Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2692/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 ust 3, art  23 ust 1, art 27 ust 1, art ust 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1230
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/WA 26/16 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez P. S., jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 26/16, którym oddalono jego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

Wyrok wydany został w następujących, ustalonych przez Sąd I instancji, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

P. S. ukończył aplikację ogólną w dniu 30 listopada 2010 r. i w terminie ustawowym złożył wniosek o przyjęcie na aplikację sędziowską lub aplikację prokuratorską. Dyrektor K. (dalej jako Dyrektor K.) decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 21 sierpnia 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1230 ze zm. – dalej jako ustawa o K.), odmówił przyjęcia skarżącego na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską, ustalił miejsce ww. na 197 pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów, czyli poza ustalonymi limitami dla przyjęcia na aplikację specjalistyczną. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1034/11, oddalił skargę strony, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 2246/11, uchylił ten wyrok oraz obie wydane w sprawie decyzje. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że przepis art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy o K., w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz. U. nr 203, poz. 1192), należy interpretować zgodnie z regułami wykładni językowej, w świetle których o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i ze wszystkich praktyk odbytych w czasie trwania aplikacji ogólnej.

Po tym wyroku Dyrektor K. decyzją z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 23 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 6 ustawy o K., ponownie odmówił przyjęcia P. S. na aplikację sędziowską oraz na aplikację prokuratorską, a Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 203/13, uwzględnił skargę strony i uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2344/13 uchylił ww. wyrok i oddalił skargę.

Niezależnie od powyższego w dniu [...] grudnia 2012 r. P. S., na podstawie art. 27 ustawy o K., złożył wniosek o umieszczenie go na liście klasyfikacyjnej aplikantów kolejnego rocznika. Dyrektor K. decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], odmówił przyjęcia strony na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. W uzasadnieniu decyzji podał, że Minister Sprawiedliwości zarządzeniami z dnia 5 października 2012 r., nr 196/12/DSO i nr 197/12/DSO, zarządził nabór odpowiednio na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską i wyznaczył każdej z tych aplikacji limit 100 miejsc. Organ ustalił, że P. S. zajął [...] pozycję na liście kwalifikacyjnej aplikantów oraz nie przedłożył aktualnych oryginalnych zaświadczeń. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy wyżej wskazaną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę strony i wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1810/13, uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora K. z dnia [...] marca 2013 r. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. I OSK 42/15, oddalił skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości. NSA uznał, że to stare, a nie nowe brzmienie normy zawartej w art. 26 ust. 3 ustawy o K. winno mieć zastosowanie, mimo, że wniosek o przyjęcie na aplikację został wniesiony już po zmianie regulacji, zawartej w ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Nadto stwierdził, że istotne znaczenie dla tak wyrażonego stanowiska ma okoliczność, że starania skarżącego o przyjęcie na aplikację specjalistyczną miały miejsce podczas obowiązywania dwóch porządków prawnych. Wprawdzie ustawodawca wprowadzając do obowiązującego porządku prawnego zmiany nie zawarł przepisów przejściowych i w takim przypadku obowiązuje zasada bezpośredniego działania nowego prawa, to jednak, ze względu na art. 2 Konstytucji RP i wywodzoną z niej zasadę państwa prawnego, przyjęcie nowego brzmienia art. 26 ust. 3 powołanej ustawy wobec strony naruszałoby zasadę orzekania na jej niekorzyść. W chwili ukończenia przez niego aplikacji ogólnej obowiązywał bowiem przepis regulujący sposób obliczania liczby punktów uzyskanych w jej trakcie poprzez zliczenie punktów ze wszystkich egzaminów i praktyk. W momencie rozstrzygania decydująca zaś była suma ocen z zaliczonych sprawdzianów oraz łączna ocena przebiegu praktyk, co w konsekwencji doprowadziło do umniejszenia punktów za praktyki i niższe miejsce na liście klasyfikacyjnej. O końcowej ocenie aplikanta powinny decydować zatem przepisy z daty ukończenia aplikacji ogólnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor K. decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], odmówił po raz kolejny przyjęcia skarżącego na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. W uzasadnieniu podkreślił, że lista klasyfikacyjna aplikantów aplikacji ogólnej ma charakter listy rankingowej. Od pozycji na tej liście zależą określone skutki prawne, w tym przypadku możliwość kontynuowania szkolenia na aplikacji specjalistycznej i wyboru rodzaju aplikacji: sędziowskiej lub prokuratorskiej. Zgodnie z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, wszystkie osoby umieszczane na liście rankingowej, wywołującej skutki prawne, powinny być oceniane wg tych samych kryteriów. Ponieważ w sprawie NSA przesądził, że przy rozpoznawaniu wniosku strony należy stosować przepis art. 26 ust. 3 ustawy o K., w brzmieniu obowiązującym w dacie ukończenia przez niego aplikacji ogólnej, Dyrektor K. ustalił pozycję wnioskodawcy na liście klasyfikacyjnej III rocznika aplikantów aplikacji ogólnej, przy założeniu, że wyniki wszystkich aplikantów na niej umieszczonych, zostaną ustalone w taki sam sposób, jak wynik P. S.. Według ustaleń Dyrektora K. przyjęcie założenia, że o pozycji na liście mają decydować wyniki ustalone według różnych reżimów prawnych, prowadziłoby w tym przypadku do sytuacji, w której skarżący z wynikiem 109,7 pkt zdeklasowałby wszystkich aplikantów III rocznika, którzy zgodnie z obowiązującymi ich przepisami nie mogli uzyskać wyniku wyższego niż 50 pkt. Ustalając pozycję wnioskodawcy na liście klasyfikacyjnej III rocznika aplikantów aplikacji ogólnej, Dyrektor K. wziął pod uwagę, że aplikanci II rocznika odbyli 17, a aplikanci III rocznika 16 praktyk, z których otrzymali oceny. Tymczasem aplikanci I rocznika mieli tylko 15 praktyk. W celu stworzenia identycznych warunków dla wszystkich osób, które wniosły o umieszczenie ich na liście klasyfikacyjnej aplikantów III rocznika aplikacji ogólnej, z sumy punktów uzyskanych przez aplikantów roczników II i III odjęte zostały punkty z tych dodatkowych praktyk, których nie mieli aplikanci I rocznika. O wynikach aplikacji wszystkich aplikantów zadecydowała suma punktów uzyskanych ze wszystkich zaliczonych sprawdzianów (nie wzięto pod uwagę wyników sprawdzianów, z których aplikanci otrzymali w pierwszym terminie poniżej dwóch punktów, nie zaliczając tym samym sprawdzianu) oraz 15 praktyk. W tym systemie P. S. z wynikiem 109,7 pkt, zajął 198 pozycję na liście. Limity na aplikacjach specjalistycznych, wynoszące odpowiednio 100 i 50 miejsc, zostały wyczerpane przez osoby, które zajęły wyższe pozycje.

Minister Sprawiedliwości nie stwierdził podstaw do uwzględnienia odwołania strony i wskazanym na wstępie rozstrzygnięciem utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r. przyjmując, że przepis art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o K. nakłada obowiązek wydania decyzji w sprawie przyjęcia na aplikację, a nie decyzji o przyjęciu na aplikację. Taka interpretacja przepisów skutkowała koniecznością stworzenia symulacyjnej listy kwalifikacyjnej. W żadnym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny nie wskazał jednak konkretnych reguł liczenia punktów uzyskanych przez pozostałe osoby (poza skarżącym) umieszczone na tej liście. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, Dyrektor K. nie popełnił błędów rachunkowych, a oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję egzaminacyjną. P. S.i uzyskał ze sprawdzianów łącznie 34,7 punktów, a z 15 praktyk - 75 pkt. Przyjęta przez organ I instancji metodologia była poprawna i w tym systemie z wynikiem 109,7 punktów zajął on [...] pozycję na liście, przy limicie łącznym na aplikacje specjalistyczne 150, nie spełnił zatem również w 2013 r. przesłanki do przyjęcia na aplikację specjalistyczną. Minister zgodził się ze skarżącym, że obywatele RP mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, jednakże równość ta nie oznacza, że zastosowanie przy tworzeniu listy kwalifikacyjnej reguł z art. 26 ust. 3 ustawy o K. w brzmieniu sprzed nowelizacji w stosunku do wszystkich osób na liście, naruszyło jego prawa. Relacja pomiędzy osobami ubiegającymi się o przyjęcie na aplikację specjalistyczną ma charakter współuczestnictwa konkurencyjnego. Wobec tego, skoro lista kwalifikacyjna aplikantów ustalana jest w toku naboru corocznie na nowo, to aby pozycja na liście klasyfikacyjnej była odzwierciedleniem wyników osiągniętych przez poszczególnych aplikantów w czasie aplikacji ogólnej, wszyscy aplikanci muszą być na niej umieszczani według tych samych zasad. W sytuacji, gdy ustawodawca posługuje się pojęciami nieostrymi, to na organie spoczywa obowiązek wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ ma obowiązek, kierując się najbardziej obiektywnymi kryteriami, dokonać wyboru zasad umożliwiających podjęcie właściwej decyzji. Dyrektor K., przy ustalaniu listy kwalifikacyjnej, która ma charakter listy rankingowej, kierując się konstytucyjną zasadą równości, przyjął prawidłowe reguły interpretacyjne, mające na celu ukształtowanie wyniku pozwalającego na weryfikację osiągnięć poszczególnych aplikantów uzyskanych w toku aplikacji ogólnej. Stosując powyższe normy prawne oraz obowiązujące standardy, stworzył tzw. symulacyjną listę kwalifikacyjną, determinowaną wynikiem punktowym, umożliwiającą rzetelne różnicowanie osiągnięć kandydatów na aplikację specjalistyczną.

W skardze P. S. zarzucono naruszenie art. 2, art. 7, art. 32 Konstytucji RP, poprzez prowadzanie postępowania w sposób nierzetelny, niezgodnie z przepisami prawa, naruszenie zasady równości wobec prawa, naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, naruszenie zasady działania na podstawie i w granicach prawa, prowadzenie postępowania w sposób niewłaściwy i skrajnie niekorzystny dla strony, dopasowując jego pozycję do pozycji aplikantów III rocznika aplikacji ogólnej, w sytuacji, gdy obowiązywał go zupełnie inny reżim prawny przy liczeniu punktów; zignorowanie wyroku w sprawie o sygn. akt I OSK 42/15 oraz wyroku 7 sędziów NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. I OPS 2/14, gdzie NSA w pierwszym wyroku przesądził, że należało w sprawie skarżącego zastosować stare a nie nowe brzmienie normy zawartej w art. 26 ust. 3 ustawy o K., co powoduje, że z aplikacji ogólnej skarżący uzyskał 109,7 punktu, natomiast w drugim wyroku wskazano na szczególną podstawę rozstrzygnięcia wynikają art. 23 ust. 4 tej ustawy, które polega na tym, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, Dyrektor K. wydaje decyzję o przyjęciu na aplikację. Tymczasem Dyrektor K. i Minister Sprawiedliwości, mimo, że skarżący dwukrotnie wygrał przed NSA, przeprowadził kolejną już symulację listy klasyfikacyjnej i wydał decyzję o nieprzyjęciu skarżącego na aplikację specjalistyczną; naruszenie art. 6, 7, 8 i art. 12 § 1 i 2, art. 35 § 1, art. 36 oraz art. 77 § 1 K.p.a., poprzez działanie niezgodnie z przepisami prawa, ustawą o K. i podjęcie decyzji w oparciu o dopasowanie liczby punktów różnych roczników aplikantów, kiedy to obowiązywały inne przepisy prawne, wadliwe przyjęcie do określenia miejsca skarżącego na liście klasyfikacyjnej aplikantów symulacji listy klasyfikacyjnej, w sytuacji, gdy ustawa o K. nie przewiduje takiego sposobu ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej; niezastosowanie art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o K. sprzed nowelizacji i naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że prawo może działać wstecz i dodatkowo pogarszać sytuację prawną skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił, powołał się na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: "P.p.s.a.") i związanie wyrokiem NSA z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2344/13. W wyroku tym wskazano, że zawarte w art. 23 ust. 4 ustawy o K. wyrażenie: "dyrektor K. wydaje niezwłocznie decyzję o przyjęciu na aplikację" należy rozumieć jako: "dyrektor K. wydaje niezwłocznie decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację", o czym przesądzają względy wykładni systemowej i celowościowej. Przepis art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 tej ustawy nakłada zatem obowiązek wydania przez Dyrektora K. decyzji w sprawie przyjęcia na aplikację, a nie decyzji o przyjęciu na aplikację. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 42/15 podkreślił, że nie sposób wyobrazić sobie sytuacji, gdy w ramach jednego stosunku prawnego poszczególne wnioski odnoszące się do przyjęcia na aplikację, badane będą w oparciu o inaczej rozumiane normy. Skoro zatem w odniesieniu do poprzednio złożonego wniosku Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił tworzenie listy symulacyjnej, to przyjąć należało, że w ramach trzyletniego okresu, o którym mowa w art. 27 ust.1, wszystkie kolejne wnioski o przyjęcie na aplikację specjalistyczną, o ile tylko zostaną złożone, winny być rozpatrywane przy zastosowaniu wykładni dopuszczającej tworzenie list symulacyjnych. Nie budziło także wątpliwości NSA, że to stare, a nie nowe brzmienie normy zawartej w art. 26 ust.3 winno mieć zastosowanie w sprawie, mimo, że obecnie oceniany wniosek został wniesiony już po zmianie przepisów. Ponadto NSA podkreślił, że o końcowej ocenie mają decydować przepisy z dnia ukończenia aplikacji ogólnej, tym bardziej, że ustawodawca dopuścił możliwość starania się o przyjęcie na aplikację specjalistyczną w kolejnych latach szkoleniowych. Przyjęta przez Dyrektora K. metoda oceny punktowej skarżącego i aplikantów kolejnych roczników dokonana w liście symulacyjnej realizuje wytyczne i uwzględnia ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 42/15. Skarżący uzyskał łącznie 109,7 pkt i z tym wynikiem, w porównaniu z osiągnięciami aplikantów kolejnych roczników ocenionymi według tych samych co w przypadku skarżącego kryteriów, zajął [...] miejsce na liście kwalifikacyjnej. Ten wynik, przy limicie 150 miejsc na obie aplikacje specjalistyczne, nie uprawniał skarżącego do przyjęcia na aplikację sędziowską (100 miejsc) i prokuratorską (50 miejsc).

Sąd I instancji podzielił też stanowisko organów, że o pozycji na liście nie mogą decydować wyniki ustalone według różnych reżimów prawnych, bowiem prowadziłoby to do sytuacji, w której skarżący z wynikiem 109,7 pkt zdeklasowałby wszystkich aplikantów III rocznika, którzy zgodnie z obowiązującymi ich przepisami nie mogli uzyskać wyniku wyższego niż 50 pkt. Przyjęcie takiego modelu załatwienia sprawy niewątpliwie naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i demokratycznego państwa prawnego.

W skardze kasacyjnej zarzucono na obu podstawach kasacyjnych naruszenie:

- art. 2,7 i 32 Konstytucji RP na skutek zaakceptowania przez Sąd wadliwego postępowania przed organami administracyjnymi, które nie uwzględniły wytycznych wynikających z poprzednich wyroków jakie zapadły w jego sprawie oraz orzeczeniach NSA o sygn. akt I OPS 42 i I OPS 2/14, czym dopuszczono się złamania zasady lex retro non agit na skutek stworzenia symulacyjnej listy klasyfikacyjnej zaadaptowanej do zasad obowiązujących w 2013 r., podczas gdy skarżący ukończył aplikację ogólną w 2010 r.;

- art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 4 K.p.a. na skutek oddalenia odwołania i bezzasadnego dopasowania liczby punktów różnych roczników aplikantów i utworzenia list aplikantów w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami, bez uwzględnienia sytuacji zmiany przepisów, które działają na korzyść skarżącego;

- art. 29 ust. 6 w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy o K. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 18 sierpnia 2011 r. i w zw. z art. 153 P.p.s.a. przez zastosowanie tych przepisów do aplikantów kończących szkołę po tej nowelizacji, co spowodowało, że tak jak do skarżącego oprócz średniej ze wszystkich praktyk przyjęto do nich także sumę ocen ze sprawdzianów;

- art. 26 ust. 3 w brzmieniu sprzed nowelizacji z 18 sierpnia 2011 r., przez jego zastosowanie także do aplikantów kończących szkołę po tej nowelizacji.

Zarzucił też wadliwe przyjęcie do określenia pozycji skarżącego na liście klasyfikacyjnej symulacji takiej listy, podczas gdy ustawa o K. nie przewiduje takiego sposobu ustalania miejsca aplikanta na tej liście, co oznacza, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej i są dotknięte wada nieważności.

Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi w całości lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżący zrzekł się również rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinął powyższe zarzuty, akcentując, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż o ocenie końcowej kandydata powinny decydować przepisy obowiązujące w dniu ukończenia aplikacji ogólnej. W jego ocenie dostosowanie trybu oceny z roku 2010, tj. roku w którym kończył on aplikację ogólną do opracowania listy klasyfikacyjnej aplikantów kończących szkolenie w latach następnych naruszało zasadę równości i praworządności. Organy nie wzięły pod uwagę faktu uwzględnienia jego pierwszej skargi przez sąd administracyjny, co obligowało je w myśl przepisu art. 23 ust. 4 ustawy o K. do wydania decyzji o przyjęciu na aplikację specjalistyczną. Organy przerzuciły przy tym na skarżącego skutki nowelizacji przepisów ustawy o K., uznając, że wadliwe byłoby uwzględnienie wyniku uzyskanego przez skarżącego pod starym reżimem prawnym (109,7 punktu), gdyż w takim wypadku zdeklasowałby ze swoim wynikiem wszystkich aplikantów III rocznika, którzy zgodnie z nowymi przepisami nie mogli uzyskać więcej niż 50 punktów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, a zatem należało dokonać kontroli zaskarżonego wyroku jedynie pod kątem zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej powołano obie podstawy kasacji przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania. Zasadą w takiej sytuacji jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., FSK 618/04; ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz. 120.).

Ponieważ jednak skarżący kasacyjnie nie wyodrębnił zarzutów procesowych od materialnoprawnych, a istota sporu sprowadzała się do oceny prawidłowości odmowy zakwalifikowania go na aplikację specjalistyczną, do zarzutów tych możliwe jest odniesienie się w sposób zbiorczy.

Na wstępie należało zauważyć, że sprawa, której wynik kontrolował Sąd I instancji, była już przedmiotem wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 42/15 zawarł ocenę prawną i wskazówki co do dalszego postępowania.

W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że ustanowiona w art. 153 P.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13, publ. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA).

Tego rodzaju mocy wiążącej nie mają natomiast wyroki, jakie zapadły w innych sprawach o zbliżonym czy identycznym stanie faktycznym i prawnym, a na takie powołuje się skarżący, wskazując na sprawę I OPS 2/14.

Dla zbadania zasadności postawionego na tej podstawie prawnej zarzutu należało poddać analizie treść uzasadnienia wspomnianego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2015 r., oddalającego skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości w zakresie zawartych w nim wskazówek co do stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Przede wszystkim w wyroku tym przesądzono, że rozpoznawana sprawa została zainicjowana wnioskiem skarżącego z dnia 21 grudnia 2012 r. o przyjęcie na kolejny rok aplikacji specjalistycznej. Słusznie zatem Sąd I instancji wskazał, że jest to sprawa odrębna od sprawy z wniosku z dnia 24 września 2012 r. orzeczonej nieprawomocnym wyrokiem z dnia 24 maja 2013 r., II SA/Wa 203/13, choć dotyczy tego samego stosunku administracyjnego. Sprawa ta rozstrzygnięta prawomocnie została wyrokiem NSA z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2344/13.

Dalej NSA odwołał się do tego ostatniego wyroku i podkreślił, że zawarte w art. 23 ust. 4 ustawy o K. unormowanie: "dyrektor K. wydaje niezwłocznie decyzję o przyjęciu na aplikację" należy rozumieć jako: "dyrektor K. wydaje niezwłocznie decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację", o czym przesądzają względy wykładni systemowej i celowościowej. Sąd wskazał dalej, że innego znaczenia tego przepisu nie można zaakceptować, ponieważ niosłoby ono za sobą skutki nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP). Takim skutkiem byłoby przyjmowanie na aplikację specjalistyczną osób, które pierwotną decyzję o nieprzyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską zaskarżyły do sądu administracyjnego i ich skarga została uwzględniona przez sąd, niezależnie od tego czy spełniają określone ustawą kryteria przyjęcia ich na tą aplikację, czy też nie. Przepis art. 29 ust. 6 w związku z art. 23 ust. 4 tej ustawy nakłada zatem obowiązek wydania przez Dyrektora K. decyzji w sprawie przyjęcia na aplikację, a nie decyzji o przyjęciu na aplikację.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał się za związany zacytowanym wyżej orzeczeniem i dokonaną w nim wykładnią prawa, gdyż nie sposób wyobrazić sobie sytuacji, gdy w ramach jednego stosunku prawnego poszczególne wnioski odnoszące się do przyjęcia na aplikację, badane będą w oparciu o inaczej rozumiane normy. Skoro zatem w odniesieniu do poprzednio złożonego wniosku Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił tworzenie listy symulacyjnej, to przyjąć należało, że w ramach trzyletniego okresu, o którym mowa w art. 27 ust.1 ustawy o K. wszystkie kolejne wnioski o przyjęcie na aplikację specjalistyczną, o ile tylko zostaną złożone, winny być rozpatrywane przy zastosowaniu wykładni dopuszczającej tworzenie list symulacyjnych.

Zarzuty i wywody skargi kasacyjnej w części podważającej takie stanowisko nie mogły zostać zatem z natury rzeczy uwzględnione, jako w sposób oczywisty sprzeczne z zasadą związania wynikającą z art. 153 i art. 190 P.p.s.a. Odwoływanie się do wyroku w sprawie I OPS 2/14, jako zapadłego w innej sprawie, nie mogło wobec tego w żaden sposób prowadzić do skutecznego podważenia uprawnienia organu administracyjnego do stworzenia tzw. listy symulacyjnej w celu ustalenia pozycji rankingowej skarżącego ani do zajętego przez ten organ i Sąd I instancji stanowiska o braku automatyzmu w przyjmowaniu na aplikację specjalistyczną osób, które, tak jak skarżący, uzyskały wyrok uchylający pierwotne rozstrzygnięcie odmowne organu.

Za nieusprawiedliwiony należało zatem uznać zarzut skarżącego, że skoro przepisy ustawy o K. nie przewidują tworzenia list symulacyjnych, to oparcie orzeczenia na takiej liście stanowi rażące naruszenie prawa powodujące nieważność decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej. Lista ta jest bowiem tylko i wyłącznie elementem postępowania dowodowego, mającą na celu zobiektywizowanie kryteriów przyjęcia na aplikację specjalistyczną osób, takich jak skarżący, które ubiegają się o przyjęcie w kolejnych latach po ukończeniu aplikacji w stosunku do osób, które ukończyły aplikację w danym roku. Twierdzenie zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej o "polepszeniu jego sytuacji" w stosunku do innych aplikantów na skutek wejścia w życie nowelizacji ustawy o K. z 8 listopada 2012 r. implicite zawiera sprzeczność z powoływaną w tej skardze konstytucyjną zasadą równości i zasadą sprawiedliwości społecznej.

W wyroku z dnia 18 marca 2014 r., do którego odwołał się NSA wyraźnie wskazano, że błędne jest stanowisko, które zakłada możliwość istnienia dwóch różnych podstaw prawnych decyzji o przyjęciu na aplikację specjalistyczną w zależności od tego, czy sprawa jest rozpoznawana przed czy po wyroku sądu administracyjnego. Taka wykładnia jest niedopuszczalna na gruncie reguł każdej wykładni prawa, albowiem prowadzi do skutków nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawnym. W skrajnym przypadku zobowiązuje ona bowiem organ do wydania decyzji o przyjęciu na aplikację specjalistyczną nawet osoby, która nie spełnia żadnej z przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie dlatego, że doszło do uwzględnienia jej skargi. Z tego punktu widzenia twierdzenia skarżącego kasacyjnie o konieczności zakwalifikowania go na aplikację specjalistyczną sędziowską lub prokuratorską z uwagi na to, że uprzednia decyzja organu została uchylona przez sąd administracyjny, nie mogą się ostać.

W tym stanie rzeczy skargę kasacyjną, jako opartą na nieusprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 P.p.s.a., należało oddalić.