Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 257/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] grudnia 2020 r. znak [...], którą odmówiono całkowitego oraz częściowego zwolnienia J. W. z ponoszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w B.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

J. W. przebywa w Domu Pomocy Społecznej przy ulicy [...] w B. od 4 lipca 2018 r. Za pobyt ponosi opłatę ustaloną decyzją administracyjną z 23 marca 2018 r. Decyzja ta była zmieniana z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej skarżącego. Ostatnia zmiana nastąpiła decyzją z [...] czerwca 2020 r., którą ustalono opłatę w następujący sposób: za kwiecień 2020 r. – 1 347,65zł, za maj 2020 r. - 1 343,45 zł, w okresie 1 czerwca 2020 r. – 31 maja 2021 r. - 1 839,29 zł. W decyzji zmieniającej wskazano, że 5 maja 2020 r. J. W. otrzymał odszkodowanie z PZU w wysokości 8 500 zł z powodu śmierci żony. Otrzymaną kwotę uwzględniono w dochodzie zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w stosunku rocznym, co wpłynęło na zwiększenie wysokości opłaty za pobyt w DPS za kolejny rok kalendarzowy.

We wniosku z [...] lipca 2020 r., następnie sprecyzowanym [...] lipca 2020 r. (daty wpływu), J. W. wniósł o "umorzenie spłaty długu" i podkreślił wydatki poniesione w związku z chorobą żony, która zmarła w kwietniu 2020 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Prezydent Miasta B. odmówił całkowitego oraz częściowego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt w DPS. Decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. i sprawę przekazano organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, w tym uzupełnienia materiału dowodowego m.in. o dokumenty dowodzące poniesionych przez stronę i deklarowanych wydatków na leki, dowody realizowanej spłaty zaciągniętego kredytu, a także załączenia wyciągu z rachunku bankowego.

Ponownie prowadząc sprawę Prezydent Miasta w piśmie z [...] października 2020 r. wezwał J. W. do przedłożenia: nowych faktur za leki (za sierpień i wrzesień 2020 r.), umowy zaciągniętego kredytu/pożyczki wraz z harmonogramem spłat, wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 kwietnia 2020r., oświadczenia o pozostałej do dyspozycji strony wysokości odszkodowania otrzymanego w związku ze śmiercią żony (po rozliczeniu długu) oraz o udokumentowanie wydatków związanych z chorobą żony – potwierdzenie opłat poniesionych w związku z wynajęciem opiekunki (k. 136 akt adm.).

Po złożeniu przez stronę dokumentów, [...] listopada 2020 r. ponowiono wywiad środowiskowy oraz włączono do akt pismo Dyrektora DPS z [...] listopada 2020 r. informujące o stanie rachunku depozytowego strony i zaległościach w opłatach (k. 165 akt adm.).

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. Prezydent Miasta odmówił J. W. zwolnienia (całkowitego oraz częściowego) z ponoszenia opłaty za pobyt w DPS. Ustalając sytuację finansową strony organ dokonał obliczeń uwzględniając okres roku kalendarzowego przypadający od 1 maja 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. i wyliczył, że w tym czasie strona dysponuje dochodem w łącznej wysokości 31 530, 60 zł (z tytułu emerytury oraz kwoty 8 500 zł odszkodowania otrzymanego w maju 2020 r.), natomiast jej wydatki na opłaty za pobyt w DPS wyniosą 21 575,64 zł (zgodnie z wysokością opłaty ustaloną decyzją z [...] czerwca 2020 r.). Różnica między kwotą dochodu a wydatkami wyniesie, uwzględniając otrzymanie tzw. trzynastej emerytury w wysokości 880 zł - 10 872,96 zł. Odliczając poniesione przez stronę koszty pogrzebu żony (2 190,00 zł) należy przyjąć zdaniem organu, że w okresie 1 maja 2020 r. – 30 kwietnia 2021 r. pozostanie stronie do dyspozycji kwota 8 682,96 zł, co w przeliczeniu na miesiąc wynosi 723, 58 zł. Z tej kwoty może ponosić wydatki na leki, zwłaszcza że przebywając w DPS strona ma zapewnioną całodobową opiekę, w tym zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Wskazał również organ na posiadanie na rachunku depozytowym przez stronę kwoty 7 960 zł oszczędności, która pozwala na regulowanie bieżących i zaległych zobowiązań.

Odwołanie złożył J. W., który wskazał na krzywdzący charakter decyzji, bowiem nie odliczono od dochodu opłaty za pogrzeb w wysokości 2 190 zł, wydatków na leki oraz opłat za telefon, PZU, dla Banku oraz kwoty 200 zł z paragonu fiskalnego wystawionego przez centrum pogrzebowe.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił zasady orzekania w sprawach zwolnienia z opłat za pobyt w DPS wynikające z art. 64 ustawy o pomocy społecznej (dalej: u.p.s.), w tym konieczność wykazania przez stronę szczególnie uzasadnionych okoliczności uzasadniających zwolnienie. Podkreślił uznaniowy a nie związany charakter decyzji w przedmiocie zwolnienia. Wskazał, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w B. wynosi od 1 kwietnia 2020r. - 4098,00 zł (Zarządzenie nr 198/20 Prezydenta Miasta B. z 19 marca 2020r., Dz. Urz. Woj. Podl. poz. 1629).

Odnośnie sytuacji faktycznej strony Kolegium wskazało, że J. W. (74 lata) jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (choruje przewlekle na nadciśnienie tętnicze, chorobę wieńcową, napadowe migotanie przedsionków, zwyrodnienie kręgosłupa i stawów), wymaga pomocy innych osób, jest po udarze, nie porusza się samodzielnie, ma sparaliżowaną lewą nogę. Odwołujący jest wdowcem, posiada syna z którym jest w stałym kontakcie. Dochód strony w kolejnych miesiącach roku 2020 wynosił: w marcu - 1 925,22 zł (emerytura z ZUS w wysokości 1 703,38 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, nadpłata podatku za 2019 r. - 6,00 zł); w kwietniu - 1 919,22 zł (emerytura z ZUS -1 703,38 zł i zasiłek pielęgnacyjny - 215,84 zł), w maju - odszkodowanie w wysokości 8 500 zł oraz emerytura 1 703,38 zł, co w przeliczeniu na miesiąc w stosunku rocznym zamyka się kwotą 2 627,55 zł (emerytura z ZUS, zasiłek pielęgnacyjny i 1/12 kwoty odszkodowania tj. 708,33 zł wyliczonego zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s.). Z kolei udokumentowane wydatki strony związane z pochówkiem żony wyniosły 6 190,00 zł (3 720 zł - faktura nr [...] z Centrum P.; 950 zł - posługa duszpasterska; 1320 zł - kwota na potrzeby parafii (za miejsce grzebalne 770 zł, za wynajęcie kościoła 150 zł, za wykopanie i zasypanie grobu 300 zł, za demontaż i montaż płyty lastrykowej 100 zł oraz 200 zł według paragonu fiskalnego z Centrum P.), co w zestawieniu z wypłaconym zasiłkiem pogrzebowym w kwocie 4 000,00 zł zamyka się kwotą wydatków z tytułu pogrzebu w wysokości 2 190 zł, tj. 6160 zł - 4000 zł = 2190,00 zł).

Kolegium w całości zaakceptowało wyliczenia organu pierwszej instancji odnośnie dochodu strony w okresie rocznym przypadającym od 1 maja 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. na kwotę 31.530,60 zł i odnośnie wydatków w tym okresie - 21.575,64 zł, a także pozostającej do jego dyspozycji miesięcznie kwoty około 721,08 zł.

Analizując wydatki organ odwoławczy wskazał, że:

- udokumentowano wydatki poniesione w czerwcu 2020 r. na łączną kwotę 508,27 zł (k. 106-111 akt adm.), w tym: dwie faktury z [...] czerwca 2020 r. (na kwotę 258,58 zł - opłata całkowita pacjenta 180,75 zł oraz na kwotę 203,92 zł), fakturę z [...] czerwca 2020r. (na kwotę 48,80 zł), faktura z 4 czerwca 2020 r. (na kwotę 5,88 zł), faktura z [...] czerwca 2020 r. (na kwotę 14,40 zł), faktura z [...] czerwca 2020 r. (na kwotę 37,72 zł), faktura z 23 czerwca 2020 r. (na kwotę 2,40 zł), faktura z [...] czerwca 2020 r. (na kwotę 14,40 zł). Z pisma Dyrektora DPS z dnia [...] sierpnia 2020r. wynika, że mieszkaniec w lipcu 2020r. poniósł wydatki na leki w kwocie 81,57 zł. Zatem jako łączną kwotę wydatków za czerwiec i lipiec 2020r. przyjmuje się kwotę 589,84 zł (miesięcznie 294,92 zł);

- wydatki na leki poniesione w miesiącu sierpniu i wrześniu były następujące (k. 140-152 akt adm.): w sierpniu 2020 r. na łączną kwotę 297,24 zł, w tym: 2 faktury z [...] sierpnia 2020 r. (na kwotę 162,16 zł - opłata całkowita pacjenta 123,32 zł; oraz na kwotę 39,76 zł), faktura z [...] sierpnia 2020 r. (na kwotę 120,28 zł), faktura z [...] sierpnia 2020 r. (na kwotę 13,88 zł), we wrześniu udokumentowano wydatki na leki w wysokości 438,54 zł, w tym: 2 faktury z dnia [...] września 2020 r. (na kwotę 38,76 zł oraz kwotę 21,76 zł), 2 faktury z dnia [...] września 2020 r. (na kwotę 33,52 zł - opłata całkowita pacjenta 7,49 zł; oraz na kwotę 168,48 zł), faktura z dnia [...] września 2020 r. (na kwotę 79,64 zł), faktura z dnia [...] września 2020 r. (na kwotę 64,89 zł), faktura z dnia [...] września 2020 r. (na kwotę 13,88 zł), faktura z dnia [...] września 2020 r. (na kwotę 13,88 zł), faktura z dnia [...] września 2020 r. (na kwotę 29,76 zł). Jako łączną kwotę wydatków poniesionych na leki w miesiącu sierpniu i wrześniu 2020 r. przyjęto kwotę 735,78 zł, miesięcznie 367,89 zł.

Kolegium uwzględniło, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (aktualizacja wywiadu z dnia [...] października 2020 r.) wynika, że J. W. przeznacza miesięcznie kwotę 52,50 zł na polisę ubezpieczeniową PZU (brak dokumentacji), spłaca kredyt w wysokości 50 zł miesięcznie (potwierdzenie: zestawienie transakcji i operacji z rachunku karty kredytowej S. z dnia [...] września 2020 r., k. 139), opłaca rachunek za telefon w wysokości 39,99 zł miesięcznie (brak dokumentacji). Nadto zapożyczył się na kwotę 4 960 zł, którą przeznaczył na wynajęcie prywatnej opiekunki dla żony oraz dojazdy taksówkami do szpitala. Strona nie dołączyła żadnych dokumentów potwierdzających poniesione koszty wynajmu opiekunki, mimo skutecznie doręczonego wezwania w piśmie z [...] października 2020 r. Organ w powyższym wezwaniu zobowiązał stronę również do przedstawienia: faktur na leki (co strona uczyniła), umowy zaciągniętego kredytu/pożyczki ze wskazaniem harmonogramu spłaty (skarżący dołączył wskazane powyżej zestawienie transakcji i operacji z rachunku karty kredytowej, dokument ten nie jest umową zaciągniętego kredytu/pożyczki), wyciągu z rachunku bankowego od dnia [...] kwietnia 2020 r. (brak dołączonej dokumentacji),oświadczenia o pozostałej do dyspozycji kwocie z odszkodowania po rozliczeniu długu (w oświadczeniu z [...] października 2020 r. skarżący wskazał, że po zwróceniu długów z odszkodowania pozostała mu kwota około 1000 zł). J. W. na rachunku depozytowym posiada zgromadzone środki w wysokości 7 960,19 zł.

W ocenie Kolegium, z materiału dowodowego wynika, że J. W. ma zapewnione wszystkie podstawowe potrzeby (środki czystości, odzież, bielizna, obuwie dostosowane do pór roku, dostęp do podstawowych produktów żywnościowych oraz napoi przez całą dobę, co wynika z pisma Dyrektora DPS z dnia [...] sierpnia 2020 r.). Strona dysponując miesięcznym dochodem w wysokości 2627,55 zł oraz środkami zgromadzonymi na koncie depozytowym w wysokości 7 960 zł, ponad wszelką wątpliwość jest w stanie bez uszczerbku dla egzystencji ponosić opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, dom pomocy społecznej funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej m. in. z uwzględnieniem art. 55, rozporządzenia w sprawie domów pomocy społecznej i regulacji regulaminowych. Zatem strona ma zapewnione całodobowe usługi. Natomiast powoływane przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanki całkowitego ani częściowego zwolnienia z wnoszenia opłaty w trybie art. 64 ustawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne oparte jest zatem na dostatecznie zebranym i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, i w ocenie Kolegium odpowiada prawu.

Skargę na decyzję SKO w B. złożył do sądu administracyjnego J. W.. Wskazał, że przez pracowników socjalnych oraz MOPR został wprowadzony w błąd, ponieważ powiedziano mu o konieczności przedłożenia przekazów wpłat, co uczynił. Załączył: aneks do umowy abonenckiej telefonu komórkowego, zestawienie transakcji i operacji z rachunku karty kredytowej, polisę ubezpieczenia PZU, dowody ponoszonych wpłat.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z [...] czerwca 2021 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego sprecyzował skargę i zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 64 ust. 2 u.p.s. i przyjęcie, że w sprawie nie występują uzasadnione okoliczności warunkujące zwolnienie skarżącego z wnoszenia opłat za pobyt w DPS oraz że skarżący posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów tego pobytu;

2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 oraz 80 i 107 § 1 pkt 6 K.p.a. i przyjęcie, iż organ podjął w sprawie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozważył wszechstronnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym załatwił sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w sytuacji gdy nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do twierdzeń i wyliczeń skarżącego co do poniesionych wydatków na dojazdy codzienne do szpitala w okresie 26.09.19 do 28.09.19, 12.11.19 do 29.11.19, 17.12.19 do 25.02.20 i 8.04.20 do 16.04.20.

Pełnomocnik podkreślił, że stan faktyczny sprawy wymagał rozważenia przez organ w kontekście przesłanki z art. 64 pkt 2 u.p.s., tj. istnienia "uzasadnionych okoliczności". Niewątpliwie w sytuacji skarżącego wystąpiły wskazane przykładowo w przepisie art. 64 u.p.s zdarzenia w postaci: długotrwałej choroby, niepełnosprawności i śmierci członka rodziny. Zestawiając powyższe zdarzenia z dokonaną w decyzji analizą sytuacji materialnej i finansowej skarżącego należy zauważyć, że zabrakło w tej analizie odniesienie się do wyliczeń i twierdzeń skarżącego na okoliczność poniesionych wydatków w wysokości 1000 zł na dojazdy do szpitala. Brak ten wskazuje na naruszenie zasad prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zebranych dowodów w sprawie. Zgodnie z art. 75 K.p.a., pismo skarżącego co do dat i wysokości poniesionych wydatków na dojazdy Taxi stanowi dowód przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy w zakresie analizy sytuacji majątkowej umożliwiającej lub uniemożliwiającej poniesienie opłat za pobyt w DPS w całości lub części. Jest to istotna okoliczność wpływająca na wydane rozstrzygnięcie, bowiem zaistnienie uzasadnionych okoliczności nie stanowi o obowiązku organu do udzielenie zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

W sprawie niniejszej sytuacja skarżącego uprawniała do jej rozważenia w kontekście art. 64 pkt 2 u.p.s. i tak też uczyniły organy. Natomiast mając na uwadze fakt, że uiszczanie opłat za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego rozważona w kontekście przesłanek z art. 64 pkt 2 u.p.s. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 u.p.s. okoliczności osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce. Natomiast aby zastosować zwolnienie, okoliczności je uzasadniające powinny cechować się wyjątkowością i winny mieć charakter losowy.

Nie może również ujść uwadze, że decyzja wydawana na podstawie art. 64 u.p.s., co trafnie podkreśliło Kolegium, ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to działanie organu w ramach uznania a więc nie dowolnie (co do oceny i formułowanych wniosków), ale jednak w ramach pewnej swobody decyzyjnej. Z kolei

sąd administracyjny kontrolując taką decyzję uznaniową ma obowiązek ocenić, czy nie przekracza ona granic dopuszczalnej swobody i nie jest decyzją arbitralną, nieuzasadnioną, niewpisującą się w reguły orzekania, czy też wręcz przeciwnie, znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym, z którego organ wyprowadził prawidłowe wnioski. Organ rozpoznający prośbę o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce nie ma więc – działając w ramach swobody decyzyjnej - obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego do opłat. Każdorazową decyzję rozstrzygającą o wniosku o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania i poznać kryteria podjęcia danej decyzji. Reasumując, skoro treść normatywna art. 64 u.p.s. jednoznacznie wskazuje na uznaniowy charakter zwolnienia, to kontrolne kompetencje sądu ograniczone są wyłącznie do zbadania czy przy wydaniu decyzji nie doszło do przekroczenia granic swobodnego uznania, a więc czy decyzja nie jest arbitralna.

Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Organy rozważyły sytuację skarżącego w całokształcie obejmującym sytuację majątkową jak i stan zdrowia (niepełnosprawność, przewlekłość chorób, trudności z poruszaniem się), miały na uwadze zdarzenie losowe związane ze śmiercią żony, wydatki z tymi związane (koszty sprawienia pogrzebu) oraz uwzględniły relacje z synem skarżącego.

Z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że głównym powodem odmowy przyznania zwolnienia było ustalenie, iż pozostają w dyspozycji skarżącego – po uiszczeniu wszystkich opłat i wydatków, w tym także opłat za DPS – wolne środki pieniężne, z których jest on w stanie finansować wydatki osobiste, m.in. na leki (na co przedłożył rachunki). W konsekwencji nawet po uiszczeniu opłat za DPS skarżący dysponuje wolnymi środkami. Z konkluzją tą należy się zgodzić, co prowadzi do odmowy przyznania zwolnienia tak w całości jak i w części.

Sąd uwzględnia i ma w polu widzenia, że wyliczenia organów co do dochodu skarżącego za okres 1 maja 2020 r. – 30 kwietnia 2021 r. oparte są na doliczeniu do dochodu w postaci emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego kwoty 708, 33 zł stanowiącej wynik dzielenia kwoty odszkodowania w wysokości 8 500 zł uzyskanego w maju 2020 r. po śmierci żony i liczby 12 odpowiadającej dwunastu miesiącom (8 500 zł : 12 = 708,33 zł). W ten sposób uwzględniono w dochodzie wysokość odszkodowania w stosunku rocznym. Należy wskazać, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej jednorazowego dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Nie ulega wątpliwości, że taki sposób rozliczenia jednorazowego dochodu w postaci odszkodowania miał znaczenie przede wszystkim

przy wydawaniu decyzji o zmianie wysokości opłat za pobyt w DPS (decyzja z [...] czerwca 2020 r.). Jednak właśnie z uwagi na tę okoliczność – mimo faktycznej jednorazowości tego dochodu – także przy badaniu sytuacji majątkowej skarżącego na potrzeby orzeczenia na podstawie art. 64 u.p.s. kwota odszkodowania rozliczona w stosunku rocznym musiała być uwzględniona jako element dochodu wpływający na łączny dochód za okres 1 maja 2020 r. – 30 kwietnia 2021 r. Stąd kwota dochodu 31 530, 60 zł wyliczona przez organy, uwzględniająca nadto 880 zł trzynastej emerytury, jest kwotą uzasadnioną i stanowiącą punkt wyjścia do oceny pozostałych okoliczności.

Po wtóre, a wbrew twierdzeniom skargi, organy, w szczególności Kolegium, uwzględniły i rozpisały wszelkie udokumentowane wydatki skarżącego, a dla szczegółowego wyjaśnienia całokształtu tych wydatków postępowanie było prowadzone ponownie po decyzji kasacyjnej Kolegium z [...] października 2020 r. Skarżący miał możliwość udokumentowania ponoszonych wydatków (vide wezwanie z [...] października 2020 r.), co też częściowo uczynił. Nadto z urzędu organ wystąpił o dodatkowe informacje do Dyrektora DPS w zakresie wysokości środków na rachunku depozytowym strony oraz zaległości w opłatach. Ustalenia w tym zakresie i ocenę organów sąd w całości podziela jako nienaruszającą prawa. W skład wydatków za okres roku kalendarzowego tożsamego temu, za który wyliczono dochody (1 maja 2020 r. – 30 kwietnia 2021 r.) wliczono opłatę za pobyt w DPS (w tym, w wysokości ustalonej od czerwca 2020 r. – 1 839, 29 zł), wydatki na sprawienie pogrzebu (2 190 zł jako różnica poniesionych wydatków oraz zasiłku pogrzebowego). W konsekwencji różnica między dochodami a wydatkami wyniosła za ww. okres roczny 10 842, 96 zł środków pozostających do dyspozycji strony, co miesięcznie zamyka się kwotą około 721 zł. Należy podkreślić, że jest to kwota pozostająca po uwzględnieniu wydatków na DPS, co świadczy o istnieniu możliwości opłacania pobytu w tym ośrodku bez uszczerbku, który powodowałby niemożność zaspokojenia dodatkowych, osobistych potrzeb skarżącego.

Wśród wydatków uwzględniona została w sposób wyczerpujący i wszechstronny okoliczność dodatkowego opłacania przez skarżącego faktur i rachunków na zakup lekarstw. W ponownie prowadzonym postępowaniu uzupełniono materiał dowodowy w tym zakresie wyliczając szczegółowo (z uwzględnieniem każdej przedstawionej faktury) wydatki za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2020r. Ustalono, że w okresie czerwiec-lipiec 2020 r. skarżący na ww. cel wydatkował średnio około 293 zł, a w okresie sierpień-wrzesień 2020 r. średnio 368 zł. Prawidłowo organ odniósł ten wydatki do kwoty "wolnych środków" stanowiących różnicę między dochodami a wydatkami na DPS i z tytułu pogrzebu – co doprowadziło organ do trafnego wniosku o pozostawaniu w dyspozycji skarżącego środków pieniężnych nawet po opłaceniu zakupu lekarstw w kwotach udokumentowanych fakturami (721 zł – 368 zł = 353 zł).

Nie umknęły organom pozostałe wydatki, tj. na polisę ubezpieczeniową – około 53 zł miesięcznie, spłatę kredytu – 52 zł miesięcznie, abonament telefoniczny – 40 zł miesięcznie, a wysokość tych wydatków dodatkowo potwierdziły dokumenty załączone do skargi. Po ich odliczeniu bilans środków pozostających w dyspozycji skarżącego nadal zamyka się kwotą dodatnią (353 – 145 = 208 zł).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pozostawały w polu widzenia Kolegium inne deklarowane przez skarżącego wydatki związane głównie z chorobą żony, jej pobytem w szpitalu, dojazdami (wydatki na taksówki) oraz zapewnieniem pomocy opiekunki. Nie mogły one jednak prowadzić do uwzględnienia wniosku o zwolnienie z opłat za pobyt w DPS a w dalszej kolejności do uwzględnienia skargi. Przede wszystkim dlatego, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów (z dokumentów czy osobowych) na okoliczność wysokości tych wydatków, podobnie deklarowana przez niego kwota zapożyczenia się w wysokości 4 960 zł nie została w żaden sposób wykazana czy nawet uprawdopodobniona. Tymczasem organ, aby te wydatki uwzględnić i odliczyć, musi dysponować dowodem na ich poniesienie a nie wyłącznie twierdzeniem strony. Danie wiary wyłącznie twierdzeniom strony, gdy nie mają one oparcia w dowodach, raziłoby dowolnością, co nie może mieć miejsca. Sąd przy tym nie kwestionuje, że skarżący wydatki na ww. cele poniósł, jednak ich kwota powinna być co najmniej uprawdopodobniona, a to nie nastąpiło.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje stanowisko strony, iż po spłacie długu związanego z pożyczką w kwocie 4 960 zł – została mu z odszkodowania wyłącznie kwota 1000 zł oraz że poniósł identyczną kwotę 1000 zł wydatków na taksówki. Z informacji uzyskanych od Dyrektora DPS wynika bowiem, że w dniu [...] listopada 2020 r. na koncie depozytowym skarżącego znajdowała się wolna kwota środków w wysokości 7 960, 19 zł. Należy także zauważyć i podkreślić, że wydatki na opiekunkę dla żony czy dojazdy taksówkami do szpitala były wydatkami poniesionymi kilka miesięcy przed datą [...] listopada 2020 r. (żona skarżącego zmarła w kwietniu 2020 r.), tj. przed datą, na którą ustalono posiadanie przez skarżącego oszczędności na rachunku depozytowym (vide daty przejazdów wymienionych w piśmie uzupełniającym skargę). Jeśli więc po poniesieniu tych wydatków skarżący dysponuje środkami w kwocie około 8 000 zł, a jednocześnie nie przedstawia żadnych dowodów na konieczność spłaty zobowiązań innych niż już wymienione – nie można było oprzeć zwolnienia wyłącznie na twierdzeniach strony wbrew okolicznościom, które wynikają z materiału dowodowego sprawy. Organ uznaje za udowodnione okoliczności wynikające z konkretnych dowodów a nie wyłącznie twierdzeń, zwłaszcza gdy chodzi o okoliczności natury finansowej.

Organ również wziął pod uwagę zakres pomocy uzyskiwanej przez skarżącego w DPS, w szczególności zabezpieczenie potrzeb podstawowych w zakresie opieki i pielęgnacji, wyżywienia, zaopatrzenia w środki czystości i odzież, co dopełnia wszechstronnej oceny okoliczności sprawy.

Wbrew zarzutom skargi sprecyzowanym w piśmie z [...] czerwca 2021 r., nie mogła ona być uwzględniona. W szczególności uzasadnienie decyzji Kolegium jest wszechstronne i wyczerpujące, zawiera szczegółowe wyliczenia oparte na zgromadzonym wnikliwie materiale dowodowym (bez naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i art. 80 K.p.a.), nie pozostawia poza uwagą organu żadnych okoliczności ujawnionych w trakcie postępowania, które miałyby wpływ na treść decyzji, a które pominięto. Uzasadnienie to zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 64 u.p.s.) oraz rozważenie i ustalenie jego podstawy faktycznej. Odwołuje się do konkretnych dokumentów, jest obszerne, wnikliwe oraz rzetelne. Nie doszło więc do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Nie naruszono również prawa materialnego, tj. art. 64 pkt 2 u.p.s. Zarzut niewszechstronnego wyjaśnienia sprawy nie został także oparty o wskazanie, jakich jeszcze – istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności – nie wyjaśniono i nie rozważono (odnośnie wydatki na taksówkę vide rozważania wyżej sformułowane).

Zrozumienie dla trudnej sytuacji życiowej, w jakiej znalazł się skarżący (wiek, niepełnosprawność, śmierć żony) nie jest jednak okolicznością mogącą uzasadniać udzielenie zwolnienia w tym indywidualnym przypadku, a to z uwagi na wyżej przedstawione argumenty. Sytuacja strony choć trudna nie jest bowiem wyjątkowa, szczególna, a tylko w takich przypadkach zwolnienie z art. 64 u.p.s. mogłoby zostać przyznane. Należy zauważyć, w kontekście zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a., że przepis ten nakazuje badać interes strony oraz interes społeczny. Trzeba więc mieć na uwadze i to, że obecne koszty pobytu podopiecznego w DPS to kwota 4 098 zł, na co również zwróciły uwagę organy.

Sąd dodatkowo zauważa, że z końcem maja 2021 r. ponownie uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego, bowiem skończył się okres doliczania do dochodu wyliczonej w stosunku rocznym wysokości odszkodowania, co należy rozważyć w kontekście możliwości zmiany decyzji o wysokości opłaty za pobyt w DPS.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.