Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1863/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art.16, 20 i 24
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art.365 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 478/15 w sprawie ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 478/15, oddalił skargę E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2015 r.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu [...] stycznia 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie art. 16, art. 20 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114), przyznał skarżącej, jako osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] czerwca 2018 r.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został złożony przez stronę po upływie trzech miesięcy od rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności, należało udzielić świadczenia od miesiąca złożenia wniosku.

W odwołaniu skarżąca wskazała, że wyrok sądu w sprawie zaliczenia jej do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym uprawomocnił się [...] listopada 2014 r. a wniosek o zasiłek pielęgnacyjny złożyła [...] stycznia 2015 r., a więc w okresie trzech miesięcy od uprawomocnienia wyroku sądu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, decyzją z dnia [...] marca 2015 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że niespornie skarżąca spełnia przesłanki, od których ustawodawca uzależnił nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Termin trzech miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, liczyć zaś należy od dnia wydania przez sąd orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Odwołanie się do momentu wydania orzeczenia ma wyłącznie techniczny charakter. Nie odnosi się to w ogóle do kwestii wywoływania innych skutków prawnych przez to orzeczenie. Celem wprowadzenia takiego terminu było umożliwienie osobom, które dochodziły wydania właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub o niepełnosprawności w toku instancji, uzyskania świadczeń za czas trwania takiego postępowania, ale tylko wówczas gdy dochowają staranności wyrażającej się w złożeniu wniosku do organu w wymaganym przez ustawodawcę terminie trzech miesięcy od wydania orzeczenia. Ustawodawca nie użył w omawianym przepisie żadnego dodatkowego określenia, a więc nie wskazał, że chodzi np. o orzeczenia prawomocne. Z literalnego brzmienia przepisu wynika, że termin trzymiesięczny, o którym mowa w powyższym przepisie, biegnie od dnia wydania orzeczenia, a zatem również wyroku wydanego przez sąd powszechny. W rozpatrywanej sprawie wyrok zaliczający skarżącą do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym został wydany przez Sąd Rejonowy dla W. - [...][...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] października 2014 r. (sygn. akt [...]) i dlatego też, od tej daty biegł, zdaniem Kolegium, termin trzech miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy.

W skardze do Sądu skarżąca wniosła o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...] czerwca 2013 r. Skarżąca stwierdziła, że po wniesieniu odwołania wyrokiem Sądu Rejonowego W.-F. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od dnia [...] czerwca 2013 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] listopada 2014 r. a wydany został w dniu [...] listopada 2014 r. Po ogłoszeniu wyroku w dniu [...] października 2014 r. skarżąca chciała złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny ale organ nie przyjął go z powodu braku kompletu dokumentów, tj. wyroku sądowego. Dlatego też, nie ze swojej winy nie dotrzymała terminu trzech miesięcy na złożenie wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wyjaśnił, że dokumenty dołączone do wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. uzasadniły przyznanie skarżącej, na podstawie art. 16 ustawy, wnioskowanego świadczenia od stycznia 2015 r. - miesiąca, w którym wpłynął wniosek - zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, który stanowi jednoznacznie, że prawo do świadczeń rodzinnych, a zatem również do zasiłku pielęgnacyjnego, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W sprawie brak było podstaw do zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 24 ust. 2a i przyznania świadczenia począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, gdyż skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Takim orzeczeniem o niepełnosprawności jest wyrok Sądu Rejonowego dla W.- [...] z dnia [...] października 2014 r. Termin zatem do złożenia wniosku upływał [...] stycznia 2015 r. Wniosek zaś został złożony [...] stycznia 2015 r. – czyli po upływie 3 miesięcy od daty wydania wyroku. Sąd wskazał przy tym, że ust. 2a jednoznacznie określa datę, od której liczy się termin trzech miesięcy wskazany w tym przepisie, jest to data wydania orzeczenia, a nie jego prawomocności.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że nie mogą odnieść skutku, niepoparte żadnymi dowodami, twierdzenia skarżącej, że w dniu [...] października 2014 r. chciała złożyć wniosek ale nie przyjęto go, gdyż nie posiadała wówczas wyroku sądu z dnia [...] października 2014 r.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając:

- na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 69 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie dochowała ustawowego terminu trzymiesięcznego na złożenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego;

- na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w sprawie, w tym nie wyjaśniono czy strona skarżąca rzeczywiście próbowała złożyć wniosek [...] października 2014 r. o zasiłek pielęgnacyjny na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w ustawowym terminie trzech miesięcy od wydania wyroku (ogłoszenia), a jeśli tak to czy opieszałość organów (brak rzetelnej informacji) nie spowodowała, że strona tego nie uczyniła, bowiem postanowiła zaczekać na wyrok prawomocny, pozostając w błędnym przeświadczeniu, że termin trzymiesięczny liczy się od wyroku prawomocnego.

Skarżąca wniosła o uchylenia wyroku w całości oraz rozpoznania skargi lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zakwestionowany skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji jest wynikiem przeprowadzonej przez ten sąd kontroli legalności decyzji właściwych organów administracji w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu orzeczonej wobec niej niepełnosprawności w stopniu znacznym.

Przesłanki oraz zasady i tryb przyznania zasiłku pielęgnacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114), zwanej dalej ustawą.

Przepis art. 16 ustawy przewiduje w ust. 1, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie, która ukończyła 75 lat.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (ust. 3).

Analiza przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że mechanizm przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, obejmuje dwa etapy: urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku (stadium pierwsze) i przyznanie zasiłku (stadium drugie). Zasiłek (decyzja wydana w stadium drugim) jest związany z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności i jest przeznaczony na zniwelowanie skutków tego upośledzenia. W stadium pierwszym następuje wskazanie daty wystąpienia niepełnosprawności, która jest bez znaczenia dla daty początkowej uzyskania zasiłku.

Data początkowa uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności ma kluczowe znaczenie dla realizacji zakładanego przez ustawodawcę celu tego uprawnienia i w niniejszej sprawie stanowi główną kwestię sporną.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. W odniesieniu do wyszczególnionych w ust. 1 świadczeń, w tym do zasiłku pielęgnacyjnego, zastosowanie znajduje zasada określona w art. 24 ust. 2 ustawy, która stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Natomiast w myśl art. 24 ust. 2a ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Skarżąca wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. wystąpiła o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. [...] Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. w dniu [...] czerwca 2013 r. orzekł o zaliczeniu skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności a [...]Zespół do Spraw Niepełnosprawności we W. w dniu [...] października 2013 r. utrzymał w mocy to orzeczenie.

Następnie, skarżąca, korzystając z przysługujących jej uprawnień procesowych, zaskarżyła orzeczenie organu wojewódzkiego do sądu powszechnego. Sąd Rejonowy dla Wrocławia [...][...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. wyrokiem z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...], zmienił zaskarżone orzeczenia zespołów obu instancji oraz zaliczył skarżącą do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od [...] czerwca 2013 r. do [...] września 2018 r. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] listopada 2014 r. a jego prawomocność została stwierdzona w dniu [...] listopada 2014 r.

W tych okolicznościach skarżąca w dniu [...] stycznia 2015 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Organy uznały, że skarżąca - spełniając przesłanki z art. 16 ustawy do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego - może uzyskać to świadczenie zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o to świadczenie, czyli od stycznia 2015 r. Według organów oraz Sądu pierwszej instancji, który zaakceptował to stanowisko, kierując się wyłącznie literalną wykładnią art. 24 ust. 2a ustawy, skarżąca nie spełniła warunków, ażeby skorzystać z dyspozycji wskazanego przepisu i dlatego nie przyznano jej świadczenia za wcześniejszy okres - od ustalonej w wyroku daty niepełnosprawności tj. [...] czerwca 2013 r. Powinna bowiem była złożyć wniosek o świadczenie w terminie trzech miesięcy od daty wydania wyroku sądu powszechnego orzekającego o stopniu niepełnosprawności, czemu uchybiła.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 24 ust. 2a ustawy w związku z art. 69 Konstytucji RP i przyjęcie, że trzymiesięczny termin do złożenia przez uprawnionego do świadczenia - zasiłku pielęgnacyjnego - uzależnionego od orzeczenia o niepełnosprawności wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia, biegnie zawsze od dnia wydania orzeczenia, w tym wyroku sądu powszechnego o niepełnosprawności, bez względu na datę jego uprawomocnienia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 2a ustawy wynikami wykładni celowościowej uwzględniającej funkcję, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizm jego przyznawania uzależniony od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Tytułem przykładu wskazać należy na reprezentatywne w tym zakresie wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 listopada 2016 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 553/16 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lutego 2016 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Po 817/16 (dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielając te poglądy, wskazać zatem należy, na konieczność dostrzeżenia, przy interpretacji art. 24 ust. 2a ustawy, różnicy pomiędzy datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez sąd powszechny w formie wyroku.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na istotny walor wyroku sądu powszechnego w postaci prawomocności, która determinuje moc wiążącą takiego wyroku. Przepis art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) stanowi bowiem, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powyższe oznacza, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co w ukształtowanym dwuetapowym mechanizmie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego ma niebagatelne znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a ustawy.

W świetle zasady wynikającej z art. 24 ust. 2 ustawy, nakładającej na ubiegającego się o świadczenie obowiązek przedłożenia prawidłowo wypełnionych i kompletnych dokumentów, w tym orzeczenia o niepełnosprawności, nie sposób pominąć istotnej różnicy między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekania o niepełnosprawności a datą wydania wyroku przez sąd powszechny w tym samym przedmiocie, który wiąże inne organy w rozumieniu art. 365 k.p.c. dopiero od daty jego prawomocności, co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu [...] listopada 2014 r. Stwierdzenie tej prawomocności nastąpiło natomiast w dniu [...] listopada 2014 r.

Nadto, w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), którego § 6 ust. 2 stanowił, że do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego należy dołączyć orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności – w przypadku innych osób niż wymienione w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy oraz inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane w trybie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa datę (okres) powstania niepełnosprawności oraz ustalonego stopnia niepełnosprawności, a także okres, na jaki orzeczono stopień niepełnosprawności.

Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r., P 28/07 (OTK-A 2007/9/106), badając zgodność z Konstytucją przepisu art. 24 ust. 2 ustawy, nie budzi sprzeciwu to, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną. Nie budzi także zastrzeżeń to, że postępowanie to z natury rzeczy musi trwać przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jako nieodpowiadający ustawowym przesłankom uznania niepełnosprawności jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać – w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przerzucenie na osobę pozostającą pod ochroną art. 69 Konstytucji ryzyka nieprawidłowego działania administracji, stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji.

Z takim przerzuceniem skutków niewystarczających wyników wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 2a ustawy mamy do czynienia w niniejszej sprawie, czego nie można było zaakceptować z punktu widzenia praworządności.

Sposób wykładni przepisu art. 24 ust. 2a ustawy zastosowany przez organy administracji i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, biorąc pod uwagę cały system przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji, który stanowi o przysługiwaniu osobom niepełnosprawnym pomocy ze strony władz publicznych, w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej.

W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia prawa materialnego za w pełni uzasadniony. Przy tym podkreślić należy, że analizy zarzutu naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny dokonał po stwierdzeniu, że zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie ma uzasadnionych podstaw. Ustalony przez organy administracji i przyjęty za niesporny przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny sprawy, nie został podważony zarzutami sformułowanymi przez skarżącą w ramach podstawy kasacyjnej odnoszącej się do naruszenia przepisów postępowania. W ramach tego zarzutu skarżąca powołała się bowiem na okoliczność podjęcia próby złożenia wniosku o świadczenie już w dniu wydania wyroku sądu powszechnego w przedmiocie niepełnosprawności, co nie ma żadnego wpływu na prawidłową wykładnię art. 24 ust. 2a ustawy i tym samym na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżąca złożyła wniosek przed upływem trzech miesięcy od uprawomocnienia się wydanego w sprawie niepełnosprawności wyroku, zatem w sprawie miał zastosowanie art. 24 ust. 2a ustawy, co uzasadniało ustalenie prawa do świadczenia począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, oczywiście nie wcześniej niż ustalona data tej niepełnosprawności.

Uznając, że w świetle ustalonych okoliczności sprawy, jej istota jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał także skargę, uznając zasadność tych zarzutów skargi, które są tożsame z zarzutami skargi kasacyjnej.

W wyniku rozpoznania skargi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, w oparciu o powyżej przedstawioną argumentację i wykładnię prawa, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek błędnej wykładni art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a uchybienie to miało w sposób oczywisty istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonej decyzji, co uzasadniało wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd uchylił jedynie zaskarżoną decyzję, gdyż jest to wyłącznie kwestia prawna, którą powinien rozstrzygnąć organ odwoławczy. Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie zatem ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w wyroku na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.