Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 642/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37  ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1741
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Referent - stażysta Aleksandra Pietruczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uzupełnienia aktu zgonu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... 2015 r., nr ... Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w C. na podstawie art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741 i 1888) umorzył w pkt 1 postępowanie wszczęte na wniosek D. S. w sprawie uzupełnienia aktu zgonu nr ... sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w C. na nazwisko P. W. o datę, miejsce i godzinę zgonu oraz w pkt 2 przekazał wniosek D. S. do Sądu Rejonowego w L..

W uzasadnieniu organ wskazał, że 1 marca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 134 ust. 3 cyt. ustawy, postępowania o uzupełnienie aktu zgonu o datę lub godzinę zgonu wszczęte i niezakończone przez kierownika urzędu stanu cywilnego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się i przekazuje do rozpatrzenia przez sąd.

Na skutek odwołania wniesionego przez D. S. Wojewoda K.-P. decyzją z dnia ... 2015 r., nr ... na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwana k.p.a.) oraz art. 11 ust. 2 w zw. z art. 37 ust. 1 i art. 2 ust. 6 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia i przekazania wniosku do Sądu Rejonowego w L. w zakresie uzupełnienia aktu zgonu W. P. o miejsce zgonu i orzekł o odmowie uzupełnienia aktu zgonu Nr ... sporządzonego w dniu ...2014 r. w USC w C. na imię i nazwisko: W. P. o miejsce zgonu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z dniem 1 marca 2015 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, która w przepisach przejściowych w art. 134 ust. 3 uregulowała kwestię postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 28 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264) w sprawach dotyczących uzupełnienia aktu zgonu o datę i godzinę zgonu. Zgodnie z wymienioną regulacją postępowania wszczęte i niezakończone w tym zakresie umarza się i przekazuje do rozpatrzenia przez sąd. Rozstrzygnięcie w trybie wymienionego przepisu podjęte decyzją z ... 2015 r. przez Kierownika USC w C. w części dotyczącej umorzenia i przekazania do Sądu Rejonowego w L. do rozpatrzenia sprawy w zakresie uzupełnienia aktu zgonu o datę i godzinę zgonu należy uznać za prawidłowe i nie było ono przedmiotem odwołania strony skarżącej.

Kwestią sporną pozostaje rozstrzygnięcie w części decyzji dotyczące umorzenia i przekazania do sądu sprawy uzupełnienia aktu zgonu o miejsce zgonu. Niewątpliwie z literalnego brzmienia art. 134 ust. 3 cyt. ustawy umorzeniu i przekazaniu do sądu powszechnego mogą podlegać wyłącznie sprawy dotyczące uzupełnienia aktu zgonu o datę i godzinę zgonu. Uzupełnienie aktu o miejsce zgonu pozostaje w kompetencji kierownika urzędu stanu cywilnego. Nowe Prawo o aktach stanu cywilnego nie rozstrzyga w przepisach przejściowych problemów intertemporalnych odnoszących się do postępowań administracyjnych m.in. w przedmiocie uzupełnienia aktu stanu cywilnego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy. Mając zatem na uwadze nieuregulowanie niniejszej kwestii wprost w przepisach oraz uwzględniając intencje ustawodawcy wprowadzającego przepisy porządkujące rejestrację stanu cywilnego, kolizje międzyczasowe w tym obszarze powinny być rozstrzygane zgodnie z zasadą natychmiastowego działania przepisów nowych (wyrok NSA z 30.05.2008 r., I OSK 144/08). Powyższe oznacza, że organy zarówno I jak i II instancji w sprawach rejestracji stanu cywilnego winny stosować przepisy obowiązujące w dacie rozstrzygania sprawy. Przepis art. 37 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego reguluje precyzyjnie możliwość uzupełniania aktów stanu cywilnego i dozwala kierownikowi urzędu stanu cywilnego na uzupełnienie aktu stanu cywilnego w sytuacji, gdy dane mające podlegać uzupełnieniu wynikają z innych aktów stanu cywilnego, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego prowadzonych dla tego aktu i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny. W niniejszej sprawie z innych aktów stanu cywilnego, jak również z dokumentacji zgromadzonej w aktach zbiorowych prowadzonych do aktu zgonu W. P. nie wynika miejsce zgonu wymienionej osoby, jest wyłącznie miejsce znalezienia zwłok. Zatem nie występują przesłanki ustawowe do uzupełnienia aktu zgonu w części dotyczącej miejsca zgonu.

Ponadto, aktualne przepisy dotyczące rejestracji stanu cywilnego w treści art. 30 ust. 1 precyzują, że miejscem zdarzenia jest miejscowość, w której nastąpiło urodzenie, zostało zawarte małżeństwo albo nastąpił zgon albo znaleziono zwłoki, czyli zrównują miejsce zgonu z miejscem znalezienia zwłok.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. złożyła D. S. zarzucając jej

1. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

- art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez przyjęcie błędnej wykładni przepisów art. 30 ust. 1 oraz art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego skutkującego odmową uzupełnienia aktu zgonu o miejsce zgonu.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie można zgodzić się z wykładnią przepisu art. 30 ust. 1 cyt. ustawy dokonaną przez organ II instancji, w której zrównuje on miejsce zgonu z miejscem znalezienia zwłok. Również wykładnia przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego nie wytrzymuje krytyki, albowiem przepis ten nakłada na kierownika USC obowiązek uzupełnienia aktu stanu cywilnego, który nie zawiera wszystkich wymaganych danych na podstawie między innymi: " ... i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny...". Skarżąca podkreśliła, że złożyła wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z akt Komendy Miejskiej Policji we W. dotyczących postępowania poszukiwawczego zaginionego z 2010 r. W. P.. Dokumenty stanowiące zeznania świadków z pewnością umożliwiają ustalić miejsce jego zgonu.

To, że przepis art. 22 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego nie znalazł się w nowej ustawie, nie zwalnia organu administracji od wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Konieczność uzupełnienia aktu zgonu ojca skarżącej o miejsce zgonu wynika z możliwością przeprowadzenia przez nią postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku. Brak takich danych jak miejsce zgonu w akcie zgonu uniemożliwia przeprowadzenie postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku po W. P..

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kontrolą Sądu, z uwagi na zakres skargi, objęta była jedynie część decyzji organu II instancji, w której odmówił on uzupełnienia aktu zgonu o miejsce zgonu.

Skarżąca wskazała na naruszenie przez organ przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, art. 7 i art. 8 oraz art. 77 k.p.a. Zarzuty z tym związane nie są zasadne. Organ w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny w analizowanej sprawie. Kwestię sporną stanowiło to, czy organ miał możliwość ustalić we własnym zakresie miejsce zgonu W. P.. W tym zakresie organ przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, którego wyniki nie pozwoliły na ustalenie tej okoliczności. W szczególności organ I instancji zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji we W. oraz Prokuratury Rejonowej w L., które prowadziły postępowanie w związku z odnalezieniem zwłok W. P.. Z odpowiedzi ww. organów ścigania wynika, że w trakcie prowadzonego postępowania nie ustalono daty, godziny i miejsca zgonu, a jedyne informacje dotyczą miejsca znalezienia zwłok. W trakcie czynności ustalono, że W. P. ostatnio był widziany ...2010 r. o godz. ... we W. i po tym terminie nikt z członków rodziny ani znajomych nie miał z nim kontaktu (vide pisma Prokuratury Rejonowej w L. z ...2014 r. i KMP we W. Wydział d/w z Przestępczością Przeciwko Życiu i Zdrowiu z ...2015 r.). Należy zatem stwierdzić, że skoro miejsce zgonu nie zostało ustalone przez powołane do tego organy ścigania, które dysponując o wiele większym i skuteczniejszym aparatem oraz wiedzą w tym zakresie nie ustaliły tej okoliczności, to tym bardziej nie mogły tego uczynić organy w niniejszej sprawie.

Ze stanowiska skarżącej zdaje się wynikać, że organy były zobligowane do ustalenia jakiegokolwiek miejsca zgonu jej ojca w celu umożliwienia jej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po nim. Jest to założenie z gruntu nieprawidłowe, ponieważ mogą wystąpić przypadki, kiedy nie będzie możliwe ustalenie miejsca zgonu, co właśnie miało miejsce w analizowanej sprawie. Przede wszystkim jednak zgodnie z art. 628 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101), do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). Z przepisu tego wynika wprost, że nie jest w tym zakresie istotne miejsce zgonu spadkodawcy, a jedynie ostanie miejsce jego zamieszkania.

Należy natomiast podzielić pogląd skarżącej, że organ II instancji niezasadnie zrównał miejsce zgonu z miejscem znalezienia zwłok. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, miejscem zdarzenia jest miejscowość, w której nastąpiło urodzenie, zostało zawarte małżeństwo albo nastąpił zgon, albo znaleziono zwłoki. Wynika z niego odpowiednio, że miejscem zgonu jest miejscowość, w której nastąpił zgon, a miejscem znalezienia zwłok jest miejscowość, w której znaleziono zwłoki, przy czym każde z ww. miejsc powinno zostać wpisane w akcie zgonu.

Naruszenie przepisów w tym zakresie nie miało jednak wpływu treść decyzji i ocenę jej prawidłowości zaskarżonej, zatem mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę jako niezasadną.