Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 99/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75j ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

D. J. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały nr [...] z [...] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości utrzymującej w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej jest art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej też jako k.p.a.) w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, ze zm., dalej też jako poa).

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] września 2010 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L. Zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżąca uzyskała z testu wyboru 98 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu.

W odwołaniu od powyższej uchwały skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 75 a ust 3, art. 75 b ust. 7, 75 i i j ustawy - Prawo o adwokaturze przez nieprawidłowe lub błędne i budzące wątpliwości sformułowania pytań o numerach: 68, 51, 101, 54, 95 i w konsekwencji błędne ustalenie, że udzielone przez nią odpowiedzi na powyższe pytania są nietrafne.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie nie podzielił jego argumentów i opisaną wyżej decyzją z [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z [...] września 2010 r. Wskazał w uzasadnieniu, iż realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a. - ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy i ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, przy czym poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych), jak i jego przebiegu. Minister Sprawiedliwości nie podzielił zarzutów skarżącej wobec zakwestionowanych pytań. Uznał, że zostały sformułowane w sposób prawidłowy. Odnosząc się szczegółowo do każdego z zarzutów wywodził, że:

Pytanie nr 51 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych, walne zgromadzenie jest ważne:

A. niezależnie od liczby obecnych na nim członków,

B. pod warunkiem, że bierze w nim udział co najmniej polowa liczby członków,

C. pod warunkiem, że bierze w nim udział co najmniej połowa liczby członków, chyba że statut stanowi inaczej.".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", mająca podstawę w art. 83 ust. 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.116 ze zm). Przepis ten stanowi: "walne zgromadzenie jest ważne niezależnie od liczby obecnych m mm członków". Skarżąca udzieliła na pytanie nr 51 odpowiedzi "C'.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że za poprawną uznać należy również odpowiedź "C", gdyż przepis art. 83 ust. 8 ww. ustawy wyraża jedynie ogólną zasadę, od której ust. 9 wprowadza wyjątek. W sprawach likwidacji spółdzielni, przeznaczeniu majątku pozostałego po zaspokojeniu zobowiązań likwidowanej spółdzielni, zbycia nieruchomości, zbycia zakładu lub innej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej, do podjęcia uchwały konieczne jest, aby w posiedzeniach wszystkich części walnego zgromadzenia, na których uchwała była poddana pod głosowanie, uczestniczyła łącznie co najmniej połowa ogólnej liczby uprawnionych do głosowania, chyba że statut stanowi inaczej. Podkreśliła, że kwestionowane pytanie nie było pytaniem o treść art. 83 ust. 8 ww. ustawy ani też o ogólną zasadę.

Przywołała ponadto pogląd, iż "rozwiązania przyjęte w trzynastu ustępach art. 83 cyt. ustawy są nie tylko oczywiście niezgodne z Konstytucją, ale przede wszystkim kuriozalne", wyrażony w komentarzu do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych pod redakcją prof. Krzysztofa Pietrzykowskiego (GH. Beck, wyd. 5, 2010 r.). W konkluzji wskazała, że przy tak oczywistej nietrafności uregulowania nie można wymagać udzielenia jedynie poprawnej - oczekiwanej odpowiedzi.

Organ z kolei podkreślił, iż zarzuty skarżącej są niezasadne. Jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie 51 jest odpowiedź "A", która stanowi literalne powtórzenie treści art. 83 ust. 8 powołanej ustawy. W związku z tak jednoznacznym brzmieniem tego przepisu, pozostałe odpowiedzi są oczywiście wadliwe. W szczególności, wbrew stanowisku skarżącej, wadliwa jest również odpowiedź "C". Organ zgodził się, że przywołany w odwołaniu przepis art. 83 ust. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych stanowi, iż w sprawach enumeratywnie wskazanych w tym przepisie, do podjęcia uchwały konieczne jest, aby w posiedzeniach wszystkich części walnego zgromadzenia, na których uchwała była poddana pod głosowanie, uczestniczyła łącznie co najmniej połowa ogólnej liczby uprawnionych do głosowania, chyba że statut stanowi inaczej. Podkreślił jednak, iż tematyka ta nie była objęta pytaniem. Zakres tematyczny tego pytania został w jego treści określony w sposób jednoznaczny, a prawidłowa odpowiedź wynikała wprost z przywołanego przepisu art. 83 ust. 8 powołanej ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie 51 jest odpowiedź "A". Powyższej oceny zdaniem organu nie może zmienić przywołana przez skarżącą rzekoma niekonstytucyjność i "kuriozalność" omawianego przepisu. Podkreślenia wymaga w szczególności, że Trybunał Konstytucyjny, a zatem jedyny powołany ku temu organ, nie zanegował zgodności z Konstytucją przepisu, na którym zasadza się kwestionowane pytanie. Przytoczony w odwołaniu cytat stanowi zatem jedynie odosobniony pogląd jednego z komentatorów. Zatem wobec zakreślenia przez skarżącą odpowiedzi oczywiście błędnej, nie jest możliwe przyznanie jej za to pytanie punktu.

Pytanie nr 54 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, umowa o odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy, z wyjątkiem lokalu socjalnego lub lokalu związanego ze stosunkiem pracy, może być zawarta wyłącznie na czas:

A. oznaczony,

B. nieoznaczony, chyba że zawarcia umowy na czas oznaczony żąda lokator,

C. nieoznaczony, chyba że zawarcia umowy na czas oznaczony żąda właściciel lokalu.".

Organ zaznaczył, iż skarżąca udzieliła odpowiedzi "C", podczas, gdy prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B" oparta na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Przepis ten stanowi: "Umowa o odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem lokalu socjalnego lub lokalu związanego ze stosunkiem pracy, może być zawarta wyłącznie na czas nieoznaczony, chyba że zawarcia umowy na czas oznaczony żąda lokator."

Skarżąca zarzuciła, że pytanie zostało sformułowane nieprecyzyjnie, gdyż w świetle przepisu art. 20 ust. 2 ww. ustawy, lokale stanowiące mieszkaniowy zasób gminy, z wyjątkiem lokali socjalnych i lokali, o których mowa w ust. 3, mogą być wynajmowane tylko na czas nieoznaczony. Wskazała, że zgodnie z tym przepisem, "nie jest dopuszczalne zawarcie umowy na czas nieoznaczony nawet wtedy, gdy żąda tego lokator, przez co odpowiedź "B" jest nieprawidłowa.". Podniosła, że wynajęcie lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego gminy na czas oznaczony jest dopuszczalne wyłącznie w odniesieniu do najmu lokali socjalnych oraz lokali przeznaczonych na podstawie uchwały rady gminy do wynajmowania na czas trwania stosunku pracy.

W ocenie organu zarzuty skarżącej są niezasadne, jako sprzeczne z uregulowaniem zawartym w art. 5 ust. 2 ww. ustawy, w oparciu o który to przepis zostało sformułowane przedmiotowe pytanie. Wskazana jako prawidłowa odpowiedź "B" wynika wprost z tego przepisu i stanowi wierne odzwierciedlenie jego treści.

Skarżąca na poparcie swego stanowiska przywołała przepis art. 20 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Organ wywiódł natomiast, iż skarżąca nie zauważa wzajemnego stosunku obydwu tych przepisów, w rozumieniu zakresu ich regulacji. Art. 20 ust. 2 ogranicza bowiem swoje zastosowanie jedynie do umów najmu, podczas gdy przepis art. 5 ust. 2 powołanej ustawy, stanowiący podstawę odpowiedzi prawidłowej, zawiera pojęcie szersze, jako że dotyczy wszelkich umów o odpłatne używanie lokalu. Nie sposób wiec uznać, by zakresy pojęciowe obydwu tych regulacji były tożsame, co bezpodstawnie pomija skarżąca.

Zdaniem organu skarżąca popada również w wewnętrzną sprzeczność, kiedy podnosi, iż w świetle art. 20 ust. 2 powołanej ustawy nie jest dopuszczalne zawarcie umowy na czas nieoznaczony nawet wtedy, gdy żąda tego lokator, przez co odpowiedz "B" jest nieprawidłowa. Oczywistym jest przecież - wbrew stanowisku skarżącej - że kwestia powyższa uregulowana jest całkowicie odmiennie, bowiem lokale stanowiące mieszkaniowy zasób gminy, z wyjątkiem lokali socjalnych i lokali wydzielonych przez radę gminy z przeznaczeniem do wynajmowania na czas trwania stosunku pracy, mogą być wynajmowane właśnie tylko na czas nieoznaczony. Ta zasada wynika wprost z treści tego przepisu. Mając powyższe na względzie należy uznać zarzuty skarżącej za całkowicie niezasadne.

Pytanie nr 68 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, zasądzając roszczenie uznane przez pozwanego:

A. sąd z urzędu nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności,

B. sąd nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda za zabezpieczeniem,

C. sąd nie nada wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności.".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A", zarzucając w odwołaniu, że od zasady wyrażonej w art. 335 § 2 k.p.c. istnieje wyjątek, tj. wyłączający jego stosowanie art. 4772 § 1 k.p.c. W świetle tego przepisu, zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nie przekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Dlatego też odpowiedź "A" w ocenie skarżącej uznać należy za poprawną.

Organ podkreślił, iż zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Z treści pytania wynika w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że chodziło w nim o sytuację, gdy w sprawie cywilnej nastąpiło uznanie roszczenia przez pozwanego. W tego rodzaju sytuacji procesowej zasadą jest, że sąd z urzędu nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c.) Jednakże wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy pozwanym jest jednostka organizacyjna Skarbu Państwa (art. 335 § 2 k.p.c.), gdyż wówczas sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Ta właśnie sytuacja została przedstawiona w treści pytania nr 68. Zatem odpowiedzią prawidłową na to pytanie, z uwagi na jego jednobrzmiącą treść, jest odpowiedź "C', zgodnie z którą "sąd nie nada wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności".

Przywołany przez skarżącą przypadek odnosi się do sytuacji w ogóle nie objętej treścią pytania, a mianowicie postępowania szczególnego, jakim jest postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i to tylko wówczas, gdy powodem jest pracownik Zgodnie z art. 4772 § 1 k.p.c., sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, ale tylko w części nie przekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika, również gdy pracodawcą jest jednostka organizacyjna Skarbu Państwa. Wskazane wyżej okoliczności nie zostały jednak przedstawione ani w treści pytania, ani w propozycjach odpowiedzi. Stąd odwoływanie się do tego przepisu nie jest w ocenie organu uzasadnione.

Pytanie nr 95 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, do chwili ustanowienia zarządu spółka akcyjna w organizacji może być reprezentowana przez:

A wszystkich założycieli działających łącznie,

B. pełnomocnika ustanowionego uchwałą założycieli podjętą wymaganą bezwzględną większością głosów,

C. prokurenta ustanowionego uchwałą założycieli podjętą wymaganą względną większością głosów.".

Organ zaznaczył, iż według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", mająca podstawę w art. 323 § 2 k.s.h. Przepis ten stanowi: " Do chwili ustanowienia zarządu spółka w organizacji jest reprezentowana przez wszystkich założycieli działających łącznie albo przez pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli."

W odwołaniu skarżąca, która udzieliła odpowiedzi "B" zarzuciła, że pytanie sprowadza się do odtworzenia treści przepisu, który definiuje sytuację w zasadzie niemożliwą. Przywołując poglądy doktryny wskazała, że w przyjętej w k.s.h. konstrukcji zawiązywania spółki akcyjnej, w chwili, gdy objęte są wszystkie akcje (względnie, gdy do zawiązania dochodzi z zastosowaniem art. 310 § 2 k.s.h.), istnieją zawsze organy spółki, w tym zarząd (co wynika z art. 313 § 3 zd. 1 k.s.h.). Nie jest zatem w zasadzie możliwa reprezentacja spółki w organizacji ani przez założycieli, ani przez ustanowionego przez nich pełnomocnika. W konkluzji wskazała, że pytanie zostało sformułowane wbrew przepisom ustawy - Prawo o adwokaturze i nie służy sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta.

Organ wskazał, że istota przedmiotowego pytania sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi zgodnie z bezwzględnie obowiązującym przepisem art. 323 § 2 k.s.h., przy czym odpowiedź prawidłowa odzwierciedla dosłowne brzmienie tego przepisu. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu organ uznał, że błędne jest twierdzenie skarżącej, jakoby w chwili, gdy są objęte wszystkie akcje spółki, muszą istnieć zawsze organy spółki, w tym zarząd. W przypadku spółki akcyjnej w organizacji, do chwili ustanowienia zarządu, oprócz pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli, spółka może być reprezentowana również przez wszystkich założycieli działających łącznie (art. 323 § 2 k.s.h.). Możliwa jest więc reprezentacja bez wyznaczenia pełnomocnika założycieli czy też powołania zarządu.

Pytanie nr 101 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem pracy, kontrolnym badaniom lekarskim podlegają:

A. osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą,

B. pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia,

C. pracownicy w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.".

Organ podniósł, iż prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" oparta na art. 229 § 2 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi: "Pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku."

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A", przy czym w odwołaniu zarzuciła, że pytanie jest niejasne, nie uwzględnia specyfiki prawa pracy, dbałości o ochronę zdrowia i bezpieczeństwa pracownika, przez co wszystkie odpowiedzi mogą być uznane za prawidłowe. Skarżąca przywołała przepisy Kodeksu pracy dotyczące badań lekarskich pracowników młodocianych, pracowników zatrudnionych w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub płynów zwłókniających oraz pracowników dopuszczanych do pracy. Wskazała, że osoby zdefiniowane w odpowiedzi "A" nie podlegają jedynie badaniom wstępnym, mogą natomiast podlegać obowiązkowi poddania się kontrolnym badaniom lekarskim, wynikającemu z warunków wykonywanej pracy.

Organ uznał zarzuty skarżącej za niezasadne. Z zestawienia treści pytania i zaproponowanych odpowiedzi wynika w sposób jednoznaczny, że prawidłową odpowiedzią spośród trzech wymienionych jest wyłącznie odpowiedź "C". Kwestionowane pytanie zasadzało się bowiem wprost na regulacji ustawowej, przy czym normujący to zagadnienie przepis art. 229 § 2 k. p. sformułowany jest w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości natury interpretacyjnej.

Podkreślenia wymaga, że Kodeks pracy zna tylko trzy rodzaje badań lekarskich, tj. badania wstępne, okresowe i kontrolne. Systematyka Kodeksu pracy przewiduje nadto, iż badania wstępne dokonywane są przed przyjęciem do pracy (w szerokim rozumieniu, czyli również przed przyjęciem do pracy na danym stanowisku), natomiast badania okresowe i kontrolne przeprowadzane są w czasie trwania stosunku pracy. Takie same zasady dotyczą pracownika młodocianego, który zgodnie z art. 201§ 1 k.p. podlega wstępnym badaniom lekarskim przed przyjęciem do pracy oraz badaniom okresowym i kontrolnym w czasie zatrudnienia. Badania okresowe dokonywane są co pewien przewidziany prawem okres, regularnie, niezależnie od pogorszenia lub polepszenia stanu zdrowia pracownika, za to w zależności od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Badania kontrolne mają natomiast na celu skontrolowanie stanu zdrowia pracownika w sytuacji zmiany okoliczności faktycznych. Tak więc kontrolnym badaniom lekarskim podlega pracownik, którego niezdolność do pracy z powodu choroby trwała ponad 30 dni. Nieprawidłowość pozostałych odpowiedzi jest przy tym oczywista.

W konkluzji Minister Sprawiedliwości stwierdził brak podstaw do uchylenia uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

W skardze na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. D. J. zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 75a ust.3. art. 75b usi.7, art. 75i ust.l, la, 3 oraz ari. 75j ust. 1,2,3.4 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez nieprawidłowe, błędne i budzące wątpliwości sformułowania pytań o numerach 68. 51, 101, 54. 95. W uzasadnieniu podtrzymała argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu co do wadliwej konstrukcji kwestionowanych w odwołaniu pytań i nie zgodziła się z zaprezentowaną w decyzji argumentacją Ministra Sprawiedliwości. Powołując się na wyrok NSA o sygn. akt II GDK 781/09 zaznaczyła, iż pytania testowe na aplikację adwokacką winny być testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nic doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze. Dlatego też zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją uchwała powinny zostać uchylone a wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżącej powinien zostać uznany za pozytywny.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując pod tym kątem oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką jest postępowaniem administracyjnym, które przeprowadza powołany w tym celu organ: Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich. Jej uchwały w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu na aplikację adwokacką mają charakter decyzji administracyjnej, od której przysługuje stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Skoro postępowanie egzaminacyjne jest postępowaniem administracyjnym, a orzeczenie Ministra jest decyzją II instancji, to jej wydanie musi być poprzedzone ponownym zbadaniem sprawy administracyjnej zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.).

Przedmiotem tej sprawy administracyjnej było ustalenie wyniku egzaminu, a ponowne jej zbadanie w drugiej instancji nie oznaczało oczywiście ponownego przeprowadzenia egzaminu, lecz jedynie weryfikację ustaleń, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe i prawidłowości opartego na tych ustaleniach, określonego przez Komisję, wyniku egzaminu. Ocena odpowiedzi na poszczególne pytania stanowi jedynie elementy ustaleń dokonanych przez organ (Komisję Egzaminacyjną, a potem Ministra). Prawidłowo poczynione ustalenia, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe pozwalają na niewadliwe ustalenie wyniku egzaminu.

Rzeczą Sądu jest więc skontrolowanie, czy organy obu instancji (Komisja Egzaminacyjna i Minister) oparły się na prawidłowych ustaleniach, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe, bowiem nieprawidłowość tych ustaleń prowadzi do wadliwości oceny opartego na nich wyniku egzaminu. Innymi słowy, prawidłowość ustaleń co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe jest zasadniczym elementem, na którym opiera się prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu.

Wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest i nie może być trzecią instancją, która władna jest dokonać sprawdzenia testu. Jak na wstępie uzasadnienia podkreślono, sąd uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym.

W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu. Sąd ma za zadanie sprawdzić, czy to powtórne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru pozornego, skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów. A w konsekwencji, czy ocena dokonanych ustaleń faktycznych wyczerpuje dyspozycję zastosowanej normy prawa materialnego, art. 75i ustawy - Prawo o adwokaturze. Przewiduje bowiem ona, że egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Egzamin konkursowy, zgodnie z art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Na podstawie normy prawa materialnego art. 75i ustawy - Prawo o adwokaturze Minister Sprawiedliwości uznał, że skarżąca na 100 pytań udzieliła 98 poprawnych odpowiedzi ustalając, że uzyskała wynik negatywny, skoro nie otrzymała minimalnej wymaganej ilości 100 punktów do zakwalifikowania się na aplikację adwokacką.

Ustalenia stanu faktycznego w zakresie prowadzącym do konkretnego wyniku egzaminu stanowiły podstawę prawidłowego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 75i ustawy - Prawo o adwokaturze. Organ wykazywał bowiem, że każde z zakwestionowanych przez kandydata pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, posiada tylko jedną odpowiedź prawidłową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż skarżąca udzieliła na te pytania niepoprawnych odpowiedzi. Sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytania te oparte były na przepisach prawa i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.

Udzielenie przez skarżącą błędnych odpowiedzi na te pytania było, w ocenie Sądu, wynikiem czynienia przez nią dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania oraz jej własnej interpretacji przepisów.

I tak w odniesieniu do pytania nr 54 podkreślić należy, iż odpowiedź na nie wynika wprost z treści art. 5 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z cytowanym przepisem umowa o odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem lokalu socjalnego lub lokalu związanego ze stosunkiem pracy, może być zawarta wyłącznie na czas nieoznaczony, chyba że zawarcia umowy na czas oznaczony żąda lokator. Tak więc treść zapytania ujęta łącznie z właściwą odpowiedzią odwzorowują wiernie treść przepisu. Skarżąca powołuje się w skardze na niejednoznaczność pytania wynikającą z faktu nieuwzględnienia przy konstruowaniu pytania treści art. 20 ust. 2 cyt. ustawy. Stanowi on, iż lokale stanowiące mieszkaniowy zasób gminy, z wyjątkiem lokali socjalnych i lokali, o których mowa w ust. 3, mogą być wynajmowane tylko na czas nieoznaczony. Skarżąca wywodzi, iż w świetle tego przepisu nie jest dopuszczalne zawarcie umowy na czas nieoznaczony nawet wówczas, gdy żąda tego lokator. Zarzut ten jest niezrozumiały, bowiem w żaden z tych przepisów nie normuje uprawnienia lokatora do żądania zawarcia umowy na czas nieoznaczony. Ponadto o ile art. 20 ust. 2 ogranicza swoje zastosowanie jedynie do umów najmu, o tyle nowa treść art. 5 ust. 2 wprowadza zasadę zawierania wszelkich umów o odpłatne używanie lokalu na czas nieoznaczony lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.

Podobnie w przypadku pytania nr 95 odpowiedź odtwarza treść przepisu art. 323 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Jak wynika z treści tego przepisu możliwa jest reprezentacja spółki przez zarząd albo przez wszystkich założycieli działających łącznie albo przez pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli. Jeżeli więc nie ma ustanowionego zarządu, spółka może być reprezentowana przez wszystkich założycieli łącznie albo przez pełnomocnika ustanowionego jednomyślną uchwałą założycieli. Gdy jest ustanowiony zarząd, wyklucza to inną reprezentację spółki w organizacji, gdy zaś nie ma ustanowionego zarządu, a jest ustanowiony pełnomocnik, to tylko on może reprezentować spółkę. Prawidłowa była więc wyłącznie odpowiedź nr "A" wskazująca na wszystkich założycieli działających łącznie. Skoro dopowiedź oparta jest na przyjęciu dosłownego brzmienia przepisu, dla oceny jej prawidłowości nie mają znaczenia przywołane przez skarżącą wątpliwości doktrynalne odnośnie zastosowania w praktyce danego przepisu.

Nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja skarżącej odnośnie niejednoznaczności pytania nr 101, na które udzieliła ona odpowiedzi nr "A", podczas, gdy prawidłową odpowiedzą byłą odpowiedź nr "C". Skarżąca wskazuje przy tym, iż w odniesieniu do osób objętych dyspozycją odpowiedzi nr "A" mogą być przeprowadzane badania kontrolne wynikające z warunków pracy. Dyspozycja pytania była jednak jasna i łącznie z odpowiedzią nr "C" odwzorowywała treść art. 229 § 2 Kodeksu pracy. Żadna inna z proponowanych odpowiedzi nie dotyczyła badań okresowych, zatem za nieuprawnione należy uznać przyjęcie przez skarżącą dodatkowych założeń co do zastosowania wobec osób przyjmowanych ponowne do pracy wymogów art. 229 § 4 Kodeksu pracy.

Również negacja prawidłowości pytania nr 51 zasadza się o poczynienie dodatkowych założeń co do wymaganego kworum na walnym zgromadzeniu podczas głosowania nad określonymi w art. 83 ust. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych kwestiami. Jednakże pytanie nie dotyczyło zagadnienia ważności walnego zgromadzenia w przypadku określonych spraw, lecz zasady wynikającej z art. 83 ust. 8 cyt. ustawy, gdzie wprost wskazuje się, iż walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej jest ważne niezależnie od liczby obecnych na nim członków spółdzielni.

Także w przypadku pytania nr 68 odpowiedź nr “C" odnosi się wprost do treści art. 335 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Normuje on wyjątek od zasady nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy w sprawie cywilnej nastąpiło uznanie roszczenia przez pozwanego, mający miejsce w sytuacji, gdy pozwanym jest jednostka organizacyjna Skarbu Państwa. Pytanie było więc jednoznaczne a rozszerzenie jego granic o warunki uregulowane w art. 4772 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego uznać należy za nieuprawnione.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd w konsekwencji uznał, że pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącą oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Wbrew stanowisku skarżącej relacja pomiędzy kwestionowanymi odpowiedziami i pytaniami jest sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie. Organowi nie można postawić zarzutu, że załatwił sprawę z naruszeniem norm procesowych. Minister swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości zastosował się więc do przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.