Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 683/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3a, art. 15 par. 1 i par. 5
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: par. 13
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 6 ust. 9
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 21 par. 1 pkt 1, art. 8
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. sprawy ze skargi [...] SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów dotyczących tytułów wykonawczych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej Spółki Akcyjnej [...] z siedzibą w W. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ Sz.Widłak /-/ J.Małecki /-/ M.Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi inicjującej postępowanie w niniejszej sprawie, złożonej przez P. Spółka Akcyjna, jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...] maja 2009 r., utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza G. z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie stanowiska wierzyciela, uznające za bezzasadne zarzuty tej zobowiązanej spółki w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:

Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie wszczął egzekucję administracyjną w stosunku do P. S. A. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela – Burmistrza Miasta G. dotyczących podatku od nieruchomości za określone miesiące 2005 i 2006r. W dniu [...] marca 2009r. do organu egzekucyjnego wpłynęły zarzuty zobowiązanej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w których P. zarzuca, w oparciu o art.33 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., w skrócie: p. e. a.). brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Burmistrz Miasta G. wyraził swoje stanowisko w sprawie zarzutów zobowiązanej, uznając je za nieuzasadnione. W opinii wierzyciela przepis § 13 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm., w skrócie: rozporządzenie) stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania.

W następstwie złożonego przez P. S.A. zażalenia na powyższe postanowienie Burmistrza Miasta G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając twierdzenia wierzyciela odnośnie do prawidłowości jego postępowania w zakresie czynności poprzedzającej wszczęcie egzekucji administracyjnej, tj. braku konieczności przesłania zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w niniejszym przypadku wierzyciel nie miał obowiązku wysyłania wskazanego upomnienia do zobowiązanego.

Powyższa ocena prawna organu drugiej instancji powstała w związku z dokonaną przez ten organ wykładnią przepisu art. 33 pkt 7 p.e.a. w związku z § 13 pkt 2 rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 15 § 5 p. e. a. i art. 3a tej ustawy oraz art. 8 i 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływanej jako: O. p.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, iż przepisy Ordynacji podatkowej, do których na zasadzie podwójnego odesłania – poprzez art. 3a p. e. a. - odnosi się § 13 rozporządzenia, tj. art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1, powinny być rozpatrywane łącznie. Zatem art. 3a p. e. a. znajduje zastosowanie tylko w odniesieniu do płatnika w spawie zobowiązań powstających w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O. p. Konsekwencją takiego rozumowania organu rozpoznającego zażalenie było uznanie, że Burmistrz G. słusznie przyjął jako wierzyciel, iż w przedmiotowej sprawie zaszła sytuacja, o której stanowi pkt 2 § 13 rozporządzenia - gdy egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązana P. S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. wraz z poprzedzającym je postanowieniem Burmistrza Miasta G. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.

Skarżąca zarzuciła postanowieniom organów obu instancji błędną interpretację art. 33 pkt 7 p. e. a. w związku z art. 3a p. e. a. oraz § 13 pkt 2 rozporządzenia, polegającą na przyjęciu, iż w stosunku do zobowiązania podatnika w podatku od nieruchomości powstałego w trybie art. 21 § 1 O. p. wierzyciel nie ma obowiązku doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 p. e. a., podczas gdy art. 15 p.e. a. w zw. z § 13 pkt. 2 rozporządzenia kreuje poprzez odniesienie do art. 3a ustawy bezwzględny obowiązek doręczenia upomnienia.

Spółka podniosła, że z brzmienia art. 3a p. e. a. wyraźnie widać, iż odniesienie do art. 8 i art. 21 Ordynacji należy traktować odrębnie. O przyjęciu takiego stanowiska przesądza m. in. fakt, iż w dalszej części art. 3a § 1 widnieje odniesienie do deklaracji złożonych przez podatnika lub płatnika. Ponieważ P. S. A. złożyła stosowne deklaracje w podatku od nieruchomości Burmistrzowi, a obowiązek podatkowy w przedmiotowych sprawach powstaje w trybie określonym w art. 21 ust. 1 pkt 1 O. p., P. S. A. powinna była przed wystawieniem tytułów wykonawczych otrzymać stosowne upomnienie, którego to obowiązku wierzyciel nie dopełnił.

W odpowiedzi na skargę z dnia 20 lipca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swe dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje, zgodnie z art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności z prawem wydawanych przez nią rozstrzygnięć, m.in. postanowień.

Przedmiot oceny Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

P. S.A. było podatnikiem podatku od nieruchomości i jako osoba prawna spółka ta obowiązana była w 2005 i 2006r. zgodnie z postanowieniami art.6 ust.9 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz.84 ze zm.) składać określonemu organowi podatkowemu deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy i następnie wypłacać obliczany w deklaracji podatek w miesięcznych ratach w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

Tym samym zobowiązanie podatkowe skarżącej w tym podatku powstało w trybie art.21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wobec złożenia przez nią deklaracji i w wysokości określonej w tej deklaracji, czego wierzyciel nie kwestionuje.

Zasadą w postępowaniu egzekucyjnym przyjętą w art.15 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. p.e.a. jest wszczynanie egzekucji administracyjnej po uprzednim przesłaniu zobowiązanemu przez wierzyciela upomnienia. Wyjątek od tej zasady, a więc możliwość wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia, zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w § 5 w.w. art. 15 u.p.e.a., może zostać określony przez Ministra Finansów w drodze rozporządzenia.

W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Finansów wydał w dniu 22 listopada 2001 r. rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz.1541 ze zm.), w którym w § 13 określił przypadki, kiedy egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

W pkt 2 tegoż § 13 postanowiono, ze można wszcząć egzekucje bez doręczenia upomnienia jeżeli zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczania lub uiszczania należności pieniężnej bez wezwania z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art.3a u.p.e.a.

Z kolei wspomniany art.3a przewiduje egzekucję zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art.8 i 21 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, co miało miejsce w sprawie jeżeli wynikają one m.in. z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. Wówczas w takich przypadkach stosuje się egzekucję administracyjną jeżeli wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art.15 §1 u.p.e.a., co jednoznacznie wynika z treści §2 pkt 2 powołanego art.3a u.p.e.a.

Tym samym przepis art.3a stanowi przepis uzupełniający i rozszerzający postanowienia art.3 u.p.e.a., na mocy którego egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art.2 (m.in. pkt 1 do podatków), gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, bądź bezpośrednio z przepisu prawa.

W świetle przytoczonego stanu prawnego skład orzekający stanął na stanowisku, że wierzyciel winien przed wystawieniem tytułów wykonawczych doręczyć P. S.A. upomnienie, skoro zobowiązanie podatkowe tej spółki nie powstało w związku z wydaniem przez organ podatkowy decyzji. Podobne stanowisko wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 maja 2008r. sygn. akt I SA/Gd 206/08 w sprawie dotyczącej egzekwowania zaległości z tytułu podatku od nieruchomości od osoby prawnej na podstawie sporządzonej przez nią deklaracji.

Pogląd dotyczący szczególnej regulacji prawnej zawarty w art.3a u.p.e.a. przyjęty w §13 pkt 2 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 znajduje także wyraz w piśmiennictwie – vide np. komentarz Piotra Przybysza – "Postępowanie egzekucyjne w administracji".

Z tych względów, skoro przesłanie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego skarżącej spółce upomnienia było konieczne, uznać należy, że odmienne stanowisko prezentowane przez wierzyciela nie odpowiada prawu, wobec czego zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji zasadnie zostały zakwestionowane przez P. S.A.

Mając powyższe na uwadze skoro zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ Sz.Widłak /-/ J.Małecki /-/ M.Skwierzyńska

L.S.