Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1252/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), p. o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] - [...] wydaną na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku/ i art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego po rozpoznaniu odwołania Pana A.R. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie wymeldowania Pana A.R. z budynku mieszkalnego znajdującego się na terenie posesji przy ul. A 7 w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził:

W dniu 12 lipca 2001 roku Pani B.R. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża A.R. z jej własności położonej w K. przy ul. A 7, gdyż faktycznie nie mieszka on pod tym adresem od września 2000 roku.

Wójt Gminy K. orzekając w dniu [...] o wymeldowaniu Pana A.R. wskazał, że w dniach 29 marca 2002 roku i 12 kwietnia 2002 roku przeprowadzono rozprawy administracyjne z udziałem stron i świadków. Z ich zeznań wynika, że A.R. i B.R. nie prowadzą od dwóch lat gospodarstwa domowego. A.R. nie przebywa w budynku mieszkalnym. Przebywa natomiast na terenie posesji przy ul. A 7, gdzie prowadzi zakład - myjnię.

W świetle obowiązujących przepisów art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych Urząd interesuje przebywanie w budynku mieszkalnym. Natomiast sprawy dotyczące podziału majątku rozstrzygane są na drodze cywilnej.

Pan R. legitymuje się pochodnym uprawnieniem do lokalu przy ul. A 7 w K. Uprawnienie to wygasło z chwilą opuszczenia budynku mieszkalnego przez Pana A.R.

Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie A.R. od decyzji Wójta Gminy K. powołał się na przepis art. 15 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nakładający na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, obowiązek wymeldowania się we właściwym organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.

Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wykorzystania dostępnych mu środków egzekucyjnych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku meldunkowego, bądź do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione zostaną przesłanki określone w art. 15 ust 2 cytowanej ustawy.

Przepis ten określa dwa odrębne stany faktyczne, w których organy gminy zobowiązane są do wydania z urzędu lub na wniosek decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.

Pierwszy stan faktyczny dotyczy sytuacji, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W tym miejscu wskazać należy, że w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku, sygn. akt K 20/01 /Dz.U. Nr 87, poz. 960/ art. 9 ust 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a zatem nie jest już wymagana do kumulatywnego spełnienia przesłanka utraty uprawnienia wymieniona w tym przepisie.

Drugi stan faktyczny zachodzi wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić.

Opuszczenie lokalu zachodzi, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w przedmiotowym mieszkaniu, zrywa zatem wszystkie więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym miejscu.

Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wykazało, że budynek mieszkalny przy ul. A 7 składa się z parteru, na którym znajdują się 2 pokoje: duży pokój zajmuje córka, a mały Pani B.R. Na piętrze mieszka syn R. z żoną.

W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że Pan A.R. w ogóle mieszka w przedmiotowym budynku. Przyjęcie za wiarygodne, że Pan A.R. na ogół spędza noce na krześle w kuchni lub w myjni przeczyłoby zasadzie logicznego myślenia i doświadczenia życiowego.

Przeciwko twierdzeniu Pana A.R., iż nie opuścił lokalu przy ul. A 7 w K. przemawia również podany przez niego przed Sądem Rejonowym w Pabianicach w dniu 26 września 2000 roku fakt, iż wyprowadził się do Ł./wypis z protokołu rozprawy z dnia 26.09.2000 roku, sygn. akt II K 127/00/.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy uznał za zgodne z prawdą twierdzenie Pani R., że były mąż wyprowadził się, zabierając ze sobą rzeczy osobiste. Tym bardziej, że Pan A.R. w oświadczeniu z dnia 23 stycznia 2002 roku podał, iż nocuje także w Ł. przy ul. B.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie również w zeznaniach świadka B.P. - sąsiadki, która zeznaje, że Pan R. od około 2 lat mieszka w nowym domu na terenie posesji przy ul. B w Ł./wychodzi ok. godziny 9:00, wraca na noc, w niedziele i święta przebywa cały czas/.

W ocenie organu odwoławczego oświadczenia świadków przedstawionych przez Pana R. nie są dowodami potwierdzającymi miejsce jego stałego pobytu w spornym budynku. Zeznania te potwierdzają, że jest widywany na terenie posesji i myjni.

Pan R. prowadzi na terenie posesji przy ul. A 7 w K. myjnię. Charakter jego pobytu na w/w terenie określić można jako przebywanie w pracy, a nie miejscu zamieszkania.

Podnoszone przez niego zarzuty, dotyczące poniesionych nakładów na budynek nie są skuteczne w sprawie administracyjnej.

Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom Pana A.R., że spornego lokalu nie opuścił. Podejmuje on bowiem wyłącznie działania w celu stworzenia pozorów zamieszkania np. przynosząc herbatę córce, która jest nieobecna w tym czasie w domu. Także pozostawienia mebli nie można interpretować jako zewnętrznego przejawu woli pobytu w lokalu.

Pan A.R. w dniu 12 sierpnia 2002 roku zaskarżył decyzję Wojewody do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że jego była żona otrzymała od ojca działkę wraz z budynkiem znajdującym się w stanie surowym. Skarżący przez 26 lat wykończył dom i podłączył do niego media. Obecnie trwa w sądzie powszechnym sprawa o podział majątku skarżącego i jego byłej żony. Od momentu zawarcia związku małżeńskiego do dnia dzisiejszego skarżący przebywa codziennie na terenie posesji i w domu, choć po rozwodzie w 2001 roku czasami sporadycznie. Znaczna część uzasadnienia skargi zawiera opis zachowania byłej żony i syna, którzy są do skarżącego wrogo nastawieni. Była żona, gdy tylko spotka skarżącego w domu wyrzuca go z mieszkania i grozi, że wezwie policję. Organ administracyjny zdaniem skarżącego błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy, uznając jego twierdzenia za nieprawdziwe. Organ nie próbował zażądać od skarżącego jakichkolwiek rachunków na poniesione nakłady przez 25 lat budowy domu, budynku warsztatowego i gospodarczego, płotów i bram. Ponadto nietrafnie uznał, że nakłady prawie całego życia nie mogą być skuteczne w rozpoznawanej sprawie.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz. 1269/ - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja stosownie do art. 145 § 1 ust 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania,

3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne nie naruszyły przepisów postępowania, zaś naruszenie przepisów prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Wojewodę zaskarżonej decyzji /tekst jednolity Dz.U. z 2001 roku Nr 87, poz. 960/ wymeldowanie mogło nastąpić w 2 przypadkach. W pierwszym - osoba mająca być wymeldowana utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu wymienione w art. 9 ust 2 tej ustawy i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu.

W drugim przypadku - osoba mająca być wymeldowana opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, przez co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić.

W rozpoznawanej sprawie zachodzi pierwsza z wymienionych sytuacji, gdyż miejsce pobytu A.R. jest znane.

Z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia okoliczność, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 roku, K 20/01, OTK 2002 nr 3, poz. 34 uznał, że przepis art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji.

Przepis art. 9 ust 2 ustawy stanowił, iż przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Zwrócić należy uwagę na fakt, iż mimo utraty z dniem 19 czerwca 2002 roku mocy obowiązującej tego przepisu art. 9 ust 2 ustawy, Trybunał nie uchylił w przepisie art. 15 ust 2 ustawy odesłania do art. 9 ust 2. Przepis ten stanowi "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu ...". Analiza tego przepisu w kontekście prawidłowego wyjaśnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego prowadzić musi do wniosku, iż czym innym jest potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, a czym innym samo uprawnienie do takiego przebywania. Orzekając o niezgodności art. 9 ust 2 z wymienionymi wcześniej przepisami Konstytucji, Trybunał uznał, bowiem za niezgodny z Konstytucją "obowiązek", a raczej ciężar - uzyskania formalnego potwierdzenia przez osobę obarczoną obowiązkiem meldunkowym uprawnienia do przebywania w lokalu ze strony właściciela /zarządcy/ nieruchomości. Nie może oznaczać to, że każdy może zameldować swój pobyt w dowolnym lokalu, bez jakiegokolwiek tytułu prawnego, wynikającego np. z własności lokalu, najmu, użyczenia itp.

Powyższe rozumowanie prowadzi do wniosku, że mimo uchylenia art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ustawodawca świadomie pozostawił w art. 15 ust 2 ustawy odesłanie do tego przepisu, uważając jak się wydaje, w sposób wcześniej wskazany, iż czym innym jest niezgodne z Konstytucją żądanie przedstawienia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, a czym innym samo posiadanie takich uprawnień. W przeciwnym przypadku nie dałoby się w sposób racjonalny zrekonstruować normatywnych przesłanek wymeldowania z art. 15 ust 2 ustawy. Z treści tego przepisu wynikałoby bowiem, że istnieją dwa stany faktyczne pozwalające na takie wymeldowanie. Pierwszy polegałby na opuszczeniu bez wymeldowania miejsca stałego pobytu, a drugi na opuszczeniu takiego miejsca bez wymeldowania przy jednoczesnym nie przebywaniu w nim przez co najmniej 6 miesięcy w sytuacji gdy miejsca nowego pobytu takiej osoby nie można ustalić. Takie odczytywanie art. 15 ust 2 ustawy sprzeczne byłoby z paradygmatem racjonalnego ustawodawcy, bez którego nie dałoby się interpretować przepisów prawa. W każdym bowiem przypadku do wymeldowania wystarczałby sam fakt opuszczenia lokalu bez wymeldowania. Przesłanki dotyczące okresu nie przebywania w lokalu i nieznanego miejsca nowego pobytu byłyby zbędne. Wszystko to razem prowadzi do wniosku, iż wolą ustawodawcy było, aby organy administracji badały przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu, czy osoba, która ma być wymeldowana posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w danym lokalu.

Rozwiązanie przyjęte w uzasadnieniu decyzji Wojewody wprowadzone zostało dopiero ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. nr 93, poz. 887/.

Zgodnie z art. 1 pkt 5 powołanej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku art. 15 ust 2 otrzymał brzmienie: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się." Wprowadzona zmiana weszła w życie z dniem 1 maja 2004 roku /art. 2 ustawy/.

Choć organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji błędnie stwierdził, iż w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego wystąpienie przesłanki z art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie jest konieczne do wymeldowania, to decyzja utrzymująca decyzję Wójta Gminy K. o wymeldowaniu A.R. jest zgodna z prawem.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż jedyną właścicielką przedmiotowego budynku jest Pani B.R. Po rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa z A.R. cofnęła ona zgodę na pobyt stały byłego męża w domu przy ul. A 7 w K. Tym samym skarżący utracił uprawnienie do przebywania w tym budynku. Organ administracji trafnie ustalił, że A.R. bez wymeldowania opuścił miejsce stałego pobytu.

Postępowanie dowodowe przeprowadzone w sposób nie naruszający art. 80 k.p.a. wykazało, że skarżący nie przebywa stale w przedmiotowym budynku.

Stały pobyt w danym lokalu oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów /por. orzeczenie NSA z dnia 14 maja 2001 roku sygn. akt V SA 1496/00 - LEX nr 54454/.

Sprawy życiowe skarżącego skoncentrowały się poza przedmiotowym budynkiem, w którym obecnie zamieszkują jego dorosłe dzieci wraz z byłą żoną.

Skarżący jak wykazały wiarygodne zeznania świadka - od 2 lat nocuje i spędza czas wolny od pracy w domu przy ul. B 28 w Ł. /zeznania świadka B.P./ i w domu przy ul. A 7 w K. nie mieszka /zeznania R.J./.

Ponadto sam skarżący podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 26 września 2000 roku w Sądzie Rejonowym w Pabianicach II Wydziale Karnym wyjaśnił, że wyprowadził się do Ł. i nie mieszka przy ul. A.

Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, dotyczącym niezapoznania się przez ograny administracyjne z dokumentacją rachunkową określającą stan nakładów skarżącego na budowę domu. Ewentualne rozliczenia majątkowe byłych małżonków nastąpić mogą w sądzie powszechnym, w drodze postępowania cywilnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.