Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 215/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 i par. 2, art. 58 par. 1 i par. 2, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Pr, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2016 r.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF") postanowieniem z [...] listopada 2016 r. nr [...], na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.) oraz art. 144, art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z poźn. zm., dalej: "K.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku A. Spółka z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: "Strona", "Spółka", Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy postanowienie GIF z [...] września 2016 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania wniesionego od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w G. (dalej: "[...] WIF") z [...] marca 2016 r., znak [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia z [...] lutego 2013 r. znak [...], na prowadzenie punktu aptecznego w S., wydanego dla Spółki.

GIF w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że [...] WIF decyzją z [...] marca 2016 r., cofnął Stronie ww. zezwolenie na prowadzenie punktu aptecznego. Odpis decyzji wraz z uzasadnieniem przesłano na adres pełnomocnika Spółki i doręczono 16 marca 2016 r.

Pismem z 20 marca 2016 r. pełnomocnik Spółki wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z 8 marca 2016 r.

GIF pismami z 20 kwietnia 2016 r. znak [...] i znak [...] wezwał odpowiednio pełnomocnika Spółki i Spółkę do usunięcia braków formalnych odwołania poprzez nadesłania oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w postępowaniu wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz nadesłania odwołania od decyzji [...] WIF z [...] marca 2016 r., tożsamego w treści z pismem datowanym na 20 marca 2016 r. i opatrzonego podpisem pełnomocnika albo podpisania przez pełnomocnika odwołania znajdującego się w aktach sprawy w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym.

Zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie nieusunięcie braków odwołania w zakreślonym terminie miało skutkować jego pozostawieniem przez GIF bez rozpoznania.

26 kwietnia 2016 r., Strona przesłała do GIF podpisane przez pełnomocnika odwołanie od decyzji pierwszej instancji, przy czym, jak zaznaczył organ, do odwołania nie został dołączony dokument potwierdzający udzielenie pełnomocnictwa do wniesienia odwołania, aktualnego na dzień podanej czynności.

4 maja 2016 r. do organu wpłynął dokument określony jako "Pełnomocnictwo" i podpisany przez P. T. prokurenta Spółki, który nie zawierał daty. Dodatkowo do ww. dokumentu zostało załączone potwierdzenie uiszczenia przez Stronę opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 27 kwietnia 2016 r. W treści potwierdzenia nie wskazano danych pozwalających na zidentyfikowanie pełnomocnictwa, którego ta opłata miała dotyczyć.

Pismem z 10 maja 2016 r. znak: [...] pełnomocnik Spółki został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazania daty (dzień, miesiąc, rok) udzielenia pełnomocnictwa przez Prokurenta Spółki.

12 maja 2016 r. Spółka złożyła pełnomocnictwo tożsame w treści z pełnomocnictwem przesłanym 26 kwietnia 2016 r, do którego załączyła potwierdzenie dokonania opłaty od pełnomocnictwa uiszczonej 27 kwietnia 2016 r.

Pismem z 6 czerwca 2016 r. znak: [...] wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez przedłożenie pełnomocnictwa do reprezentowania Strony przed GIF na dzień wniesienia odwołania, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania wraz z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków formalnych w zakreślonym skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

GIF wskazał następnie w zaskarżonym postanowieniu, że 10 czerwca 2016 r. wpłynęło polemiczne pismo P. L. datowane na 2 czerwca 2016 r., 4 lipca 2016 r. wpłynął dokument określony jako "PEŁNOMOCNICTWO" i podpisany przez Pana P. T. prokurenta Spółki, przy czym nie wiadomo, w jakiej dacie zostało udzielone przedmiotowe pełnomocnictwo. W ocenie organu II instancji można domniemywać, iż zostało on udzielone najprawdopodobniej 30 czerwca 2016 r. w związku z powołaniem się na znak pisma [...] oraz w związku z datą jego nadania, tj. 30 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego). Dodatkowo do ww. dokumentu zostało załączone potwierdzenie uiszczenia przez Stronę opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 30 czerwca 2016 r. Tym samym organ II instancji postanowił uznać, iż jest to pełnomocnictwo do reprezentowania Strony udzielone w toku już prowadzonego postępowania odwoławczego, zaś ww. pełnomocnictwo wywołało skutki prawne w postaci ustanowienia pełnomocnika od dnia jego otrzymania przez GIF, tj. od 4 lipca 2016 r.

GIF pismem z 6 lipca 2016 r. znak: [...], poinformował pełnomocnika Spółki, że w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. pozostawia się bez rozpoznania odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.

Pismem z 26 lipca 2016 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa, podkreślając, że w orzecznictwo nie wypowiada się na temat daty pełnomocnictwa. Do wniosku załączyła pełnomocnictwo, wskazując w jego treści, że zostało udzielone na dzień wniesienia odwołania.

GIF postanowieniem z [...] września 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniesionego odwołania w zakresie przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Strony w postępowaniu odwoławczym, stwierdzając, że Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, nie wskazała, jaka była przyczyna uchybienia terminu, jak również nie wykazała, iż przedmiotowy wniosek został wniesiony z zachowaniem terminu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Organ uznał, że Strona wraz z wniesieniem ww. prośby nie dopełniła czynności, dla której określony był termin, ponieważ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu przekazała ponownie tożsame pełnomocnictwa z dopiskiem "duplikat", z których treści nie wynikało kiedy zostały udzielone oraz pełnomocnictwo do innego postępowania administracyjnego, prowadzonego pod znakiem [...].

Pismem z 18 października 2016 r. Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] września 2016 r., wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik Spółki podał, że pełnomocnictwo do GIF wpłynęło wraz z opłatą. Drugie pełnomocnictwo zostało mu udzielone 19 marca 2016 r. co potwierdza fakt podpisania przez pełnomocnika odwołania. Oznacza to, że już w tym czasie pełnomocnik dysponował stosownym pełnomocnictwem.

GIF po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy postanowieniem z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych odwołania w zakresie przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Strony w postępowaniu odwoławczym.

Powołując się na przepisy art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. GIF uznał, że po dokonaniu analizy treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez pełnomocnika Strony w piśmie z 18 października 2016 r., nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku z uwagi na fakt, iż Strona po raz wtóry w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, po raz wtóry nie wskazała, jaka była przyczyna uchybienia terminu, jak również nie wykazała, iż przedmiotowy wniosek został wniesiony z zachowaniem terminu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Strona po raz wtóry - wraz z wniesieniem ww. prośby o przywrócenie terminu - nie dopełniła czynności, dla której określony był termin, ponieważ nie przedłożyła stosownego pełnomocnictwa.

Pismem z 20 grudnia 2016 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie GIF z [...] listopada 2016 r., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia bądź umorzenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania;

- złe zastosowanie zasady lex retro non agit w kontekście ustawy Prawo farmaceutyczne;

- brak wiedzy na temat obowiązywania ustawy Prawo farmaceutyczne pod względem miejsca, tj. Niemiec, a nie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

- sprzeczność poczynionych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego,

- naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, zawartej w art. 2 Konstytucji RP poprzez pominięcie Strony przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Po rozpoznaniu skargi oraz po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym Sąd uznał, że skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż te podnoszone w skardze.

W myśl art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z akt sprawy wynika, że GIF pismem z 6 lipca 2016 r. zawiadomił pełnomocnika Spółki o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania od decyzji [...] WIF. Zawiadomienie doręczono Spółce 22 lipca 2016 r.

Spółka 28 lipca 2016 r. (wpływ do organu 29 lipca 2016 r.) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa, załączając kopie pełnomocnictw, w tym pełnomocnictwo upoważniające do reprezentacji Spółki przed GIF w postępowaniu odwoławczym [...] w oraz podając, że w trakcie postępowania, na żądanie organu, przesyłała oryginały tych pełnomocnictw.

Zestawienie daty doręczenia zawiadomienia o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania oraz daty złożenia wniosku o przywrócenie terminu pokazuje, że Spółka dochowała terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Do wniosku załączono duplikat pełnomocnictwa "do reprezentacji przed Głównym Inspektorem Farmaceutycznym w postępowaniu odwoławczym [...] (numer podany na decyzji z [...] marca 2016 r.), które było przesłane na etapie postępowania odwoławczego, i które, w ocenie Sądu, spełniało warunki formalne.

Z akt sprawy wynika, że pismem z 20 marca 2016 r. Spółka wniosła odwołanie od decyzji [...] WIF z [...] marca 2016 r. W nagłówku odwołania podano, że Spółka reprezentowana jest przez pełnomocnika, którego imię i nazwisko umieszczono pod odwołaniem.

Z uwagi na to, że odwołanie nie zostało odręcznie podpisane przez pełnomocnika, GIF, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. pismami z 20 kwietnia 2016 r., wezwał Spółkę oraz pełnomocnika do nadesłania, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania, oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w postępowaniu odwoławczym od decyzji I instancji z [...] marca 2016 r. wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz nadesłania odwołania od ww. decyzji tożsamego co do treści z pismem datowanym na 20 marca 2016 r. i opatrzonego podpisem pełnomocnika albo podpisanie przez pełnomocnika odwołania znajdującego się w aktach sprawy w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym.

Wezwania zostały przesłane Spółce i pełnomocnikowi. Spółce wezwanie doręczono 6 maja 2016 r. Z daty stempla pocztowego umieszczonego na kopercie, w której przesłano żądane dokumenty wynika, że pełnomocnictwo zostało złożone 26 kwietnia 2016 r., zaś z jego treści wyraźnie wynikało, że Prokurent samoistny Spółki udzielił osobie podpisanej pod odwołaniem pełnomocnictwa do reprezentacji przed GIF w postępowaniu odwoławczym [...] (nr decyzji z [...] marca 2016 r. wydanej przez [...]WIF).

Spółka wezwanie otrzymała 6 maja 2016 r., natomiast 12 maja 2016 r. (data stempla pocztowego) złożyła pełnomocnictwo tożsamej treści, do którego załączyła wydruk potwierdzający wykonanie operacji, której przedmiotem była opłata od udzielonego pełnomocnictwa, która miała miejsce 27 kwietnia 2016 r.

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia pozostaje czy brak w postaci niepodania na pełnomocnictwie daty jego udzielenia był okolicznością pozwalającą na uznanie, że strona nie dopełniła nałożonego na nią wezwaniem z 20 kwietnia 2016 r. obowiązku w postaci złożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w postępowaniu odwoławczym.

Pojęcie "pełnomocnictwo" ma dwojakie znaczenie. Z jednej strony oznacza ono pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w jego imieniu, a z drugiej strony - dokument obejmujący (stwierdzający) to umocowanie. Dlatego też, wychodząc z takiego założenia, należy przyjąć, że udzielenie pełnomocnictwa (rozumianego jako umocowanie) może nastąpić w dowolnej formie, w tym także ustnej, nie tylko pisemnej.

Od udzielenia pełnomocnictwa odróżnić należy jego wykazanie przed sądem czy organem, stanowiące jeden z wymogów skuteczności tego aktu procesowego i tym samym podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Dokument pełnomocnictwa jest w tym wypadku jedynym dowodem potwierdzającym istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony. Prowadzi to do wniosku, że przez pojęcie formy pełnomocnictwa procesowego należy rozumieć jedynie, aczkolwiek istotne i zazwyczaj konieczne, a poza tym zagrożone określoną sankcją, wymaganie dotyczące potwierdzenia (ucieleśnienia) oświadczenia woli mocodawcy.

Pisemny akt pełnomocnictwa nie musi zawierać daty jego sporządzenia, czy też inaczej, brak daty na pełnomocnictwie nie stanowi braku formalnego, a jednocześnie fakt opatrzenia dokumentu pełnomocnictwa datą późniejszą od daty wniesienia przez pełnomocnika środka odwoławczego nie może stanowić przesłanki zastosowania sankcji.

Brak daty pełnomocnictwa nie jest zasadniczo jego wadą istotną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2006 r., III SZ 1/06, OSNP z 2007 r. nr 9-10, poz. 148; postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1486/10). Żaden przepis nie ustanawia wymogu, aby pełnomocnictwo było zaopatrzone w datę.

W świetle jednolitego stanowiska sądów powszechnych (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II CZ 110/14, z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt III SZ 1/06, z dnia 10 lipca 2003 r. III CZP 54/03) podzielanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1504/11, z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1772/14 czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 430/15) uznać należy, że brakiem formalnym odwołania sporządzonego w imieniu wnioskodawcy, jest niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa. Jeżeli brak ten zostanie usunięty w zakreślonym przez stronę terminie, bez znaczenia jest, z jaką datą pełnomocnictwo zostało sygnowane. Istotnym jest zakres pełnomocnictwa oraz by pełnomocnictwo w rzeczywistości zostało udzielone do danej sprawy i nie było co do tego wątpliwości. Jeżeli brak podania w postaci niezałączenia pełnomocnictwa został usunięty w terminie przewidzianym prawem, to w tej sytuacji nie ma znaczenia data umieszczona na pełnomocnictwie (pełnomocnictwo mogłoby nie mieć daty). Data ta może być późniejsza od daty wezwania strony do usunięcia braku podania. Istotne jest tylko, czy pełnomocnictwo w rzeczywistości udzielone zostało dla sprawy, do której akt zostało dołączone, i jaki jest jego zakres (wyrok NSA z 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 641/97, LEX nr 33427).

Błędnie więc organ przyjął, że w sprawie nie zostało wykazane umocowanie do działania w imieniu Spółki w postępowaniu odwoławczym.

Nie było zatem potrzeby uruchamiania procedury uzupełniania braków formalnych odwołania, jako, że w gruncie rzeczy tego rodzaju mankamentów, po uzupełniającym przedłożeniu dokumentu pełnomocnictwa, przedmiotowe odwołanie nie zawierało. Brak więc było podstaw do pozostawienia go bez rozpatrzenia.

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia art. 33 § 1 i § 2 K.p.a., zgodnie z którym pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych, zaś pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. poprzez uznanie, że Strona nie ustanowiła pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym, które to naruszenie doprowadziło do niezasadnego zastosowania art. 58 § 1 K.p.a. i przeprowadzenia postępowania o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniesionego odwołania w sytuacji, gdy odwołanie braków takich nie posiadało.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) orzekł, jak w sentencji.