Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1686/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 61, art. 64 ust. 1-4, art. 64d ust. 1, art. 140aa ust. 1-4, art. 140ab ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 74 ust. 1-3, art. 75
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: § 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K.J.-C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej: k.p.a., art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), zwanej dalej: p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260), zwanej dalej: u.d.p., § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 951), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: [...]WITD) z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]nakładającą na K. J. prowadzącą działalność pod nazwą K. (zwaną dalej: Stroną, Skarżącą) karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu [...] lipca 2013 r. w W. na drodze krajowej nr [...] o dozwolonym ruchu pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej 11,5 t, został zatrzymany do kontroli 2-osiowy samochód ciężarowy marki [...]

o nr rejestracyjnym [...], którym kierował P. J.. Wskazanym samochodem na trasie [...] wykonywany był transport ładunku podzielnego, tj. folii do sianokiszonki w ilości 480 szt. umieszczonych na 8 paletach, załadowanego na terenie i przez pracowników przedsiębiorcy A. z siedzibą w T. W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych pojazdu dokonano ważenia pojazdu. Ważenia dokonano wagami typu SAW 10C na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiarów mas i nacisków osi, wyposażonym we wnęki o głębokości dostosowanej do wysokości użytych wag, położonym w W. W toku kontroli, po odjęciu możliwych błędów pomiarowych – 2 % zaokrąglonych do 0,1, t w górę, stwierdzono, że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej samochodu wynosi 14,1 t, tj. przekracza dopuszczalne wartości o 2,6 t (22,61%), a rzeczywista masa całkowita pojazdu z ładunkiem wynosi 20,75 t, tj. przekracza dopuszczalne wartości o 2,75 t (15,28%). Na podstawie ustalonych parametrów wymiarowo-wagowych ustalono, że do wykonywania kontrolowanego przejazdu niezbędne jest zezwolenie kategorii VII, którego kierowca nie okazał w toku kontroli.

Organ I instancji powołaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. wydaną na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 p.r.d. i art. 104 § 1 k.p.a. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. W uzasadnieniu decyzji [...]WITD stwierdził, że argumenty przedstawione przez stronę w toku postępowania wyjaśniającego nie pozwalają na wyłączenie jej odpowiedzialności z tytułu stwierdzonego naruszenia przepisów prawa. Organ wskazał, że ważenie zostało przeprowadzone przy wykorzystaniu wag SAW 10C posiadających w chwili kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej oraz świadectwo homologacji D98-09-08 na stanowisku spełniającym wymogi stawiane przez producenta wag i zostało wyposażone we wnęki pozwalające na uniknięcie konieczności stosowania podkładek wyrównawczych. Odnosząc się do argumentów skarżącej zgłaszanych w toku postępowania wyjaśniającego, podniósł także, że ważenie wagami SAW 10C może odbywać się przez jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami i pod wszystkimi osiami albo ważenie może być dokonywane etapami, w zależności od liczby osi pojazdu. Organ wskazał przy tym, że z faktu, iż instrukcja zaleca ważenie równoczesne, nie można uznawać, że nie dopuszcza odstępstw od takiego sposobu dokonywania pomiarów.

Organ I instancji podniósł również, że skarżąca wykonując przewóz ładunku podzielnego, miała możliwość, a co za tym idzie obowiązek, wykonania przewozu drogowego pojazdem normatywnym w zakresie masy całkowitej oraz nacisków osi. Organ podkreślił przy tym, że z informacji uzyskanych od załadowcy przewożonego w dniu kontroli ładunku wynika, że strona wysyłając własny pojazd po odbiór towaru, znała wagę pojedynczej palety ładunku oraz że zostanie załadowanych osiem sztuk palet. Tym samym skarżąca podejmując się odbioru przedmiotowego ładunku własnym środkiem transportu, godziła się na powstanie stwierdzonego naruszenia, tj. załadunku towaru o masie o 3 t większej niż dopuszczalna dla wykorzystywanego samochodu ciężarowego. Wskazał przy tym, że skarżąca jako profesjonalny przewoźnik drogowy powinna podejmować wszelkie możliwe czynności zmierzające do wykonywania przewozu drogowego pojazdem normatywnym. Ostatecznie organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania w oparciu o art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit a) i b) p.r.d. w związku z czym nałożył na stronę karę pieniężną jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII.

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżąca złożył odwołanie od powyższej decyzji [...]WITD, wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości z uwagi na ustalenie stanu faktycznego na podstawie urządzeń nieprzeznaczonych do tego celu. Uzasadniając złożone odwołanie, pełnomocnik podniósł, że zgodnie z instrukcją wag SAW 10C służą one do pomiaru obciążenia osi pojazdu, a nie do wyznaczania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu oraz zwrócił uwagę, że instrukcja zaleca jednoczesny pomiar dla wszystkich kół z zastosowaniem odpowiedniej liczby połączonych wag typu SAW. Ponadto skarżąca powołała się na treść wystąpienia pokontrolnego Najwyższej Izby Kontroli z dnia 21 lipca 2011 r. oraz stanowisko Głównego Urzędu Miar w zakresie możliwości pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej wagami typu SAW. Pełnomocnik zwrócił również uwagę na brak regulacji prawnej dotyczącej ważenia za pomocą wag służących do pomiarów statycznych i wniósł, powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw o umorzenie postępowania (Dz. U. Nr 222, poz. 1321, dalej: ustawa zmieniająca).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. GITD utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie [...]WITD. Podniósł, że stanowisko Najwyższej Izby Kontroli oraz stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r., zalecające stosowanie do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej wag nieautomatycznych klasy dokładności III zamiast wag klasy IIII, tj. wag zastosowanych w toku kontroli w dniu [...] lipca 2013 r., nie zostało uznane za przekonujące z uwagi na brak rzeczowej argumentacji, która stanowiłaby podstawę dla tezy postawionej w piśmie Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] kwietnia 2011 r. Ponadto Organ odwoławczy zauważył, że wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, niewydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych.

Ponadto GITD zauważył, że z uwagi na brak regulacji prawnej dotyczącej procedury ważenia pojazdów przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego wykonując czynności pomiaru, stosują zapisy instrukcji wag dołączonych przez producentów, które nie wykluczają możliwości ważenia pojazdu z wykorzystaniem jedynie dwóch wag, przy zachowaniu odpowiednich wymogów dotyczących ważenia w przypadku nawierzchni nierównej oraz ewentualnego zastosowania podkładek wyrównawczych. W sytuacji takiej, zsumowanie nacisków osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że ważenie pojazdu w czasie kontroli odbyło się na stanowisku legitymującym się protokołem pomiaru pochylenia terenu, posiadającym wnęki umożliwiające rezygnację z zastosowania podkładek wyrównawczych i przy wykorzystaniu wag posiadających ważne świadectwa legalizacji. GITD wskazał przy tym, że wagi o dokładności klasy IIII zostały dopuszczone do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia stosownymi dokumentami, a ich zastosowanie wynika z takich aktów prawnych jak Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. UE L z 2009 r. Nr 122 s. 6) czy Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Ponadto GITD wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi ± 1,5 e, tj. 75 kg, a błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, tj. 150 kg. Tymczasem, jak podkreślił organ odwoławczy, uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę. Tym samym GITD uznał, że procedura ważenia była przeprowadzona poprawnie, a materiał dowodowy został zgromadzony prawidłowo.

GITD, uzasadniając decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji WITD, wskazał, że przejazd pojazdem nienormatywnym możliwy jest na podstawie udzielonego zezwolenia, a w przypadku jego braku lub naruszenia warunków zezwolenia nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że prawna niemożność uzyskania zezwolenia pozbawiona jest znaczenia dla nałożenia przedmiotowej kary. Ponadto GITD podniósł, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d., a strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. Organ wskazał przy tym, że przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym niestanowiącym ładunku sypkiego ani drewna, a skarżąca, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem przewozów zobowiązana jest do stosowania wyższych wymagań w zakresie należytej staranności. Ponadto GITD zauważył, że o braku wpływu można mówić w przypadku, gdy winę za powstanie naruszenia ponosi wyłącznie osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że art. 61 p.r.d. ustanawiający zakaz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu jest skierowany do nieograniczonego kręgu adresatów, w tym również do podmiotów wykonujących przejazdy. GITD wskazał także, że wyjaśnienia Skarżącej złożone pismem z dnia [...] października 2013 r. nie stanowią dowodów świadczących, iż dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Na wskazane powyżej orzeczenie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją [...]WITD i zwrot kosztów procesu. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała na stosowanie przez organy administracji przepisów administracyjno-karnych w sposób rozszerzający przez zastosowanie analogii i domniemań. Ponadto skarżąca wskazała, że GITD nie informując należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego naruszył zarówno art. 8, jak i art. 9 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała także zgłaszane poprzednio zastrzeżenie zanieczyszczenia miejsca ważenia mogące mieć wpływ na wyniki pomiarów i stwierdziła, że oświadczenie GITD o oczyszczeniu miejsca ważenia sprzętem znajdującym się na wyposażeniu pojazdów Inspekcji Transportu Drogowego nie zostało poparte żadnym materiałem dowodowym. Jednocześnie Skarżąca podniosła, że stanowisko ważenia nie było przystosowane do dokonywania pomiarów pod względem stanu technicznego, nie posiadało dokumentacji stwierdzającej zgodność z warunkami określonymi w przepisach Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345), a kierowca kontrolowanego pojazdu podpisujący protokół kontroli nie posiadał wystarczającej wiedzy w zakresie tych uregulowań. Skarżąca wskazała przy tym, że protokół pomiaru pochylenia terenu daje wyłącznie gwarancję w zakresie pochylenia powierzchni w strefie ważenia na dzień dokonania pomiarów przez geodetę. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi poczynienie nieprawidłowych ustaleń, dokonania nieprawidłowej kwalifikacji naruszeń według p.r.d. i, naruszenie, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz niezastosowanie art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej Skarżąca ponownie wskazała, że ważenia dokonano wagami nieprzystosowanymi do pomiaru masy całkowitej pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i zaznaczając, że z akt sprawy wynika, iż Skarżąca została poinformowana o wszystkich istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie dla jej prawnej odpowiedzialności, a co za tym idzie zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. jest niezasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonywana w tak określonych ramach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa w sposób uzasadniający uchylenie decyzji.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja GITD z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję [...]WITD z dnia [...] stycznia 2014 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Podstawę materialnoprawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stanowił art. 140aa ust. 1-3 p.r.d., zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Z kolei w ust. 3 pkt 1 cyt. art. przewidziano, iż karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się m.in. na podmiot wykonujący przejazd.

Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego, zawartą w art. 2 pkt 35a p.r.d., jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Z kolei według art. 64 ust. 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;

2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1;

3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego przez pilota, w przypadku gdy pojazd przekracza co najmniej jedną z wielkości w tym przepisie wymienionych (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca);

4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.

Nadto, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, o czym stanowi art. 64 ust. 3 p.r.d. Stosownie zaś do ust. 4 art. 64 p.r.d. kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I.

W sprawie nie było kwestionowane, że kontrola miała miejsce na drodze krajowej nr 1, na której dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Nie było również podważane, że zatrzymanym do kontroli pojazdem był dwuosiowy samochód ciężarowy marki [...], którym przewożono 480 sztuk folii do sianokiszonki umieszczonych na 8 paletach. W dokumencie WZ nie podano wagi ładunku. Pojazdem, należącym do skarżącej kierował P. J.

W trakcie kontroli (co zostało przyjęte w skarżonych decyzjach) ustalono, że pojazd skarżącej przekraczał parametry w zakresie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, albowiem stwierdzono, że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej samochodu wynosił 14,1 t, a tym samym przekroczono wartość dopuszczalną przewidzianą dla dróg, po których dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t o wartość 2,6 t czyli o 22,61 % oraz że rzeczywista masa pojazdu z ładunkiem wynosiła 20,750 t, co skutkowało przekroczeniem o 2,750 t (15,28 %) dopuszczalnej wartości wynoszącej 18 t.

W ocenie organów, mając na uwadze wyniki ważenia pojazdu, jego kierowca powinien był legitymować się zezwoleniem kategorii VII, którego (ani żadnego innego) nie posiadał.

Zgodnie z treścią art. 64d ust. 1 p.r.d. zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego jest wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd po drogach publicznych w wyznaczonym czasie, na trasie wyznaczonej w zezwoleniu. Zezwolenie wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI i oczywiście – ładunek musi być niepodzielny.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo zakwalifikowały stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

O uznaniu, że na przejazd kontrolowanego pojazdu skarżąca powinna była uzyskać zezwolenie kategorii VII zadecydowała wartość – rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej samochodu, przekraczający 11,5 t. Okoliczność, że miało zostać stwierdzone także przekroczenie dmc, nie miało wpływu na wynik postępowania.

Skarżąca zaś nie kwestionowała, że użyte wagi SAW 10C mogą być wykorzystywane do pomiaru obciążenia osi. Twierdziła tylko że nie są przydatne do ważenia osi wielokrotnych pojazdu, które w kontrolowanym pojeździe nie występowały oraz do pomiaru masy całkowitej pojazdu. Zgłaszała zastrzeżenia co do sposobu przeprowadzenia ważenia, okoliczności, w jakich je przeprowadzono.

Mimo że organy nie dołączyły do akt instrukcji wag ani ich świadectwa homologacji, co uczyniono dopiero na etapie postępowania sądowego, z pism skarżącej (choćby wyjaśnienia z dnia [...] października 2013 r.) wynikało, że zna zapisy instrukcji użycia spornych wag, a jej kierowca został pouczony podczas kontroli o zasadach użycia wag SAW 10C i został zapoznany z instrukcją ich działania. Wobec tego, opisanego uchybienia organów inspekcji transportu drogowego nie należy kwalifikować jako naruszenia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.

Kierowcy zostały okazane świadectwa legalizacji ponownej użytych wag, co wynika z zapisów protokołu kontroli. Ze świadectw legalizacji ponownej wag wynika, że wagi te miały klasę dokładności - IIII.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) w § 3 pkt 1 zawierającym definicję wagi nieautomatycznej (przyrząd pomiarowy służący do określania masy ciała oraz mogący służyć do określania innych, związanych z masą wielkości, ilości, parametrów albo właściwości, wykorzystujący działanie na ciało siły grawitacji, wymagający udziału operatora podczas ważenia) oraz w załączniku określającym dopuszczalne błędy graniczne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownych wskazuje, że wagi klasy dokładności IIII mogą służyć do określania wielkości, parametrów związanych z masą. Podobnie dyrektywa nr 23/2009 dopuszcza możliwość wykorzystania wag klasy dokładności IIII do określania masy dla obliczania kary (art. 1ust. 2 lit. a (ii) w zw. z art. 4 zd. 1 w zw. z załącznikiem I).

Zatem i tego argumentu skarżącej nie można uwzględnić.

Co do przebiegu kontroli i miejsca, w którym dokonano ważenia, również nie można zgodzić się z argumentacją strony. Należy zauważyć, że kierujący pojazdem nie tylko, że nie odmówił podpisania protokołu, ale też nie zgłosił uwag; protokół podpisał bez zastrzeżeń. Składając podczas kontroli zeznania w charakterze świadka także nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń do czynności kontrolnych.

Z protokołu kontroli wynika, że kierowcę pouczono o jego uprawnieniach związanych z kontrolą, kierowca brał czynny udział w czynnościach kontrolnych, protokół został mu odczytany przez kontrolujących, a kopię protokołu przekazano kierującemu. Zastrzeżenia do protokołu kontroli skarżąca zgłaszać zaczęła dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary.

Jednocześnie należy podkreślić, że protokół kontroli obrazuje przeprowadzone czynności kontrolne, w myśl art. 74ust. 1 u.t.d. Protokół ten podpisuje inspektor i kontrolowany, który ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli (art. 74 ust. 2 u.t.d.). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu (art. 74 ust. 3 u.t.d.).

Protokół z kontroli ma wysoki walor dowodowy, w szczególności w związku z tym, iż jego treść (art. 75 u.t.d.) wykorzystywana jest do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania, zaś same ustalenia z protokołu z kontroli drogowej wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Jest on w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, zatem nie może zawierać żadnych wątpliwości, co do okoliczności sprawy. Ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Protokół z kontroli drogowej korzysta, jako dokument urzędowy z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który - tak jak w sprawie - podpisał go bez zastrzeżeń, nie korzystając z możliwości wniesienia uwag, co do treści ustaleń. Odpowiadający wymaganiom art. 68 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, protokół z kontroli drogowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Obrazuje stan faktyczny, który mógłby być później trudny do odtworzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r,., sygn. akt II GSK 2301/11 i powołane w nim orzecznictwo, Lex nr 1296043).

Wobec tego zastrzeżenia co do czynności kontrolnych udokumentowanych w protokole kontroli oraz samego protokołu zgłaszane przez stronę należało uznać za spóźnione i nieuzasadnione, nie poparte innym materiałem dowodowym i zgłoszone na użytek toczącego się postępowania.

W tej sytuacji, w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny, służby kontrolujące miały obowiązek nałożyć karę pieniężną(art. 140aa ust. 1 p.r.d.), o ściśle określonej wysokości, odnoszonej do wielkości stwierdzonego naruszenia według art. 140ab ust. 1 p.r.d.

Zauważyć należy, że omawiane przepisy ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, która ma charakter obiektywny co oznacza, że znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego przewóz w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia.

Organ nie ma możliwości miarkowania kary, gdyż art. 140ab p.r.d. wyraźnie określa jej wysokość za poszczególne naruszenia. Zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) 1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

Wobec powyższego, skoro stwierdzono, że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej samochodu wynosił 14,1 t, a tym samym przekroczono dopuszczalną wartość o 2,6 t czyli o 22,61 %, to karę należało nałożyć na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d.

Sąd podziela stanowisko organu, że skarżąca nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Okoliczności, określone ściśle w art. 140aa ust. 4 p.r.d., wyłączające odpowiedzialność, za stwierdzone naruszenie powinien udowodnić podmiot wykonujący przejazd, bowiem to on wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki, i tylko on ma wiedzę o istotnych w tym zakresie okolicznościach.

Organ administracji szeroko odniósł się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika i wyjaśniał, jak należy rozumieć dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia. Słusznie wywiódł, że oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności, co wpływa na zwiększenie wymagań wobec takiego podmiotu. Sytuacja braku wpływu ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Obowiązki związane z przejazdem wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Określają one sposób przewożenia ładunku, warunki techniczne pojazdu i związane z nimi parametry normatywne kontrolowanego pojazdu, warunki związane z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia, kwestie podzielności ładunku i wynikającą z tego faktu możliwość uzyskania określonej kategorii zezwolenia, dopuszczalne naciski osi przewidzianych dla danej drogi. Przepis art. 61 p.r.d. określa zaś warunki umieszczania ładunku na pojeździe, sposób jego zabezpieczenia i wymagane oznakowanie ładunku wystającego poza przednią, tylną i boczne płaszczyzny obrysu pojazdu. Przepis ten w ust.1stanowi, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Z kolei z mocy ust. 2 ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby:

1) nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę;

2) nie naruszał stateczności pojazdu;

3) nie utrudniał kierowania pojazdem;

4) nie ograniczał widoczności drogi lub nie zasłaniał świateł, urządzeń sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych tablic albo znaków, w które pojazd jest wyposażony.

Jednocześnie ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu (ust. 3). Urządzenia służące do mocowania ładunku powinny być zabezpieczone przed rozluźnieniem się, swobodnym zwisaniem lub spadnięciem podczas jazdy (ust. 4).

Podmiot wykonujący przejazd powinien mieć więc wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu - powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu.

Skarżąca nie wykazała okoliczności, które uwalniałyby ją od odpowiedzialności, w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d.

Natomiast odnosząc się do przesłanek uwalniających przewoźnika od odpowiedzialności określonych w art. 140aa ust. 2 pkt 2 p.r.d., należy stwierdzić, że przewożony ładunek nie był ani sypki, ani drewnem; przepis ten tylko w przypadku przewozu wskazanych materiałów pozwala na rozważenie zwolnienia z odpowiedzialności przewoźnika.

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w art. 107 § 3 k.p.a. Nie dopuściły się przy tym wskazywanych w skardze naruszeń.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.