Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 345/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Asesor WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. przy udziale - sprawy ze skargi A. M. – "A" A. M. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. rozpatrując odwołanie A. M. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. Nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] w wysokości [...] zł.

W deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego (AKC-U) z dnia [...] r., złożonej w Urzędzie Celnym w C. A. M. zgłosił do opodatkowania podatkiem akcyzowym nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego marki [...] o pojemności silnika [...] cm³ i roku produkcji [...]. W deklaracji tej wskazał jako podstawę opodatkowania kwotę [...]zł, stawkę podatku 65 % i kwotę należnego podatku w wysokości [...] zł, którą wpłacił w dniu [...] r.

Do wniosku o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę podatku akcyzowego podatnik dołączył między innymi umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] r. oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu dnia [...] r., z którego wynikało, że sprowadzony samochód osobowy spełniał wymagania techniczne zawarte w Prawie o ruchu drogowym.

Po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia podatku akcyzowego organ podatkowy przeprowadził dalsze postępowanie dowodowe. W trakcie tego postępowania spisano protokół z dnia [...] r. z oględzin samochodu oraz uzyskano informację ze Starostwa Powiatowego w W., że samochód został zarejestrowany w dniu [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w C., działając między innymi na podstawie art. 24a, art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm., zwaną dalej O.p.), art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 10 ust. 5, art. 75 ust. 1 i 3, art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 z późn. zm., zwaną dalej u.p.a. lub ustawą o podatku akcyzowym) oraz § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 z późn. zm., zwanego dalej Rozporządzeniem z 2004 r.) określił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu w kwocie [...] zł przy przyjętej podstawie opodatkowania [...] zł i zastosowanej stawce podatku 65 %.

Organ ten nie przyjął za prawidłową kwotę zawartą w umowie kupna-sprzedaży wynoszącą [...] zł i uznał, że rodzinne stosunki łączące kupującego i sprzedającego dały podstawę do stwierdzenia, że umowa ta winna być określona jako umowa darowizny na podstawie art. 24a O.p. W związku z tym podstawę opodatkowania organ ustalił, powołując się na art. 10 ust. 5 u.p.a, w oparciu o dane wynikające z katalogu Infoexpert za [...] r. Do takiej podstawy opodatkowania organ zastosował stawkę wynoszącą 65 %.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu pierwsze instancji wskazując na konieczność ustalenia:

- kiedy samochód został wyrejestrowany z terenu N.,

- czy przed wypadkiem dnia [...] r. samochód był dopuszczony do ruchu,

- zakresu uszkodzeń będących wynikiem wypadku,

- jak fakt, że samochód był po wypadku wpływa na jego wartość.

Ponadto wskazano, że organ powinien wziąć pod uwagę treści umowy z dnia [...] r. dotyczącej zakupu samochodu przez sprzedawcę.

Pismem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zobowiązał stronę do dostarczenia dowodu wyrejestrowania pojazdu w N., dokumentu potwierdzającego dopuszczenie do ruchu w N. przed wypadkiem oraz dokumentu potwierdzającego, że odszkodowanie przyznane A. P. dnia [...] r. dotyczy spornego pojazdu.

W odpowiedzi na to pismo strona złożyła jedynie pierwszy dokument w pozostałym zakresie odsyłając do sprzedawcy. Natomiast A. P. odpowiadając na pismo organu z dnia [...] r. wyjaśnił, że dokument potwierdzający dopuszczenie pojazdu do ruchu okazał Policjantom z Z. na miejscu wypadku, a jeśli chodzi o ostatni dokument, to wskazał, że odesłał go do PZU.

Pismem z dnia [...] r. stronie został wyznaczony termin do wypowiedzenia się w sprawie. Ponadto poinformowano stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.

Następnie decyzją z dnia [...] r. organ podatkowy pierwszej instancji określił kwotę zobowiązania w podatku akcyzowym w wysokości [...] zł (podstawa opodatkowania – [...] zł i stawka – 65 %).

W podstawie prawnej organ powołał między innymi art. 199a § 1 i 2 O.p., zamiast wcześniejszego przepisu art. 24a O.p., stwierdzając, że w sprawie darowizna jest ukrytą czynnością prawną ze względu na niską cenę sprzedaży w stosunku do cen rynkowych, powiązania rodzinne, zeznania strony, z których wynika, ze kwota [...] zł była kwotą symboliczną oraz na dobry stan techniczny pojazdu, potwierdzony zaświadczeniem o badaniu technicznym. Przy liczeniu podstawy opodatkowania organ pomniejszył wartość rynkową samochodu wynikającą z katalogu Info-Expert ([...] zł) o koszty naprawy, podatek akcyzowy i podatek od towarów i usług uzyskując podstawę opodatkowania wynoszącą [...] zł.

W odwołaniu z dnia [...] r. strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzuciła, że została wydana z naruszeniem:

1/ prawa procesowego w szczególności;

- art. 24a O.p. w związku z art. 21 § 3 O.p. poprzez przekroczenie uprawnień organu do ustalania skutków czynności cywilnoprawnej, w szczególności poprzez arbitralne przyjęcie, że cena pojazdu została zaniżona, bez oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i ustalenie wbrew oczywistym faktom, iż umowa zawarta między stronami miała charakter umowy darowizny,

- art. 24b O.p. oraz art. 224 O.p. poprzez pominięcie tych przepisów w podstawie prawnej decyzji w sytuacji, gdy faktycznie organ dokonał oceny skutków czynności cywilnoprawnej na podstawie powyższych przepisów, co skutkuje brakiem wstrzymania wykonalności decyzji z urzędu do czasu rozstrzygnięcia odwołania,

- art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 O.p.,

2/ prawa materialnego;

- art. 10 ust. 5 u.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym ustaleniem wartości pojazdu i kwoty podatku akcyzowego,

- zasady niedyskryminacji wynikającej z prawa wspólnotowego i orzecznictwa ETS.

Odwołujący ponownie między innymi wskazał, że cena [...] zł była dla sprzedającego zadowalająca, ponieważ zbył on tzw. pozostałości powypadkowe, a kwotę ponad [...] EUR otrzymał od ubezpieczyciela. Dodatkowo wyjaśnił, że zbywca nie musiał ponosić kosztów naprawy pojazdu ani jego transportu do N., ani też opłat związanych ze złomowaniem i że kwota [...] zł, stanowiąca koszt naprawy, została przez niego potrącona z ceny wartości pojazdu ustalonej między stronami. Zarzucono też organowi pierwszej instancji, że wydając decyzję pominął w całości złożone przez niego wyjaśnienia, nie wskazując nawet, dlaczego odmówił ich uwzględnienia. Odwołujący zwrócił też uwagę, że organ nie uwzględnił ceny samochodu wynikającej z umowy z [...] r. oraz faktu, że był to samochód po wypadku. Powołując się na brzmienie art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 u.p.a. oraz na przepis art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego strona uznała, że cena pojazdu winna być przyjęta jako cena transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna za nabyty towar, która wynosiła [...] zł ewentualnie [...] zł, przy uwzględnieniu kosztu naprawy. Według strony dopiero w przypadku, gdyby ceny transakcyjnej nie można było ustalić, to dopiero organ mógłby dokonać ustalenia ceny wyrobu tego samego rodzaju, co oznaczało jego zdaniem, że cenę transakcyjną można było ustalić w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych, wartość transakcyjną towarów podobnych, albo za pomocą tych metod stosowanych alternatywnie. Oparcie się przez organ o cennik, zdaniem odwołującego, spowodowało, iż nie było możliwe ustalenie ceny w sposób prawidłowy, czyli nie dotyczyło pojazdu tego samego rodzaju, gdyż nie uwzględniało stanu pojazdu z dnia jego nabycia. Ustalenie, że umowa w sprawie miała charakter pozorny kryjący umowę darowizny strona uznała za nieprawidłowe z naruszeniem zasady autonomii i swobody zawierania umów.

Strona złożyła też wniosek o dopuszczenie dowodu z akt postępowania ubezpieczeniowego związanego z wypadkiem z dnia [...] r. wskazując na procentowe wielkości szkody w pojeździe oraz jego uszkodzenia.

W dalszej części odwołania strona wskazała na dwa zarzuty, a mianowicie na zarzut nie rozpatrzenia stanowiska odwołującego oraz brak wszechstronnego rozpoznania stanu faktycznego i prawnego sprawy zwracając uwagę na naruszenie ogólnych zasad postępowania.

W końcowej części odwołania strona podniosła, że regulacja zawarta w art. 10 u.p.a. w zakresie w jakim nakłada na podatnika obowiązek zapłaty podatku akcyzowego, który jest pobierany w związku z nabyciem identycznego pojazdu pozostaje w sprzeczności z zasadą niedyskryminacji wynikającej z orzecznictwa ETS (orzeczenie z dnia 1 grudnia 1990 r. C-47/88).

W toku postępowania przed organem odwoławczym organ ten pismem z dnia [...] r. poinformował stronę o prawie przeglądania akt i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Strona z tego prawa skorzystała dnia [...] r. składając dodatkowo pismo z [...] z dnia [...] r., z którego wynikało, że wartość pojazdu na dzień szkody wynosiła [...] EUR, a po kolizji (wartość pozostałości) wyceniona została na kwotę [...] EUR.

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., opisaną na wstępie, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i określił zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł.

Powołując się na art. 4 ust. 1 i art. 80 ust. 1 i 2 u.p.a. organ uznał, że nabycie wewnątrzwspólnotowe przez stronę samochodu osobowego marki [...], potwierdzone dokumentem handlowym w postaci umowy kupna z dnia [...] r., podlegało obowiązkowi podatkowemu w podatku akcyzowym i że organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie zastosował art. 199a § 1 i 2 O.p. stanowiący powtórzenie wcześniejszego przepisu art. 24a O.p.

Według organu, w przypadkach, gdy w postępowaniu nie uda się ustalić prawidłowej kwoty należnej z tytułu nabycia lub zadeklarowania przez podatnika symbolicznej kwoty należnej z tytułu nabycia samochodu, przepis art. 82 ust. 3 u.p.a., określający podstawę opodatkowania (kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić), należy rozpatrywać w ścisłej relacji właśnie z art. 199a §1 i 2 O.p. Zdaniem organu przepis ten nie ogranicza autonomii woli stron uczestników obrotu prawnego, lecz pozwala organom badać jej skutki w obszarze prawa podatkowego w szczególności, czy strony, dokonując danej czynności, ukryły (często pod jej zewnętrzną formą) inną czynność prawną.

Odnosząc to do okoliczności faktycznych sprawy organ odwoławczy zgodził się z organem podatkowym, że umowa kupna zawarta w dniu [...] r. pomiędzy S. P., a A. P., ojcem kupującego, nie była odzwierciedleniem rzeczywistej woli tych podmiotów i że występuje tu ukryta czynność w postaci umowy darowizny, gdyż kwota [...] zł nieadekwatna do jego wartości.

W związku z tym przyjęto, że nie można było określić podstawy opodatkowania, ponieważ wartość zawarta w umowie sprzedaży była nieadekwatna do wartości przedmiotowego samochodu i dlatego należało ustalić podstawę opodatkowania w oparciu o przepis art. 10 ust. 5 u.p.a., czyli na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na rynku krajowym w obrocie wyrobami akcyzowymi tego samego rodzaju w dniu powstania obowiązku podatkowego pomniejszonych o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy.

Organ odwoławczy zauważył, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę wezwał stronę, a następnie sprzedającego do uzupełnienia dowodów w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy oraz na podstawie uzyskanych informacji ponownie ocenił materiał dowodowy i dokonał korekty wartości uwzględniając opisany przez stronę stan samochodu w dniu nabycia i koszt naprawy. Za nieprawdziwe uznał stwierdzenie strony, iż organ ten rozpatrując ponownie sprawę ograniczył się jedynie do przyjęcia wartości samochodu z innego cennika.

Jednak według organu odwoławczego koniecznym stało się uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i ponowne określenie zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu z tej przyczyny, że organ ten nie dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, a mianowicie tego, że:

- w trakcie prowadzonego postępowania strona wielokrotnie podkreślała, iż zakupiony przez nią samochód od dnia wypadku tj. [...]r. znajdował się na terenie Polski, gdzie był naprawiony przez odwołującego się, a koszty naprawy wyniosły [...]zł i że ubezpieczyciel stwierdził szkodę całkowitą pojazdu, a przedmiotem nabycia były tzw. pozostałości,

- istniały sprzeczne z powyższymi twierdzeniami zeznania strony złożone do protokołu przesłuchania w dniu [...]r., z których wynikało, że samochód został przywieziony do Polski przez A. P. w dniu [...]r. i zakupiony przez stronę w dniu [...] r. z rysami i wgnieceniami karoserii.

- zaświadczenie ze stacji diagnostycznej potwierdzało, iż w dniu zakupu samochód był w dobrym stanie technicznym.

Organ odwoławczy oceniając zebrany materiał dowodowy, w zakresie podstawy opodatkowania według stanu pojazdu na dzień [...]r., czyli w momencie powstania obowiązku podatkowego, przyjął, że w tym dniu, po dokonanych wcześniej naprawach, samochód był już w dobrym stanie technicznym.

Ustalając podstawę opodatkowania organ posłużył się katalogiem Info-Expert nr [...]. Zaznaczył przy tym, że katalog ten jest zbiorem informacji o rynku motoryzacyjnym w Polsce, który opracowuje co miesiąc firma wydawnicza Info - Expert Spółka z o. o. powołana przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Samochodowych Expertmot oraz Spółkę Eksperci Techmot S.A. Zwrócił przy tym uwagę, że w ramach stałej analizy cen pojazdów samochodowych firma Info - Expert prowadzi ciągłe badania rynku przy pomocy rzeczoznawców, którzy monitorują największe giełdy samochodowe w kraju oraz komisy samochodowe, a przy pozyskiwaniu informacji o cenach pojazdów zbierane są również informacje o stanie technicznym pojazdów, przebiegu, okresie i charakterze użytkowania, wyposażeniu, bieżących informacjach technicznych i cenowych o pojazdach nowych oferowanych przez sieć dealerską producentów i importerów oraz cenach z ofert ogłoszeniowych.

Biorąc pod uwagę fakt, że ceny katalogowe dotyczyły pojazdów sprawnych technicznie bez uszkodzeń, a samochód był uszkodzony przy ustalaniu podstawy opodatkowania organ to uwzględnił i w tym celu posłużył się informatorem rynkowym "Eurotax", który zawierał procentowo określone ujemne korekty wartości dla pojazdów samochodowych (od 0-20 %). Organ odwoławczy ustalając podstawę opodatkowania przyjął 20 % korektę wartości. Uwzględnił też to, że ujemnej korekty wartości pojazdów w wysokości 0-9 % dokonuje się również z uwagi na ilość kolejnych właścicieli i dokonał obniżenia wartości samochodu z tego tytułu w wysokości 9 %.

W związku z powyższym wyliczenie podstawy opodatkowania przedstawiało się następująco:

1/ średnia cena sprzedaży na rynku krajowym w [...]r. dla samochodu marki [...], wyprodukowanego w [...]r., według katalogu lnfo-Expert nr [...] -[...] zł,

2/ obniżenia 20 % i 9 % - [...] - ([...]x 20% + 9%) = [...]-[...]=[...]zł,

3/ podatek VAT i podatek akcyzowy – [...]:[...] (22% VAT) = [...] zł, [...] : [...] (65% akcyza)= [...] zł.

Zaokrąglając podstawę opodatkowania zgodnie z art. 63 O.p. organ przyjął, że wynosi ona [...] zł.

Do tak ustalonej podstawy opodatkowania organ zastosował stawkę podatku akcyzowego dla samochodów osobowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo wyprodukowanych w [...]r., o pojemności do 2000 cm³ w wysokości 65 % zgodnie z § 7 ust. 2 Rozporządzenia z 2004 r.

W związku z tym wyliczona kwota zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym wyniosła [...] zł, dlatego organ określił jego wysokość w tej kwocie.

Odnosząc się do wniosku złożonego w odwołaniu, a dotyczącego włączenia do akt sprawy dokumentów dotyczących wypadku z dnia [...] r. organ, powołując się na art. 188 O.p., wyjaśnił, że ten wniosek dowodowy miałby znaczenie dla sprawy, gdyby samochód został zakupiony w Polsce bezpośrednio po wypadku. Wtedy ustalenia, co do zakresu szkód czy też ustalona wartość, miałyby istotne znaczenie dla określenia podstawy opodatkowania. Natomiast samochód został zakupiony w dniu [...] r. w dobrym stanie technicznym, co potwierdzało zaświadczenie ze stacji diagnostycznej.

Zdaniem organu odwoławczego niedopuszczalnym byłoby ustalanie podstawy opodatkowania według stanu samochodu przed tą datą, tzn. wówczas, gdy obowiązek podatkowy nie istniał. Zaznaczono jednak, że okoliczność wypadku z dnia [...] r. była brana pod uwagę przez organ podatkowy, bowiem uwzględniono fakt, iż samochód jest samochodem powypadkowym i przyjęto zgodnie z katalogiem maksymalną korektę wartości jaka przysługuje z tego tytułu.

Organ zauważył też, że przedstawiony dokument z dnia [...] r. wydany przez [...] S.A., potwierdził fakt, iż po wypadku samochód przedstawiał wartość [...] EUR, co tym bardziej, według organu uzasadniało, iż ustalona cena [...] zł za zakup tego samochodu znajdującego się w dobrym stanie technicznym (co potwierdziło zaświadczenie ze stacji diagnostycznej), była rażąco niska i całkowicie nieadekwatna do wartości samochodu.

Natomiast ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art.24b O.p. stwierdził, iż przepis ten został uchylony i nie miał mocy obowiązującej w dniu powstania obowiązku podatkowego w niniejszej sprawie.

W zakresie zarzutu naruszenia prawa wspólnotowego organ odwoławczy wywodził, że nie jest on zasadny. Organ odwoławczy zauważył, że w sprawie nie wystąpiła dyskryminacja towaru nabywanego wewnątrzwspólnotowo, gdyż przepisy krajowe dotyczące opodatkowania podatkiem akcyzowym odnoszą się w ten sam sposób do towarów krajowych, jak i nabywanych wewnątrzwspólnotowo. Jego zdaniem oznacza to, że opodatkowanie podatkiem akcyzowym samochodów osobowych przed ich pierwszą rejestracją następuje według analogicznych stawek procentowych uzależnionych między innymi od wieku samochodu. Wskazano też, że podatek ten jest podatkiem płatnym jednorazowo, czyli jeżeli nabywca zapłaci podatek od samochodu przed zarejestrowaniem, to po zarejestrowaniu nie powstaje obowiązek podatkowy z tytułu dalszej odsprzedaży.

Przyjmując, że w razie konfliktu pomiędzy normą prawa krajowego, a przepisem wspólnotowym, zachodzi pierwszeństwo prawa wspólnotowego, organ uznał, że chodzi tu wyłącznie o pierwszeństwo w stosowaniu. Organ podkreślił przy tym, że istnienie w prawie krajowym przepisu sprzecznego z normą wspólnotową nie powoduje automatycznie nieważności przepisu krajowego. Ponadto wskazano, że w istniejącym porządku prawnym nie ma instytucji prawnych pozwalających organom administracji publicznej na dokonywanie ocen zgodności z prawem wspólnotowym, co oznacza, zdaniem organu, że mają one obowiązek stosować ustanowione przepisy prawa, niezależnie od wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją RP, czy też z prawem wspólnotowym.

Tym samym uznano, że organy podatkowe, jako organy władzy wykonawczej, nie mogą odmówić stosowania i egzekwowania przepisów podatkowych dopóki uprawnione do tego instytucje nie stwierdzą niezgodności danego aktu z Konstytucją RP, czy też z prawem wspólnotowym Odnosząc to do ustawy o podatku akcyzowym wskazano, że w tym zakresie nie orzekał ani TK ani ETS.

W skardze z dnia [...] r. na powyższą decyzję organu odwoławczego strona żądała jej uchylenia ewentualnie jej zmiany podnosząc w zasadzie te same zarzuty co w odwołaniu, z tym, że zamiast art. 24a i art. 24b O.p. wskazano na naruszenie art. 199a O.p. w związku z art. 21 § 3 O.p. Dodano też nowy zarzut, a mianowicie naruszenia art. 23 i art. 25 TWE oraz art. 90 TWE w związku z art. 10 ust. 5 u.p.a. poprzez wprowadzenie w prawie krajowym opłat o charakterze podatku, mających charakter dyskryminujący w stosunku do towarów pochodzących spoza polskiego obszaru celnego oraz wpływających na cenę pojazdu.

Skarżący nie zgodził się między innymi z organem odwoławczym, że dowody przedstawione w sprawie nie miały znaczenia, a najbardziej miarodajnym dowodem był cennik Info-Expert.. Skarżący nie zgodził się też ze stanowiskiem organu odwoławczego, że dla oceny stanu pojazdu nie miały znaczenia: umowa kupna przez poprzedniego właściciela, z której wynika, iż pojazd był uszkodzony, ani zaświadczenie PZU, iż w pojeździe stwierdzono szkodę całkowitą a wartość pozostałości wyceniono na kwotę [...]EUR oraz że badanie diagnostyczne, stwierdzające dopuszczenie pojazdu do ruchu było tożsame z uznaniem, iż pojazd był w dobrym stanie technicznym. Uznał, że zakres uszkodzeń pojazdu opisany był szczegółowo w aktach szkodowych oraz że w czasie naprawy pojazdu przez skarżącego, przed nabyciem go, nie zostały usunięte wszelkie uszkodzenia, a jedynie pojazd został doprowadzono do stanu umożliwiającego jego zarejestrowanie. Zwrócił przy tym uwagę, że diagnosta nie przeprowadza szczegółowego badania wszystkich elementów pojazdu ani nie ocenia stopnia uszkodzeń karoserii ale stwierdza jedynie czy pojazd jest zdatny do ruchu.

Według skarżącego organy celne pominęły oględziny pojazdu lub zlecenie badania tego pojazdu biegłemu w celu ustalenia jego wartości i stanu w chwili zakupu. Wskazał przy tym, że postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji naruszało reguł uczciwości, gdyż pracownik organu sugerował odpowiedzi w formie jakie mu odpowiadały, a ostatnie zdanie protokołu przesłuchania skarżącego dopisał sam już po podpisaniu protokołu przez skarżącego.

Ponadto zarzucił organom podatkowym, że w toku ustalania wartości pojazdu nie uwzględniono, iż samochód wymagał [...] i [...]. Zaznaczono, że po nabyciu wymienione zostały [...], a także że samochód miał [...]. Zauważył też, że żadna z tych usterek nie powodowała zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu pojazdu. W ocenie skarżącego zmniejszenie wartości pojazdu o 29 % w związku z uznaniem go za pojazd powypadkowy tylko częściowo uwzględniało argumentacje skarżącego i byłoby zasadne, gdyby ubezpieczyciel nie uznał szkody całkowitej w pojeździe. Tym samym stwierdzono, że nie został nabyty pojazd powypadkowy, ale pozostałości pojazdu, które zostały częściowo naprawione, co pozwoliło dopuścić go do ruchu.

Jeśli chodzi o naruszenie prawa wspólnotowego, to skarżący powołał się dodatkowo na podobną sprawę toczącą się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który wystąpił ze stosownym pytaniem do ETS.

Organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi, w odpowiedzi z dnia [...] r., podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze akcentując, że organy celne w toku całego postępowania pominęły wyjaśnienia skarżącego nie mając żadnego rozeznania, co do stanu technicznego pojazdu, jak również nie uwzględniły faktu, że pojazd był po drugim wypadku, na co wskazywała cena zapłacona przez kontrahenta skarżącego. Ponadto odwołał się do wyroku ETS w sprawie wysokości podatku akcyzowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna co do części zarzutów.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, należy mieć na uwadze to, że wymiar ten był następstwem przyjęcia przez organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji stanowiska, że przepisy krajowe regulujące kwestie przedmiotu opodatkowania, momentu powstania obowiązku podatkowego i stawek stosowanych w tym zakresie były zgodne z prawem wspólnotowym.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie istniały podstawy prawne i faktyczne do opodatkowania czynności nabycia samochodu osobowego, a działając na podstawie art. 10 ust. 5 u.p.a., organ ten, tak jak organ pierwszej instancji, zakwestionował wielkość zadeklarowanej podstawy opodatkowania. Z tym, że organ odwoławczy przyjął, że jej wysokość zamiast [...]zł ma wynosić [...] zł. W efekcie tego stosując najwyższą stawkę 65 % organ odwoławczy, wydając decyzję reformatoryjną, określił zobowiązanie podatkowe w wysokości niższej niż organ pierwszej instancji, bo w kwocie [...] zł.

Przed przejściem do zasadniczych rozważań konieczne jest rozstrzygnięcie pewnych kwestii wstępnych, które pojawiają się w niniejszej sprawie, a mianowicie:

- czy pod pojęciem prawa należy rozumieć także prawo wspólnotowe (prawo pierwotne, wtórne wraz z orzecznictwem ETS ),

- czy prawo wspólnotowe ma pierwszeństwo przed prawem krajowym w przypadku stwierdzenia wystąpienia sprzeczności między nimi oraz

- czy organy podatkowe są zobowiązane stosować prawo wspólnotowe.

Organy podatkowe jak każde organy władzy publicznej są zobowiązane działać na podstawie prawa (art. 120 O.p.). Zasadę tę wzmacnia Konstytucja stanowiąc, że nie tylko na podstawie ale i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji). Pojęcie prawa w sprawach podatkowych wykracza poza definicję przepisów prawa podatkowego zawartą w art. 3 pkt 2 O.p., rozumianych jako przepisów ustaw podatkowych oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych. Od strony kontroli przejawów działalności tych organów władzy wykonawczej przez sąd administracyjny również występuje badanie pod kątem zgodności z prawem. Oczywistym jest, że prawo obejmuje swym zakresem normy materialne jak i procesowe. Najogólniej ujmując źródłami prawa, w tym prawa podatkowego, według najwyższego aktu jakim jest Konstytucja, jest sama Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia i akty prawa miejscowego (art. 87 Konstytucji).

W systemie prawa stanowionego w chwili obecnej w pierwszym rzędzie z pojęciem prawa należy wiązać nie tylko przepisy stanowione i stosowane przez uprawnione polskie organy władzy, w ramach krajowego systemu prawa, ale również przez instytucje Wspólnoty Europejskiej. Od dnia 1 maja 2004 r. nasze państwo na podstawie art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, będącego integralną częścią Traktatu podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864, zwanego dalej Aktem) jest związane po pierwsze, postanowieniami Traktatów założycielskich w tym TWE (pierwotnym prawem wspólnotowym), po drugie, aktami przyjętymi przez instytucje Wspólnot (wtórnym prawem wspólnotowym) i po trzecie, co jest w pewnym sensie nowością, wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego wynikającą z orzecznictwa ETS. Wszystkie te elementy tworzące prawo wspólnotowe, obowiązujące nawet przed dniem akcesji, określa się mianem acquisi communautaire. Podkreślić należy, że przy stosowaniu prawa wspólnotowego należy mieć też na uwadze postanowienia samego Aktu, które mogą wprowadzać w nim pewne modyfikacje (art. 2 Aktu), a jednocześnie być wskazówką jakie akty prawa wspólnotowego obowiązują w danej dziedzinie, jakim zmianom podlegały i jakie są odstępstwa np. co do podatków Załącznik II (pkt 9) i Załącznik XII (pkt 9).

Związanie prawem wspólnotowym zostało sprecyzowane w art. 10 TWE zawierającym zasadę lojalności. Z zasady tej wynika, że państwo członkowskie winno zapewnić wykonanie zobowiązań wynikających z TWE poprzez:

1/ podjęcie wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczegółowych,

2/ ułatwienie Wspólnocie wypełnianie jej zadań,

3/ powstrzymywanie się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów TWE.

W związku z tym rozstrzygając pierwszą kwestię należy stwierdzić, że pod pojęciem prawa należy rozumieć nie tylko prawo krajowe ale też prawo wspólnotowe pierwotne i wtórne obowiązujące w świetle orzecznictwa ETS.

Odnosząc się do drugiego zagadnienia wskazać należy, że generalnie w systemie multicentrycznym, w jakim funkcjonują obecnie krajowe organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, nie jest kwestionowana sama zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym.

Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego rozumiana najszerzej została zaprezentowana w orzecznictwie ETS w wyrokach w sprawach van Gend & Loos, Costa, Simmenthal, Foto-Frost, Internationale Handelsgesellschaft GmbH, Factortame (wyroki te zostały zacytowane i omówione przez A. Wróbel [w] A.Wróbel (red.) Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Zakamycze 2005, s.106 i nast.). W orzeczeniach tych stwierdzono, że prawo wspólnotowe w odróżnieniu od zwykłych umów międzynarodowych powołało własny system prawny, który stał się integralną częścią systemu państw członkowskich i który jego organy mają stosować. Ten system prawny, według ETS, powstał w wyniku trwałego ograniczenia swojej suwerenności przez dane państwo i przekazania kompetencji na rzecz instytucji Wspólnoty. W związku z tym uznano, że prawo wspólnotowe będące niezależnym źródłem prawa, nie może być ze względu na swój szczególny i wyjątkowy charakter, uchylane przez przepisy prawa krajowego.

Stwierdzono tam, że postanowienia prawa wspólnotowego wiążą przed prawem krajowym nie tylko państwa członkowskie ale także ich obywateli. Tym samym przyjęto, że zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym sprowadza się do zakazu nie tylko stosowania ale też stanowienia i utrzymywania w mocy przepisów krajowych sprzecznych z prawem wspólnotowym. Ponadto wskazano też, że ważność aktu wspólnotowego i jego skutek w państwie członkowskim nie może być kwestionowany w formie zarzutu, że sprzeciwiają się one prawom podstawowym określonym w konstytucji danego państwa lub konstytucyjnym zasadom ustrojowym.

Tak rozumianej zasadzie pierwszeństwa określanej mianem bezwarunkowej, co do istoty nie sprzeciwił się Trybunał Konstytucyjny w przełomowym wyroku z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt K 18/04 (Dz. U. 86, poz. 744), którym orzekł o zgodności art. 2 Aktu i innych przepisów, w tym Traktatu Akcesyjnego, z Konstytucją RP. Z uzasadnienia tego wyroku płynie wniosek, że należy respektować zasady i wartości wspólne dla Wspólnoty Europejskiej i państw członkowskich, z zastrzeżeniem jednak poszanowania pewnych podstawowych reguł wynikających z norm konstytucyjnych.

W tym zakresie istotne znaczenie na gruncie rozważanej sprawy ma też stanowisko TK wyrażone w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt P 37/05, w sprawie której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przekazał pytanie prawne dotyczące zgodności art. 80 u.p.a. z art. 90 TWE i w związku z tym z art. 91 Konstytucji. W odpowiedzi TK umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność orzekania podkreślając, że każdy sąd krajowy korzysta z prawa do odmowy zastosowania normy krajowej, jeśli koliduje ona z normami prawa wspólnotowego korzystającymi właśnie z prawa pierwszeństwa.

Z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wynika wniosek, że krajowy organ władzy stosując prawo jest zobowiązany pominąć normę krajową w zakresie w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową.

Odnosząc się do ostatniej kwestii, istotnej przy stosowaniu prawa, należy stwierdzić, że zastosowanie prawa wspólnotowego w sprawach podatkowych nie jest obowiązkiem tylko sądów administracyjnych ale także organów władzy państwa, czyli organów podatkowych. Wynika to z faktu, jak wskazano wyżej, że organy podatkowe mają obowiązek przestrzegania prawa i działania w jego granicach, czyli również prawa wspólnotowego. Ponadto zwraca się przy tym uwagę na następujące argumenty (z powołaniem się na orzecznictwo i literaturę S. Biernat wymienia te argumenty [w:] Wykładnia prawa krajowego zgodnie z prawem Wspólnot Europejskich, Toruń 1998, s.131);

1/ sformułowanie orzeczeń ETS dotyczących tej sprawy wyraźnie wskazuje na to, że sądy są tylko jedną z kategorii organów krajowych mających obowiązek stosowania prawa wspólnotowego,

2/ organy administracyjne w państwach członkowskich mają w wielu dziedzinach kompetencje do wydawania aktów administracyjnych lub do podejmowania innych działań, które są normowane w całości lub w części prawem wspólnotowym,

3/ ETS wyraził pogląd, że również organy administracji, obok sądów, są zobowiązane do przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i do odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym (sprawy Fratelli Constanzo C-103/88 pkt 33, Hansgeorg Lennartz C-97/90 pkt 33, Marks &Spencer C-62/00),

4/ akty administracyjne, a także inne czynności organów administracji podlegają kontroli sądowej, a nałożenie obowiązku stosowania prawa wspólnotowego jedynie na sądy, przy równoczesnym braku takiego obowiązku w odniesieniu do organów administracyjnych, prowadziłoby z góry do przyjmowania podwójnego standardu stosowania prawa i powodowałoby stan niepewności.

Można też dodać argument praktyczny, że nie uwzględnienie prawa wspólnotowego przez organy podatkowe i zapłata z tego powodu przez podatnika określonej kwoty wymierzonego podatku, w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, który zastosował prawo wspólnotowe, jest naruszeniem prawa, co może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej państwa w takiej sprawie podatkowej.

Podkreślić jednak należy, że organy podatkowe nie mają możliwości korzystania z pewnych instytucji ułatwiających zastosowanie prawa wspólnotowego. Mianowicie organy te na etapie postępowania administracyjnego nie mogą występować w konkretnej sprawie z pytaniem o ważność i wykładnię prawa wspólnotowego pierwotnego i wtórnego w trybie pytań prejudycjalnych do ETS na podstawie art. 234 TWE lub do TK o badanie zgodności z Konstytucją. Obowiązek występowania z pytaniem prejudycjalnym do ETS ciąży na sądzie krajowym, którego orzeczenie nie podlega zaskarżeniu, czyli w sprawach podatkowych na Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wojewódzki sąd administracyjny jedynie może wnieść sprawę do ETS, jeśli uzna, ze rozstrzygnięcie określonej kwestii jest niezbędne do wydania wyroku (art. 234 TWE).

Po rozstrzygnięciu powyższych ogólnych kwestii, mających zastosowanie w niniejszej sprawie, należy odnieść się do podstawowego zagadnienia, a mianowicie odpowiedzi na pytanie w jakim zakresie istnieją podstawy, nie tylko na gruncie przepisów krajowych, ale też wspólnotowych, do opodatkowania podatkiem akcyzowym czynności wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego sprowadzonego na teren kraju.

Przy odpowiedzi na to pytanie wiążąca dla Sądu jest wykładnia przepisów wspólnotowych art. 25, art. 28, art. 90 TWE i art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, dokonana przez ETS w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r. (sprawa M. Brzeziński C-313/05). Wyrok ten został wydany w związku z pytaniem wstępnym wystosowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawartym w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 679/05), w sprawie stosowania przepisów krajowych art. 80 ust. 1, art. 81 u.p.a. i § 7 Rozporządzenia z 2004 r.

ETS orzekł, że (podkreślenia i pogrubienia Sądu):

1/ podatek akcyzowy, taki jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE,

2/ art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.

3/ art. 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

W uzasadnieniu tego wyroku ETS, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazał między innymi, że przepis art. 90 TWE:

- służy zapewnieniu swobodnemu przepływowi towarów między państwami członkowskimi w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich (pkt 27),

- służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi zza granicy (pkt 28),

- akapit pierwszy zostanie naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi – choćby tylko w niektórych przypadkach – do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy, czyli w efekcie, że podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża podobne produkty krajowe (pkt 29),

- pozwala na opodatkowanie tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków (pkt 40).

W ramach rozważań znaczenia art. 90 akapit pierwszy TWE, w odniesieniu do regulacji krajowej zawartej w ustawie o podatku akcyzowym, ETS zwrócił uwagę na następujące kwestie (pkt 33 i 34).

Po pierwsze, że podatek akcyzowy jest nakładany tylko jeden raz na wszystkie pojazdy, które są zarejestrowane w Polsce, zarówno nowe, jak i używane, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich.

Po drugie, że należy dokonać rozróżnienia między dwoma kategoriami pojazdów, a mianowicie z jednej strony tymi, które są sprzedawane jako używane w okresie dwóch lat kalendarzowych od daty ich produkcji, przy czym rok ich produkcji uważa się za pierwszy rok kalendarzowy, a z drugiej strony z tymi, które są sprzedawane jako używane po upływie tego dwuletniego okresu.

W ramach tej drugiej kwestii ETS zalecił sądowi krajowemu zbadanie w świetle Rozporządzenia z 2004 r., w przypadku pojazdów używanych mających:

a/ mniej niż dwa lata, czy podlegają one z tytułu podatku akcyzowego rzeczywiście identycznemu obciążeniu przez to, że kwota rezydualna tego podatku zawarta w wartości rynkowej pojazdów osobowych zarejestrowanych w Polsce jest równa kwocie tego podatku obciążającej podobne pojazdy osobowe pochodzące z innego państwa członkowskiego niż Rzeczpospolita Polska (pkt 36),

b/ więcej niż dwa lata, czy wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Rzeczypospolita Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe stawka rezydualnego podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmieniona (pkt 38).

W niniejszej sprawie przedmiotem nabycia wewnątrzwspólnotowego był samochód marki [...] wyprodukowany w [...] r., dlatego przy analizie dopuszczalnej wysokości podatku akcyzowego obciążającego to nabycie, na gruncie Rozporządzenia z 2004 r., należy uwzględnić powyższą wskazówkę zawartą w pkt b, odnoszącą się do samochodów używanych mających więcej niż dwa lata.

W tym zakresie oceniając zarzut naruszenia prawa wspólnotowego, jakimi są przepisy pierwotnego prawa wspólnotowego art. 25 i art. 90 TWE i wynikającej z nich zasady niedyskryminacji opisanej w orzecznictwie ETS, należy stwierdzić, że jest on zasadny, co do wysokości zastosowanej przez organy podatkowe stawki podatku w wysokości 65 %.

W art. 75 ust. 1 u.p.a., odnośnie wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, wymieniona została stawka maksymalna wynosząca 65 %, a obniżone stawki akcyzy miały zostać określone w przepisach wykonawczych. Wielkość obniżonych stawek została uregulowana w § 7 Rozporządzenia z 2004 r.

Przepis § 7 ust. 2 Rozporządzenia z 2004 r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2004 r., stanowił, że w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając w to rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosuje się oprocentowanie stawki akcyzy, obliczone według następującego wzoru:

Su = Sn + 12 x (W-2)

gdzie:

Su - oznacza stawkę akcyzy, wyrażoną w procentach, dla sprzedaży w kraju, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu samochodu osobowego po upływie 2 lat od jego produkcji,

Sn - oznacza stawki akcyzy dla samochodów osobowych, w zależności od pojemności silnika tych samochodów, określone odpowiednio w poz. 30 załącznika nr 1 do rozporządzenia - w przypadku sprzedaży w kraju, oraz w poz. 23 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego i importu,

W - oznacza wiek samochodu osobowego wyrażony w latach kalendarzowych liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego włącznie, a w przypadku importu - liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania zgłoszenia celnego włącznie.

Natomiast zgodnie z pozycją 30 załącznika nr 1, dotyczącego wyrobów akcyzowych sprzedawanych w kraju, dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm³ stawka podatku akcyzowego wynosiła 13,6 % podstawy opodatkowania, a dla pozostałych samochodów - 3,1 % podstawy opodatkowania.

Podobnie i w pozycji 23 załącznika nr 2, dotyczącego między innymi nabycia wewnątrzwspólnotowego, w stosunku do pojazdów samochodowych i innych pojazdów mechanicznych przeznaczonych zasadniczo do przewozu osób (innych niż z pozycji nr 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi:

- o pojemności silnika powyżej 2.000 cm³, stawka podatku akcyzowego wynosiła 13,6 % podstawy opodatkowania, a dla

- pozostałych - 3,1 % podstawy opodatkowania.

Zdaniem Sądu analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że wzrost stawki podatku akcyzowego mógł dotyczyć tylko używanych samochodów osobowych nabywanych po więcej niż dwóch latach od daty ich produkcji, a nie sprzedaży w kraju pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe. Wynika to z tego, że samochody osobowe krajowe aby mogły być używane musiały być zarejestrowane, a tym samym musiały już podlegać opodatkowaniu podatkiem akcyzowym przed pierwszą rejestracją w kraju. Biorąc pod uwagę jednokrotność opodatkowania podatkiem akcyzowym, na co zwrócił uwagę ETS, a co wynika z art. 4 ust. 5 u.p.a., jeżeli w stosunki do danych czynności powstał już obowiązek podatkowy, to nie może powstać taki obowiązek na podstawie następnej czynności. Tym samym przy sprzedaży samochodów osobowych w kraju po pierwszej rejestracji nie był naliczany podatek akcyzowy, ponieważ został naliczony przy pierwszej transakcji nabycia nowego samochodu. W związku z tym nabycie używanego samochodu osobowego, po upływie dwóch lat od produkcji, zarejestrowanego za granicą i sprowadzonego do kraju, podlegałoby wyższemu podatkowi akcyzowemu, wyliczonemu według podanego wzoru w § 7 ust. 2 Rozporządzenia z 2004 r., niż podatek rezydualny zawarty w wartości pojazdu używanego i zarejestrowanego w kraju jako nowy, czyli według stawki 3,1 % lub 13,6 % podstawy opodatkowania w zależności od pojemności silnika.

W związku z tym stawka podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego używanego samochodu osobowego z innego państwa członkowskiego, starszego niż dwa lata nie może przekraczać wysokości odpowiednio 3,1 % i 13,6 % w zależności od pojemności silnika. W niniejszej sprawie błędnie wyliczono wysokość podatku z zastosowaniem stawki 65 % zamiast 3,1 %.

Sąd nie dopatrzył się natomiast naruszeń prawa materialnego i procesowego, kwalifikujących do uchylenia decyzji na tej podstawie, w zakresie ustalenia wysokości podstawy opodatkowania innej niż wynikającej z deklaracji.

Jak stanowi art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.a. w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, co do zasady, podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 5 u.p.a., jeżeli nie można określić tej kwoty, to podstawę opodatkowania ustala się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na rynku krajowym w obrocie wyrobami akcyzowymi tego samego rodzaju, w dniu powstania obowiązku podatkowego pomniejszonych o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy.

Użyte w art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym określenia dotyczące kwoty stanowiącej podstawę opodatkowania, czy to takiej jaką nabywca jest zobowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe, jak i przeciętnej stosowanej w danej miejscowości lub na rynku krajowym, wiążą się z wartością rynkową nabywanego wyrobu akcyzowego. W pierwszym przypadku wynika to pośrednio z zasady ekwiwalentności świadczeń stron umowy, a w drugim bezpośrednio z odesłania do ceny podobnych wyrobów na rynku lokalnym lub krajowym.

Wprawdzie wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. (M.Brzeziński C-313/05) nie obejmował wprost oceny, czy organy mogą kwestionować wysokość podstawy opodatkowania, to jednak znalazły się w tym wyroku odesłania do art. 10 ust. 1 u.p.a. w części wstępnej wyroku dotyczącej cytowanych regulacji krajowych (pkt 8). Ponadto sam ETS użył właśnie określenia "wartość rynkowa" przy ocenie wystąpienia dyskryminacyjnych skutków opodatkowania przywożonych wyrobów (pkt 41 i teza 2 wyroku). Takie pojęcie użyte w polskiej wersji językowej uzasadnienia wyroku (znajdującej się na stronie http://curia.europa.eu) w zestawieniu z innymi pojęciami tam zawartymi takimi jak "cena nabycia" i "cena rzeczywiście zapłacona" (pkt 39) wskazuje, że "wartość rynkowa" jest pojęciem obiektywnym i obejmuje nie tylko wartość zadeklarowaną i cenę zapłaconą. Tym samym można przyjąć, że gdy wartość rynkowa wyrobu akcyzowego, w tym przypadku samochodu osobowego odbiega od ceny zawartej w umowie, zapłaconej i zadeklarowanej w podatku akcyzowym, to organ podatkowy ma podstawę do jej ustalenia zgodnie z art. 10 ust. 5 u.p.a.

W związku z tym przepis powyższy nie narusza prawa wspólnotowego i został prawidłowo zastosowany przez organy podatkowe. Organy podatkowe zasadnie zakwestionowały wysokość podstawy opodatkowania przedmiotowego samochodu osobowego zadeklarowaną w kwocie [...] zł w świetle zebranego materiału dowodowego. Słusznie przyjęto w świetle art. 10 ust. 5 u.p.a., że stanu pojazdu należało oceniać na dzień nabycia prawa przez skarżącego do rozporządzania samochodem jak właściciel, czyli na dzień sporządzenia umowy zobowiązująco - rozporządzającej ([...] r.), czyli na moment powstania obowiązku podatkowego. Można było przyjąć, że w tym dniu, po dokonanych wcześniej naprawach, samochód był już w takim stanie technicznym, który uzasadniał dopuszczenie go do ruchu, zgodnie z wydanym zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym z dnia [...] r.

Nie można zarzucić organom podatkowym, że przy ustalaniu wartości rynkowej samochodu posłużyły się katalogiem Info-Expert z [...] r. zawierającym ceny krajowe samochodów używanych i informatorem Eurotax obejmującym różne kategorie obniżeń cen samochodów, ponieważ, jak wskazał organ odwoławczy, publikacje te wydają kompetentne instytucje prowadzące ciągłe badania rynku samochodowego w wielu aspektach z udziałem rzeczoznawców.

Ponadto organ odwoławczy przy ustalaniu wartości rynkowej samochodu uwzględnił fakt, że samochód ten miał kolejnego właściciela i był już naprawiany. W związku z tym obniżył jego wartość wynikającą z katalogu o maksymalne korekty zawarte w informatorze w łącznej wysokości 29 %, co doprowadziło do ustalenia wartości rynkowej pojazdu w kwocie [...]zł. W skardze strona nie zgodziła się z taką wartością podnosząc zarzut, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie oględzin pojazdu i ustalenia, co zostało naprawione po wypadku z [...]r. Według skarżącego wartość samochodu nie mogła przekraczać kwoty [...]EUR, czyli [...]zł, zgodnie z pismem ubezpieczyciela jako równowartości pozostałości. Podkreślić jeszcze raz należy, że na dzień nabycia przedmiotowego samochodu można było przyjąć, że był on już sprawny, a to co pozostało po wypadku określone przez ubezpieczyciela jako "pozostałości" nie można uznać za rzecz mającą wartość złomową. Wiadomym jest, że wypłata odszkodowania w ramach sumy ubezpieczenia nie odzwierciedla wartości rynkowej ocenianego pojazdu, a rodzaj uszkodzeń w postaci zadrapań i wgnieceń opisanych przez skarżącego w trakcie przesłuchania dnia [...]r. nie wskazywał na taki charakter uszkodzeń istniejących na dzień nabycie, które wiązałyby się z koniecznością dokonania dodatkowych oględzin pojazdu. W związku z tym dowodem przeprowadzenie dowodu z akt ubezpieczeniowych nie było konieczne. Poza tym z wnioskiem o oględziny pojazdu strona nie wystąpiła w toku postępowania podatkowego mimo zaznajamiania się z zebranym materiałem w sprawie. Dopiero w skardze podniesiono, że samochód wymagał [...], co nie może być brane przez Sąd pod uwagę, ponieważ ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji następuje na dzień jej wydania. Słusznie też organ odwoławczy zauważył w odpowiedzi na skargę, że uszkodzenia te nie mogły dyskwalifikować pojazd, gdyż został dopuszczony do ruchu. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie przekroczył granic swobodnej oceny zebranych dowodów wyrażonej w art. 191 O.p., a strona w toku postępowania nie była pozbawiona obrony swych praw.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że brak podstaw do twierdzenia, że zawarta umowa ma charakter umowy darowizny. Umowa ta miała charakter odpłatny, gdyż została określona cena przedmiotu sprzedaży. Tym samym błędnie organy podatkowe powoływały się na art. 199a O.p. wskazując na czynność prawną pozorną. Naruszenie tego przepisu jednak nie kwalifikuje do uchylenia zaskarżonej decyzji z tej przyczyny, ponieważ organy podatkowe powoływały się też na art. 10 ust. 5 u.p.a., który stanowi podstawę prawną do ustalenia podstawy opodatkowania przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym ze względu na wartość rynkową wyrobu akcyzowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji tylko z tej przyczyny, że organy podatkowe wymierzając podatek naruszyły przepisy materialne krajowe i wspólnotowe mające wpływ na wynik sprawy, poprzez stosowanie zawyżonych stawek podatku akcyzowego określonych § 7 ust. 2 Rozporządzenia z 2004 r. bez uwzględnienia regulacji mających pierwszeństwo, a wynikających z treści art. 90 akapit pierwszy TWE. W tym zakresie podstawą prawną uchylenia jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.). W związku z tym, że wykładnia zawarta w analizowanym wyroku ETS, której skutki w czasie nie zostały ograniczone, miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to zachodzi też podstawa do uchylenia wynikająca z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. ze względu na wystąpienie okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania podatkowego wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p.

Sąd uznał, że organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego i procesowego kwalifikującego do uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie ustalenia podstawy opodatkowania w wyższej kwocie niż wynikająca z deklaracji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien określić wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości uwzględniającej odpowiednią stawkę, o której była mowa w powyższej części uzasadnienia.

Orzekając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd działał stosownie do art. 152 P.p.s.a. Kosztów postępowania Sąd nie zasądził z tej przyczyny, że strona nie złożyła stosowanego wniosku w tym zakresie, a była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.