Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 555/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.2,3,3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] odmawiającą R. K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Jak wynika z akt sprawy, R. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący) wnioskiem z dnia 6 maja 2015 r. zwrócił się do ZUS - Oddział w J. o umorzenie całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych należności z tytułu składek, tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia.

Jako uzasadnienie podał, że zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej z powodu trudności płatniczych, które w konsekwencji spowodowały również zadłużenie w opłacaniu należności z tytułu przedmiotowych składek. Trudności finansowe przełożyły się na kłopoty osobiste i zdrowotne, spowodowały, że koniecznym stała się pomoc materialna rodziny w jego codziennym utrzymaniu. Do wniosku dołączono szereg dokumentów, w tym oświadczenie rodziców wnioskodawcy o udzielanej mu pomocy materialnej, zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia i dokumentację medyczną wraz z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, zeznanie podatkowe PIT-36 za 2012 i 2013 rok, zaświadczenie o statusie bezrobotnego bez prawa do zasiłku oraz o otrzymywanej pomocy społecznej w postaci zasiłków pieniężnych.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym zebraniu materiału dowodowego, ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na:

1) ubezpieczenie społeczne:

- 5.779,79 zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres 05,07-12 oraz 05,07-10/2013;

- 1.290,00 zł - z tytułu odsetek za zwłokę od składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 7 maja 2015 r.

- 52,80 zł z tytułu kosztów upomnienia.

2) ubezpieczenie zdrowotne:

- 2.819,41zł - z tytułu nieopłaconych składek za okres 05,07-12 oraz 05,07-10/2013;

- 592,00 z ł- z tytułu odsetek za zwłokę od składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 7 maja 2015 r.

- 44,00 zł z tytułu kosztów upomnienia;

3) na Fundusz Pracy:

- 555,51zł – z tytułu nieopłaconych składek za okres 05,07-12 oraz 05,07-10/2013;

- 113,00 zł- z tytułu odsetek za zwłokę od składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 7 maja 2015 r.

- 44,00 zł z tytułu kosztów upomnienia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek jest rozpatrywany zgodnie z zasadami umarzania uregulowanymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442, dalej jako "u.s.u.s.") i przytoczył przepisy art. 28 ust. 2, 3 i 3a tej ustawy, a także przepis § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365, dalej jako "Rozporządzenie"). Wyjaśnił, że ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (kwestii istotnych z punktu widzenia ww. przepisów) spoczywa na zobowiązanym.

W ocenie ZUS nie ma możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., bowiem nie zachodzi w sprawie całkowita nieściągalność składek. Należności z tytułu składek są dochodzone w trybie egzekucyjnym, a ponadto Zakład posiada zabezpieczenie hipoteczne na nieruchomości należącej do wnioskodawcy.

Rozpatrując natomiast wniosek pod kątem istnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego, ZUS uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, że zapłacenie należności pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ zaznaczył, że dłużnik nie posiada stałego dochodu z tytułu zatrudnienia, korzysta z pomocy społecznej i pomocy finansowej rodziny. Wnioskodawca nie wykazał jednak zdaniem ZUS żadnych okoliczności świadczących o braku możliwości podjęcia stałego zatrudnienia z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy, posiada majątek w postaci mieszkania, nie wykazał, że dotknęła go klęska żywiołowa lub inne nadzwyczajne zdarzenie, posiada potencjalne możliwości zarobkowania na stanowisku przystosowanym, w warunkach chronionych.

Wyjaśniając sytuację wnioskodawcy organ zaznaczył, że korzysta on z pomocy MOPS w postaci zasiłków okresowych (w wysokości 271 zł) oraz zasiłków celowych (99 zł), prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, w którym wydatki na wszelkie opłaty wg oświadczenia wynoszą 700 zł miesięcznie, koszty leczenia 500 zł oraz że posiada on zadłużenie z tytułu kredytów, u osób fizycznych, alimentacyjne i zobowiązania z tytułu podatków

Zwracając się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w kwestii umorzenia należności z tytułu składek, skarżący zarzucił organowi, że ten nie zgromadził całości dostępnych dowodów, tj. informacji o aktualnym stanie egzekucji czy choćby stanu hipotek, czym naruszył art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. oraz pominął znany z urzędu fakt uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy (art. 77 § 4 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s). Powyższe zdaniem skarżącego powoduje naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe uznanie jego sytuacji jako niepotwierdzającej całkowitej nieściągalności należności i zarazem przyjęcie, że ma możliwość samodzielnego zarobkowania na spłatę zadłużenia w sytuacji uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy. Skarżący zarzucił Zakładowi brak pozyskania aktualnej informacji od komornika dot. stanu egzekucji (dwukrotna próba sprzedaży zadłużonej nieruchomości zakończona niepowodzeniem). Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący przedłożył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 maja 2015r. o całkowitej niezdolności do pracy oraz wydruk z treści księgi wieczystej nr [...] dot. zabezpieczenia hipotecznego przez innych wierzycieli.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. powołał się na dokonaną w tej decyzji analizę argumentów związanych z odmową umorzenia zaległych należności w kontekście sytuacji materialnej wnioskodawcy w celu ustalenia czy zachodzą wymienione w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. przesłanki do umorzenia zaległości. Dodał, że poza pomocą finansową Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. w formie zasiłków celowych i okresowych oraz pomocy finansowej rodziców, którzy pokrywają koszty leków, wnioskodawca podjął zatrudnieniem, co wiadome jest z faktu zgłoszenia wnioskodawcy przez pracodawcę do ubezpieczeń społecznych.

ZUS stwierdził, że zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w chwili obecnej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. oraz istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia. W związku z tym, brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu.

Odnośnie zaś rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ZUS stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawi go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ponieważ posiada stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę, korzysta z pomocy finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz pomocy rodziców, co potwierdza, że nie można takiej sytuacji wnioskodawcy uznać za zagrażającą zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ nadmienił, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Organ powołując się na orzecznictwo (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1737/12), stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych ZUS na podstawie przepisów 28 ust. 3a u.s.u.s. to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, zatem ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2410/11).

Organ podkreślił, że wnioskodawca nie wykazał także, że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności, a także nie wykazał konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, zaś pomimo problemów zdrowotnych i posiadanym orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, podjął zatrudnienie. Powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1431/13 organ skonkludował, że schorzenie ma pozbawiać możliwości podjęcia jakiejkolwiek działalności dochodowej, a przesłanka uregulowana w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia wykonawczego nie stanowi o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości osobistego podjęcia pracy, w tym wykonywania robót fizycznych, lecz o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu, niezależnie od tego w jakiej faktycznej formie ów dochód miałby zostać osiągnięty. Przesłanka ta nie zostaje zatem spełniona także w sytuacji, w której zobowiązany ma chociażby potencjalną możliwość, pomimo przewlekłej choroby, podjęcia działalności gospodarczej, w której będzie występował w charakterze organizatora (pracodawcy lub zleceniodawcy), a w której prace fizyczne będą wykonywane przez osobę trzecią.

ZUS stwierdził, że ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. Podkreślił także, iż organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, a w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych. W ocenie organu umorzenie należności w przedmiotowej sytuacji skutkowałoby przejęciem przez Zakład ryzyka i odpowiedzialności związanych z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą, co pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym. W ocenie Zakładu brak jest także podstaw do uznania aby spłata kredytów zaciągniętych przez wnioskodawcę jako dobrowolnego zadłużenia miała mieć pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.

W związku z powyższym organ nie znalazł podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i umorzenia należności składkowych i decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2015 r.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu wnioskodawca wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie domagając się jej uchylenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Rz 971/15 uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd stwierdził, skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu Zakład nie dość dogłębnie rozpatrzył sprawę, nie odnosząc się do okoliczności, których uwzględnienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według Sądu ustalenia poczynione przez organ odnośnie stanu faktycznego sprawy należało uznać za dalece niewystarczające.

Sąd podkreślił, że co prawda organ odebrał od wnioskodawcy oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, z którego wynika, że skarżący korzysta z pomocy właściwego MOPS i pobiera zasiłek w kwocie 371 zł miesięcznie, stałe wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych związanych z mieszkaniem wynoszą 700 zł, koszty związane z leczeniem to miesięcznie kwota 500 zł, ale nie wyjaśnił ile faktycznie wynoszą owe opłaty i z jakiego źródła skarżący finansuje te wydatki, czy posiada zadłużenie z tego tytułu. Rodzice zadeklarowali tylko pomoc związaną z finansowaniem kosztów leczenia syna (500 zł), a on poza niewysoką kwotą zasiłku nie deklaruje innych dochodów. Poza oświadczeniem są także wydatki - co oczywiste, choćby w minimalnym zakresie - na żywność, ubranie itp. Pochodzenie tego rodzaju wydatków, które niewątpliwie muszą występować, nie zostało wyjaśnione.

Zdaniem Sądu oceniając sytuację materialną skarżącego należało mieć na uwadze wszystkie jego obciążenia generujące jakiekolwiek wydatki. Ze względu na charakter obowiązku alimentacyjnego i jego pierwszeństwo w zaspakajaniu przez innymi zobowiązaniami należało naświetlić kwestię sygnalizowanego przez skarżącego obowiązku alimentacyjnego. Brak jest jednakże wyjaśnienia kwestii obowiązku alimentacyjnego skarżącego, jego wysokości, wywiązywania się lub braku wypełniania tegoż obowiązku.

W ocenie Sądu na gruncie rozpoznawanej sprawy koniecznym było także zweryfikowanie zadeklarowanych zobowiązań pieniężnych skarżącego.

Sąd zauważył, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Co prawda organ powołuje się na fakt wystawiania tytułów wykonawczych, przekazywania ich do organu egzekucyjnego oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W aktach administracyjnych trudno doszukać się jednak dokumentów obrazujących tok dotychczasowego przebiegu tego postępowania. Jest to kwestia o tyle istotna, że organy w niniejszej sprawie powołują się na składnik majątku - mieszkanie należące do skarżącego, jako praktycznie jedyny składnik majątku, który w ich ocenie stwarza perspektywy zaspokojenia należności wobec ZUS. Tymczasem, nie wiadomo czy owe mieszkanie znajdzie nabywcę, za jaka cenę (druga zaoferowana przez komornika w postepowaniu egzekucyjnym nie znalazła chętnych do nabycia), i jak się ma owa cena do zadłużenia mieszkania z powodu kredytu bankowego.

Sąd zwrócił uwagę, że bliższego wyjaśnienia wymaga również kwestia zarobkowania skarżącego, który co prawda podjął zatrudnienie zmuszony sytuacja materialną mimo posiadanego stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy co skutkowało pogorszeniem stanu zdrowia i zwolnieniem chorobowym.

Ponadto Sąd przyznał rację skarżącemu, że organ dokonał błędnej wykładni § 3 rozporządzenia wykonawczego uznając, że tylko sytuacje wymienione w pkt 1 do 3 tego przepisu stanowią podstawę do zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Tymczasem wymienione tam okoliczności stanowią egzemplifikacje stanów, w których można uznać, że sytuacja życiowa jest tego rodzaju, że zobowiązany nie jest w stanie opłacić owych należności, gdyż spowodowałoby to dla niego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Jeżeli nawet sytuacja życiowa nie przystaje wprost do żadnej z tych, które przykładowo wymienia rozporządzenie wykonawcze, to już powiązanie okoliczności wymienionych w pkt 1do 3 § 3 może prowadzić do konstatacji, że sytuacja zobowiązanego jest ciężka i uprawnia do zastosowania dobrodziejstwa instytucji umorzenia należności.

Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przewlekłą chorobą skarżącego i trudnościami w zaspakajaniu podstawowych potrzeb, co oczywiście wymaga jeszcze pełniejszego wyjaśnienia, które to okoliczności nakładają się w niniejszej sprawie, więc należy je rozpatrzeć łącznie, a nie każdą z osobna jak to uczynił organ.

Sąd zobowiązał organ do uwzględnienia dokonanej przez Sąd oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, celem wydania nowej, zgodnej z przepisami decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS decyzją z dnia [...] marca 2016 r., opisaną na wstępie, odmówił wnioskodawcy umorzenia należności.

Zakład uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu w niniejszej sprawie brak jest przesłanek określonych przepisami art. 28 ust 3a u.s.u.s. i rozporządzenia. W przypadku skarżącego nie miały miejsca sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia mającego wpływ na możliwości płatnicze i możliwości pozyskiwania dochodów (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Nie wystąpiła również sytuacja określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, która pozwala umorzyć należności z tytułu składek w przypadku wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka rodziny, ograniczającej bądź całkowicie uniemożliwiającej zarobkowanie zobowiązanemu lub - w przypadku choroby członka rodziny - powodującej konieczność sprawowania opieki, która wyklucza zobowiązanemu możliwość zarobkowania. Choć skarżący przedstawił dowody na posiadanie problemów zdrowotnych, to nie wykazał stosownym orzeczeniem, że jego stan zdrowia ogranicza lub uniemożliwia mu zarobkowanie.

Natomiast argument w postaci braku wystarczających środków na spłatę zadłużenia składkowego nie może, w ocenie organu, automatycznie stanowić przesłanki do umorzenia wnioskowanych należności.

Organ podkreślił, że nie można oczekiwać od ZUS, by wniosek o umorzenie rozpatrywany był pod kątem wsparcia socjalnego. Zakład - w przeciwieństwie do jednostek pomocy społecznej - nie jest bowiem instytucją wspierającą osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, dlatego instytucja umorzenia winna się sprowadzać jedynie do sytuacji wyjątkowych. Natomiast na dłużniku jako płatniku składek winno ciążyć poszukiwanie sposobu poprawy jego sytuacji finansowej. W tym kontekście organ wskazał, że okresy pozostawania skarżącego bez pracy nie są długotrwałe, a jego wiek i podnoszone stale kwalifikacje gwarantują większą aktywność na rynku pracy. Nadto zatrudnienie skarżącego od kwietnia 2014 r. do lipca 2014 r. na podstawie umowy zlecenia z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 2 200 zł brutto nie daje podstaw do rozpatrywania jego sprawy w kategoriach ubóstwa.

Zdaniem organu oznacza to, że warunek umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek określony w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia również nie został spełniony.

Organ podkreślił, że działalność gospodarcza jest obarczona ryzykiem osoby ją prowadzącej, na której spoczywają obowiązki związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Natomiast Zakład ma obowiązek efektywnego egzekwowania swoich należności. Ich publicznoprawny charakter oraz cele, na które są przeznaczone, obligują ZUS do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. W przypadku, gdy świadczenia w postaci składek nie są odprowadzane, ciężar ich uiszczenia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Trudno zatem oczekiwać, by Zakład uznał za zasadne, by inni ubezpieczeni pokrywali zadłużenie osób niepłacących należności.

Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż w jego ocenie spełnia przesłanki do umorzenia zadłużenia.

Podkreślił, że organ wydając decyzję nie zastosował się do wytycznych Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie zawartych w wyroku o sygn. akt I SA/Rz 971/15 .

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., opisana na wstępie, ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2016 r.

Nie godząc się ze stanowiskiem organu wnioskodawca wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie domagając się jej uchylenia.

W skardze zarzucił ZUS naruszenie przepisów dotyczących wymogów stawianych decyzji administracyjnej, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s., przez co nie jest możliwe odtworzenie całego procesu prowadzącego do wygenerowania zaskarżonego orzeczenia i przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez niewychwycenie naruszenia przy wcześniejszym orzekaniu przepisów o postępowaniu wyrażającym się niezasadnym zaniechaniem zgromadzenia całości dostępnych dowodów, a to informacji o aktualnym stanie egzekucji (art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s.) oraz pominięciu faktu całkowitej niezdolności do pracy (art. 77 § 4 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s.), co w całości stanowi naruszenie zasady procedowania w sposób wnikliwy, praworządny i przekonywujący (art. 7, 8, 11 i 12 k.p.a.) - czemu towarzyszyła obraza prawa materialnego poprzez nieprawidłowe uznanie sytuacji jako niepotwierdzającej całkowitej nieściągalności należności (art. 28 ust 2 i 3 u.s.u.s.), a zarazem przyjęcie, możliwość samodzielnego zarobkowania skarżącego choć uznany został on całkowicie niezdolnym do pracy (§ 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) - i powielenie tych naruszeń przy ponownym orzekaniu w sprawie.

Skarżący zarzucił organowi, że zaskarżona decyzja nie realizuje wytycznych podanych organowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 19 listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Rz 971/15.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, iż Sąd orzekając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Na zakres sądowej kontroli wpływa również fakt, że poddane kontroli decyzje mają charakter uznaniowy. Przejawia się on w użyciu przez ustawodawcę zwrotu "może". W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie sposób rozstrzygnięcia, będący wynikiem dokonania wyboru. Kontroli podlega zarówno wykładnia prawa materialnego, jak i właściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, uwzględniające wynikające z przepisów k.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę.

Rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy organ prawidłowo ustalił, że przesłanki umorzenia zostały spełnione lub że żadna z nich w stanie faktycznym sprawy nie występuje. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu wyboru.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w przypadku orzekania przez organ po uprzednim uchyleniu aktu przez sąd administracyjny, co miało miejsce w niniejszej sprawie, zastosowanie znajdzie również przepis art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, że winny zostać one uchylone. Postępowanie w sprawie zostało bowiem przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rzecz w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2015 r. (sygn. akt I SA/Rz 971/15) orzekając w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za maj 2012 r., za okres od lipca do grudnia 2012 r., za maj 2013 r. i za okres od lipca do października 2013 r., ubezpieczenie zdrowotne za maj 2012 r., za okres od lipca do grudnia 2012 r., za maj 2013 r. i za okres od lipca do października 2013 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pieniężnych za okresy od lipca do grudnia 2012 r. i od maja do października 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

Oznacza to, że w obrocie prawnym pozostała decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2015 r., którą powyżej wymieniona decyzja utrzymywała w mocy.

Zatem w rozpoznawanej sprawie organ powinien prowadzić dalsze postępowanie z uwzględnieniem etapu na którym się ono znajdowało po uchyleniu przez Sąd decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. Ponieważ postępowanie to znajdowało się na etapie postępowania odwoławczego należało uznać, że organ nie mógł jaszcze raz wydać decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległych składek i rozpoznawać złożonego co do niej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaakceptowanie takiego sposobu działania oznaczałoby, że w obrocie prawnym pozostawałaby w dalszym ciągu decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r., oraz nierozpoznany środek odwoławczy od tej decyzji - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mając na względzie przedstawione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że wydane w sprawie decyzje należało uchylić. W ponownym postępowaniu organ winien prowadzić sprawę z uwzględnieniem, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z uwagi na powyższe, na obecnym etapie postępowania Sąd uznał, że brak jest podstaw i potrzeby do szczegółowego odnoszenia się do zarzutów skargi związanych z odmową przyznania wnioskowanej ulgi.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.