Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 547/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 36 § 1 i !b, art. 168 d
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Bogusław Szumacher, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, powołując m.in. art. 168d § 1 i § 2, art. 168e § 6 oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], którym nałożono na Pana F.K. – Dyrektora Departamentu Obsługi Środków Towarzyszących w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa karę pieniężną w wysokości 300 zł za odmowę udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

Rozstrzygnięcie powyższe Dyrektor Izby Skarbowej podjął w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego J.P., przesłał do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiadomienie z dnia 28 września 2006 r. o zajęciu świadczenia z tytułu renty strukturalnej zobowiązanego. W odpowiedzi na pismo organu egzekucyjnego F.K., Dyrektor Departamentu Obsługi Środków Towarzyszących w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 6 października 2006 r. poinformował organ egzekucyjny, że renta strukturalna nie podlega zajęciu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wobec czego prowadzenie egzekucji administracyjnej z przedmiotowego składnika majątkowego zobowiązanego nie było możliwe.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 25 października 2006 r. zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o udzielenie w terminie 7 dni informacji o banku, do którego jest przekazywana renta strukturalna zobowiązanego, tj. o udzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie w treści wezwania zawarto pouczenie, że na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna.

Pismem z dnia 5 grudnia 2006 r. organ egzekucyjny zwrócił się z ponagleniem do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o udzielenie informacji o rachunku bankowym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny poinformował o zamiarze nałożenia kary pieniężnej na pracownika odpowiedzialnego za udzielenie żądanej informacji i zwrócił się o podanie danych osoby odpowiedzialnej za jej udzielenie zaznaczając, że nieudzielenie żądanych informacji w wyznaczonym terminie oraz niepodanie danych osobowych pracownika odpowiedzialnego za udzielenie tych informacji może skutkować nałożeniem kary pieniężnej na osobę, która podpisała pismo z dnia 6 października 2006 r.

Na powyższe pismo organu egzekucyjnego odpowiedzi udzielił Pan J.J., zastępca Dyrektora Departamentu Ewidencji Gospodarstw w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który w piśmie z dnia 27 grudnia 2006 r. wskazał, że brak jest podstaw prawnych do udostępniania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa danych zgromadzonych w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (w tym danych o rachunkach bankowych) organowi egzekucyjnemu w trybie art. 36 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego nie podzielając powyższego stanowiska wydał w dniu [...] postanowienie, którym nałożył na Pana F.K. karę pieniężną w wysokości 300 zł za odmowę udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia strony, zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że stosownie do treści art. 168d § 1 i § 2 u.p.e.a. na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości 3.800 zł. Jeżeli żądanie udzielenia informacji lub wyjaśnień było skierowane do osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej, karę pieniężną nakłada się na pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień, a gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione - karę pieniężną nakłada się na odpowiedzialnego kierownika. Obowiązek udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji przewiduje art. 36 u.p.e.a., w myśl którego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o udzielenie informacji o banku, do którego jest przekazywana renta strukturalna zobowiązanego, a więc informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. W myśl art. 36 § 1b u.p.e.a. udostępnianie informacji przez organy i jednostki, o których mowa w § 1a, oraz dłużników zajętej wierzytelności nie narusza obowiązku zachowania przez nich tajemnicy określonej w odrębnych przepisach. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 36 § 2 u.p.e.a. od wykonania żądania określonego w § 1 można uchylić się w takim zakresie, w jakim według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego można odmówić zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na zadane pytanie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2004 r., poz. 10, nr 76) ograniczające możliwość udzielania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa informacji co do danych osobowych zawartych w tych ewidencjach nie stanowią lex specialis wobec ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie wyłączają stosowania jej art. 36.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że nałożenie kary pieniężnej na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmówiła udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji było uzasadnione. Mając na uwadze, że żądanie udzielenia informacji lub wyjaśnień było skierowane do osoby prawnej, a ustalenie pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień było utrudnione, karę nałożono na odpowiedzialnego kierownika – w myśl art. 168d § 2 u.p.e.a.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego przedstawionym w tymże postanowieniu Pan F.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając w niej, że został błędnie wskazany jako pracownik albo kierownik osoby prawnej odpowiedzialny za udzielenie informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji oraz że nie odmówił organowi egzekucyjnemu udzielenia żądanych informacji. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę skarżący podał, iż przy ustalaniu osoby odpowiedzialnej za udzielenie informacji organy obu instancji pominęły istotny fakt, że pismo z dnia 27 grudnia 2006 r. odmawiające udzielenia informacji o banku, do którego przekazywana jest renta strukturalna zobowiązanego, po otrzymaniu którego Naczelnik Urzędu Skarbowego nałożył na skarżącego karę pieniężną, zostało sporządzone w Departamencie Ewidencji Gospodarstw Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz podpisane przez zastępcę dyrektora tego Departamentu – Pana J.J. Skarżący podpisał tylko jedno pismo, datowane 6 października 2006 r., stanowiące odpowiedź na zawiadomienie organu egzekucyjnego z dnia 28 września 2006 r. o zajęciu renty strukturalnej zobowiązanego J.P. W piśmie tym skarżący poinformował jedynie organ egzekucyjny o braku możliwości dokonania przedmiotowego zajęcia z uwagi na wskazane przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994 r., Nr 1, poz. 2). Pismo to nie zawierało odmowy udzielenia informacji o banku, do którego przekazywana jest renta strukturalna beneficjenta. Pismo to nie mogło takiej informacji zawierać, gdyż o tę informację organ egzekucyjny zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopiero pismem z dnia 25 października 2006 r., na które odpowiedzi udzielił właśnie zastępca dyrektora Departamentu Ewidencji Gospodarstw Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 16 lipca 2007 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazał, że fakt zaistnienia utrudnień w ustaleniu pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji nie uzasadniał uznania skarżącego za osobę odpowiedzialną za udzielanie takich informacji, skoro oprócz pisma podpisanego przez skarżącego stanowiącego odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu renty strukturalnej, organ egzekucyjny na swoje żądanie udzielenia informacji o rachunku bankowym zobowiązanego z dnia 5 grudnia 2006 r. otrzymał odpowiedź podpisaną przez dyrektora Departamentu Ewidencji Gospodarstw. Istniała zatem czytelna przesłanka pozwalająca sądzić, że to nie skarżący – dyrektor Departamentu Obsługi Środków Towarzyszących – odpowiada za przekazywanie informacji o danych beneficjentów zgromadzonych w systemie ewidencji gospodarstw. Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 23 kwietnia 2007 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazała organowi egzekucyjnemu żądane informacje, przy czym pismo w tej sprawie wystosowane zostało właśnie przez Departament Ewidencji Gospodarstw ARiMR. Zdaniem skarżącego błędne jest założenie poczynione przez organy, że udzielenie odpowiedzi w danej sprawie powoduje odpowiedzialność kierownika danej jednostki za prowadzenie jej spraw.

W piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się do argumentów strony i wskazał, że wbrew zarzutom skarżącego organy dochowały należytej staranności w procesie ustalania odpowiedzialnego kierownika. Organ egzekucyjny zażądał w piśmie z dnia 5 grudnia 2006 r. podania danych personalnych osoby odpowiedzialnej za udzielenie żądanej informacji i pouczył, że w razie niepodania tych danych kara zostanie nałożona na skarżącego jako osobę, która podpisała pismo z dnia 6 października 2006 r. Bez znaczenia jest wewnętrzny podział kompetencji i obieg korespondencji pomiędzy komórkami organizacyjnymi jednostki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też przepisów postępowania, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm). Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nakładające na skarżącego karę pieniężną za odmowę udzielenia informacji niezbędnej do prowadzenia egzekucji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Podstawą rozstrzygnięcia był art. 168d § 1 i § 2 u.p.e.a., w myśl którego na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości 3.800 zł. Jeżeli żądanie udzielenia informacji lub wyjaśnień było skierowane do osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej, karę pieniężną nakłada się na pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień, a gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione - karę pieniężną nakłada się na odpowiedzialnego kierownika. Jak wynika zatem z treści tego przepisu ma on zastosowanie wówczas, gdy odpowiedzialny pracownik (kierownik) wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż informacja dotycząca numeru rachunku bankowego beneficjenta renty strukturalnej, o której udzielenie zwrócił się organ egzekucyjny, była niewątpliwie informacją niezbędną do prowadzenia egzekucji, a Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa miała obowiązek informacji tej udzielić. Art. 36 § 1 u.p.e.a. stanowi podstawę prawną do zwrócenia się przez organ egzekucyjny o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Zgodnie z § 1a tego artykułu informacje i wyjaśnienia, o których mowa w § 1, udzielane są nieodpłatnie przez uczestników postępowania egzekucyjnego oraz organy administracji publicznej i jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane. W myśl natomiast art. 36 § 1b u.p.e.a. udostępnianie informacji przez organy i jednostki, o których mowa w § 1a, oraz dłużników zajętej wierzytelności nie narusza obowiązku zachowania przez nich tajemnicy określonej w odrębnych przepisach. Przepis ten przesądza zatem, że art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2004 r., poz. 10, nr 76), w myśl którego dane indywidualne zawarte w systemie mogą być udostępniane wyłącznie organom statystyki publicznej oraz organom Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie identyfikacji producentów, natomiast dane zbiorcze mogą być udostępniane innym organom administracji publicznej prowadzącym systemy informacyjne, nie stoi na przeszkodzie stosowaniu art. 36 u.p.e.a. Skuteczna egzekucja prawa jest jednym z najważniejszych zadań demokratycznego państwa prawa. Wszelkie ustawy szczególne, które wprowadzają tajemnice dotyczące niektórych informacji i danych nie mogą chronić zachowań naruszających prawo, jakim jest uchylanie się od egzekucji należności przez dłużników. Zauważyć też należy, iż ostatecznie żądana informacja została organowi egzekucyjnemu udzielona przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 2 kwietnia 2007 r.

O ile zatem uznać należało, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa miała obowiązek udzielić żądanej przez organ egzekucyjny informacji, to jednak ustalenie przez organy, że osobą odpowiedzialną za udzielenie tej informacji był skarżący, było całkowicie dowolne. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że skarżący nie był osobą, która odmówiła organowi egzekucyjnemu udzielenia informacji o rachunku bankowym beneficjenta renty strukturalnej. Skarżący w piśmie z dnia 6 października 2006r. w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu świadczenia z tytułu renty strukturalnej zobowiązanego poinformował organ egzekucyjny, iż świadczenie to nie podlega zajęciu. Było to jedyne pismo skierowane przez skarżącego do organu egzekucyjnego. Dopiero po otrzymaniu pisma skarżącego organ egzekucyjny wystosował do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa żądanie udzielenia informacji o rachunku bankowym beneficjenta. Pismo z dnia 27 grudnia 2006 r. stanowiące odpowiedź Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na to żądanie i odmawiające udzielenia informacji podpisane zostało przez Pana J.J. z Departamentu Ewidencji Gospodarstw. W tej sytuacji uznanie, że to skarżący jest kierownikiem odpowiedzialnym za odmowę udzielenia organowi egzekucyjnemu żądanej informacji nie znajdowało dostatecznych podstaw. Bez znaczenia przy tym pozostaje to, że organ egzekucyjny przed otrzymaniem pisma z dnia 27 grudnia 2006 r., podpisanego przez zastępcę dyrektora Departamentu Ewidencji Gospodarstw, zapowiedział, że w razie odmowy udzielenia informacji za osobę odpowiedzialną uzna Pana F.K. Taka zapowiedź nie odnosi żadnych skutków prawnych. W świetle bowiem jednoznacznej treści art. 168d § 2 u.p.e.a. karę pieniężną można nałożyć jedynie na odpowiedzialnego kierownika. Nie można się przy tym zgodzić z Dyrektorem Izby Skarbowej, że wewnętrzny podział kompetencji w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, skoro z tego podziału może wynikać zakres odpowiedzialności pracowników Agencji, w tym też dyrektorów poszczególnych departamentów. Z faktu, że pierwsze pismo stanowiące odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu podpisał skarżący jako dyrektor Departamentu Obsługi Środków Towarzyszących nie można też wyprowadzić wniosku – tak jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie – że jest on kierownikiem odpowiedzialnym za działanie całej jednostki, tj. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skoro zatem pismo zawierające odmowę udzielenia żądanej informacji nie tylko zostało podpisane przez innego pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ale także wystosowane zostało z zupełnie innego Departamentu, to brak było podstaw do obciążania odpowiedzialnością za tę odmowę skarżącego.

Podsumowując zatem stwierdzić należy, że skarżący ani nie odmówił organowi egzekucyjnemu udzielenia informacji o rachunku bankowym beneficjenta renty strukturalnej, ani też z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby za udzielenie takiej informacji był odpowiedzialny. Powyższe prowadzi do wniosku, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 168d § 1 i 2 u.p.e.a., które uzasadniałyby nałożenie na skarżącego kary pieniężnej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniem organu pierwszej instancji.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

W trzecim punkcie wyroku Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.