Wyrok NSA, sygn. akt V SA 811/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 3-4
journal: Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 11 grudnia 1963 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk.
article: art. 97 par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Teza: Prawną podstawę zmiany nazwiska małoletniego dziecka skarżącej jest przepis art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./.

Wobec braku porozumienia między rodzicami /art. 5 ust. 3 cyt. ustawy/, każde z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do Sądu opiekuńczego.

Tak więc, w wypadku utrzymującego się sporu pomiędzy rodzicami, decyzję administracyjną winno poprzedzać rozstrzygnięcie Sądu opiekuńczego wydane w trybie art. 97 par. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy /Dz.U. nr 9 poz. 59 ze zm./.

TEZY

Prawną podstawę zmiany nazwiska małoletniego dziecka skarżącej jest przepis art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./.

Wobec braku porozumienia między rodzicami /art. 5 ust. 3 cyt. ustawy/, każde z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do Sądu opiekuńczego.

Tak więc, w wypadku utrzymującego się sporu pomiędzy rodzicami, decyzję administracyjną winno poprzedzać rozstrzygnięcie Sądu opiekuńczego wydane w trybie art. 97 par. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy /Dz.U. nr 9 poz. 59 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Haliny S. Na decyzję Wojewody O. z dnia 23 kwietnia 1997 r. (...) w przedmiocie zmiany nazwiska dziecka - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 04 1997 r. (...) Wojewoda O., powołując się na przepisy art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328/, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 19 02 1997 r. (...) w przedmiocie uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 29.06.1994 r. (...) zmieniającej nazwisko Kamila Marcina S. na "S-ki" oraz odmowy zmiany nazwiska Kamila Marcina S. na "S-ki".

Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 5.02.1990 r. Sąd Rejonowy w S. rozwiązał przez rozwód z winy męża związek małżeński Haliny S. i Tadeusza S., powierzając władzę rodzicielską nad wspólnym dzieckiem stron, urodzonym w dniu 8.07.1989 r. Kamilem Marcinem S., matce, oraz ograniczając władzę rodzicielski ojca do okresowych kontaktów z synem.

Po rozwiązaniu małżeństwa, Halina S. powróciła do panieńskiego nazwiska S-ka.

Postanowieniem z dnia 16.04.1994 r. Sąd Rejonowy w S. odrzucił wniosek Haliny S-kiej o zezwolenie na zmianę nazwiska małoletniego Kamila Marcina S. . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyraził pogląd, . że zmiana nazwiska dziecka może nastąpić wyłącznie w trybie ustalonym przez przepisy ustawy z dnia 15.11.1956 r. o zmianie imion i nazwisk. Natomiast sąd opiekuńczy nie wypowiada się w ogóle w sprawie dopuszczalności bądź celowości takiej zmiany.

W dniu 20.04.1994 r. Halina S- wystąpiła do Urzędu Rejonowego w S. z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie zmiany nazwiska dziecka.

Jednocześnie, uwzględniając wniosek Haliny S., Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 3.06.1994 r. ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Tadeusza S., celem reprezentowania wymienionego w postępowaniu administracyjnym o zmianę nazwiska małoletniego dziecka. Decyzji z dnia 29.06.1994 r. (...).

Kierownik Urzędu Rejonowego w S. orzekł zmianę nazwiska Kamila Marcina S. na "S-ki".

Zasadność powyższego rozstrzygnięcia zakwestionował w piśmie z dnia 23.01.1995 r. Tadeusz S.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 7.04.1995 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody O. z dnia 23.05.1995 r., odmówiono wznowienia postępowania w sprawie.

Organy administracyjne stanęły na stanowisku, że Tadeusz S. nie był pozbawiony możliwości działania w sprawie o zmianę nazwiska syna.

W następstwie skargi Tadeusza S., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27.05.1996 r., w sprawie V SA 1190/95, uchylił zaskarżony decyzję Wojewody O.

Za uzasadniony uznał zarzut skarżącego pozbawienia go możliwości uczestniczenia w postępowaniu /art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa/. Organ administracji bez poczynienia jakichkolwiek prób zawiadomienia o toczącym się postępowaniu Tadeusza S., do czego był zobowiązany na podstawie art. 67 par. 4 Kpa, poprzestał na oświadczeniu kuratora ustanowionego przez Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 3.06.1994 r., gdy jednocześnie Halina S. nie wykazała, iż stosownie do przepisu art. 97 par. 2 kro Sąd opiekuńczy wyraził zgodę na zmianę nazwiska dziecka.

W następstwie wznowienia postępowania postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 26.09.1996 r. (...), ten sam organ administracyjny decyzją z dnia 19.02.1997 r. uchylił własną decyzję z dnia 29.06.1994 r. zmieniającą nazwisko Kamila Marcina S. na "S-ski" oraz odmówił zmiany nazwiska Kamil a Marcina S. na "S-ki".

Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody O. z dnia 23.04.1997 r. (...).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że od daty wznowienia postępowania uczestniczący w nim Tadeusz S. konsekwentnie odmawiał wyrażenia zgody na zmianę nazwiska dziecka na nazwisko matki. W tym zakresie nadal istnieje spór pomiędzy rodzicami, zatem nie można orzec zmiany nazwiska dziecka wbrew woli drugiego rodzica.

Od daty wznowienia postępowania udział w sprawie bierze ojciec, i to jego zgoda jest potrzebna aby wydać decyzję zezwalającą na zmianę nazwiska, a nie kuratora.

W skardze na decyzję Wojewody O. Halina S. domagała się jej uchylenia.

Zarzuciła brak podstaw prawnych do wznowienia postępowania, wobec uchybienia terminu z art. 148 par. 2 Kpa. Podniosła, iż nadal obowiązuje postanowienie o ustanowieniu kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Tadeusza S., a także zwróciła uwagę, iż jej syn już 4 lata nosi nazwisko S-ki. Powrót do nazwiska S. spowodowałby naruszenie dóbr osobistych dziecka,

W odpowiedzi na skargę Wojewoda O. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Stosownie do art. 16 par. 2 Kpa i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny dysponuje uprawnieniami ograniczonymi do kontroli legalności /zgodności z prawem/ decyzji, która została zaskarżona, i poza granice wyznaczone tą decyzją Sąd wyjść nie może.

Badając sprawę w tym aspekcie, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa.

Postanowieniem z dnia 3.06.1994 r. Sąd Rejonowy w S. ustanowi kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Tadeusza S. uprawnienia ustanowionego w trybie art. 144 par. 1 Kpc kuratora procesowego, w odróżnieniu od posiadającego szersze kompetencje przedstawiciela osoby nieobecne j powoływanego na podstawie art. 34 par. 1 Kpa, ograniczają się wyłącznie do reprezentacji nieobecnego w konkretnym postępowaniu i trwają do j ego zakończenia lub zgłoszenia się strony /art. 143 Kpc/.

Z chwilą zatem zgłoszenia się Tadeusza S. wszelkie czynności w sprawie mogły być podejmowane wyłącznie z jego udziałem, jako strony postępowania. Z tą też chwilą wygasły uprawnienia procesowe kuratora.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 21.05.1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za skuteczne powołanie się Tadeusza S. na podstawę wznowienia postępowania z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.

Mając na uwadze wymogi, od spełnienia których ustawodawca uzależnia ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu strony /art. 144 par. 1 i par. 2 Kpc/, a także zawartość (...) Sądu Rejonowego w S. dotyczących ustanowienia tego kuratora /por. notatka służbowa z dnia 2.10.1996 r./, wznowienie postępowania administracyjnego z powodu niedopuszczenia do uczestnictwa Tadeusza S. jest uzasadnione.

Określony w przepisie art. 148 par. 2 Kpa początek biegu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania zakłada zapoznanie się z treści decyzji oraz dostęp do akt sprawy. Wymogu tego nie spełnia przesłana na adres Tadeusza S. pisemna informacja z dnia 25.01.1995 r. Udokumentowany jest takie brak dostępu do akt sprawy w dniu 27.02.1995 r. dla strony i jej pełnomocnika z winy organu I instancji, /pismo adwokata J. K. z dnia 6.03.1995 r./.

W tej sytuacji Kierownik Urzędu Rejonowego w S. zasadnie przyjął, że określony przepisem art. 148 par. 1 Kpa termin został zachowany.

Prawną podstawę zmiany nazwiska małoletniego dziecka skarżącej jest przepis art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./.

Wobec braku porozumienia między rodzicami /art. 5 ust. 3 cyt. ustawy/, każde z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do Sądu opiekuńczego.

Tak więc, w wypadku utrzymującego się sporu pomiędzy rodzicami, decyzję administracyjną winno poprzedzać rozstrzygnięcie Sądu opiekuńczego wydane w trybie art. 97 par. 2 kro.

Organ odwoławczy wskazuje na potrzebę takiej kolejności i trybu postępowania.

Ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oddalił skargę.