Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 95/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 33
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 r. sprawy ze skargi E.O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego E. O. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], którą nałożono na E. O. (dalej: strona, skarżący) karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych za przejazd po drodze krajowej wymienionej w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011, Nr 80, poz. 433), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Jak wynika z ustaleń przyjętych jako podstawa rozstrzygnięcia, w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 12:00 w czasie monitorowania ruchy na drodze S3 (76 km) zatrzymano do kontroli drogowej autobus marki Neoplan o nr rej. [...], kierowany przez Pana E. O. Powyższy pojazd był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych o nr [...], podczas kontroli stwierdzono, iż na koncie ww. urządzenia brak jest środków pozwalających na uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ponadto w wyniku skanowania ww. autobusu stwierdzono 5 incydentów zarejestrowanych w dniu [...] sierpnia 2012 r. w związku z brakiem środków na koncie Pre - pey:

1. o godzinie 8:35 czasu UTC, bramownica S03_0068.0_TF_0 (103);

2. o godzinie 8:44 czasu UTC, bramownica S030082.5_TF_0 (108);

3. o godzinie 8:53 czasu UTC, bramownica A06_0017.6_TF_0 (1070);

4. o godzinie 8:56 czasu UTC, bramownica A06_0012.6_TF_0 (1069);

5. o godzinie 9:04 czasu UTC, bramownica S03_0012.2_TF_09111.

Skarżący w toku sprawy, w tym także we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podnosił, iż system ViaToll nie działał prawidłowo, gdyż pobierał za dużo opłat w stosunku do ilości przejechanych bramownic. Wskazywał, iż jego zdaniem saldo konta w momencie kontroli powinno być dodatnie. W związku z powyższym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniósł o zwrócenie się do Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad) o przesłanie szczegółowej analizy transakcji przedmiotowego pojazdu z lipca oraz sierpnia 2011 r. oraz ich dokładnego i rzetelnego wykazu. Strona, podnosząc powyższe zarzuty, wniosła o anulowanie kary pieniężnej.

Organ ponownie rozpoznając sprawę ustalił następujący stan faktyczny. W dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 12:00, na 76 km drogi ekspresowej S3, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej autobus marki Neoplan o nr rej. [...]. Autobusem kierował Pan E. O. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 t. Powyższy pojazd był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX) o nr [...], ale na koncie typu prepay przypisanym do powyższego pojazdu nie było środków, dlatego został on zatrzymany do kontroli mobilnej. Kontrola wykazała, że za przejazd w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 12:00 po drodze ekspresowej S3 na odcinku węzeł Klucz - Gorzów Wielkopolski (węzeł Gorzów Południe), nie uiszczono opłaty elektronicznej o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych z powodu braku środków na koncie "Pre-pay". Ponadto w wyniku skanowania przy użyciu urządzenia DSCR (skaner) stwierdzono 5 incydentów związanych z brakiem środków na koncie "Pre-pay" zarejestrowanych dnia [...] sierpnia 2011 r.

Kontrola pojazdu potwierdziła, że za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Konsekwencją tego było nałożenie kary pieniężnej na kierującego pojazdem stosownie do treści art. 13 k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Pismem z dnia 30 września 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazd określony w protokole kontroli została uiszczona. Pismem z dnia 15 listopada 2011 r. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. wskazała, iż opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] po wskazanych odcinkach dróg krajowych w dniu [...] sierpnia 2011 r. nie została uiszczona. Ponadto poinformowała, iż użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox i miał zawartą umowę typu przedpłaconego trybu płatności.

Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 17 grudnia 2011 r. nr [...] zawiadomił stronę o nowo zebranym materiale dowodowym i poinformował, że strona przed wydaniem decyzji ma prawo do wypowiedzenia się, w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz prawo zgłoszenia żądań.

W dniu 30 grudnia 2011 r. wpłynęło do siedziby Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego pismo strony z dnia 27 grudnia 2011 r., w którym wyraziła ona pogląd, iż w niniejszej sprawie nie powinna ponosić odpowiedzialności, ponieważ wyjechała w trasę jako wynajęty kierowca, a właściciel firmy zapewniał ją, że konto viaToll jest doładowane. Załączona została kopia zestawienia transakcji. Skarżący podniósł, iż należy obciążyć odpowiedzialnością za nieuiszczenie elektronicznej opłaty właściciela firmy - Pana G. P.

Pismem z dnia 28 grudnia 2011 r. organ ponownie wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazdy określone w protokole kontroli została uiszczona i czy nie była ona pobierana dwukrotnie za ten sam przejazd.

Pismem z dnia 4 stycznia 2012 r. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. stwierdziła, że opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdu w dniu [...] sierpnia 2011 r. nie została uiszczona, a opłaty elektroniczne za przejazdy nie były pobierane dwukrotnie, użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, nadto, iż miał zawartą umowę typu przedpłaconego trybu płatności.

W dniu 13 stycznia 2012 r. do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęło pismo strony z załączoną kopią złożonej reklamacji oraz kopię noty obciążeniowej.

Organ w związku ze sprzecznością odpowiedzi udzielonych przez Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. ze zgromadzonymi w sprawie dowodami przedstawione przez stronę dopuścił dowód z przesłuchania świadka R. S. - Kierownika Centrum Obsługi Klienta w Kapsch Telematic Services Sp. z o.o.

Świadek ten, przesłuchany w dniu 29 lutego 2012 r. zeznał, iż opłata za przejazd przez płatne odcinki dróg krajowych autobusu marki NEOPLAN o nr rej SW [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r. nie została uiszczona, co zostało zarejestrowane przez bramownice. Nieuiszczenie opłaty za ww. przejazdy nie było spowodowane dwukrotnym naliczaniem bądź pobraniem w nadmiernej wysokości opłat elektronicznych za ten sam przejazd w dniach 13 sierpnia 2011 r., 18 sierpnia 2011 r., 19 sierpnia 2011 r., 21 sierpnia 2011 r. oraz 28 sierpnia 2011 r., ponadto dwukrotne wskazanie transakcji w zestawieniu nie jest jednoznaczne z dwukrotnym obciążeniem salda konta klienta opłatą za transakcję. Zestawienie transakcji przedstawia wykaz operacji zarejestrowanych na koncie klienta, a wymienione w nim transakcje zawierają informacje o przebytym odcinku drogi oraz o opłacie jaka była należna za jego przejechanie - co nie jest jednoznaczne z uiszczeniem opłaty. W trakcie przesłuchania świadek zobowiązał się do sprawdzenia, czy w dniu [...] sierpnia 2011 r. ww. bramownice działały poprawnie.

W dniu 13 marca 2012 r. wpłynęło do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego kolejne pismo Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. z którego wynika, że przedmiotowe bramownice w dniu [...] sierpnia 2011 r. działały poprawnie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 4 kwietnia 2012 r. nr [...] ponownie zawiadomił stronę o nowym materiale dowodowym i poinformował, że strona przed wydaniem decyzji ma prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.

Skarżący ponownie wskazał, że odpowiedzialność za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za ww. przejazdy powinien ponieść właściciel firmy Pan G. P., tym bardziej, że zapewniał on, iż na koncie viaToll znajdują się odpowiednie środki.

Pismem z dnia 8 maja 2012 r. w związku z brakiem informacji odnośnie rozpatrzenia reklamacji złożonej przez stronę, Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o., do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, jak została rozpatrzona reklamacja.

Pismem z dnia 21 maja 2012 r. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. ponownie stwierdziła, że opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdu w dniu [...] sierpnia 2011 r. nie została uiszczona. Stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] sierpnia 2011 r. ww. czasie wynosił 0 zł. Operator przyznał równocześnie, iż opłaty za przejazdy ww. pojazdem w dniach wskazanych w załączonej nocie obciążeniowej były pobierane dwukrotnie, co było spowodowane nieprawidłowym funkcjonowaniem systemu. Fakt ten nie był w ocenie operatora przyczyną nieuiszczenia opłaty przez użytkownika za przejazd przez ww. bramownice. Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 29 maja 2012 r. ponownie powiadomił stronę o nowym materiale dowodowym i prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.

Strona w piśmie z dnia 8 czerwca 2012 r., poinformowała, iż od 4 lat jest na rencie, a przewóz osób w dniu [...] sierpnia wykonywała jednorazowo, jako wynajęty kierowca, przy czym od właściciela pojazdu – G. P. nie otrzymała żadnych pieniędzy dotyczących opłat drogowych oraz nie została poinformowana ani przeszkolona w obsłudze urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat. Skarżący wskazał, że podczas kontroli kilkakrotnie telefonował do właściciela, który zapewniał go, że wszystko jest opłacone, tylko system elektroniczny, który pobiera opłaty drogowe jest prawdopodobnie niesprawny. Strona zwróciła się o pozytywne rozpatrzenie sprawy i skierowanie decyzji do właściciela firmy.

W związku z nieudzieleniem przez Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. informacji w przedmiocie rozpatrzenia reklamacji złożonej w dniu [...] sierpnia 2011 r. do Centrum Obsługi Klienta viaToll przez G. P., Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie wezwał operatora do udzielenia odpowiedzi na stawiane pytania pismem z dnia 14 czerwca 2012 r.

W piśmie z dnia 29 czerwca 2009 r. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. raz jeszcze wskazała, że opłata za przejazd autobusu marki NEOPLAN o nr rej SW [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r. nie została uiszczona. Stan salda konta użytkownika w systemie w tym dniu wynosił 0,00 zł. Ponadto w okresie od 26 sierpnia 2011 r. do 2 września 2011 r. z uwagi na błąd przesyłu danych na koncie Użytkownika pojawiły się wielokrotne opłaty za przejazd odcinkami dróg płatnych. Saldo umowy zostało skorygowane. Za okres od 26 sierpnia 2011 r. do 2 września 2011 r. korekta wyniosła 51,91 zł, która to kwota została zwrócona w dniu 24 września 2011 r.

Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 3 lipca 2012 r. ponownie zawiadomił stronę o nowym materiale dowodowym.

W dniu 4 lipca 2012 r. do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęło pismo Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. o identycznej treści jak pismo z dnia 29 czerwca 2009 r.

W związku z faktem, iż do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęło pismo Kapsch Telematic Services Sp. z o. o. z dnia 4 lipca 2012 r., które informuje, że z uwagi na błąd przesyłu danych na koncie użytkownika pojawiły się wielokrotne opłaty za przejazd odcinkami dróg płatnych i było to podstawą do zwrotu naliczonych opłat dokonanego w dniu 24 września 2011 r., pismem z dnia 26 lipca 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. do udzielenia informacji dotyczących kontrolowanego przejazdu w szczególności do wskazania, czy zwrot nieprawidłowo pobranych opłat miał wpływ na niepobranie opłaty za przejazdy w dniu [...] sierpnia 2011 r. Do pisma załączono zestawienie transakcji dla ww. pojazdu za okres 26 sierpnia 2011 r. - 2 września 2011 r.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego nr [...] zawiadomił stronę o nowym materiale dowodowym i poinformował, że strona przed wydaniem decyzji ma prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.

Strona w piśmie z dnia 7 września 2012 r. podniosła, że fakt pobrania wielokrotnych opłat wskazuje, że opłata za przejazd została uiszczona. Ponadto skarżący zaznaczył, iż w jego przekazaniu, w momencie przejazdu przez poszczególne bramownice środki na koncie musiały się znajdować.

Organ nie podzielił argumentacji skarżącego, uznając, iż skoro brak jest dowodu uiszczenia opłaty elektronicznej, to związany charakter decyzji nakazywał nałożenie na kierowcę kary w powyższym przedmiocie.

Od powyższej decyzji E. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 13 1 ust 1 ustawy o drogach publicznych z 21 marca 1985 r., poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż organem uprawnionym do wydania decyzji jest Główny Inspektor Nadzoru Drogowego, która skutkowała naruszeniem zasady dwuinstancyjności z uwagi na wydanie decyzji przez organ nieuprawniony;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji umożliwiającego merytoryczną z nim polemikę;

2. art. 7, 10, 77 k.p.a. poprzez niedokonania jakichkolwiek ustaleń dotyczących istnienia błędu po stronie firmy Kapsch Telematic Services Sp. z o.o.;

3. art. 78 i 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia argumentów i wniosków dowodowych skarżącego. Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie obydwu skarżonych decyzji.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Kierując się powyższymi przesłankami Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone decyzje są obarczone wadami uzasadniającymi ich eliminację z porządku prawnego.

W sprawie ustalono, iż kierowany przez E. O. autobus marki Neoplan o nr rej. [...] poruszał się droga ekspresową S3. Powyższa droga po której poruszał się ww. zespół pojazdów jest wymieniona w załączniku nr 1 pkt 8 lit. b do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433). Stosownie do treści art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - i wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, iż jak wynika z powyższej regulacji, ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej nakłada się na kierującego pojazdem, a nie - jak wskazywał skarżący na właściciela firmy przewozowej, a zatem jego pogląd o skierowaniu decyzji nakładającej karę do niewłaściwego podmiotu, jest chybiony.

Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wynika, że obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, z późn. zm.).

W kontrolowanej sprawie budzi wątpliwości ustalony stan faktyczny, a także rozumowanie organu, który stwierdził, iż bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje fakt wadliwego działania systemu Viatoll, polegający na kilkakrotnym naliczaniu opłat za ten sam przejazd przez bramownicę, co - jak ustalono - miało miejsce w odniesieniu do urządzenia ViaBOX znajdującego się w poddanym kontroli autobusie w okresie od 26 sierpnia 2011 r. do 2 września 2011 r., czyli obejmującym dzień kontroli. Mianowicie, w toku postępowania administracyjnego, skarżący wykazał, iż w ww. okresie, z uwagi na błąd przesyłu danych, na koncie Użytkownika pojawiły się wielokrotne niezasadne obciążenia konta z tytułu opłat za przejazd odcinkami dróg płatnych. W związku z tą wadliwością działania systemu, saldo umowy zostało skorygowane. Za okres od 26 sierpnia 2011 r. do 2 września 2011 r. korekta wyniosła 51,91 zł, która to kwota została zwrócona w dniu 24 września 2011 r. (po dniu kontroli, która miała miejsce [...] sierpnia 2011 r.).

Należy przy tym zauważyć, iż - jak wynika z treści uwzględnionej pozytywnie przez operatora systemu reklamacji z dnia 29 sierpnia 2011 r. - niezasadnie pobrane opłaty dotyczyły nie tylko pojazdu, którym dokonywany był kontrolowany przewóz osób, lecz także innego autobusu należącego do przedsiębiorcy G. P.: o nr rej. [...], za który powinna być naliczona opłata w wysokości 128 zł 25 gr., a pobrana była opłata 380 zł 65 gr. W powyższej sytuacji nasuwają się następujące kwestie. Po pierwsze - co do zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przejazdu bez uiszczonej opłaty elektronicznej. Jeżeli rzeczywiście opłaty za okres bezpośrednio poprzedzający kontrolę zostały pobierane z konta viaTOLL G. P. częściowo niezasadnie, to nie można przyjąć, iż kierowca nie opłacił przejazdu będącego przedmiotem kontroli mobilnej w dniu [...] sierpnia 2011 r. Wymaga to jednak poczynienia przez organ dodatkowych ustaleń, przy pomocy stosownych środków dowodowych w tym przede wszystkim - dokumentów. W związku z koniecznością przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych winien zwrócić się ponownie do spółki Kapsch Telematic Services. Konieczne są ustalenia w przedmiocie faktycznych należności z tytułu kontrolowanego przejazdu, jak również wyliczenie kwot, które winny znajdować się na koncie właściciela pojazdu w dniu przejazdu, jednak nie znajdowały się na nim z powodu wadliwego działania systemu w dniach od 26 sierpnia 2011 r. do 2 września 2011 r. Należy przy tym zauważyć, iż nie wszystkie ustalenia istotne w sprawie znalazły się w treści kontrolowanej decyzji. Brakuje w niej jakiegokolwiek odniesienia się do twierdzeń skarżącego co do kwot nienależnie pobranych z konta, a dotyczących drugiego autobusu (nr rej. [...]). Nadto brak jest omówienia i wyciągnięcia wniosków z faktu, o którym mowa w piśmie spółki Kapsch Telematic Services z dnia 9 stycznia 2012 r. (prezentata Kancelarii Głównej Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego), iż jedna z bramownic, za przekroczenie których skarżący rzekomo nie uiścił opłaty, nie istnieje. Okoliczność powyższa ma znaczenie w sprawie, gdyż zdaniem Sądu, konieczne jest porównanie stanu konta w hipotetycznym stanie, tj. takim jaki by był przed rozpoczęciem kontrolowanego przejazdu, gdyby opłaty były naliczane prawidłowo, a następnie - porównanie tego stanu z opłatami należnymi w dniu kontroli. W sytuacji, gdyby okazało się, że stan konta wyliczony w powyższy sposób przewyższa, lub jest równy kwocie należnej z tytułu opłat elektronicznych, postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na skarżącego winno być umorzone. Odmiennie sytuacja przedstawia się, gdyby hipotetyczny stan konta był niższy od należności. Przede wszystkim organ winien w tym kontekście, mając na uwadze przepisy art. 13k ust. 1 pkt 1) i 2) u.d.p. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r., w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 133, poz. 773), oraz przepisy Ogólnych warunków korzystania z konta w trybie przedpłaconym (...), jak również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania (...) - Dz. U. Nr 91, poz. 524, ustalić, kiedy w warunkach korzystania z konta w trybie przedpłaconym następuje pobranie/uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd, o czym mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1) i 2) u.d.p., ze skutkiem uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości, a kiedy opłata ta jest uiszczona w niepełnej wysokości.

Zdaniem Sądu jest sytuacją niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa przerzucanie odpowiedzialności za wadliwe działanie systemu na obywatela. W przypadku kontrolowanej sprawy byłoby to uznanie, iż wadliwe działanie systemu viaToll w postaci niezasadnego uszczuplania konta użytkownika tego systemu o kwoty pieniężne rzekomo należne za przejazd przez bramownice nie ma wpływu na następczy przejazd bez wymaganej opłaty elektronicznej.

O ile zasadne są wywody organu co do braku możliwości ekskulpacji strony (w tym wypadku kierującego pojazdem podlegającym kontroli), czyli wykazania jej braku winy w zakresie nieuiszczenia należnej opłaty, to są one nieadekwatne w stanie faktycznym sprawy, gdy opłata (w całości lub w części) wydaje się być uiszczona, a jej ewentualny brak lub częściowy niedobór mógł wynikać z faktu nienależnie pobranych przez wadliwie działający system kwot pieniężnych.

Powyższa kwestia wymaga powtórnej analizy ze strony organu administracji publicznej.

Skargę w tej sprawie należało uwzględnić, gdyż organ przy wydawaniu rozstrzygnięć naruszył przepisy dotyczące postępowania dowodowego, pomijając wyżej wymienione kwestie mające istotne dla wyjaśnienia sprawy znaczenie, czym naruszył przepisy art. 7 i 77 k.p.a. Ponadto Sąd stwierdził, iż w sposób istotny naruszył określoną w art. 8 k.p.a. zasadę budowania zaufania do organów, przerzucając odpowiedzialność za wadliwe działanie systemu viaToll na stronę postępowania - w tym wypadku kierowcę dokonującego przewozu osób, przeświadczonego o prawidłowo uiszczonej opłacie. Dodatkowo należy wskazać, iż niejasne i niezweryfikowane w oparciu o fakty odpowiedzi udzielane organowi przez spółkę Kapsch Telematic Services, jak również niejednoznaczne zeznania świadka R. S. nakazują dużą ostrożność przy formułowaniu na ich podstawie kategorycznych wniosków. Dlatego też Sąd we wskazaniach co do ponownego prowadzenia postępowania dowodowego wskutek niniejszego wyroku zawarł przede wszystkim zalecenie oparcia rozstrzygnięcia o dokumenty urzędowe, w tym oczywiście także i te, przedkładane przez stronę.

Tak więc, organ administracji obowiązany będzie w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza konieczność uwzględnienia zasady prawdy materialnej wskazanej w art. 7 k.p.a., która to zasada nakazuje organowi z urzędu gromadzić, a następnie rozpatrzyć dowody istotne w sprawie.

Sąd administracyjny natomiast, kontrolując zgodność zaskarżonego aktu z prawem, orzeka wyłącznie na podstawie materiału faktycznego/dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym; w szczególności Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i czynić własnych ustaleń, skoro do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Kontrola ta jednak jest możliwa wyłącznie w warunkach odniesienia się przez organ w zaskarżonej decyzji do wszystkich kwestii istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przezeń w sprawie norm prawa materialnego. Dokonując kontroli decyzji organu Sąd musi dysponować ustaleniami i stanowiskiem organu co do wszystkich okoliczności, które determinują sposób objętego tą decyzją rozstrzygnięcia sprawy.

W innym wypadku kontrola sądowoadministracyjna jest niemożliwa, a zaskarżone decyzje podlegają - jak to ma miejsce w sprawie niniejszej - uchyleniu.

Sąd doszedł do przekonania o konieczności uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji aby umożliwić stronie czynny udział w postępowaniu na każdym jego etapie.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1) lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.