorze świadectwa dopuszczenia pojazdów przewożących niektóre towary niebezpieczne stanowi się wprawdzie, iż świadectwo stwierdza, że pojazd opisany poniżej odpowiada wymaganiom określonym w Umowie europejskiej ADR, zaś w pkt. 10 wzoru, iż pojazd spełnia warunki wymagane do przewozu towarów niebezpiecznych przypisanych zgodnie z oznaczeniem (oznaczeniami) pojazdu podanymi w pkt. 7 tego wzoru, niemniej w treści całego wzoru świadectwa nie są wprost wymienione konkretne warunki techniczne, w tym m.in. warunki określone w Dziale 9.2., a w szczególności warunki z Rozdziału 9.2.2.3 Umowy ("Główny wyłącznik akumulatora").

W tej sytuacji należy przyjąć, iż nakładając na skarżącego karę pieniężną na podstawie Lp. 1.6.2.8 załącznika do ustawy o transporcie drogowym – organy nie wskazały, jakie to warunki określone w świadectwie naruszył skarżący.

Wprawdzie zdaniem Sądu organ podjął próbę przełożenia ogólnych zapisów wskazanych w świadectwie dopuszczenia, jako dokumencie stwierdzającym, że pojazd odpowiada wymaganiom określonym w Umowie europejskiej ADR na postanowienia Działu 9.2. dotyczące głównego wyłącznika akumulatora, niemniej należy uznać, iż z ustawy o transporcie drogowym oraz Umowy ADR wynika, iż czym innym są warunki określone w samej treści świadectwa, a czym innym są warunki techniczne dotyczące konstrukcji pojazdu określone w pozostałych unormowaniach Części 9 Umowy ADR.

Potwierdzeniem tego stanowiska może być ostatnia nowelizacja ustawy o transporcie drogowym dokonana ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1497). Na mocy tej nowelizacji określono w Lp. 6.3.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym nowy rodzaj przewinienia polegający na "wykonywaniu przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu lub warunkom określonym w części 9 umowy ADR", za który ustawodawca przewidział nową, wyższą karę pieniężną w kwocie 2.000,- zł.

Zdaniem Sądu użycie spójnika "lub" potwierdza tezę, iż zdaniem ustawodawcy czym innym są warunki określone w samej treści świadectwa, a czym innym są warunki określone w pozostałych unormowaniach Części 9 Umowy ADR, albowiem – w przeciwnym razie – w/w nowelizacja pozbawiona byłaby sensu. Na marginesie należy jedynie wskazać, iż nadal przepis aktualnie obowiązującego Lp. 6.3.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym nie jest jasny i może budzić wątpliwości w praktyce orzeczniczej.

Z tej przyczyny zarówno poprzednio obowiązujący przepis Lp. 1.6.2.8 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, jak i obecny Lp. 6.3.7 załącznika do cyt. ustawy należy uznać za unormowanie sprzeczne z konstytucyjną zasadą określoności przepisów prawa zawartą w treści zasady państwa prawnego (Art. 2 Konstytucji RP), zgodnie z którą przepisy muszą być sformułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny, zwłaszcza, gdy chodzi o ochronę praw i wolności oraz o sytuacje, gdy istnieje możliwość stosowania sankcji wobec obywatela (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt P. 13/01; patrz także /w:/ Jerzy Oniszczuk "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego na początku XXI w." Zakamycze 2004, s. 237-257 i cyt. tam orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego).

W dniu wydawania decyzji brak było unormowania, z którego jednoznacznie wynikałoby, iż wykonywanie transportu towarów niebezpiecznych pojazdem z niesprawnym wyłącznikiem prądu podlega penalizacji i ukaraniu karą przewidzianą w załączniku do ustawy o transporcie drogowym.

W świetle powyższych ustaleń należy uznać, iż organy obu instancji nakładając na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 1.500,- złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu - dopuściły się naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a., oraz Art. 7 Konstytucji RP.

Z zasady praworządności wynika, iż organy opierały swoje decyzje administracyjne na odpowiednich przepisach prawa materialnego, dopuszczających w ogóle wydanie w danej sprawie indywidualnego aktu administracyjnego, a ponadto wyznaczających mniej lub bardziej dokładnie treść nakładanego na obywatela obowiązku lub uprawnienia.

W razie wątpliwości co do rozumienia konkretnego przepisu prawa właściwe jest stosowanie takiej wykładni, jaka najbardziej odpowiada zasadom wyrażonym w Konstytucji. Nie jest dopuszczalna taka interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która naruszałaby zagwarantowane konstytucyjnie prawa obywatelskie lub była sprzeczna z ratyfikowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, a także pozostawała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw. Jeżeli przepis szczególny wprowadza dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne (tak również R. Kędziora "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 38 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Zdaniem Sądu w prawie administracyjnym obowiązuje zharmonizowana z Konstytucją RP ogólna zasada, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Ta podstawowa zasada działania administracji państwowej w praworządnym państwie oznacza, iż organ wydający decyzję nie może nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne normy materialnego prawa administracyjnego (tak również A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Zakamycze 2005, s. 135 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1983 r., SA/Wr 510/83).

Niewątpliwie oczekuje się, że w państwie prawa przepisy prawa będą jasne, jednoznaczne i zrozumiałe. Jeżeli jednak tak nie jest, to niejasności i wątpliwości co do treści przepisu prawa nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony (vide: np. wyrok NSA z dnia 6 maja 1999 r., IV SA 27/97; wyrok NSA OZ w Białymstoku z dnia 6 marca 1996 r., SA/Bk 95/95).

Zdaniem Sądu w procesie stosowania prawa nierzadko może powstać sprzeczność między zasadą celowego działania organu administracji publicznej (np. w niniejszej sprawie celem działania inspekcji transportu drogowego jest zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez stosowanie nadzoru nad pojazdami przewożącymi towary niebezpieczne) a obowiązkiem przestrzegania prawa przez ten organ. Nie wolno jednak organom administracji wykonać zadania kosztem naruszenia prawa, należy szukać drogi jego wykonania w inny sposób, bez naruszania prawa lub spowodować zmianę przepisu prawnego. Naruszenie bowiem praworządności wyrządza Państwu większą szkodę niż niewykonanie poszczególnego zadania (tak np. L. Żukowski /w:/ "Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym." Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1999, s. 352).

Warto również podnieść, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, iż przy egzekucji obowiązków określonych w prawie administracyjnym materialnym, za których naruszenie nakładana jest kara administracyjna, bezwzględnie muszą być zachowane zasady interpretacji i stosowania norm o charakterze restrykcyjnym ukształtowane w dziedzinie prawa karnego, zwłaszcza prymatu wykładni językowej przed innymi rodzajami wykładni (tak np. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt GSK 30/04, ONSAiWSA, nr 1 z 2004 r., poz. 25).

W tej sytuacji należało przyjąć, iż na tak nieprecyzyjnie określonej normie zawartej w Lp. 1.6.2.8 załącznika do ustawy o transporcie drogowym nie można było ukarać skarżącego za stwierdzony w toku postępowania brak sprawnie działającego głównego wyłącznika akumulatora.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – uchylił zaskarżone decyzje w części dotyczącej kary pieniężnej w wysokości 1.500,- złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu.

Jednocześnie stwierdzając, że decyzje organów obu instancji nie podlegają wykonaniu w uchylonej części, Sąd oparł się na przepisie art. 152 p.p.s.a.