Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 527/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 207 ust. 2, 200 ust. 3, 5,
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 7,77par. 1, 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200,205,145par. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi D. L.-H. na decyzję Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu S. na rzecz skarżącej D. L. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii decyzją nr [...] z dnia [...] r. odmówił D. L.-H. przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu organ ten wskazał, że wniosek o przyznanie stypendium został sprawdzony pod względem formalnym i merytorycznym, a następnie pozytywnie zaopiniowany przez Doktorancką Komisję Stypendialną Wydziału. Następnie wyjaśniono, że Wydział w drodze pisemnego oświadczenia zadeklarował, iż w roku akademickim [...] żadnemu z uczestników studiów doktoranckich na Wydziale [...] nie zostaną przyznane stypendia doktoranckie. Podkreślono również, ze decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy i Rektor nie jest związany pozytywną opinią Doktoranckiej Komisji Stypendialnej Wydziału.

Podsumowując, organ wyjaśnił, że przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...] przez rektora jest brak rekomendacji ze strony organu zarządzającego Wydziałem – Dziekana Wydziału, dodając jednocześnie, że w Uniwersytecie S. środki finansowe na stypendia doktoranckie są wydzielone ze środków znajdujących się w dyspozycji podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni, czyli poszczególnych wydziałów, prowadzących studia doktoranckie. W związku z powyższym, wiążącą dla Rektora Uczelni przesłanką przyznania, bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego jest rekomendacja Dziekana Wydziału, jako organu odpowiedzialnego za jego gospodarkę finansową. W przedmiotowej sprawie wystąpił brak takiej rekomendacji, co stanowiło podstawę wydania decyzji odmownej.

Po zapoznaniu się z decyzją, D. L. - H. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii S. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r., nr sprawy [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz.1257 ze zm.), zwaną dalej "K.p.a.", w zw. z art. 207 ust. 2, art. 200 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), § 12 ust. 1, § 13 ust. 2 oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696), § 1 ust. 2, § 2 ust. 1 i ust. 2, § 9 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 Procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. w roku akademickim [...], stanowiącej załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia w życie Procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. w roku akademickim [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania Rektor uczelni jako organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając przy tym na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl przepisów § 44 pkt 2 i pkt 5 uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu S. z dnia [...] r. Statut Uniwersytetu S. , Rektor piastując najwyższą godność na Uniwersytecie sprawuje nadzór nad prowadzeniem gospodarki finansowej w Uniwersytecie, dbając o przestrzeganie przez zobowiązane organy uczelni zasad gospodarki, ustalonych przez Senat uczelni.

Odnosząc się do zarzutów doktoranta dotyczących "obrazy przepisów prawa procesowego" organ wyjaśnił, że za bezzasadny uznał zarzut obrazy art. 6 k.p.a. w zw. z § 12 i § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich oraz Procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. w roku akademickim [...], stanowiącej załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 21 września 2017 r., wyjaśniając, że z treści przepisu art. 6 k.p.a. jednoznacznie wynika, iż w toku postępowania organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organ odwoławczy ustalił, iż w przedmiotowej sprawie procedura postępowania w pierwszej instancji przebiegała prawidłowo. Rektor wskazał, iż organ w pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i nie naruszył zasady legalizmu poprzez "zwrócenie się do Dziekana Wydziału [...] o wyrażenie stanowiska w sprawie przyznania bądź nie przyznania stypendium doktoranckiego doktorantom Wydziału". Rektor mógł bowiem zwrócić się bezpośrednio do Dziekana Wydziału, który dysponuje środkami finansowymi przeznaczonymi m.in. na kształcenie doktorantów tego Wydziału - o przekazanie ogólnej informacji o sytuacji finansowej Wydziału, o posiadanych środkach i ich celu na wypłatę (bądź nie) stypendiów doktoranckich oraz informacji, jaką liczbę stypendiów doktoranckich wskazana jednostka organizacyjna uczelni zamierza przeznaczyć dla doktorantów swojego Wydziału w roku akademickim [...] i taką informację uzyskał. Podkreślił również, że Rektor ma prawo na każdym etapie postępowania współdziałać z różnymi organami uczelni, jeżeli uzna to za konieczne dla dobra sprawy.

Co do zasady, Rektor zgodził się ze stanowiskiem doktoranta, iż zgodnie z przepisami § 12 ust. 1 oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia MNiSW, a także § 9 ust. 1 i ust. 2 Procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. w roku akademickim [...], wyłączną kompetencję do przedstawienia uzasadnionej propozycji przyznania albo odmowy przyznania stypendium doktoranckiego posiada Doktorancka Komisja Stypendialna danej jednostki organizacyjnej uczelni, czyli Wydziału. Przy czym pamiętać również należy, iż rekomendacja Doktoranckiej Komisji (rozumiana jako opinia pozytywna czy negatywna), nie wiąże Rektora uczelni. Jedynym celem Komisji jest przedstawienie uzasadnionej opinii i przyznanie punktów we wnioskach doktorantów, a nie podjęcie decyzji ostatecznej o przyznaniu bądź nie przyznaniu stypendium.

W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie, wiadomość przekazana na prośbę Rektora przez Dziekana Wydziału posiadała walor informacyjny. Z treści pisma wynika konkretna informacja, która w konkretnym przypadku nie była dla Rektora uczelni ani wiążąca, ani rozstrzygająca, nie była ani opinią (rozumianą jako rekomendacja), ani zgodą, ani nawet konkretnym stanowiskiem innego organu w świetle przepisów art. 106 k.p.a. Nie miała również na celu podważać opinii (rekomendacji) wydanej przez Doktorancką Komisję Stypendialną, jako niezależnego organu opiniotwórczego.

Organ odwoławczy podkreślił, że ostateczną decyzję w sprawie przyznania bądź nie przyznania stypendium doktoranckiego podejmuje w uczelni Rektor, na podstawie przepisów art. 200 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, § 12 ust. 1 rozporządzenia MNiSW oraz § 4 ust. 1 Procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. w roku akademickim [...].

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego nieudostępnienia stronie postępowania "pisemnego oświadczenia Dziekana Wydziału [...] zawierającego stwierdzenie, że w roku akademickim [...] na Wydziale [...] nie będzie żadnemu z doktorantów wypłacane stypendium doktoranckie", zaliczonego jako dowód w sprawie, a tym samym naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a, organ uznał go za nieuzasadniony, wskazując, że dokument ten został skarżącej przedstawiony przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił bowiem, że przed otrzymaniem zaskarżonej decyzji w sprawie, czyli w toku niezakończonego jeszcze postępowania w pierwszej instancji, doktorantka na spotkaniu w dniu 7 lutego 2018 r. z Prorektorem ds. Studenckich, została zapoznana z pismem Dziekana Wydziału i przedstawiła organowi swoje stanowisko, zatem wypowiedziała się na temat sprawy jeszcze przed otrzymaniem decyzji.

W przedmiocie zarzutu naruszenia przez organ przepisów art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i przyjęcie zasady, iż żadnemu z doktorantów Wydziału [...], od roku akademickiego [...], nie przyznano stypendium doktoranckiego, organ odwoławczy wywiódł, iż przeanalizował ponownie całość sprawy i prawidłowość postępowania w sprawie stypendium doktoranckiego na Wydziale [...], biorąc pod uwagę wyłącznie rok akademicki [...], ponieważ właśnie w tym roku akademickim doktorantka zainicjowała postępowanie w pierwszej instancji, a następnie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podkreślił, że w każdym roku akademickim Rektor uczelni zanim podejmie ostateczną decyzję w sprawie przyznania bądź nie przyznania stypendium, dokładnie analizuje wszystkie aspekty sprawy, ustala z pomocą Doktoranckiej Komisji czy doktoranci spełnili wymagane kryteria, uzyskuje opinię Doktoranckiej Komisji oraz informacje ze strony Dziekana na temat sytuacji finansowej Wydziału. Kwestia tego, czy w latach poprzednich zostały przyznane stypendia doktoranckie doktorantom Wydziału [...], czy też nie, nie ma znaczenia w aspekcie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę, przeanalizował tryb postępowania organów na poszczególnych Wydziałach US i stwierdził, iż wszyscy doktoranci, którzy ubiegali się o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...], a których wnioski zostały przeanalizowane przez Doktoranckie Komisje stypendialne poszczególnych Wydziałów US, zostali w okolicznościach niniejszej sprawy potraktowani "równo, według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących".

Organ podkreślił, że wszystkie wnioski doktorantów zostały przeanalizowane i rozpatrzone pod kątem spełnienia wymogów prawnych i wszystkim doktorantom poszczególnych lat studiów, którzy złożyli wnioski o stypendium, przyznano za ich ubiegłoroczne osiągnięcia naukowe - stosowne punkty, wg tych samych, obiektywnych kryteriów, określonych w Procedurze oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. roku akademickim [...]. Jednakże istota i charakter poszczególnych Wydziałów (odmienna specyfika dziedzin i dyscyplin naukowych) są właściwie nieporównywalne, co z kolei uniemożliwia porównanie osiągnięć naukowych doktorantów z różnych wydziałów poprzez proste zestawienie liczby punków.

Zdaniem organu odwoławczego, prawodawca celowo wskazał w przepisie § 12 ust. 1 rozporządzenia MNiSW na prawidłowość, iż stypendium doktoranckie przyznaje w uczelni Rektor, ale dopiero po zaopiniowaniu wniosków przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni. Wskazuje się przy tym, iż Uniwersytet S. posiada kilka wydziałów i każda z Komisji Doktoranckich zna specyfikę swojego wydziału najlepiej, w związku z czym, może zaopiniować i ocenić swoich doktorantów na podstawie tej specyfiki.

Dalej organ wywiódł, że istnieje zasada, iż zanim Rektor uczelni podejmie decyzję o przyznaniu stypendium dla określonych doktorantów na danym Wydziale musi wiedzieć, że Wydział przeznaczył określoną pulę środków właśnie na wypłatę stypendiów doktoranckich. Chodzi również o zapewnienie wszystkim doktorantom gwarancji bezpieczeństwa i wypłacalności stypendium doktoranckiego, traktowanego jako stypendium długofalowe, wypłacane przez okres 12 miesięcy.

W ocenie organu, chybiony jest także zarzut dotyczący braku uwzględniania przez organ interesu społecznego i słusznego interesu strony, w kontekście przyznania stypendium doktoranckiego "niektórym doktorantom z innych Wydziałów".

Na liście doktorantów Wydziału [...], którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...], na pierwszym i drugim miejscu znalazły się osoby, które uzyskały odpowiednio 147 i 112 punktów, podczas gdy doktorantka znalazła się na [...]. pozycji spośród 10. miejsc, z uzyskaną liczbą [...]. Punktów, będąc na liście czwartą osobą od końca, pod względem liczby punktów, co również zostało wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji odmownej.

Organ wymienił kryteria, których spełnienie przesądza o możliwości otrzymania stypendium doktoranckiego, wskazując, że mają one charakter nieostry, a ocena ich spełnienia przez doktoranta ubiegającego się o przyznanie stypendium odbywa się poprzez system punktacji w ramach jednego wydziału, co z kolei stanowi jeden z wyznaczników, w oparciu o który organ podejmuje decyzję. W tym konkretnym przypadku liczba punktów była niewystarczająca.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględniania przez organ uczelni słusznego interesu strony, w sytuacji rokrocznej odmowy przyznawania stypendium doktoranckiego doktorantom Wydziału [...] oraz uwzględnianie w tym przedmiocie wyłącznie interesu uczelni. Organ przedstawił, iż odmowa przyznania stypendium doktoranckiego doktorantom nie jest celem uczelni, jednakże organ jest ograniczony wysokością kwoty przekazanej dotacji budżetowej, a wydatkowanie środków finansowych z dotacji wymaga przestrzegania przez uczelnię przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (zgodnie z sentencją wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r., IV SA/Po710/13). Nawiązując do powyższego, nie godzi się przedkładać interesu stron czy interesu społecznego, jeżeli brakuje środków finansowych na określony cel.

Rektor dodatkowo wyjaśnił, że w bieżącym roku akademickim obowiązuje Zarządzenie Nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 8 listopada 2017 r. w sprawie określenia minimalnej liczby stypendiów doktoranckich na rok akademicki [...]. Podstawę materialnoprawną Zarządzenia stanowiły przepisy art. 195a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 18 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, w związku z art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zgodnie z treścią Zarządzenia Rektora, na rok akademicki [...] liczba stypendiów doktoranckich została określona odrębnie dla doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie na studiach doktoranckich w roku akademickim [...] (czyli dla doktorantów pierwszego roku studiów) oraz dla doktorantów, którzy rozpoczęli kształcenie na studiach doktoranckich przed rokiem akademickim [...] (czyli dla doktorantów drugiego roku i kolejnych lat studiów). Określono obligatoryjną minimalną liczbę stypendiów doktoranckich dla poszczególnych wydziałów uczelni na rok akademicki [...] dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którzy rozpoczynają kształcenie na studiach doktoranckich w bieżącym roku akademickim. Natomiast zgodnie z treścią ww. ustawy oraz § 3 ww. Zarządzenia, w obecnym roku akademickim [...] nie istnieje obligatoryjność, obowiązek organu do przeznaczenia minimalnej kwoty środków finansowych na stypendium doktoranckie, ani do przyznania minimalnej liczby stypendiów dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich drugiego roku oraz kolejnych lat studiów poszczególnych wydziałów ponieważ proporcja, o której mowa w Zarządzeniu, odwołująca się do roku [...] wskazuje liczbę 0 (zero).

W odpowiedzi na zarzut dot. naruszenia art. 8 § 1 k.p.a, zasady równego traktowania doktorantów w wyniku przyjęcia przez organ "niedopuszczalnego kryterium różnicującego doktorantów, tj. kryterium wydziału, w którym doktoranci odbywają studia doktoranckie", organ ponownie przytoczył przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia MNiSW, w myśl którego wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego opiniuje Doktorancka Komisja Stypendialna, ale danej jednostki organizacyjnej uczelni, czyli Wydziału. W Uniwersytecie S. w bieżącym roku akademickim opiniowało wnioski o przyznanie stypendiów doktoranckich dziewięć Doktoranckich Komisji Stypendialnych. Z ww. przepisu wynika zatem jednoznacznie, iż specyfika samego rodzaju stypendium doktoranckiego jest związana z Wydziałem nawet, jeżeli brakuje ścisłego wskazania prawnego w tym przedmiocie. Tym samym nie można, w ocenie organu, porównywać liczby punktów, otrzymanych przez doktorantów z różnych Wydziałów i wyłącznie w oparciu o takie porównanie, orzekać o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia.

W przedmiocie zarzutu naruszenia art. 8 § 2 k.p.a, zasady pewności prawa w kontekście odmowy przyznania doktorantowi stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...] w oparciu o "brak rekomendacji Dziekana Wydziału", pomimo uzyskania rekomendacji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, organ stwierdził, że nazwa "rekomendacja", "brak rekomendacji Dziekana " w kontekście całości sprawy, nie jest właściwym zwrotem, użytym przez organ w decyzjach pierwszej instancji, ponieważ może w świadomości doktorantów sugerować wydanie przez Dziekana rozstrzygnięcia, wiążącej opinii w sprawie, a tak nie jest. Jednakże, po ponownym przeanalizowaniu całości sprawy, zdaniem organu, nazwę "brak rekomendacji Dziekana Wydziału" organ w pierwszej instancji potraktował jako skrót myślowy. Organy uczelni traktują wszelkie wskazania przez Dziekanów Wydziałów jako informacje, ewentualnie deklaracje w danej sprawie.

Po ponownym przeanalizowaniu całości sprawy organ odwoławczy wskazał, że sytuacja finansowa Wydziału [...] i przeznaczenie środków w budżecie w roku 2018 r. zostały ustalone prawidłowo przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, co powoduje, że brak jest podstaw do zmiany decyzji.

W odpowiedzi na zarzut dot. naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a, poprzez zaniechanie przedstawienia w zaskarżonej decyzji właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego, organ stwierdził, że decyzja wydana przez Rektora uczelni (w pierwszej instancji) zawiera niezbędne elementy składowe decyzji, w tym uzasadnienie, które spełnia przesłanki określone w przepisie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i zawiera wskazanie właściwych i obowiązujących w obrocie prawnym aktów i przepisów prawnych, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie, a także wskazanie faktów istotnych w sprawie, których rozszerzenie następuje w treści niniejszego uzasadnienia.

Organ nie zgodził się również z zarzutami obrazy przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 200 ust. 5 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w zw. z § 2 Procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwą ocenę organu w sprawie przyznawania stypendiów doktoranckich w ramach środków finansowych poszczególnych Wydziałów, a nie ze środków szkoły wyższej. Organ stwierdził, że stypendia doktoranckie są finansowane w ramach środków z budżetu państwa, (z dotacji wynikającej z art. 98 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 94 ust. pkt 1-6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Są to środki publiczne. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem ustawy, uczelnia publiczna otrzymuje dotacje z budżetu państwa na zadania związane m.in. z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich (na organizację i prowadzenie studiów doktoranckich), a nie jedynie na obsługę funduszu stypendialnego dla doktorantów.

Organ wskazał również, że bez względu na to, jakie jest źródło finansowania stypendiów (w ramach źródeł wskazanych w przepisach ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie obliguje organu do przeznaczenia minimalnej kwoty ww. środków właśnie na takie stypendium, ani, jak wskazano wcześniej - w bieżącym roku akademickim - nie obliguje do przyznania minimalnej liczby stypendiów dla doktorantów drugiego roku oraz kolejnych lat studiów poszczególnych Wydziałów.

Powyższe oznacza, że przeznaczenie środków w całej skali określa jednostka - uczelnia, kierując się zasadami gospodarki finansowej, właściwymi dla sektora finansów publicznych. Jednakże, środki na kształcenie uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich (na organizację tych studiów i ich prowadzenie) są przekazywane na poszczególne wydziały, zatem stypendia doktoranckie są przyznawane ze środków finansowych będących w dyspozycji danej podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, prowadzącej studia doktoranckie (czyli Wydziału). To Dziekan jako Kierownik jednostki organizacyjnej uczelni (danego Wydziału) jest dysponentem środków finansowych pochodzących z dotacji budżetowej i stojąc na straży finansów publicznych, staje się decydentem. Niniejszą tezę należy, zdaniem organu, połączyć z treścią przepisu § 60 pkt 2 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu S. z dnia 31 maja 2017 r. STATUT Uniwersytetu S. z którego wynika, że do kompetencji Dziekana należy w szczególności prowadzenie gospodarki finansowej Wydziału, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie, a w szczególności z zasadami gospodarki finansowej Uniwersytetu, ustalonymi przez Senat uczelni, wraz z ponoszeniem odpowiedzialności z tego tytułu, przy czym każdy wydział uczelni posiada różną pulę środków finansowych, różne potrzeby, zyski albo straty oraz różne wydatki związane z prowadzeniem studiów doktoranckich. Decydent na danym wydziale, tj. Dziekan, zgodnie z przepisami, podejmuje również różne decyzje finansowe, natomiast Rektor uczelni - jako organ rozstrzygający przedmiotową sprawę merytorycznie, w ramach zakreślonych przepisami prawa, w tym przypadku - w granicach uznania administracyjnego, ma prawo uszanować decyzje finansowe Dziekana Wydziału (dysponenta środków) podjęte w oparciu o znaną Dziekanowi pulę środków, jeżeli takowe środki posiada.

Organ wskazał, że w sprawie stypendium doktoranckiego Dziekan Wydziału [...] poinformował Rektora uczelni, iż w roku akademickim [...] Wydział nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wypłat stypendiów doktoranckich. Wydatek nie został uwzględniony w planie rzeczowo-finansowym Wydziału na [...] rok, który w dniu [...] r. został uchwalony przez Radę [...].

Organ nie podzielił argumentacji doktorantki dotyczącej rokrocznej odmowy przyznania stypendium doktoranckiego doktorantom Wydziału [...] wyjaśniając, że decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy, co z kolei oznacza, że nie musi ona być w każdym przypadku decyzją pozytywną. Przepis art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym mówi wprost - Rektor może, ale nie musi przyznać stypendium doktoranckiego, zatem nawet decyzja negatywna Rektora, jeżeli mieści się w granicach prawa i jest uzasadniona, jest według prawa, decyzją prawidłową. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania wnioskodawcy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Na podstawie poczynionych w sprawie wnikliwych ustaleń Rektor stwierdził, że postępowanie w przedmiocie stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...] na Wydziale [...] było prowadzone zgodnie z ustaloną Procedurą stypendialną. Zaskarżona decyzja nie była ani wadliwa, ani nieprawidłowa. Nie przekroczono granic uznania administracyjnego w pierwszej instancji, w związku z realizacją kompetencji organu do niezawisłej oceny wniosku doktoranta o przyznanie stypendium doktoranckiego. W toku postępowania, zgodnie z przepisami, uzyskano opinię Doktoranckiej Komisji Stypendialnej Wydziału, istotną informację ze strony Dziekana Wydziału, a odmowa przyznania stronie świadczenia, jakim jest stypendium doktoranckie, nie jest podyktowana wyłącznie stroną finansową ale także usytuowaniem doktorantki w rankingu osób ubiegających się o przyznanie stypendium. Rektor w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał doktorantce na konieczność zachowania większego umiaru i obiektywizmu w ocenie swoich osiągnięć naukowych, zwrócił się także do komisji stypendialnej z postulatem podtrzymywania większej współpracy z Dziekanem Wydziału ściślejszej współpracy, co powinno doprowadzić do uniknięcia niejasności i nieporozumień na etapie podejmowania czynności opiniotwórczych.

Decyzja Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] r. została zaskarżona przez doktorantkę – D. L. - H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisów:

a) art. 6 k.p.a., w zw. z § 12 i § 14 ust. 3 rozporządzenia MNiSW, w zw. z przepisami załącznika do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 21 września 2017 r. w sprawie wprowadzenia w życie procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...], w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady legalizmu i podjęcie czynności, tj. zwrócenie się do Dziekana Wydziału [...] o wyrażenie stanowiska co do przyznania stypendium doktoranckiego doktorantom WPiA, dla której brak jest podstawy prawnej, podczas gdy kompetencję do przedstawienia rekomendacji przyznania albo odmowy przyznania stypendium doktoranckiego posiada wyłącznie Wydziałowa Komisja Stypendialna, w następstwie czego przyjęte błędnie zostało, że stanowisko Dziekana WPiA US ma charakter wiążący dla Rektora US przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie stypendium doktoranckiego, w konsekwencji czego naruszono przepisy postępowania w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego i naruszono zasadę pogłębiania zaufania obywateli;

b) art. 7b w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez nieudostępnienie skarżącemu - przed wydaniem decyzji - złożonego do akt postępowania (bliżej nieokreślonego w zaskarżonej decyzji) pisemnego oświadczenia Dziekana WPiA US, zawierającego stwierdzenie, że w roku akademickim [...] nie będzie wypłacane stypendium doktoranckie jakiemukolwiek doktorantowi WPiA US, w wyniku czego ustalono stan faktyczny sprawy w taki sposób, że skarżący jako jedyna strona postępowania administracyjnego nie mógł się wypowiedzieć co do zgromadzonego w aktach postępowania administracyjnego materiału, a w konsekwencji okoliczność wynikająca z tego dowodu nie mogła zostać uznana za udowodnioną i przyjęta za element podstawy faktycznej wydanej i zaskarżonej decyzji;

c) art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej (nieustalenie, że na WPiA od roku akademickiego [...], tj. pierwszego roku, w którym uruchomiono stacjonarne studia III stopnia - doktoranckie w zakresie nauk prawnych, dotychczas ani razu nie przyznano stypendium doktoranckiego, jak i nieustalenie, że US oraz WPiA posiadają środki finansowe, które mogą zostać wypłacone doktorantom w ramach stypendium doktoranckiego), naruszenie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego (które musiały być brane pod uwagę przy czynieniu użytku z uznania administracyjnego - m.in. wobec faktu, że dotychczas doktorantom WPiA nie przyznawano stypendium doktoranckiego, choć doktorantom innych wydziałów takie stypendium było - i jest - przyznawane), a także zasady proporcjonalności, w wyniku czego odmowa przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego zgodnie z wnioskiem przekracza dozwolone granice uznania administracyjnego i jawi się jako odmowa o cechach dowolności i arbitralności;

d) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady równego traktowania, tj. kolejną z rzędu odmową przyznania stypendium doktoranckiego skarżącej, która w postępowaniu uzyskała 45 punktów, przy jednoczesnym przyznaniu stypendium doktoranckiego doktorantom odbywającym studia doktoranckie w ramach innych wydziałów US (którzy otrzymali mniej punktów, od 39,5 pkt, w tym takich, w których w przeszłości również przyznawano stypendium doktoranckie), przy braku właściwego czynnika różnicującego doktorantów (dorobek naukowy, uzyskana liczba punktów) i ograniczenie się wyłącznie do przyjęcia za taki czynnik Wydziału (rekomendacji Dziekana WPiA US), w którym doktoranci odbywają studia doktoranckie, chociaż środki na ten cel pochodzą ze środków całego US, a nadto w wyniku czego odmowa przyznania wnioskodawcy stypendium doktoranckiego jest wadliwa;

e) art. 8 § 2 k.p.a., poprzez naruszenie zasady jednolitości poglądów w odniesieniu do tego samego podmiotu, w takich samych stanach faktycznych i w oparciu o tę samą podstawę prawną, polegającą na odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...] w oparciu o "brak rekomendacji Dziekana Wydziału", pomimo uzyskania rekomendacji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, podczas gdy w decyzjach z lat wcześniejszych przesłanka "rekomendacji Dziekana" nie była wskazywana jako istotny element rozstrzygnięcia, lecz jedynie "brak środków na przedmiotowy cel stypendialny", w wyniku czego uznać należy, że takie środki finansowe przeznaczone na cel stypendialny są dostępne w US w roku akademickim [...], co implikuje konieczność przyznania stypendium;

f) art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie właściwego przedstawienia w decyzji uzasadnienia faktycznego (brak wskazania, czy wszystkie przedstawione we wniosku osiągnięcia zostały uwzględnione, jaką uzyskały punktację, w jakim stosunku uzyskana punktacja pozostawała do punktacji doktorantów z innych wydziałów US, którym przyznano stypendium doktoranckie, a także, jakie okoliczności - oprócz samego braku rekomendacji Dziekana WPiA US - wynikały z jego oświadczenia, które miałyby znaczenie dla rozpatrzenia sprawy, a także jaka była różnica pomiędzy sytuacją finansowa WPiA US, a wydziałami, których doktorantom przyznano stypendium - WNEiZ oraz WMF) i prawnego (brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej stanowisko Dziekana WPiA US ma charakter wiążący), a nadto wydanie decyzji wewnętrznie sprzecznej, niewyjaśniającej przyczyny wydania negatywnej decyzji uznaniowej, niewyjaśniającej sposobu wyważenia interesu skarżącego i interesu publicznego czy interesu organu, a także nieudowadniającej, że zaszła podstawa do obalenia domniemania (zasady) wydania korzystnej dla strony decyzji uznaniowej, w wyniku czego decyzja jest wadliwa i narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli oraz zasadę przekonywania co do prawidłowości rozstrzygnięcia, a także pociąga ocenę, że decyzja jest dowolna;

2) obrazę przepisów prawa materialnego:

a) art. 200 ust. 5 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 Procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. roku akademickim [...], poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że stypendium doktoranckie może zostać przyznane tylko ze środków wskazanych w art. 98 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, podczas gdy ustawa ani żaden akt prawny nie ogranicza źródła finansowania stypendium do tych środków (ustawa wyraźnie wskazuje na art. 94 ust. 1 bez bezpośredniego wskazania pkt 1, a następnie poprzez, błędną ocenę, że stypendium doktoranckie jest przyznawane w ramach środków finansowych poszczególnych jednostek organizacyjnych US (z przekazanych im środków US), podczas gdy zgodnie z powyższymi przepisami stypendia doktoranckie są wypłacane ze środków całego US, w związku z czym wadliwe jest uzależnianie przyznania stypendium doktoranckiego od sytuacji finansowej konkretnego wydziału, a przy tym ewentualne wewnętrznie obowiązujące akty prawne nie mogą czynić iluzorycznym i niemożliwym do zrealizowania ustawowego uprawnienia doktoranta do uzyskania stypendium doktoranckiego w oparciu wyłącznie o fakt odbywania studiów doktoranckich w konkretnej jednostce organizacyjnej (również nie może naruszać tego uprawnienia ewentualna wewnętrzna regulacja co do podziału środków finansowych, zgodnie z którą doktoranci US byliby nierówno traktowani);

b) art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 13 ust. 2 rozporządzenia MNiSW, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego i odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego, pomimo spełnienia wszystkich przesłanek uzasadniających jego przyznanie (w tym uzyskanie pozytywnej rekomendacji Wydziałowej Komisji Stypendialnej) oraz istnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej, w sytuacji gdy za przyznaniem stypendium doktoranckiego skarżącej przemawia również zasada równego traktowania (uzyskanie większej liczby punktów niż inni doktoranci US, którzy stypendium uzyskali), i - w konsekwencji — uczynienie iluzorycznym i niemożliwym do zrealizowania uprawnienia skarżącego do uzyskania stypendium doktoranckiego, podczas gdy prawidłowe zastosowanie uznania administracyjnego powinno skutkować przyznaniem stypendium doktoranckiego, zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wywołanego skargą.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. skarżąca poparła skargę, natomiast pełnomocnik organu wniosła o jej oddalenie. Strona wyjaśniła, że z posiadanych przez nią informacji wynika, że są wydziały Uniwersytetu S. znajdujące się w gorszej sytuacji finansowej i mimo to doktoranci tych wydziałów otrzymują stypendia doktoranckie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – j.t.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183). Zgodnie z art. 207 ust. 2 ww. ustawy decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Odpowiednie stosowanie oznacza, że pewne regulacje znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne - z uwagi na specyfikę podmiotu jakim jest uczelnia publiczna - nie będą miały zastosowania. Pamiętać bowiem należy, że organ uczelni pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw wyznaczonych w art. 207 ust. 1 wymienionej powyżej ustawy.

W ocenie sądu, odpowiednie stosowanie w przypadku, który dotyczy wydawania decyzji administracyjnej (a taki ma miejsce w sprawie niniejszej), powinno oznaczać, że rozstrzygnięcia wydawane przez organy szkoły wyższej w indywidualnych sprawach studentów, jak również postępowania w których one zapadają, muszą zachowywać chociażby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej. A zatem gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (patrz wyroki z dnia 9 listopada 2017 r., IV SA/Po 223/17, z dnia 20 kwietnia 017 r., III SA/Kr 161/17, z dnia 28 czerwca 2016 r., II SA/Op 172/16, dostępne w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że

podstawę jej wydania, podobnie jak i decyzji pierwszoinstancyjnej stanowił art. 200 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis ten stanowi, że decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor. Z kolei art. 200 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie.

Decyzja, o której mowa w cytowanym przepisie jest decyzją uznaniową. Wskazuje na to użyte w jego treści sformułowanie "może". Oznacza ono, że organ orzekający na podstawie takiego przepisu nie jest związany sposobem załatwienia sprawy, ma wybór jednej z możliwości prawnych (przyznanie, odmowa przyznania), co z kolei przesądza o tym, iż uzasadnienie decyzji, zwłaszcza w przypadku odmowy przyznania stypendium, powinno zostać sporządzone ze szczególną starannością, ze wskazaniem wszelkich okoliczności, które miały wpływ na jej treść, a także wyjaśnieniem z jakich względów wniosek o przyznanie stypendium nie został uwzględniony. Ma to o tyle istotne znaczenie, że kontrola sądowa takich decyzji nie może obejmować samego uznania, a może odnosić jedynie do tego, czy wybór, o którym mowa znajduje oparcie w przepisach prawa i został należycie umotywowany.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać zatem należy, że pierwsza z decyzji zapadłych w niniejszej sprawie ograniczyła uzasadnienie do stwierdzenia, że skarżąca spełniła warunki do uzyskania stypendium, zyskała pozytywną opinię Doktoranckiej Komisji Stypendialnej, przy czym przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...] był "brak rekomendacji ze strony organu zarządzającego Wydziałem, tj. Dziekana Wydziału". Równocześnie jednak zaznaczono, że środki na stypendia doktoranckie znajdują się w dyspozycji wydziałów uczelni, a to z kolei prowadzi do wniosku, że wiążącą dla rektora przesłanką do przyznania bądź nie przyznania stypendium doktoranckiego jest rekomendacja Dziekana Wydziału [...], jako organu odpowiedzialnego za gospodarkę finansową tej jednostki.

Z kolei zaskarżona decyzja Rektora, ustosunkowując się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnia, między innymi, że wskazana w decyzji pierwszoinstancyjnej przesłanka braku rekomendacji Dziekana Wydziału [...] nie miała pierwszorzędnego znaczenia dla odmowy przyznania stypendium i wskazuje, że Uniwersytet S. otrzymuje dotacje z budżetu Państwa na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich (na organizację tych studiów i ich prowadzenie). Środki na kształcenie doktorantów przekazywane są do dyspozycji kierowników podstawowych jednostek organizacyjnych, tj. dziekanów poszczególnych wydziałów. W dalszych wyjaśnieniach Rektor przyznał jednocześnie, że Dziekan Wydziału [...] poinformował go, iż w roku akademickim [...] Wydział nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wypłat stypendiów doktoranckich, jednocześnie jako przyczynę odmowy przyznania stypendium wskazując odległe miejsce skarżącej w klasyfikacji punktowej i uznając, że stypendium nie zostało przyznane z tego względu, iż skarżąca otrzymała za małą liczbę punktów.

W ocenie Sądu argumentacja powyższa nie zasługiwała na uwzględnienie. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje bowiem jednoznacznie, że odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego organ kierował się przede wszystkim względami finansowymi – brakiem środków na stypendia doktoranckie, a odmowa przyznania skarżącej stypendium była bezpośrednią konsekwencją uzyskanej od dysponenta środków - Dziekana Wydziału [...] informacji, z której wynikało, że w roku akademickim [...] nie przewidziano w budżecie Wydziału środków na wypłatę stypendiów doktoranckich. Jakkolwiek organ ponownie rozpatrując sprawę podjął próbę uzasadnienia odmowy przyznania D. L. - H. wnioskowanego stypendium, to jednak wywody w tym zakresie nie znajdują uznania sądu chociażby z tego względu, że jak wynika z ustalonego i niekwestionowanego przez organ stanu faktycznego, stypendium doktoranckie nie zostało przyznane żadnemu z ubiegających się o nie doktorantów Wydziału [...] właśnie z powodu braku środków przeznaczonych na ten cel.

Argumentacja odnosząca się do odległego miejsca skarżącej w rankingu doktorantów tego Wydziału, ubiegających się o przyznanie stypendium i za małej liczby punktów mogłaby, zdaniem sądu, zostać wzięta pod uwagę wówczas, gdyby organ miał do rozdysponowania pulę środków na stypendium, a nie były one wystarczające do uwzględnienia wszystkich złożonych wniosków. W sytuacji natomiast, gdy organ, posiadając wiedzę o tym, że dysponent środków w ogóle nie przewidział w budżecie wydziału możliwości przyznania stypendiów doktoranckich, rozważania dotyczące liczby punktów i odległego miejsca skarżącej na liście osób ubiegających się ich przyznanie należy uznać za bezprzedmiotowe, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy stypendium nie zostało przyznane żadnemu z doktorantów.

Ewidentnie zatem przyczyną odmowy przyznania stypendium doktoranckiego skarżącej były względy fiskalne, a nie ocena jej dorobku i osiągnięć naukowych, a skoro tak, to należałoby rozważyć czy odmowa przyznania stypendium doktoranckiego może mieć podłoże ekonomiczne, innymi słowy, czy może być podyktowana trudną sytuacją materialną uczelni bądź wydziału. W ocenie sądu na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Zważyć bowiem należy, na co słusznie zwraca uwagę Rektor w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że uczelnia wyższa jest podmiotem, który obowiązują zasady gospodarowania środkami publicznymi określone w przepisach o finansach publicznych.

Zgodnie z art. 200 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendia doktoranckie, o których mowa w ust. 1, w uczelni publicznej są finansowane w szczególności w ramach środków, o których mowa w art. 98 ust. 1, a w jednostkach naukowych w szczególności w ramach środków przewidzianych na rozwój kadr naukowych w przepisach o finansowaniu nauki. i zgodnie z przepisami stypendia doktoranckie są wypłacane z środków szkoły wyższej. Wskazać zatem należy, że art. 98 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wymienia źródła przychodów uczelni wyższej, przy czym nie jest to katalog zamknięty. Podobnie nie stanowią katalogu zamkniętego wymienione w cytowanym art. 200 ust. 5 źródła finansowania stypendiów doktoranckich. Konsekwencją powyższego jest, w ocenie sądu, konieczność, w przypadku powoływania się na brak środków jako przyczynę odmowy przyznania stypendium doktoranckiego, szczegółowego wykazania jakimi środkami na studia doktoranckie oraz kto dysponował w chwili złożenia wniosku i na co środki te były przeznaczone, jeśli w planach finansowych przyznania stypendiów doktoranckich nie przewidziano. Ma to o tyle istotne znaczenie, że są to środki publiczne, a skoro tak, to sposób gospodarowania nimi jest jawny.

W ocenie składu orzekającego istotnym w badanej sprawie jest również i to, że stypendium, o którym mowa jest przyznawane przez rektora uczelni, co expressis verbis wynika z treści art. 200 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a zatem wpływ rektora na rozdysponowanie przeznaczonych na ten cel środków nie powinien być jedynie iluzoryczny, a dostęp do stypendium doktoranckiego winien być równy dla wszystkich doktorantów uczelni. W szczególności przyjęte w tym zakresie regulacje nie powinny prowadzić do pozbawienia stypendium doktorantów tylko z tego względu, że odbywają studia na określonym wydziale tej uczelni, zwłaszcza biorąc pod uwagę wskazywaną przez stronę okoliczność, iż doktoranci wydziałów Uniwersytetu S. znajdujących się w gorszej sytuacji finansowej aniżeli Wydział [...] takie stypendium otrzymują.

Kwestia ta w zaskarżonej decyzji nie została wyjaśniona, a należałoby przyjąć, że jej wyjaśnienie winno mieć decydujące znaczenie w sytuacji, gdy organ odmawiając przyznania stypendium wskazuje na przesłanki ekonomiczne.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, iż organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w następnej kolejności wyczerpującego uzasadnienia.

Można przyjąć, że skoro decyzja w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową, to brak pozytywnego załatwienia wniosku doktoranta, przy uzyskaniu przez niego pozytywnej rekomendacji Doktoranckiej Komisji Stypendialnej, może, jak już wyżej wskazano, wiązać się z sytuacją ekonomiczną uczelni, w takim przypadku jednak organ orzekający winien wyjaśnić powody odmowy, a stosowna dokumentacja powinna być także dołączona do akt sprawy. Odmienna interpretacja przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym prowadziłaby bowiem do przyjęcia, że rektor, który jest organem przyznającym stypendium – stosownie do art. 200 ust. 3 tej ustawy, nie ma żadnego wpływu na przeznaczenie środków na stypendia doktoranckie, a powoływanie komisji stypendialnych na wydziałach, w których dziekani nie przewidzieli możliwości przyznania stypendiów doktoranckich i rozpatrywanie przez te komisje wniosków o przyznanie stypendiów jest fikcją.

Tym samy należało uznać, że zaskarżona decyzja jest orzeczeniem ułomnym, nienależycie uzasadnionym, a przez to naruszającym przepis art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, sąd uznał je za nieuzasadnione, w szczególności w zakresie stosowania przez poszczególne komisje stypendialne odrębnych zasad punktacji doktorantów w różnych wydziałach, to bowiem, jak trafnie zauważył organ, wiąże się ze specyfiką kierunku studiów.

Dodać również należy, że skoro w roku akademickim [...] nikomu nie przyznano stypendium doktoranckiego w Wydziale [...], to również w roku akademickim [...] możliwe było, w świetle art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz.1311), nieprzyznanie stypendiów w tym Wydziale.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uzupełnić materiał dowodowy w sposób wskazany wyżej, a następnie dokonać jego wszechstronnej i wnikliwej oceny i podjąć rozstrzygnięcie, uwzględniając przedstawioną powyżej ocenę sądu i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.