Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 509/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 7b ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 31 marca 2015r. nr [ ] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego kwotę 290 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 31 marca 2015 r. Nr [...] uchylił decyzję Starosty z [...] 2015 r. Nr [...] orzekającą o odmowie aktualizacji z wniosku G. T. – Z. operatu ewidencyjnego obrębu P jednostka ewidencyjna P w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,006 ha i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r., Nr 38, poz. 454 ze zm.).

Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

G. T. – Z. wniosła w dniu 13 października 2014 r. o wprowadzenie w drodze czynności materialno – technicznej zmiany w jednostce rejestrowej [...] obręb P wynikającej z wykazu zmian danych ewidencyjnych znajdującego się w dokumentacji geodezyjnej przyjętej w dniu 9 października 2014 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...], za podstawę żądania wskazując art. 24 ust. 2 b pkt 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Starosta decyzją z dnia [...] 2015 r. Nr [...] odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego P jednostka ewidencyjna P poprzez zmianę przebiegu granicy działki [...] o powierzchni 0,06 ha z działką [...] oraz zmianę powierzchni działki [...] na 0,0734 ha na podstawie dokumentacji geodezyjnej sporządzonej w ramach operatu technicznego wraz z mapą z danymi do aktualizacji ewidencji gruntów przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę Powiatu w dniu 9 października 2014 r. pod nr [...] wykonanego przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. Z.

Organ dokonał ustaleń, iż dokumentacja geodezyjna wskazana we wniosku G. T. – Z. obejmuje zmiany w przebiegu nie tylko działki nr [...] stanowiącej jej wyłączną własność, ale też działki sąsiedniej nr [...] stanowiącej własność S. B. Wyjaśnił, że wnioskowana przez G. T. – Z. aktualizacja informacji w trybie czynności materialno – technicznej byłaby możliwa jedynie w przypadku, gdyby objęła nieruchomości znajdujące się tylko i wyłącznie w jej władaniu. Ponadto organ ustalił, że między stronami postepowania toczy się spór graniczny co do przebiegu granic powyższych działek. G. T. – Z. powołała się na dokumentacje w postaci aktu notarialnego z dnia 2 stycznia 1992 r., szkicu z kontroli terenowej z 1994 r. i planu realizacyjnego z 1982 r. (sporządzoną jeszcze przed założeniem obowiązującego operatu ewidencyjnego przyjętego w dniu 16 września 1994 r.), wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie wizji lokalnej.

S. B. oświadczył, że nie wyraża zgody na zmianę przebiegu granicy, a ewentualne zmiany będą ustalane w postępowaniu rozgraniczeniowym. Organ ocenił, że dokumenty wskazane przez G. T. – Z. mogłyby stanowić jedynie podstawę do przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości i w konsekwencji do rozstrzygnięcia sporu. Organ zwrócił uwagę na okoliczności świadczące o zaistniałym sporze granicznym. W powiatowym zasobie geodezyjno – kartograficznym znajduje się szkic polowy Nr 1 stanowiący część operatu Nr [...] wykonanego do sprawy o sygn. akt [...] o zniesienie współwłasności ( w rezultacie której G. T. – Z. stała się właścicielem działki nr [...]), który wskazuje inne dane dotyczące położenia granicy działki [...] z działką [...] niż te, wskazane na szkicu polowym stanowiącym integralną część protokołu z 26 sierpnia 2014 r., jednocześnie stwierdzając, "brak protokołu granicznego". W ramach podziału nr [....] nie został spisany protokół graniczny. Również w powiatowym zasobie geodezyjno – kartograficznym znajduje się szkic polowy z 27 kwietnia 1994 r. stanowiący część operatu nr [...], który nie zawiera miar, ale wskazuje różny przebieg granicy między działkami [...] i [...], z której została wydzielona działka [...]. Organ zauważył także, że szkic polowy sporządzony w dniu 26 sierpnia 2014 r. (stanowiący część prac geodezyjnych przyjętych do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 9 października 2014 r.), stanowiący integralną część protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych nie zwiera podpisu osób biorących udział w czynnościach ustalenia przebiegu granic oraz adnotacji wykonawcy o odmowie złożenia podpisu, co jak organ zaznaczył, stanowi uchybienie procedury ustalenia przebiegu granic ustalonej wyżej opisanym rozporządzeniem. Organ, odwołując się do zasad utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności i sposobów aktualizacji, oraz warunków ustalenia granic na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania (stan ten musi być zgodny z informacjami zawartymi w dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach działek) stwierdził , że istniejący spór graniczny jest podstawą do odmowy dokonania zmiany przebiegu granicy w ramach aktualizacji ewidencji gruntów. W ocenie organu nie spełnione zostały w sprawie przesłanki ustalenia granicy działek ewidencyjnych na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, gdyż ustalony stan spokojnego posiadania jest sprzeczny z przebiegiem granicy i powierzchni działek [...] o pow. 0,0555 ha ujawnionej w księdze wieczystej [...] na podstawie prawomocnego postanowienia sądowego o zniesieniu współwłasności sygn. akt [...] i wykonanej dla tego postępowania sądowego mapy podziału przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 stycznia 2000 r. Nie można również pominąć znaczenia uchybienia w postaci braku podpisu osób biorących udział w czynnościach ustalenia przebiegu granic oraz braku adnotacji odmowie złożenia podpisu.

Organ podsumował, że wskazane wyżej uchybienia wzięte zostały przy odmowie uwzględnienia wniosku G. T. – Z.

G. T. – Z. odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 24 ust. 2 b pkt 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów art. 1, 2, 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego – Kpa (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego po rozpoznaniu odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję.

Przyjął za organem I instancji, że wskazany przez G. T. – Z. tryb dokonania aktualizacji byłby możliwy w przypadku gdyby z wnioskiem wystąpiły zgodnie obie strony postępowania, to jest również S. B., gdyż zmiana wynikająca z dokumentacji geodezyjnej [...] dotyczy nie tylko zmiany powierzchni działki ewidencyjnej Nr [...] stanowiącej własność wnioskującej, ale również przebiegu granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...].

Organ odwoławczy podniósł jednak, że organ ma obowiązek ocenić zgodnie z zasadami Kpa dokumentację geodezyjną, która przyjęta została do państwowego zasobu, a która ma stanowić podstawę dokonania aktualizacji informacji w operacie ewidencji gruntów i budynków. W sprawie dotyczy to operatu technicznego przyjętego w dniu 9 października 2014 r. za nr [...]. W szczególności organ ma ocenić, czy przedłożona dokumentacja geodezyjna, przyjęta do zasobu, jest wystarczająca jako podstawa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków z uwagi na okoliczności sprawy. Organ odwołał się do treści przepisów § 36, 37, 38, 39, 45 ww. rozporządzenia, z których wynika, że przebieg granic ustala się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic w przypadku, gdy stwierdzi się brak dokumentacji określonej w § 36, bądź gdy stwierdzenia w niej zawarte organ uzna za niewiarygodne. Organ zwrócił w tym miejscu uwagę na pominięcie przez organ I instancji okoliczności, że operat ewidencji gruntów obrębu P jednostka ewidencyjna P przyjęto do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 16 września 1994 r. za numerem [...]. Odnowiona ewidencja gruntów została założona na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oraz załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98). W Dzienniku Urzędowym Województwa Nr 17, poz. 70 z 10 października 1994 r. ukazało się obwieszczenie Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego z 21 września 1994 r. w sprawie zastąpienia dotychczasowego operatu ewidencji gruntów nową ewidencją gruntów dla następujących obrębów wchodzących w skład jednostki ewidencyjnej P: P. S., T. W aktach sprawy brak jednak dokumentacji z zastąpienia operatu ewidencji gruntów nową ewidencją gruntów. Organ zwrócił uwagę, że ze względu na brak materiałów geodezyjnych nie można w sposób bezsporny przyjąć, czy ustalenie przebiegu granic dokonywane było wówczas na gruncie, czy też współrzędne punktów załamania granic ewidencyjnych działek pozyskiwano w inny sposób, przykładowo z mapy zasadniczej. Aktualnie w rejestrze gruntów obrębu P jednostka ewidencyjna P, w jednostce rejestrowej [...] figuruje między innymi działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,06 ha, objęta księgą wieczystą nr [...], stanowiąca własność G. T. - Z. W jednostce rejestrowej [...] figuruje natomiast działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,31 ha, objęta księgą wieczystą nr [...], a jako jej właściciel wykazany jest S. B. Zwrócono następnie uwagę, że geodeta M. Z., który wykonał przedmiotowy operat dokonał ustalenia na gruncie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...], uzasadniając zastosowanie § 37-39 ww. rozporządzenia w ocenie organu odwoławczego uczynił to zbyt lakonicznie a organ I instancji w ogóle się nie odniósł do tego faktu. Nie została ponadto załączona dokumentacja z odnowienia operatu ewidencyjnego. Zatem w ocenie organu odwoławczego nie można zweryfikować stanowiska, że zachodzi sytuacja opisana w przepisie § 37 rozporządzenia.

Następnie organ odwoławczy wskazał na nieścisłości polegające na tym, że przebieg granic ustalono na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, gdy tymczasem protokół ustalenia przebiegu granic podpisała jedynie G. T. – Z. a S. B. odmówił podpisania protokołu. Krytyczne uwagi przedstawiono także odnośnie szkicu. Zdaniem organu odwoławczego jest on nieczytelny i nie zawiera wszystkich informacji wskazanych w § 71 ust. 5 ww. rozporządzenia. W dokumentacji znajduje się drugi szkic wykonany, jako samodzielny dokument, jednak i on jest niepełny. Natomiast szkic zgodnie z § 39 ust. 6 ww. rozporządzenia stanowi integralną część protokołu ustalenia przebiegu granic.

Zwrócono uwagę na wymienione w uzasadnieniu decyzji I instancji uchybienie polegające na braku podpisu pod protokołem i braku uzasadnienia braku podpisu, jednak dokonano odmiennej oceny skutków tego uchybienia. Według organu odwoławczego to nie zlecający pracę geodezyjną powinni ponosić konsekwencje tych nieprawidłowości i nie powinno to przełożyć się na odmowę dokonania aktualizacji. Starosta przyjął do zasobu obarczony uchybieniem operat.

Zwrócono także uwagę, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 12 lipca 1999r. sygn. akt [...] o zniesieniu współwłasności przyznał na wyłączną własność G. T. – Z. działkę ewidencyjną nr [...]. W aktach sprawy znak: [...] znajduje się szkic polowy nr 1 wykonany 16 kwietnia 1999 r. przez geodetę uprawnionego mgr inż. K. C., będący częścią operatu nr [...] (stary nr [...]), wykonanego do ww. sprawy sądowej sygn. akt [...] o zniesienie współwłasności. Na szkicu widnieje adnotacja "brak protokołu granicznego". W piśmie z 5 grudnia 2014 r., skierowanym do Starostwa Powiatowego G. T. – Z. wniosła "o przyjęcie jako dowodu znajdującego się w zasobach geodezji szkicu z kontroli terenowej z 1994 r. pod numerem [...]. Organ I instancji ustalił, że szkic polowy z 27 kwietnia 1994r. wskazany przez zainteresowaną jako dowód w sprawie stanowi część operatu odnowienia ewidencji gruntów dla obrębu P, przyjętego do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 16 września 1994 r. za numerem [...]. Szkic ten wskazuje na różny przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...], z której wydzielono m.in. działkę nr [...]. Nie zawiera żadnych miar pozwalających na określenie położenia granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami. Zamieszczona jest na nim adnotacja "istnieje spór na granicy między dz. [...] a dz. [...]".

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego nie można stwierdzić, iż granica pomiędzy ww. działkami przedstawiona na szkicu polowym nr 1 z 26 sierpnia 2014 r. (operat nr [...]) stanowiącym załącznik do protokołu ustalenia przebiegu granic z 26 sierpnia 2014 r. jest zgodna z granicą przedstawioną na szkicu polowym z 27 kwietnia 1994 r. Informacja zamieszczona na szkicu z 27 kwietnia 1994r. świadczy natomiast o istniejącym, co najmniej od czasu odnowienia operatu ewidencji gruntów dla obrębu P w 1994 r. sporze granicznym.

Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien rozważyć, czy znajduje zastosowanie § 39 ust. 8 ww. rozporządzenia, stanowiący, że starosta ujawnia w bazie danych ewidencyjnych oraz na wyrysach z mapy ewidencyjnej informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych. Zwrócono uwagę, że geodeta z jednej strony poczynił adnotację o sporze granicznych, a z drugiej strony, że stan posiadania jest wyraźny oraz, że nie zawarł czytelnych informacji wskazujących na sporny odcinek.

Organ podkreślił następnie techniczno – deklaratoryjny charakter zapisów w ewidencji i zaznaczył, że poprzez żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji nie można dochodzić, ani udowodnić swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. W przypadku sporności granic winno być przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe.

Uściślono też stanowisko wskazując, że żądana przez G. T. – Z. zmiana powierzchni działki nr [...] na podstawie wykazu zmian danych ewidencyjnych zawartych w operacie nr [...] byłaby możliwa, ale z jednoczesnym dokonaniem aktualizacji przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że pole powierzchni działki ewidencyjnej jest funkcją przebiegu jej granicy.

We wskazaniach do ponownego postępowania organ odwoławczy zlecił, aby organ I instancji odniósł się do zarzutów odwołania w kwestii niekompletności materiału dowodowego, oraz ustalił, czy ostatni stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Przede wszystkim wskazano, że organ I instancji winien ustalić stan faktyczny na podstawie kompletnego i pełnego materiału dowodowego.

S. B. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania przepisu art. 7 Kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie prawa materialnego przepisu art. 24 ust. 2 a i 2 b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez przyjęcie istnienia możliwości aktualizacji spornej granicy między dwoma ciałami hipotecznymi w trakcie trwania postepowania rozgraniczeniowego i bezkrytyczne przyjęcie, że ewidencja nie ma znaczenia dla tego postępowania, co prowadzi do dwutorowości postepowania. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, że decyzja I instancji w świetle argumentacji organu odwoławczego była słuszna, gdyż wskutek dostrzeżonych uchybień doszło do naruszenia prawa własności skarżącego. Skarga wskazuje na fakt, iż przed Wójtem Gminy P toczy się postępowanie rozgraniczeniowe działek Nr [...] i [...].

W efekcie zaskarżonego rozstrzygnięcia zdaniem skarżącego przebieg granic miałby być ustalony w dwóch równoległych postepowaniach. Tymczasem w sprawie rozgraniczeniowej według skarżącego, ewidencja gruntów ma zasadnicze znaczenie, a wniosek G. T. – Z. w sposób nieuprawniony zmierzał do rozstrzygnięcia kwestii zakresu własności w postępowaniu o aktualizację. Stąd zdaniem skarżącego zarzuty organu odwoławczego o niepełności ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji są na gruncie sprawy błędne. To wnioskodawczyni winna wykazać zasadność aktualizacji. Odmowa zatwierdzenia aktualizacji winna wynikać z samego faktu toczącego się sporu granicznego i postepowania rozgraniczeniowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

G. T. – Z. przedstawiła w piśmie z dnia 8 czerwca 2015 r. argumentację przemawiającą za realizacją jej wniosku o aktualizację, zaznaczając, że projekt podziału zniesienia współwłasności wykonany do sprawy o sygn. akt [...] zawierał błędy i nieścisłości natomiast wypisy z powołanej przez nią księgi wieczystej, mapy, szkic polowy, operat techniczny, znaki graniczne i opisane trwałe elementy zagospodarowania są zgodne z granica na gruncie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 powołanej wyżej ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja została wydana w stanie faktycznym i prawnym, wymagającym na wstępie rozważenia istoty ewidencji gruntów i budynków, w szczególności zaś jej rejestrowego charakteru, a także zasad rządzących funkcjonowaniem ewidencji i jej aktualizacją. I tak, stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy lub podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą natomiast wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – także innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu lub gospodarowaniu znajdują się nieruchomości. Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych, zgodnie z art. 24 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy

Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2015 r., poz.542, zwanego dalej rozporządzeniem), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 26 ust. 2 p.g.k. Zgodnie z § 45 ust. 1 powołanego rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Z powyższych regulacji wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlającym aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku stanu prawnego nie tworzy. Nie rozstrzyga także sporów o prawa do gruntów, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (tak NSA w wyroku z 12 lipca 2012 r., I OSK 1004, LEX nr 1225527).

Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków i dokonujące aktualizacji zapisów tej ewidencji nie mają żadnych uprawnień do badania, czy też kontrolowania prawnych konsekwencji orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, czy też danych wynikających z ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów prawa (np. z elektronicznych ksiąg wieczystych w zakresie danych określających prawa do nieruchomości, elektronicznego systemu ewidencji ludności w zakresie identyfikacji osób fizycznych ujawnionych w katastrze nieruchomości, z krajowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej, z Krajowego Rejestru Sądowego w zakresie identyfikacji i aktualizacji danych o przedsiębiorcach, stowarzyszeniach i innych podmiotach, których prawa zostały wykazane w katastrze nieruchomości).

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Obszar gruntu jednorodny pod względem prawnym to obszar gruntów stanowiących przedmiot prawa własności tej samej osoby (tych samych współwłaścicieli). Obszar gruntu nie stanowiący przedmiotu własności jednego właściciela lub kilku współwłaścicieli, jako niespełniający warunku jednorodności prawnej, nie może stanowić działki ewidencyjnej w rozumieniu przepisu § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Stwierdzić w tym miejscu należy, w nawiązaniu do przedstawionych wyżej regulacji ustawy i rozporządzenia, dotyczących zmian i aktualizacji danych wynikających z ewidencji, że zgodnie z jednolitym poglądem orzecznictwa, aktualizacja danych w ewidencji dotyczy naniesienia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Tak wypowiedział się NSA

w wyroku z dnia 10 lutego 2003 r., II SA 1478/01 (LEX nr 156384), a także WSA

w Warszawie w wyrokach z dnia 6 marca 2006 r., IV SA/WA 2170/05 (LEX nr 222265) i 20 czerwca 2006 r., IV SA/Wa 721/06 (LEX nr 2352292), jak również WSA

w Białymstoku w wyroku z dnia 19 lutego 2008 r., II SA/Bk 636/07 (LEX nr 480114). W orzecznictwie sądów administracyjnych co prawda niekiedy przyjmuje się, że

w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych, jednak z zastrzeżeniem, że czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych pomyłek (w świetle przedłożonych dokumentów), a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję na przykład przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Dokumenty, na podstawie których dokonuje się tego rodzaju aktualizacji, określone zostały w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i jest to między innymi prawomocne orzeczenie sądowe (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast spór co do przebiegu granicy może być rozstrzygnięty w postępowaniu rozgraniczeniowym, tj. w trybie przepisów art. 29-34 p.g.k. Możliwe jest także wystąpienie w tego rodzaju sprawie do sądu powszechnego o ustalenie rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, w tym także prawa własności. Orzeczenie Sądu w tym przedmiocie stanowić będzie podstawę do wprowadzenia stosownych zmian w ewidencji gruntów.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy w pierwszej kolejności podkreślić, że żądanie zmiany wpisu w ewidencji złożone zostało

w warunkach toczącego się sporu o rozgraniczenie nieruchomości objętych tym żądaniem. Okoliczność ta zdaniem Sądu powoduje, że nie jest możliwe rozstrzyganie w trybie aktualizacji ewidencji o zgłoszonym żądaniu, w przypadku braku zgody stron, na co uwagę zwrócił zarówno organ I instancji , jak i stanowisko to podzielił także organ odwoławczy. Zamieszczenie informacji o spornym charakterze przebiegu granicy ( § 39 pkt 8 rozporządzenia) jak sugerował to organ odwoławczy , nie stanowi alternatywy w przypadku braku zgody stron, na dokonanie żądanej aktualizacji wpisu do ewidencji, a jedynie stanowi podstawę ujawnienia takiej informacji w ewidencji, w sytuacji toczącego cię postepowania rozgraniczeniowego. Natomiast wprowadzenie zmian do ewidencji z równoczesnym wpisem o spornym charakterze tej zmiany, w rozpatrywanej sprawie stanowiłoby ingerencję w postępowanie rozgraniczeniowe, w którym rozstrzygane są kwestie własności pasa przygranicznego. Tego rodzaju rozstrzygnięcie przeczyłoby istocie rejestrowego charakteru postepowania mającego na celu wyłącznie aktualizację ewidencji.

Drugą kwestię istotną dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy jest okoliczność przyjęcia spornego operatu do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 października 2014 r. ( za nr P.1209. 2014. 3102.) Trafnie organ odwoławczy zauważył, że przyjęcie dokumentacji do państwowego zasobu geodezyjnego nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków od oceny tej dokumentacji, jako środka dowodowego, będącego materiałem źródłowym; który może stanowić podstawę wprowadzenia zmian. Nałożenie na organy prowadzące ewidencję tego obowiązku oznacza, ze sam fakt przyjęcia operatu do państwowego zasobu geodezyjnego jest wprawdzie warunkiem koniecznym, jednakże nie jest warunkiem wystarczającym do wprowadzenia żądanych zmian. Weryfikacji i przyjęcia do zbiorów prac geodezyjnych dokonują organy Służby Geodezyjnej i Kartograficznej według zasad określonych w art.12b p.g.h., a do dnia 11 lipca 2014 r. wg rozporządzenia Ministra Rozwoju regionalnego i budownictwa z dnia 16 lipca 2001 r. w sprawie zgłaszania prac geodezyjnych i kartograficznych ...( Dz.U.78 poz.837 ). W postepowaniu tym zastosowanie znajdują kryteria , które w skrócie można określić jako techniczno – formalne, i jest to postepowanie niewątpliwie odrębne w stosunku do kontrolowanego w sprawie niniejszej.

Sad podziela stanowisko organów w zakresie, w jakim dokonana została analiza zgromadzonego materiału dowodowego i wskazane zostały uchybienia popełnione przy sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej,

Nie można jednak podzielić poglądu organu odwoławczego, co do "odpowiedzialności " Starosty za przyjęcie do państwowego zasobu geodezyjnego operatu, który nie spełnia wymogów do ujawnienia zmian w nim określonych do ewidencji gruntów. W sytuacji, gdy postepowanie nie zostało wszczęte z urzędu, lecz na skutek wniosku, to do wnioskodawczyni należało przedłożenie prawidłowej dokumentacji uzasadniającej żądanie. Natomiast jej braki nie mogą skutkować powstaniem dodatkowych obowiązków po stronnie organów prowadzących ewidencję poza oczywiście zbadaniem czy załączona dokumentacja jest wystarczająca do uwzględnienia żądania. Skoro organ uznał, że przedłożony operat nie stanowi wystarczającej podstawy do jego ujawnienia, to do podmiotu zlecającego jego wykonanie należy jego uzupełnienie. Należy mieć przy tym na uwadze przeszkodę w postaci toczącego się sporu o rozgraniczenie.

Z tych względów Sad doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i wyrażony w niej pogląd nie znajduje uzasadnienia w treści art. 24 p.g.h. ani § 46 rozporządzenia, dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt1 lit.a p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję.

Rozpoznając ponownie odwołanie Organ uwzględni powyższe stanowisko Sadu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.