Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 674/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 152, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 5 ust. 1 pkt 15, art. 21 ust. 2, art. 27, art. 28 ust. 1, ust. 2, art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: Par. 18 ust. 4, par. 18 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 Art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek ( spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 maja 2013r. nr [....] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 maja 2013 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 26 kwietnia 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów inne niż rolne. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 10 ust. 2 i art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.).

Wydanie powyższej decyzji poprzedzone było następującymi, niespornymi okolicznościami:

W dniu 21 września 2007 r. C. B. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne, na 2007 rok wraz z załącznikami. Po złożeniu zmiany do tego wniosku C. B. zadeklarowała do dopłaty powierzchnię 0,52 ha, na której będzie realizowała plan zalesienia, w tym powierzchnię zgłoszoną do płatności z tytułu: 1. wsparcia na zalesienie: - na terenach o korzystnej konfiguracji - drzewa iglaste - 0.11 ha; - na terenach o korzystnej konfiguracji - drzewa liściaste - 0,41 ha; 2. zabezpieczenie przed zwierzyną: -grodzenie 2-metrową siatką metalową- 0,52 ha; 3. premii pielęgnacyjnej: - na terenach o korzystnej konfiguracji – 0,52 ha; 4. premii zalesieniowej: - producent rolny uzyskujący co najmniej 20% dochodów z rolnictwa- 0,52 ha.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] 2008 r. postanowienie Nr [...] o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku C. B. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych.

W dniu 26 maja 2008 r. C. B. złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Do oświadczenia zostało dołączone zaświadczenie Nadleśnictwa z dnia 15 maja 2008 r. o wykonaniu zalesienia na działce ewidencyjnej nr [...] (woj. [...], pow. [...], gmina M, obręb S) - zgodnie ze sporządzonym w dniu 28 września 2007 r. planem zalesienia gruntów rolnych.

Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 września 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] 2008 r. decyzję Nr [...] w sprawie przyznania płatności na zalesianie, która została doręczona C. B. w dniu 9 czerwca 2008 r. Decyzja ta w całości uwzględniała żądanie strony. Płatność została przyznana do powierzchni zadeklarowanej we wniosku w kwocie 5.329,40 zł, w tym z tytułu: - wsparcia na zalesianie w wysokości 4.003,40 zł, płatnej jednorazowo po wykonaniu zalesienia; - premii pielęgnacyjnej w wysokości 504,40 zł, płatnej corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia; - premii zalesieniowej w wysokości 821,60 zł, płatnej corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. W dniu 1 sierpnia 2008 r. przyznane płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu 6 lipca 2009 r. C. B. złożyła wniosek o wypłatę płatności na zalesianie na rok 2009. Płatności z tytułu premii pielęgnacyjnej w wysokości 504,40 zł oraz premii zalesieniowej w wysokości 821,60 zł w dniu 8 września 2009 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu 5 maja 2010 r. C. B. złożyła wniosek o wypłatę płatności na zalesianie na rok 2010. Płatności z tytułu premii pielęgnacyjnej w wysokości 504,40 zł oraz premii zalesieniowej w wysokości 821,60 zł w dniu 28 lutego 2010 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W dniu 28 września 2010 r. w ramach obsługi sprawy zalesienia gruntów rolnych odbyła się kontrola w gospodarstwie strony, która nie wykazała żadnych nieprawidłowości.

W dniu 28 kwietnia 2011 r. C. B. złożyła wniosek o wypłatę płatności na zalesianie na rok 2011. Płatności z tytułu premii pielęgnacyjnej w wysokości 504,40 zł oraz premii zalesieniowej w wysokości 821,60 zł w dniu 21 września 2011 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu 23 kwietnia 2012 r. C. B. złożyła wniosek o wypłatę płatności na zalesianie na rok 2012. Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował C. B., że premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa w piątym roku jest wypłacana po uprzednim przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny, dokonywanym w formie decyzji przez starostę. Pouczono także, że kopię decyzji w sprawie przekwalifikowania gruntu rolnego na grunt leśny składa się do kierownika biura powiatowego Agencji do końca roku kalendarzowego.

W dniu 2 stycznia 2013 r., z zachowaniem terminu na złożenie wyżej wymienionej decyzji, do Biura Powiatowego ARiMR wypłynęła kopia decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] 2012 r. o zmianie gleboznawczej klasyfikacji gruntu dla działki nr [...] położonej w obrębie S, z której wynika, że odpis tej decyzji został wysłany do A. B. zam. S nr [...]. W dniu 2 stycznia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR został złożony wypis z aktu notarialnego z dnia 19 marca 2012 r. przenoszącego własność działki nr [...] z C. B. zam. S nr [...] na córkę A. B. zam. pod tym samym adresem.

W dniu 17 stycznia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło oświadczanie C. B., z którego wynika, że w dniu 19 marca 2012 r. przekazała gospodarstwo rolne córce A. B. z powodu nagłej choroby. C. B. podała, że od września 2011 r. leczy się w Instytucie Onkologii z powodu diagnozy "rak złośliwy". Nadto w grudniu 2011 r. uległa wypadkowi – została potrącona przez samochód na przejściu dla pieszych. W piśmie tym C. B. podał, że z uwagi na ciężkie choroby i stres nie poinformowała do tej pory Agencji o przekazaniu gospodarstwa rolnego i podniosła, że ani ona, ani jej córka nie zostały poinformowane, że mają informację o przekazaniu gospodarstwa zgłosić "i w tak krótkim terminie" .

Powyższe, niesporne między stronami okoliczności spowodowały wydanie w dniu 24 stycznia 2013 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, skierowanej do C. B., "Informacji o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności". W piśmie tym poinformowano C. B. o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2008, 2009, 2010 i 2011 w łącznej wysokości 9.307,40 zł, przy czym nie uiszczenie tej kwoty do dnia 24 lutego 2013 r. będzie skutkowało wszczęciem postępowania mającego na celu wydanie decyzji w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, nakładającej obowiązek zwrotu kwoty tych należności powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W związku z nieuiszczeniem przez C. B. kwoty 9.307,40 zł, pismem z dnia 27 lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił C. B. o wszczęciu postepowania administracyjnego "w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności" i w dniu 26 kwietnia 2013 r. organ ten wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne, ustalając C. B. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w łącznej wysokości 9.307,40 zł, powiększonej o odsetki jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia następującego po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 29 kwietnia 2013 r.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji oraz w uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał szereg przepisów: art. 61 § 4, art. 10, art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 29 ust. 1, 2, 7 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390), art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 421, z późn. zm.), art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.Urz.UE.L.153 z 30.04.2004 r., Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87-118), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE.L.368, str. 74 z 23.12.2006 r. z późn. zm.), art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz.Urz.UE.L.141 z 30.04.2004 r., str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) - dla płatności z 2008 i 2009 roku, w szczególności art. 73 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 w/w rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, rozporządzenie Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz.Urz.UE.L.141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.), art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.L.316 z 02.12.2009 r., str. 65) - w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE.L25, str. 8 z 28.1.2011 r. z późn. zm.) - w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, w szczególności art. 47 § 1, art. 56 § 1 i § 3, art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012r. zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich, odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz.Urz.L.280 z 13.10.2012 r., str. 2), - zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) Nr 937/2012", art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia 65/2010 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji przytoczył treść szeregu przepisów m.in. takich, jak:

- § 18 ust. 2 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 48 poz. 390 z późn. zm.) "Rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli: przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3".

- § 15 ust. 1 stanowi zaś: "Jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych tym wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli:

1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, o którym mowa w § 9 ust. 4;

2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo § 5 ust. 1 pkt 2;

3) uzyskuje on co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa - w przypadku premii zalesieniowej."

- § 15 ust. 3 stanowi, że "Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się:

1) umowę sprzedaży lub inna umowę, w wyniku której została przeniesiona własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, lub kopię takiej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub potwierdzona za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji;

2) dokumenty określone w § 9 ust. 5 pkt 3-5"

- § 9. ust. 5 pkt 3-5 stanowi, że: do wniosku o pomoc dołącza się:

3) wydane przez właściwy organ gminy zaświadczenie o

a) wysokości dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym albo

b) liczbie hektarów przeliczeniowych stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem rolnym,

ustalonej na podstawie ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym -- jeżeli rolnik ubiega się o pomoc na zalesianie gruntów rolnych;

4) wydane przez naczelnika urzędu skarbowego zaświadczenie o dochodach, o których mowa w § 3 pkt 1 lit. b - w przypadku gdy rolnik uzyskał takie dochody i ubiega się o pomoc na zalesianie gruntów rolnych;

5) dokument potwierdzający wysokość dochodów innych niż określone w § 3 pkt 1, uzyskanych w roku poprzedzającym rok, w którym został złożony wniosek o pomoc, albo zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego o braku tych dochodów - jeżeli rolnik ubiega się o pomoc na zalesianie gruntów rolnych;

- art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, "ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej."

Na podstawie wskazanych wyżej i przytoczonych przepisów organ I instancji ustalił wysokość kwot wypłaconych C. B. w latach 2008-2011 na łączną sumę 9.307,40 zł i uznał kwotę jako kwotę nienależną podlegającą zwrotowi. Organ ten w uzasadnieniu zaznaczył: "Strona nie zgłaszała jakichkolwiek okoliczności wymienionych w aktach prawnych a stanowiących przesłankę do zastosowania instytucji siły wyższej", a nadto stwierdził, że "Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przypisie funduszy." Nadto organ ten wskazał, że "Zgodnie bowiem z sekcją V wniosku kontynuacyjnego Pani C. B. zobowiązała się m.in. (...) do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR: o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego danych objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązali, a w szczególności jeżeli zmiana ta dotyczy: (...) przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego rolnika", co stanowi przesłankę zwrotu płatności."

W dniu 30 kwietnia 2013 r. C. B. złożyła odwołanie od wymienionej wyżej decyzji organu I instancji, w którym powtórzyła argumenty zawarte w oświadczeniu z dnia 17 stycznia 2013 r. podkreślając, że nikt jej nie poinformował, że fakt przekazania gospodarstwa rolnego należy zgłosić w Agencji w ciągu 35 dni. Odwołująca się podkreśliła, że ani ona ani jej córka, której przekazała gospodarstwo rolne, w żadnym dokumencie, który posiadają, nie stwierdziły istnienia informacji o 35-dniowym terminie do zgłoszenia w Agencji faktu przekazania gospodarstwa rolnego. Jednocześnie podała, że po uzyskaniu ustnej informacji w Agencji w czerwcu 2013 r. o konieczności założenia przez córkę nowego numeru gospodarstwa, rachunku bankowego i składania wniosków o dopłaty "na nowego właściciela" – córka niezwłocznie te wymogi spełniła. Odwołująca się zaznaczyła, że w związku z pouczeniem o konieczności przekwalifikowania gruntu na leśny, córka A. B., jako nowy właściciel dokonała tego. C. B. podniosła, że dopiero po dopełnieniu wszystkich formalności przez nią i jej córkę została wydana decyzja zobowiązująca ją do zwrotu płatności pobranych przez nią w ciągu 4 lat, co jest dla niej niezrozumiałe, gdyż zalesienie przez te wszystkie 4 lata spełniało warunki, o co dbały obie z córką, były dokupione brakujące drzewka, gdyż w ubiegłym roku duże straty wyrządził mróz i nornice i na to posiada dokumenty. Odwołująca się podkreśliła, że w dalszym ciągu pozostaje w leczeniu Instytutu Onkologii ponosząc koszty badań i leków i nie stać ją na spłacenie ustalonej kwoty, gdyż utrzymuje się z niewielkiej renty.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 16 maja 2013 r. Nr [...], po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W swojej decyzji organ także wskazał szereg przepisów takich jak: art. 9, art. 10 § 1, 127 § 2, art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 10 ust. 2, art. 29 ust. 1, ust. 2 i ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawana pomocy finansowej w ramach działania "Zalesiania gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.), art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), art. 28 ust. 4 ustawy PROW 2007-2013, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), art. 73 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (mającym zastosowanie dla płatności z kampanii 2005-2009), art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 122/2009 (mającym zastosowanie dla płatności z kampanii 2010), art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (mającym zastosowanie dla płatności z kampanii 2011), art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. w/s zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, w szczególności art. 56 § 1 i § 3.

Organ ten także przytoczył treść niektórych przepisów (przytoczonych przez organ I instancji).

Nadto organ odwoławczy wskazał na treść konkretnych orzeczeń sądownictwa administracyjnego (III SA/Wr 52/09, SA/Gd 657/87, V SA 2497/99, V SA 946/99, IV SA 2028/97) podkreślając m.in., że "na organie administracyjnym nie ciąży obowiązek zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych, a po stronie obywateli istnieje powinność, co najmniej, podstawowej orientacji w przepisach prawnych regulujących niektóre sfery życia społecznego". Organ odwoławczy podniósł, że C. B. zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego gruntu w szczególności przeniesienia własności działek objętych wnioskiem na rzecz innego producenta (sekcja XII wniosku oświadczenia i zobowiązania).

W skardze na powyższą decyzje organu II instancji C. B. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu podkreślając, że nie rozumie, dlaczego rozpoznana u niej choroba "rak złośliwy" nie została uznana za "długotrwałą niezdolność do pracy. Jednocześnie skarżąca podała, że w 2012 r. była w dalszym ciągu użytkownikiem gruntu, najmowała ludzi do pracy, a nadto nakaz płatniczy przyszedł na jej nazwisko i z tego względu zapłaciła podatki za cały 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i przytoczył fragmenty zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Sąd stwierdza, że skarga C. B. jest w pełni uzasadniona.

Należy podkreślić, że sprawa dotyczy ewentualnego ustalenia jako pomocy nienależnej płatności przyznanych z tytułu zalesiania i wypłaconych skarżącej C. B. w ciągu 4 lat i wiążącego się z tym ustaleniem obowiązku zwrotu kwoty tych płatności lub stwierdzenia okoliczności upoważniających do nie żądania zwrotu tej pomocy. Takie ramy postępowania zostały zakreślone przez stronę jak również przez organy obu instancji, jednak organy nie skoncentrowały się na zagadnieniach z tym związanych.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że organy obu instancji wskazały szereg przepisów, w tym wiele nieaktualnych (na dzień wydania decyzji przez organy zobowiązujących do zwrotu należności), a nawet nie mających żadnego związku ze sprawą. Przykładowo organ I instancji wskazał jako podstawę prawną decyzji rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.Urz.UE.L.153 z 30.04.2004 r., Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87-118), które utraciło moc z dniem 1 stycznia 2007 r., a także rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE.L.368, str. 74 z 23.12.2006 r. z późn. zm.), które utraciło moc z dniem 1 stycznia 2011 r. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu na str. 11 wskazał jako mające zastosowanie dla płatności z kampanii 2010 rozporządzenie Komisji (WE) Nr 122/2009, które już w tytule wskazuje, że nie dotyczy sprawy, gdyż jest to rozporządzenie "ustanawiające standardowe wartości celne w przywozie dla ustalenia ceny wejścia niektórych owoców i warzyw". Należy się także domyślać z treści przytoczonego przepisu art. 28 ust. 4 "ustawy PROW 2007-2013" jak ustawę tę określono, że organ odwoławczy wskazał takim sobie wiadomym skrótem na ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.).

Zdaniem Sądu, z uwagi na datę [...] 2008 r., jako datę wydania decyzji Nr [...] w sprawie przyznania C. B. płatności na zalesianie (doręczonej w dniu 9 czerwca 2008 r.), organ mógł stosować wobec przyznanych płatności akty prawne obowiązujące w tej dacie, a nie aktualne, ale powinien wprost podać, że stosuje i z jakiego powodu, przepisy prawne w brzmieniu obowiązującym w konkretnej innej dacie, niż aktualne, co jednak w żaden sposób nie usprawiedliwia stosowania aktów prawnych uchylonych przed datą przyznania płatności (jak rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004), czy wskazywania aktów nie związanych ze sprawą (jak rozporządzenie Komisji (WE) Nr 122/2009). Z jakiego powodu organ stosuje przepisy prawne obowiązujące w innej niż aktualna dacie, czy w brzmieniu na inną datę, niż aktualne brzmienie przepisu, organy powinny w tym bardziej wskazać, że z niewiadomych względów podały przepisy prawne obowiązujące w różnych datach, a także wskazały na akty prawne, które weszły w życie po dacie 6 czerwca 2008 r., jak np. ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która weszła w życie 24 czerwca 2008 r.

Sąd podkreśla, że decyzje organów obu instancji są wielostronicowe – decyzja organu I instancji liczy 9 stron, a organu II instancji aż 13 stron. Tak obszerne uzasadnienia decyzji, nie koncentrujące się na rozstrzygnięciu sprawy i wyjaśnieniu powodów rozstrzygnięcia czynią je całkowicie nieczytelnymi i niezrozumiałymi. Organy obu instancji zamiast ściśle stosować się do obowiązków wynikających z art. 107 § 1 – 3 k.p.a., z niezrozumiałych względów powoływały przepisy i wyjaśniały z jakich względów są kompetentne do wydania decyzji, pomimo braku zarzutów w tym zakresie, a nadto powoływały, a nawet przytaczały przepisy wskazujące na obowiązki tych organów, które powinny znać i stosować się do nich - np. organ II instancji wyjaśniał instytucję odwołania od decyzji, pomimo tego, że nie było żadnych wątpliwości, że odwołanie C. B. zostało złożone prawidłowo. Tymczasem, co Sąd podkreśla, uzasadnienie decyzji musi spełniać wymogi, które są niezbędne do skontrolowania jej legalności przez sąd administracyjny, ale przede wszystkim decyzja administracyjna powinna być jasna i zrozumiała dla stron w takim stopniu, by każda przeciętna osoba niemająca przygotowania prawniczego mogła zrozumieć intencje organu wydającego decyzję. Organ uzasadniając decyzję powinien to uczynić zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 107 § 3 k.p.a, czyli uzasadnienie decyzji powinno być zrozumiałe nie tylko dla jego autora, ale przede wszystkim dla strony, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a. Co więcej prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji powinno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony, czy nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.

Sąd stwierdza, że pomimo tak obszernych decyzji i powołania, a nawet przytoczenia przez organy obu instancji wielu przepisów, organy w żaden sposób nie wykazały, że przeczytały je ze zrozumieniem, a wręcz przeciwnie, należy jednoznacznie stwierdzić, że zamiast powołania przepisów mających znaczenie w sprawie – powołały jakiekolwiek.

Sąd nadto stwierdza, że organ odwoławczy wskazał na orzeczenia sądownictwa administracyjnego (nie podając, gdzie, w jakim publikatorze strona mogłaby skontrolować ich treść) nie mające żadnego związku z niniejszą sprawą, albowiem z orzeczenia w sprawie III SA/Wr 52/09 wynika, że dotyczy sytuacji, w której poprzednik prawny nabywcy nieruchomości nie miał uprawnień do płatności, a orzeczenia w pozostałych sprawach choćby z uwagi na datę ich wydania nie dotyczą płatności, przy czym sprawa o sygn. SA/Gd 657/87 dotyczy podatnika, sprawy o sygn. V SA 2497/99 i sygn. V SA 946/99 dotyczą cudzoziemców, a sprawa IV SA 2028/97 dotyczy braku obowiązku organów administracyjnych do informacji stron o możliwości przywrócenia terminu. Sąd nadto podnosi, że organ odwoławczy wskazując na to, że "na organie administracyjnym nie ciąży obowiązek zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych, a po stronie obywateli istnieje powinność, co najmniej, podstawowej orientacji w przepisach prawnych" nie zauważył swej usługowej roli w stosunku do rolników, wynikającej choćby tylko z ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), która w swym tytule mówi o "wspieraniu", w art. 5 ust. 1 pkt 15 wskazuje, że program rozwoju obszarów wiejskich realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje takie działania jak zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne, a w art. 21 ust. 2 odnoszącym się do postępowania w sprawie dotyczącej przyznania pomocy, zobowiązuje wprost organ, przed którym toczy się to postępowanie m.in. do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W przepisie tym wskazano także, że organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie dotyczącej przyznania pomocy stoi na straży praworządności.

Sąd podkreśla, że obciążenie obywatela Rzeczpospolitej Polskiej obowiązkiem finansowym może nastąpić wyłącznie na podstawie ustawy, a nie na podstawie aktów niższego rzędu, nie mającym umocowania w ustawie. Z tego względu nakazanie zwrotu stronie płatności może wynikać wyłącznie z ustawy, która może w drodze tzw. delegacji przekazać ściśle określone ustawą uprawnienia innym organom i sprecyzować je w drodze aktu wykonawczego. Z tego względu w niniejszej sprawie obowiązkiem organów było wskazanie przepisu ustawy, z którego wynikałby obowiązek zwrotu przez C. B. płatności, a następnie ewentualne wskazanie przepisów wykonawczych do tego ustawowego przepisu.

Zdaniem Sądu, pomimo obszerności wydanych decyzji i wskazania wielu aktów prawnych, a nawet przytoczenia wielu przepisów – organy administracyjne nie wskazały żadnego przepisu prawa, który wskazywałby na obowiązek zwrotu przez C. B. wypłaconych jej płatności.

W szczególności, co Sąd podkreśla, organy obu instancji powinny widzieć cel, na jaki została przyznana płatność, a wynika on właśnie z ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), na którą prawdopodobnie organ II instancji wskazał określając ją jako "ustawę PROW 2007-2013", a jest nim, na co Sąd ponownie zwraca uwagę, wspieranie zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne. Ten cel i jego realizację organy powinny mieć na względzie odczytując treść art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy (nie zmienionym w swym brzmieniu zarówno na dzień przyznania C. B. pomocy jak i na dzień wydania zaskarżonej decyzji), który stanowi:

"Art. 28. 1. Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej."

Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że zgodnie z art. 28 ust. 1 zwrotowi podlega pomoc pobrana nienależnie, która została zdefiniowana w art. 28 ust. 2 pkt 1- 3 wymienionej wyżej ustawy, albowiem przyznane C. B. płatności nie są pomocą techniczną, która definiuje art. 27 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich...,a są "pomocą" w rozumieniu tej ustawy.

Powyższe oznacza, że organy powinny najpierw ustalić z jakiego względu uznały przyznane C. B. płatności za pomoc nienależną, to znaczy z którego punktu od 1 do 3 ust. 2 art. 28 wynika, że jest ona nienależna i dlaczego. Z akt wynika bowiem, że C. B. wykonała zalesienie przez wszystkie 4 lata, wykorzystała pomoc zgodnie z przeznaczeniem i pomoc została jej prawnie wypłacona w wysokości określonej w decyzji o przyznaniu płatności, a nawet – zgodnie z przepisami – zalesiony grunt został przekształcony na działkę leśną. Z powyższych przepisów nie wynika, aby okoliczność, że C. B. przekazała córce gospodarstwo rolne, w jakiś sposób wpłynęła na cel przyznanej pomocy i z tego względu można byłoby na podstawie niniejszego przepisu uznać przyznane i wypłacone płatności za pomoc nienależną.

Z przepisów nie wynika też, aby C. B. miała jakiś konkretny termin do zgłoszenia Agencji faktu przekazania gospodarstwa rolnego córce, tj. termin do zgłoszenia przeniesienia własności działek objętych przyznanymi płatnościami. W szczególności, nie jest prawdą, aby jakiś konkretny termin wynikał z podpisanych przez skarżącą pouczeń znajdujących się w "sekcji V wniosku kontynuacyjnego", jak wskazuje to organ I instancji, czy w sekcji "XII wniosku oświadczenia i zobowiązania", jak pisze to organ odwoławczy. Zdaniem Sądu, zgłoszenie przez skarżącą w Agencji faktu przeniesienia własności tych działek w celu przejęcia dalszych płatności przez nabywcę – wobec braku konkretnego terminu, w jakim miałoby to nastąpić – nie mogło w żadnym wypadku stanowić zwrotu płatności, jak podał to organ I instancji.

Wskazane przez organy obu instancji rozporządzenie z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesienie gruntów rolnych oraz zalesienie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013" (Dz. U. Nr 114, poz. 786 z późń. zm) zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich..., stanowiącego delegację ustawową dla Ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do uszczegółowienia warunków m.in. zwracania pomocy. Organy obu instancji co prawda stwierdzały, że "Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przypisie funduszy", ale nie zauważyły, że to ustalenie powinno nastąpić w oparciu o art. 28 ustawy, co oznacza, że najpierw organy powinien ustalić, czy w oparciu o art. 28 ustawy należy uznać przyznane i wypłacone skarżącej płatności za pomoc nienależną i dopiero - w przypadku stwierdzenie takiej - sięgać do przepisów szczegółowo określających warunki i tryb zwracania tej pomocy.

W niniejszej sprawie tak się nie stało. Organy obu instancji nie wskazały żadnego przepisu ustawy, z którego wynikałoby, że przyznane C. B. płatności z uzasadnionych powodów są pomocą nienależną. W tej sytuacji wskazanie jakichkolwiek przepisów wykonawczych, a nawet ich przytoczenie przez organy obu instancji, wskazuje na całkowity brak zrozumienia podstawowych zasad prawa, brak kompetencji, brak logiki, a nawet brak zdrowego rozsądku w stosowaniu wobec obywateli przepisów prawa. W szczególności należy wskazać na przytaczany przez organy § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesienie gruntów rolnych oraz zalesienie gruntów innych niż rolne" ..., który odsyła do § 15 ust. 1 tego rozporządzenia zaczynającego się: "Jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych tym wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy". Oznacza to, że przypadki określone w wyżej wymienionym przepisie mogłyby ewentualnie się odnosić się do sytuacji, gdyby w tej sprawie przeniesienie własności nastąpiło między dniem 21 września 2007 r. – dniem złożenia wniosku przez C. B. o przyznanie płatności z tytułu zalesiania a dniem 6 czerwca 2008 r. jako dniem wydania decyzji Nr [...] w sprawie przyznania płatności na zalesianie. I w tym wypadku organ musi ustalić, czy przyznana pomoc na zalesianie jest pomocą nienależną, o której mowa w jednym z trzech przypadków art. 28 ustawy (co jest możliwe z uwagi na cel pomocy - specyfikę "zalesiania" i z reguły krótki, paromiesięczny okres między dniem złożenia wniosku o pomoc a dniem wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy). Na marginesie już Sąd zwraca uwagę organów na brak odesłania w 18 ust. 2 pkt 3 omawianego rozporządzenia do ust. 4 § 15 tego rozporządzenia, który to ust. 4 (odnoszący się do następcy) stosuje się zresztą tylko odpowiednio, a nie wprost.

Sąd podkreśla, że rację ma skarżąca C. B., że nie została poinformowana o 35 dniowym terminie zgłoszenia do Agencji faktu przekazania gospodarstwa rolnego, gdyż żaden dokument znajdujący się w aktach na to nie wskazuje i – jak stwierdzono to wyżej, nie mógłby wskazywać.

Sąd nadto zauważa, że organy obu instancji nie tylko w żaden sposób nie odniosły sie do twierdzeń skarżącej zawartych w jej pismach, ale wręcz stwierdzały okoliczności niezgodne z treścią tych pism, co jest całkowicie niedopuszczalne. Przykładowo, skarżąca będąc w błędnym przekonaniu, że nie dopełniła terminu 35 dni do poinformowania Agencji wyjaśnia to uchybienie ciężką, długotrwałą chorobą (na którą to okoliczność dysponuje dokumentacją), dalszym pozostawaniem w leczeniu Instytutu Onkologii i wypadkiem drogowym, któremu uległa. Tymczasem organ I instancji stwierdza, że "strona nie zgłaszała jakichkolwiek okoliczności wymienionych w aktach prawnych a stanowiących przesłankę do zastosowania instytucji siły wyższej zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006" pomimo, że art. 47 tego rozporządzenia wskazuje jako kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, które uzasadniają nie domaganie się zwrotu pomocy od beneficjentów m.in.: "długotrwałą niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu", co w tym wypadku odnosić należy do wykonywania zawodu rolnika. Organ odwoławczy, co prawda dostrzegł, że skarżąca "od września 2011 r. zmagała się z chorobą nowotworową, a ponadto w grudniu uległa wypadkowi komunikacyjnemu", jednak nad tym, pomimo obciążenia skarżącą zwrotem dużej kwoty i przytoczenia treści art. 47 rozporządzenia w żaden sposób się nie pochylił nie wskazując także z jakiego powodu skarżąca miałaby uchybić terminowi 10- ciu dni do poinformowania organu o tej ciężkiej chorobie. Okoliczności powyższe nie mają, co prawda, istotnego znaczenia w tej sprawie z uwagi na wyżej przedstawione stanowisko Sądu, nie mniej jednak, skoro organy były w mylnym przeświadczeniu, że płatności przyznane i wypłacone skarżącej stanowią pomoc nienależną, to obowiązkiem organów, w tak trudnej sytuacji, jaką skarżąca przedstawiła, obowiązkiem organów powinno być dokładne wyjaśnienie i uzasadnienie zajętego stanowiska w tym zakresie. Na tej samej zasadzie Sąd zwraca uwagę na to, że organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił i nie odniósł się do twierdzenia skarżącej, że po uzyskaniu ustnej informacji w Agencji w czerwcu 2013 r. o konieczności założenia przez córkę nowego numeru gospodarstwa, rachunku bankowego i składania wniosków o dopłaty "na nowego właściciela" – córka niezwłocznie te wymogi spełniła.

Sąd zwraca uwagę organów na treść art. 153 p.p.s.a, który to przepis stanowi:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne wyjaśnią stan faktyczny sprawy mając na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz przedstawione wskazania.

Ze względów wyżej przedstawionych Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł - jak w pkt I wyroku.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł – jak w pkt II wyroku, a na mocy art. 200 p.p.s.a. – jak w pkt III wyroku.