Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 701/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2e, art. 64 pkt 5, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 119, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej k.p.a., oraz art. 8 ust. 3 i 4, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 2d, art. 62, art. 63, art. 106 ust. 1, 4 i 6, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019r., poz. 1507 ze zm.), zwanej u.p.s. - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł.- Z-cy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] r. ustalającą opłatę L. S. za pobyt matki E. S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. w wysokości 2.283,50 miesięcznie od dnia 1 października 2019r.

W uzasadnieniu tej decyzji - Kolegium wskazało, że E. S. od dnia 1 marca 2019r. jest obowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt w placówce w wysokości 654,50 zł. Opłata w wysokości 70% swojego dochodu (E. S.) nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 20, który od dnia 1 kwietnia 2019r. wynosi 2.938,00 zł.

Kolegium wyjaśniło także, że L.S. jest córką (zstępną) E. S., a ostatni jej adresem pobytu znany organowi I instancji to S. ul. A 24 m. 9 i w związku z tym pod ten adres MOPS w Ł. wysłał pismo z dnia 17 października 2019r. z prośbą o skontaktowanie się z pracownikiem socjalnym MOPS w S. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Z uwagi na niepodjęcie przez skarżącą w dniu 6 listopada 2019r. korespondencji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w tej sprawie, czego skutkiem jest nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego i niemożność ustalenia sytuacji dochodowej w rodzinie L. S., w myśl art. 61 ust. 2e u.p.s., wysokość opłaty została ustalona w drodze umowy w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

Kolegium wskazało, że umowę sporządzoną dnia 5 grudnia 2019r. wraz z pismem z dnia 5 grudnia 2019r. wysłano na dotychczasowy adres pobytu skarżącej; jednakże do dnia 3 stycznia 2020r. nie podjęła ona przesyłki. Pismem z dnia 16 października 2019r. organ pomocowy otrzymał informację z Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA w W. przy ul. B 10, iż skarżąca zameldowana jest na pobyt stały w D. przy ul. C 25B gm. B. Wobec tego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. pismem z dnia 05 lutego 2020r. zobowiązał L. S. do zgłoszenia się do MOPS w B. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jednak skarżąca nie nawiązała kontaktu w przedmiotowej sprawie.

W tych okolicznościach - Kolegium stwierdziło, że skarżąca jest obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 2.283,50 zł m-cznie od dnia 1 października 2019r., przesyłano jej dwa egzemplarze umowy sporządzone w dniu 19 marca 2020r., o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Ł. E.S. z prośbą o ich podpisanie oraz zwrot egzemplarza z trzema pieczątkami. Umowa ta została doręczona skarżącej w dniu 27 marca 2020r. wraz z pismem z dnia 19 marca 2020r., ale nie została podpisana przez skarżącą.

Kolegium stwierdziło także, że na powstanie obowiązku odpłatności nie wpływa osobisty stosunek osoby potencjalnie zobowiązanej względem mieszkańca d.p.s. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie opłaty nie ma bowiem zastosowania art. 1441 zd. pierwsze Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do domu pomocy społecznej. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej. Zobowiązany do ponoszenia opłaty może ubiegać się o zastosowanie instytucji zwolnienia z opłaty przewidzianej w art. 64 u.p.s., a postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości.

W ocenie Kolegium, ewentualnie postępowanie w przedmiocie zwolnienia z całkowitego lub częściowego ponoszenia kosztów może być wszczęte dopiero, gdy decyzja ustalająca wysokość opłaty stanie się ostateczna. Rozstrzygnięcie o zwolnieniu od opłat jest bowiem rozstrzygnięciem następczym wobec określenia wysokości odpłatności i zobowiązania do ponoszenia tych kosztów.

Skargę na tą decyzję złożyła L.S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie:

- art. 42 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie korespondencji w sprawie skarżącej w miejscu jej zamieszkania pod adresem: ul. A nr 24/[...], [...] S., co wyłączyło możliwość czynnego udziału skarżącej w postępowaniu w myśl art. 10 § 1 k.p.a.,

- art. 7 k.p.a. w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej, przez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mających na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

- art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

- art. 9 k.p.a. przez naruszenie obowiązków należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz art. 77 k.p.a. przez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 107 k.p.a. przez niezrozumiałe i niepoparte dowodami uzasadnienie faktyczne decyzji,

2. naruszenie art. 64 pkt. 5 u.p.s. w zw. z art. 1441 k.r.o. mając na względzie, że skarżąca skutecznie uchyliła się od obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki E. S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. ustalonego z mocą wsteczną w wysokości 2.283,50 zł miesięcznie od dnia 1 października 2019r., skoro przebywała w rodzinie zastępczej.

Mając na uwadze te zarzuty pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniosła, że skarżąca na skutek okoliczności od siebie niezależnych nie wzięła udziału w rodzinnym wywiadzie środowiskowym. Skarżąca zamieszkuje wspólnie z partnerem K., M. i dziećmi: J.M. (urodzoną w dniu [...] lutego 2011r.) oraz K. M. (urodzoną w dniu [...] lipca 2013r.) pod adresem: ul. A nr 24/[...], [...] S.. Częściowo korespondencja w sprawie nie była kierowana na adres zamieszkania skarżącej, lecz pod adres: ul. C nr 25B, [...] D., gdzie mieszkają D. W.-M. i A.M. - niegdysiejsza rodzica zastępcza skarżącej. Skarżąca jest zameldowana w D., ponieważ nie może uzyskać zameldowania w S.. Umowa najmu jest zawierana jedynie na pół roku, a następnie przedłużana.

Zdaniem pełnomocnik, gdyby skarżąca została należycie poinformowana o konieczność podania adresu zamieszkania, to miałaby możliwość czynnego udziału w sprawie i w szczególności wzięłaby udział w rodzinnym wywiadzie środowiskowym w miejscu swojego zamieszkania w S..

Podniosła również, że z przyczyny panującej pandemii koronawirusa skarżąca nie nawiązała kontaktu z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w B., aby wyjaśnić okoliczności dotyczące jej sytuacji osobistej i majątkowej. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wskazała, że organ przesłał do skarżącej umowę nie wyjaśniając w sposób zrozumiały skutków zawarcia umowy lub jej nie zawarcia. Skarżąca w żaden sposób nie unikała udziału w wywiadzie.

Skarżąca nie posiadała dostatecznej wiedzy dotyczącej w szczególności przekazywania informacji o zmianie swojego miejsce zamieszkania w myśl art. 41 k.p.a.

Pełnomocnik podniosła również, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374) - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 568) w okresie od dnia 14 marca 2020r. do 24 maja 2020r. zawieszeniu uległy w szczególności terminy w postępowaniach administracyjnych.

Następnie pełnomocnik skarżącej wskazała, że w odwołaniu podniesiono, że E. S. nie wychowywała skarżącej i nigdy nie łożyła na jej utrzymanie. Po rozwodzie rodziców skarżąca zamieszkała ze swoim ojcem, a E. S. nie interesowała się swoją córką L. S., jej zdrowiem, postępami w edukacji i nie utrzymywała z nią kontaktów. W okresie 2006 – 2009r. skarżąca przebywała w rodzinie zastępczej i do 2018r. jej matka nie kontaktowała się z nią. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Ł. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt [...] D.W.-M. i A.M. zostali ustanowieni rodziną zastępczą (spokrewnioną) dla małoletniej L S.. Dowidzi tego też decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania.

Pełnomocnik wyjaśniła również, że Ł. S. (brat skarżącej) po ukończeniu 18. roku życia zamieszkiwał z E. S., do czasu, kiedy E. S. trafiła do domu opieki społecznej. Ł. S. znęcał się nad matką, zmuszał ją do żebrania, aby mieć środki na narkotyki. Ł.S. mieszka w Ł. przy ul. D nr 33/[...]. Obecnie w żaden sposób nie jest pociągnięty do odpowiedzialności za pobyt E. S. w domu pomocy społecznej.

Pełnomocnik skarżącej podniosła, że od ponad roku rodzina skarżącej utrzymuje się z jednego wynagrodzenia, które uzyskuje K.M. (świadczenie od początku pandemii wynosi 2.500 zł netto) i wobec tego wykonanie decyzji nakładającej obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt E.S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. w wysokości 2.283,50 zł spowodowałoby szkodę.

Zdaniem pełnomocnik, skarżąca uchyliła się od wykonania wobec E.S. obowiązku alimentacyjnego jako sprzecznego z zasadami współżycia społecznego. Dla rozstrzygania przedmiotowych spraw nie powinny pozostawać obojętne więzi rodzinne występujące między zobowiązanym do opłaty a mieszkańcem domu pomocy społecznej.

W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Kolegium nie naruszyło bowiem przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, w szczególności normującego obowiązek ponoszenia przez zstępną osoby umieszczonej w domu pomocy społeczne opłaty, postępowanie dowodowe i wyjaśniające oraz o doręczeniach pism urzędowych.

Rozpoznając wniesioną w tej sprawie skargę – Sąd zauważa, że organy obu instancji w sposób wszechstronny i kompleksowy poczyniły ustalenia na relewantną prawnie okoliczność ciążącego na skarżącej obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, a skarżąca – prawidłowo zawiadamiana i wzywana do kontaktu z organem pomocowym – nie podjęła współpracy z organami, co niewątpliwie miało kluczowe znaczenie dla ustalenia wysokości ustalonej opłaty za ten pobyt. Skarżąca była też należycie informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy, zwłaszcza zaś o zasadach ustalenia wysokości opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej i skutkach zaniechania współdziałania z organem pomocowym (pismo organu pomocowego w S. z dnia 18 lutego 2019r., odebrane osobiście przez skarżącą 27 lutego 2019r., pismo organu pomocowego w S. z dnia 12 czerwca 2019r., nieodebrane przez skarżącą, pismo organu pomocowego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2019r., zawierające także umowę, nieodebrane przez skarżącą, pismo organu pomocowego w Ł. z dnia 19 marca 2020r., odebrane przez ojca zstępczego). Analiza akt administracyjnych nie pozwala zatem podzielić zarzut skargi i argumentacji jej uzasadnienia, że skarżąca nie miała zapewnionego czynnego udziału w postępowania z uwagi na niedoręczanie jej korespondencji na adres zamieszkania, a organy nie przeprowadziły wszechstronnego postępowania dowodowego. Wbrew tym twierdzeniom organ pomocowy wysłał do skarżącej prośbę o kontakt celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i przedstawienia sytuacji rodzinnej i finansowej, zarówno pod adresem skarżącej w S., jak i adresem jej zameldowania (od 2007r.) w D.. Również na oba te adresy – wobec biernej postawy skarżącej – przesłał umowę o ustaleniu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Dodać należy, że korespondencję na adres w D. organ przesłał wyłącznie z tego względu, że skarżąca – choć pierwotnie odbierała kierowaną do niej do S. korespondencję, lecz na nią nie reagowała – przestała odbierać i wracała ona do organu z adnotacją nie podjęto w terminie. Z akt wynika, iż skarżąca w 2019r. do grudnia odbierała korespondencję. Począwszy od grudnia 2019r. przestała odbierać kierowaną na jej adres w S. korespondencję, zarówno dotyczącą wywiadu środowiskowego, informacyjną, jak i zawierającą umowę w sprawie opłat. Przesłana natomiast na adres zameldowania skarżącej w D. tożsama korespondencja została odebrana przez jej ojca zastępczego w dniu 27 marca 2020r., a decyzja pierwszoinstancyjna - w dniu 15 czerwca 2020r. Okoliczność przekazania skarżącej tej korespondencji nie budzi najmniejszej wątpliwości. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wszak przyznała otrzymanie umowy, a więc i informacji o zasadach ustalenia wysokości opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Wobec takiej pasywnej postawy skarżącej w ustaleniu jej sytuacji rodzinnej i finansowej oraz okoliczności mających wpływ na ustalony obowiązek nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania prawidłowości poczynionych przez organ ustaleń faktycznych. Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi podstawowy i obligatoryjny dowód przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodowego i jest – jak wyjaśniło Kolegium w zaskarżonej decyzji – szczególnym środkiem dowodowym. Z jego przeprowadzeniem ustawodawca wiąże określone konsekwencje, które w zależności od okoliczności danej sprawy mogą być szczególnie korzystne dla zobowiązanego. Skarżąca uchylając się od kontaktu z organem pomocowym i uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu rodzinnego zatem sama pozbawiła się możliwości przedstawienia tych okoliczności, a tym samym i wpływu na wysokość ustalonej opłaty. Taka postawa skarżącej jest jak można domniemywać wynikiem błędnego przyjęcia przez nią, że skoro matka nie interesowała się nią, nie łożyła na jej utrzymanie, a ona sama przebywała w rodzinie zastępczej w okresie 2006-2009 i złożyła w trybie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oświadczenie o uchyleniu się od obowiązku ponoszenia tej opłaty, to jest automatycznie zwolniona z obowiązku ponoszenia spornej opłaty bez konieczności współdziałania z organem pomocowym. Tymczasem ustawodawca na wypadek braku współdziałania zobowiązanego do ponoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, w tym odmowy sporządzenia wywiadu środowiskowego czy odmowy podpisania umowy lub nie zareagowania na doręczoną umowę, o czym organ informował skarżącą w wysyłanych wielokrotnie pismach, a odebranych pierwotnie przez skarżącą, przewidział w art. 61 ust. 2e u.p.s. zasady ustalenia opłaty. Stosownie bowiem do tego przepisu "w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2". Powyżej przedstawione okoliczności nie pozwalają uwzględnić argumentu uzasadnienia skargi, że skarżąca nie miała zapewnionego czynnego udziału w postępowaniu, a z uwagi na pandemię jej zakres aktywności uległ znacznemu ograniczeniu. Skarżąca zdaje się nie dostrzegać tego, że postępowanie w tej sprawie toczyło się już od początku 2019r., na co wskazują choćby daty wskazanych pism organów pomocowych kierowanych do skarżącej. Tymczasem pandemia została ogłoszona 13 marca 2020r,, a więc rok później. Nie można więc przyjąć, że właśnie z uwagi na pandemię skarżąca nie nawiązała kontaktu z organem pomocowym. Wręcz przeciwnie było to spowodowane przekonaniem skarżącej, że nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec macierzystej matki z uwagi na jej pobyt w rodzinie zastępczej. Bez znaczenia dla wyniku tej sprawy jest też argument skarżącej o niewyjaśnieniu jej w sposób zrozumiały skutków zawarcia umowy lub jej nie zawarcia. Wbrew tej argumentacji informacja o skutkach nie zawarcia umowy była kompletna, zrozumiała dla człowieka mającego przeciętną wiedzę o świecie i posługującego się potocznym językiem polskim w dostatecznym stopniu. Dotychczasowa postawa skarżącej, jak i jej przekonanie o braku obowiązku alimentacyjnego dowodzi natomiast rzeczywistych intencji skarżącej. Ponadto skarżąca mogła zwrócić się do organu z prośbą o wyjaśnienie jej wątpliwości, jeśli rzeczywiście – jak obecnie podnosi – nie zrozumiała w pełni skutków niepodpisania umowy. Nie jest również trafny argument o braku dostatecznej wiedzy co do przekazywania informacji o zmianie miejsca zamieszkania. Z akt administracyjnych i sądowych wynika niewątpliwie, że przez cały okres prowadzenia postępowania, z wyjątkiem wakacji w 2020r., skarżąca przebywała pod adresem w S., gdzie jednak odbierała korespondencję organów pomocowych. Również korespondencję wysłaną na adres rodziców zastępczych ostatecznie odebrała i z nią się zapoznała. To nie pozwala przyjąć, iż w skutek wadliwego doręczenia miała ograniczony czynny udział w postępowaniu bez własnej winy. Dodać li tyko można, że w skardze i odwołaniu, a także pełnomocnictwie podaje adres do doręczeń w S., a więc ten adres, na który organy kierowały całą korespondencję urzędową. Na stemplu pocztowym nadania przez skarżącą korespondencji urzędowej również widnieje zapis "S.". Potencjalna zmiana adresu zamieszkania skarżącej, choćby czasowa, przy licznie kierowanej do skarżącej korespondencji, tożsamej treści, nie miałaby zatem, gdyby nawet rzeczywiście miała miejsce, wpływu na prawa skarżącej jako strony postępowania. Skarżąca wszak ostatecznie zapoznała się z treścią pisma organu i umową, otrzymała decyzję, złożyła od niej w terminie odwołanie, a także skargę. Nie jest natomiast zrozumiały argument skargi o zawieszeniu w okresie 14 marca – 24 maja 2020r. terminów w postępowaniu administracyjnym. Poza powołaniem się na tą okoliczność skarżąca nie podała żadnych argumentów, wskazujących na wadliwość decyzji wobec tej okoliczności.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi normatywne. Kolegium przestawiło w nim zarówno stan faktyczny i prawny, jak i ustalone relewantne prawnie okoliczności faktyczne. Motywy decyzji są jasne i konsekwentne, a co istotne pozwoliły na sformułowanie zarzutów tak o charakterze procesowym, jak i materialnym, co bez wątpienia byłoby niemożliwe, gdy uzasadnienie to zawierało istotny deficyt. Wadliwości decyzji w tym aspekcie skarżąca upatruje – jak można domniemywać – w niewskazaniu wszystkich okoliczności faktycznych. Podnieść jednak trzeba, że zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego określa norma materialnoprawna. Skoro zaś w tej sprawie skarżąca nie podjęła kontaktu i współpracy z organem pomocowym, to tym samym uniemożliwiła ustalenie wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Organ obiektywnie to oceniając nie miał szansy aby te okoliczności uwzględnić przy rozstrzyganiu sprawy. Odpowiedzialności za ten stan rzeczy nie można obecnie przerzucać na organ.

Sąd podnosi nadto, że dla skuteczności skargi opartej na zarzucie naruszenia prawa procesowego nie wystarczy wskazanie naruszonych przepisów, lecz konieczne jest również wskazanie wpływu zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy. Nie każde bowiem naruszenie prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji, lecz jedynie takie, które miało istotny wpływ na treść tej decyzji. Skarżąca kasacyjnie – poza wskazaniem naruszenia ogólnych norm procesowych – nie podała żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na proceduralną wadliwość zaskarżonej decyzji. Wadliwości takiej Sąd nie dostrzega też z urzędu, co czyni skargę w tym aspekcie nie mającą usprawiedliwionej podstawy prawnej.

Sąd nie stwierdził też naruszenia w tej sprawie przez organy art. 64 pkt 5 u.p.s. Choć skarga zasadniczo sprowadza się do argumentów dotyczących niezastosowania tegoż przepisu do skarżącej, to trzeba pamiętać, że było to konsekwencją braku współdziałania skarżącej z organem pomocowym. Wobec tego rozważania Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do stosowania tegoż przepisu, a ściślej w odrębnym postępowaniu dotyczącym zwolnienia z ustalonej już opłaty, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Jak bowiem stanowi ten przepis "osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu". Zastosowanie tegoż przepisu ustawodawca pozostawił uznaniu organu pomocowego i uzależnił rozważanie w ogóle zwolnienia z opłaty od łącznego spełnienia przesłanek, a mianowicie złożenia takiego wniosku przez zobowiązanego do ponoszenia opłaty, przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz przedłożenia orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu. Poza tym zwolnienie to może być całkowite lub częściowe. Przesłanki zastosowania zwolnienia nie zostały spełnione w tej sprawie, skarżąca nie zgodziła się na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z akt nie wynika też by złożyła w tym postępowaniu wniosek o zwolnienie z opłaty, spełniający ustawowe wymogi formalne. Ze skargi wynika natomiast, że oczekuje zwolnienia z opłaty z uwagi na pobyt w rodzinie zastępczej, co mają potwierdzać przywołane judykaty w przedmiocie zwolnienia z opłaty (nie zaś w przedmiocie jej ustalenia), a okoliczność tą traktuje arbitralnie i kategorycznie.

W konsekwencji okoliczności faktycznych tej sprawy organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość opłaty za pobyt matki skarżącej w domu opieki społecznej w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

dc