Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 120/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt. 19
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.), Protokolant asystent Katarzyna Myślińska, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Słupska o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Słupska a Burmistrzem Gminy i Miasta Jastrowie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. M. o udzielenie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Jastrowie jako organ właściwy do rozpoznania wniosku B. M.


UZASADNIENIE

Pismem sporządzonym dnia [...].04.2010 r. B. M. złożyła w Miejsko – Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Jastrowiu (dalej również jako: MOPS w Jastrowiu) wniosek o zasiłek stały w związku z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako swój adres wnioskodawczyni wskazała ul. [...],[...] w Jastrowie. W uzasadnieniu złożonego wniosku, B. M. wyjaśniła jednak, że jest osobą bezdomną, a ostatnim jej miejscem zameldowania na pobyt stały był Słupsk, ul. [...].

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...].05.2010 r. MOPS w Jastrowiu przekazał wniosek B. M. o ustalenie zasiłku stałego wraz z dokumentacją, właściwemu ze względu na ostatnie miejsce zameldowania B. M. na pobyt stały, Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w Słupsku (dalej również jako: MOPR w Słupsku).

W tych okolicznościach sprawy Prezydent Miasta Słupsk zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Słupska a Burmistrzem Gminy i Miasta Jastrowie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. M. o udzielenie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. W złożonym wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazano, że stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, za osobę bezdomną uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Wskazano, że podstawową przesłanką uznania osoby za bezdomną w zrozumieniu ustawy o pomocy społecznej, jak wskazano jest fakt niezamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Tymczasem, okolicznością bezsporną jest fakt, że B. M. przebywa przy ul. [...] w Jastrowiu. Poprzez przebywanie w mieszkaniu należy natomiast rozumieć zamieszkiwanie w tym lokalu, które nie jest uzależnione od zameldowania. W dalszej kolejności, wnioskodawca wskazał, że w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że B. M. posiada osobny pokój i samodzielne łóżko, a także zapewniony ma dostęp do kuchni oraz łazienki. Te okoliczności, w ocenie wnioskodawcy, wykluczają uznanie B. M. za osobę bezdomną, bowiem jej centrum życiowe zostało zorganizowane w Jastrowiu.

W odpowiedzi na wniosek Prezydenta Miasta Słupska o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, MOPS w Jastrowiu (k. 18) poinformował, że B. M. na terenie miasta Jastrowia przebywa od miesiąca kwietnia 2010 r. Jednocześnie wskazano, że B. M. jest osobą niewidomą, wymagającą pomocy drugiej osoby. Jakkolwiek, B. M. ma brata, to jednak - jak wskazano w odpowiedzi na wniosek – nie może ona liczyć na jego pomoc. W związku tym, B. M. - na czas procedury umieszczania w domu pomocy społecznej (który stanowi jedyne rozwiązanie zapewnienia całodobowej pomocy i pielęgnacji) – przebywa u M. G. przy ul. [...],[...] w Jastrowie. Wyjaśniono przy tym, że B. M. ma pozostać pod tym adresem do czasu zakończenia procedury umieszczenia w domu pomocy społecznej, właśnie z uwagi na fakt, iż wymaga ona całodobowej opieki i pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór o właściwość powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie powstał spór o właściwość miejscową pomiędzy ośrodkami pomocy społecznej, albowiem przyznanie i wypłacanie pomocy finansowej w postaci zasiłku stałego należy stosownie do art. 17 ust.1 pkt 19 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) do zadań własnych gminy. Zaistniały w niniejszej sprawie spór, jest sporem negatywnym, bowiem zarówno Prezydent Miasta Słupsk – Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Słupsku, jak i Burmistrz Gminy i Miasta Jastrowie - Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jastrowiu uznały się za niewłaściwe do rozpoznania i załatwienia wniosku B. M. o przyznanie zasiłku stałego (wniosek z [...].04.2010 r.).

W myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym, o miejscu zamieszkania w świetle tego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile jednak ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, o tyle o "zamiarze stałego pobytu" mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie NSA z 10.02.2009 r., sygn. I OW 164/08).

Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż w przypadku B. M. obie wymienione przesłanki spełnia gmina Jastrowie. Nie ulega wątpliwości iż w dniu składania wniosku o przyznanie zasiłku stałego, jak i w dniu wydawania postanowienia o przekazaniu sprawy do MOPR w Słupsku B. M. faktycznie przebywała w Jastrowiu. Z nadesłanej do akt sprawy dokumentacji wynika, że w czerwcu 1995 r. B. M. dobrowolnie opuściła mieszkanie w Słupsku zabierając swoje rzeczy i zamieszkała w Jastrowiu. Fakt ten stał się podstawą do wydania 7 lat później, tj. [...].04.2002 r. decyzji Prezydenta Słupska o wymeldowaniu B. M. z pobytu stałego w Słupsku. Jak wynika natomiast z uzasadnienia tej decyzji, już wówczas B. M. zamieszkiwała w Jastrowiu, przy ul. [...]. Jak ponadto wynika z przedłożonej do akt dokumentacji, choć aktualnie B. M. nie posiada zameldowania, a ostatnim je miejscem zameldowania - na pobyt stały - był Słupsk, to jednak w okresie późniejszym meldowała się ona - na pobyt czasowy - i to wyłącznie w Jastrowiu.

Analiza akt sprawy prowadzi również do wniosku, że złożony [...].04.2010 r. sporny wniosek B. M., nie był pierwszym wnioskiem złożonym przez nią w MOPS w Jastrowiu, a organ przyznawał jej już pomoc, a więc stwierdzał swoją właściwość. W dalszej kolejności zauważyć należy, że w myśl art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92) właściwość miejscową powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności ustala się według miejsca pobytu lub miejsca stałego pobytu. Natomiast, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności B. M. wydał Powiatowy Zespół do Orzekania o Niepełnosprawności w Z., wskazując jako adres jej zamieszkania "ul. [...],[...] Jastrowie" (pow. złotowski). Następnie, w dniu [...].04.2010 r. Burmistrz Gminy i Miasta Jastrowie decyzją z dnia [...].04.2010 r. nr [...] przyznał B. M. zasiłek pielęgnacyjny.

Ciężka choroba spowodowała, że B. M. w związku ze - znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - wymaga stałej opieki, a także pomocy innych osób. W tych okolicznościach jedyną, jak wynika z akt sprawy, osobą, która deklaruje pomoc i zapewnia B. M. potrzebną opiekę okazała się M. G. (zam. ul. [...],[...] Jastrowie). Jak wynika, z ustaleń MOPS w Jastrowiu, B. M., choć nie jest zameldowana, to - bezspornie - zamieszkuje pod tym adresem. Jednoznacznym, w tym zakresie ustaleniom, wyraz dał pracownik socjalny, który na podstawie przeprowadzonego w dniu [...].05.2010 r. wywiadu środowiskowego, wskazał, że "B. M. ma wsparcie od pani M. G. u której mieszka" – (III. 6 Kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego, Sytuacja rodzinna osób wspólnie zamieszkujących).

Okoliczności te, w ocenie Sądu, dowodzą tego, iż B. M. ześrodkowała swoje centrum życiowe w Jastrowiu. Fakt, iż B. M. oczekuje na skierowanie do domu pomocy społecznej - w tej konkretnej sprawie - nie może być odczytywany jako brak po jej stronie zamiaru stałego pobytu pod aktualnym adresem. W dacie rozpoznawania niniejszej sprawy, fakt ewentualnego skierowania B. M. do domu pomocy społecznej wciąż pozostaje zdarzeniem niepewnym. Do czasu zakończenia procedury związanej ze skierowaniem B. M. do domu pomocy społecznej, lokal przy ul. [...],[...] Jastrowie, jest jedynym miejscem, w którym nie tylko, jak wynika z akt, ma ona zamiar przebywać, ale również jest jedynym miejscem, w którym ma zapewnioną konieczną opiekę. Analiza akt sprawy wskazuje natomiast, że wnioskodawczyni - B. M., nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a więc ma również ograniczone możliwości wyboru lokalizacji swojego centrum życiowego, co w ocenie Sądu, wymagało uwzględnienia.

Poza tym, w chwili rozstrzygania przedmiotowego sporu o właściwość brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na to, aby B. M. chciała powrócić do miejsca poprzedniego zameldowania na pobyt stały. Wskazując na powyższe przesłanki uznać należy w sposób nie budzący wątpliwości, iż Jastrowie jest aktualnie głównym ośrodkiem działalności B. M., w którym ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Reasumując przyjąć zatem należy, iż zamiar przebywania na stałe w Jastrowiu i jednoczesne przebywanie w tym mieście czyni z niego miejsce zamieszkania B. M. w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego. Skoro, więc właściwość miejscową gminy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jak wyżej wskazano jest Jastrowie, ul. [...] to właściwym do rozpatrzenia wniosku B. M. o przyznanie zasiłku stałego jest Burmistrz Miasta i Gminy Jastrowie.

Jednocześnie wyjaśnić należy, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał B. M. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, stąd też brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270ze zm.) postanowił jak w sentencji.