Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 289/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 114
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. Jerzy Krupiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 674/16 w sprawie ze skargi M.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez M.H (dalej: "skarżący"), jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 674/16, którym oddalono jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., (dalej: "SKO"), z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], wydaną w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie uprawnień do kierowania pojazdami.

Wyrok wydany został w następujących, ustalonych przez Sąd I instancji, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], Prezydent Miasta S. orzekł o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii B, B+E, C, C+E. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.), zwanej dalej u.p.r.d., w związku z art. 99 ust. 1 pkt 1, art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm., obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.). W uzasadnieniu podał, że w dniu [...]sierpnia 2015 r. do organu wpłynął wniosek Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego w formie egzaminu państwowego posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami, ze względu na wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego i uzyskanie 29 punktów karnych. Pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od tej decyzji, domagając się jej uchylenia ze względu na złożenie do Sądu Rejonowego w P. wniosku o uchylenie mandatu karnego, z którym związany był wpis 10 punktów karnych do ewidencji kierowców. W uwzględnieniu tego odwołania na podstawie art. 132 K.p.a. decyzja ta została uchylona decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...]października 2015 r. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy ustalono, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...]października 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w P. wniosku o uchylenie tego mandatu nie uwzględnił. Organ powołał się też na skierowane do skarżącego pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] grudnia 2015 r., w którym odmówiono usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego przypisanych mu punktów (względnie ich zredukowania).

W odwołaniu skarżący zarzucił, że decyzja ta została wydana przedwcześnie, bo przed rozpoznaniem jego zażalenia na wskazane postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]października 2015 r. W związku z tym istniały podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

SKO zaskarżoną decyzją utrzymało orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu stwierdziło, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1b u.p.r.d. kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1, czyli za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W myśl art. 130 u.p.r.d. to policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący przekroczył liczbę 24 punktów, na co wskazuje wniosek Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., z którego wynika, że w okresie od [...]lutego 2014 r. do [...]lipca 2014 r. otrzymał on łącznie 29 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wskazany wniosek organu policji jest dokumentem urzędowym, a zatem – w myśl art. 76 § 1 K.p.a. – stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Oznacza to, że jeżeli Komendant Wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem do starosty o skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, właściwy organ jest zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu, co wynika wyraźnie z treści art. 114 ust. 1 pkt 1b u.p.r.d. Decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest aktem związanym, tzn. w określonym stanie faktycznym organ ma obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Przesądza o tym formuła przepisu "kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega". Tym samym bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje, zdaniem SKO, podnoszony w odwołaniu fakt wydania decyzji przed rozpoznaniem zażalenia strony na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]października 2015 r. Na marginesie Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie to jest prawomocne (pismo Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Karnego SR w P. z dnia [...]grudnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...]). Kolegium nie dopatrzyło się również naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do niego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił przedwczesność rozstrzygnięcia przez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r. o niezgodności z konstytucją art. 129g ust. 4 u.p.r.d., w zakresie skutków prawnych uchylenia prawomocnego mandatu będącego podstawą wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (odnośnie skarżącego 10 punktów karnych), w następstwie czego doszło do przekroczenia limitu 24 punktów. Nadto, zarzucił naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., na skutek niezawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału i złożenia wniosków, w szczególności związanych z utratą mocy z dniem 24 kwietnia 2016 r. przepisu art. 129g ust. 4 Prawa o ruchu drogowym. Zarzucił także niewłaściwe zastosowanie art. 114 ust. 1 pkt 1b u.p.r.d. przez uwzględnienie przy wydawaniu decyzji mandatu karnego wystawionego z naruszeniem art. 129 g ust. 4 tej ustawy. Do skargi dołączono wniosek skarżącego, z tej samej daty co skarga, skierowany do Sądu Rejonowego w P., o uchylenie mu prawomocnego mandatu karnego za przekroczenie dozwolonej prędkości na trasie [...]w miejscowości P. We wniosku tym powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt K 2/13, o stwierdzeniu niezgodności z Konstytucją RP art. 129g u.p.r.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę podniósł, że nie budzi wątpliwości i nie jest przez stronę skarżącą kwestionowana okoliczność kilkakrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od [...]lutego do [...] lipca 2014 r., za co skarżący został ukarany prawomocnymi mandatami karnymi z wymierzeniem mu łącznie 29 punktów karnych. Nie jest też kwestionowane, że z powołaniem się na te naruszenia i ilość związanych z nimi oraz wpisanych do ewidencji prowadzonej na podstawie art. 130 u.p.r.d. punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł do Prezydenta Miasta S. o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W takiej sytuacji obowiązek wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy wynika wprost z treści art. 114 ust. 1 pkt 1b u.p.r.d. Wydanie orzeczenia o takiej treści nie zależy od uznania organów orzekających, które w tym względzie są związane wnioskiem komendanta wojewódzkiego Policji co do przypisanych kierowcy ilości punktów, otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wpisanych do prowadzonej przez niego ewidencji. Organy orzekające nie mają prawa kwestionowania ilości wpisanych do ewidencji punktów, co może być podważane jedynie w postępowaniu przed organem prowadzącym ewidencję. O uprawnieniach w tym względzie z możliwością zaskarżenia podjętych w takim postępowaniu aktów do sądu administracyjnego, skarżący został pouczony w piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]stycznia 2016 r., ale z możliwości tej nie skorzystał. Organy orzekające w sprawie nie miały podstaw prawnych do kontroli prawidłowości ukarania skarżącego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego mandatem z dnia [...]kwietnia 2014 r., z którym związane jest przypisanie skarżącemu 10 punktów, w sytuacji gdy nie zostało wykazane (nie twierdzi też tego skarżący) aby w dacie orzekania przez SKO mandat ten został uchylony na podstawie art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia i w konsekwencji utracił przymiot prawomocności. Do organów orzekających nie należy też ocena czy istotnie, jak twierdzi strona, przysługiwał jej środek odwoławczy od wydanego na podstawie art. 101 K.p.w. postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]października 2015 r. Uprawnień takich nie posiada też sąd administracyjny. W konsekwencji zasadnie organy oparły się na informacji zawartej w piśmie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]grudnia 2015 r. Brak jest także podstaw do uwzględnienia skargi z uwagi na dołączony do niej ponowny wniosek skarżącego o uchylenie prawomocnego mandatu, złożony do Sądu Rejonowego w P., oparty również na treści art. 101 § 1b K.p.w. Uprawnienie do jego rozpoznania i w tym rozstrzygnięcia o jego dopuszczalności, przysługuje bowiem sądowi karnemu. Sąd I instancji zauważył, że skarżący we wniosku tym nie kwestionuje, że w dniu [...]lutego 2014 r. dopuścił się wykroczenia o jakim mowa w art. 92a K.w., za które został ukarany mandatem karnym z dnia 16 kwietnia 2014 r. i za które przypisano mu 10 punktów. Powołuje się jedynie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 2/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 1038), który nie odnosi się do kwestii związanych z odpowiedzialnością sprawców wykroczeń z art. 92a K.w., ani też do kwestii uprawnień Generalnej Inspekcji Transportu Drogowego do obsługi systemu fotoradarów, prowadzenia postępowań o czyny z art. 92 K.w., czy też uprawnień do karania mandatem karnym lub wystąpieniem z wnioskiem o ukaranie za tego rodzaju czyny. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że naruszenie art. 10 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." Konkludując Sąd stwierdził, że ewentualne uwzględnienie przez sąd karny wniosku o uchylenie mandatu karnego będzie stwarzało - zdaniem Sądu I instancji - po stronie skarżącego uprawnienie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 106 § 3 i 5 oraz art. 113 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) przez niewłaściwe zastosowanie, przedwczesność rozstrzygnięcia na skutek nieuwzględnienia faktu złożenia przez skarżącego wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu, nieuwzględnienie naruszenia przez organy przepisu art. 10 § 1 K.p.a. oraz nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dot. utraty mocy obowiązującej art. 129g ust. 4 Prawa o ruchu drogowym.

Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i o zasądzenie kosztów postępowania lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Dodatkowo wnosił o dopuszczenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Prezydenta Miasta S. za nr [...].

W skardze kasacyjnej zawarto też oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu podniesiono, że wyrok Sądu I instancji zapadł przedwcześnie, gdyż nie uwzględniono wniosków skarżącego związanych ze złożeniem wniosku do sądu powszechnego o uchylenie prawomocnego mandatu karnego. Podniesiono też, że bezzasadnie Sąd I instancji uznał, że naruszenie przez organ I instancji art. 10 § 1 K.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy, podczas gdy uniemożliwiło to skarżącemu powołanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]lipca 2015 r. Wyrok ten stwierdził utratę mocy obowiązującej przepisu art. 129g ust. 4 Prawa o ruchu drogowym i Sąd I instancji był władny zastosować wprost to rozstrzygnięcie, podobnie jak organy administracyjne.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 289/17.

W związku z tym, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, a zatem należało dokonać kontroli zaskarżonego wyroku jedynie pod kątem zgłoszonych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na wskazane powyżej uwarunkowania, to konstrukcja art. 174 P.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, zaś granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest przy tym dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1420/14, zam. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA).

Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 P.p.s.a., wskazaną wyżej zasadę, stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy odkodowywanie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06, zam. w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA: z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 16/13, z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13, zam. w CBOSA). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Poczynienie powyższych uwag w niniejszej sprawie jest niezbędne dla podkreślenia, że zakreślone w skardze kasacyjnej granice nie pozwalają na pełną kontrolę zaskarżonego wyroku, skutkującą poprzestaniem na odniesieniu się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z dokonaną przez Sąd I instancji wykładnią przepisów prawa materialnego, którą Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku odpowiedniego zarzutu kasacyjnego, jest związany. Odnosi się ona do sposobu rozumienia art. 114 ust. 1 pkt 1b u.p.r.d., w zakresie w jakim Sąd uznał, że w przypadku zgłoszenia wniosku o kontrolne stwierdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami przez organ kontroli ruchu drogowego, zasadność wniosku o skierowanie na tego rodzaju egzamin nie podlega badaniu przez starostę.

Przepis ten stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek organu kontroli ruchu drogowego, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 i 2 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta, na wniosek organu kontroli ruchu drogowego i dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Zastosowana konstrukcja przepisu – "starosta wydaje" wskazuje na zobligowanie organu do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie, w sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w przepisie, a więc w przypadku wniosku innego organu, który stwierdził przekroczenie dopuszczalnej ilości punktów karnych za naruszenia przepisów prawa drogowego. Starosta nie jest więc uprawniony do tego, aby podważać skuteczność wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (por. wyrok NSA z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2358/15, zam. w CBOSA). Przepis art. 130 ust. 1 zd. pierwsze Prawa o ruchu drogowym stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Szczegółowe regulacje dotyczące sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia; liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, zawarte zostały w wydanym na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488). Akt ten stanowi, że ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1), że wpisu do ewidencji dokonuje policjant lub pracownik jednostki Policji (§ 4 ust. 8), z tym, że wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone zostanie prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, a wpisu tymczasowego niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, jednakowoż po stwierdzeniu naruszenia jednym z ww. rozstrzygnięć wpis ten staje się wpisem ostatecznym (§ 4 ust. 1, 2 i 4). Ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 P.r.d. jest rejestrem, w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji i tylko on ma kompetencję do usuwania punktów karnych. W sytuacji bowiem, w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów.

Zgodnie z § 9 cyt. rozporządzenia, osoba zainteresowana ma prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach w ewidencji, ostatecznych i tymczasowych, dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez siebie naruszeniom. Informacji udziela się lub zaświadczenie wydaje się w każdej jednostce organizacyjnej Policji posiadającej odpowiednie możliwości techniczne.

Z kolei, zgodnie z § 7 rozporządzenia, komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W takiej sytuacji ustawodawca założył, że wielokrotne naruszenia przepisów świadczą o utracie kwalifikacji i w związku z tym taka osoba powinna być poddana ich kontrolnemu sprawdzeniu. Decyzja organu wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami ma charakter związany. Treść obowiązujących przepisów ma charakter nakazowy i nie pozostawiający organowi jakichkolwiek możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania skierowania na badania. Zobowiązują one starostę do podjęcia stosownych czynności w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem silnikowym liczby 24 punktów w ewidencji kierowców. Wydanie decyzji jest obligatoryjne w każdym wypadku, kiedy tylko kierowca przekroczy określoną wyżej liczbę punktów w ewidencji kierowców (por. wyroki NSA z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 825/15, zam. w CBOSA).

Z faktu, że starosta wydaje decyzję na wniosek organu Policji, nie można wywodzić uprawnienia starosty do podważania dokonanych przez inny organ wpisów w ewidencji przezeń prowadzonej. Jeżeli wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, to organ zobligowany jest skierować kierującego na badania psychologiczne i nie ma uprawnień do weryfikacji przypisanej kierowcy liczby punktów.

Powyższe uwarunkowania materialnoprawne nie pozwalają na uznanie za usprawiedliwione wszystkich podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych, gdyż w istocie opierają się one na stwierdzeniu, że Sąd I instancji nie zweryfikował prawidłowości postępowania organów w zakresie prawidłowości naliczenia skarżącemu 10 punktów karnych za wykroczenie z dnia [...]kwietnia 2014 r., polegające na przekroczeniu dozwolonej prędkości, stwierdzone przez organ Inspekcji Transportu Drogowego oraz sam nie przeprowadził postępowania zmierzającego do ustalenia zasadności nałożenia mandatu karnego przez ten organ.

Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może m.in. na wniosek strony przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwość prowadzenia dowodów jest zatem wyjątkowa, bo obejmuje tylko dowód z dokumentów i tylko o tyle, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wszelkie dowody strona powinna składać we właściwym, merytorycznym postępowaniu, czyli przed organem, bo ten podmiot dokonuje oceny wniosku. Sąd I instancji takich kompetencji nie posiada, gdyż kontroluje tylko sposób działania organu. Skoro przed organem strona nie przedkładała dowodów, to nie można twierdzić, że braki w zakresie ustaleń faktycznych sprawy powinien uzupełniać sąd I instancji.

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku ostatecznej decyzji administracyjnej, nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2100/16, zam. w CBOSA).

W świetle powyższego za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut z pkt 1 skargi kasacyjnej, gdyż dotyczył on nieodczekania na wynik postępowania karnego przed sądem powszechnym, zmierzającego do wykazania bezzasadności ukarania skarżącego spornym mandatem. Wskazane jako naruszone przepisy art. 106 § 3 i 5 oraz art. 113 § 1 P.p.s.a., a także art. 227 Kodeksu cywilnego nie dotyczą tej kwestii, bowiem skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu na okoliczność rzeczywistego uchylenia mandatu przez właściwy sąd powszechny. Nie można zatem zarzucać Sądowi I instancji przedwczesności rozstrzygnięcia (pkt 2 skargi kasacyjnej) ani twierdzić, że naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 10 § 1 K.p.a. skutkujące niemożnością podniesienia tej okoliczności w postępowaniu administracyjnym, miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Za chybiony należało uznać również zarzut nieuwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., jako że wyrok ten odnosi się do okoliczności związanych z trybem postępowania dotyczącego ujawniania wykroczeń drogowych przez Inspekcję Transportu Drogowego, a nie do przepisów regulujących tryb postępowania organów w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, która nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.