Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 214/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzią NSA Stanisław Nowakowski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 lipca 2004 r., nr [...] oraz zasądza na rzecz skarżącej I. K. od decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 100 zł. (sto złotych) tytulem zwrotu kosztów postępowania)


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. oraz art. 1 ust.2 i art.4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 23.07.2004 r. Nr [...] o odmowie przyznania I. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu przebywania w obozie przesiedleńczym w T.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w myśl art. 2 powołanej ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które były ofiarami następujących represji:

- osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych - ( art. 2 pkt 1 w/w ustawy ),

- deportacja ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 - ( art. 2 pkt 2 lit. a w/w ustawy),

- deportacja ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach - (art. 2 pkt 2 lit. b w/w ustawy ) .

Z powyższego wynika, że przepisy tej ustawy nie przewidują przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w ogóle, a w T. w szczególności.

Nadto zgodnie z art. 1 ust.2 pow. ustawy "Świadczenie przysługuje wyłącznie osobom, które nie mają ustalonego prawa do dodatku kombatanckiego, określonego w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego" Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona posiada uprawnienia kombatanckie.

I. K. wniosła skargę do Sądu, w której wskazała, że jej zdaniem osadzenie w Obozie Centrali Przesiedleńczej w T., który stanowił podobóz obozu koncentracyjnego zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. (Dz. U. Nr 106, poz. 115), a następnie przeniesienie do pracy niewolniczej do miejscowości Ł. stanowią o spełnieniu przesłanek z art. 2 ustawy.

Ponadto skarżąca wskazała, że powołanie się przez organ na art. 1 ust 2 ustawy jest nietrafne, albowiem nie otrzymuje ona żadnych świadczeń kombatanckich, kombatanckich nadto organ nie wskazał, co miałoby wskazywać na to, że takie świadczenia otrzymuje.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie wskazując, iż I. K. zwracała się o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu w obozie przejściowym w T.

Kierownik Urzędu utrzymał decyzję odmawiającą skarżącej świadczenia w mocy uzasadniając to posiadaniem stronę dodatku kombatanckiego. Faktycznie strona nie posiada takiego dodatku, jednakże nie ma to, zdaniem organu, wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ zgodnie z art. 2 pkt 1 powołanej ustawy "Represją w rozumieniu ustawy jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w czasie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych".

W dostępnym Urzędowi opracowaniu "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945" PWN, Warszawa 1979 r. nie wymieniono obozu pracy przymusowej w T. Pobyt w obozie przejściowym nie jest represją w rozumieniu przepisów ww. ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że wojewódzki sąd administracyjny uprawniony jest, także do rozpatrzenia skargi w trybie uproszczonym, jeżeli spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do art. 119 pkt 2 p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w postępowaniu uproszczonym, a strona nie złożyła wniosku o przeprowadzeni rozprawy.

Skarga jest zasadna. Zasadny jest w szczególności zarzut, iż skarżąca nie otrzymuje innych uprawnień kombatanckich, a zatem nie zachodzi przesłanka uniemożliwiająca przyznanie jej świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w obozie pracy przez III Rzeszę, stosownie do przepisów ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał co prawda ten fakt w odpowiedzi na skargę, wskazać jednak należy, iż odpowiedź na skargę nie jest rozstrzygnięciem w sprawie. Z decyzji wydanej w drugiej instancji jednoznacznie wynika, iż Kierownik Urzędu oparł się na wyżej opisanym założeniu wydając zaskarżone rozstrzygnięcie.

Ponadto wskazać należy, że organ ustalając, że skarżąca nie przebywała w obozie pracy, organ administracyjny nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Organ administracyjny przyjął, że skarżąca nie przebywała w obozie pracy powołując się jedynie na to, iż T. był jedynie obozem przesiedleńczym. Nie wyjaśnił jednakże na czym opiera to ustalenie.

Zgodnie § 2 ust. 1 pkt 21 i ust. 18 pkt 28 aktualnie obowiązującego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154), obóz w T. był obozem koncentracyjnym, jako podobóz obozu w S. W wydanej decyzji nie dokonano ustaleń ani oceny prawnej twierdzeń strony odnośnie jej pobytu w obozie, nazwanym przez stronę obozem "pracy". Mając na uwadze całość i spójność przepisów prawa organ powinien wziąć również przepisy tego rozporządzenia pod uwagę.

I. K. złożyła do Kierownika Urzędu wniosek wraz z zaświadczeniem Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę, że w listopadzie 1940 r. została osadzona w Obozie Centrali Przesiedleńczej w T., a następnie skierowana na teren Generalnego Gubernatorstwa wraz z pozytywną opinią tego Stowarzyszenia.

Postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego osobom osadzonym w obozach pracy przez III rzeszę, jest postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się unormowania kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. wynika natomiast obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego i dążenia do ustalenia prawdy materialnej, oraz oceny tak zebranego materiału dowodowego.

Organ administracji pomijając rozpoznanie wskazywanych przez I. K. okoliczności, które mogły stanowić podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego, dopuścił się naruszenia powyższych przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien dokonać ustaleń odnośnie wskazywanych przez skarżącą podstaw przyznania jej świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w obozie pracy przez III Rzeszę.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.