Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 696/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.246 § 1 pkt 1 i § 2, art.184 w zw. z art.197 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 282/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 czerwca 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 282/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką małoletnich wnuków oraz synem i synową. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.219,52 zł brutto miesięcznie a rodzina utrzymuje się z emerytur rolniczych oraz z otrzymywanych zasiłków na dzieci. Jednocześnie we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmują się syn i synowa nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego synowa, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 150 zł miesięcznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mając na uwadze powyższe okoliczności oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." wskazał, że wnioskodawca jak i jego rodzina nie żyją w ubóstwie. Z akt sprawy wynika bowiem, że J. S. i jego żona Z. S. otrzymują emerytury rolnicze w wysokości po 859,26 zł. Prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe z synem W. S., jego żoną i ich małoletnimi dziećmi. Zamieszkują oni w domu o powierzchni 200m² stanowiącym ich własność. W. S. i jego żona prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni 10,8845ha, w tym 1,6ha lasu, które według oświadczenia wnioskodawcy nie przynosi dochodów. Syn wnioskodawcy pobiera zasiłki rodzinne w łącznej wysokości 501 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jego syn jest osobą chorą i nie może wykonywać ciężkiej pracy. Załączone do wniosku kserokopie badań świadczą jednak jedynie o tym, że jego syn cierpi na pewne dolegliwości zdrowotne, leczy się i rehabilituje. W stosunku do W. S., jak również w stosunku do jego żony nie zostały wydane orzeczenia o całkowitej, czy też częściowej niezdolności do pracy. Tym samym, skoro prowadzone przez nich gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów, to brak jest przeszkody do poszukiwania przez nich innych źródeł zarobkowania.

Sąd I instancji uznał, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Pozostający z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym syn posiada gospodarstwo rolne, którym może rozporządzać w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć.

Zdaniem WSA ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy obejmować winna zatem również możliwości uzyskiwania dochodów przez członków rodziny pozostających z J. S. we wspólnym gospodarstwie domowym, które nie są w pełni wykorzystane. Skoro wnioskodawca godzi się na to, że syn wraz z rodziną pozostają na jego utrzymaniu, to nie jest to okoliczność pozwalająca przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił również, że na wnioskodawcy nie ciąży obowiązek utrzymywania syna i jego rodziny. Z tytułu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego jest on zobowiązany jedynie do ponoszenia kosztów z tytułu wspólnego zamieszkiwania z synem i jego rodziną. Zwrócono także uwagę, że wnioskodawca, skoro decyduje się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej, to powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. S. wnosząc o jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadnie Sąd I instancji - po obszernym przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w sprawie danych - przyjął, iż skarżący nie spełnił warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze J. S., Sąd I instancji, właściwie uznał, że nie uzasadnia ona przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga fakt, że zarówno skarżący, jak i jego żona, uzyskują stały dochód miesięczny w postaci emerytur rolniczych po 859,26 zł. Wprawdzie dochód ten nie jest znaczny, jednakże nie można stwierdzić, aby J. S. był osobą, wobec której istnieje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Okoliczność, że skarżący wraz z żoną pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem W. i jego rodziną i nie osiąga żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego nie upoważnia – w świetle zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – do żądania przyznania prawa pomocy.

Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571).

W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie ma przy tym także znaczenia, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącego przyznano mu prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony.

Naczelny Sąd Administracyjny na koniec swych rozważań zaznacza, że niniejsze postanowienie nie ogranicza prawa skarżącego do sądu, gdyż złożona (i sporządzona) przez niego skarga zostanie rozpoznana przez Sąd I instancji. Obecność profesjonalnego pełnomocnika, o którego wyznaczenie wnosił skarżący, nie jest bowiem wymagana na tym etapie postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.