Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2049/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 519
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak /spr./ sędzia del. WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant asystent sędziego Aneta Kolarz-Kucięba po rozpoznaniu w dniu 28 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Stowarzyszenia [...], G. B. oraz Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2226/15 w sprawie ze skarg Stowarzyszenia Mieszkańców [...], G. B., J. D., T. S., W. Z., Stowarzyszenia [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargi kasacyjne


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2226/15, oddalił skargi [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] decyzją z[...] , określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej [...] wraz z niezbędną infrastrukturą, budowlami i urządzeniami — od km 0+000 do km 8+750 dla wariantu przebiegu trasy WS 9 oraz od km 8+800 do km 51+976 dla wariantu WS 5J.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli [...] po których rozpoznaniu Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ) decyzją z dnia [...]

1. uchylił pkt I.2.36 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Ewentualne prace budowlane w korytach rzek (poza rzeką San), z którymi koliduje planowane przedsięwzięcie należy prowadzić p za okresem tarła i migracji ryb (tj. poza okresem marzec - czerwiec i wrzesień - grudzień)".;

2. uchylił pkt I.2.40 c decyzji w brzmieniu: "ogrodzić plac budowy siatką, aby nie doszło do zwiększonego zniszczenia terenów preferowanych przez motyle" i w tym zakresie umorzył postępowanie.;

3. uchylił pkt I.2.41 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Teren budowy, zaplecza budowy, bazy techniczne i składy materiałów budowlanych na czas ich funkcjonowania należy ogrodzić siatką o oczkach nie większych niż cm, wkopaną w ziemię na głębokość 30 cm oraz o wysokości 60 cm nad powierzchnią terenu. Siatkę należy wyposażyć w tzw. przewieszkę, tj. odgięcie (min. 5 cm) materiału w górnej części na zewnątrz drogi, zaplecza, baz i składów, w kierunku otaczającego terenu, pod kątem 45-90°. Montaż i funkcjonowanie ogrodzeń prowadzić zgodnie z wytycznymi herpetologa z nadzoru przyrodniczego".;

4. uchylił fragment pkt I.2.42 decyzji w brzmieniu: "Wzdłuż ogrodzenia ochronnego w kilometrażu, określonym w ww. pkt i na jego końcach, należy wykopać dołki o wymiarach ok. 0,5 x 0,5 x 0,2 m, które będą wyłożone folią." i w tym zakresie orzekł: "Wzdłuż ogrodzenia ochronnego, o którym mowa w ww. punkcie i na jego końcach, należy wykopać dołki o wymiarach ok. 0,5 x 0,5 x 0,2 m, które będą wyłożone folią".

5. uchylił pkt I.2.44 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Przed likwidacją i zasypaniem wykopów z wodą, rozlewisk itp., osoba sprawująca nadzór herpetologiczny sprawdzi dno i ściany pod kątem obecności w nich zwierząt (płatów, gadów, kijanek lub skrzeku). W przypadku stwierdzenia ich występowania, nalepy je wyjąć i przenieść w inne odpowiednie miejsca z dala od placu budowy. Optymalny termin wykonania prac związanych z zasypywaniem powyższych obszarów to przełom września i października. Zasypanie należy przeprowadzać zaczynając od spuszczenia czyści wody (jeśli to możliwe). Po odczekaniu ok. dwóch dni należy odłowić pozostające w wykopie płazy (część wyjdzie po rozpoczęciu prac). Odłowione plaży należy przenieść do znajdującego się w odległości co najmniej 1 km zbiornika wodnego. Zasypywanie należy prowadzić od strony bardziej stromej i głębszej, aby umożliwić płazom wyjście z drugiej strony. W trakcie zasypywania należy Zwracać uwagę na płazy pozostające w wykopie, sukcesywnie je odławiać i wynosić. Po zasypaniu ok. 3/4 wykopu należy ponownie odczekać dwa dni i ewentualnie odłowić pozostałe plaży. tej czynności należy bezzwłocznie zasypać pozostałą część wykopu".;

6. uchylił pkt I.2.45 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "W przypadku konieczności likwidacji zbiorników wodnych czynności te należy wykonać we wrześniu".;

7. uchylił pkt I.2.46 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Przy likwidowaniu zbiornika wodnego należy zbiornik wcześniej wygrodzić, aby płazy go nie zasiedliły. Należy jednocześnie postępować według zasad określonych w pkt 1.2.44".;

8. uchylił pkt I.2.53 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Nasyp drogowy w granicach zalewu wodą o prawdopodobieństwie przewyższenia p=1% rzeki San, nie będzie szerszy niż istniejący nasyp kolejowy, tj. nie będzie szerszy niż 90 m Wolną przestrzeń pomiędzy nasypem drogowym a nasypem kolejowym wypełnić gruntem do poziomu obliczeniowego lustra wody powodziowej o ww. prawdopodobieństwie wystąpienia".;

9. uchylił pkt I.2.66 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "W km drogi ok. 0+000 - 6+500 oraz w km ok. 12+550 - 13+650, 13+900 - 37+500, 45+850 - 51+400, zastosowany zostanie szczelny system odwodnienia drogi. Zbiorniki retencyjne planowane do realizacji w ww. kilometrażach należy wykonać jako szczelne.";

10. uchylił pkt I.3.3 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Ekrany akustyczne należy zaprojektować jako ekrany nieprzeźroczyste. W celu poprany widoczności lub doświetlenia, dopuszczą się miejscowe zastosowanie ekranów z elementami przeźroczystymi. Na ekranach przeźroczystych należy umieścić znaki graficzne w postaci czarnych pionowych pasów o szerokości ok. 2 cm w odległości 10 cm".;

11. uchylił pkt I.3.8 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Ogrodzić całą trasę po obu stronach siatką drucianą na metalowych słupkach, o wysokości 250 cm nad powierzchnią terenu, o parametrach" opisanych szczegółowo w decyzji;

12. uchylił pkt I.3.11 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Po obu stronach wlotów przepustów dostosowanych do pełnienia funkcji przejść dla małych zwierząt i płazów, na odcinkach nie krótszych niż 100 m od osi przepustu, w każdym kierunku, należy zainstalować na stałe płotki naprowadzające zwierzęta do wlotów przejść w postaci (w zależności od lokalnych uwarunkowań): płyt polimerowych (pełnych), murków, ramp betonowych lub siatki metalowej (o oczkach nie większych niż 0,5 x 0,5 cm), o wysokości nie mniejszej niż 0,6 m od poziomu terenu. Płotki należy wkopać w ziemię na głębokość min. 30 cm. Górna część konstrukcji winna być wygięta w kierunku przeciwnym niż jezdnia (na szerokości około 5-10 cm), pod kątem 45-90°, a zewnętrzne końce systemów (nie naprowadzające do przejść) winny być uformowane w kształcie litery "U" powodując zmianę kierunku ruchu zwierząt. Konstrukcje naprowadzające winny łączyć się z czołami przepustów w sposób płynny i uniemożliwiający przedostanie się zwierząt na pas ruchu".;

13. uchylił pkt I.3.12 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Na wysokości MOP[...], od strony terenów otwartych na całej długości ogrodzenia ochronnego oraz na odcinkach po minimum 100 m od tego MOP-u nalepy zaprojektować dodatkowe wygrodzenie herpetologiczne (siatka o wielkości oczek nie większych niż 5x5 mm i wysokości 60 cm ponad powierzchnię terenu oraz zakopana na 30 cm lub pełne elementy), aby ograniczyć wejście płazów na teren MOP".;

14. uchylił pkt I.3.17 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Zbiorniki retencyjne, retencyjno-infiltracyjne i infiltracyjne należy zaprojektować w ogrodzeniu ochronnym drogi. W przypadku, gdy ze względów technicznych zbiorniki zlokalizowane byłyby poza ogrodzeniem trasy, należy je indywidualnie ogrodzić (szczegóły techniczne, jak przy stałych płotkach naprowadzających małe zwierzęta/płazy do przejść). Należy wykonać zbiorniki kompensacyjne (rozrodcze) dla płazów - w ilości 8 sztuk:" o szczegółowych parametrach określonych w decyzji

15. uchylił pkt I.3.22 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Zaprojektować przejścia dla zwierząt", parametrach szczegółowo określonych w decyzji;

16. uchylił pkt I.3.23 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Dodatkowo w celu zapewnienia możliwości migracji płazów w rejonie rzeki Bukowa (w km ok. 0+150 - 0+300), oprócz przejść dla małych zwierząt, należy zaprojektować min. dwa przejścia dla płazów, o wymiarach: szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m".;

17. uchylił pkt I.3.24 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Przy projektowaniu przejść dla zwierząt, o których mowa w pkt I.3.22) i 23), należy uwzględnić poniższe zalecenia: w zakresie a) przejść górne, b) przejść dolnych

18. uchylił pkt I.3.25 a) tiret 10 decyzji w brzmieniu: "należy umieścić przy wylotach przejść dolnych większe głazy (kilka-kilkanaście sztuk) lub karpy korzeniowe - kilkanaście sztuk uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia; głazy powinny mieć różną wielkość, powinny być zakopane w gruncie w sposób znacząco utrudniający ich usunięcie ciągnikiem, część nadziemna nie powinna być wyższą niż 40 cm, zaś odstępy powinny być nieregularne i nie większe niż 150 cm".; i w tym zakresie orzekł:

"-należy umieścić przy wylotach i na powierzchni przejść dolnych większe głazy (kilka-kilkanaście sztuk) i karpy korzeniowe (kilka-kilkanaście sztuk) uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia; głazy powinny mieć różną wielkość, powinny być zakopane w gruncie w sposób znacząco utrudniający ich usunięcie ciągnikiem, część nadziemna nie powinna być wyższą niż 40 cm, zaś odstępy powinny być nieregularne i nie większe niż 150 cm;

- na przejściu w km 15+155 obejmującym most na rzece San konieczne jest wykonanie nasadzeń niskich i niezwartych (szerokość pasa ok. 3 m) wzdłuż dróg dojazdowych pod przeprawą mostową".;

19. uchylił pkt I.3.25 b) tiret 5 decyzji w brzmieniu: "- należy umieścić przy wylotach przejść górnych większe głazy (kilka-kilkanaście sztuk) lub karpy korzeniowe (kilka- kilkanaście sztuk) uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia" i w tym zakresie orzekł: "- należy umieścić przy wylotach i na powierzchni przejść górnych większe głazy (kilka- kilkanaście sztuk) lub karpy korzeniowe (kilka-kilkanaście sztuk) uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia,".;

20. uchylił pkt I.3.25 c) tiret 1 decyzji w brzmieniu:

"-droga zlokalizowana na powierzchni przejścia powinna posiadać minimalne natężenie ruchu (drogi gospodarcze polne lub leśnej)" i w tym zakresie orzekł:

"-droga zlokalizowana na powierzchni przejścia powinna posiadać minimalne natężenie ruchu (drogi gospodarcze polne lub leśne), - odcinki dróg zlokalizowane na powierzchni przejść dla zwierząt należy oddzielić od pozostałej części przejść, poprzez wykonanie nasadzeń wzdłuż dróg".;

21. uchylił pkt I.3.25 f) tiret 8 decyzji w brzmieniu: "-wprowadzenie struktur roślinności naprowadzającej, tj. nasadzenia drzew i krzewów w obszarze najść przejść górnych i dojść do przejść dolnych wykonane w taki sposób, by tworzyły ciągłe lub przerywane pasy zorientowane pod kątem ostrym względem osi środkowej przejścia, ukierunkowując ruch zwierząt; należy uwzględnić gatunki stanowiące atrakcyjną bazę żerową w okresie owocowania" i w tym zakresie orzekł "-wprowadzenie struktur roślinności naprowadzającej, tj. nasadzenia drzew i krzewów w obszarze najść przejść górnych i dojść do przejść dolnych wykonane w taki sposób, by tworzyły ciągłe pasy zorientowane pod kątem ostrym względem osi środkowej przejścia, ukierunkowując ruch zwierząt; roślinność naprowadzająca powinna łączyć się w sposób ciągły z istniejącym drzewostanem, należy uwzględnić gatunki stanowiące atrakcyjną bazę żerową w okresie owocowania".;

22. uchylił pkt I.3.25 g) tiret 2 decyzji w brzmieniu: "- osłony powinny być budowane powyżej wlotów przejść dolnych (możliwie blisko krawędzi jezdni) na długości ok. 50 m od osi przejścia (w obu kierunkach), o wysokości ok. 3 m" i w tym zakresie orzekł"- osłony powinny być budowane powyżej wlotów przejść dolnych (możliwie blisko krawędzi jezdni) na długości ok. 50 m od osi przejścia (w obu kierunkach), oraz na całej długości konstrukcji przeprawy, pod którą zlokalizowane jest przejście (możliwie blisko krawędzi jezdni) o wysokości ok. 3 m".;

23. uchylił fragment pkt I.3.27 decyzji w brzmieniu: "- nasadzenia powinny być niższe od poziomu jezdni (w miejscach, gdzie przebiega ona po nasypie)".i w tym zakresie orzekł "- nasadzenia powinny być niższe od poziomu jezdni (w miejscach, gdzie przebiega ona po nasypie). Łączna powierzchnia wszystkich nasadzeń (zieleń dogęszczająca, krajobrazowa i izolacyjna) obejmować ma ok. 90 ha. Jednocześnie celem minimalizacji negatywnego wpływu inwestycji na siedliska leśnej fauny należy zastosować montaż następujących sztucznych schronień: 27 budek dla ptaków typu A1, 28 budek dla ptaków typu A, 10 budek dla ptaków typu B, 10 budek dla ptaków typu D, 5 budek dla ptaków typu E, 15 budek dla nietoperzy typu Stratman, 15 budek dla nietoperzy typu Issel. Ww. schronienia należy powiesić w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, w uzgodnieniu z właścicielem terenu".;

24. uchylił pkt I.3.28 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Zieleń izolacyjną o funkcji ograniczającej negatywne oddziaływania oraz funkcji osłonowej należy zaprojektować w miejscach gdzie droga przechodzi przez tereny zabudowane tj. w km ok. 22+000 - 26+900, 34+000 - 35+000 i 43+800 - 45+150 (rejon miejscowości[...]). Zieleń izolacyjna powinna mieć zwartą, wielopiętrową strukturę. W doborze gatunkowym należy w pierwszej kolejności stosować gatunki rodzime, a wyłącznie przy braku możliwości ich przeżycia dopuszczone jest użycie gatunków obcych, jednakże z bezwzględnym zakazem stosowania gatunków inwazyjnych. Nie nasadzać gatunków drzew i krzewów mogących stanowić atrakcyjną bazę pokarmową dla ptaków".;

25. uchylił pkt I.3.29 tiret 4 decyzji w brzmieniu: "- planowane nasadzenia zieleni w rejonie trasy powinny zostać wykonane wyłącznie z wykorzystaniem rodzimych gatunków drzew i krzewów; należy przestrzegać bezwzględnego zakazu stosowania gatunków inwazyjnych jak np. czeremcha amerykańska Prunus serotina, robinia akacjowa Robinia pseudoacacia, dąb czerwony Quercus rubra, róża pomarszczona Rosa rugosa; nie należy stosować gatunków drzew i krzewów mogących stanowić atrakcyjną bazę pokarmową dla ptaków" i w tym zakresie orzekł: "-planowane nasadzenia zieleni w rejonie trasy należy wykonać wyłącznie z wykorzystaniem rodzimych gatunków drzew i krzewów; nie należy stosować gatunków drzew i krzewów mogących stanowić atrakcyjną bazę pokarmową dla ptaków".;

26. uchylił pkt II.1.b decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"w skład nadzoru przyrodniczego wchodzić mają: ornitolog teriolog chiropterolog, ichtiolog botanik i entomolog. Nadzór ten ma trwać od momentu rozpoczęcia prac, w których niezbędne jest zapewnienie nadzoru, do ich zakończenia,

c) w szczególności pod nadzorem przyrodniczym realizowane muszą być prace wymienione w pkt. 1.2.5 oraz I-2.29 decyzji, natomiast w ramach tego nadzoru wymagana jest obecność następujących specjalistów:

- entomolog, ornitolog i teriolog - do czynności wskazanych w pkt. I.2.32 decyzji,

- ichtiolog i herpetolog - do czynności wskazanych w pkt. I.2.38 oraz I-2-39 decyzji,

- herpetolog - do określenia rozmieszczenia i zagęszczenia wiader, o których mowa w pkt. I.2.42 decyzji,

- herpetolog - do czynności wskazanych w pkt. I.2.44,I.3.11 i I.3.12 decyzji,

- ornitolog i chiropterolog - do wytycznych w zakresie montażu sztucznych schronień wskazanych w pkt. I.3.27 decyzji

- botanik - do czynności wskazanych w pkt. I.3.27,I.3.28 i I.3.29 decyzji".;

27. uchylił pkt III decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"Nakładam obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Nie stwierdzam konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.";

28. w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję.

W zaskarżonej decyzji, z uwagi na wpłynięcie do GDOŚ na etapie postępowania odwoławczego nowego materiału dowodowego, w dniach 19 marca – 8 kwietnia 2015 r. został zapewniony udział społeczeństwa, polegający na możliwości zapoznania się w siedzibie RDOŚ w [...] z niezbędną dokumentacją sprawy oraz złożeniu uwag i wniosków w ww. terminie. W przeważającej mierze treść uwag społeczeństwa dotyczyła podtrzymania swojego stanowiska w sprawie i wcześniej zgłaszanych zarzutów poruszonych w odwołaniach (przede wszystkim preferencja wariantu lokalizacyjnego WS9 na odcinku od węzła [...] i "podwariantu" nr 2 drogi omijającego wieś[...]). Biorąc pod uwagę zagadnienia dotychczas nieporuszone, zarzucono: brak odniesienia się w raporcie do kwestii technicznego zabezpieczenia przed awarią w trakcie robót budowlanych i w trakcie użytkowania drogi w sąsiedztwie ujęcia wody w Zarzeczu oraz możliwości toksycznego zanieczyszczenia wód podziemnych. W decyzji organ II instancji wyjaśnił, że warunki hydrogeologiczne zdiagnozowane na podstawie materiałów archiwalnych i przekrojów geologicznych przedłożonych przez inwestora wykluczają możliwość ingerencji przedmiotowej inwestycji w utwory przepuszczalne, którymi zasilana jest warstwa wodonośna ujmowana w studniach w[...]. Z tego względu zdaniem organu II instancji, nie ma podstaw by zakładać, że zaistnienie awarii podczas budowy drogi lub jej eksploatacji może skutkować przedostaniem się zanieczyszczeń do wód podziemnych. Dodatkowo GDOŚ wskazał, że na odcinku przebiegającym skrajem nieobowiązującej aktualnie strefy ochrony pośredniej ww. ujęcia, zgodnie z pkt. I.2.66 decyzji zastosowany zostanie (w km 12+550 - 13+650) szczelny system odwodnienia drogi, wraz ze szczelnymi zbiornikami retencyjnymi, co sprawi, że wszelkie zanieczyszczenia spływające z drogi będą nim ujmowane i nie będą przedostawać się do ziemi. Organ II instancji zwrócił także uwagę, że koncepcja (zaproponowana w piśmie GDDKiA do GDOŚ z 14 stycznia 2015 r. - w odpowiedzi na wezwanie) jest czysto hipotetyczna, bowiem przedłożone przez inwestora przekroje geologiczne nie wskazują na możliwość ingerencji drogi S19 w warstwy wodonośne, w tym takie o zwierciadle napiętym. Według organu odwoławczego, co istotne, GDDKiA podaje, że przy założeniu najbardziej skrajnego (i w zasadzie nierealnego) scenariusza, że piezometryczny poziom zwierciadła wód podziemnych w linii projektowanej drogi mógłby być taki sam jak w rejonie studni w[...], to jego przecięcie z niweletą drogi (opadającą w kierunku doliny Sanu) nastąpiłoby dopiero w km 13+640 jej biegu, a więc poza zasięgiem ww. strefy. Koncepcja zastosowania betonowej "wanny" dotyczy wyłącznie dalszego odcinka drogi (poza strefą), zatem nie może to potencjalnie zagrażać warstwie wodonośnej zasilającej ujęcie w[...]. Zdaniem GDOŚ, zasygnalizowana w ww. piśmie kwestia potencjalnego zastosowania uszczelnienia w km 13+640 - 13+820 drogi dotyczy sytuacji wystąpienia na tym odcinku potencjalnej warstwy wodonośnej, co na tym etapie nie jest prawdopodobne, a ewentualne zastosowanie takiego środka minimalizującego dopływ wód podziemnych do wykopu możliwe jest do nałożenia podczas ponownej oceny oddziaływania na środowisko, która będzie przeprowadzana w ramach postępowania w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.

Skargi na powyższą decyzję GDOŚ z [...] r., wnieśli[...].

W odpowiedzi na skargi z 14 lipca 2015 r. organ II instancji odniósł się do skarg: [...] na decyzję GDOŚ z [...] r., wnosząc o oddalenie skarg. W odpowiedzi na skargę z 30 lipca 2015 r. organ II instancji odniósł się do skargi [...] wnosząc o jej oddalenie. W dniu 4 marca 2016 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo GDDKiA Oddział w [...] zawierające stanowisko i wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie. GDDKiA w całości popiera odpowiedzi na skargi i wnosi o oddalenie złożonych skarg w całości.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 marca 2016 r.: G. B. złożył załącznik do protokołu zatytułowany "Braki w raporcie środowiskowym na podstawie którego wydano decyzję środowiskową," T. S. złożył załącznik do protokołu dotyczący odcinka drogi S19 od[...]. Stowarzyszenie Mieszkańców [...] na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. złożyło pismo skierowane do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska informujące, że w dniu 25 listopada 2014 r. zostało zarejestrowane Stowarzyszenie Mieszkańców[...] – numer KRS-[...].

W wyroku oddalającym skargi Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do skarg[...] , nie podzielił zarzutu niezapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ udział został przeprowadzony przez RDOŚ w [...] (w dniach 11-31 marca 2014 r.), jak również przez GDOŚ na etapie odwoławczym (w terminie 19 marca – 8 kwietnia 2015 r.). Z uwagi na to, że liczba stron postępowania w niniejszej sprawie przekracza 20 do doręczeń korespondencji zastosowano przepisy art. 49 K.p.a. Podczas przeprowadzonego udziału społeczeństwa, jak również poza procedurą udziału społeczeństwa w toku postępowania, wpłynęło szereg wniosków, pism, protestów, zastrzeżeń. Zostały przesłane do inwestora - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, celem ustosunkowania się do zawartych w nich treści. Stanowisko dotyczące powyższych uwag, inwestor przedstawił w przekazanych RDOŚ w [...] pismach z 31 marca 2014 r. i 10 kwietnia 2014 r. W trakcie udostępnienia stronom obwieszczenia RDOŚ w [...] z 10 kwietnia 2014 r. znak:[...], wpłynęło pismo Społecznego Komitetu Ochrony Ujęcia Wody w [...] z 16 kwietnia 2014 r. W piśmie tym zawarto informację, że w Urzędzie Gminy i Miasta[...], w dniu 15 kwietnia 2014 r., został złożony wniosek o przywrócenie stref ochronnych ujęcia wody w[...]. Jednocześnie zwrócono się o ustosunkowanie się do zastrzeżeń, jakie Komitet wniósł do przedmiotowego postępowania, w ramach udziału społeczeństwa, w piśmie z 20 marca 2014 r. RDOŚ w[...], jako organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej, odniósł się do otrzymanych w ramach udziału społeczeństwa uwag i zastrzeżeń w uzasadnieniu decyzji z 30 kwietnia 2014 r. Sąd nie zgodził się z zarzutem braku publicznej dostępności informacji o planowanej inwestycji. Z akt sprawy wynika, że jeszcze długo przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestor inicjował "dobrowolne" działania mające na celu poinformowanie lokalnych społeczności o planach przebiegu drogi i uzyskaniu uwag i wniosków. W szczególności GDDKiA zorganizowała na przełomie 2008 i 2009 r. spotkania z mieszkańcami, w gminach:[...], co znacząco wykracza poza wymogi u.u.i.ś., które formalnie nie obligują inwestora do przeprowadzania takich konsultacji społecznych. Jak wynika z raportów z akcji informacyjnej, społeczeństwu zostały udostępnione informacje o planowanym przebiegu drogi na tablicach informacyjnych i ogłoszeniowych (informacje i mapy dotyczące przebiegu wszystkich wariantów trasowania inwestycji oraz szczegółowe harmonogramy spotkań informacyjnych dla całego zadania) w urzędach, na stronie internetowej GDDKiA, na stronach internetowych poszczególnych gmin oraz w lokalnej prasie. Społeczeństwo miało również dostęp do informacji o zmianie proponowanego wariantu z WS9 na WS5J na wniosek samorządów gmin, bowiem RDOŚ w [...] w ramach postępowania zmierzającego do wydania zaskarżonej decyzji zagwarantował społeczeństwu w sposób przewidziany przepisami u.u.i.ś. możliwość zapoznania z dokumentacją sprawy i złożenie uwag i wniosków w dniach od 11-31 marca 2014 r. (udział społeczeństwa). GDDKiA przeprowadziła konsultacje z mieszkańcami gmin ok. 4-5 lat przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przedstawiając 8 potencjalnych wariantów planowanej drogi ekspresowej. Uwzględniając wyniki tych konsultacji, zawężono następnie liczbę wariantów. Organ I instancji zapewnił społeczeństwu możliwość udziału na etapie, gdy raport został zmieniony (zmiana wariantu WS9 na WS5J dla II odcinka drogi), czyli w sposób standardowy. Z uwagi na wpłynięcie do GDOŚ na etapie postępowania odwoławczego nowego materiału dowodowego w dniach 19 marca – 8 kwietnia 2015 r. został zapewniony udział społeczeństwa, polegający na możliwości zapoznania się w siedzibie RDOŚ w [...] z niezbędną dokumentacją sprawy oraz złożeniu uwag i wniosków ww. terminie. Z notatek służbowych sporządzonych przez pracownika RDOŚ w [...] wynika, że z dokumentacją sprawy zapoznały się następujące osoby:[...]. Uwagi i wnioski w terminie wskazanym powyżej zgłosiły następujące osoby:[...]. W przeważającej mierze treść uwag społeczeństwa dotyczyła podtrzymania swojego stanowiska w sprawie i wcześniej zgłaszanych zarzutów poruszonych w odwołaniach (przede wszystkim preferencja wariantu lokalizacyjnego WS9 na odcinku od węzła [...] i "podwariantu" nr 2 drogi omijającego wieś[...]) i omówionych szczegółowo w decyzji. Jeśli chodzi o zagadnienia dotychczas nieporuszone, zarzucono: brak odniesienia się w raporcie do kwestii technicznego zabezpieczenia przed awarią w trakcie robót budowlanych i w trakcie użytkowania drogi w sąsiedztwie ujęcia wody w [...] oraz możliwości toksycznego zanieczyszczenia wód podziemnych. Sąd podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sytuacji różnych, niekiedy sprzecznych ze sobą postulatów podmiotów zgłaszających uwagi w postępowaniu w zakresie akceptacji poszczególnych wariantów planowanej drogi, nie było możliwości wyboru wariantu, który spełniałby oczekiwania wszystkich osób. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia przez GDDKiA konsultacji społecznych po zmianie wariantu z WS9 na WS5J (etap II inwestycji), Sąd podkreślił, że konsultacje (spotkania informacyjne) organizowane w 2008 r. i 2009 r. były działaniami przeprowadzonymi przed wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w celu zapoznania miejscowej społeczności z planowaną inwestycją i wariantami przebiegu planowanej drogi oraz wysłuchania uwag i wniosków na temat zaprezentowanych propozycji. Nieuprawniony jest zarzut braku konsultacji z mieszkańcami zmiany wariantu przedsięwzięcia wskazanego do realizacji. Inwestor w ramach swoich uprawnień jako wnioskujący o wydanie decyzji środowiskowej zdecydował o takiej zmianie. Inwestor nie miał obowiązku konsultowania swoich planów z mieszkańcami. Wybrany ostatecznie wariant został już wcześniej przedstawiony w raporcie (był znany wszystkim, którzy zapoznali się z dokumentacją), jak również ww. zmiana była rezultatem sugestii organów samorządowych (przede wszystkim wójtów, burmistrzów oraz starosty), które reprezentują lokalną społeczność. Bezpodstawny okazał się zarzut niepodania żadnych istotnych argumentów, które uzasadniałyby zmianę przebiegu drogi. Argumentacja, która skłoniła GDDKiA do zmiany wariantu (m.in. podana przez lokalne organy samorządowe), została bowiem obszernie przedstawiona w zaskarżonej decyzji. Z rysunku 15.8 raportu wynika, że wnioskodawca nadał preferencjom społecznym odnośnie poszczególnych wariantów, jako jednemu z kryteriów wielokryterialnej analizy wariantowej wysoką rangę. Oznacza to, że przy wyborze wariantu wskazanego do realizacji postulaty społeczności lokalnych zostały wzięte pod uwagę bardziej, niż większość innych kryteriów. Należy zwrócić uwagę, że za zmianą wariantu z WS9 na WS5J postulowały organy samorządowe reprezentujące wszystkie obszary, przez które przechodzą ww. warianty, m.in.: Konwent Wójtów i Burmistrzów Powiatu [...] (pismo z 04.10.2013 r.), Rada Powiatu [...] (pismo z 22 lipca 2013 r.), Rada Miejska w [...] (pismo z 12 lipca 2013 r.), Burmistrz Gminy i Miasta [...] (pismo z 10 czerwca 2013 r. i 9 grudnia 2013 r.), Burmistrz i Przewodniczący Rady Miejskiej Gm. i Miasta [...] (pismo z 10 lipca 2013 r.), Rada Sołecka w [...] (pisma z dnia 10 grudnia 2013 r., 12 grudnia 2013 r.), Społeczny Komitet Sołectwa [...] (pismo z 8 listopada 2013 r.). Rezultatem licznych postulatów w tym zakresie było zorganizowanie przez GDDKiA spotkania w [...] w dniu 10 września 2013 r., w którym uczestniczyli m.in.:[...]. Treść protokołu ze spotkania jednoznacznie wskazuje, że niemal jednogłośnie wszyscy reprezentanci władz lokalnych opowiedzieli się za przebiegiem odcinka II drogi w wariancie WS5J zamiast WS9. Uzasadniając wnioski o zmianę wariantu, podawano następujące argumenty: WS5J wariantem bardziej oczekiwanym społecznie i akceptowanym przez samorządy gmin terenu starostwa, natomiast wariant WS9 jest społecznie nieakceptowalny; realizacja WS9 wprowadzałaby kolejną liniową przeszkodę obok istniejącej już linii kolejowej szerokotorowej i DK19; przebieg WS5J częściowo zgodny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy[...]; wariant WS5J jest usytuowany w korytarzu linii szerokotorowej LK65, natomiast wariant WS9 przechodzi centralnie przez tereny będące w części własnością gminy, dla których uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z przeznaczeniem pod zabudowę przemysłowo-usługową; WS9 ingeruje w zabudowę miejscowości Przędzel, przechodzi przez grunty orne najlepszej klasy bonitacyjnej, bardzo mocno ingeruje w gospodarkę Lasów Państwowych, których działalność jest jednym z istotniejszych źródeł utrzymania mieszkańców gminy[...]; w miejscu przejścia WS9 przez tereny nad rzeką San znajdują się najcenniejsze pozostałości po Bitwie [...] Należy zauważyć, że również Wójt Gm. [...] nie zanegował wariantu WS5 pod warunkiem m.in. przesunięcia węzła Podgórze na wschód w celu uniknięcia wyburzeń. W piśmie z 4 października 2013 r. do RDOŚ w [...] Konwent Wójtów i Burmistrzów Powiatu [...] reprezentowany przez wójtów i burmistrzów gminy [...] nawiązuje do ustaleń poczynionych na ww. spotkaniu. Ponadto w ww. pismach wyrażających poparcie dla wariantu WS5J wyrażono wiele innych argumentów odnośnie preferencji lokalnych władz takiego rozwiązania. Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że za realizacją inwestycji według wariantu WS9 przemawiają argumenty o charakterze przyrodniczym. Organ II instancji odniósł się do tej kwestii szczegółowo w zaskarżonej decyzji, natomiast skarżący nie poparli swojej opinii żadną argumentacją merytoryczną, poza ponownym wskazaniem długości przekroczenia przez oba warianty obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Dolina[...]. Ponadto, wbrew stwierdzeniu znajdującemu się w skardze, skarżący nie przedstawili szeregu racjonalnych argumentów za realizacją drogi w wariancie WS9, lecz ograniczyli swoją argumentację do porównania ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia, kosztów realizacji obu wariantów oraz ingerencji w ww. obszar Natura 2000. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zbadanie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na warunki hydrogeologiczne panujące w rejonie ujęcia wody i jego obszaru zasobowego w miejscowości [...] oraz na wydajność tego ujęcia, wskazać należy, że GDOŚ przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające (wezwania do GDDKiA o uzupełnienia raportu i wyjaśnienia) oraz rozpatrzył szczegółowo cały materiał dowodowy dotyczący tego zagadnienia. W ramach postępowania wyjaśniającego organ II instancji rozpatrzył: raport o oddziaływaniu na środowisko (wraz z uzupełnieniami) i dwa opracowania specjalistyczne przedłożone w toku postępowania odwoławczego przez skarżących obejmujące: 1) Projekt stref ochrony sanitarnej ujęcia wody podziemnej z. utworów czwartorzędowych; miejscowość[...] ; gmina:[...] ; województwo [...]([...], dalej: ekspertyza I), 2) EKSPERTYZA HYDROGEOLOGICZNA dotycząca prognozowanego wpływu budowy drogi ekspresowej S-19 [...] w wersji WS5J w km 13+000 - 14+2000 na istniejące ujęcie wody podziemnej w miejscowości [...] i warunki hydrogeologiczne w rejonie ujęcia ([...]r., dalej: ekspertyza II), która została oparta o ekspertyzę I. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnili poglądu, że nie zastała wykonana dostateczna analiza w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na warunki hydrogeologiczne panujące w rejonie ujęcia wody w [...] oraz analiza dotycząca wpływu inwestycji na wydajność tego ujęcia. Nie można zgodzić się z stwierdzeniem skarżących, że GDOŚ przyjął w całości wyjaśnienia inwestora i nie uwzględnił uwag zawartych w ekspertyzie II. Organ II instancji dokonał krytycznej oceny tego opracowania na stronach: 28-34 decyzji z [...] r. Skarżący nie przedstawili argumentów przemawiających za uzasadnieniem zarzutu dotyczącego przecięcia strefy ujęcia wody w [...] na odcinku ok. 1000m na głębokości poziomu spływów wód do ujęcia, które spowoduje skutek w postaci tego, że droga stanie się rowem melioracyjnym. Sąd nie podzielił poglądu skarżących, że decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Nie było niezbędne w przedmiotowej sprawie wymaganie od inwestora przedłożenia aktualnych badań stanu ujęcia wody ze względu na fakt, że raport w tym zakresie był wystarczający, a jego ustalenia zgodne z materiałami archiwalnymi (ekspertyza I). Dopiero na etapie postępowania odwoławczego strony przedłożyły szczegółowe - opracowania dotyczące sytuacji hydrogeologicznej ujęcia wody w Zarzeczu oraz wpływu inwestycji na to ujęcie (ekspertyza I i II), czego konsekwencją było wzywanie GDDKiA przez GDOŚ o zajęcie stanowiska i przedłożenie wyjaśnień w tym zakresie. Organ II instancji wyjaśnił, że jeśli chodzi o kwestię aktualności danych hydrogeologicznych danego obszaru, co do zasady są one stabilne i nie ulegają dynamicznym zmianom (a dane na ich temat nie ulegają dezaktualizacji) w przypadku braku istotnych czynników, które mogły by takie zmiany zainicjować. Sąd nie zgodził się z zarzutem braku analizy przez GDOŚ wpływu inwestycji na okoliczne studnie gospodarcze. Organ II instancji badał to zagadnienie na stronach 33-34 zaskarżonej decyzji. Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że nie ma podstaw do przyjęcia, że budowa drogi według wariantu WS5J przyczyni się do obniżenia poziomów wody w studniach kopanych. Ponadto treść ekspertyzy II potwierdza również powyższy wniosek. W decyzji środowiskowej uwzględniono zabezpieczenia terenu budowy przed wyciekami paliw i płynów eksploatacyjnych maszyn budowlanych. W punkcie I.2.3 decyzji środowiskowej nałożono na inwestora obowiązek zapewnienia szczelnej powierzchni placów postojowych dla maszyn budowlanych i środków transportu, natomiast w pkt. I.2.2, I.2.4 i I.2.5 wprowadzono ograniczenia w zakresie lokalizowania takich miejsc. Nie znalazł uzasadnienia zarzut nieuwzględnienia w postępowaniu modyfikacji wniosku GDDKiA, polegającego na nieznacznym przesunięciu przebiegu drogi ze względu na kolizję z fabryką [...] (w pobliżu miejscowości[...]. Organy uczestniczące, w określaniu środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia brały pod uwagę każdą korektę wniosku (raportu) oraz składane przez inwestora wyjaśnienia na etapie postępowania, co znalazło swój wyraz w obu wydanych przez te organy decyzjach. Ocena oddziaływania planowanej drogi na ujęcie wód w [...] uwzględniała sytuację po dokonaniu w raporcie korekty w ww. zakresie. Odnosząc się do zarzutu niekorzystnego wpływu robót ziemnych związanych z niweletą drogi na głębokości 10-18 m p.p.t. na warstwę wodonośną zasilającą ujęcie wody w [...] i studnie kopane, to Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu II instancji, według którego takiego oddziaływania nie będzie. Podniesione w skardze zagadnienie dotyczące utrudnień w prowadzeniu robót ziemnych (przebić hydraulicznych) z uwagi na duży wpływ wód podziemnych i napięte zwierciadło wody zostało również omówione w decyzji organu II instancji. Organ II instancji przyjął wyjaśnienia GDDKiA i stwierdził, że nie ma podstaw do zakładania, że realizacja wykopu pod planowaną drogę może wpłynąć negatywnie na ujęcie wód podziemnych w [...] i jego zasilanie. Sąd nie zgodził się z poglądem skarżących, że organy w niedostatecznym stopniu odniosły się do kwestii zwiększenia zagrożenia powodziowego w miejscowości [...] i nie przeprowadziły analiz w tym zakresie. Z technicznego punktu widzenia nie ma żadnych problemów takiego zrealizowania drogi, by nie zwiększać ryzyka powodziowego na tych obszarach. Zależy to jednak od rozwiązań konstrukcyjnych (w tym świateł i kształtów przepustów), które zostaną doprecyzowane na dalszym etapie inwestycyjnym — w projekcie budowlanym, bowiem na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie są znane szczegółowe dane techniczne przedsięwzięcia. Na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wystarczająca jest deklaracja zawarta w raporcie, że światła obiektów inżynierskich zostały wstępnie zaplanowane w taki sposób, aby zachowane były wymagania rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 63, poz. 735 ze zm.). Wbrew stanowisku skarżących, nieuwzględnienie w raporcie wzrostu zagrożenia powodziowego jako kryterium do porównania wariantów, nie oznacza niedostatecznego rozpoznania środowiska przyrodniczego. Powyższy zarzut nie został podniesiony na etapie postępowania odwoławczego. Organ II instancji z tego powodu nie wypowiedział się na ten temat w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia zagrożenia powodziowego w analizie wielokryterialnej lokalizacji wariantu. Uwzględnienie tego czynnika w analizie wielokryterialnej nie było zatem konieczne. Zagrożenie powodziowe jest elementem zarządzania ryzykiem powodziowym. Odnosząc się do kwestii braku identyfikacji przez GDOŚ wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska, Sąd zwrócił uwagę, że taki wariant (dla obu odcinków planowanej drogi) został wskazany w raporcie, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu decyzji RDOŚ w [...] z [...] r. Wariant przedsięwzięcia, dla którego organy określiły środowiskowe uwarunkowania, jest zgodnie z analizą w raporcie, jednocześnie najbardziej korzystnym dla środowiska (WS9 - etap I) lub nieznacznie ustępującym takiemu wariantowi pod względem liczby punktów (WS5J - etap II). Sąd podzielił stanowisko GDOŚ, że zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju organ środowiskowy nie jest zobligowany przepisami prawa do określania środowiskowych uwarunkowań dla wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez nałożenie w zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że realizacja wariantu proponowanego przez skarżących powoduje odcięcie południowego końca obszaru położonego na południe od[...]. To odcięcie prowadzić będzie zdaniem organu II instancji, do degradacji "odciętej" części Enklaw Puszczy [...] i w praktyce do konieczności wyłączenia z sieci Natura 2000 odciętego fragmentu obszaru i jego likwidację. Naruszy zatem integralność obszaru (art. 33 ust. 1 pkt 3 u.o.p.), co powoduje że realizacja takiego rozwiązania jest możliwa wyłącznie po spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 34 u.o.p. Według GDOŚ, w niniejszym przypadku nie ma szans na zajście ww. przesłanek, gdyż istnieje wariant alternatywny, korzystniejszy przyrodniczo i nie powodujący znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 (wariant wskazany do realizacji w raporcie), w tym Enklawy Puszczy[...]. Natomiast w przypadku przywołanego przez skarżącego przecięcia obszaru o znaczeniu dla Wspólnoty Dolina[...], znaczące negatywne oddziaływanie na ww. obszar, o którym mówi art. 33 u.o.p., nie będzie mało miejsca. Związane jest to z faktem, że ochronie w tym obszarze podlega, ekosystem i gatunki związane z doliną rzeczną. Przejście przez dolinę zaplanowano mostem, więc nie dojdzie do fizycznej degradacji zdecydowanej większości obszaru dolinnego rzeki. Natomiast w przypadku wskazywanego przez skarżących wariantu w pobliżu miejscowości Jeżewo droga prowadzona będzie po powierzchni terenu, z koniecznością likwidacji wszystkich ekosystemów znajdujących się na jej trasie. Dodatkowo, w przypadku przejścia wariantu WS5J przez San, nie dojdzie do naruszenia integralności obszaru Natura 2000, ponieważ planowana przeprawa w wariancie inwestorskim ulokowana została w pobliżu istniejącego mostu kolejowego (co spowoduje o wiele mniejsze oddziaływanie), jak również przecięcie to zostanie wykonane nad doliną rzeki, nie powodując fragmentaryzacji którejkolwiek z części obszaru obejmującego dolinę[...]. W ocenie Sądu, przesłanką przemawiającą za dokonaniem wyboru wariantu proponowanego przez inwestora była ochrona ww. ekosystemu. W przypadku "podwariantu" WS9J+2 wskazywanego przez skarżących, nastąpi fizyczne odcięcie i degradację części obszaru Enklawy Puszczy[...]. Zdaniem Sądu, organy środowiskowe dokonały szczegółowej i pogłębionej oceny w zakresie oddziaływania na środowisko, w tym na obszary Natura 2000, wymienionych w dokumentacji planowanej inwestycji wariantów przedsięwzięcia. Realizacja wariantu, o którym mówią skarżący, może spowodować znaczące negatywne oddziaływania na obszar Enklawy Puszczy[...], ze względu na naruszenie jego integralności, o czym mówi art. 33 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Jednocześnie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 u.o.p., gdyż istnieje wariant alternatywny, który został wskazany przez inwestora. Sąd nie uznał za zasadny zarzut nieprzedstawienia w raporcie oddziaływania inwestycji na "mieszkańców [...]". W rozdziale 12 tego opracowania ("Wpływ na zdrowie ludzi") przedstawiono, jakie oddziaływania może generować planowana droga na zdrowie ludzi, zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 7 lit. a u.u.i.ś. W podrozdziałach 12.1 i 12.2 raportu (odpowiednio dla fazy realizacji i eksploatacji trasy S19) zaprezentowano oddziaływania na zdrowie ludzi m. in. takie jak drgania, hałas, zanieczyszczenia powietrza, potencjalny wpływ na wody powierzchniowe i podziemne, czy powstawanie odpadów. Odnosząc się do kwestii zakresu oraz jakości prac badawczych przeprowadzonych przez GDDKiA w [...](poprzedzonych wydaniem decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] Delegatura w [...] z [...] r. nr[...], określającej szczegółowy zakres i rodzaj niezbędnych badań archeologicznych) dotyczących reliktów kościoła drewnianego, towarzyszącego mu cmentarza, czy też domu plebańskiego lub dzwonnicy, Sąd stwierdził, że zgodnie z informacją podaną w zaskarżonej decyzji, na etapie odwoławczym organ nie wzywał inwestora o ich udostępnienia, wobec braku zakwestionowania przez odwołujących się ich wyników. Skarżący na etapie skargi do Sądu, jak również na etapie odwoławczym, nie przedłożyli żadnych dowodów, ani nawet rzetelnych argumentów, które mogą podważyć treść ww. prac badawczych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 w zw. z art. 31 k.p.a. oraz art. 79 ust. 1 u.u.i.ś., poprzez pozostawienie bez rozpoznania odwołania Społecznego Komitetu Sołectwa[...], pominięcie w postępowaniu Stowarzyszenia Mieszkańców [...] z siedzibą w[...], będącego następcą Komitetu, uniemożliwienie Stowarzyszeniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań, jak również nieuwzględnienie Stowarzyszenia w sentencji decyzji, jako podmiotu występującego na prawach strony w tymże postępowaniu, wskazać należy, że z uwagi na braki formalnoprawne podania (brak przedłożenia statutu organizacji i dokumentów poświadczających uprawnienie K. Z. do jej reprezentowania), które nie zostały wyeliminowane pomimo dwukrotnego wezwania GDOŚ. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że dowodem na dopuszczenie przez GDOŚ organizacji do udziału w postępowaniu jest fakt, że Komitet udzielał się i był traktowany na prawach strony, co potwierdza liczna korespondencja zgromadzona w aktach sprawy oraz liczne odniesienia w zaskarżonych decyzjach do stanowisk wyrażonych przez tę organizację.

Sąd nie uwzględnił również zarzutów skargi Stowarzyszenia[...]. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 u.o.p. kompensację przyrodniczą dotyczącą obszarów Natura 2000 nakłada się wyłącznie w sytuacji prognozowanego znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony tych obszarów. Sąd zaznaczył, że po pierwsze nie każdy wpływ na obszar Natura 2000 powodować będzie negatywne oddziaływanie na cele jego ochrony, zaś po drugie, nawet jeśli negatywny wpływ na ww. obszar wystąpi, jego oddziaływanie nie musi być znaczące. Organy środowiskowe przeprowadziły analizę występujących w zasięgu wpływu planowanego przedsięwzięcia obszarów Natura 2000 oraz oceniły skalę oddziaływania projektowanej drogi ekspresowej w szczególności na stan przedmiotów ochrony ww. obszarów, naruszenie ich integralności oraz na ich wzajemne powiązania. Podstawą przy przeprowadzeniu analizy był m.in. tom 4 raportu oraz specjalistyczna wiedza organów środowiskowych zarówno na temat samych obszarów Natura 2000 (m.in. Standardowe Formularze Danych, dalej: SDF każdego z obszarów), jak również przedmiotów ochrony tych ostoi. W sąsiedztwie przedmiotowej trasy S19 występuje 6 obszarów Natura 2000. Niniejsze przedsięwzięcie koliduje z 2 obszarami Natura 2000, tj. Doliną [...] na długości ok. 2,3 km oraz Puszczą[...], gdzie na odcinku 400 m przebiega po granicy ostoi, natomiast pozostałe obszary Natura 2000 nie są przez nie naruszane. Sąd podkreślił, iż Stowarzyszenie [...] w skardze nie podaje żadnych konkretnych zarzutów, mających potwierdzać błędne ustalenia organów środowiskowych, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że przedstawione w niniejszej materii argumenty są niewystarczające do sformułowania końcowego wniosku. Stowarzyszenie [...] w skardze wskazuje na wyrwane z kontekstu fragmenty materiału dowodowego przytoczonego na stronach 4 - 5 skargi, które nie mogą być oceniane samodzielnie bez porównania z innymi zapisami tych dokumentów. Dotyczy to np. oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Lasy[...]. Wskazać należy, że materiał dowodowy potwierdza, że budowa trasy S19 spowoduje negatywne oddziaływanie na część przedmiotów i celów ochrony, ale nie będzie to wpływ znacząco negatywny. Z treści raportu wynika, że to oddziaływanie dotyczyć będzie samej budowy, co oznacza, że będzie krótkotrwałe i po zakończeniu prac wpływ ten ustąpi. Nie dojdzie zatem do trwałego i znacząco negatywnego oddziaływania, które powodowałoby konieczność zastosowania art. 34 u.o.p., w tym m.in. kompensacji przyrodniczej. W tym kontekście Stowarzyszenie [...] wskazuje również na zagrożenie dla bielika (Haliaeetus albicilla), który jest jednym z przedmiotów ochrony obszaru Lasy[...] . Z treści raportu wynika jednak, że ewentualne zajęcie terenów żerowiskowych bielika będzie minimalne. W niniejszym przypadku nie dojdzie do zajęcia takiej części terenów żerowiskowych tego gatunku, aby miało ono znacząco negatywny wpływ na jego populację lęgową w obszarze Lasów[...]. Sąd nie podzielił zarzutu dotyczącego oddziaływania przedsięwzięcia na projektowany rezerwat[...]. W sprawie nie mamy do czynienia z funkcjonującym rezerwatem. Z tego powodu nie było potrzeby wykonania kompensacji przyrodniczej. Sąd nie podziela stanowiska Stowarzyszenia [...] w sprawie wpływu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Dolina[...] . Wskazane przedsięwzięcie przechodzi przez ww. obszar Natura 2000 na odcinku 2,3 km. Na trasie wybranego do realizacji wariantu występują 4 siedliska przyrodnicze, wymienione w załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L.1992.206.7 z dnia 1992.07.22, dalej: dyrektywa Siedliskowa), które są przedmiotami ochrony obszaru Dolina[...]. Obejmują one: starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne, ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne, niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie, łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe. Planowana inwestycja będzie powodować niewielkie procentowo straty przyrodnicze wynoszące 0,0065 %, 0,27% oraz 18% zasobów siedlisk w obszarze Dolina[...]. Takie straty przyrodnicze nie mogą zostać uznane za znaczące negatywne oddziaływanie na ww. obszar Natura 2000. Punktowe zniszczenie powyższych siedlisk nie będzie prowadzić do pogorszenia ich stanu w obszarze, nie spowoduje dalszej degradacji ich płatów, ani nie uniemożliwi funkcjonowania tych przedmiotów ochrony w Dolinie[...]. W przypadku siedliska [...] w raporcie znajduje się informacja, że projektowane przedsięwzięcie spowoduje zniszczenie 0,07 ha powierzchni, co odpowiadałoby 1,37% zasobów siedliska w obszarze. W wyjaśnieniach inwestora przedstawionych w piśmie z 6 marca 2015 r. wskazano, że powyższe dane dotyczą zajęcia powierzchni nad siedliskiem (most drogowy) i nie będzie to prowadzić do fizycznej ingerencji w to siedlisko, np. poprzez lokalizację w jego płatach podpór konstrukcji mostowej. Oznacza to, że siedlisko [...] nie ulegnie zniszczeniu na skutek realizacji omawianego przedsięwzięcia. Naruszenie obszaru Dolina [...] nastąpi przede wszystkim na skutek umiejscowienia na tym terenie mostu drogowego. Ewentualne naruszenie ekosystemu doliny rzecznej, której siedliska są przedmiotem ochrony ww. obszaru, będzie minimalne. Trasa nie będzie bowiem przebiegać w zdecydowanej większości po powierzchni terenu (co wiązałoby się z fizyczną likwidacją wszystkich siedlisk, które znajdą się w śladzie drogi), lecz przez most. Zajęcie powierzchni dotyczyć będzie przede wszystkim punktowej lokalizacji podpór ww. obiektu. Nie wpłynie to znacząco negatywnie na obszar Doliny [...] obejmującego dolinę powyższej rzeki na odcinku od [...] oraz nie zakłóci integralności tego obszaru i jego powiązań z innymi ostojami sieci Natura 2000. Sąd wskazał, że GDOŚ zastosował środki kompensacyjne, o których mowa w art. 3 pkt. 8 oraz art. 75 p.o.ś. Przewidziano rozwiązania obejmujące wykonanie 8 zastępczych zbiorników rozrodczych dla płazów (punkt 1.3.17 decyzji), albo zastosowania zastępczych schronień rozrodczych dla ptaków i nietoperzy w postaci montażu 110 budek (punkt 1.3.27 decyzji). Sąd nie zgodził się z ze stanowiskiem Stowarzyszenia[...] , że decyzja GDOŚ w sprawie środowiskowych uwarunkowań powinna zawierać w swej treści nakaz przeprowadzenia ponownej eksperckiej, rzetelnej oceny stopnia negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 (tzw. oceny siedliskowej, naturowej) lub uzupełnienia istniejącej. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ocenę stopnia wpływu planowanej inwestycji na obszary Natura 2000. Także wiedza specjalistyczna zarówno RDOŚ w[...], jak również GDOŚ, pozwalała na przeprowadzenie szczegółowej i dokładnej oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, w tym na obszary Natura 2000. Odnosząc się do pisma G. B. złożonego podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 marca 2016 r. jako załącznik do protokołu zatytułowany braki w raporcie środowiskowym na podstawie którego wydano decyzję środowiskową, Sąd stwierdził, że treść raportu odpowiada wymaganiom określonym przez ustawodawcę w art. 66 u.u.i.ś. Raport jest kompleksowy, spójny i rzetelny.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiedli [...] oraz osobno Stowarzyszenie[...].

Postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną T. S.

W skardze kasacyjnej Stowarzyszenia Mieszkańców [...] i G. B. zaskarżono wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) dalej: "P.p.s.a." zarzucili:

1. Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, to jest art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: "P.u.s.a."), art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., art. 31 § 1-3 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: "u.o.o.ś.") i art. 79 ust. 1 u.o.o.ś. - poprzez oddalenie skargi pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających jej uchylenie, które Sąd powinien dostrzec z urzędu, to jest pomimo nierozpoznania wniosku Stowarzyszenia Mieszkańców [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu odwoławczym, a poprzez to pozbawienie go możności obrony swych praw;

2. Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 80 ust. 1 pkt 3 u.o.o.ś. - poprzez niewłaściwą ocenę zastosowania przepisu u.o.o.ś. polegającego na pominięciu przy wydawaniu rozstrzygnięcia wyników postępowania z udziałem społeczeństwa;

3. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, to jest art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 2 i 3 K.p.a. i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.o.o.ś. - poprzez oddalenie skargi zasługującej na uwzględnienie ze względu na wadliwość uzasadnienia decyzji organu w zakresie uzasadnienia wyboru wariantu, które nienależycie oddaje udział społeczeństwa w postępowaniu;

4. Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 81 u.o.o.ś. w związku z art. 3 pkt 13 ustawy Prawo ochrony środowiska (dalej: "p.o.ś.") - poprzez niewłaściwą ocenę zastosowania przepisu u.o.o.ś. polegającego na jego niezastosowaniu, co było następstwem błędnej wykładni przepisu p.o.ś. polegającej na przyjęciu, że "racjonalne kształtowanie środowiska" polega w szczególności na zniszczeniu ukształtowanego układu przestrzenno-przyrodniczego bez wyraźnej korzyści dla środowiska;

5. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, to jest art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.o.ś. i art. 66 ust. 1 pkt 7 lit. a u.o.o.ś. - poprzez wadliwą ocenę postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ polegającą na obciążeniu skarżącego obowiązkiem dowodzenia, pominięcie wniosków płynących z dowodów przedstawionych przez skarżących oraz uznaniu raportu przedstawionego przez inwestora za dokument o szczególnej mocy dowodowej w szczególności w zakresie wpływu planowanego przedsięwzięcia na ujęcie wody podziemnej w miejscowości[...].

W skardze kasacyjnej Stowarzyszenia [...] zaskarżono wyrok w całości, domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.

Skarżące kasacyjnie stowarzyszenie, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. zarzuciło:

1. Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, to jest art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: "P.u.s.a."), art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. - poprzez niewłaściwą ocenę przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego w zakresie oceny istniejących i projektowanych Obszarów Natura 2000;

2. Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 33 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepisy te nie miały zastosowania, bowiem dla przedmiotowej inwestycji, w przypadku jej realizacji według przyjętego wariantu nie wykazano znaczącego negatywnego oddziaływania na istniejący i projektowany w rejonie zainwestowania obszar Natura 2000;

3. Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 6 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej "dawniej - art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską", poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której ze względu na negatywne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie zostały podjęte wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.

W piśmie datowanym 12 lipca 2018 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] wniosła o oddalenie skarg kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

W świetle art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W warunkach niniejszej sprawy skargi kasacyjne oparte zostały na obydwu podstawach ustawowych. Żadna z nich nie jest jednak usprawiedliwiona.

Odnosząc się do skargi Stowarzyszenia Mieszkańców [...] i G. B. wskazać należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego postanowienia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., również przepis art. 151 tej ustawy stanowią jedynie wynik kontroli przez sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów.

W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie stwierdził naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., dlatego prawidłowo oddalił skargę. Skoro zatem, Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, P.p.s.a.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 1 P.u.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Z kolei postanowienia art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. wyznaczają zakres przedmiotowy postępowania sądowoadmnistracyjnego. Podkreślić należy, że naruszenie art. 1 § 1 P.u.s.a. ma, co do zasady miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tych przepisach. Trzeba mieć jednak na uwadze, że przepis art. 1 § 2 P.u.s.a. nie jest przepisem procesowym, lecz ustrojowym, określającym podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne. Zarzucając naruszenie tego przepisu strona powinna wskazać konkretny przepis prawa, który powinien uwzględnić, a czego nie zrobił sąd, dokonując kontroli legalności działania organów administracji. Wykazując naruszenie tego przepisu strona może też wywodzić, że sąd niezasadnie wyszedł poza kryterium kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd administracyjny bada (ocenia) legalność zaskarżonego aktu w zakresie odnoszącym się do kompetencyjno-proceduralnych podstaw działania organu administracji podejmującego rozstrzygnięcie oraz materialnoprawnych podstaw jego wydania, kontrolując prawidłowość ich wykładni oraz prawidłowość ich zastosowania (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a wykładnia prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5-6, s. 267 i n.). Sąd może w związku z tym naruszyć powołany przepis ustrojowy wyłącznie wówczas, gdy oceni działalność administracji przyjmując inne, niż legalność, kryterium kontroli - przykładowo będzie ją oceniał pod kątem słuszności. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała, albowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zarówno w aspekcie procesowym, materialnym, jak i ustrojowym.

W świetle powyższego nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zaznaczyć należy, że przepis ten zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sprawują one wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.

Nie można podzielić zarzutu, że Stowarzyszenie zostało pozbawione możliwości obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, wbrew twierdzeniu Sądu Wojewódzkiego, że dowodem na dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu jest fakt, że Komitet udzielał się i był traktowany na prawach strony, co potwierdza korespondencja zgromadzona w aktach sprawy oraz odniesienia, w zaskarżonych decyzjach, do stanowisk wyrażonych przez tę organizację. Skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 191/07, (LEX nr 468727), że jeżeli organ administracji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, ale przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, jak również doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, to fakty te należy uznać jako dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć przy tym należy, że organizacje społeczne, których celem statutowym jest ochrona środowiska, korzystają ze szczególnej legitymacji procesowej. Mając na uwadze interes prawny osób, warunkujący legitymację skargową organizacji społecznych, trzeba wskazać, że może on składać się z bliżej niesprecyzowanego nawet kręgu osób, w szczególności zamieszkujących dany teren, z których każda może mieć interes prawny w sprawach z zakresu ochrony środowiska, realizowany przez działalność wyspecjalizowanych organizacji społecznych. Organizacja społeczna, którą organ faktycznie dopuścił do udziału w postępowaniu i traktował, jako podmiot na prawach strony, ma również prawo złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (zob. też wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 329/10, LEX nr 992552).

W realiach sprawy pismo Komitetu Sołectwa [...] z dnia 9 grudnia 2014 r. skierowane do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska informujące o założeniu Stowarzyszenia Mieszkańców[...], o jego celach, jak również wyrażające wolę współpracy oraz prośbę o kierowanie wszelkich odpowiedzi i wniosków na jego adres, można implicite traktować, jako pismo składającego odwołanie Komitetu, zawierające wniosek o przystąpienie do postępowania odwoławczego na prawach strony.

Jak podniesiono wyżej rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza, że zainicjowany skargą strony proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie ujawnił wad postępowania, które obligowałyby sąd do wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego uzasadnieniem (wyjaśnieniem) dla rozstrzygnięcia wynikającego z art. 151 P.p.s.a. są przede wszystkim te oceny Sądu, w których zawarta jest aprobata dla poczynań organu odwoławczego. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza przede wszystkim, że Sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonego aktu nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady skutkującej sankcją nieważnością oraz że nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej o przekroczeniu przez Sąd pierwszej instancji zasady prawdy obiektywnej i związanej z nią zasadą swobodnej oceny dowodów. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd zasadnie uznał, że organy ustaliły wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski.

Nie jest zasadny zarzut błędnego oddalenia skargi ze względu na wadliwość uzasadnienia decyzji w zakresie uzasadnienia wyboru wariantu, który nienależycie oddaje udział społeczeństwa w postępowaniu. Skarżący utożsamiają uwzględnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu z przyjęciem przez organ oraz Sąd argumentów przedstawionych tylko i wyłącznie przez samych skarżących. Należy zatem zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma obowiązku konsultowania ze społeczeństwem przebiegu inwestycji w rozumieniu uzgodnienia stanowiska, czy osiągnięcia kompromisu. Zgodnie z art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Analiza postanowień art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. prowadzi do wniosku, że sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy ustawy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.u.i.ś., decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji danego przedsięwzięcia. Określenie to następuje na podstawie dokumentów, opinii i uzgodnień uzyskanych w toku postępowania, a w przypadku, gdy była przeprowadzana ocena oddziaływania na środowisko, po przeprowadzeniu postępowania z udziałem społeczeństwa. Wyniki tego postępowania mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, np. poprzez wybór wariantu realizacji przedsięwzięcia. Sprzeciw społeczny wobec inwestycji nie może jednak uzasadniać odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań (zob. wyroki NSA: z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2031/13 i z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2389/13, dostępne [w:] CBOSA)

Fundamentem orzekania w postępowaniu środowiskowym powinien być jego cel. Celem tym nie jest uzyskanie zgody mieszkańców na określone przedsięwzięcie, ale z ich udziałem (jako "społeczeństwa") rozpoznanie wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i na tej podstawie określenie wpływu planowanej inwestycji na środowisko, a następnie warunków likwidacji lub minimalizacji stwierdzonych zagrożeń. Umożliwienie społeczeństwu udziału w postępowaniu środowiskowym ma więc na celu wypracowanie optymalnych rozwiązań, będących kompromisem wobec często sprzecznych interesów uczestników tejże oceny. Chociaż nie wolno bagatelizować protestów społeczności lokalnej, jednakże nie mogą one same w sobie stanowić przesłanki do wydania decyzji odmownej. Powyższe nie oznacza oczywiście, że w przypadku wystąpienia konfliktów społecznych organ jest zobligowany do wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia w proponowanym przez inwestora wariancie. Przesłanki wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia muszą jednak wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań faktycznych i prawnych.

Należy zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że w przedmiotowej sprawie udział społeczeństwa został zapewniony przez organy orzekające. W uzasadnieniu wyroku przedstawiono informację na temat okoliczności zmiany wariantu WS9 na WS5J oraz odniesiono się do wymogów prawa w tym zakresie i ich spełnienia przez inwestora oraz organ I instancji. Sąd nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości związanych z udziałem społeczeństwa. Trafnie skonstatował, że to inwestor, w ramach swoich uprawnień, jako wnioskujący o wydanie decyzji środowiskowej, zdecydował o takiej zmianie. Zatem zmiana wariantu nastąpiła na wniosek inwestora. “Rolą organu wydającego decyzję środowiskową jest m.in. zbadanie dopuszczalności realizacji takiego wariantu w świetle uwarunkowań środowiskowych i gdy z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, nie ma podstaw do ingerowania bądź kwestionowania takiego wariantu (w tym wskazania w decyzji innego wariantu dopuszczonego do realizacji).". Wobec tego kwestionowana w skardze sprawa braku formalnego mandatu przedstawicieli samorządów do reprezentacji mieszkańców w sprawie wskazanego preferowanego przebiegu drogi S19, nie ma dla sprawy większego znaczenia.

Skarżacy zarzucają, że wybrany wariant kłóci się z wymogami racjonalnego kształtowania środowiska, albowiem mocno ingeruje w układ przestrzenno-przyrodniczy prowadząc do licznych wysiedleń i wyburzeń, nie wnosząc przy tym żadnej szczególnej korzyści dla ochrony środowiska. Gdyby bowiem organ dokonał prawidłowego wyboru wariantu, to konsekwencją takiego wyboru winno być albo nakazanie realizacji takiego wariantu, albo, przy braku zgody inwestora, negatywna decyzja organu. Nie można podzielić takiego rozumowania, ponieważ nie tylko wariant wskazany ostatecznie przez inwestora do realizacji powoduje wysiedlenia i wyburzenia, przez co zgodnie z definicją skarżących "silnie ingeruje w układ przestrzenno-przyrodniczy i kłóci się z wymogami racjonalnego kształtowania środowiska", ale każdy z wariantów rozpatrywanych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko - także wariant proponowany przez samych skarżących. Przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko nie wykazała zasadności realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę (WS5J dla etapu II). Tylko zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 81 ust. 1 u.u.i.ś. może spowodować wskazanie innego wariantu niż proponowany przez inwestora. Przepis ten wyraźnie stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

Zdaniem skarżących Sąd Wojewódzki dokonał wadliwej oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ. Przede wszystkim zarzucają pominięcie wniosków płynących z dowodów przedstawionych przez skarżących oraz uznaniu: “raportu przedstawionego przez inwestora za dokument o szczególnej mocy dowodowej w szczególności w zakresie wpływu planowanego przedsięwzięcia na ujęcie wody podziemnej w miejscowości[...].". Zarzut ten pozbawiony jest doniosłości prawnej, ponieważ sprawa wpływu drogi ekspresowej na ujęcie wody w [...] była przedmiotem oceny zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził, że GDOŚ przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające oraz rozpatrzył raport o oddziaływaniu na środowisko (wraz z uzupełnieniami) i dwa opracowania specjalistyczne przedłożone w toku postępowania odwoławczego przez skarżących. Nie jest więc zasadne stwierdzenie skarżących, że GDOŚ przyjął w całości wyjaśnienia inwestora i nie uwzględnił uwag zawartych w ekspertyzie II. Organ odwoławczy dokonał bowiem swobodnej i krytycznej oceny ekspertyzy II. Nie można więc zgodzić się, że raport i wyjaśnienia inwestora zostały ocenione jedynie pod kątem spełniania formalnych wymogów oraz sporządzenia go przez podmioty fachowe. GDOŚ zwrócił uwagę, że wprawdzie występują sprzeczności pomiędzy ekspertyzą II i wyjaśnieniami GDDKiA, jednak organ uznał wyjaśnienia inwestora za wiarygodne i przekonujące, odmawiając jednocześnie uznania wiarygodności ekspertyzie II, identyfikując w niej błędy podważające jej rzetelność i obiektywizm. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że GDDKiA w ramach Koncepcji Programowej, mając na uwadze obawy zgłaszane przez mieszkańców oraz szczególny charakter terenu, zobowiązała projektanta do wnikliwej analizy niwelety w okolicy ujęcia wody w[...]. Wynikiem tego rozpoznania jest zmniejszenie wykopu na analizowanym odcinku drogi z maksymalnej wartości 16,32 m do 11,33 m, czyli praktycznie o 5 m. Niewątpliwie świadczy to o dążeniu inwestora do zaprojektowania rozwiązań optymalnych i jednocześnie ostrożnym podejściu do kwestii ochrony wód podziemnych.

Nie zasługuje za uwzględnienie skarga Stowarzyszenia[...]. Stowarzyszenie zarzuca niewłaściwą ocenę przeprowadzonego postępowania dowodowego w zakresie oceny istniejących i projektowanych Obszarów Natura 2000, szczególnie związanych z obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty Enklawy Puszczy [...]. Zarzuty te koncentrują się wokół kwestii niestabilności granic obszaru i zmian, jakie w tym zakresie zaszły. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, GDOŚ opracowuje projekty listy obszarów Natura 2000 zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej. Projekt ten wymaga następnie zasięgnięcia opinii właściwych miejscowo rad gmin (art. 27 ust. 2 ww. ustawy). W niniejszym wypadku zostały przeprowadzone konsultacje społeczne. Ostateczny kształt proponowanych obszarów mających znaczenie dla wspólnoty (w tym przedmiotowego obszaru Enklawy Puszczy[...]), był więc ustalany po przejściu odpowiednich procedur i może on ulegać zmianie. Co ważne, każda przesłana opinia, w tym propozycje korekty granicy obszaru, była analizowana pod kątem możliwości ich uwzględnienia, jednakże ich wprowadzenie jest możliwe jedynie w przypadku, kiedy nie będą miały one negatywnego wpływu na cel i przedmiot ochrony tego obszaru. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że jedynym kryterium branym pod uwagę podczas wyznaczania obszarów Natura 2000 jest kryterium naukowe, zaś przyczyny społeczno-ekonomiczne, przedstawiane przez zainteresowane strony, nie mogą być podstawą determinującą zmiany tych granic (zob. orzeczenie TSWE z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie C-3/96/Komisja WE p. Holandii, Zb. Orz. Z 1998 r. str. 1-03031, pkt 70, sprawy c-157/89 Komisja p. Włochom oraz C-60/05 WWF Italia i inni Zb Orz. 2006 r. str. 0- 5083, pkt 27).

W związku z powyższym korekty, które zaszły w kwestii granic proponowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty, tj. Enklawy Puszczy[...], wynikały z procedury konsultacji i opiniowania. Zgodzić się trzeba z Sądem Wojewódzkim, że przyjęty ostatecznie kształt granic ww. obszaru obrazuje najkorzystniejsze rozmieszczenia przedmiotów ochrony ostoi Enklawy Puszczy [...] i gwarantuje zachowanie celu ochrony tego obszaru. Mimo, że granice Enklaw Puszczy [...] uległy zmianie, to zmiany te wprowadzone zostały wyłącznie w oparciu o kwestie przyrodnicze i służyły wypracowaniu takiego kształtu obszaru, aby był on optymalny z punktu widzenia celu ochrony i przedmiotów ochrony tego obszaru. Nie można zatem uznać zarzutów skarżących, dotyczących "manipulacji związanych z Naturą 2000". Przebieg omawianej inwestycji w pobliżu obszaru Enklawy Puszczy[...], jak również innych terenów wchodzących w skład Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, np. obszaru specjalnej ochrony ptaków Puszcza[...], nie spowoduje znaczącego negatywnego oddziaływania na te obszary.

Skarżące Stowarzyszenie podnosi zarzut błędnej wykładni art. 33 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, polegającą na przyjęciu, że przepisy te nie miały zastosowania, bowiem dla przedmiotowej inwestycji, w przypadku jej realizacji według przyjętego wariantu nie wykazano znaczącego negatywnego oddziaływania na istniejący i projektowany w rejonie zainwestowania obszar Natura 2000.

Zaznaczyć trzeba, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, mówiąc o negatywnym oddziaływaniu na cele ochrony Natura 2000, nie mówi o jakimkolwiek oddziaływaniu, lecz jedynie o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizacje przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala oddziaływania będzie uznana za znaczącą. Dodatkowo podnieść wypada, że zawarte w tej normie sformułowanie: "znaczące negatywne oddziaływanie", jako nieostre, sprawia, że w każdej sytuacji dokonywania takiej oceny organ administracji prowadzący postępowanie, powinien precyzyjnie wskazać te przesłanki. Norma art. 34 ust. 1 powołanej ustawy pozwala w sytuacji bezspornego przesądzenia w oparciu o art. 33 ust. 1, że dane przedsięwzięcie znacząco oddziałuje na cele ochrony Natura 2000, dopiero przejść do ustalenia przesłanek pozwalających na wydanie zezwolenia na realizację przedsięwzięcia, które może negatywnie wpłynąć na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt. Kumulatywnie muszą być wówczas spełnione dwa warunki. Po pierwsze za realizacją projektowanego przedsięwzięcia przemawia nadrzędny interes publiczny, a w jego ramach wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, po wtóre organ administracji zobowiązany jest ustalić, że brak jest rozwiązań alternatywnych w stosunku do tych zawartych w planowanym przedsięwzięciu. Z kolei, o czym stanowi art. 34 ust. 2 omawianej ustawy, w przypadku gdy znaczące oddziaływanie dotyczy siedlisk i gatunków priorytetowych, zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może zostać udzielone w celu:

1) ochrony zdrowia i życia ludzi;

2) zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego;

3) uzyskania korzystnych następstw o pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska przyrodniczego;

4) wynikającym z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, po uzyskaniu opinii Komisji Europejskiej.

W przepisie art. 34 ust. 1 i 2 wprowadzono wyjątek od zakazu ustanowionego w art. 33, umożliwiający uzyskanie zezwolenia na realizację planu lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1. Z tym, że przepis przewiduje gradację w zależności od tego, czy znaczące oddziaływanie dotyczy siedlisk i gatunków priorytetowych. Zatem, aby ocenić, czy zasadny jest zarzut naruszenia art. 34 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody Sąd pierwszej instancji powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy planowane przedsięwzięcie jest działaniem mogącym, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub proponowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. Wobec tego istotne jest w pierwszej kolejności zweryfikowanie ustaleń organów ochrony środowiska dotyczących tego czy w zasięgu planowanego przedsięwzięcia znajdują się obszary Natura 2000 lub proponowane obszary mające znaczenie dla Wspólnoty. Kwestia ta decyduje bowiem o tym, czy w ogóle w sprawie mogą mieć zastosowanie przepisy dotyczące ochrony tych obszarów. Jeżeli, tak jak w rozpoznawanej sprawie, inwestycja bezpośrednio dotyka obszaru Natura 2000, to aktualizują się zasady ochrony przewidziane w art. 33 i 34 ustawy o ochronie przyrody.

Sąd Wojewódzki trafnie zwrócił uwagę, że w sąsiedztwie przedmiotowej trasy S19, występuje 6 obszarów Natura 2000. To “przedsięwzięcie koliduje z 2 obszarami Natura 2000, tj. Doliną [...] na długości ok. 2,3 km oraz Puszczą[...], gdzie na odcinku 400 m przebiega po granicy ostoi, natomiast pozostałe obszary Natura 2000 nie są przez nie naruszane. (...) W niniejszej sprawie organy środowiskowe uwzględniając również dane i rozważania zawarte w raporcie, prawidłowo ustaliły, że projektowana inwestycja nie będzie znacząco negatywnie oddziaływała na żaden ze wskazanych wyżej obszarów Natura 2000.". Skoro projektowana droga przebiega po granicy obszaru Natura 2000 Puszcza[...], to trudno mówić o znacząco negatywnym oddziaływaniu inwestycji na obszary Natura 2000. Zauważyć trzeba, że w miejscu przejścia przez obszar Natura 2000 Dolina [...] zastosowano rozwiązania, które gwarantują brak znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru, w tym na gatunki będące przedmiotem ochrony. W zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził, że "w przypadku przywołanego przez skarżących przecięcia obszaru o znaczeniu dla Wspólnoty Dolina[...], znaczące negatywne oddziaływanie na ww. obszar, o którym mówi art. 33 u.o.p., nie będzie miało miejsca. Związane jest to z faktem, że ochronie w tym obszarze podlega ekosystem i gatunki związane z doliną rzeczną. Przejście przez dolinę zaplanowano mostem, więc nie dojdzie do fizycznej degradacji zdecydowanej większości obszaru dolinnego rzeki. (...) Dodatkowo, w przypadku przejścia wariantu WS5J przez San, nie dojdzie do naruszenia integralności obszaru Natura 2000, ponieważ planowana przeprawa w wariancie inwestorskim ulokowana została w pobliżu istniejącego mostu kolejowego (co spowoduje o wiele mniejsze oddziaływanie), jak również przecięcie to zostanie wykonane nad doliną rzeki, nie powodując fragmentaryzacji którejkolwiek z części obszaru obejmującego dolinę[...].".

Skarżące Stowarzyszenie zarzuca naruszenia art. 6 ust. 1 i 2 p.o.ś. w związku z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której ze względu na negatywne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie zostały podjęte wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.

Zaznaczyć należy, że przepis art. 6 p.o.ś. ma charakter ogólny, gdyż przewiduje zasady, które mają wymiar powszechny, jako adresowane do wszelkich podmiotów podejmujących jakiejkolwiek działania mogące oddziaływać na środowisko (por. K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2011, s. 48-50). Stanowi on, że kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1) oraz - gdy to negatywne oddziaływanie nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, do tego, by kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2). Zasady te, określane w doktrynie jako zasady prewencji i przezorności (por. P. Korzeniowski, Zasady prawne ochrony środowiska, Łódź 2010, s. 269), ze względu na swoją generalną postać są konkretyzowane poprzez przepisy składające się na szeroko rozumiane prawo ochrony środowiska. W efekcie ich przestrzeganie powinno być rozpatrywane przede wszystkim w kontekście zachowania wynikających z tych przepisów szczegółowych reguł korzystania ze środowiska oraz zapewnienia jego ochrony. Do przepisów mających na celu zagwarantowanie i zapewnienie zasad w działalności inwestycyjnej lub stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy innej łączącej się z ingerencją w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu należy również regulacja dotycząca ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko lub na obszar Natura 2000. Oceny oddziaływania na środowisko lub na obszar Natura 2000 postrzegane są jako podstawowy instrument w tej materii, ze względu na swoją rolę prewencyjną, polegającą na zapobieganiu niekorzystnym wpływom na środowisko na najwcześniejszym etapie przedsięwzięcia, a nie na likwidacji ich skutków (por. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 65). Tym samym naruszenie tych zasad w toku procedury w przedmiocie tego rodzaju ocen stanowi konsekwencję naruszenia przepisów szczególnych normujących przesłanki i tryb przeprowadzenia tej procedury. Zarzut odniesiony do art. 6 p.o.ś. powinien być więc formułowany w powiązaniu z tymi przepisami prawa ochrony środowiska, które rozwijają ustanowione w nim ogólne zasady w danym przypadku, i tylko w takim powiązaniu, przez pryzmat tych ostatnich przepisów, może być rozpoznawany (zob. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 3033/13, LEX nr 2091971).

W ocenie Naczelnego Sądu Admnistracyjnego strona skarżąca nie powiązała zarzutu naruszenia art. 6 p.o.ś. ze szczegółowymi normami ustawy rozwijającymi wyrażone w nim zasady. Podnieść należy, że wbrew stanowisku strony skarżącej w przedmiotowej sprawie przepisy art. 6 ust. 1 p.o.ś. zostały zastosowane, ponieważ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nałożono szereg środków zapobiegawczych negatywnemu oddziaływaniu na środowisko. Natomiast w kwestii zasady przezorności określonej w art. 6 ust. 2 strona skarżąca nie wskazała, jakie negatywne oddziaływania nie zostały rozpoznane w raporcie, ani też jakie środki zapobiegawcze miałyby zostać w tej sytuacji zastosowane. Sąd Wojewódzki trafnie bowiem uznał, że: “zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ocenę stopnia wpływu planowanej inwestycji na obszary Natura 2000. Także wiedza specjalistyczna zarówno RDOŚ w[...], jak i GDOŚ, pozwala na przeprowadzenie szczegółowej i dokładnej oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, w tym na obszary Natura 2000". Nie może być zatem w tej sytuacji mowy o braku pełnego rozpoznania negatywnego oddziaływania na środowisko.

W tym stanie rzeczy skoro skargi kasacyjne nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.