Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 947/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 117 ust.4, art.6  ust.2 pkt. 6 a
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Mirosław Bator Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Szefa Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pismem z 28 lutego 2017 r. A. S. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie, że w okresie od 14 lutego 1976 r. do 1 sierpnia 1976 r. (po zwolnieniu z pracy w [...]), od 30 czerwca 1982 r. do 7 września 1982 r. (po zwolnieniu z pracy w WSS "[...]" w T.) oraz od 17 kwietnia 1983 r. do 1984 r. (po zwolnieniu z WZSR "[...]" w T. do chwili uzyskania renty) pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. W obszernym uzasadnieniu wniosku wnioskodawca szczegółowo przedstawił historię swojego zatrudnienia, okoliczności, w których był z pracy zwalniany względnie bezskutecznie o pracę zabiegał oraz okoliczności, które – w jego ocenie – świadczą o tym, że miało to związek z jego działalnością opozycyjną i stanowiło przejaw represji politycznych.

Wnioskodawca do wniosku dołączył liczne dokumenty (wymienione na s. 2, 4-6 wniosku), a w szczególności: świadectwa pracy z [...] za okres od 15 listopada 1980 r. do 31 maja 1982 r. i od 1 czerwca 1982 r. do 30 czerwca 1982 r., świadectwo pracy z WZSR "[...]" w T., świadectwo pracy z [...], odpowiedź na odwołanie od wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy z 19 maja 1982 r., postanowienie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w T. z 20 maja 1982 r., wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z 13 sierpnia 1982 r., pismo Prokuratury Generalnej z 24 lutego 1983 r., pismo Prokuratora Wojewódzkiego z 18 kwietnia 1983 r., pismo Naczelnika Wydziału Ogólnego KWMO w T., pismo Prokuratora Prokuratury Generalnej z 29 lutego 1988 r., świadectwo lekarskie z 29 sierpnia 1983 r., szpitalną kartę informacyjną z 29 sierpnia 1983 r., zaświadczenia lekarskie z 7 listopada 1988 r. i z 11 października 1983 r., postanowienie o umorzeniu dochodzenia z 30 maja 1984 r., skierowanie do pracy z 10 czerwca 1983 r., pismo zastępcy Naczelnika Wydziału Ogólnego WUSW w T. z 28 stycznia 1985 r., opinie z 7 lipca 1982 r. i z 26 listopada 1983 r., pisma wnioskodawcy z 7 czerwca 1982 r., z 1 lipca 1982 r., z 24 kwietnia 1982 r., z 14 maja 1982 r., z 1 czerwca 1982 r., orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa z 24 maja 1984 r., z 20 marca 1984 r., z 17 października 1985 r., z 1 października 1986 r., z 5 lipca 1989 r., z 4 września 1991 r. oraz z 8 września 1994 r. i wypis treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 23 sierpnia 2001 r. Następnie wnioskodawca dołączył jeszcze pismo z 7 października 1980 r.

Do akt sprawy załączono także decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 24 sierpnia 2016 r., znak [...], potwierdzającą wobec wnioskodawcy status osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz status działacza opozycji antykomunistycznej.

Pismem z 29 marca 2017 r. organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego oraz o nadesłanie informacji organu emerytalno-rentowego o okresach składkowych i nieskładkowych. Wnioskodawca został też pouczony o przysługujących mu uprawnieniach procesowych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z 27 kwietnia 2017 r. wnioskodawca wskazał na przyczyny, dla których nie może zaoferować dowodu z zeznań świadków i powołał się na wcześniej złożone dokumenty, w tym postanowienie prokuratora. Przedłożył nadto kartę przebiegu zatrudnienia, decyzję ZUS z 3 września 2010 r. i fakturę z 6 kwietnia 2017 r.

Pismem z 25 maja 2017 r. organ ponownie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego – podkreślając, że dowodami w przedmiotowej sprawie mogą być np. oświadczenia świadków. W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca podał w szczególności, że nie ma kontaktów z byłymi współpracownikami, a ponadto firmy, w których pracował, już nie istnieją. Dodał, że dokumenty, które posiada, organowi przesłał.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 11 sierpnia 2017 r., znak [...] odmówił potwierdzenia, że wnioskodawca nie wykonywał pracy z przyczyn politycznych we wnioskowanych okresach. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że zainteresowany do wniosku nie dołączył dokumentów stwierdzających, iż pozostawanie bez pracy miało charakter represji politycznych.

Pismem z 8 września 2017 r. wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 6 listopada 2017 r., znak [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy – utrzymał w mocy ww. decyzję własną.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ zaznaczył m.in., że oceny dokumentów i zeznań dokonuje się w tego typu sprawach zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1255 ze zm.; obecnie (Dz.U. z 2018 r., poz. 276), dalej "ustawa o kombatantach". Dalej organ wyjaśnił, że dla wydania decyzji pozytywnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1383; obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 1270), dalej "ustawa z 17 grudnia 1998 r.", konieczne jest łączne wystąpienie następujących przesłanek – ustalenie: 1) że osoba zainteresowana przed dniem 4 czerwca 1989 r. pozostawała bez pracy, 2) że stan ten był powodem represji o charakterze politycznym oraz, 3) że okres pozostawania bez pracy nie został zaliczony do stażu pracy, od którego zależy prawo do świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie innych przepisów. W praktyce przepis ten dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną) następnie przez krótszy lub dłuższy okres nie mogły znaleźć zatrudnienia. Zdaniem organu przepisy te odnoszą się do sytuacji wcale nie rzadkich, ale jednak z punktu widzenia ogólnych zasad rządzących systemem ubezpieczeń społecznych wyjątkowych i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Następnie organ wskazał, że rozpoznając sprawę zapoznał się z całością zgromadzonych akt administracyjnych, dokonał również przeglądu akt o nr [...] w sprawie ubiegania się przez wnioskodawcę o nadanie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej. W ocenie organu wnioskodawca nie udokumentował podstawy faktycznej zgłoszonego żądania. W sprawie brak jest bowiem dowodów wskazujących na to, że pozostawanie bez pracy we wskazanych okresach miało podłoże polityczne.

A. S. wniósł skargę na powyższą decyzję z 6 listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie zarówno przepisów Konstytucji RP (m.in. art. 2, art. 7, art. 31 ust. 2 zd. 1, art. 32 ust. 1), jak i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), dalej "K.p.a." (art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3). W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie, ponownie przytoczył okoliczności, które w jego ocenie świadczą o tym, iż nie wykonywał pracy z przyczyn politycznych; powołał się na przedłożone dokumenty oraz akta sprawy zakończonej decyzją organu z 24 sierpnia 2016 r., znak [...], potwierdzającą wobec skarżącego status osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz status działacza opozycji antykomunistycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 5 lipca 2018 r. sygn. II SA/Kr 61/18 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia oraz brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego decyzji.

Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią powołane w jej sentencji oraz uzasadnieniu przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r.: art. 6 ust. 2 pkt 6a, zgodnie z którym okresami składkowymi są m.in. okresy niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych, oraz art. 117 ust. 4. Ten drugi przepis – który ma silniejszą konotację kompetencyjną i procesową niż materialną – stanowi, że okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W ocenie Sądu dokonana przez organ wykładnia powołanych przepisów, prowadząca do wyznaczenia zakresu relewantnych faktów i środków dowodowych, za pomocą których powinny one być wykazane (dokumenty, zeznania świadków) – była generalnie prawidłowa i nie budziła istotnych zastrzeżeń.

Sąd stwierdził jednak wadliwość decyzji z uwagi na deficyt ustaleń faktycznych, brak oceny znajdujących się w aktach dowodów oraz brak uzasadnienia faktycznego decyzji, czym organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 K.p.a.

Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja uzasadnienia faktycznego spełniającego te kryteria nie zawiera, co więcej właściwe nie zawiera go w ogóle. Organ w obu decyzjach – gdy chodzi o sferę faktu – w zasadzie ograniczył się do konstatacji, że skarżący nie udokumentował podstawy faktycznej zgłoszonego żądania i że w sprawie brak jest dowodów wskazujących na to, iż pozostawanie skarżącego bez pracy w odnośnych okresach miało podłoże polityczne. Zdaniem sądu na podstawie lektury samego uzasadnienia decyzji można by mniemać, że skarżący nie sformułował żadnych twierdzeń i nie przedłożył żadnych dokumentów – a tymczasem analiza akt sprawy pokazuje, że jest inaczej. Skarżący już do wniosku dołączył rozliczne dokumenty; ich znaczenia w niniejszej nie można na tym etapie przesądzać, ale nie można go też apriorycznie wykluczać. Dokumenty te wymagają oceny z uwzględnieniem dyrektyw wynikających z art. 80 K.p.a., zaś wyniki tej oceny powinny znaleźć odzwierciedlenie w motywach rozstrzygnięcia.

Jako dowody, które potencjalnie mogą mieć znaczenie w niniejszej sprawie, sąd wskazał dokumenty znajdujące się w aktach postępowania zakończonego decyzją organu z 24 sierpnia 2016 r., znak [...] Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zaznaczył jedynie, że dokonał "przeglądu" odnośnych akt, nie zostały one jednak – poza samymi decyzjami – dołączone akt sprawy niniejszej, brak również ich omówienia. Również z tego powodu stanowiska organu niepodobna poddać kontroli.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 14 grudnia 2018 r. nr [...] odmówił potwierdzenia, że skarżący w okresach od 14 lutego 1976 r. do 1 sierpnia 1976 r., od 30 czerwca 1982 r. do 7 września 1982 r. oraz od 17 kwietnia 1983 r. do 1984 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z 17 grudnia 1998 r.

Argumentację zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powtórzył następnie w uzasadnieniu decyzji II instancji i zostanie ona omówiona poniżej.

Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Zarzucił, że organ sugeruje mu podawanie różnych przyczyn zwolnienia z pracy w [...] w T.. Podniósł, że po zatrzymaniu mu dowodu osobistego i odmowie podjęcia współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa sfałszowano jego opinię pracy z rzekomą przyczyną zwolnienia - redukcja etatów. Zakwestionował rzetelność negatywnych opinii pracy wystawionych przez WSS "[...]" w T. i WZSR "[...]" w T.. Zaprzeczył, że po zwolnieniu ze stanowiska rewidenta zaproponowano mu kilka innych stanowisk. Podniósł, że zaproponowano mu jedynie pracę w księgowości, na której się nie zna oraz w dziale inwentaryzacji, której nie mógł podjąć z powodu wrodzonej nerwicy i konieczności szybkiego pisania. Wskazał, że 9 razy odmówiono mu zatrudnienia pod pozorem braku kwalifikacji. Podniósł pobicie go w sierpniu 1983 r. z przyczyn politycznych. Zarzucił naruszenie przez organ art. 80 K.p.a. Podkreślił, że organizował i uczestniczył w protestach w sprawach braci Kowalczyków, "bydgoskiej" sprawie pobicia Ruleskiego w 1981 r. oraz w sprawach księży J. Popiełuszki, H. Jankowskiego, Niedzielaka itd.

Następnie Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 11 lipca 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z 17 grudnia 1998 r. i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, po ponownym rozpatrzeniu sprawy:

1) uchylił decyzję własną z 14 grudnia 2018 r. nr [...],

2) odmówił potwierdzenia, że skarżący w okresach od 14 lutego 1976 r. do 1 sierpnia 1976 r., od 30 czerwca 1982 r. do 7 września 1982 r. oraz od 17 kwietnia 1983 r. do 17 sierpnia 1983 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych,

3) potwierdził, że wnioskodawca w okresie od 18 sierpnia 1983 r. do 4 kwietnia 1984r., nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o potwierdzenie, że przed dniem 31 lipca 1990 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych w okresach wymienionych w sentencji decyzji I instancji. Organ stwierdził, że wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Przywołał treść art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z 17 grudnia 1998 r. Zaznaczył, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. nie podlega ocenie, czy rozwiązanie umowy o pracę ze stroną nastąpiło z powodu wystąpienia represji politycznych. Ocenie podlega, czy wnioskodawca w danym okresie pozostawał bez pracy z powodu represji politycznych.

Wskazał, że skarżący uzasadniając swój wniosek podniósł, że nie wykonywał pracy z powodów politycznych po zwolnieniu przez pracodawcę: [...] w T., które nastąpiło z dniem 14 lutego 1976 r. Skarżący nie wykonywał pracy w okresie od 14 lutego 1976 r. do 1 sierpnia 1976 r.; wskazał, że do zwolnienia z pracy doszło w wyniku redukcji etatów, ale rzeczywistym powodem rozwiązania umowy miała być odmowa współpracy z Milicją Obywatelską w lutym 1976 r., z której polecenia miało dojść do sfałszowania opinii pracy i następnie do zwolnienia.

Organ uznał za udowodnione na podstawie świadectwa pracy, że skarżący w okresie od 24 listopada 1975 r. do 14 lutego 1976 r. świadczył pracę na rzecz [...] a do rozwiązania umowy doszło z powodu redukcji etatów. W aktach sprawy znajduje się kopia listu z Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w T. z 18 lutego 1976 r., który stanowi odpowiedź na skargę strony w przedmiocie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza MO. Wynika z niego, że skarżący został wylegitymowany przez funkcjonariusza MO, który zatrzymał dowód osobisty oraz przekazał go do Urzędu Miejskiego w T., czego podstawą było stwierdzenie zniszczenia dokumentu oraz dokonania wpisów przez osoby nieuprawnione.

Organ wystąpił w toku postępowania do skarżącego o dostarczenie dowodów wskazujących na pozostawanie bez pracy z powodów politycznych, mając na względzie przepis art. 117 ust. 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. W tym samym piśmie zwrócono się do strony z zapytaniem, czy posiada sfałszowaną, negatywną opinię pracowniczą w czasie pracy w [...] w T., ponieważ akta sprawy nie zawierały tego typu dokumentu, o którym strona informowała w swoich pismach.

Skarżący w odpowiedzi nadesłał dokumentację pracowniczą, z której wynika, że nie akceptował nieprzychylnej opinii służbowej z 1 marca 1976 r. zgłaszając wniosek o sprostowanie w marcu 1976 r., a więc już po rozwiązaniu umowy o pracę, które nastąpiło z dniem 14 lutego 1976 r. Finalnie pracodawca wydał nową opinię w dniu 2 kwietnia 1976 r., która została sporządzona w sposób korzystny dla strony.

W związku z powyższymi ustaleniami organ ocenił, że w niniejszej sprawie nie udowodniono, by skarżący pozostawał bez pracy w wyniku represji politycznych od 14 lutego 1976 r. do 1 sierpnia 1976 r. Podnoszona przez stronę okoliczność odmowy donoszenia na kolegów do Milicji Obywatelskiej w lutym 1976 r., która miała stanowić podstawę zastosowania represji politycznych, nie została w żaden sposób uprawdopodobniona i udowodniona przez stronę. Ponadto z powodu braku dowodów niemożliwe było uznanie przez organ, że doszło do sfałszowania opinii służbowej, zwolnienia z pracy i pozostawania bez pracy z powodu stosowania wobec skarżącego represji politycznych.

Ponadto skarżący wnioskował o stwierdzenie niewykonywania pracy z powodu zastosowania represji politycznych po zwolnieniu z pracy w WSS "[...]" w T., w którym był zatrudniony do dnia 30 czerwca 1982 r. W ocenie strony doszło do zwolnienia z pozoru redukcji etatów, a rzeczywistą przyczyną rozwiązania umowy była działalność opozycyjna oraz członkostwo w NSZZ "Solidarność". Organ ustalił, że wnioskodawca był zatrudniony w [...]" od 2 sierpnia 1976 r. do dnia 30 czerwca 1982 r. na różnych stanowiskach: początkowo jako referent w Dziale Społeczno-Samorządowym, od 1 maja 1979 r. do 30 kwietnia 1980 r. w Dziale Rewizji Gospodarczej, od 15 listopada 1980 r. do 31 maja 1982 r. jako rewident w Dziale Rewizji Gospodarczej, od 1 czerwca 1982 r. do 30 czerwca 1982 r. jako samodzielny referent w Dziale Administracyjnym. W międzyczasie, tj. od dnia 1 maja 1980 r. strona za porozumieniem zakładów pracy była przeniesiona do pracy w WZRS "[...]" w T., skąd powróciła do pracy w [...]" w dniu 15 listopada 1980 r.

Z dokumentacji sprawy wynika, że pismem z 23 kwietnia 1982 r. zakład pracy wypowiedział stronie warunki pracy, proponując stanowisko kontrolera inwentaryzacji w Dziale Inwentaryzacji bez zmiany warunków płacowych. Zakład pracy podnosił na piśmie, że przyczyną przeniesienia jest konieczność zmniejszenia zatrudnienia w Dziale Rewizji Gospodarczej z 12 i pół do 3 etatów. Skarżący odwołał się od wypowiedzenia do Terenowej Komisji Odwoławczej ds. Pracy w T., która 20 maja 1982 r. uznała, że nie naruszono przepisów prawa. Strona odwołała się od niekorzystnego rozstrzygnięcia do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K., który wydał 13 sierpnia 1982 r. wyrok oddalający w sprawie przywrócenia poprzednich warunków pracy. Sąd orzekł, że "niesporne jest między stronami", że komórka Rewizji Gospodarczej została zmniejszona z 12 i pół do 3 etatów. W uzasadnieniu wyroku znajduje się także informacja, że zakład pracy zaproponował wnioskodawcy łącznie 4 stanowiska pracy. Ostatecznie z powodu nieprzyjęcia przez skarżącego oferty pracy w Dziale Inwentaryzacji rozwiązany został stosunek pracy z dniem 31 maja 1982 r., a na okres 1 czerwca 1982 do 30 czerwca 1982 r. zawarto ze stroną nową umowę na czas określony w Dziale Administracji i Transportu. Po jej upływie stosunek pracy ostatecznie ustał. Strona w piśmie z 29 kwietnia 1982 r. do Prezesa "[...]" w W. wskazała, iż odrzucona przez nią propozycja pracy była niezgodna z jej kwalifikacjami oraz, że sprawiałaby znaczne problemy z powodu wrodzonej nerwicy i trudności w szybkim pisaniu.

Organ ocenił, że nie doszło do uprawdopodobnienia, by skarżący doznał represji politycznych w związku z pozostawaniem bez pracy po rozwiązaniu umowy o pracę z WSS "[...] w T. 30 czerwca 1982 r. do momentu rozpoczęcia pracy w nowym zakładzie pracy, co nastąpiło 7 września 1982 r. Począwszy od 1 maja 1979 r. do dnia zakończenia stosunku pracy strona była przenoszona w ramach tego samego zakładu pracy do różnych działów, zarówno przed powstaniem NSZZ "Solidarność", w czasie legalnej działalności związku, jak i w stanie wojennym, z krótką przerwą na pracę w innym zakładzie pracy. Strona zdaniem organu nie przedstawiła wiarygodnych argumentów oraz dowodów na tezę, że pozostawała bez zatrudnienia w okresie od 30 czerwca 1982 r. do 7 września 1982 r. w wyniku zastosowania represji politycznych.

Organ uznał również za udowodnione, że 16 kwietnia 1983 r. skarżący utracił zatrudnienie w Wojewódzkim Związku Spółdzielni [...]" w T., co nastąpiło poprzez wypowiedzenie umowy przez zakład pracy. Nie zostało jednak uprawdopodobnione, że utracił zatrudnienie z powodu represji politycznych oraz był pozbawiony możliwości uzyskania z tego powodu nowego zatrudnienia w okresie następującym. Organ ustalił, że strona zarejestrowała się jako osoba poszukująca pracy dopiero 10 czerwca 1983 r. Po tym czasie otrzymała 9 ofert pracy, przy czym w jednym przypadku sama zrezygnowała, a w 8 odmówiono przyjęcia z uwagi na brak kwalifikacji lub zajęcia wakatu przez inne osoby. Organ na podstawie dostępnych dowodów nie znalazł podstaw do uznania, że strona w okresie od 17 kwietnia 1983 r. do 17 sierpnia 1983 r. pozostawała bez pracy z powodów politycznych.

Organ uznał natomiast za uprawdopodobnione, że skarżący 18 sierpnia 1983r. doznał poważnych obrażeń w wyniku pobicia o podłożu politycznym przez funkcjonariuszy reżimu komunistycznego. Od tej daty przebywał na leczeniu szpitalnym, był niezdolny do pracy przez kilka miesięcy z powodu obrażeń, następnie był diagnozowany i leczony w poradni zdrowia psychicznego, a od 1 listopada 1983 r. przebywał na rencie inwalidzkiej. Biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy organ uznał, że skarżący był niezdolny do pracy z powodów politycznych od 18 sierpnia 1983 r. do 4 kwietnia 1984 r., gdy otrzymał decyzję o przyznaniu renty inwalidzkiej.

A. S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie zarówno przepisów Konstytucji RP (m.in. art. 2, art. 7, art. 31 ust. 2 zd. 1, art. 32 ust. 1), jak i przepisów K.p.a. (art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3) oraz wytycznych Sądu z poprzedniego wyroku.

W uzasadnieniu zarzutów przedstawił polemikę z twierdzeniami organu zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł m.in., że nieprawdą jest, jakoby nie udowodnił sfałszowania opinii pracy. Zdaniem skarżącego twierdzeniom organu przeczy dokument urzędowy dotyczący żądania przesłania do KWMO w T. przez kierownictwo KZG w T. kwestionariusza osobowego skarżącego, który odebrał osobiście funkcjonariusz SB w T. nazwiskiem [...] 12 stycznia 1976 r. Powyższe, zdaniem skarżącego, zostało pominięte przez organ. Wskazał na konieczność interpretowania wątpliwości na korzyść strony. Zarzucił nieodniesienie się przez organ do twierdzeń uznawanych przez stronę za istotne.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiająca potwierdzenia skarżącemu, że w okresach od 14 lutego 1976 r. do 1 sierpnia 1976 r., od 30 czerwca 1982 r. do 7 września 1982 r. oraz od 17 kwietnia 1983 r. do 17 sierpnia 1983 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych oraz potwierdzająca, że skarżący w okresie od 18 sierpnia 1983 r. do 4 kwietnia 1984r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Na wstępie trzeba wskazać, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 5 lipca 2018 r., sygn. II SA/Kr 61/18. Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ustalone wcześniej przez WSA w Krakowie kierunki badania sprawy i wyrażone stanowisko. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organ administracji dostosował się do wskazań ww. wyroku, którym WSA w Krakowie uchylił decyzje obu instancji. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, ponieważ są nimi związane. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol 443/09, powołane orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawa oraz poglądy judykatury stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w zapadłym w sprawie wyroku WSA w Krakowie, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem. Nie nastąpiła również zmiana stanu prawnego i faktycznego odnosząca się do przedmiotu (zakresu postępowania).

Wynik przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli legalności zaskarżonej decyzji - w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z 17 grudnia 1998 r., z uwzględnieniem wskazań Sądu na mocy art. 153 P.p.s.a. – jest pozytywny. Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd aprobuje ustalenia faktyczne, rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną przez organ w zaskarżonej decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Kontrolowany akt został wydany przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy, w postępowaniu przeprowadzonym bez istotnych wad procesowych Zaskarżona decyzja spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., przy czym treść uzasadnienia decyzji świadczy o wykonaniu przez organ nałożonych nań obowiązków, a także powinności kontrolnych organu II instancji związanych z ponownym merytorycznym rozpatrzeniem sprawy.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. Nie ulega wątpliwości, o czym przesądził już Sąd w wyroku z 5 lipca 2018 r., sygn. II SA/Kr 61/18, że organ prawidłowo wyłożył przepis art. 6 ust. 2 pkt 6a ww. ustawy. Mianowicie do zastosowania tego przepisu, a zatem uwzględnienia jako okresów składkowych okresów niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych, konieczne jest łączne wystąpienie następujących przesłanek:

a) osoba zainteresowana przed dniem 31 lipca 1990 roku pozostawała bez pracy,

b) stan ten był spowodowany stosowaniem represji o charakterze politycznym,

c) okres pozostawania bez pracy nie został zaliczony do stażu pracy, od którego zależy prawo do świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie innych przepisów.

Bezsporne jest, że we wskazanych we wniosku i sentencji decyzji okresach przesłanki a) i c) były spełnione. Zgodnie z art. 117 ust. 4 ww. ustawy, okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy dotyczy osób, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną), przez pewien okres czasu nie mogły znaleźć zatrudnienia.

Jak wyżej wskazano, nie były w sprawie sporne okresy zatrudnienia i pozostawania bez pracy skarżącego. Sporne były natomiast przyczyny z jakich skarżący był zwalniany z pracy i pozostawał bez pracy. Zdaniem skarżącego były to represje związane z jego działalnością polityczną. Zdaniem organu natomiast, poza ostatnim z okresów, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawdopodabnia takiej tezy. Sąd w powyższym zakresie w całości podziela ustalenia i ocenę organu wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wprawdzie postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie oficjalności, w świetle której to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że organ ma nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów, mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 marca 2019 r. sygn. IV SA/Wr 13/19, LEX nr 2648315). Wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego na organ prowadzący postępowanie, w tym obowiązku poszukiwania materiałów dowodowych potwierdzających okoliczności korzystne dla strony (por. wyroki WSA w Łodzi z 23 stycznia 2019 r. sygn. III SA/Łd 897/18, LEX nr 2619910, z 29 maja 2019r., sygn. II SA/Łd 151/19).

Należy podkreślić, że organ szczegółowo wyjaśniał skarżącemu w kilku pismach i wezwaniach, jakie wymagania należy spełnić, aby żądane okresy można było potwierdzić jako składkowe. Organ przytaczał przy tym skarżącemu treść przepisów prawa regulujących tę kwestię.

Obecnie poddana kontroli Sądu decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie, w którym organ przedstawił znajdujące się w aktach dowody oraz dokonał ich oceny. W efekcie organ przedstawił uzasadnienie faktyczne decyzji w sposób umożliwiający zrekonstruowanie jego toku myślenia, czym wykazał działanie z poszanowaniem zasad z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 K.p.a.

Organ prawidłowo wskazał, którym dowodom przyznał moc dowodową, a którym odmówił wiarygodności i z jakich przyczyn. Zgodnie z art. 77 K.p.a. organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy umożliwiający wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Oznacza to, że organ dochował nałożonego nań obowiązku działań z urzędu, by przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjął wszelkie racjonalne kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania zgodnej z prawem decyzji. W szczególności organ nie ograniczył się do stwierdzenia, że skarżący nie udokumentował podstawy faktycznej zgłoszonego żądania i że w sprawie brak jest dowodów wskazujących na pozostawanie skarżącego bez pracy w odnośnych okresach z powodów politycznych, ale odniósł się wystarczająco do sformułowanych przez skarżącego twierdzeń i przedłożonych dokumentów. Organ dokonał prawidłowej oceny ww. dowodów z uwzględnieniem dyrektyw wynikających z art. 80 K.p.a., a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w motywach rozstrzygnięcia.

Organ odniósł się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności zatrzymania mu dowodu osobistego i opinii o pracy z [...] oraz listu z Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w T. z 18 lutego 1976 r. Wobec zmniejszenia zatrudnienia w Dziale Rewizji Gospodarczej z 12 i pół do 3 etatów, wskazywane przez skarżącego okoliczności zwolnienia ze stanowiska rewidenta i propozycji pracy w księgowości lub w dziale inwentaryzacji również nie uprawdopodabniają zastosowania wobec skarżącego represji politycznych. Odnośnie natomiast wskazania przez skarżącego, że 9 razy odmówiono mu zatrudnienia pod pozorem braku kwalifikacji, słusznie organ stwierdził, że 16 kwietnia 1983 r. skarżący utracił zatrudnienie w Wojewódzkim Związku Spółdzielni [...]" w T., co nastąpiło poprzez wypowiedzenie umowy przez zakład pracy. Zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy 10 czerwca 1983 r. Po tym czasie otrzymał 9 ofert pracy, przy czym w jednym przypadku sam zrezygnował, a w 8 odmówiono mu przyjęcia z uwagi na brak kwalifikacji lub zajęcia wakatu przez inne osoby. Należy zauważyć, że organ w żaden sposób nie negował działania skarżącego w NSZZ "Solidarność", w tym organizowania szeregu protestów, które to działania mogły się spotkać z represjami politycznymi, jednakże w niniejszej sprawie, takie represje wobec skarżącego nie zostały uprawdopodobnione na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z wyjątkiem pobicia, jakiego doznał skarżący w 1983 r. i jego konsekwencji, co skutkowało potwierdzeniem przez organ, że skarżący w okresie od 18 sierpnia 1983 r. do 4 kwietnia 1984r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Organ uwzględnił też dowody wskazane przez Sąd w poprzednim wyroku, które potencjalnie mogły mieć znaczenie w niniejszej sprawie, to jest dokumenty znajdujące się w aktach postępowania zakończonego decyzją organu z 24 sierpnia 2016 r., znak [...] Zgodnie ze wskazaniami Sądu kserokopie dokumentów z akt strony, nr D1294, zostały włączone do materiału dowodowego niniejszej sprawy (k. 105-221 akt administracyjnych). Organ uwzględnił również treść tych akt w postępowaniu i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższe umożliwiło także rzeczywistą sądową kontrolę stanowiska organu.

Końcowo należy podkreślić, że stosownie do przepisu art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że każda decyzja wydawana przez te organy musi stanowić konkretyzację określonej normy prawnej. Organy nie mogą więc nadawać obywatelom uprawnień według dowolnego uznania, ale tylko wtedy, kiedy ziszczą się przesłanki przewidziane prawem. Skarżący zaś nie wykazał, ani nie wskazał na istnienie dowodów wskazujących na uprawdopodobnienie, że sporne okresy pozostawania bez pracy skarżącego spowodowane były represjami związanymi z jego działalnością polityczną.

Mimo prawidłowo przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego nie zostały potwierdzone tezy skarżącego wobec braku dowodów potwierdzających, że skarżący w okresach od 14 lutego 1976 r. do 1 sierpnia 1976 r., od 30 czerwca 1982 r. do 7 września 1982 r. oraz od 17 kwietnia 1983 r. do 17 sierpnia 1983 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Prawidłowo natomiast organ uznał, że skarżący 18 sierpnia 1983 r. doznał poważnych obrażeń w wyniku pobicia o podłożu politycznym przez funkcjonariuszy reżimu komunistycznego i od tej daty przebywał w leczeniu szpitalnym. Zatem był niezdolny do pracy przez kilka miesięcy z powodu obrażeń, następnie był diagnozowany i leczony w poradni zdrowia psychicznego. W konsekwencji słusznie organ uznał, że od 18 sierpnia 1983 r. do 4 kwietnia 1984 r. (decyzja o przyznaniu renty inwalidzkiej) skarżący był niezdolny do pracy z powodów politycznych.

Wobec powyższego nie sposób uznać, aby zaskarżona decyzja w jakikolwiek sposób naruszała prawo. Organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W motywach podjętej decyzji organ ustosunkował się do wszystkich twierdzeń skarżącego dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, a także zarzutów i wniosków podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, czemu organ dał wyraz w działaniach w toku postępowania administracyjnego oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ wskazał m.in. fakty ustalone na podstawie zgromadzonych dowodów, których dokonana przez organ ocena nie była dowolna. Prawidłowo realizując wytyczne Sądu, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. organ rozpatrując sprawę ponownie zebrał i utrwalił w aktach sprawy, a następnie rozważył i ocenił cały materiał dowodowy i stosownie do wyników tych czynności wydał rozstrzygnięcie w sprawie, uzasadniając je zgodnie z wymogami przepisów postępowania. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych w skardze regulacji K.p.a. i Konstytucji RP. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.