Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1136/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we W. z dnia [...] czerwca 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej A. W. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 912/08, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2179/07, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zasądzając od A. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 400 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Podstawą rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego był następujący materiał dowodowy.

W dniu [....] stycznia 2003 r. na drodze nr [....] w miejscowości P. przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu marki [....] o nr rej. [....] należącego do przedsiębiorstwa prowadzonego przez A. Z. obecnie W. W toku kontroli ustalono, że przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy ładunku trocin na potrzeby własne. W czasie kontroli nie okazano karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W związku z tym stwierdzono naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu bez posiadania w pojeździe tego dokumentu.

Decyzją nr [....] z dnia [....] stycznia 2003 r. [....] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm. Z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr 89, poz. 804), nałożył na przedsiębiorcę sumaryczną karę pieniężną w kwocie 6.000 zł – 4000 zł za wykonywanie przewozu bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, na podstawie lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm.) i 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez zaświadczenia, na podstawie lp. 1 ww. załącznika.

Przedsiębiorca złożył odwołanie stwierdzając, że wymaganą kartę opłaty wykupił. Na dowód tego załączono do odwołania kopię karty, z której wynikało, że karta została wykupiona w dniu kontroli o godz. 14.00 i wypełniona o godz. 14.30 (kontrola miała miejsce o godz. 18.15).

Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [....] grudnia 2003 r. uchylił decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [....] stycznia 2003 r. o nałożeniu na A. Z., kary pieniężnej w wysokości 6000 zł i nałożył karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, w tym za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia - 2.000 zł oraz za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych - 3.000 zł – wskazując przy tej karze na lp. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452). W uzasadnieniu organ wskazał, iż podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowił brak u prowadzącego pojazd m.in. karty opłaty drogowej, za co wymierzono karę w wysokości 4.000 zł. Kara w powyższej wysokości została wymierzona zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji taryfikatorem kar określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Organ wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego strona przedstawiła siedmiodniową kartę opłaty z przejazd po drogach krajowych ważną od [....] stycznia 2003 r. do [....] stycznia 2003 r. Zdaniem organu przedstawiona kserokopia karty nie stanowiła wiarygodnego dowodu na uiszczenie przed kontrolą opłaty za korzystanie z dróg krajowych, albowiem uregulowanie zawarte w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) dawał możliwość zakupu i wypełnienia karty przez przewoźnika, a tym samym karta okazana do odwołania mogła być zakupiona i wypełniona po kontroli. Przedstawienie po zakończonej kontroli karty opłaty siedmiodniowej nie stanowiło, zdaniem organu dowodu uiszczenia wymaganej przepisami prawa opłaty drogowej. Organ wskazał również, iż zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym to przedsiębiorca był odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty i wszelkie konsekwencje prawne nieokazania przez kierowcę podczas kontroli wymaganych dokumentów ponosił przedsiębiorca, a nie kontrolowany kierowca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 456/04, po rozpoznaniu skargi A. W., uchylił powyższą decyzję w części nakładającej karę pieniężną w kwocie 3.000 złotych za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, wskazując w uzasadnieniu, iż w dacie kontroli, tj. [....] stycznia 2003 r., obowiązujące wówczas przepisy wskazanej wyżej ustawy nie przewidywały kary za nieposiadanie przez kierowcę w momencie kontroli dowodu opłaty drogowej. Dopiero zmiana ustawy, tj. art. 92 dokonana art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 28 września 2003 r. wprowadziła penalizację naruszenia ustawy o transporcie drogowym polegającą na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej i dotyczy to jedynie karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Kara za tego typu naruszenie wynosiła 200 zł.

Wobec wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją Nr [....] z dnia [....] czerwca 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 4.000 zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją nr [....] z dnia [....] czerwca 2007 r. [....] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie lp. 4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie 3.000 zł, za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty. Organ ustalił, iż na dzień [....] stycznia 2003 r. przedsiębiorca dysponował trzema pojazdami: [....] nr rej. [....] zarejestrowany [....] maja 2000 r.; [....]nr rej. [....] zarejestrowany [....] sierpnia 2000 r.; [....]:, nr rej. [....] zarejestrowany [....] kwietnia 2001 r. Organ wskazał, iż w ustalonym stanie faktycznym zachodziły przesłanki do uznania, iż w dniu kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa, albowiem w trakcie kontroli kierowca pojazdu nr rej. [....] nie okazał do kontroli karty opłaty drogowej, co stanowiło naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Wskazując na naruszenie prawa materialnego – art.92 ust. 1 pkt 2 i pkt 10 ustawy o transporcie drogowym – oraz przepisów postępowania – art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. – wskazując na istotne rozbieżności pomiędzy rozstrzygnięciem, a jego uzasadnieniem.

Decyzją z dnia [....] października 2007 r., nr [....] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. W. od decyzji [....] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [....] czerwca 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i lp. 4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu braku penalizacji przez obowiązujące przepisy w dacie kontroli nie posiadania karty w pojeździe stwierdził, że strona nie została ukarana za naruszenia polegającego na nieposiadaniu w pojeździe karty opłaty drogowej, lecz za wykonywanie przewozu bez uiszczenia wymaganej opłaty.

Na decyzję została złożona przez stronę skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, polegające na błędzie w ich interpretacji i zastosowaniu, bowiem skarżąca (jak wskazywała na datę i godzinę zakupu karty) należną opłatę wniosła w terminie. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a.

Jak podnoszono skarżąca przedstawiła kopię karty opłaty siedmiodniowej ważną od [....] stycznia 2003 r. do [....] stycznia 2003 r. Karta została nabyta w dniu [....] stycznia 2003 r. o godz. 14.00 i niezwłocznie wypełniona, a kontrola odbyła się o godz. 18.13. Obowiązujące w dacie kontroli przepisy nie przewidywały nałożenia kary pieniężnej za nieposiadanie przez kierowcę dowodu wniesienia opłaty na co wskazywał sąd administracyjny. Postawiono również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez niezastosowanie się przez organy administracji do wskazań sądu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę na powyższą decyzję wskazał, iż zgodnie art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Sąd podkreślił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 456/04 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w części nakładającej karę pieniężną w kwocie 3.000 zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W myśl art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przedsiębiorca wykonujący transport drogowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych z wyłączeniem podmiotów o jakich mówi powyższy przepis. Skarżąca była więc zobowiązana do uiszczenia opłaty za przejazd w dniu przeprowadzenia kontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał również, iż zgodnie z treścią obowiązującego w dniu kontroli art. 92 ust. 1 ww. ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej. Wysokość kar pieniężnych wynosi od 200 do 15000 zł. Ustęp 2 wskazanego artykułu zawierał delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw wewnętrznych i do spraw finansów publicznych, wysokości kar pieniężnych za naruszenia wymienione w ust. 1 art. 92. W wykonaniu tej delegacji Minister Infrastruktury wydał dnia 3 lipca 2002 r. rozporządzenie w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Punkt 6 załącznika do wskazanego rozporządzenia określa karę za naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie to jednak precyzuje jako "wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych" (art. 87 ust. 1). Kara za tak określone naruszenie zgodnie z rozporządzeniem wynosi 4000 zł. Sąd zauważył, że z porównania treści powyższych przepisów, rozporządzenie wychodzi poza zakres delegacji ustawowej, kreuje bowiem nowy typ naruszenia prawa polegający na nieposiadaniu w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Ustawa przewiduje karę pieniężną tylko za nieuiszczenie opłaty drogowej, zaś rozporządzenie przewiduje karę za brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty w pojeździe. W ocenie Sądu były to różne sytuacje, a karalność wynikająca z rozporządzenia była znacznie zaostrzona, bowiem obejmowała również tych, którzy opłatę uiścili, ale wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 ust. 1 ustawy, nie posiadali w pojeździe dowodu jej uiszczenia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w dniu kontroli, tj. [...] stycznia 2003 r., obowiązujące wówczas przepisy cytowanej ustawy nie przewidywały kary za nieposiadanie przez kierowcę w momencie kontroli dowodu opłaty drogowej. Dopiero zmiana ustawy, tj. art. 92 dokonana art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 28 września 2003 r. wprowadziła penalizację naruszenia ustawy o transporcie drogowym polegającą na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej i dotyczy to jedynie karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Kara za tego typu naruszenie wynosi 200 zł. Odrębnie określona jest kara za wykonywanie kontrolowanego transportu bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i wynosi ona 3000 zł.

Sąd wskazał ponadto, iż skarżąca dołączyła do odwołania 7-dniową kartę opłaty drogowej zakupioną w dniu [....] stycznia 2003 r. o godz. 14:00, wypełnioną prawidłowo. Podniosła wówczas, iż brak było podstaw do wymierzenia kary wobec faktu, iż uiściła opłatę za przejazd a kierowca tylko zapomniał zabrać kartę opłaty drogowej. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ rozpoznając ponownie sprawę nie zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 456/04.

Skargą kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zarzucił wyrokowi naruszenie: przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 i 153 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 3 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 ustawy dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), oraz prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, art. 92 ust. 1 cytowanej ustawy wraz z lp. 4.1. załącznika do tejże ustawy oraz § 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1648 ze zm.).

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd pierwszej instancji w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku powołał się na naruszenie przepisów prawa procesowego, przy czym w treści uzasadnienia w ogóle nie przywołał przepisu lub przepisów prawa procesowego, które organy administracji publicznej miałyby naruszyć, a w konsekwencji nie wykazał wpływu ewentualnych naruszeń prawa procesowego na wynik niniejszej sprawy administracyjnej. Sąd pierwszej instancji pominął również wskazania co do dalszego toku postępowania.

Ponadto podał, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek weryfikacji prawidłowości wypełnienia kart drogowych, tak co do prawdziwości jaki i kompletności danych podlegających tam wpisom oraz zaopatrzenia w kartę kierowcy zanim rozpocznie on przewóz drogowy, ponieważ to przedsiębiorca ponosi konsekwencje tych uchybień. Przedsiębiorca powinien zadbać o to, żeby kierowca legitymował się podczas wykonywanego przejazdu kartą opłaty prawidłową pod każdym względem. Podniesiono, iż kierujący pojazdem poddanym kontroli drogowej w dniu [....] stycznia 2003 r. przed kontrolą i w czasie kontroli poruszał się po drodze krajowej nr [....] bez karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Karta opłaty siedmiodniowej została doręczona przez stronę organowi dopiero w toku postępowania administracyjnego.

Wymienionym na wstępie wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do zarzutów podanych zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w uzasadnieniu, rozważania nad prawidłowością kontrolowanego orzeczenia rozpoczął od analizy treści art. 141 § 4 p.p.s.a., który to nakazuje zawrzeć w uzasadnieniu orzeczenia wskazania co do dalszego postępowania organu.

Naczelny Sad Administracyjny podkreślił, iż głównym celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ administracyjny. Wskazania co do dalszego postępowania powinny zostać sformułowane w sposób niewątpliwy oraz niewymagający i niedopuszczający domysłów oraz interpretacji. Powinny być one również sformułowane w sposób konkretny i jednoznaczny, aby umożliwić organowi administracji ponownie rozpoznającemu sprawę usunięcie wszelkich naruszeń prawa, które były podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zarówno decyzję II jak i I instancji, nie wskazał w uzasadnieniu wyroku przepisów postępowania, które w jego ocenie zostały naruszone, nie zawarł również oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, a więc zabrakło istotnych elementów rozstrzygnięcia, w istocie naruszył postanowienia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, co wynikało również z treści decyzji organu administracyjnego pierwszej instancji, jaki i decyzji organu odwoławczego, iż kara w wysokości 3.000 zł nałożona została na A. W. w związku z wykonywaniem transportu drogowego na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ odwoławczy podnosił, iż strona nie została ukarana za nieposiadanie w pojeździe karty opłaty drogowej, lecz za naruszenie, o którym mowa powyżej. Tej rozbieżności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł i nie uzasadnił.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny winien wziąć pod uwagę konieczność sprecyzowania ustaleń faktycznych z uwzględnieniem obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa dając temu wyraz w uzasadnieniu wyroku zgodnie z wymogami określonymi w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2005 r. uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] grudnia 2003 r. jedynie w zakresie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna w pozostałym zakresie, a wymieniony wyrok uzyskał prawomocność z dniem [....] lipca 2005 r. W związku z uchylenie przez Sąd powyższej decyzji w podanym zakresie organ odwoławczy uchylił decyzję I instancji nakładającą karę w kwocie 4000 zł za, jak podano w rozstrzygnięciu, wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i przekazał w tej części sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ten organ administracji nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, a organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy. Oba organy administracji procedowały na podstawie przepisów wskazanych wyżej. Natomiast podstawą wydania "pierwszej" decyzji przez [....] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we [....] w dniu [....] stycznia 2003 r. stanowiły przepisy art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm. z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr 89, poz. 804) oraz lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie, poza ustaleniami co do tego czy karta opłaty został wypełniona przed przejazdem, miało prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Jak akcentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 1/06), podjętej w składzie siedmiu sędziów, zgodnie z zasadą wyprowadzoną w orzecznictwie z art. 6 i 138 kpa, organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 7 lipca 1988 r. IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43; wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r. III SA 1111/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 120; wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r. II SA 49/92, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1983 r. II SA 163/82, RNGA 1985, nr 3, s. 47), jednakże z uwzględnieniem koniecznych wyjątków. W tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 28 września 1999 r. I SA/Wr 926/98 (OSP z 2000 r., nr 5, poz. 83) zwrócono uwagę na zasadę uzależniającą to, jakie należy stosować przepisy od tego, czy w sprawie ma być wydana decyzja konstytutywna, czy też deklaratoryjna (por. też zdanie odrębne do uchwały NSA z dnia 12 września 2005 r. I FPS 2/05, ONSAiWSA z 2006 r., nr 1, poz. 1, s. 37). W przypadku decyzji konstytutywnych - kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych - stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie). W myśl tej uchwały stosunek administracyjnoprawny (materialny) pomiędzy stroną a organem administracji publicznej w sprawie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie nawiązuje się (powstaje) z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego. Decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie, konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza niejako jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie określonego zakazu, wynikającego z przepisów prawa. Stanowisko to podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie I OSK 1194/06 stwierdzając, że sankcja administracyjna (...) powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela wyrażone poglądy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zasadniczym argumentem organu administracji uzasadniającym nałożenie kary pieniężnej był zarzut, zmodyfikowany w czasie postępowania administracyjnego, braku w pojeździe karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ wycofał się z tego zarzutu stwierdzając, że kara została nałożona za brak opłaty, a nie za brak w czasie kontroli dokumentu w pojeździe potwierdzającego jej wniesienie. Należy zatem zauważyć, że skarżąca udowodniła zakupienie w dniu kontroli i przed zatrzymaniem pojazdu do kontroli wymaganej karty opłaty. Organ administracji, zarzucając możliwość wypełnienia tej karty po kontroli, nie przedstawił na potwierdzenie tej okoliczności żadnego dowodu, natomiast z przedmiotowej karty opłaty wynika bezsprzecznie, że została zakupiona w dniu kontroli o godz. 14.00 i wypełniono ją o godz. 14.30. Zatem w czasie zatrzymania pojazdu do kontroli (godz. 18.15) opłata była uiszczona zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1648 ze zm.). Z oświadczenia kierowcy złożonego do protokółu jednoznacznie wynika, iż nie wziął on winiety ze sobą, a nie to, że on lub przedsiębiorca dowodu wniesienia opłaty w ogóle nie posiadali lub, że karta opłaty przez rozpoczęciem przewozu nie była należycie wypełniona.

Zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, obowiązującego w dacie kontroli, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5. Z ustaleń organu administracji nie wynika, by karta została wypełniona niezgodnie z powołanym wyżej § 5 rozporządzenia w szczególności z jego ust. 3 stanowiącym, że kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Emisję spalin pojazdu samochodowego oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "0" lub "1", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieskreślone.

W myśl art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu na dzień kontroli i decyzji wydanej przez [....] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we [....] w dniu [....] stycznia 2003 r., naruszenie przepisów tego aktu normatywnego stanowiło wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Nakładając karę pieniężną za brak podczas kontroli w pojeździe przedmiotowej karty organ administracji kierował się lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Przepis ten stanowił, że wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 87 ust. 1), było podstawą do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 4000 zł. Podkreślenia wymaga, że rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym na dzień kontroli i wydania decyzji z dnia [....] stycznia 2003 r., który stanowił, iż minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w ust. 1, zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Staje zatem poza wszelką wątpliwością, że wymienione rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, na co zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2005 r. w sprawie I OSK 212/05 stwierdzając, iż punkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm.) przekracza delegację ustawową, gdyż określa nowy przypadek, za który winna być uiszczona kara pieniężna, a mianowicie wykonywanie transportu lub przewozu na potrzeby własne "bez posiadania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych". W takiej sytuacji organ administracji zasadnie uchylił swoją decyzją z dnia [....] grudnia 2003 r. decyzję z dnia [....] stycznia 2003 r. w części nakładającej karę pieniężną w kwocie 4000 zł, lecz określając tą karę, w uchylonych w rozpoznawanej sprawie decyzjach na kwotę 3000 zł, orzekł niezgodnie z przepisami powołanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonej uchwale i wyroku przyjmując za podstawę prawną przepisy nieistniejące w dacie kontroli.

Powołując się na przepis art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1497) - do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe – organ niejako "cofnął" się do wskazania w art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) - do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy. Ponieważ ta ustawa w lp. 1.4.1. załącznika wprowadzała karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w kwocie 3000 zł, taką karę nałożył, pomimo braku ustaleń co do uiszczenia wymaganej opłaty i prawidłowego wypełnienia karty opłaty przed kontrolą. Jednocześnie organ administracji pominął fakt, że obie ustawy zostały wydane po kontroli, jak i po "pierwszej" decyzji z dnia [....] stycznia 2003 r. Zatem organ administracji zastosował przepisy nieobowiązujące w dacie kontroli, przyjmując jednocześnie jako założenie nieuzasadnione żadnymi ustaleniami i dowodami, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, że skarżąca przed kontrolą nie wypełniła karty opłaty.

W tych okolicznościach organ administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, mając na względzie powyższe, powinien wziąć pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie kontroli i na ich podstawie wydać stosowne orzeczenie uzasadnione właściwymi ustaleniami i dowodami. Z uwagi więc na naruszenie wymienionych przepisów prawa materialnego oraz wymienionych przepisów postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.