Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1946/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 178, 179
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, sędzia WSA Zbigniew Łoboda, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" S.A. z/s we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dowodów I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowe we W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] odmawiające "A" S.A. wydania kserokopii dowodów wyłączonych z akt postępowania kontrolnego postanowieniami z dnia 19.02.2013r. i 30.07.2013r.

W toku prowadzonego wobec strony postępowania Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. wydał postanowienie nr [...] z dnia 19.02.2013r. oraz postanowienie nr [...] z dnia 30.07.2013r. w sprawie wyłączenia z akt sprawy postępowania kontrolnego dowodów - aktów notarialnych - zawierających informacje oraz dane osobowe umożliwiające zidentyfikowanie osób fizycznych zawierających umowy potwierdzone rzeczonymi aktami notarialnymi. W uzasadnieniu powyżej wymienionych postanowień stwierdzono, że informacje zawarte w wyłączonych dowodach podlegają ochronie na mocy przepisów ustawy z dnia 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (t.j.Dz.U. z 2002r. nr 101, poz.926 ze zm.), a Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, jako administrator przedmiotowych danych osobowych powinien zabezpieczyć te dane przed ich udostępnieniem osobom nieupoważnionym na podstawie art. 36 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy.

Postanowienia zostały prawidłowo doręczone Spółce.

Pismem z dnia 21.05.2015r. Spółka złożyła wniosek o wydanie kserokopii wskazanych dokumentów postępowania kontrolnego, w tym wyłączonych z akt sprawy na mocy postanowień opisanych powyżej.

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wydania kserokopii dokumentów wyłączonych z akt postępowania kontrolnego. W uzasadnieniu wskazano, że dowody te zgromadzono celem weryfikacji poziomu cen zakupu przez Spółkę nieruchomości w miejscowości W. i B. A ponieważ Spółka nie była stroną tych umów, to mając na uwadze ochronę danych osób, które zawarły przedmiotowe umowy, organ kontroli skarbowej zobowiązany był do wyłączenia tych dokumentów z akt sprawy. Wyjaśniono również, że z tych dowodów wynikają informacje, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia przedmiotowego postępowania i z danymi mającymi istotne znaczenie dla sprawy Spółka zostanie poinformowana na dalszym etapie postępowania.

W zażaleniu Spółka wskazała, że jako strona prowadzonego postępowania kontrolnego - powinna mieć prawo poddania merytorycznej kontroli każdego dowodu zgromadzonego przez organ kontroli skarbowej, a w szczególności dotyczących poziomu cen transakcji handlowych. Dlatego też ochrona interesu publicznego nie może prowadzić do automatycznego uznania, iż adnotacje organu kontroli skarbowej korzystają z waloru prawdziwości, albowiem nie można skonfrontować ich treści z dowodami źródłowymi uzyskanymi od innych organów administracji publicznej. Spółka za nieuzasadniony uważa pogląd organu kontroli skarbowej, iż jako Strona ma dostęp do danych mających istotne znaczenie dla sprawy, a tylko niewielka część informacji zawartych w dowodach wyłączonych z akt postępowania jest niezbędna do ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Spółka uważa, że została pozbawiona możliwości ewentualnego kwestionowania dokonanych przez organ kontroli skarbowej ustaleń, ponieważ została pozbawiona możliwości porównania treści adnotacji organu kontroli skarbowej z treścią dowodów źródłowych. Powoduje to utratę możliwości weryfikacji przez Stronę adnotacji urzędowych, które stają się pewnikiem.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wywodził, że wynikająca z art. 178 Ordynacji podatkowej zasada czynnego udziału strony w postepowaniu została ograniczona treścią art. 179 Ordynacji podatkowej, stanowiącą o nie stosowaniu przepisów art. 178 Ordynacji podatkowej do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

Interesem publicznym w rozumieniu art. 179 Ordynacji podatkowej jest dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty. Ochronę danych identyfikujących podatników niezwiązanych ze sprawą objętych tajemnicą skarbową, które ujęte są w wyłączonych materiałach należy zakwalifikować, jako interes publiczny.

Wyłączone z akt sprawy dokumenty to umowy dotyczące transakcji sprzedaży nieruchomości zawierające dane osób trzecich nie będących stroną w przedmiotowym postępowaniu, które podlegają ochronie na mocy przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.

Podnoszony przez Spółkę zarzut, iż adnotacja urzędowa staje się pewnikiem niepodlegającym żadnej weryfikacji w toku postępowania przez stronę postępowania organ odwoławczy uznaje za bezzasadny. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego adnotacje zawierają szczegółowe informacje o nieruchomościach, wynikające z wyłączonych dowodów, takie jak data sprzedaży, położenie nieruchomości, rodzaj sprzedawanych praw numery działek tworzących nieruchomość, ich powierzchnia, istnienie zabudowy, przeznaczenie nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, warunki i okoliczności sprzedaży, cena sprzedaży brutto, kwota należnego podatku od towarów i usług, cena sprzedaży netto ogółem za 1 m2. Spółka miała możliwość zapoznania się z tymi adnotacjami i ustosunkować się do nich.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca podtrzymała argumentację odwołania. Podkreśliła, że nic nie stało na przeszkodzie by kopie spornych dokumentów wydać stronie postępowania w formie zanonimizowanej. Co istotne dla Spółki nie jest ona zainteresowana w ocenie czy poznaniu danych osobowych nabywców czy zbywców nieruchomości. Jest zainteresowana poznaniem szczegółowych danych dotyczących przedmiotu transakcji: powierzchni nieruchomości, lokalizacji, przeznaczenia w MPZP, ewentualnej zabudowy, wydanych pozwoleń na budowę, ceny i innych paramentów, na podstawie których ją ustalono, obciążeń na nieruchomościach itd. Te dane winny być stronie postępowania bez wątpienia udostępnione, gdyż za ich "ukryciem" nie przemawia ochrona interesu publicznego, a interes strony uzasadnia w pełni konieczność zapoznania się z nimi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub że doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Uzupełniająco wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia wskazanych kryteriów Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 179 § 1 O.p., przepisów art. 178 O.p. (dających stronie uprawnienie wglądu do akt sprawy, sporządzanie z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń czy możliwość żądania wydania kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy) nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Zgodnie z § 2 tego przepisu odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzanie z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z § 3 tego przepisu, na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie.

Fakt, iż przepisów art. 178 O.p. (dających stronie uprawnienie do wglądu do akt sprawy) nie stosuje się do dokumentów niejawnych i innych dokumentów wyłączonych z akt sprawy ze względu na interes publiczny oznacza, że prawo kontrolowanego zostało w tym zakresie ograniczone. Wyjątek ten należy jednak traktować ściśle

Tajemnicą skarbową objęte są indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów (art. 293 § 1 O.p.) oraz dane zawarte w informacjach podatkowych przekazywanych organom podatkowym przez podmioty inne niż podatnicy, aktach dokumentujących czynności sprawdzające, aktach postępowania podatkowego, kontroli podatkowej oraz aktach postepowania w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia skarbowe, dokumentacji rachunkowej organu podatkowego, informacjach uzyskanych przez organy podatkowe z banków czy informacji uzyskanych w toku postępowania w sprawie zawarcia porozumień, o których mowa w dziale IIa O.p.

W wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt I FSK 1647/13 NSA uznał, że "Jako utrwalone w orzecznictwie przyjąć należy stanowisko, że interesem publicznym w rozumieniu art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej są również dobra osobiste osób trzecich, których dotyczyły wyłączone z akt sprawy dokumentny lub ich części. Przyjmuje się także, że interesem publicznym w rozumieniu art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej jest także ochrona danych objętych tajemnicą skarbową identyfikujących podatników niezwiązanych ze sprawą, które ujęte są w wyłączonych materiałach (por. wyrok NSA z 30 marca 2012 r., sygn. akt. II FSK 1876/10 i powołane w uzasadnieniu tego wyroku orzecznictwo sądów administracyjnych). W szczególności zgodzić się należy ze stanowiskiem zawartym w wyroku NSA z 7 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Gd 2143/00 (POP 2002/3/71), zgodnie z którym jeżeli organy podatkowe w postępowaniu dowodowym wykorzystują informacje dotyczące dodatkowo i innych podatników niezwiązanych bezpośrednio, a jedynie pośrednio z przedmiotową sprawą, mają obowiązek utrzymać w tajemnicy te ich cechy które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 8 października 1999 r. (sygn. akt I SA/Łd 1353/97 (ONSA 2000/4/154)".

Dodać można, za poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 2143/00, zachowującym nadal swą aktualność, że jeżeli organy podatkowe w postępowaniu dowodowym wykorzystują informacje dotyczące innych podatników nie związanych bezpośrednio, a jedynie pośrednio z przedmiotową sprawą, mają obowiązek utrzymać w tajemnicy tylko te ich cechy, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację. Tym samym żadne ograniczenia nie dotyczą informacji o innych danych wynikających z pozostałej treści dokumentu. Jak słusznie wskazuje strona nic nie stało też na przeszkodzie by w aktach kontroli znajdowały się wyciągi z aktów notarialnych lub ich jej wersje zanonimizowane z uwzględnieniem wymogów art. 293 O.p. W takiej też formie mogły zostać wydane stronie odpisy.

Sąd podziela stanowisko, że zgodnie z art. 293 O.p. akta postępowania podatkowego czy kontroli podatkowej (w tym wyłączona decyzja) stanowią tajemnicę skarbową. Z treści art. 179 § 1 O.p. wynika, że ochrona tajemnicy skarbowej nie stanowi jednak samoistnej podstawy odmowy udostępnienia dokumentu w formie postanowienia. Dopiero uzasadnienie konieczności ochrony tajemnicy skarbowej ze względu na interes publiczny może w realiach konkretnej sprawy stanowić taką podstawę.

Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując zażalenie organ winien uwzględnić powyższe rozważania Sądu.