Postanowienie NSA, sygn. akt GZ 73/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 20 września 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 lipca 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 234/04 w sprawie ze skargi E. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 12 marca 2004 r. sygn. akt [...] w przedmiocie określenia długu celnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpatrzenia.


UZASADNIENIE

P O S T A N O W I E N I E

Dnia 20 września 2004 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie:

Sędzia NSA - Kazimierz Brzeziński

po rozpoznaniu w dniu 20 września 2004 r.

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

zażalenia E. F.

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

z dnia 30 lipca 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 234/04

w sprawie ze skargi E. F.

na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu

z dnia 12 marca 2004 r. sygn. akt [...]

w przedmiocie określenia długu celnego

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpatrzenia.

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z 2 czerwca 2004 r. E. F. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego twierdząc, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, ponieważ jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Podała, że zamieszkuje w mieszkaniu spółdzielczym wspólnie z lokatorem – Wojciechem Wódkowskim, który pracuje na ½ etatu i otrzymuje wynagrodzenie miesięczne netto w wysokości 380 zł. Wyjaśniła, że w mieszkaniu zameldowany jest także jej syn Rafał, który w związku z odbywaną nauką czasowo przebywa poza domem. Stwierdziła, że wynagrodzenie uzyskiwane przez współlokatora oraz dochody osiągane z prac dorywczych wystarczają na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb. Wnioskodawczyni podała, że jej syn po osiągnięciu 25 lat utracił prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcu oraz że wraz z synem jest współwłaścicielką samochodu marki W-Corrado z 1990 r., stanowiącym spadek po zmarłym mężu, a także, że otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 195 zł miesięcznie, obejmujący ryczałt na zakup opału w wysokości 13 zł oraz należność dla zarządcy w wysokości 182 zł.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy uznając, że w podobnej, bądź gorszej sytuacji materialnej, jak sytuacja wnioskodawczyni, znajduje się obecnie wiele rodzin w Polsce i stwierdził, że przyznany wnioskodawczyni z dniem 1 lipca 2004 r. dodatek mieszkaniowy w kwocie 195 zł z całą pewnością pozytywnie wpłynie na jej budżet domowy.

Sąd stwierdził także, że nie ma potrzeby ustanowienia dla wnioskodawczyni radcy prawnego, ponieważ sprawa ze skargi wnioskodawczyni nie jest skomplikowana pod względem faktycznym i prawnym.

Od powyższego postanowienia wnioskodawczyni wniosła sprzeciw, wnosząc o jego uchylenie, przyznanie jej prawa pomocy, rezygnując jednocześnie z zawartego we wniosku żądania w przedmiocie ustanowienia radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy stwierdzając, że w sposób niewiarygodny przedstawiła ona swoją sytuację materialną i rodzinną, wykazując nadwyżkę wydatków (451,58 zł) nad osiąganymi dochodami (380 zł plus nieokreślona wartość prac dorywczych), co zdaniem tego Sądu wskazuje, że skarżąca może posiadać nieujawnione źródło dochodów, o czym świadczy treść decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy, w której wskazano, że gospodarstwo domowe skarżącej składające się z trzech osób osiąga miesięczny dochód w wysokości 991,24 zł. Okoliczność, iż większa część przyznanego skarżącej dodatku mieszkaniowego będzie przekazywana na konto zarządcy (spółdzielni mieszkaniowej) – zdaniem Sądu I instancji – oznacza, że skarżąca nie będzie musiała pokrywać kosztów utrzymania mieszkania w tej wysokości, co poprawi jej budżet domowy, a zaoszczędzone środki będzie mogła wykorzystać na inne cele.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżąca zarzuciła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo ustalił, że przedstawiła ona swoją sytuację materialną w sposób niewiarygodny, wyjaśniając, że jej syn tylko do kwietnia br. otrzymywał rentę rodzinną, oraz że przy ustalaniu wysokości dodatku mieszkaniowego wzięto pod uwagę liczbę osób faktycznie zameldowanych w mieszkaniu i fakt pobierania renty przez syna w marcu i kwietniu 2004 r. Skarżąca stwierdziła, że dochody współlokatora (380 zł) i dodatek mieszkaniowy muszą wystarczyć na przeżycie, a prace dorywcze w postaci np. skopania ogródka, skoszenia trawnika, czy umycia okien sąsiadom uzupełniają domowy budżet do wysokości wydatków na utrzymanie, które skarżąca określiła na kwotę 451,58 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Użyte w powołanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.

Sąd I instancji uznał, że przesłanka ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ skarżąca w sposób niewiarygodny przedstawiła swoją sytuację materialną i rodzinną, gdyż podane przez nią dane dotyczące wysokości wydatków i dochodów wskazują na to, że skarżąca może posiadać nieujawnione źródło dochodów. Zajmując takie stanowisko, Sąd I instancji nie rozważył w sposób wszechstronny oświadczenia strony zawartego we wniosku i nie dokonał wystarczającej oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Skarżąca podała we wniosku, że dochody jakie osiąga z prac dorywczych łącznie z dochodami współlokatora wystarczają tylko na pokrycie wydatków wynoszących około 500 zł. Treść tego oświadczenia – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżąca posiada nieujawnione źródło zapewniające jej wyższe dochody, niż podane we wniosku o przyznanie pomocy sądowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla oceny możliwości płatniczych skarżącej nie ma istotnego znaczenia kwestia przyznanego stronie dodatku mieszkaniowego ze względu na jego wysokość i fakt, że w przeważającej części przekazywany jest on zarządcy, a tylko minimalną kwotę na zakup opału otrzymuje strona.

Wskazując na podaną w decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego kwotę dochodu przypadającego na gospodarstwo domowe skarżącej (991 zł), Sąd I instancji nie ustosunkował się do twierdzenia skarżącej, iż w sumie tej uwzględniono rentę otrzymaną przez syna skarżącej, który utracił prawo do jej pobierania w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Dokonując oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej, Sąd I instancji z naruszeniem art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ustosunkował się do wszystkich dowodów powołanych przez skarżącą, a w szczególności nie ocenił wyciągu z konta bankowego (k. 25) oraz oświadczenia skarżącej dotyczącego posiadanych składników mienia (współwłasność samochodu) i nie ustalił, czy okoliczności te mają znaczenie dla zdolności płatniczej skarżącej i złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpatrzenia.

Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwie stronę do jednoznacznego sprecyzowania treści żądania zawartego we wniosku, zmienionego w sprzeciwie i zażaleniu oraz dokona ponownego wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich dowodów i okoliczności dotyczących rzeczywistej sytuacji materialnej strony i w razie potrzeby wezwie stronę do przedłożenia dodatkowych dowodów uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

W zależności od wyników tego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny weźmie również pod uwagę, że instytucja "prawa pomocy" wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu, które zapewnia osobie znajdującej się w trudnych warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych.