Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 885/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.), Sędziowie NSA Urszula Raczkiewicz, Marzenna Zielińska, Protokolant Tomasz Filipowicz, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Łd 892/03 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 26 maja 2003 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi na rzecz W. W. 763 zł (siedemset sześćdziesiąt trzy zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 2 grudnia 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Łd 892/03 oddalił skargę W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 26 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu Sąd podał, że Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi decyzją z dnia 27 lutego 2003 r. uznał zgłoszenie celne z dnia 25 lutego 2003 r. dotyczące sprowadzenia przez W. W. (za pośrednictwem A. C.) używanego samochodu osobowego marki Volvo V 40 (rok produkcji 2001, pojemność silnika 1870 cm3, rodzaj paliwa- olej napędowy) za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru i określił tę wartość na kwotę 10.321,60 EUR. W uzasadnieniu decyzji organ zakwestionował wiarygodność rachunku zakupu pojazdu i uznał, że zadeklarowana przez stronę cena zakupu w wysokości 5.450 EUR, została zaniżona.

W wyniku odwołania Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją z dnia 26 maja 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, iż w zaistniałej sprawie zaistniały wystarczające podstawy do zakwestionowania wiarygodności przedstawionego do odprawy celnej rachunku zakupu pojazdu w zakresie rzeczywistej wartości celnej tego samochodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę strony skarżącej stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszały przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.

Sąd wyjaśnił, że zarzuty skarżącej dotyczące zastosowania przez organ celny metody "ostatniej szansy" były niezasadne.

Sąd zauważył, że wiarygodność faktury, rachunku czy umowy obejmuje nie tylko autentyczność tego dokumentu, ale także wiarygodność wskazanej w nim ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana w nim cena transakcyjna w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub jej wysokości budząc poważne wątpliwości co do tego, czy nie została ona zawyżona względnie zaniżona. Przeprowadzona w tej sprawie przez organy celne analiza uśrednionych cen pojazdów tego samego typu, o tym samym roku produkcji, co pojazd sprowadzony przez skarżącego na rynku zagranicznym, wykazała (przy użyciu katalogu "Eurotax Schwacke 2003 SPS-D 2/2003"), iż cena zawarta w załączonej do zgłoszenia celnego umowie blisko trzykrotnie odbiegała od cen wskazanych w powyższym katalogu. Jak wynikało z akt sprawy, importowany samochód był sprawny technicznie, posiadał standardowe wyposażenie, a jako uszkodzenie zgłoszono jedynie porysowanie powłoki lakierniczej tylnego i przedniego zderzaka oraz tylnego prawego błotnika. Zdaniem sądu w tych okolicznościach należało stwierdzić, że zaszły uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji służących do określenia wartości celnej pojazdu sprowadzonego na polski obszar celny przez skarżącego, zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

Sąd szczegółowo wyjaśnił, iż organy celne prawidłowo zastosowały metodę "ostatniej szansy" do ustalenia wartości celnej sprowadzonego przez skarżącego na polski obszar celny używanego samochodu osobowego zgodnie z art. 29 Kodeksu celnego).

Za nieuzasadniony uznał Sąd zarzut, iż organy celne błędnie skalkulowały wartość netto sprowadzonego pojazdu. Stwierdził, że organ celny prawidłowo przyjął, że przedmiotowy samochód był w momencie dokonania zgłoszenia celnego samochodem 3-letnim, do którego miała zastosowanie stawka podatku akcyzowego 3,1 %.

Odnosząc się do zarzutów: pominięcia przy ustalaniu wartości celnej odliczeń z tytułu marży importera, ponadnormatywnego przebiegu oraz oparcia zaskarżonej decyzji na akcie normatywnym o charakterze wewnętrznym, Sąd uznał je za nieuzasadnione.

W skardze kasacyjnej W. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 145 § l pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego następujących przepisów:

1/ art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.) poprzez wadliwe ustalenie wartości celnej towaru, tj. nie odpowiadającej jego stanowi wobec braku uwzględnienia stanu konkretnego pojazdu i jego faktycznej ceny transferowej odpowiadającej cenie rynkowej,

2/ art. 23 § 1 -2 i § 7, art. 29 § 1 Kodeksu celnego poprzez zastosowanie przy ustalaniu wartości celnej towaru metody "ostatniej szansy", w sytuacji gdy nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 23 § 2 Kodeksu celnego oraz Artykule1 ust. 1 lit. a)-d) Porozumienia w sprawie stosowania Artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r., a także brak było przesłanek do zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji i dokumentów służących do określenia wartości celnej, przedłożonych przez skarżącego,

3/ art. 122, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co miało wpływ na wadliwe ustalenie wartości celnej towaru, a także nie uwzględnienie podnoszonych przez skarżącego okoliczności odnoszących się di stanu przedmiotowego pojazdu,

4/ art. 29 § 1 pkt 2, § 2 pkt 7 Kodeksu celnego w związku z Artykułem 7 ust. 1 i ust. 2 lit. g) Porozumienia w sprawie stosowania Artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. oraz uwag do tegoż artykułu, poprzez ustalenie wartości celnej w oparciu o cenę nowego auta podaną w katalogu "Eurotax" przy jednoczesnym oderwaniu od stanu technicznego pojazdu, a także błędne ustalenie jej wartości netto, z uwagi na to, iż cenę bazową wynikającą z w/w katalogu pomniejszono jedynie o podatek VAT 22 podatek akcyzowy 3.1 % zamiast o podatek VAT 22% i podatek akcyzowy 15.1 % (stosownie do rocznika pojazdu) i współczynniki takie jak braki uszkodzenia, ponadnormatywny przebieg, marży importera,

5/ naruszeni zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 192 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także naruszenie art. 122, 187 § 1 i 197 Ordynacji podatkowej przez:

a) pominięcie dokumentu – oświadczenia o dodatkowych kosztach poniesionych w związku z zakupem przedmiotowego pojazdu w wysokości 450 EUR, co znajdowało także odzwierciedlenie poprzez wskazanie tych dodatkowych kosztów w poz. 12 SAD, zaś wynikało z nich, iż przedmiotowy pojazd był pojazdem o zmniejszonej wartości, co wpływało na określenie jego wartości transakcyjnej – skarżący zarówno w toku postępowania przed organami celnymi jak i przed Sadem wskazywał, iż powierzchnia lakiernicza poprzedniego prawego błotnika była mocno porysowana, tylny prawy błotnik posiadał ślady naprawy, zaś tylny zderzak i tylna pokrywa bagażnika były w innym kolorze, co wynikało z faktu, iż pełnomocnik skarżącego /osoba, która sprowadzała pojazd na polski obszar celny/, zakupiła te w/w części, które brakowały wraz z tylną lampa, przednim prawym kierunkowskazem, przednią prawą lampą, a następnie przed wprowadzeniem pojazdu na polski obszar celny zamontowała te części.

b) Niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości przedmiotowego pojazdu, w sytuacji gdy istniały – zdaniem organu – okoliczności powodujące wątpliwości co do wartości celnej pojazdu i oparcie organu na katalogu z pominięciem cech indywidualnych przedmiotowego pojazdu.

Argumentacja na poparcie powyższych zarzutów została przedstawiona przez skarżącego w szczegółowym uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w paragrafie 1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedłożone do zgłoszenia celnego.

Zgodnie natomiast z art. 29 § 1, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25-28, jest ona ustalana na podstawie dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1. art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,

2. Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,

3. przepisów niniejszego działu III Kodeksu celnego.

Organ celny pierwszej instancji po porównaniu ceny transakcyjnej sprowadzonego pojazdu, wskazanej w rachunku eksportera z dnia 21.02.2003 r. /5.400 EUR/, z cenami tego typu pojazdów na rynku niemieckim, publikowanymi w katalogu Eurotax Schacke 2003 SPS-D 2/2003 /15.500 EUR/ miał uzasadnioną podstawę do zakwestionowania ceny transakcyjnej podanej w rachunku dołączonym do zgłoszenia celnego /art. 23 § 7 Kodeksu celnego/. W sytuacji, gdy wartość celna sprowadzonego pojazdu nie mogła być ustalona na podstawie art. 23 w oparciu o cenę transakcyjną, organ celny, w myśl art. 24 § 1, obowiązany był ustalić tę wartość, stosując w kolejności art. 25-28 Kodeksu celnego.

Powołując się na postanowienia Studium 1.1. – postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych – opracowanego przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej /WCO/, organ celny wyjaśnił, z jakich przyczyn nie było możliwe ustalenie w niniejszej sprawie wartości celnej na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego. W ocenie Sądu stanowisko to jest trafne i nie podważa go podniesiony przez skarżącego zarzut, że organ celny naruszył art. 25 i 26 Kodeksu celnego wskutek nie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu uzyskania materiałów porównawczych dla pojazdów identycznych lub podobnych, gdyż możliwość uzyskania takich materiałów budzi wątpliwości, ponieważ znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest problematyczne.

W konsekwencji organ celny postąpił prawidłowo uznając, że wartość celna przedmiotowego pojazdu powinna być ustalona na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, tj. według metody nazywanej metodą "ostatniej szansy".

Ustalając wartość celną na podstawie tej metody, organ celny powołał się na mające zastosowanie w sprawie postanowienia ww. Studium 1.1. i ustalił wartość pojazdu na podstawie średniej ceny rynkowej podanej w katalogu wydawnictwa "EUROTAX" 2003 PKWS/PL 2/2003.

Ceny podane w katalogu mają charakter cen średnich i są ustalane na podstawie analizy takich czynników, jak: wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu i nie zawierają marż.

Organ celny prawidłowo w związku z tym postąpił uznając, że cena przedmiotowego pojazdu nie mogła być pomniejszona, jak domaga się tego skarżący, o marżę, o której mowa w art. 27 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego.

Organ celny ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu w ten sposób, że od ceny wynikającej z katalogu wydawnictwa "EUROTAX" odliczył podatek VAT i podatek akcyzowy w wysokości 3,1 %.

Stanowisko to zaakceptował Sąd I instancji nie zważając na to, że organ II instancji nie wskazał przepisu prawa uzasadniającego zastosowanie podatku akcyzowego w wysokości 3,1 % czy też 15,1 % jak żądał skarżący, jak również nie wskazał w uzasadnieniu wyroku z jakiego przepisu prawa wynika, iż do pojazdu trzyletniego "ma zastosowanie stawka podatku akcyzowego 3,1 %". Z § 6 Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 18 marca 2002 r. w sprawie ustalenia wartości celnej używanych pojazdów samochodowych wynika zalecenie odliczania podatku akcyzowego min. w wysokości 3,1 % czy też zakaz korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia (w tym przebiegu) a także braków i uszkodzeń. Okoliczności sprawy zdają się wskazywać na to, że organy celne aczkolwiek formalnie nie powołały cyt. Komunikatu to jednak faktycznie stosowały się do zawartych w nim zaleceń. Z całą mocą należy podkreślić, że powyższy Komunikat zawierający "polecenie" jak wynika z preambuły, nie ma żadnego uzasadnienia prawnego i niedopuszczalne jest jego stosowanie w procedurze będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Ustalona wartość celna pojazdu, zdaniem Sądu, nie jest w pełni zgodna z zasadami postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych określonymi w powołanym wyżej Studium 1.1.

Zgodnie z pkt 23 tych zasad, przy opieraniu się na katalogach lub wyspecjalizowanych wydawnictwach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, należy uwzględniać stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (na przykład: nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty i akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia.

Organy celne nie uwzględniły tej okoliczności, mimo że z treści "rewizji pojazdu samochodowego" wynika, że przedmiotowy pojazd był uszkodzony, w określonym zakresie.

Odmowy uwzględnienia tej okoliczności nie może, zdaniem Sądu, uzasadniać zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym wydanym na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 marca 2001 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 17, poz. 197) gdyż przepisy te nie dotyczą metod ustalania wartości celnej towarów, albowiem akt ten dotyczy dokumentów, jakie powinny być dołączone do zgłoszenia celnego używanego pojazdu samochodowego. Wymagane w tym akcie dokumenty zostały dołączone przez skarżącego do zgłoszenia celnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że wartość celna przedmiotowego pojazdu została ustalona w sposób arbitralny, bez uwzględnienia stanu pojazdu i wszystkich elementów wpływających na jego wartość, co stanowiło naruszenie art. 29 § 2 pkt 7 Kodeksu celnego, a Sąd I instancji akceptując rozstrzygnięcie organu II instancji wydane z naruszeniem przytoczonych przepisów prawa oraz art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, wydał wyrok z naruszeniem art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a.

Ustosunkowując się do zarzutu w pkt 5 skargi kasacyjnej przyznać należy, że zarówno organy celne jak Sąd I instancji nie odniosły się do dodatkowych kosztów na które wskazywał skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji i skardze do WSA co potwierdza zasadność podniesionych zarzutów.

Powyższe oznacza konieczność zbadania tego i pozostałych zarzutów w tym potrzeby dopuszczenia dowodu z opinii biegłego m.in. na tle cyt. Studium 1.1. "Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych".

Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a.