Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3175/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. C., D. C. i L. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z [...] lipca 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 11137; dalej jako "P.r.d.") oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260; dalej jako "u.d.p."), po rozpatrzeniu odwołania z [...] kwietnia 2014 r. wspólników spółki cywilnej: P. C., D. C. i L. C. (nazywanych dalej "Skarżącymi") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2014 r., nr [...]nakładającą na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000,00 złotych.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

[...] stycznia 2014 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku na oś napędową do 10 t, zatrzymano do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki M. o nr rej. [...] wraz z naczepą marki S. o nr rej. [...], którym kierował J. S.. Kierowca wykonywał w imieniu i na rzecz Skarżących transport drogowy ładunku kości rosołowych z kurcząt na paletach (ładunek podzielny).

Zatrzymany pojazd został jednokrotnie zważony na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi, położonym w miejscowości K., przy drodze krajowej nr [...], przenośnymi wagami do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o numerach fabrycznych [...], [...].

W trakcie kontroli wagowej stwierdzono (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych), że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego: 13,45 t (norma 10,0 t) przekroczył wartość przewidzianą dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t o 3,45 t (przekroczenie o 34,5%).

Ustalenia kontroli utrwalono w protokole kontroli z [...] stycznia 2014 r. o nr [...].

Po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] marca 2014 r., wydaną na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) P.r.d. nałożył na Skarżących karę pieniężną w wysokości 15.000,00 zł z tytułu stwierdzenia naruszenia zakazu przewozu pojazdem ponadnormatywnym ładunków innych niż niepodzielne, kwalifikujące ten przewóz do zezwolenia kat. VII przy przekroczeniu 34,5% wartości przewidzianej dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10t.

Pismem z [...] kwietnia 2014 r. Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

W wyniku rozpatrzenia odwołania GITD decyzją z [...] lipca 2014 r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

GITD uznał, że materiał dowodowy, zgromadzony z zachowaniem zasad określonych w art. 7 i 77 K.p.a., w sposób pełny odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny. Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany zespół pojazdów, poruszając się po drodze krajowej nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk (10 t) na pojedynczej osi napędowej. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie.

Droga krajowa nr [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061).

Podstawą sklasyfikowania naruszenia jak za brak zezwolenia kategorii VII było przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 3,45 t, tj. przekroczenie o 34,5% (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) względem dopuszczalnej wartości wynoszącej 10 t, przez pojazd nienormatywny poruszający się po drodze krajowej, na której dopuszczono nacisk pojedynczej osi napędowej do 10 t.

Stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 ustala się w wysokości 15.000 zł – za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

GITD nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 P.r.d., uznając, że przewożone w dniu kontroli artykuły spożywcze (kości rosołowe) nie stanowiły materiału sypkiego bądź drewna w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona w toku postępowania nie przedstawiła dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, jak również nie wykazała, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń. Tym samym nie zachodzą okoliczności pozwalające na uwolnienie podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi istnieć realnie.

Zdaniem organu odwoławczego środki zastosowane przez Skarżących w celu zapewnienia zgodności przewozu z obowiązującym prawem, w tym nakazami określonymi w art. 61 P.r.d., okazały się niewystarczające, co spowodowało przekroczenie dopuszczalnych nacisków pojedynczej osi napędowej pojazdu.

Odpowiadając na zarzut Skarżących o braku przepisów prawa powszechnie obowiązującego regulującego kwestię ważenia statycznego pojazdów organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola przestrzegania nacisków osi i DMC pojazdów jest ustawowym obowiązkiem Inspekcji, określonym w art. 55 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265), a także w art. 129 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 129a P.r.d. Uprawnienie do nakładania kar pieniężnych w przypadku stwierdzenia naruszeń tych norm wynika z art. 56 ustawy o transporcie drogowym i cytowanego wyżej art. 140aa ust 2 P.r.d., zgodnie z którym decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub zarządca drogi. Działając zatem na mocy ustawy, organ kontrolny w celu skontrolowania masy i nacisków osi pojazdu ma użyć przyrządów pomiarowych. Przyrządy te muszą spełniać wymagania określone przepisami o miarach. Materia ta uregulowana jest w ustawie z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 ze zm.), a kontrolę ważenia pojazdów należy przeprowadzić w miejscu do tej czynności zatwierdzonej przez właściwy organ.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 tej ustawy przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, podlegają prawnej kontroli metrologicznej.

Wagi użyte w trakcie kontroli drogowej legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z przewidzianymi terminami ważności do dnia 31 marca 2015 r. GITD podkreślił, że wagi użyte w trakcie kontroli winny w dniu kontroli spełniać jedynie wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345). Takie wymogi zostały spełnione, co potwierdzają świadectwa legalizacji wag użytych podczas kontroli drogowej. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że żaden przepis prawa nie wskazuje obligatoryjnego obowiązku powtórnego ważenia kontrolowanych pojazdów. Jednakże podczas przeprowadzonej kontroli drogowej kontrolujący wskazał kierowcy na możliwość powtórzenia takiej czynności - z czego ten nie skorzystał. W tym stanie rzeczy za wiarygodny i prawidłowy należało uznać wynik pomiaru dokonanego [...] stycznia 2014 r. Również w protokole kontroli brak jest żądania, co do powtórnego ważenia. Organ w protokole kontroli wskazał ilość stwierdzonych naruszeń jak i opisał stan faktyczny przedmiotowej kontroli. Powyższy protokół został przedstawiony kontrolowanemu kierowcy i został po zapoznaniu się z jego treścią przez niego podpisany. Kierowca w protokole tym nie odnotował żadnych uwag pomimo takiej możliwości. Podpisując protokół kierowca oświadczył jednocześnie, że przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został poinformowany m. in. o zasadach kontroli nacisków osi pojazdu i masy pojazdu przy użyciu wag samochodowych, o odczycie wskazań przyrządów pomiarów, które dokonano w jego obecności oraz że okazano mu świadectwa legalizacji ponownej oraz protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów, przy czym miał również możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wagi ze świadectwem legalizacji.

Co do odejmowania od wyników ważenia 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę GITD wskazał, że procedura taka ukształtowała się w trakcie wieloletniej praktyki dokonywania pomiarów przez organy kontrolne (jeszcze przed powstaniem Inspekcji Transportu Drogowego). Miała ona na celu uzyskanie najbardziej wiarygodnych wyników, uwzględniających fakt występowania na miejscu ważenia dopuszczalnych pochyleń terenu. Rozwiązanie to sprawia, że ostateczne wyniki pomiarów, będące podstawą do określenia wysokości kar, są niższe od wskazań wag. W rezultacie podstawą nakładania kar pieniężnych są niższe wyniki. Procedura ta znalazła odzwierciedlenie w wewnętrznym zarządzeniu GITD w Warszawie nr 50/2012 z dnia 1 stycznia 2012 r. w sprawie kontroli drogowej ruchu drogowego.

Powołując się na przesłanki art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. GITD uznał, że w sprawie nie wystąpiło zagadnienie prawne, które wymagałoby rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Z tego też względu organ odwoławczy oddalił wniosek Skarżących o zawieszenie postępowania odwoławczego i zwrócenie się o zajęcie stanowiska do Ministra Infrastruktury i Rozwoju co do zakwalifikowania kontrolowanego przewozu do obowiązku posiadania zezwolenia kategorii VII.

Skarżący pismem z [...] września 2014 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z [...] lipca 2014 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą i umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie:

- art. 6 i art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ I instancji odpowiednich działań, które miałyby na celu ostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, jak również brak jakichkolwiek działań na rzecz słusznego interesu obywateli, wyrażone w nałożeniu kary administracyjnej na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego oraz z zastosowaniem sankcji przewidzianej za naruszenie wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego;

- art. 9 K.p.a. oraz art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz brak niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, wyrażone m.in. w niewskazaniu podstawy prawnej zastosowania obniżenia uzyskanych wyników pomiaru w celu wyeliminowania ewentualnych błędów pomiarowych;

- art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ I instancji przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób, w miarę możności, doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu;

art. 68 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie w protokole kontroli okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę do wydania skarżonej decyzji. W protokole nie odnotowano, że kierowca legitymował się dokumentami, które wskazywały, że ilość przewożonego ładunku nie powodowała przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej;

art. 75 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie jako dowód wyniku dokonanego pomiaru ważenia bez jego weryfikacji celem wyeliminowania możliwości wadliwego działania wag nieautomatycznych, tj. niezgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Skarżący wskazali na nieprzeprowadzenie powtórnego ważenia pojazdu i poprzestanie na jednym pomiarze. Odmowa kierowcy nieznającego przepisów nie zwalniała inspektorów z weryfikacji pierwotnie dokonanych ustaleń. Z treści protokołu kontroli nie wynika, aby kierowca miał możliwość wglądu do instrukcji obsługi wag;

art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nieocenienie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione, co spowodowało ukaranie przedsiębiorcy w sposób nieuzasadniony;

art. 140aa ust. 4 pkt 1 i pkt 2 P.r.d. poprzez nieuwzględnienie okoliczności świadczących o dochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem oraz braku wpływu na powstanie naruszenia;

błędnej wykładni art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d. poprzez bezprawne zastosowanie sankcji w wysokości 15000 złotych w odniesieniu do pojazdu nienormatywnego przewożącego ładunek podzielny o wymiarach i masie nie przekraczających dopuszczalnych wartości;

art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez złamania generalnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisów P.r.d. i innych aktach prawnych wymienionych powyżej, w zakresie pominięcia dowodów świadczących o braku podstaw do wydania skarżonej decyzji administracyjnej, a także błędne zastosowanie sankcji w odniesieniu do stwierdzonego stanu faktycznego;

art. 107 § 1 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji w zakresie m.in. oceny materiału dowodowego i błędne uzasadnienie w zakresie subsumpcji stanu faktycznego do konkretnej normy prawnej, tj. wskazanie – jako wymagane – zezwolenia kategorii VII, które przewidziane jest dla pojazdów nienormatywnych przewożących ładunki niepodzielne;

art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, pomimo, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślili, że organy obu instancji nie wyjaśniły dlaczego charakter ładunku nie miał znaczenia dla przyjętej kwalifikacji naruszenia w postaci braku zezwolenia kategorii VII, nie wyjaśniły też dlaczego w sprawie nie można było stwierdzić naruszenia jak za brak zezwolenia kategorii I, przewidzianego dla pojazdów przewożących ładunki podzielne, skoro sankcja za brak tego zezwolenia jest 10-krotnie mniejsza od nałożonej na Skarżących.

Skarżący zauważyli, że rodzaj przewożonego ładunku nie pozwalał na uzyskanie zezwolenia kategorii VII, ponieważ jest ono wydawane na przejazd pojazdów nienormatywnych z ładunkiem niepodzielnym, na co wskazuje art. 64 ust. 2 P.r.d.

Obowiązujące przepisy nie przewidują natomiast możliwości karania za przekroczenia nacisków osi czy masy pojazdu, a jedynie za brak zezwolenia. Organy obu instancji - wbrew woli ustawodawcy - sankcjonują karą pieniężną przejazd takiego pojazdu z ładunkiem podzielnym po drodze krajowej. Skoro zatem ustawodawca nie przewidział zezwoleniu, które przewoźnik mógłby uzyskać, to kierując się zasadą demokratycznego państwa prawnego przewoźnik nie powinien być również karany za jego brak. Jest to ewidentna luka w prawie, analizowana sprawa klasycznym przykładem lex imperfecta.

Pismem z [...] marca 2015 r., Skarżący podtrzymali w całości zarzuty i stanowisko przedstawione w skardze z [...] września 2014 r., uzupełniając je o zarzut wykorzystania do przeprowadzonego pomiaru nacisku osi pojazdu na drogę wag, których maksymalny zakres pomiarowy producent ograniczył do 1000 kg. W trakcie kontroli stwierdzono natomiast wartość 13450 kg, która przekracza dopuszczalny zakres pomiarowy wag SAW 10C/II.

W protokole kontroli nie wskazano ile wynosiły naciski poszczególnych kół osi poddawanej pomiarowi co uniemozliwiało jednoznaczne stwierdzenie, że nacisk pojedynczego koła mieścił się w zakresie pomiarowym wagi.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny (kości rosołowe z kurcząt na paletach). Zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

W wyniku pomiarów, pojazdu członowego pięcioosiowego, dokonanych w trakcie kontroli, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 3,45 t, przy nacisku tej osi 13,45 t, na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi – 10 t. Nie stwierdzono naruszenia innych parametrów kontrolowanego zespołu pojazdów. Naruszony zatem został, na co wskazały organy obu instancji, art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zezwolenie kategorii I, w świetle załącznika nr 1 do ustawy P.r.d., lp. 1, dotyczy dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich, podczas gdy przedmiotowa sprawa dotyczy drogi krajowej, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej. Pojazdem nienormatywnym w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., w związku z art. 4 pkt 25 u.d.p., jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Dopuszczalny nacisk pojedynczej osi do 10 t, na drodze nr [...] odcinek K. - K. /DROGA [...]/, na której doszło do zatrzymania przedmiotowego zespołu pojazdów, został uregulowany mocą lp. 59 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p.

W związku z naruszeniem zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., Sąd stwierdza, że organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo ustaliły wysokość nałożonej kary. Z art. 140ab ust. 2 P.r.d. wynika, iż w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, iż ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Organ I instancji nałożył na Skarżących, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii VII, prawidłowo uznając, że w świetle lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwoleniem odpowiadającym parametrom pojazdu, zatrzymanego do kontroli w niniejszej sprawie, jest zezwolenie kategorii VII, gdyż tylko zezwolenie kategorii VII może być wydane w przypadku nacisków osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. W niniejszej sprawie, jej wysokość ustala się na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., zgodnie z którym w pozostałych przypadkach niż wymienione w lit. a i b tego przepisu – czyli w innych niż przypadki, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, (lit. a), a także więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b) – kara pieniężna wynosi 15.000 zł.

W świetle powyższej regulacji prawnej nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżących, iż w przypadku ładunku podzielnego występuje luka prawna, skoro bowiem ustawodawca nie przewidział zezwolenia, które w niniejszej sprawie mógłby otrzymać przewoźnik, nie powinien on być karany za jego brak.

Podkreślenia wymaga, iż wobec Skarżących nie została wymierzona kara pieniężna za brak zezwolenia kategorii VII, którego to zezwolenia nie wydaje się na przewóz ładunku podzielnego, lecz za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, wbrew zakazowi uregulowanemu w art. 64 ust. 2 P.r.d. Natomiast wysokość kary została wymierzona jak za brak zezwolenia kategorii VII, zgodnie z konstrukcją prawną przyjętą przez ustawodawcę w art. 140ab ust. 2 P.r.d., gdyż parametry skontrolowanego zespołu pojazdu, dotyczące obciążenia osi, odpowiadały tej właśnie kategorii zezwolenia. Organ nie mógł nałożyć na Skarżących kary pieniężnej jak za brak zezwolenia kategorii I, gdyż dotyczy ono dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich, podczas gdy do naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego w niniejszej sprawie, doszło na drodze krajowej.

W decyzjach obu instancji padają wprawdzie nieprawidłowe, wprowadzające w błąd sformułowania (w decyzji I instancji w opisie naruszenia: "Za brak zezwolenia kategorii VII (...)", w decyzji II instancji: "Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym."), organy obu instancji jednak, przytaczają prawidłowe podstawy prawne, przede wszystkim art. 64 ust. 2 i art. 140ab ust. 2 P.r.d. i wyjaśniają przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną w przedmiotowej materii.

Sąd nie dopatrzył się stronniczości w działaniach i argumentacji organów Inspekcji Transportu Drogowego w niniejszej sprawie. GITD prawidłowo wskazał, że uzasadnieniem przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych w postaci kar pieniężnych za naruszanie m.in. dopuszczalnych norm nacisków osi, jest dewastacja dróg przez przeładowane lub nierównomiernie załadowane pojazdy. Ustawodawca unormował jednocześnie dwa odstępstwa od stosowania kar pieniężnych w przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm nacisków osi, dotyczące przewozu ładunków sypkich oraz drzewa, w sytuacji gdy nie została przekroczona dopuszczalna masa całkowita pojazdu. Regulacja prawna, normująca tę kwestię, zawarta w art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d., ma swoje uzasadnienie w trudnościach z równomiernym rozmieszczeniem w pojeździe, jak i utrzymaniem takiego rozmieszczenia – drewna oraz materiałów sypkich. Dlatego też Sąd nie zgadza się z twierdzeniem Skarżących, że regulacja zawarta w tym przepisie godzi w zasadę równości wynikającą z art. 32 Konstytucji RP. Zasady tej również nie narusza rozstrzygnięcie nakładające karę pieniężną na Skarżących w niniejszej sprawie. Nie można bowiem uznać za ładunek sypki kości rosołowych z kurcząt przewożonych w skrzynkach umieszczonych na paletach, jak wynika ze zdjęcia znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy,. Równomierne rozmieszczenie tak przewożonego ładunku nie jest związane z nadmiernymi trudnościami.

Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem Skarżących, iż nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, uwalnia Ich od odpowiedzialności za nienormatywność tego pojazdu w zakresie nacisku osi, w związku z dochowaniem należytej staranności w realizacji przewozu. Nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu nie gwarantuje, że pojazd ten będzie normatywny w zakresie nacisku osi. Gwarancję normatywności pojazdu w tym zakresie może dać jedynie równomierne rozłożenie ładunku w pojeździe. Umieszczenie natomiast całego ładunku o masie ok. 13 t. w przedniej części naczepy, co jest wyraźnie widoczne na wspomnianym zdjęciu znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, nie można uznać za działanie z dochowaniem należytej staranności w realizacji przewozu. Z wyjaśnień kierowcy złożonych podczas kontroli wynika, iż nie brał on udziału w załadunku pojazdu lecz stał obok. Podkreślenia jednak wymaga, że jeżeli kierowca pojazdu nie brał udziału w załadunku towaru, przed rozpoczęciem przejazdu powinien znać wagę pojazdu nie tylko pod względem masy całkowitej, lecz również pod względem nacisków osi. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie nierównomierne rozłożenie ładunku było wyraźnie widoczne.

W tych okolicznościach nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżących, iż zostały przez nich spełnione przesłanki z art. 140aa ust. 4 P.r.d., zwłaszcza w postaci dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Rozpoczęcie przejazd bez dokonania ważenia pojazdu pod względem nacisku osi w sytuacji gdy kierowca nie uczestniczył w załadunku towaru powoduje, że podmiot wykonujący przejazd ponosi ryzyko nienormatywności pojazdu w zakresie nacisków osi, wynikające z niedochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Skarżący, jako przedsiębiorcy zajmujący się profesjonalnie transportem drogowym towarów, ponoszą odpowiedzialność za zaniechania w tym względzie, również zatrudnianego przez siebie kierowcy, który nie powinien rozpocząć przejazdu nie znając obciążenia poszczególnych osi zwłaszcza, jeżeli nie uczestniczył przy załadunku towaru.

Z powyższych też względów nie było naruszeniem procedury, zarzucanym przez Skarżących, nieodnotowanie w protokole kontroli posiadania przez kierowcę dokumentów WZ, potwierdzających masę przewożonego towaru w ilości nie powodującej przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Jak wskazano powyżej, nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu nie gwarantuje, że pojazd ten będzie normatywny w zakresie nacisku osi. Ponadto w protokole kontroli z [...] stycznia 2014 r. nr [...], zostały wskazane: rzeczywista masa całkowita pojazdu oraz brak przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Dokumentacja, którą dysponował kierowca została skopiowana, co również zaznaczono w protokole, a następnie dołączona do akt administracyjnych sprawy. Protokół zawiera wyniki przeprowadzonych podczas kontroli pomiarów i stosowne pouczenia. Wskazuje również przewoźnika jak i kierowcę. Został również podpisany przez kierowcę oraz inspektora, który przeprowadził kontrolę. Dlatego też Sąd nie stwierdził braków protokołu, które skutkowałyby naruszeniem art. 68 § 1 K.p.a.

W ocenie Sądu, nie jest też naruszeniem procedury, jednokrotne ważenie spornego pojazdu. Przede wszystkim należy wskazać, iż kierowca w trakcie przeprowadzanej kontroli nie wniósł o powtórne ważenie, podpisał natomiast w protokole oświadczenie, w którym wyrażone jest przysługujące mu uprawnienie do złożenia wniosku o powtórne ważenie kontrolowanego pojazdu. Ponadto skala naruszenia, w postaci przekroczenia dopuszczalnej normy nacisku pojedynczej osi o 34,5 %, i w konsekwencji przekroczenie o 14,5 %, granicznej wartość 20 % naruszenia, od której uzależniona jest wysokość kary pieniężnej spowodowała, że w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które obligowałyby organ do przeprowadzenie powtórnego warzenia pojazdu z urzędu, co mogłoby mieć miejsce gdyby wartość 20 % naruszenia, została przekroczona o wartość odpowiadającą 2 % granicy błędu pomiaru.

Brak jest również przesłanek do przyjęcia, iż użyte do pomiaru wagi były uszkodzenia co skutkowało wadliwością wskazań pomiaru. Z całą pewnością przesłanką taką nie może być zastosowana przez kontrolującego inspektora 2 % granica błędu pomiaru. Błąd pomiaru jest właściwością każdego dokonywanego pomiaru za pomocą różnego rodzaju urządzeń. Wpływają na to różne okoliczności zewnętrzne, w tym niedokładność samego urządzenia. Dlatego też przyjęcie granicy błędu pomiaru, nawet jeżeli nie znajduje ono podstawy prawnej w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, jest działaniem racjonalnym i stosowanym przez Inspekcję Transportu Drogowego na korzyść kontrolowanych.

Dodać także należy, że ważenia w niniejszej sprawie dokonano parą wag typu SAW 10C/II o numerach fabrycznych [...], [...], z których dla każdej, zgodnie ze świadectwami legalizacji ponownej, obciążenie maksymalne wynosiło 10 000 kg. Ustalona zatem, wartość nacisku pojedynczej osi w wysokości 13450 kg., nie przekracza wartości 20 000 kg., którą maksymalnie można byłoby zważyć przy pomocy przedmiotowej pary wag. Skarżący zatem, niezasadnie podnieśli w piśmie z [...] marca 2015 r., zarzut przekroczenia dopuszczalnego zakresu pomiarowego użytych w sprawie wag.

W świetle powyższego Sąd nie stwierdził naruszenia w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, zwłaszcza zarzucanego naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d.

Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 68, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1, art. 138 § 2 K.p.a. Skarżący powiązali naruszenie tych przepisów z kwestiami, do których Sąd odniósł się w wyczerpujący sposób powyżej (w tym przede wszystkim z okolicznością, iż w przedmiotowej sprawie Skarżący nie mogli uzyskać zezwolenia kategorii VII, a kara pieniężna została nałożona jak za brak tego właśnie zezwolenia).

Skarżący uznali również, iż naruszenie powyższych przepisów prawa materialnego jak i procesowego, skutkowało naruszeniem art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Dlatego też Sąd nie stwierdziwszy naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania uznał, że nie doszło w niniejszej sprawie także do zarzucanego naruszenia przepisów Konstytucji RP.

W tych też warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.