Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1147/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Kozik (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2002 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

M. M. złożył w dniu 28 kwietnia 2002 r. w Urzędzie Skarbowym deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7, w której w rozliczeniu Agencji A za marzec 2002 r. wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 56.061,- zł. z której zażądał do zwrotu bezpośredniego kwotę 6.994,- zł, a do przeniesienia na następny miesiąc kwotę 49.067,- zł.

Pismem z dnia 20 lutego 2003 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego /w części dotyczącej podatku od towarów i usług/ M. M. zwrócił się z zapytaniem, dlaczego nie dokonano m.in. zwrotu podatku VAT wynikającego ze złożonej do Urzędu Skarbowego deklaracji VAT za luty 2002 r. w wysokości około 6.000,- zł. Podatnik wskazał, iż z Urzędu Skarbowego, w którym złożył deklarację VAT-7, z której wynika zwrot podatku, uzyskał informację o przekazaniu sprawy do Urzędu Skarbowego, wg właściwości. Ponadto M. M. poinformował organ, iż decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2002 r. dotyczącą wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zatem jego zdaniem, decyzja ta nie jest prawomocna i nie znajduje się w obrocie prawnym. Nadmienił, iż minęły już ustawowe terminy do dokonania zwrotu i należy go dokonać wraz z odsetkami za zwłokę.

Urząd Skarbowy w piśmie z dnia 20 marca 2003 r. poinformował, iż akta dotyczące podatków pośrednich zostały przekazane do Urzędu Skarbowego wg właściwości.

Urząd Skarbowy decyzją z dnia 26 maja 2003 r., powołując przepis art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz przepis art. 208 § 1 ordynacji podatkowej umorzył postępowanie wszczęte na wniosek M. M. dotyczące zwrotu podatku od towarów i usług za marzec 2002 r. jako bezprzedmiotowe.

Urząd Skarbowy w uzasadnieniu przedstawił, iż Prezydent Miasta decyzją z dnia 4 kwietnia 2002 r. wykreślił z dniem 18 października 2001 r. z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany dnia 21 stycznia 1998 r. - Agencja A M. M. S. Podstawą tej decyzji był prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 18 października 2001 r. w sprawie sygn. akt V Ka 699/01, w którym utrzymano w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. Wydział III Karny z dnia 9 stycznia 2000 r. w sprawie sygn. akt III K 1296/99, w którym orzeczono wobec M. M. m.in. zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres 10 lat od uprawomocnienia się wyroku. W wyniku odwołania od powyższej decyzji Prezydenta Miasta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 września 2002 r. orzekło o uchyleniu w/w decyzji z dnia 4 kwietnia 2002 r. w części określającej termin wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej, zaś w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ I instancji podjął prawidłową decyzję o wykreśleniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zaś bezpodstawnie określił terminu wykreślenia. Prezydent Miasta nie ma podstaw prawnych do określenia terminu wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bowiem o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej decyduje nie organ ewidencyjny lecz sąd.

Urząd Skarbowy wskazał, iż orzeczony prawomocnym wyrokiem Sądu zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres 10 lat od dnia 18 października 2001 r. wywołuje taki skutek, że czynności podjęte przez M. M. przed upływem wyznaczonego przez Sąd terminu nie wywołują skutków prawnych. Również złożenie deklaracji VAT-7 za marzec 2002 r. nie rodzi pożądanych skutków, w tym również nie ma podstaw prawnych do żądania zwrotu podatku od towarów i usług wynikającego z tej deklaracji. Równocześnie Urząd Skarbowy wskazał, iż zasadniczym celem postępowania podatkowego jest rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Jednak cel ten nie zawsze może być osiągnięty, również z uwagi na brak podstaw prawnych do oceny wniosku podatnika z punktu widzenia prawa materialnego. Orzeczony prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia działalności gospodarczej obowiązujący od dnia 18 października 2001 r. wykluczył czynności wykonywane przez M. M., bowiem zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt. 3 w/w ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. - przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

Równocześnie Urząd Skarbowy wyjaśnił, że deklaracja w której M. M. żąda zwrotu bezpośredniego dotyczy rozliczenia marca 2002 r. i kwoty 6.994,- zł, a nie jak podaje lutego 2002 r. i kwoty 6.000,- zł., co jednak nie wpływa na orzeczenie w sprawie.

M. M. w odwołaniu do Izby Skarbowej i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do merytorycznego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że wyrok Sądu Rejonowego Wydziału III Karnego o sygn. akt III K 1296/99 utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 18 października 2001 r. sygn. akt V Ka 600/01 zakazujący prowadzenia działalności gospodarczej na okres 10 lat, nie stanowi samoistnej podstawy do wdrożenia w życie i spowodowanie ujemnych skutków dla skarżącego. Zdaniem strony wyrok ten wywołuje taki skutek prawny, że musi powstrzymać się od prowadzenia działalności gospodarczej w sposób bezpośredni, co uczynił ustanawiając pełnomocników do prowadzenia działalności. Wskazuje, iż każda działalność gospodarcza jest zarejestrowana w Urzędzie Miejskim. Dopiero gdy Sąd prześle odpis wyroku o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej, Prezydent Miasta na tej podstawie może wydać decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Zaprzestanie faktycznej działalności gospodarczej następuje od momentu, gdy decyzja Prezydenta Miasta stanie się prawomocna z dniem wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. Dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Prezydenta Miasta, organ podatkowy może badać czy istnieją przesłanki do oceny wniosku z punktu widzenia prawa materialnego, ale z dniem wykreślenia a nie za okres wcześniejszy.

W niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2002 r. w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej została zaskarżona do Sądu, czyli jest nieprawomocna. Zdaniem M. M. rozstrzygnięcie sprawy deklarowanego zwrotu podatku od towarów i usług jest przedwczesne i pochopne.

Izba Skarbowa decyzją z dnia 8 sierpnia 2003 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż wyrokiem sygn. akt III K 1296/99 z dnia 9 stycznia 2000 r. Sąd Rejonowy w G. III Wydział Karny orzekł zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez M. S. M. przez okres 10 lat od uprawomocnienia się wyroku. Sąd Okręgowy w G. V Wydział Karny wyrokiem sygn. akt V Ka 699/01 z dnia 18 października 2001 r. wyrok Sądu Rejonowego utrzymał w mocy. Zgodnie z prawomocnym orzeczeniem Sądu przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się wyroku czyli od dnia 18 października 2001 r. M. M. obowiązuje zakaz prowadzenia działalności gospodarczej.

Deklaracja dla podatku od towarów i usług VAT-7 z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym w wysokości 56.061,- zł, z której skarżący zażądał do zwrotu na swój rachunek kwoty 6.994,- zł. wniesiona dnia 28 kwietnia 2002 r. dotyczyła rozliczenia prowadzonej działalności gospodarczej za marzec 2002 r. czyli okresu w którym obowiązywał zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez M. M.

Merytoryczne rozpoznanie sprawy zwrotu podatku wykazanego w deklaracji VAT-7 może nastąpić jedynie na podstawie przepisów prawa materialnego a konkretnie ustawy o podatku od towarów i usług. Natomiast, art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, iż przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Konsekwencją pozbawienia M. M. prawa wykonywania działalności gospodarczej jest brak możliwości stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, tym samym nie ma podstaw do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy.

W uzasadnieniu swojej decyzji Izba Skarbowa wskazała, iż art. 95 § 2 kodeksu cywilnego stanowi, iż czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego, a więc pełnomocnik wykonuje czynności na rachunek i rzecz mocodawcy. W sytuacji, gdy wyrok Sądu zakazuje prowadzenia działalności gospodarczej skarżącemu, to wyklucza tym bardziej prowadzenia działań gospodarczych przez jego pełnomocników.

Zgodnie z treścią art. 208 ust. 1 ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy uznał, że wobec zniesienia uprawnień do wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego jak i pełnomocników, postępowanie podatkowe w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej ze złożonej deklaracji VAT-7 za marzec 2002 r. stało się bezprzedmiotowe.

Izba Skarbowa wskazała również, iż zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez M. M. oraz termin od którego zakaz ten obowiązuje wynika bezpośrednio z orzeczenia Sądu i jest wiążący jednakowo dla skarżącego, organów podatkowych oraz organów samorządowych. Z tego względu postępowanie prowadzone przez organy samorządowe dotyczące wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej jest niezależne od postępowania podatkowego i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku na powyższą decyzję Izby Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. M. M. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia względnie orzeczenie przez organ II instancji co do istoty sprawy.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił obrazę przepisów konstytucyjnych oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podtrzymano argumenty zawarte w odwołaniu. Skarżący wskazał na błędną interpretację przepisów prawa. Skarżący wskazał, że wyrok Sądu który został powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uprawomocnił się dnia 18 października 2001 r., lecz wykonalność tego wyroku może nastąpić po wydaniu przez Sąd stosownych zarządzeń, na co wskazuje przepis art. 9, 181 i 184 k.k.w., zaś w żadnym razie od daty uprawomocnienia się wyroku.

Zdaniem M. M., jeżeli Sąd przesyła organom podatkowym wyrok w sprawie w marcu lub w kwietniu 2002 r., to wyroku tego nie można stosować do wcześniejszego okresu. Ponadto, skarżący uważa, że wydany przez Sąd zakaz dotyczy prowadzenia działalności gospodarczej bezpośrednio przez skarżącego, bowiem Sąd nie zabronił skarżącemu bycia właścicielem przedsiębiorstwa, a jedynie zarządzania nim i podejmowania w jego imieniu decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 24 stycznia 2004 r. skarżący M. M. odpowiadając na pismo Sądu wniósł o rozpoznanie sprawy niniejszej w trybie uproszczonym.

Dyrektor Izby Skarbowej piśmie procesowym z dnia 19 marca 2004 r. zawiadomił Sąd, że nie zgłasza żądania przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z uwagi na treść oświadczenia M. M. i Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd na zasadzie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) rozpoznał sprawę niniejszą w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga M. M. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Izby Skarbowej nie narusza prawa.

Izba Skarbowa dokonała prawidłowej oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy i zasadnie uznała, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w sprawie z wniosku podmiotu nie będącego podmiotem gospodarczym, który z samej istoty nie może wykonywać czynności opodatkowanych podatkiem VAT i tym samym nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Zdaniem Sądu organy podatkowe obu instancji rozpoznając sprawę niniejszą nie naruszyły przepisów konstytucyjnych, ani też nie popełniły błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Również wbrew poglądowi skarżącego orzeczony w wyroku Sądu w sprawie karnej, wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres lat dziesięciu, wywołuje skutek od chwili jego uprawomocnienia się tj. od dnia 18 października 2001 r. i wynika to wprost z art. 9 § 2 k.k.w., zgodnie z którym, orzeczenie staje się wykonalne z chwilą uprawomocnienia. Z mocy art. 181 k.k.w. sąd przesyła odpis wyroku z orzeczonym wobec oskarżonego zakazem prowadzenia określonej działalności gospodarczej, odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego lub dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej objętej zakazem. Na zasadzie art. 184 k.k.w. w owym zawiadomieniu sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka (art. 9 § 2 k.k.w.). Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia koncepcji skarżącego by Sąd Rejonowy wydawał zarządzenia w trybie k.k.w., ma on bowiem jedynie wykonać swój obowiązek dokonując stosownych zawiadomień.

Orzeczony wobec M. M. zakaz prowadzenia działalności gospodarczej obowiązuje zatem zgodnie z ww. przepisami od daty uprawomocnienia się wyroku skazującego go na tą karę i na obowiązywanie owego zakazu nie ma żadnego wpływu istnienie decyzji właściwego organu o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, czy też jej brak.

Prawidłowe jest w konsekwencji powyższego stanowisko Izby Skarbowej, że postępowanie prowadzone przez organy samorządowe dotyczące wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej jest niezależne od postępowania podatkowego i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Organy podatkowe są bowiem związane postanowieniami prawomocnego wyroku skazującego, w którym orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i to właśnie ten wyrok jest wiążący dla organów podatkowych, a nie będące jego skutkiem i wydawane w jego wykonaniu, orzeczenia organów samorządowych.

W ocenie Sądu nie jest prawidłowe stanowisko skarżącego, że wyrok skazujący go na karę dodatkową - zakaz prowadzenia działalności gospodarczej - wywołuje jedynie taki skutek prawny, że musi powstrzymać się od prowadzenia działalności gospodarczej w sposób bezpośredni, ale może dalej prowadzić działalność gospodarczą ustanawiając pełnomocników do jej prowadzenia.

Orzeczony w wyroku skazującym w sprawie karnej zakaz prowadzenia działalności gospodarczej ma ten skutek, że skazany na taką karę nie może prowadzić żadnej działalności gospodarczej, również przez pełnomocnika, gdyż jak słusznie wskazała Izba Skarbowa, zgodnie z art. 95 § 2 k.c. czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego, a więc pełnomocnik wykonuje czynności na rachunek i rzecz mocodawcy. Ponadto orzeczenie przedmiotowego zakazu skutkuje wykreśleniem skazanego z ewidencji działalności gospodarczej i niemożnością ponownego wpisu do tej ewidencji w okresie obowiązywania zakazu.

Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skargę należało oddalić.