Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 164/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust, 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 21 ust. 4, art. 30 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Z. D. i D. D. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 27 lipca 2022 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bytowie wypłynął wniosek Z. i D. D. o udostępnienie informacji publicznej, w którym wnosili o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne?

2. Czy Światowa Organizacja Zdrowia zaleca przymuszanie do wykonywania szczepień ochronnych?

3. Jak długo maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus Influenze, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom ?

4. Kto, w razie wystąpienia problemów zdrowotnych po podaniu szczepionki, poniesie koszty leczenia dziecka?

5. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce i kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat ?

7. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

8. Dlaczego obowiązkowe szczepienia ochronne dotyczą tylko dzieci, natomiast nie ma obowiązkowych szczepień ochronnych dla dorosłych?

9. Czy szczepienia dorosłych są obarczone przymusem administracyjnym? Jeśli nie to dlaczego?

Jaka jest populacja osób dorosłych, którzy poddają się szczepieniom zalecanym?

11. Czy wielkość populacji osób dorosłych poddających się szczepieniom zalecanym ma wpływ na tworzenie zbiorowej odporności? Jeśli tak to jaki?

12. Czy w przypadku wystąpienia u dziecka powikłań zdrowotnych w zbieżności czasowej ze szczepieniem, są wykonywane konkretne badania i analizy laboratoryjne w celu obiektywnego stwierdzenia bądź wykluczenia związku ze szczepieniem i składnikami szczepionki? Jeśli tak, to proszą o wymienienie jakie badania i analizy laboratoryjne są wykonywane w przypadku wszystkich niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania oraz ulotkach informacyjnych szczepionek, oraz czy są one wykonywane obligatoryjnie.

13. W jaki sposób można wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem?

W odpowiedzi na powyższy wniosek Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie pismem z dnia 9 sierpnia 2022 r. udzielił następującej odpowiedzi:

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) stoi na straży szczepień ochronnych, czego dowodem są publikacje na temat szczepień. W ich Bibliotece Zaufania do Szczepień Ochronnych można znaleźć wartościowe materiały oparte na rzetelnych danych naukowych.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca obowiązek szczepień, m.in. dla osób podróżujących.

Okres utrzymywania się odporności jest cechą indywidualną i uwarunkowaną wieloma czynnikami. W charakterystykach produktów leczniczych znajdują się informacje o właściwościach farmakologicznych, w tym oceny immunogenności i skuteczności klinicznej. Charakterystyki produktów leczniczych zarejestrowanych w Polsce są ogólnodostępne w Internecie.

Zgodnie z art. 21 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1657) koszty świadczeń zdrowotnych, udzielanych w związku z leczeniem niepożądanych odczynów poszczepiennych ubezpieczonych (w tym dzieci do 19 roku życia), są finansowane na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W przypadku osób nieposiadających uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, koszty świadczeń zdrowotnych finansowane są z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister do spraw zdrowia.

Przeciwwskazania do szczepień opracowywane są i wydawane w formie zaleceń m.in. przez:

Amerykański Komitet Doradczy ds. Szczepień Ochronnych (The Advisory Committee on Immunization Practices - ACIP;

Komitet Chorób Zakaźnych Amerykańskiej Akademii Pediatrii (American Academy of Pediatrics, Committee on Infectious Diseases);

Ponadto przeciwwskazania do każdego ze szczepień można znaleźć w ulotce załączonej do szczepionki jak i w charakterystyce produktu leczniczego.

Zgon w wyniku szczepienia stanowi ciężki niepożądany odczyn poszczepienny. a taki od czasu prowadzenia Powiatowego Rejestru Zgłoszeń Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych, nie miał miejsca w powiecie bytowskim w ciągu ostatnich 5 lat.

Szczepienia w Polsce są objęte obowiązkiem wynikającym m.in. z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Nie oznacza to przymusowego ich wykonania. Obowiązek szczepień nie stoi w sprzeczności z art. 47 Konstytucji RP.

Układ immunologiczny niemowląt jest słabo wykształcony, stąd też nie umie zwalczyć wielu patogenów, które zagrażać mogłyby życiu i zdrowiu dziecka. Po zapewnieniu ochrony przeciw chorobom zakaźnym poprzez obowiązkową wakcynację w okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym, w późniejszych latach podaje się dawki przypominające w celu utrzymywania się jak najdłuższej odporności. Obowiązek szczepień ochronnych dotyczy również osób dorosłych, na co wskazuje część C Programu Szczepień Ochronnych pn. Szczepienia Poekspozycyjne, jak również szczepienia osób nie zaszczepionych wcześniej przeciw odrze, a narażonych na styczność z osobą chorą lub podejrzaną o zachorowanie na odrę. Ponadto rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności - określa przeciw jakim chorobom winny zaszczepić się osoby wykonujące określone czynności zawodowe.

Program Szczepień Ochronnych na 2022 r. (Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia z dnia 28 października 2021 r., poz. 85) składa się z pięciu części. Pierwsza z nich nosi nazwę Szczepienia obowiązkowe i dzielimy ją na punkty: A. Szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży wg wieku - kalendarz szczepień; A. 1.Wariant szczepień z użyciem szczepionki wysokoskojarzonej DTaP-IPV-Hib albo DTaP-IPV-Hib-WZWB-stosuje się w przypadku dostępności do szczepionek wysokoskojarzonych. B. Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie w związku z przesłankami klinicznymi lub epidemiologicznymi; C. Szczepienia poekspozycyjne. Wobec osób, które spełniają warunki wymienione w powyższych punktach, w tym w stosunku do osób dorosłych, stosuje się przymus administracyjny.

Państwowy Powiatowy Inspektor w Bytowie ustosunkuje się do tego pytania, gdy doprecyzowany zostanie zakres oczekiwanej odpowiedzi, tj. czy interesuje wnioskodawców populacja osób dorosłych zamieszkujących powiat bytowski, województwo pomorskie, czy też mieszkańców całego kraju.

Państwowy Powiatowy Inspektor w Bytowie ustosunkuje się do tego pytania, gdy doprecyzowany zostanie zakres oczekiwanej odpowiedzi, tj. czy wnioskodawców interesuje populacja osób dorosłych zamieszkujących powiat bytowski, województwo pomorskie, czy też mieszkańców całego kraju.

W zakresie pytań nr 12 i 13 organ stwierdził, że odpowiedź na te pytania nie stanowi wniosku o udzielenie informacji publicznej, ponieważ dotyczy wiedzy natury farmaceutycznej dotyczącej składu i procedury wytwarzania szczepionek oraz wiedzy medycznej w zakresie prawdopodobieństwa wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych, skuteczności i okresu ochrony jaką w związku z wykonanym szczepieniem uzyska pacjent, a także sposobów wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionek. W zakresie wiedzy medycznej należy zasięgnąć informacji u lekarza sprawującego podstawową opiekę medyczną nad dzieckiem oraz w Konsultacyjnych Punktach Szczepień działających na terenie Polski. Informacje o Konsultacyjnych Punktach ds. obowiązkowych Szczepień Ochronnych można znaleźć na stronach internetowych.

Ponadto szereg informacji nt. szczepień można znaleźć w publikacji opracowanej przez ekspertów ds. szczepień pt. "Wakcynologia".

Z. D. i D. D. (dalej jako "skarżący") wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bytowie w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej.

Skarżący wnieśli o:

1. zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bytowie do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżących z dnia 26 lipca 2022 r. i udzielenia informacji publicznej,

orzeczenie, że bezczynność organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy.

Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi skarżący twierdzili, że do chwili obecnej nie udostępniono im innych informacji poza zawartymi w piśmie z dnia 9 sierpnia 2022 r., mimo ustawowego obowiązku. Przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącym informacji publicznej.

Skarżący zauważyli, że prawo do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji RP. Obejmuje ono, między innymi, dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie ją uzasadniając.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie wniósł o jej oddalenie, wskazując, że tylko pytanie nr 6 związane było z udostępnieniem informacji publicznej. Pozostałe pytania nie są żądaniami udostępnienia informacji publicznej, ale organ udzielił na nie odpowiedzi wedle stanu swojej wiedzy. Tym samym należy uznać, że organ wywiązał się ze swojego obowiązku udostępnienia informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) - dalej jako "u.d.i.p.", jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Na gruncie przepisów powoływanej ustawy o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Rozpoznawana sprawa dotyczy udzielonej przez organ odpowiedzi na złożony przez skarżących przedmiotowy wniosek zawierający szereg pytań związanych ze szczepieniami.

Skarżący zarzucili organowi bezczynność "przez nieudzielenie informacji publicznej", przy czym w istocie nie sprecyzowali na czym miałoby polegać nieprawidłowe działanie organu, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że organ "udzielił odpowiedzi, udzielając w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji".

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.

Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.

Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 u.d.i.p. oraz udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 u.d.i.p.

Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.).

W myśl art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. (ust. 2).

Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.) – dalej: "u.p.i.s.". Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust.1 pkt 3 u.p.i.s.).

Skarżony organ, jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Udzielenie odpowiedzi przez organ na złożony przez skarżących wniosek nastąpiło z zachowaniem terminu, wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: polityce wewnętrznej i zagranicznej; podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 (statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują); zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych); danych publicznych (treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego; treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej; informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych); majątku publicznym.

Wskazać należy, że art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odnosi się w pierwszym rzędzie do informacji publicznej dotyczącej sfery faktów. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Powyższe oznacza, że nie wszystko to o co się wnioskodawcy zwracają do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów cytowanej ustawy.

Wbrew stanowisku skarżących przy rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej katalog możliwych i mających podstawy prawne reakcji organu nie wyczerpuje się bowiem jedynie w możliwości udzielenia informacji albo wydania decyzji o odmowie udzielania informacji publicznej. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może także poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o braku możliwości udzielania mu żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.

Reasumując, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, którą mógłby dysponować organ, załatwienie sprawy nie wiąże się z koniecznością wydania decyzji o odmowie udostępniania informacji publicznej. Tego rodzaju władcze działanie organu jest bowiem zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji gdy żądana informacja ma charakter publiczny, lecz uwzględniając ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym przede wszystkim z ustawy u.d.i.p. (m.in. dotyczące informacji niejawnych) nie może zostać udzielona wnioskodawcy.

W orzecznictwie przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017r., sygn. akt II SAB/Po 96/17 czy wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18).

Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez organ dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.) – dalej: "u.z.z.ch.z." - oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1711, dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Jednak zdecydowana większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji, a zostały one sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie przez skarżących, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa i wymiaru etycznego szczepionek, a także udzieli skarżącym różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżących nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczałoby to poza zakres pojęcia informacji publicznej.

Podsumowując powyższe rozważania w odniesieniu do treści pytań zadanych organowi przez skarżących, w ocenie Sądu, jedyna informacja publiczna, co do której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie mógł posiadać wiedzę - w oparciu o posiadane kompetencje w zakresie realizowanych zadań publicznych – była zawarta w odpowiedzi z pkt 6 (odnośnie do zmarłych w ciągu 4 tygodni od szczepienia na terenie działania organu w ciągu 5 lat). W tym też zakresie informacja publiczna została skarżącym udzielona. W zakresie pozostałych pytań organ wskazał na ogólnodostępnie informacje medyczne, właściwość instytucji międzynarodowych, treść przepisów. W ocenie Sądu, organ nie był obowiązany w oparciu o przepisy ustawy u.d.i.p. do udzielenia odpowiedzi na pozostałe zadane przez skarżących pytania. Nie dotyczyły one bowiem kwestii stanowiących informację publiczną. Pozytywnie należy jednakże ocenić poinformowanie skarżących o ogólnodostępnej wiedzy w zakresie szczepień i jej źródłach.

Pozostałe pytania skarżących dotyczyły stanowiska organizacji międzynarodowej w kwestii szczepień ochronnych, kwestii medycznych (pytanie nr 1, 2, 3, 5), prawa krajowego (pytanie nr 4, 7, 8, 9). Zagadnienia te nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Organ wskazał również na konieczność sprecyzowania pytania przez skarżących co do rodzaju populacji, której dotyczyły pytania (pytanie nr 10 i 11), nie uchylając się jednak od odpowiedzi. W aktach administracyjnych nie ma wiadomości o uzyskaniu przez organ koniecznego doprecyzowania pytania. W odniesieniu do pytania nr 12 i 13 organ wyjaśnił zaś, że odpowiedź na to pytanie nie stanowi informacji publicznej. Sąd aprobuje to stanowisko.

Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy ani polskich władz, ani kwestii gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie stanowią materii informacji publicznej. Są one dostępne w oficjalnych publikatorach takich jak Dzienniki Ustaw, Monitory Polskie i Dziennikach Urzędowych. Ponadto, z przepisów u.d.i.p. nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był obowiązany dokonywać ocen dotyczących wykładni prawa krajowego i jego zgodności z Konstytucją RP. Organ nie ma także w trybie u.d.i.p. obowiązku, by udzielać porad prawnych lub medycznych, czy też oceniać racjonalność lub celowość regulacji stanowiących podstawę swego działania. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania organów władzy publicznej.

Jednocześnie, jak wskazano wyżej, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się ona do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami. Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.

Reasumując, organ w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p. rozpoznał w całości wniosek skarżącej. Forma i treść odpowiedzi nie naruszają przepisów u.d.i.p. W tej sytuacji wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosowanie do przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).