Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1423/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13g ust 1b pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, 77 par. 1, 80 i 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2014 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. T. kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], nakładającą na K. T. (skarżącego w niniejszej sprawie) karę pieniężną w wysokości 1440 złotych za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1b pkt 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, ze zm.) oraz lp. 9 pkt 15 lit. c) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

K. T. wniósł na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 13 g ust. 1b pkt 2 u.d.p. oraz art. 93 ust. 8 ustawy o transporcie drogowym poprzez ich zastosowanie, podczas gdy skarżący nie jest żadnym z podmiotów, o których mowa w powołanych przepisach, a w konsekwencji wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji wobec osoby, która nie powinna być stroną w sprawie;

2. przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie:

- zasady praworządności i prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 6 i 7 k.p.a., - poprzez brak kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu przez organ I instancji, podczas gdy organ I instancji rażąco naruszył tę zasadę,

- podstawowych reguł postępowania dowodowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów określonych w art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.,

- zasady czynnego udziału strony w postępowaniu określonej w art. 10 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy za pomocą posiadanych dowodów, jak i wyjaśnień strony postępowania oraz brak powiadomienia skarżącego o zebranym materiale dowodowym oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji.

Wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2139/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w przedmiotowej sprawie.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącego wniosku (alternatywnego) o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., jako wydanej wobec osoby niebędącej stroną w sprawie. Natomiast wskazał, że ustawodawca przewidział możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego i w jego konsekwencji nałożenia kary pieniężnej wobec nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku w sytuacji, w której okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmioty te miały wpływ lub godziły się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Podniósł, że dla powstania odpowiedzialności załadowcy na podstawie art. 13g ust. 1b u.d.p. jest jednoznaczne wskazanie jego wpływu lub zgody na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. W ocenie Sądu, umowa zmierzająca do obejścia powszechnie obowiązującego prawa materialnego rangi ustawy, regulującego odpowiedzialność załadowcy, stanowi dowód zgody załadowcy na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu.

Sąd nie zgodził się ze skarżącym, że dokument WZ służył jedynie potwierdzeniu źródła pochodzenia i umożliwiał nadzór nad ilością odebranego z kopalni piasku przez nabywcę. W świetle art. art. 13g ust. 1b u.d.p. oraz art. 93 ust. 7 u.t.d., określających przesłanki odpowiedzialności załadowcy, istotne znaczenie zdaniem WSA miał fakt, że dokument ten był opatrzony pieczęcią przedsiębiorcy ([...]), i znajdował się w pojeździe, co przy kompletnie nieczytelnym podpisie osoby wydającej, bez określenia jej nazwiska i stanowiska, uzasadniało w wystarczającym stopniu twierdzenie organu kontrolującego, że załadowca (dostawca) wyraził zgodę na wywóz towaru objętego tym dokumentem (piasku) poza teren Kopalni, na drogę publiczną.

Na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez K. T. od tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. II GSK 1371/12 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zdaniem NSA w toku postępowania administracyjnego organy winny, mając na względzie przywołane przepisy odnoszące się do prowadzenia postępowania dowodowego, uwzględnić przede wszystkim treść umowy, na którą powoływała się strona i zbadać relacje, jakie zachodziły pomiędzy stronami tej umowy, ustalić czy umowa ta była realizowana, m.in. czy były wystawiane faktury dokumentujące transakcje zbycia piasku pomiędzy skarżącym, a firmą M. SA, zwaną w umowie nabywcą. Czy w ramach stosunków gospodarczych powstałych na bazie tej umowy Spółka M. SA wydobywała piasek, zajmowała się jego załadunkiem i transportem. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 K.p.a. w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podmiotem, o którym mowa w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych nie może być podmiot, który nie sprzedawał piasku na zewnątrz kopalni (piasku, który w ramach zawartej transakcji nie był objęty transportem), nie zajmował się jego załadunkiem, ani późniejszym transportem. Taki podmiot nie miał, bowiem wpływu na powstanie naruszeń związanych z transportem tego towaru. Nie można też uznać, aby taki podmiot godził się na powstanie naruszeń obowiązków lub warunków przewozu. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Sąd I instancji, aby w ponownym postępowaniu rozstrzygnął sprawę z uwzględnieniem tej argumentacji.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Należy dodać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, może odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny.

Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie, zatem reguła zawarta w wymienionym art. 190 p.p.s.a. znajduje na gruncie niniejszej sprawy pełne zastosowanie.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarga K. T. zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie podstawę faktyczną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1440 złotych stanowiły ustalenia poczynione podczas kontroli drogowej przeprowadzonej dniu [...] maja 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości O..

Inspektorzy WITD zatrzymali wówczas pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował P. W., który wykonywał przewóz drogowy ładunku piasku z B. na budowę drogi [...] w imieniu oraz na rzecz przedsiębiorcy – S.. Według organu, nadawcą ładunku był K. T. – K. ".

Pojazd został skierowany na punkt kontroli i pomiaru masy całkowitej, zlokalizowany przy ulicy [...]. w O.. Ważenia dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej [...] typ [...] o nr fabrycznym [...], posiadającej ważne świadectwo zgodności dla miejsca instalacji: O. S.A. - Dział Obrotu Płodami Rolnymi, Magazyn Zbożowy ul. [...], O..

W wyniku ważenia pojazdu wraz z ładunkiem ustalono, iż łączna masa pojazdu po odjęciu możliwych błędów ważenia wynosi 41,1 tony. Kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego.

W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r. a następnie w skardze do Sądu na decyzję ostateczną GITD z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] skarżący K. T. zakwestionował ustalenie organu, że jest załadowcą, o jakim mowa w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Ponownie zaakcentował, że nie jest żadnym z wymienionych w art. 13g podmiotów. Nie dokonuje załadunku towaru (piasku). Skarżący powołał się na umowę łączącą go z firmą M. SA, zgodnie z którą skarżący jedynie udostępniał złoże do wydobycia, a wszelkie działania związane z: przygotowaniem złoża do wydobycia, wydobywaniem piasku, transportem piasku na terenie i poza terenem B. , a także dobór środków technicznych niezbędnych do wydobycia piasku jak i jego transportu, a także załadunku pozostaje w gestii M. SA. Strona akcentuje, że K. potwierdza tylko miejsce pochodzenia piasku dokumentem WZ. Dodatkowo, powołując się na zapisy łączącej strony (skarżącego i M. SA) umowy skarżący wskazał, że "odbiór i załadunek piasku loco kopalnia po stronie Nabywcy". K. T. zarzucił, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na posiadanym dokumencie WZ, z którego wynikało jedynie, że wystawcą tego dokumentu był skarżący. W żaden sposób nie można z niego wyczytać, że skarżący był jednocześnie nadawcą lub załadowcą. Co więcej, skarżący wyjaśniał, że dokument ten wystawia jedynie w celu potwierdzenia źródła pochodzenia piasku i dokument ten jest także podstawą do wystawienia faktury VAT z tytułu sprzedaży. Towar (piasek) wydawał przewoźnikowi pracownik M. SA, na co jednoznacznie wskazuje podpis K. C. uwidoczniony w pozycji: wydał. Skarżący podkreślił, że osoba ta nigdy nie była i nie jest w żaden sposób związana ze skarżącym jakimkolwiek stosunkiem współpracy, zatem skarżący nie może za nią odpowiadać. Strona akcentuje, że jak już wyjaśniał w toku sprawy, w dniu [...] kwietnia 2011 roku skarżący zawarł umowę na dostawę kruszywa z M. SA jako nabywcą. Zgodnie ze Szczegółowymi Warunkami Dostaw Kruszywa (dalej: umowa), przedmiotem umowy jest udostępnienie złoża piasku w K. , należącej do skarżącego (pkt. 2.1.1 umowy). Środki i koszt transportu, jak również koszty załadunku i rozładunku leżą po stronie nabywcy (pkt. 4.1.2 i 4.1.3 umowy). Zgodnie z pkt. 4.2.1, ilościowy odbiór następuje na wadze zlokalizowanej w kopalni. Zgodnie z Postanowieniami Dodatkowymi umowy, obowiązek odbioru i załadunku piasku z kopalni należy do nabywcy. Rozliczanie ilości odbywa się na podstawie dokumentów WZ wystawionych przez dostawcę (kopalnię) z wagi nabywcy, z czego 1 egzemplarz dokumentu WZ otrzymuje dostawca, a samochody nabywcy załadowane piaskiem, wyjeżdżające z kopalni muszą być każdorazowo ważone. Z powyższego jednoznacznie wynika, wbrew temu, co twierdzą organy obu instancji, że zarówno nadawcą kruszywa, jak i jego załadowcą nie jest skarżący jako kopalnia, lecz nabywca kruszywa od skarżącego - firma M. SA lub jej przedstawiciele czy pracownicy. Co więcej, to nabywca miał obowiązek odebrać kruszywo z kopalni, ważyć na własnej wadze, załadować i przewieźć na własny koszt i odpowiedzialność. Dokument WZ służył jedynie potwierdzeniu źródła pochodzenia i umożliwiał nadzór nad ilością odebranego z kopalni piasku przez nabywcę. Nie jest to zatem list przewozowy potwierdzający, że nadawcą towaru jest skarżący.

W ocenie Sądu niniejsza skarga jest uzasadniona.

W tej sprawie organ uznał, że skarżący był załadowcą.

Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie może uwolnić się od odpowiedzialności przedstawiając dokumenty - m.in. szczegółowe warunki dostawy kruszywa do umowy zawartej pomiędzy M. SA a skarżącym przedsiębiorcą, gdyż to on - tj. skarżący wystawił dokument WZ wydając materiał na zewnątrz.

W ocenie Sądu, organy transportu drogowego nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych, zwłaszcza w kontekście umowy, jaką skarżący zawarł ze spółką M. .

W toku postępowania strona powoływała się, że zapisy przedmiotowej umowy nie pozwalają na ustalenie, że załadowcą/nadawcą jest skarżący. Wynika z niej bowiem, że skarżący jedynie udostępniał złoże a kwestia załadunku pozostawała w gestii M.

Jak wynika z uzasadnienia zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, organy nie dokonały żadnej interpretacji przedmiotowej umowy.

Należy podkreślić, iż z wersji przyjętej przez organ wynika, iż każdorazowo skarżący wystawiając dokument wydania towaru czyli kruszywa, wydobytego z udostępnionego złoża oraz załadowanego de facto przez inny podmiot może być uznany za załadowcę.

W tej sytuacji należy zgodzić się ze skarżącym, że w obu decyzjach brak jest analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Organy nie wskazały w sposób przekonujący, które dowody jednoznacznie świadczą o tym, iż skarżący (o ile jest jednym z podmiotów ponoszącym odpowiedzialność, obok podmiotu wykonującego przejazd) miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Wbrew twierdzeniom organu fakt, iż skarżący wystawił dokument wydania towaru (nr WZ [...] z dnia [...] maja 2011 r.) nie jest w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczającym dowodem do uznania, iż skarżący ponosi odpowiedzialność za przeładowanie pojazdu. Dokument ten należy oceniać z punktu widzenia zawartej pomiędzy skarżącym a M. umowy o współpracy. Bezsporne ustalenie, kto był nadawcą, kto załadowcą piasku w dniu [...] maja 2011 r. jest konieczne, aby dopiero w dalszej kolejności badać czy zachodzą warunki odpowiedzialności tego podmiotu za delikt administracyjny.

Należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargi kasacyjne od wyroków tutejszego Sądu w sprawach ze skarg K. T. sygn. akt VI SA/Wa 908/10 oraz VI SA/Wa 1247/12, przywołanych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. II GSK1371/12 zaakcentował zasadę, iż organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Jak wynika z rozważań poczynionych na gruncie aktualnie rozpatrywanej sprawy te reguły nie zostały zachowane również w niniejszej sprawie, na co zasadnie zwrócono uwagę w skardze.

W konkluzji należy stwierdzić, iż organ nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadzą postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Przede wszystkim ustalą, czy skarżący jest jednym z podmiotów, wymienionym w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, mającym ponosić odpowiedzialność za stwierdzone podczas kontroli przejazdu naruszenia, odniosą się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, a następnie wydadzą rozstrzygnięcie uzasadniając je w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania decyzji organów obu instancji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania obejmujących wpis, oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).