Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1121/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.33 § 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez zobowiązanego B. R. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 maja 2016 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem – Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] – wystawił w dniu 10 marca 2016 r. tytuł wykonawczy nr [...], doprowadzając tym samym do przekształcenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia 22 października 2015 r. w postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy obejmował zaległy zryczałtowany podatek dochodowy od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, w kwocie należności głównej 8.194,00 zł.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r., doręczonym w dniu 12 kwietnia 2016 r., organ egzekucyjny powiadomił zobowiązanego o przekształceniu postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne i doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r. zobowiązany zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oparty na art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.e.a."), tj. prowadzenie postępowania egzekucyjnego mimo rozłożenia należności pieniężnej na raty.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 13 maja 2016r. uznał za nieuzasadniony zgłoszony zarzut wskazując, że decyzja o rozłożeniu na raty należności objętej tytułem wykonawczym nr [...], wydana została w dniu 22 marca 2016 r., tj. już po przekształceniu się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez zobowiązanego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, powołując się na art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., że rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej podczas toczącego się postępowania egzekucyjnego nie jest podstawą do umorzenia postępowania, tylko do jego zawieszenia. Inaczej rzecz ma się, gdy postępowanie przed rozłożeniem należności na raty nie zostało wszczęte, wówczas bowiem okoliczność ta uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z uznaniem zasadności zarzutu wniesionego na tej podstawie.

W niniejszej sprawie na podstawie art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne z dniem 10 marca 2016r., tj. z dniem wystawienia tytułu wykonawczego. Natomiast rozłożenie należności na raty nastąpiło na podstawie decyzji wydanej w dniu 22 marca 2016 r., a zatem już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji zgłoszony zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego słusznie uznany został za nieuzasadniony.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, skarżący B. R. wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący zanegował stanowisko organu, że rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej nastąpiło podczas toczącego się postępowania egzekucyjnego. Skarżący stwierdził, że postępowanie egzekucyjne toczyło się mimo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, a jest to okoliczność, która uzasadnia zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący zarzucił też organowi naruszenie art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu ogólnikowych i pozaustawowych sformułowań. Skarżący zarzucił, że organ nie wyjaśnił, dlaczego istotne są jedynie daty wydania tytułu wykonawczego i wydania decyzji o rozłożeniu należności na raty, a data skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej - 8 kwietnia 2016 r., nie ma znaczenia.

Niezależnie od powyższego skarżący podkreślił, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty przysługują zobowiązanemu w sprawie prowadzenia, a nie wszczęcia egzekucji. Pogląd organu, że "liczy się" data przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne, tj. że zarzut może dotyczyć jedynie chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest sprzeczny z treścią art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Argumentacja prawna przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest prawidłowa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., uznanie przez organ zarzutów za uzasadnione powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego albo zastosowanie mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziane zostały w art. 59 u.p.e.a. W myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. wówczas, gdy obowiązek nie jest wymagalny. Brak wymagalności obowiązku może wynikać m.in. z faktu rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.

Należy jednak także zwrócić uwagę na unormowanie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., z którego wynika, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części w razie rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

Jak wynika z powyższych przepisów, rozłożenie na raty spłaty należności może wywoływać dwojakie skutki. Jeżeli nastąpi przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, wówczas stanowi podstawę do uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 34 § 4 i art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2013 r., VII SA/Wa 1430/13, ten wyrok oraz pozostałe powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w CBOSA na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli natomiast rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej nastąpi po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, stanowi to podstawę do zawieszenia tego postępowania na mocy art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i to niezależnie od tego, czy zobowiązany zgłosi taki zarzut czy też nie (por. powołany przez organ wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 października 2009 r., I SA/Bd 585/09).

W niniejszej sprawie rozłożenie na raty spłaty należności objętej tytułem wykonawczym nr [...], nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 22 marca 2016 r. Dla rozstrzygnięcia zasadności zgłoszonego zarzutu istotne jest zatem ustalenie, w jakiej dacie nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Jeżeli słuszne jest stanowisko organu, że wszczęcie to nastąpiło w dniu 10 marca 2016 r., tj. z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, to zgłoszony zarzut okazałby się niezasadny, a jedynym skutkiem wywołanym przez fakt wydania ww. decyzji z dnia 22 marca 2016 r. byłaby konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jeżeli natomiast słuszne jest stanowisko strony, że do wszczęcia postępowania egzekucyjnego doszło z dniem doręczenia mu tytułu wykonawczego (skarżący wskazuje tu 8 kwietnia 2016 r., choć doręczenie to miało miejsce de facto w dniu 12 kwietnia 2016 r. – k. 50 akt administracyjnych), to zgłoszony zarzut okazałby się uzasadniony, a postępowanie egzekucyjne należałoby umorzyć na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 4 i art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W sporze niniejszym rację przyznać należy organowi. Zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Unormowanie to ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 154 § 7 u.p.e.a. w dniu przekształcenia się zajęcia, o którym mowa w § 4 i 5, powstają skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego.

Wynikające z art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. warunki przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne zostały spełnione. Ponieważ tytuł wykonawczy wystawiony został w dniu 10 marca 2016 r. tj. nie później niż przed upływem dwóch miesięcy od daty doręczenia podatnikowi ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 8 lutego 2016 r. nr [...], która stanowiła podstawę wystawienia tego tytułu wykonawczego, to z tym dniem, tj. z dniem 10 marca 2016 r., zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne.

tym też dniem, stosownie do art. 154 § 7 u.p.e.a., powstały skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego.

Z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że zastosowanie środka egzekucyjnego poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, jeżeli nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, powoduje wszczęcie egzekucji. Wszczęcie egzekucji w niniejszej sprawie nastąpiło nie z dniem doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego , o czym stanowi art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., lecz z dniem przekształcenia się, zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 i § 7 u.p.e.a. zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonanego w dniu 3 listopada 2011 r. zawiadomieniem z dnia 28 października 2015 r., w zajęcie egzekucyjne, co miało miejsce w dniu 10 marca 2016 r.

Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 26 § 6 u.p.e.a., w przypadku przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne zobowiązanemu doręcza się odpis tytuł wykonawczego. Przepis ten byłby zbędny, gdyby do wszczęcia egzekucji nie dochodziło wskutek przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, gdyż w takiej sytuacji obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wynikałby z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie powoduje w takiej sytuacji skutków, o jakich jest mowa w art. 26 § 5 u.p.e.a.

Nie są też uzasadnione zarzuty naruszenia przez organ art. 8, 9 i 11 k.p.a. Z przepisów tych wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie spełnia powyższe wymogi. Organ w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił dlaczego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia mają dwie daty: data wystawienia tytułu wykonawczego i dzień rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Wskazał w szczególności, że z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wynika wniosek, iż rozłożenie na raty spłaty należności po dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, a nie jego umorzeniem, oraz że z uwagi na treść art. 154 § 1 pkt 1 u.p.e.a. z dniem wystawienia tytułu wykonawczego dochodzi do przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne i wszczęcia tym samym egzekucji. Z uwagi na powyższe data doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego nie ma znaczenia dla oceny zasadności zgłoszonego przez niego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.