Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 722/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art. 20
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 130
journal: Dz.U. 1946 nr 57 poz 319
law: Dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe
article: art. 107 § 1, art. 156 § 2, art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2009r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa orzeczeń dotyczących przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...],- zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/E.Brychcy /-/B.Drzazga /-/D.Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 lipca 2007r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2006r. w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 31 października 1958r. i poprzedzającego je orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 17 lipca 1958r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej w S. pod B. o pow. 22,1114 ha.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze K. na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 2 kpa, stwierdziło wydanie orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium WRN w P. z dnia 31 października 1958r. i poprzedzającego je orzeczenia Prezydium PRN w K. z dnia 17 lipca 1958r. w sprawie przejęcia nieruchomości rolnej przez Skarb Państwa z naruszeniem prawa na zasadzie art. 156 § 2 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że T. P. oraz pozostali spadkobiercy J. i R.P. vel P. wystąpili o stwierdzenie nieważności przedmiotowych orzeczeń, na mocy których przejęto na własność Państwa nieruchomość rolną położoną we wsi S. pod B. o powierzchni 22,1114 ha bez odszkodowania i wolną od obciążeń. Jako podstawę prawną przejęcia nieruchomości powołano przepis art. 9 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 17, poz. 71). Przepis ten przewidywał możliwość przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnych, leśnych, objętych we władanie Państwa do dnia 5 kwietnia 1958r. (data wejścia w życie ustawy) i będących nadal w tym władaniu lub przekazanych w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Przedmiotowa nieruchomość na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 ust. 1 lit. b przeznaczona została na cele reformy rolnej. Dotychczasowy właściciel R. P.postanowieniem z dnia 7 lutego 1946r., wydanym przez Sąd Grodzki w K. Oddział Rehabilitacyjny, został zrehabilitowany i uznano, że posiada pełnię praw obywatelskich. Jednocześnie postanowieniem tym zwolniono majątek spod zajęcia i dozoru. W ślad za tym orzeczeniem Powiatowy Urząd Ziemski w K. pismem z dnia 11 czerwca 1946r. zwolnił gospodarstwo rolne spod zarządu przymusowego. Ponadto Komisarz Ziemski wniósł o przeniesienie repatriantów A.P. i J. K. zajmujących to gospodarstwo od 1945r., zgodnie z protokołem przekazania gospodarstwa w użytkowanie z dnia 6 października 1945r oraz P. G., który zajął gospodarstwo na mocy protokołu przekazania z dnia 24 października 1947r. Jak wynika z akt archiwalnych R.P. występował do władz różnych szczebli o zwrot swojej własności, jednak bezskutecznie. Organ wskazał, że bezspornym w sprawie jest fakt, iż w dniu 5 kwietnia 1958r., to jest w dacie stanowiącej o przejściu na własność Państwa określonych nieruchomości rolnych, R. P. nie zajmował spornej nieruchomości, która w tym czasie faktycznie była we władaniu Państwa. Sytuacja ta pozostawała jednakże w sprzeczności z postanowieniem rehabilitacyjnym z dnia 7 lutego 1946r. oraz pismem urzędu ziemskiego z dnia 11 czerwca 1946r.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki określone w przepisie art. 9 ust. 1, 3 i 4 ustawy 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa, a co za tym idzie nie można było orzec o przejęciu nieruchomości na własność Państwa. W związku z tym orzeczenie Prezydium PRN w K. z 17 lipca 1958r. oraz orzeczenie Prezydium WRN w P. z 31 października 1958r. wydane zostały z rażącym naruszeniem cytowanego wyżej przepisu. Decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne ze względu na dalsze przeniesienie prawa własności spornej nieruchomości. A. P. dokumentem nadania ziemi z dnia 5 stycznia 1955r. otrzymała na własność nadział ziemi o powierzchni około 9,25 ha wraz z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi z nieruchomości położonej w S. gm. P. pod B . Ponadto z ustaleń służb geodezyjnych wynika, że w wyniku prowadzonych postępowań scaleniowych pozostała część przedmiotowej nieruchomości weszła w skład co najmniej kilkudziesięciu działek stanowiących własność osób fizycznych i w niewielkim zakresie Skarbu Państwa oraz gminy P .

Wskutek wniosku Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] czerwca 2006r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż właściciele przedmiotowej nieruchomości w oznaczonej dacie wprawdzie nie mieli w posiadaniu tej nieruchomości, jednak było to wbrew ich woli i mimo usilnych starań nie mogli odzyskać swojej własności. Organy orzekające w sprawie w 1958r. winny wziąć pod uwagę tę okoliczność, bowiem celem ówczesnego ustawodawcy nie było pozbawianie własności bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania i wyjaśnienia z jakich powodów nieruchomość nie znajduje się w posiadaniu jej właścicieli. Wskazano również, że zarówno sąd wydający orzeczenie rehabilitacyjne, jak i komisarz ziemski wnosili o wydanie właścicielom ich przejętej nieruchomości.

Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Kolegium.

Wojewódzki Sad Administracyjny we wspomnianym wyżej wyroku z 26 lipca 2007r. (sygn. akt III SA/Po 556/07) uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesiono. Stwierdził, że rozpatrując wniosek Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowych w Poznaniu obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego było ustalenie czy Agencja posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym z wniosku uczestników postępowania - spadkobierców R. i J.P . Organ administracji nie wyjaśnił na podstawie jakich przepisów prawa materialnego Agencja wywodzi swój interes prawny. W aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentów na podstawie, których można jednoznacznie i obiektywnie ustalić, iż Agencja posiada tytuł prawny do nieruchomości, których dotyczy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 17.07.1958 r. W ocenie Sądu niewystarczającym jest stwierdzenie iż w wyniku prowadzonych postępowań scaleniowych część nieruchomości weszła w skład co najmniej kilkudziesięciu działek stanowiących własność osób fizycznych, Skarbu Państwa i gminy P., które to stwierdzenie nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania.

Sąd wskazał, iż rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organu administracji będzie zbadanie czy Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P. posiada legitymację czynną do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności ustalenie na podstawie dokumentów - odpisów ksiąg wieczystych, wypisów z ewidencji gruntów lub innych czy posiada i jeżeli tak to jaki tytuł prawny do nieruchomości, której dotyczy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 17.07.1958r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] października 2007r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium potwierdziło swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Nadto wskazało przy tym, że po uchyleniu decyzji Kolegium wyrokiem Sądu uzyskano informację ze Starostwa Powiatowego w K. , z której wynika, że część nieruchomości będącej własnością J. i R. P., zapisanej w księdze wieczystej S. pod B. Wykaz [...] Matrykuła [...], znalazła się w granicach działek nr [...],[...] i [...] obrębu [...] – S. pod B. stanowiących własność Skarbu Państwa - Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa, którego administratorem jest Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P . Tym samym Agencja, posiadając tytuł prawny do części nieruchomości będącej przedmiotem postępowania ma przymiot strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Skargę na powyższą decyzję złożyła ANR O. T. w P., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Sąd kolejnym wyrokiem z dnia 31 marca 2009 r. (sygn. akt III SA/Po 32/09) uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazał, iż w myśl art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, a zgodnie z art. 27 § 1 kpa członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 kpa. Powyższa regulacja ustanawiająca przesłankę obligatoryjnego wyłączenia pracownika (członka organu kolegialnego) organu administracji publicznej ma na celu zapewnienie bezstronności orzekania w postępowaniu odwoławczym. W odniesieniu do członka samorządowego kolegium odwoławczego Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 lutego 2007 r. (sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61) stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 zd. 1 kpa ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa. Ponadto Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt P 57/07) wydanym po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego (w składzie, który nie podzielił stanowiska wyrażonego w uchwale II GPS 2/06), orzekł, iż art. 24 § 1 pkt 5 związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w wypadku wyłączenia członka organu kolegialnego nie ustanowiono odrębnych przesłanek wyłączenia, gdyż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., tj. na takich samych podstawach jak pracownik. Członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, zawisłej przed organem administracji publicznej, niezależnie od rodzaju i charakteru sprawy, w każdym stadium tej sprawy oraz w każdej instancji trybu zwykłego lub trybów nadzwyczajnych. Jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.). Osoba taka mogłaby być "przywiązana" do swojego stanowiska wyrażonego we wcześniejszej decyzji administracyjnej. Nie służyłoby to obiektywności postępowania administracyjnego i treści wydawanych w nim decyzji. Ponowne postępowanie administracyjne w tej samej sprawie, zarówno klasyczne (toczące się przed dwoma różnymi organami), jak i postępowanie przed SKO, powinno umożliwiać stronie weryfikację decyzji, zaś sprawa administracyjna powinna zostać dwukrotnie merytorycznie rozpoznana. Zaangażowanie innych osób do orzekania po raz drugi w sprawie administracyjnej służy poprawie jakości orzecznictwa administracyjnego. Identyczna decyzja, tzn. taka sama jak w wypadku pierwszego rozstrzygnięcia SKO, podjęta przez inny skład SKO w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, świadczy o tym, że sprawa administracyjna była identycznie merytorycznie oceniona przez dwa różne składy orzekające. Mniejsze znaczenie w odczuciu społecznym (brak obiektywizmu) może mieć decyzja, która tylko z pozoru została podjęta w sprawie dwukrotnie, gdyż decyzję weryfikowały te same osoby, które brały wcześniej udział w jej wydaniu. Taka sytuacja może wpływać także negatywnie na zaufanie obywateli do działań administracji publicznej.

Trybunał podkreślił, że nie można akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brał udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Istotne jest to, że z dwóch elementów, które składają się na istotę dwuinstancyjności, większe znaczenie dla ochrony praw i interesów jednostek przypisane zostało dwukrotnemu rozpatrzeniu sprawy, a nie okoliczności, iż dokonują tego dwa różne organy (por. R.Karczmarczyk, Glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06, GSP-Prz.Orz. 2008/1/53). Względy prawdy obiektywnej nakazują zatem wyłączyć członka SKO od udziału w postępowaniu, gdy brał wcześniej udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważył, że jeden z członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (S. K.) brał udział w wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczeń z naruszeniem prawa, jak również w wydaniu decyzji z dnia [...] października 2007 r. utrzymującej w mocy powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2006r., podjętą w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Tym samym, w związku z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego przewidziana w art. 145a kpa, co powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b) p.p.s.a. Wobec zaś powyższego bezprzedmiotowa stała się kontrola legalności tejże decyzji w pełnym zakresie, w tym ocena zarzutów podniesionych w skardze, gdyż w pierwszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze musi ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wyłączenia członków tego organu, którzy brali udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa oraz art. 2 i 78 Konstytucji RP w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008r., sygn. akt P 57/07. Skoro bowiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisów art. 24 § 1 pkt 5 w zw. art. 27 § 1 kpa i art. 127 § 3 kpa z powodu pominięcia w tych przepisach unormowania stanowiącego podstawę wyłączenia z mocy prawa w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy członka samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, to należy przyjąć, że stosowanie tych przepisów w zgodzie z Konstytucją wymaga rozszerzenia podstaw wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego o przyczynę wyłączenia objętą wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009r., sygn. akt II OPS 2/09).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2009r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku ANR O.T. w Poznaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż T. P. oraz pozostali spadkobiercy J. i R. P. vel P. lub P. wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczeń, na mocy których przejęto na własność Państwa nieruchomość rolną położoną we wsi S. pod B. o pow. 22,1114 ha bez odszkodowania i wolną od obciążeń. Jako podstawę prawna przejęcia nieruchomości powołano przepis art. 9 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa. Przepis ten przewidywał możliwość przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnych i leśnych, objętych we władanie Państwa do dnia 5 kwietnia 1958r. (data wejścia w życie ustawy) i będących nadal w tym władaniu lub przekazanych w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Kolegium ustaliło, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została na cele reformy rolnej zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzenia reformy rolnej, jednak z uwagi na fakt, iż właściciele nieruchomości zostali zrehabilitowani, majątek ich został zwolniony spod nadzoru. W ślad za orzeczeniem sądowym Powiatowy Urząd Ziemski zwolnił majątek z zarządu przymusowego i wystąpił o przeniesienie osadzonych w tym majątku repatriantów do innych gospodarstw. W tej sytuacji Kolegium przyjęło, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w gestii Państwa na skutek opieszałego działania władz państwowych, a w zasadzie braku działania tych władz, do których skierowane było wezwanie o zwolnienie majątku. Nie można zatem było przyjąć, że zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające przejęcie nieruchomości i w tej sytuacji w ocenie Kolegium zakwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Jedynie zaś uznanie, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa umożliwi spadkobiercom dochodzenie odszkodowania.

ANR Oddział Terenowy w P. wniosła skargę na powyższą decyzję Kolegium z dnia 23 lipca 2009 r., żądając jej uchylenia ze względu na naruszenie przez organ :

- art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa, art. 2 i art. 78 Konstytucji oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez wydanie decyzji w okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 3 kpa oraz lekceważąc ocenę prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy zawarte w wyroku Sądu z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Po 32/09,

- art. 127 § 3 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 104 § 2 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez wydanie decyzji w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy bez ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych podniesionych we wniosku skarżącej Agencji i bez wszechstronnego ponownego rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 6 kpa poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki do stwierdzenia jej nieważności z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa materialnego,

- art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez pominięcie w decyzji i jej uzasadnieniu części elementów koniecznych określonych w tym przepisie, przez co utrudniona jest kontrola poprawności wydania zaskarżonej decyzji, w tym motywów jej wydania oraz skutków prawnych w odniesieniu do aktów administracyjnych,

- art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa (obecnie art. 16 ustawy o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego) poprzez bezprawne przyjęcie, że pomimo bezspornie stwierdzonego władania przez Skarb Państwa spornymi nieruchomościami w dniu 5 kwietnia 1958 r. decyzje o ich przejęciu na rzecz Skarbu Państwa zostały wydane z naruszeniem prawa.

Skarżąca podniosła, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy i tym razem brał udział J. P., który wcześniej był przewodniczącym składu przy wydaniu zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 26 października 2007 r. Tymczasem w powołanym wyżej wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że taka sytuacja daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145a kpa.

Zdaniem Agencji organ ponownie pominął przepis art. 9 ust. 1 ustawy z 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych /.../ i nie rozpoznał istoty sprawy. Nie wskazał też, dlaczego pominął w swym rozstrzygnięciu fakt, iż w dniu 5 kwietnia 1958r. poprzednicy prawni wnioskodawców nie władali spornymi gruntami, a władał nimi Skarb Państwa. Przepis art. 9 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowił zaś, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Określone w powołanym przepisie pojęcie "władania" nieruchomością oznacza zaś faktyczne jej posiadanie. Skarżąca podniosła też, że wywody Kolegium stoją w sprzeczności z treścią uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz.U. Nr 20, poz. 88), w której wskazano, że zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem było przejęcie spornej nieruchomości na rzecz skarbu Państwa nawet wówczas, gdy odjęcie poprzednim właścicielom posiadania nastąpiło bez ich winy, a nawet woli. Trybunał przesądził zatem, że dla przejęcia prawa własności nieruchomości na rzecz skarbu Państwa w opisanym trybie nie mają znaczenia okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. R.P. nie mógł zaś władać nieruchomością wbrew swej woli, gdyż organy Państwa nie wykonywały postanowienia Sądu Grodzkiego z dnia 7 lutego 1946 r. o rehabilitacji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że żaden przepis prawa nie wyłącza od ponownego orzekania w sprawie uchylonej przez Sąd. Nadto Kolegium zauważyło, że powołana przez skarżącą uchwała Trybunału Konstytucyjnego uchwała utraciła moc z dniem 17 października 1997r. , skutek wejścia w życie Konstytucji.

Tutejszy Sąd ustalił, ze wyrokiem z dnia 2 grudnia 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1689/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. P., L. P., Z. T., B.P., A. K., I. M., J. P., K.R.-S., A. Ś., J. K., U. M., J. P. i A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 czerwca 2005r., utrzymującą w mocy decyzję tegoż Ministra z dnia 28 lutego 2005r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium WRN w P. z dnia 31 października 1958r. jak i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium PRN w K. z dnia 17 lipca 1958r. w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w S. w powiecie k. o pow. 22,1114 ha. W swej decyzji z [...]czerwca 2005r. Minister przesądził zaś, że właściwym organem w tej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że skoro w myśl przepisu art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) orzeczenia prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym w poprzednim akapicie wyroku z 2 grudnia 2005r. podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z którym to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. było właściwe do rozpoznania niniejszej sprawy administracyjnej, to tutejszy Sąd będąc związany tym stanowiskiem, nie badał właściwości organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w niej wskazanych.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie odpowiada elementarnym wymogom decyzji określonym w art. 107 § 1 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. W przepisie tym wymienione są składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Nie wszystkie z nich mają jednakowe znaczenie i ich pominięcie pozbawia akt pisemny charakteru decyzji administracyjnej. Aktualny pozostaje pogląd zawarty w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 r. (sygn. akt SA 1163/81, OSPiKA 1982, Nr9-10, poz. 169), zgodnie z którym w przypadku naruszeń formy prawnej jako minimum elementów traktuje się cztery składniki, tzn. określenie autora, adresata, rozstrzygnięcie, podpis osoby reprezentującej organ (por. A.Wróbel, Kpa. Komentarz, Zakamycze, Warszawa 2005, s. 643). Brak jednego ze składników albo wyklucza ustalenie podstawowych elementów stosunku prawnego, albo też wskazuje na to, że nie mamy do czynienia z objawem woli organu, czy – inaczej rzecz ujmując – z czynnością stosowania prawa przez uprawniony podmiot. Składniki decyzji wymienione w art. 107 § 1 kpa służą ustaleniu szeregu faktów prawotwórczych. Oznaczenie organu pozwala na ocenę, czy zachowane zostały przepisy regulujące właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Data wydania decyzji wskazuje nader istotny element w sprawowaniu orzecznictwa, bo pozwala ustalić, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygniecie w sprawie. Oznaczenie stron wskazuje na podmioty praw lub obowiązków, a więc te, które z decyzji nabyły prawa lub dla których ona ich nie tworzy. Z kolei rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo tez o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej (J.Borkowski [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kpa. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2008, s 517-519). Co istotne rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji (por. wyrok NSA z 30 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1478/96, [za:] B.Adamiak, J.Borkowski - Kpa. Komentarz, jak wyżej, s. 519).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zawiera istotne uchybienia co do sposobu sformułowania rozstrzygnięcia. Zwrócić należy uwagę, że Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, że "po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2009 r. wniosku Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddziału Terenowego w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy – działając na podstawie art. 1, 17 ust. 1 i 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 – kodeksu postępowania administracyjnego orzeka utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy". Z powołanego rozstrzygnięcia nie wynika ani jaka decyzja została utrzymana w mocy, ani w jakiej sprawie wniosek ANR O. Z. w P. został rozpatrzony, a w konsekwencji co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Co więcej nawet z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jaka to sprawa (zakończona jaką decyzją) była przedmiotem ponownego rozpatrzenia. Sądowi pozostaje domyślać się, zważywszy na układ akt, treść protokołu posiedzenia Kolegium z dnia 23 lipca 2009r., że Kolegium rozpoznało wniosek ANR O. T. w P. z dnia 19 maja 2006r. (wniesiony 20 maja 2006r.) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium WRN w P. z dnia 31 października 1958r. Nr [...].i poprzedzającego je orzeczenia Prezydium PRN w K.z dnia 17 lipca 1958r. Nr [...] w sprawie przejęcia nieruchomości rolnej na Skarb Państwa. Nie zmienia to jednak faktu, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie odpowiada elementarnym wymogom określonym w art. 107 § 1 kpa i nie może się ostać.

Mając na względzie powyższe, Sąd chcąc ustosunkować się in meriti do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów założył (jedynie na potrzeby wypowiedzenia odnośnie argumentacji skargi), że zaskarżona decyzja Kolegium utrzymuje w mocy opisywaną już wcześniej decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2006r.

Sąd nie podziela zarzutu skarżącej Agencji jakoby udział J.P. w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydającym zaskarżoną decyzję naruszył przepisy art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1, art. 127 § 3 kpa oraz art. 2 i art. 78 Konstytucji, a także art. 153 p.p.s.a. ze względu na fakt, iż J. P. brał również udział przy wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia [...] października 2007r. uchylonej następnie wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 31 marca 2009r.(sygn. akt III SA/Po 32/09). Wyjaśnić należy, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa nakazuje wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, w myśl zaś art. 27 § 1 kpa członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 kpa. Zgodnie z powołanym i opisywanym przez Sąd w wyroku z dnia 31 marca 2009r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008r. (sygn. akt P 57/07) art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 zd. 1 kpa ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa, a więc na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Trybunał podkreślił, że nie można akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brała udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji.

Stwierdzić należy, iż z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przyjmując, że zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] lipca 2009r., wydana w wyniku rozpoznania wniosku Agencji Nieruchomości Rolnych O.T. w P. złożonego w oparciu o przepis art. 127 § 3 kpa, utrzymała w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2006r. należało jedynie zbadać, czy którakolwiek z osób będących w składzie orzekającym Kolegium przy wydaniu decyzji z [...]kwietnia 2006r. nie brała udziału przy wydaniu decyzji z [...] lipca 2009r. Taka sytuacja nie miała miejsca. W składzie Kolegium, które wydało decyzję z [...] kwietnia 2006 r. brali udział: L. B., W. G. i S. K., zaś przy wydaniu decyzji z [...] lipca 2009r. uczestniczyli: I. C., J.P.i W. W . Fakt, iż J. P. brał udział przy wydaniu zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2009r. rozpoznającej wniosek ANR O.T. w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2006r. oraz przy wydaniu decyzji [...] października 2007r. (uchylonej następnie przez Sąd wyrokiem z 31 marca 2009r., sygn. akt III SA/Po 32/09) również rozpoznającej ten sam wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2006r. nie oznacza, że wziął on udział w postępowaniu, którego celem była ocena prawidłowości decyzji [...] października 2007r. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]października 2007r. została uchylona przez Sąd (jak wyżej wskazano) i decyzja z 23 lipca 2009r. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku Agencji o ponowne rozpatrzenie sprawy jedynie "zastąpiła" tę decyzję. Tym samym stwierdzić należy, iż J.P. dwukrotnie wziął udział w wydaniu decyzji z tego samego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie można zatem uznać, iżby doszło do naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa oraz art. 2 i art. 78 Konstytucji, a także art. 153 p.p.s.a. Zaznaczyć trzeba, że w wyroku z 31 marca 2009 r. tutejszy Sąd przestrzegał jedynie Kolegium przed uczestnictwem w jego składzie rozpoznającym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy członków Kolegium, którzy brali udział w wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r.

Na marginesie Sąd orzekający w niniejszym składzie stwierdza, iż znany jest mu pogląd wyrażony przez Wojewódzki sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 lutego 2009r., sygn. akt II SA/Wr 376/08), iż "okolicznością mogącą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika jest fakt udziału tego pracownika w wydaniu aktu administracyjnego."

Sąd nie podziela również zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przepisu art. 9 ust. 1 zd. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych /.../. Zgodnie z powołanym przepisem nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Stosownie zaś do przepisu art. 9 ust. 3 tejże ustawy o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa orzeka organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej, a o przejęciu nieruchomości leśnych – rejon lasów państwowych. Z powyższego wynika, iż wolą ustawodawcy było aby nieruchomości rolne (bo o takie chodzi w niniejszej sprawie) przechodziły na własność Państwa, ale tylko pod dwoma warunkami. Po pierwsze zostały objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, a więc do dnia 5 kwietnia 1958r. Po drugie w chwili wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości nadal znajdują się we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonej w S. pod B. o pow. 22,1114 ha zostało wydane w dniu 17 lipca 1958r. Oznacza to, że jedną z okoliczności, które należało ustalić było to, czy w dacie tej Państwo było we władaniu tej nieruchomości. Z uzasadnienia orzeczenia z 17 lipca 1958r. wynika, że nieruchomość ta w tej dacie pozostawała we władaniu A.P. i P. G. na mocy wydanych im orzeczeń (dokumentów nadania ziemi) Powiatowej Komisji Ziemskiej w K. z dnia 24 listopada 1954r. (k. 26 akt adm.). Ze wspomnianych dokumentów nadania ziemi P. G. (w dokumencie podano mylnie – "G." - k. 49 akt adm.) oraz A. P. (nieoznaczona karta akt adm. umieszczona pomiędzy kartami 2 i 5 akt adm.) z dnia 5 stycznia 1955r. wynika, że w wykonaniu dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 4, poz. 17 ze zm.) otrzymali oni na własność nadział ziemi o obszarze około - odpowiednio P.G. 10,05 ha (gospodarstwo oznaczone następnie jako 62b – k. 1824 akt adm.) i A. P. 9,25 ha (gospodarstwo oznaczone następnie jako 62a – 5-17 akt am.) ze stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej w S. pod B. gm. P., pow. k., woj. p . Przepis art. 20 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 4, poz. 17 ze zm.) stanowi, że nabywca otrzymuje ziemię w stanie wolnym od wszelkich długów i ciężarów. Oznacza to, że P.G. i A. P. stali się z dniem wydania dokumentu nadania ziemi tj. z dniem 24 listopada 1954r. właścicielami przedmiotowych nieruchomości. Nie można zatem było uznać, że Państwo w dniu 17 lipca 1958r., tj. w dniu wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości, miał tę nieruchomość we władaniu lub przekazało ją w użytkowanie innym osobom (art. 9 ust. 1 ustawy z 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych ...). Zgodnie z obowiązującym w dniu 17 lipca 1958r. przepisem art. 130 dekretu z dnia 11 października 1946r. Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 ze zm.) użytkowanie było prawem używania rzeczy cudzej i pobierania jej pożytków, z obowiązkiem zachowania substancji i dotychczasowego przeznaczenia. Z powołanych wyżej dokumentów nadania ziemi wynika zaś, że A. P. i P. G. od dnia 24 listopada 1954r. stali się właścicielami przedmiotowych nieruchomości. Wprawdzie protokół przekazania repatriantowi gospodarstwa w użytkowanie przez Państwowy Urząd Repatriacyjny oraz zaświadczenie wydane przez inspektora Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowego Oddziału w K. z dnia 6 października 1945r. (k. 75 i 76 akt adm.) mówią, że A. P. była od 1945r. jedynie użytkownikiem gospodarstwa nr [...], a z protokołu przekazania repatriantowi w użytkowanie przez Państwowy Urząd Repatriacyjny oraz z zaświadczenia wydanego przez inspektora osadnictwa Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowego Oddziału w K. z dnia 24 października 1947r. (k. 54 i 55 akt adm.) wynika, że P. G. od 1947r. był jedynie użytkownikiem również tegoż gospodarstwa będącego we władaniu Państwa, to istotny w świetle art. 9 ust. 1 ustawy z 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (...) jest fakt, że w dacie wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości Państwo nie było we władaniu, ani nie przekazało w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym tych nieruchomości. W dacie tej A. P. i P.G. byli jedynymi władającymi tymi nieruchomościami jako ich właściciele.

Mając na względzie powyższe, Kolegium rozpoznając ponownie sprawę winno rozważyć (pod warunkiem, że uchylona przez Sąd decyzja z [...] lipca 2009r. orzekła o utrzymaniu w mocy decyzji Kolegium [...] kwietnia 2006r.), czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczeń Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium WRN w P. z dnia 31 października 1958r. oraz Prezydium PRN w K. z dnia 17 lipca 1958r., zważywszy, iż zostały one wydane z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1 ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (...). Organ winien rozważyć, czy rzeczywiście wspomniane orzeczenia wywołały nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 kpa), czego konsekwencją jest niemożność stwierdzenia ich nieważności. Wskazać należy, iż nieodwracalności skutków prawnych nie można utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji. Z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności. Jeśli skutki prawne decyzji administracyjnej mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego oznacza to, iż nie mają one charakteru nieodwracalnego. Dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (M.Jaśkowska [w:] M.Jaśkowska, A.Wróbel, Kpa. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 981).

Z informacji uzyskanej przez Kolegium od Starosty Powiatowego w K.wynika, że przejęte od J. i R. P. na rzecz Państwa gospodarstwo na dzień 19 października 2007r. stanowiło własność: dz. nr [...],[...], i [...] – Skarbu Państwa w zasobie ANR O.T. w P., dz. nr [...] i [...] – Skarbu Państwa w zasobie Lasów Państwowych Nadleśnictwa S., dz. nr [...] – J. P., M.P. i H. W., dz. nr [...] i [...] – L. J. i M. J., dz. nr [...] – A. Z., dz. nr [...] – H. P., dz. nr [...]- R. O. i H. W., dz. nr [...] – B. L., dz. nr [...]– K.P. i W.B., dz. nr [...] – Z. S. i R. S., dz. nr [...] – T. K., dz. nr [...],[...],[...]– B. K., dz. nr [...],[...] – M. i S.K., dz. nr [...] – B. S., dz. nr [...]– H. W., dz. nr [...]– J. M., dz. nr [...],[...] – A. i Z. N., dz. nr [...]– Gminy P., dz. nr [...] – T. K., dz. nr [...] i [...]. – J. i M. M., dz. nr [...] i [...] – H. S., dz. nr [...]– M. D., dz. nr [...]– I. K., dz. nr [...] – A. i M. B. i dz. nr [...]– M. S . Akta sprawy nie wskazują, w jak sposób działki te przeszły od Skarbu Państwa na własność podanych osób fizycznych i prawnych. Jeżeli ponownie rozpoznając sprawę Kolegium ustali, iż działki nr [...],[...] i [...] stanowią nadal własność Skarbu Państwa, to rozważenia wymagać będzie, czy dopuszczalne jest wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczeń o ich przejęciu. W pozostałym zakresie konieczne będzie ustalenie w jaki sposób (w drodze cywilnoprawnej, czy administracyjnej) wymienione nieruchomości zostały zbyte przez Państwo i stanowią obecnie przedmiot własności wymienionych wyżej osób. Jeżeli bowiem cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych orzeczeń o przejęciu tych nieruchomości na rzecz Państwa będzie wymagało takich działań, co do których organ administracji publicznej (też inny niż SKO w K.) nie będzie miał umocowania ustawowego, czyli nie będzie mógł zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, oznaczać to będzie, iż w tym zakresie orzeczenia z 1958 r. wywołały nieodwracalny skutek prawny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008r., I SA/Wa 236/08, Lex nr 533614). Wówczas znajdzie rację zastosowanie przepisu art. 156 § 2 kpa.

Mając na względzie wykazane naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 powołanej w zdaniu poprzednim ustawy w zw. z § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Sąd zwrócił skarżącej Agencji uiszczony wpis w wysokości 200 zł oraz pełnomocnikowi skarżącej przyznał wynagrodzenie w kwocie 240 zł według minimalnej stawki, mając na uwadze, iż w sporządzonej w niniejszej sprawie skardze w znacznym stopniu powielono stanowisko i motywy skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.z dnia [...] października 2007r. (co wynika z uzasadnienia wyroku Sądu z 31 marca 2009r., sygn. akt III SA/Po 32/09).

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono zaś w oparciu o przepis art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ E.Brychcy /-/ B.Drzazga /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak

MK