Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 817/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6267 Referendum lokalne
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 18, art. 11 ust. 1 pkt 1 i  ust. 2, art. 13 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 706
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym - tekst jednolity
article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 197 poz 1172
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2015r. sprawy ze skargi inicjatora referendum - Grupy Mieszkańców Gminy M. na uchwałę Rady Gminy Malechowo z dnia 2 czerwca 2015 r. nr IX/55/2015 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji Straży Gminnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] r. do Urzędu Gminy M. wpłynęło pismo, zaadresowane do Wójta Gminy M., zawierające powiadomienie o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i Posterunku Policji. Pismo to zostało podpisane przez pełnomocnika inicjatora referendum I. M. Zawierało też listę osób popierających inicjatywę z ich podpisami, w liczbie 5.

Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy M. potwierdził otrzymanie powiadomienia o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i Posterunku Policji.

Dnia [...] r. do Wójta Gminy M. wpłynął wniosek

o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej w M.

Proponowane we wniosku pytanie referendalne brzmiało:

Czy jest Pani/Pan za odwołaniem Straży Gminnej w M.? TAK NIE

Do wniosku dołączone zostały listy z podpisami mieszkańców Gminy M. popierających wniosek w sprawie referendum dotyczący likwidacji Straży Gminnej w M., w ilości 28 sztuk kart z podpisami, z liczbą 661 podpisów.

Uchwałą Nr IX/55/2015 Rada Gminy Malechowo odrzuciła wniosek

o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji Straży Gminnej.

W uzasadnieniu powyższej uchwały stwierdzono, że zgodnie z art. 18 ustawy z dnia

15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 706, z 2015 r.

poz. 1871) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę

w sprawie przeprowadzenia referendum lub uchwałę o odrzuceniu wniosku mieszkańców nie później niż w ciągu 30 dni od dnia przekazania wniosku organowi określonemu w art. 12 ust. 1. Doraźna Komisja powołana do sprawdzenia poprawności wniosku o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej w M. przedłożyła Radzie Gminy stosowną opinię. Komisja stwierdziła, że wniosek o przeprowadzenie referendum zawiera uchybienia, których nie można usunąć, ponieważ doszło do istotnej wady obciążającej całą procedurę gromadzenia poparcia dla wniosku referendalnego. Poparcie na kartach dotyczyło zupełnie innego przedmiotu, a nawet zupełnie innych pytań niż to, które ostatecznie ma zostać zadane. Tożsamość pytań zadanych we wniosku oraz tych, które były popierane przez mieszkańców nie została zachowana. Trudno stwierdzić ile głosów poparcia złożyli mieszkańcy za likwidacją Straży Gminnej i Posterunku Policji, a ile za utworzeniem Domu Dziennego Pobytu Seniora.

Powyższe nieprawidłowości stanowią w szczególności naruszenie art. 14 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym "podpisy zbiera się na kartach, z których każda zawiera informację o przedmiocie zamierzonego referendum". Poszczególne karty zawierały różne informacje na temat przedmiotu zamierzonego referendum, w tym zawierały oznaczenie przedmiotu referendum odmienne niż w samej treści wniosku o jego przeprowadzenie. W szczególności na kartach poparcia pod którymi zbierano podpisy, jako oznaczenie przedmiotu referendum wpisano "utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora" co było sprzeczne z przedmiotem opisanym we wniosku. Takie działanie nie może być uznane za zgodne z ustawą, w szczególności Komisja stwierdziła, że nie doszło do spełnienia warunku wystarczającej ilości prawidłowo zebranych podpisów w rozumieniu art. 16 ust. 6 ustawy. Taka okoliczność sprawia, że nieprawidłowość ta musi być uznana za nieusuwalną i nie ma możliwości wezwania do jej usunięcia, zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy.

Nadto Komisja stwierdziła, że inicjator referendum nie wywiązał się

z obowiązków wynikających z art. 13 ustawy o referendum lokalnym, tj. nie podał na swój koszt do wiadomości mieszkańców gminy przedmiotu referendum w sposób zwyczajowo przyjęty w gminie. Powyższe stanowiło podstawę do podjęcia uchwały odrzucającej wniosek.

Powyższa uchwała została zaskarżona przez inicjatora referendum do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

Skarga została wniesiona w dniu [...] r. do sądu za pośrednictwem Urzędu Gminy w M., a następnie, po uzyskaniu informacji z organu o sposobie wnoszenia skargi i dokonaniu jej zwrotu, w dniu 2 lipca 2015 r. została skierowana bezpośrednio do sądu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

W skardze inicjator referendum stwierdził, że w dniu [...] r. otrzymał "pismo zawierające decyzję Rady Gminy M. o odrzucającą wniosek

o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i utworzenia Domu Dziennego Pobytu Seniora."

Zdaniem skarżącego, Rada Gminy wytknęła następujące nieprawidłowości:

uchybienia wniosku,

brak powiadomienia o zamierzonym referendum.

Inicjator referendum nie zgodził się z argumentami Rady Gminy i uznał uchwałę odrzucającą wniosek o przeprowadzenie referendum za niezasadną. Podał,

że uchybienia wniosku według Rady polegały na tym, że podpisy mieszkańców zbierane były na kartach opatrzonych różnymi nagłówkami. Na 20 kartach napisane było "Popieram wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i przeniesienia Posterunku Policji w M. oraz utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora", a na 8 kartach opuszczono słowo "przeniesienia" dotyczące przeniesienia Posterunku Policji.

Drugie uchybienie miało polegać na tym, że powyższy nagłówek ma jakoby dotyczyć dwóch spraw - likwidacji Straży Gminnej i utworzenia Domu Dziennego Pobytu Seniora. Inicjator referendum nie zgodził się z powyższą argumentacją.

Mieszkańcy gminy doskonale wiedzieli w jakiej sprawie ma odbyć się referendum. Likwidacja Straży, przeniesienie Posterunku i utworzenie Domu łączą się ze sobą, ponieważ Straż i Posterunek zajmują budynek, w którym zamierzamy utworzyć Dom Dziennego Pobytu Seniora. Likwidacja Straży Gminnej otwiera drogę do celu i jest warunkiem podstawowym. Podczas zbierania podpisów idea referendum była wyjaśniana, poza tym dodatkowo rozdawane było pismo przewodnie, w którym dokładnie wytłumaczyliśmy pod czym mieszkańcy mają się podpisać, a na tych 8 kartach, w których brakowało słowa "przenieść" ta sama informacja znajdowała się na odwrocie (dowód: zał. Nr 1).

Jeżeli Rada Gminy uważa, że mieszkańcy nie zrozumieli celu referendum to można dodać jeszcze pytanie uszczegółowiające "czy jesteś za utworzeniem Domu Dziennego Pobytu Seniora". Zgodnie z art. 16 ust. 5 ustawy proponowaliśmy takie rozwiązanie podczas rozmów z Doraźną Komisją ds. Referendum, ale nasze postulaty zostały odrzucone.

W świetle powyższego twierdzenie Rady, że uchybiliśmy zapisom art. 14 ust. 2 ustawy o referendum jest nieuzasadnione, ponieważ karty z podpisami zawierają informacje o przedmiocie sprawy. Rada nie może również kwestionować zdolności intelektualnych mieszkańców gminy.

Mieszkańcy gminy, w ocenie inicjatora referendum, byli poinformowani

o przedmiocie referendum na kilka sposobów. Po pierwsze, jak już wspomniano powyżej, do każdej karty, na której zbierano podpisy dołączono pismo przewodnie

(zał. 1) lub wręcz wydrukowano je na odwrocie. Po drugie organizatorzy wieszali obwieszczenia o treści zał. 1 na wiejskich tablicach ogłoszeń. Po trzecie w prasie lokalnej ukazywały się artykuły na ten temat.

Reasumując, inicjator referendum stwierdził, że decyzja Rady Gminy jest nieuprawniona. Mieszkańcy doskonale byli poinformowani o przedmiocie referendum, a jeżeli Rada uważała, że pytanie nie uwzględnia całości spraw poruszanych w nagłówku kart z podpisami, to można było w trybie art. 16 ust. 5 doprecyzować pytanie lub dopisać pytanie uzupełniające.

Zdaniem inicjatora referendum, zainteresowanie przedmiotem referendum wśród mieszkańców jest bardzo duże. Świadczy o tym duża liczba zebranych głosów poparcia – 661, na wymaganych 526. Mieszkańcy gminy chcą wyrazić swoje zdanie

w omawianej sprawie. Rada Gminy powinna poważnie potraktować ich głosy i popierać inicjatywy zmierzające do budowania społeczeństwa obywatelskiego.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy M. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, wniosek o przeprowadzenie referendum w swojej treści nie zawierał żadnego wskazania, że referendum dotyczyć będzie również likwidacji Posterunku Policji, czy też kwestii utworzenia Domu Dziennego Pobytu Seniora.

Do wymienionego wyżej wniosku o przeprowadzenie referendum dołączono listy z podpisami mieszkańców Gminy M. w ilości 28 kart. Przedłożono 20 kart o treści "Popieram wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i przeniesienia Posterunku Policji w M. oraz utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora" oraz 8 kart o treści "Popieram wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i Posterunku Policji w M. oraz utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora".

Inicjator referendum nie podał do wiadomości mieszkańców informacji

o zamierzonym referendum oraz proponowanych pytaniach referendalnych, o czym mowa w art. 13 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym.

Dnia 15 maja 2015 r. Rada Gminy M. podjęła uchwałę Nr VIII/54/2015 w sprawie powołania doraźnej komisji do sprawdzenia prawidłowości złożonego wniosku o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej. Powołana przez Radę komisja spotkała się w dniach 18 i 22 maja 2015 r. oraz wydała opinię w sprawie prawidłowości złożonego wniosku o przeprowadzenie referendum. Komisja zarekomendowała Radzie Gminy M. odrzucenie wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego.

Wójt Gminy M., jako organ wykonawczy reprezentujący gminę

w przedmiotowej sprawie, stoi na stanowisku, że zaskarżona uchwała Rady Gminy M. z dnia 2 czerwca 2015 r., Nr IX/55/2015, w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji Straży Gminnej, została podjęta zgodnie z prawem i nie ma podstaw do jej uchylenia. W szczególności organ stanowiący nie mógł podjąć pozytywnej uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum, gdyż wniosek mieszkańców nie spełniał wymogów ustawy oraz prowadził do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem (art. 17 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym).

Inicjator referendum dopuścił się szeregu istotnych naruszeń ustawy

o referendum lokalnym. I tak, powiadomienie o zamiarze przeprowadzenia referendum zostało złożone z naruszeniem art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy, i jako sprawę, w której ma zostać przeprowadzone referendum, wskazano likwidację Straży Gminnej i Posterunku Policji, a tymczasem karty z podpisami mieszkańców dołączone do późniejszego wniosku o przeprowadzenie referendum zawierały informacje, z których wynikało, że przedmiotem referendum jest "likwidacja Straży Gminnej i Posterunku Policji oraz utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora". Takie działanie stanowiło również naruszenie art. 14 ust. 2 ustawy.

Naruszeniem prawa było również niepodanie przez inicjatora referendum do wiadomości mieszkańców przedmiotu zamierzonego referendum w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie, a w szczególności niepodanie pytania lub pytań referendalnych, co stanowiło obowiązek wynikający z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy.

Jak wspomniano już wyżej, inicjator referendum naruszył również art. 14 ust. 2 ustawy wprowadzając w błąd mieszkańców, poprzez zamieszczenie na kartach do składania podpisów błędnej informacji, jakoby referendum dotyczyło również sprawy utworzenia Domu Dziennego Pobytu Seniora podczas, gdy w rzeczywistości kwestia Domu Dziennego Pobytu Seniora nie pojawiła się ani w powiadomieniu złożonym na podstawie art. 12 ustawy, ani też w treści samego wniosku o przeprowadzenie referendum złożonego na podstawie art. 15 ustawy. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy wniosek o przeprowadzenie referendum powinien zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wniosek o przeprowadzenie referendum w swojej treści zawierał wyłącznie pytanie "Czy jest Pani/Pan za odwołaniem Straży Gminnej w M.", co było sprzeczne z rzeczywiście postawionymi pytaniami zadanymi mieszkańcom, których poinformowano na kartach do zbierania podpisów, że referendum odbywa się również w sprawie utworzenia Domu Dziennego Pobytu Seniora.

Wobec powyższego komisja powołana przez Radę Gminy w M. zasadnie stwierdziła, stosownie do art. 16 ust. 5 ustawy, że wniosek o przeprowadzenie referendum zawiera uchybienia, których nie można usunąć. Usunięcie przedmiotowych błędów musiałoby bowiem prowadzić do powtórzenia całej procedury.

W tym miejscu zasadnym będzie zwrócić uwagę na fragment protokołu Nr I/2015 z posiedzenia komisji doraźnej do spraw sprawdzenia wniosku o przeprowadzenia wniosku, które odbyło się [...] r. Należy wskazać na zapisy protokołu zawarte na stronie 4, które dotyczą odpowiedzi udzielanych przez pełnomocnika inicjatora referendum I. M. Przewodniczącej Komisji w sprawie zachowań osób, "które udzieliły poparcia dla utworzenia Domu Seniora, natomiast nie wyraziły aprobaty dla likwidacji Straży Gminnej". Tak więc sam pełnomocnik potwierdził, że wskazane naruszenia prawa miały nie tylko wymiar formalny, ale wywarły realny wpływ na zachowania mieszkańców składających podpisy.

W dniu 14 lipca wpłynął do sądu "sprzeciw do odpowiedzi na skargę" pełnomocnika inicjatora referendum, w którym zauważył on, że protokół komisji nie był przez niego autoryzowany, stąd jest to dokument tylko jednej strony. Podkreślił, że choć nie wszyscy mieszkańcy, którzy poparli referendum i złożyli stosowny podpis, byli za likwidacją straży gminnej, wszyscy jednak w tej sprawie chcieli się wypowiedzieć w referendum.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że postanowieniem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. przywrócił inicjatorowi referendum termin do wniesienia skargi, co umożliwiło rozpatrzenie skargi inicjatora referendum.

Podstawę prawną zasad i trybu przeprowadzenia referendum w zakresie dotyczącym wyrażenia woli mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego, a także wydania zaskarżonej uchwały, stanowią przepisy ustawy z dnia 15 września 2000r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2013 r., poz.706 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Zgodnie z art.18 ustawy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum lub uchwałę o odrzuceniu wniosku mieszkańców w przypadku, gdy wniosek nie spełnia przepisów ustawy oraz prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem (art.17 ustawy). Podjęcie takiej uchwały poprzedza ustalona w ustawie procedura.

Złożenie przez inicjatora referendum do wójta pisemnego wniosku

o przeprowadzenie referendum zawierającego pytania referendalne (art.15 ustawy), który podlega dalszemu przekazaniu do rady gminy powoduje, że rada gminy powołuje ze swego składu komisję do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy (art. 16 ust. 1- 3 ustawy). Sprawdzenie to obejmuje badanie zgodności z przepisami ustawy także procedury poprzedzającej jego złożenie.

Dla sprawdzenia prawidłowości oceny dokonanej przez powołaną przez Radę Gminy M. doraźną Komisję ds. sprawdzenia wniosku o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej, zwaną dalej "Komisją", niezbędne jest dokonanie przez sąd analizy przepisów ustawy pod kątem prawidłowości ich zastosowania przez inicjatora referendum.

I tak, zgodnie z art.11 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z inicjatywą referendum może wystąpić grupa 5 obywateli gminy, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy, zwana "inicjatorem referendum". W pierwszej kolejności, inicjator referendum powiadamia wójta o zamiarze wystąpienia z inicjatywą referendum, równocześnie określając, między innymi, sprawę, w której ma zostać przeprowadzone referendum (art.12 ust.1 pkt 3), a wójt powiadamia inicjatora referendum o liczbie mieszkańców uprawnionych do głosowania (art.12 ust.5 ustawy). W niniejszej sprawie obowiązki te zostały wykonane – inicjator referendum powiadomił wójta o zamiarze przeprowadzenia referendum "w związku z brakiem reakcji Rady Gminy M. i Wójta Gminy w sprawie postulatów mieszkańców dotyczących likwidacji Straży Gminnej i Posterunku Policji".

Następnie inicjator referendum, na swój koszt, podaje do wiadomości mieszkańców gminy, w sposób zwyczajowo przyjęty, przedmiot zamierzonego referendum, przy czym informacja o zamierzonym referendum powinna zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru (art.13 ust. 1 i 2 ustawy).

Zamieszczony w przywołanym przepisie zwrot "w sposób zwyczajowo przyjęty" teoretycznie może wskazywać na konkretny sposób przyjęty w konkretnej gminie. Dodać należy, że takim określeniem posługuje się w art. 14 ust. 1, a także ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172), a przed wejściem w życie tej ustawy (przed 1 stycznia 2001 r.) określenie takie było użyte także w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Ugruntowana na tle tych właśnie przepisów praktyka, znajdująca odzwierciedlenie także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, pozwala na przyjęcie, że publikacja w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie oznacza wywieszenie informacji na tablicach ogłoszeń w urzędzie gminy oraz we wszystkich sołectwach na obszarze gminy. Po rozpowszechnieniu informacji elektronicznej rangę taką otrzymała także strona internetowa gminy, a następnie Biuletyn Informacji Publicznej danej gminy (patrz wyrok sygn. akt II SA/Sz 281/14).

Jak ustalono w niniejszej sprawie inicjator referendum nie występował ani

z zapytaniem, co do przyjętych w gminie M. form przekazywania ogłoszeń do publicznej wiadomości, ani też z wnioskiem o upublicznienie zawiadomienia określonego w ustawie o referendum lokalnym. Zawiadomienie to było jedynie wywieszane na tablicach w poszczególnych miejscowościach, ale z uwagi na zrywanie stosownych ogłoszeń, inicjator referendum podjął decyzję o informowaniu mieszkańców "od drzwi do drzwi" (co wynika z informacji udzielonej Komisji). W skardze na uchwałę inicjator referendum podniósł, że "mieszkańcy byli poinformowani o przedmiocie referendum na kilka sposobów. Po pierwsze jak już wspomniano powyżej do każdej karty na której zbierano podpisy dołączono pismo przewodnie (zał. 1) lub wręcz wydrukowano je na odwrocie. Po drugie organizatorzy wieszali obwieszczenia o treści zał. 1 na wiejskich tablicach ogłoszeń. Po trzecie w prasie lokalnej ukazywały się artykuły na ten temat."

W piśmie załączonym do skargi, a mającym charakter informacji skierowanej do mieszkańców gminy M. wskazano, między innymi, że referendum daje obywatelom szansę na przedstawienie decyzji mieszkańców, a "władze Gminy są jedynie wykonawcą naszej woli. Jeżeli wyrazicie Państwo zgodę na przeprowadzenie referendum to będziemy w nim odpowiadać na pytanie czy chcemy zlikwidować Straż Gminną i przenieść Posterunek Policji a w zwolnionym budynku zorganizować Dom Dziennego Pobytu dla Seniorów".

Jak więc z powyższego wynika, nie można uznać, iż przedmiot zamierzonego referendum został podany do wiadomości mieszkańców gminy w sposób zwyczajowo przyjęty. Informacja ta nie została bowiem wywieszona na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy M. oraz zamieszczona w BIP Gminy M. Ponadto wątpliwe jest również, czy została ona wywieszona na tablicach ogłoszeń we wszystkich sołectwach na obszarze gminy. Wszelkie informacje prasowe, o ile nie były zamieszczane na koszt inicjatora referendum, też nie stanowiły informacji przewidzianych prawem. Stanowi to naruszenie art.13 ust. 1 ustawy.

Ponadto, informacja o zamierzonym referendum winna zawierać pytanie referendum. Tymczasem informacja wywieszana, a także znajdująca się na niektórych kartach poparcia, zawierała pytanie: "czy chcemy zlikwidować Straż Gminną i przenieść Posterunek Policji a w zwolnionym budynku zorganizować Dom Dziennego Pobytu dla Seniorów" podczas, gdy we wniosku o przeprowadzenie referendum zostało sformułowane ono inaczej: "Czy jest Pani/Pan za odwołaniem Straży Gminnej w M.". Jak z powyższego wynika pytania te nie są tożsame.

Odrębną kwestią są także karty poparcia zawierające podpisy mieszkańców, którzy chcą poprzeć inicjatywę przeprowadzenia referendum. Przepis art. 14 ust. 2 ustawy stanowi, iż podpisy zbiera się na kartach, z których każda zawiera informacje

o przedmiocie zamierzonego referendum oraz o tym, że poparcia nie można wycofać.

Do wniosku o przeprowadzenie referendum zostało załączonych 28 kart poparcia. Dwadzieścia z nich zawiera informację sformułowaną w ten sposób: "Popieram wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i przeniesienie Posterunku Policji w M. oraz utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora", a osiem zawiera inaczej sformułowaną informację: "Popieram wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Gminnej i Posterunku Policji w M. oraz utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora", przy czym na odwrocie pięciu kart (zawierających obie wersje pytań) zawarta jest informacja, omówiona powyżej, w formie odezwy do mieszkańców.

Sąd stwierdza, że w wyniku rozbieżności pomiędzy informacją o zamierzonym referendum skierowaną do obywateli gminy M., informacją zawartą na kartach poparcia, a wreszcie pytaniem referendum sformułowanym we wniosku, doszło do naruszenia wymaganych przepisami ustawy o referendum lokalnym zasad i trybu przeprowadzania referendum, a w szczególności art. 13 ust. 2 oraz art. 14 ust. 2 ustawy.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 825/14 "sprawa proponowana do rozstrzygnięcia w drodze referendum, określona we wniosku o przeprowadzenie referendum za pomocą pytań, powinna być tożsama ze sprawą, którą wcześniej przedstawiono mieszkańcom na kartach, zabiegając o ich poparcie".

Rację ma więc Rada Gminy M. podnosząc, iż skoro karty poparcia zawierają różnie brzmiące pytania nie sposób odpowiedzieć, ile osób poparło likwidację Straży Gminnej, ile osób poparło likwidację Straży Gminnej i przeniesienie Posterunku Policji, ile osób poparło likwidację Straży Gminnej i Posterunku Policji, a także ile z tych osób poparło inicjatywę referendum tylko mając na względzie utworzenie Domu Dziennego Pobytu Seniora. Zdaniem sądu, efektem tych błędów jest także niemożność dokonania oceny ile osób poparło ostatecznie przyjęty przedmiot referendum. Nie mniej, kwestia oddanej ilości głosów poparcia nie jest tak istotna w niniejszej sprawie, bowiem wystarczającą przesłanką odrzucenia wniosku w sprawie referendum lokalnego jest, wykazane powyżej, naruszenie art. 13 i 14 ustawy.

W ocenie sądu, to wszystko powoduje, że w sposób prawidłowy Komisja stwierdziła, że wniosek o przeprowadzenie referendum zawiera uchybienia, których nie można usunąć (art. 16 ust. 5).

Dodać także należy, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy podpisy popierające wniosek w sprawie przeprowadzenia referendum można zbierać w miejscu, czasie

i w sposób wykluczający stosowanie jakichkolwiek nacisków zmierzających do wymuszenia podpisów. Informowanie o zamierzonym referendum i jednoczesne zbieranie podpisów poparcia w sposób "od drzwi do drzwi" z pewnością takiej gwarancji nie daje.

Zwrócić należy także uwagę na fakt, że w art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy

o referendum lokalnym ustawodawca wskazał, że w referendum członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają swą wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki lub w innych istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących tę wspólnotę. Mogą zatem decydować, albo inaczej przesądzać lub rozstrzygać tylko w takiej sprawie, która do nich należy-mieści się w zakresie zadań i kompetencji danej jednostki samorządowej.

O ile kompetencja obejmująca tworzenie i likwidację straży gminnej mieści się

w zakresie zadań gminy (art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych – Dz.U. z 2013 r., poz. 1383), o tyle nie należy do nich tworzenie lub likwidacja posterunków Policji (art. 8a ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji Dz.U. z 2015 r., poz. 355). Sprzeczność rozstrzygnięcia referendum z prawem może polegać na naruszeniu przez to rozstrzygnięcie przepisów prawa materialnego, co ma miejsce w sytuacji, gdy wola mieszkańców dotyczy kwestii nienależących do zadań gminy.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanego na wstępie kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Gminy M. prawa nie naruszyła.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.