Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1014/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2018 roku sprawy ze skargi S. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi R. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Z. przy ul. A. 13/21 lok. 201 kwotę 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 963 ze zm.), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia S. N. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 12 010,75 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 5 maja 2017r. S. N. wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Wyjaśnił, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, posiada zaległości w kilku bankach. Nadmienił, że spłaca ww. zadłużenia w jednych bankach w ratach, a w innych tylko same odsetki. Powołując się na pisma Rzecznika Praw Obywatelskich oraz ZUS w Warszawie wskazał, że istnieje możliwość umorzenia należności z tytułu składek ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną płatnika, który nie jest w stanie spłacić powstałego zadłużenia gdyż mogłoby to wywołać zbyt ciężkie skutki dla płatnika i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślił, że umorzenie należności spowoduje możliwość dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Do wniosku nie załączył żadnych dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację materialną i rodzinną.

W dniu 22 maja 2017r. S. N. złożył pismo, w którym sprecyzował, że wnosi o umorzenie zadłużenia z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Wskazał, że należne koszty egzekucyjne spłaci w ratach. Do pisma załączył oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis.

W piśmie z dnia 6 czerwca 2017r. S. N. przedstawiając swoją aktualną sytuację wskazał, że ma chorą żonę, w związku z powyższym ponosi wysokie wydatki na leczenie. Nadmienił, że w związku z zaistniałą sytuacją był zmuszony zaciągnąć kolejny kredyt w Banku [...] na pokrycie podstawowych wydatków. Oświadczył, że posiada 17-letni samochód, który często wymaga napraw. Nie ma możliwości przedstawienia rachunków za naprawy, gdyż z uwagi na sposób rozliczania się z podatków nie ma obowiązku ich posiadania. Podał, że posiada zaległości w opłatach za gaz oraz energię elektryczną.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie natomiast do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. póz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na to ubezpieczenie mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Szczegółowe zasady umarzania w związku z art. 28 ust. 3a uregulowane są rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 47 u.s.u.s., jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą płatnik składek jest zobowiązany do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli mimo różnych trudności decyduje się na to aby ją prowadzić, to powinien być świadomy, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika, a brak możliwości ich zapłaty nie daje podstaw do umorzenia. Każdy płatnik składek, bez wezwania Zakładu, powinien w ustawowym terminie regulować należne składki. Uchybienie powyższemu obowiązkowi skutkuje powstaniem zadłużenia.

Odnosząc się do okoliczności podniesionych przez zobowiązanego ZUS wskazał, że utrata płynności finansowej płatnika nie mieści się w katalogu przesłanek pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek. Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest ona obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że zysk ten rzeczywiście się osiąga. Ponoszenie strat z działalności stanowi element zwykłego ryzyka gospodarczego i nie mieści się w katalogu przesłanek warunkujących umorzenie należności. Niezasadne jest zatem wspieranie publicznymi środkami nieefektywnego podmiotu gospodarczego. Okoliczność, że płatnik ma obecnie problemy finansowe nie może zwalniać z obowiązku opłacenia zaległych składek. Umorzenie należności wnioskodawcy nie może być sposobem na prowadzenie przez niego działalności gospodarczej, gdyż stawiałoby go w pozycji uprzywilejowanej wobec innych podmiotów gospodarczych, co stanowiłoby zagrożenie dla uczciwej konkurencji. Wnioskodawca powinien podjąć niezbędne działania w celu poprawy sytuacji ekonomicznej firmy, żeby podobna sytuacja, tj. brak środków na regulowanie zobowiązań z tytułu składek we własnym zakresie w terminie płatności, nie wystąpiła w przyszłości. Organ nadmienił również, że w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ustawodawca wskazał siedem przesłanek, w przypadku których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to jednak tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Zakład nie wyczerpał okresu dochodzenia należności. W stosunku do należności z tytułu składek będących przedmiotem wniosku o umorzenie, w miesiącu lutym 2017r. zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne, które jest nieskuteczne. Z uwagi jednak, że nie zostało zakończone, brak jest podstaw do stwierdzenia nieściągalności. Organ podkreślił, że strona posiada majątek nieruchomy, na którym ZUS może dokonać zabezpieczenia hipotecznego. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania, że należności są całkowicie nieściągalne i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Odnosząc się natomiast do przesłanek, określonych w cyt. powyżej rozporządzeniu organ wskazał, że z przedstawionych dokumentów wynika, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą. W roku 2016 skarżący uzyskał dochód w łącznej wysokości 19 311,31 zł, tj. około 1 609,28 zł miesięcznie. Ponadto, jak sam oświadczył, w marcu 2017r. przychód firmy wyniósł 5 438,88 zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – H. N., która uzyskuje dochód w wysokości 850 zł netto miesięcznie. Zgodnie z ustaleniami dokonanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS H. N. pobiera zasiłek przedemerytalny, a w roku 2017r. nabędzie prawo do wypłaty emerytury. Rodzina ponosi koszty utrzymania z tytułu miesięcznych opłat w łącznej wysokości 591,00 zł, koszty leczenia w wysokości 280,00 zł oraz z tytułu innych opłat, tj. ubezpieczenia w wysokości 95,00 zł.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności ZUS wskazał, że regulowanie zobowiązań związanych z utrzymaniem jest ważne, ale płatnik prowadzący działalność gospodarczą ma również obowiązek opłacać składki wobec ZUS w pełnej wysokości. Trudna sytuacja skarżącego nie ma charakteru trwałego i może ulec poprawie. W dniu 30 czerwca 2017r. strona ukończy 65 lat i zgodnie z nowelizacją ustawy o emeryturach i rentach, która zacznie obowiązywać od dnia 1 października 2017r., będzie mógł wystąpić z wnioskiem o przyznanie emerytury. Oprócz przedmiotowego zadłużenia wobec ZUS skarżący posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, które spłaca w ratach w łącznej wysokości 605,00 zł miesięcznie. Wskazał, że ze względu na swoją trudną sytuację zaciągał kredyty na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. ZUS nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych, z uwagi na fakt spłacania przez zobowiązanego zadłużenia wobec innych wierzycieli. Każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa. Przepisy w oparciu o które Zakład realizuje zadania jako wierzyciel nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Nawet gdyby ZUS umorzył zaległe składki wraz z odsetkami za zwłokę, inni wierzyciele w dalszym ciągu dochodziliby swoich należności, a ZUS realizuje przecież ważny interes społeczny. Ponadto ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie zobowiązanej, która złożyła wniosek o umorzenie zadłużenia. Nie wystarczy, gdy osoba zobowiązana wskaże uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. Strona może ponownie podjąć próbę spłaty zadłużenia. Organ podkreślił, że skarżący występował już z wnioskami o udzielenie ulgi w spłacie należności, ZUS przychylił się do wniosków i wyraził zgodę na spłatę zadłużenia w ratach w wysokości proponowanej przez skarżącego, jednak z uwagi na nieopłacenie bieżących składek, umowy nie zostały zawarte. Skarżący ma jednak możliwość ponownego wystąpienia z wnioskiem o udzielenie ulgi w formie ratalnej spłaty należności, deklarując raty dostosowane do swojej indywidualnej sytuacji finansowej, mogą to być raty na minimalnym poziomie. W przypadku rozłożenia na raty należności z tytułu składek, następuje wstrzymanie naliczania odsetek za zwłokę od dnia następnego po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi. Natomiast od składek, które rozłożono na raty, Zakład zobowiązany jest do każdej raty naliczyć opłatę prolongacyjną. Ponadto w czasie trwania układu ratalnego wierzyciel zobowiązuje się do podjęcia działań zmierzających do zawieszenia wcześniej wszczętych i niezakończonych oraz do niewszczynania postępowań egzekucyjnych przez okres obowiązywania umowy co do należności objętych przedmiotową ulgą, a to jest korzystne dla osoby zobowiązanej.

Reasumując organ stwierdził, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje z tego tytułu dochody i nie ma zamiaru jej zlikwidować. Ponadto po przyznaniu emerytury będzie posiadał dodatkowe środki, co oznacza, że istnieje realna szansa na poprawę trudnej sytuacji, której przejściowy charakter wyklucza możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący nadmienił, że żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jest chora i w związku z powyższym ponosi wysokie koszty na leczenie. W złożonym jednak w dniu 15 marca 2017r. wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu składek i oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej pełnej księgowości podał, iż na koszty związane z leczeniem wydaje miesięcznie kwotę 280,00 zł. Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż sprawuje nad żoną bezpośrednią opiekę uniemożliwiającą, bądź w znacznym stopniu ograniczającą pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia. Problemy zdrowotne żony również nie są podstawą do umorzenia należności. Niewątpliwie są one dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji jednak nie stanowi to okoliczności uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek.

Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie należności z tytułu składek. Podał, że nie opłacał należnych składek, ponieważ nie posiadał środków finansowych, a dochód jaki uzyskiwał z tytułu prowadzonej działalności wystarczał jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych i zakup leków dla chorej żony. Wskazał, że prowadzenie egzekucji z jego majątku, tj. samochodu osobowego doprowadzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej.

W piśmie z dnia 4 sierpnia 2017r. skierowanym do Prezesa Zakład Ubezpieczeń Społecznych skarżący przedstawiając przebieg swojego dotychczasowego zatrudnienia wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że w oparciu o rozpatrywane okoliczności sprawy stwierdził, że nadal brak jest przesłanek, które mogłyby wskazywać na możliwość umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym. Na chwilę obecną jest ono nieskuteczne, jednak nie zostało jeszcze zakończone, a więc nie została potwierdzona całkowita nieściągalność. Skarżący posiada majątek nieruchomy -jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr 192 mieszczącego się w Ł. przy ul. A25, na którym Zakład może dokonać zabezpieczenia hipotecznego.

Odnosząc się do zawartych we wniosku obaw skarżącego dotyczących zagrożenia utraty samochodu, który służy do prowadzenia działalności organ wyjaśnił, że dokonanie zabezpieczenia wierzytelności nie oznacza prowadzenia egzekucji z zabezpieczonego mienia. Majątek nadal jest własnością dłużnika, a instytucja zabezpieczenia nie ogranicza dłużnika w korzystaniu z zabezpieczonego mienia. Skarżący nadal jest właścicielem pojazdu marki Ford Focus i może używać pojazdu jako środek transportu w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.

Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2016r. skarżący uzyskał dochód w wysokości około 1 609,28 zł miesięcznie. Ponadto, jak sam oświadczył w marcu 2017r. przychód firmy wyniósł 5 438,88 zł. W oświadczeniu z dnia 4 maja 2017r. wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – H. N., która uzyskuje dochód w wysokości 850,00 zł. H. N. pobiera zasiłek przedemerytalny, a w roku 2017r. nabędzie prawo do wypłaty emerytury. Rodzina ponosi koszty utrzymania w wysokości 591,00 zł. Na ochronę zdrowia wydatkowana jest kwota w wysokości 280,00 zł, a z tytułu innych dodatkowych opłat, tj. ubezpieczenia: 95,00 zł. Regulowanie zobowiązań związanych z utrzymaniem jest ważne, ale prowadząc działalność gospodarczą skarżący ma również obowiązek opłacać składki wobec ZUS w pełnej wysokości. Sytuacja finansowa, uznana przez skarżącego jako trudna, nie ma charakteru trwałego i może ulec poprawie, tym bardziej, że w dniu 30 czerwca 2017r. skarżący ukończy 65 lat i zgodnie z nowelizacją ustawy o emeryturach i rentach, która zacznie obowiązywać od dnia 1 października 2017r. będzie mógł wystąpić z wnioskiem o przyznanie emerytury. Oprócz przedmiotowego zadłużenia wobec ZUS skarżący posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, które spłaca w ratach w łącznej wysokości 605,00 zł miesięcznie. Podał, że ze względu na trudną sytuację zaciągał kredyty na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. ZUS nie jest jednak uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych, z uwagi na fakt spłacania przez skarżącego zadłużenia wobec innych wierzycieli. Należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej, są należnościami publicznoprawnymi i mają pierwszeństwo w realizacji przed zobowiązaniami z tytułu zaciągniętych kredytów, które mają charakter cywilnoprawny. W 2016r. skarżący osiągnął wskazany powyżej dochód, a marcu przychód firmy wynosił 5 438,88 zł. Wysokość uzyskiwanych dochodów w kontekście ponoszonych wydatków nie stwarza zatem sytuacji finansowej zagrażającej egzystencji, a tylko w takich okolicznościach zaistniałyby przesłanki pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek. Tymczasem sytuacja finansowa skarżącego nie nosi znamion ubóstwa. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że zysk ten rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, a mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Ponoszenie strat z tytułu prowadzonej działalności lub, jak w przypadku skarżącego, dochodów niezgodnych z oczekiwaniami, stanowi element zwykłego ryzyka gospodarczego i nie mieści się w katalogu przesłanek, stanowiących podstawę umorzenia należności. Powoływanie się zatem na trudności w uzyskiwaniu dochodów nie może zwalniać skarżącego z obowiązku opłacenia zaległych składek wraz z należnymi odsetkami.

Skarżący jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i funkcjonująca na określonym rynku pracy winien mieć świadomość istniejącej na tym obszarze konkurencji i warunków koniecznych, które należy spełnić by prowadzenie działalności było funkcjonalne. Prowadzenie działalności na rynku o dużej konkurencji niesie ze sobą ryzyko. Brak możliwości bycia konkurencyjnym nie przekreśla jednak faktu możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Sytuacja taka niesie ze sobą pewne niedogodności, które należy zaakceptować, bądź podjąć działania by je zmniejszyć. Konkurencyjność występuje prawie na każdym rynku pracy i nie może stanowić usprawiedliwienia dla faktu nieregulowania składek z tytułu prowadzonej działalności i tym bardziej nie stanowi przesłanki do umorzenia zadłużenia.

Podane przez skarżącego informacje w złożonym wniosku, jak i w piśmie z dnia 4 sierpnia 2017r. nie wniosły żadnych istotnych zmian, w oparciu o które można byłoby stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego jest przesłanką do umorzenia zobowiązań. Umorzenie zobowiązań nie jest bezwzględnie konieczne.

Odwołując się do treści art. 47 u.s.u.s. ZUS podkreślił, że jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą płatnik składek jest zobowiązany do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli mimo różnych trudności dany podmiot decyduje się na to aby ją prowadzić, to powinien być świadomy, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika, a brak możliwości ich zapłaty nie daje podstaw do umorzenia. Ubezpieczenia mają solidarny charakter, co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podkreślił, że w roku 2015r. całość jego oszczędności pochłonęły koszty napraw samochodu osobowego niezbędnego do prowadzenia działalności gospodarczej, który i tak ostatecznie został zezłomowany. Podał, że w celu kontynuowania działalności zakupił w systemie ratalnym inny pojazd. Wskazując na miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem oraz koszty zaciągniętych kredytów i pożyczek podkreślił, że nie złożył wniosku o przyznanie wcześniejszej emerytury, nie posiada lokalu mieszkalnego nr 192 przy ul.

A25 w Ł. i nie jest w stanie w obecnej sytuacji materialnej spłacić powstałego zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 2 marca 2018r. pełnomocnik skarżącego popierał wniesioną skargę, złożył dokumenty potwierdzające stan zdrowia żony skarżącego, tj. kserokopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 5 kwietnia 2004r. oraz wyniki badania patomorfologicznego Nr 7691/10. Skarżący oświadczył, że nigdy nie był właścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. A w Ł.. Wyjaśnił również, że w postępowaniu przez Zakładem Ubezpieczeń Społecznych wypełniał wszystkie dokumenty, które zostały mu doręczone przez organ, a wniosek o umorzenie należności z tytułu składek złożył po raz pierwszy.

W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2018r. pełnomocnik organu administracji publicznej wskazał, że układ ratalny nie został zawarty, ponieważ skarżący nie uregulował należnych składek wobec ZUS za okres od lutego do kwietnia 2017r., o czym został poinformowany w piśmie z dnia 8 czerwca 2017r. W załączeniu do niniejszego pisma pełnomocnik organu administracji publicznej przedstawił m.in. wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek z dnia 15 marca 2017r. oraz oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości z dnia 15 marca 2017r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika za okres od stycznia do sierpnia 2015r. oraz od sierpnia 2016r. do marca 2017r. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 12 010,75 zł.

Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r., nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm zawartych w art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Podkreślić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 K.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w K.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 K.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W tym miejscu wypada zauważyć, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

W niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a w szczególności nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym. Na chwilę obecną jest ono nieskuteczne, jednak nie zostało jeszcze zakończone, a więc nie została potwierdzona całkowita nieściągalność.

Zaakcentować należy, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym (niezbędnym) do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek.

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r.

Z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów i przedstawionych organowi przez skarżącego informacji wynika, że nadal prowadzi działalność gospodarczą. W roku 2016 skarżący uzyskał dochód w łącznej wysokości 19 311,31 zł, tj. około 1 609,28 zł miesięcznie. Ponadto, jak sam oświadczył, w marcu 2017r. przychód firmy wyniósł 5 438,88 zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – H.N., która uzyskuje dochód w wysokości 850 zł netto miesięcznie. Zgodnie z ustaleniami dokonanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS H. N. pobiera zasiłek przedemerytalny, a w roku 2017r. nabędzie prawo do emerytury. W dniu 30 czerwca 2017r. skarżący ukończy 65 lat i zgodnie z nowelizacją ustawy o emeryturach i rentach, która zacznie obowiązywać od dnia 1 października 2017r. będzie mógł wystąpić z wnioskiem o przyznanie emerytury. Rodzina ponosi koszty utrzymania z tytułu miesięcznych opłat w łącznej wysokości 591,00 zł, koszty leczenia w kwocie 280,00 zł miesięcznie oraz z tytułu innych opłat, tj. ubezpieczenia w wysokości 95,00 zł. Oprócz przedmiotowego zadłużenia wobec ZUS skarżący posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, które spłaca w ratach w łącznej wysokości około 605,00 zł miesięcznie. Podał, że ze względu na trudną sytuację zaciągał kredyty na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Oceniając zasadność umorzenia należnych składek w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 cyt. rozporządzenia organ zasadnie stwierdził, że przedstawione powyżej informacje nie wskazują, że wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W przypadku skarżącego nie zachodzi jakakolwiek przesłanka określona w § 3 ust. 1 rozporządzenia, uzasadniająca umorzenie zaległych należności wobec ZUS. Obecna sytuacja majątkowa skarżącego może uzasadniać, co najwyżej, ubieganie się o rozłożenie należności na raty, co w każdym czasie jest możliwe.

Okoliczność, że § 3 ust. 1 rozporządzenia posługuje się zwrotem "w szczególności" oznacza, że katalog przypadków, które uzasadniają umorzenie przez ZUS należności z tytułu składek ubezpieczonych, nie jest ograniczony do przypadków wymienionych w pkt 1-3 ust. 1 § 3 tego aktu. Należy jednak przychylić się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną. Ponadto, nie może budzić wątpliwości, że niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna podmiotu ubiegającego się o ich umorzenie, winna być oceniana na dzień wydania przez Zakład ostatecznej w tym przedmiocie decyzji.

Sytuacja, w jakiej w dacie wydania decyzji znajdował się skarżący nie stanowiła podstawy do umorzenia należnych zobowiązań. Skarżący cały czas prowadzi działalność gospodarczą, osiąga dochody (w marcu 2017r. osiągnął przychód w wysokości 5 438,88 zł) i pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, która uzyskuje dochód w wysokości 850 zł netto miesięcznie. Skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Korzystanie z form wsparcia, jakie oferuje pomoc społeczna nie jest obowiązkowe, jednak dla prowadzącego postępowanie organu stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dana osoba znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jej dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które świadczyłyby o tym, że nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na swój stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Potwierdza to przedstawione przez skarżącego orzeczenie o niepełnosprawności (k nr 72), z którego wynika, że żona – H. N. nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby. Nie wykazał też aby jego stan zdrowia uniemożliwiał mu prowadzenie działalności gospodarczej, czy podjęcie dodatkowego zatrudnienia w celu poprawy sytuacji finansowej i uzyskania środków na pozwalających na spłatę zadłużenia.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca –na zasadzie wyjątku – umorzenie należności z tytułu składek – pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rolą skarżącego było wykazać, czego nie uczynił, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ skutkowałoby to zbyt ciężkimi i dotkliwymi skutkami.

W ocenie Sądu organ wyciągnął prawidłowe wnioski z zebranego w sprawie materiału dowodowego co do sytuacji skarżącego. Wskazuje na to choćby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożone przed tut. Sądem, z którego wynika, że miesięczny dochód skarżącego i jego żony wynosi 4 001,85 zł.

Skarżący nie wyjaśnił też dlaczego w sporządzonej przez organ informacji o nieruchomościach i dokonanych zabezpieczeniach hipotecznych według stanu na dzień 22 marca 2017r. posiadał w ramach wspólności małżeńskiej nieruchomość gruntową położoną w R. – W. o powierzchni 0,0434 ha (działka zabudowana), natomiast z informacji o zabezpieczeniach na majątku dłużnika sporządzonej w dniu 25 kwietnia 2017r. w ramach toczącego się postępowania o rozłożenie na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wynika, że skarżący nie posiada żadnych nieruchomości.

Z akt sprawy nie wynika zaś aby skarżący był właścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. A w Ł. i wydaje się, że jest to oczywisty błąd organu, który nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż zadłużenie skarżący może spłacać z bieżących dochodów.

W kontekście przedstawionych okoliczności podkreślić również należy, że przedmiotem niniejszego postepowania nie jest kwestia ustalenia, z jakich przyczyn skarżący tych składek nie opłacał. Przy badaniu przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione, czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane, jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2015r., sygn. akt II GSK 2051/13).

W niniejszej sprawie wbrew zarzutom skarżącego organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną skarżącego wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległych należności. Dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego, na podstawie których wnikliwie i rzetelnie przeanalizował sytuację majątkową skarżącego. Skarżący miał w toku postępowania administracyjnego prawo wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismem z dnia 1 sierpnia 2017r. ZUS poinformował skarżącego o prawie do czynnego udziału w postępowaniu i do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Skarżący nie wykazał, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Należy podkreślić, że dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mają wpływ na ogólną sytuację materialną rodziny i nawet jeżeli osiągane dochody nie są wysokie, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do umorzenia. Z poczynionych powyżej ustaleń faktycznych przez ZUS wynika, że dochód rodziny skarżącego przewyższa kwotę minimum socjalnego, która zgodnie z informacją Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w dniu 30 marca 2017r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosiła 1 819,36 zł.

Mając powyższe uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, iż mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny okoliczności wskazanych przez stronę.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek wobec ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Końcowo natomiast podnieść należy, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez Sąd może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1714).

E.C.