Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 78/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.59ust., art.101 ust.1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B.-B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B.-B. a Prezydentem Miasta M. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wobec małoletniej M. K. postanawia wskazać Prezydenta Miasta M. jako organ właściwy do załatwienia sprawy


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 19 lipca 2007r. Nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. B. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oraz ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej małoletniej M. K. poprzez wskazanie Prezydenta Miasta M. jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie.

Wnioskodawca wskazał, iż Sąd Rejonowy w M., postanowieniem z dnia [...] października 2006r., umieścił małoletnią w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci, prowadzonym przez Zgromadzenie [...] w B. B.. W konsekwencji tego orzeczenia Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C., decyzją z dnia [...] Nr [...] skierował małoletnią do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. B. orzekł o umieszczeniu małoletniej w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] na czas nieokreślony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją nr [...] z dnia [...] z urzędu stwierdziło nieważność decyzji wydanej przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] Nr [...] kierującej małoletnią do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie. O takim rozstrzygnięciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zdecydował przepis art. 27 k.c. wskazujący, iż miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Skoro zatem na opiekuna prawnego małoletniej od [...] lutego 2004r. Sąd Rejonowy w C. /sygn. akt: [...] / wyznaczył K. W. Dyrektor Domu Dziecka w M., zamieszkałą w M. to organem właściwym do wydania decyzji, o których mowa w art. 59 ust. 1 ustawy z dn. 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ był właściwy organ gminy M..

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] dokumentacja dotycząca skierowania małoletniej została przekazana wnioskodawcy celem wydania decyzji o skierowaniu dziecka do domu pomocy społecznej.

Pismem z dnia [...] maja 2007 r. Prezydent Miasta M. został poinformowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które zajmowało się rozstrzygnięciem sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta C. a M. w sprawie ustalenia organu właściwego do wydania decyzji o odpłatności, iż na skutek zmiany opiekuna prawnego, którym na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B.-B. z dnia [...] została D. C. zam. w B.-B., organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu i decyzji ustalającej odpłatność jest Prezydent Miasta B.-B..

Z takim rozstrzygnięciem wnioskodawca się nie zgadza.

W obecnym bowiem stanie faktycznym małoletnia przebywa w Domu Pomocy Społecznej w B.-B. na podstawie ważnej decyzji o umieszczeniu wydanej w oparciu o art. 59 ust.2 ustawy o pomocy społecznej. Z obrotu prawnego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] została wyeliminowana decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...] o skierowaniu małoletniej do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży. Żaden organ nigdy nie wydał decyzji ustalającej odpłatność za pobyt małoletniej w Domu Pomocy Społecznej, chociaż Miasto C. regularnie wnosi opłatę za pobyt dziecka w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci prowadzonym przez Zgromadzenie [...] w B.-B..

Obecnie M. K. nie została skierowana do domu pomocy społecznej gdyż nie zapadła decyzja o skierowaniu, a skierowanie małoletniej do domu opieki nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego w M.. Zdaniem wnioskodawcy umieszczenie dziecka mocą postanowienia sądu rodzinnego w domu pomocy społecznej nie wyklucza zastosowania art. 59 ust. 1 ustawy. Przeciwnie, rozłączne wymienienie w tym przepisie decyzji o skierowaniu i decyzji ustalającej opłatę nakazuje przyjąć, iż ustawodawca przewidział sytuacje, iż można stać się pensjonariuszem domu niekoniecznie na podstawie decyzji administracyjnej. W takim sensie użyte w art. 59 ust. 1 słowa "w dniu jej kierowania", a nie skierowania, należy rozumieć w sposób potoczny tj. według definicji słownika języka polskiego: "wysyłać kogoś gdzieś do czegoś". Zdaniem wnioskodawcy w takiej definicji zawiera się umieszczenie kogoś w domu pomocy społecznej orzeczeniem sądu. Wnioskodawca zdaje sobie sprawę, iż w art. 59 ust. 2 jest mowa o "umieszczeniu", chodzi tu jednak o decyzję administracyjną realizującą uprawnienie do pobytu w domu pomocy społecznej o charakterze wykonawczym do wcześniejszej decyzji kształtującej takie uprawnienie. Orzeczenie sądu "o umieszczeniu" nie jest poprzedzone orzeczeniem "o skierowaniu", lecz łączy w sobie ustalenie i realizację uprawnienia. W konsekwencji organem właściwym do wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej pensjonariusza, dla którego źródło uprawnienia stanowi orzeczenie sądu powszechnego, jest organ pomocy społecznej gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej umieszczenia orzeczeniem sądu w domu pomocy społecznej /podobnie postanowienie SKO w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr SKO 4313/5/06, OwSS 2007/1/5/. W przedmiotowym wypadku będzie to dzień 24 października 2006r. Zatem kierując się kryterium miejsca zamieszkania osoby umieszczanej w domu pomocy społecznej w dacie wydawania orzeczenia sądu oraz definicją Kodeksu cywilnego, iż miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna prawnego zasadnym jest twierdzenie, że organem właściwym do wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej jest organ pomocy społecznej gminy, w której opiekun prawny w dniu 24 października 2006r. miał miejsce zamieszkania, tj. Prezydent Miasta M..

W odpowiedzi na powyższy wniosek Gmina M. wniosła o wskazanie jako organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzji ustalającej opłatę za pobyt w tym domu małoletniej - Prezydenta Miasta B.-B..

Uczestnik Gmina M. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. nie kwestionuje stanu faktycznego w sprawie wskazanego we wniosku z dnia 19 lipca 2007r., odpis którego /bez załączników/ doręczono uczestnikowi dnia 6 sierpnia 2007r. Kwestionuje natomiast rozważania wnioskodawcy dotyczące zasad kierowania, ustalenia opłaty i umieszczenia w domu pomocy społecznej oraz wnioski w oparciu o nie wywiedzione.

Pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej poprzedza wydanie kilku decyzji administracyjnych, które dotyczą kolejno: skierowania, ustalenia opłaty oraz umieszczenia.

Kwestie te załatwiane i rozstrzygane są drogą decyzji administracyjnych i nieuzasadnionym jest pogląd zaprezentowany przez wnioskodawcę, iż skierowanie do domu opieki nastąpiło postanowieniem Sądu Rejonowego w M..

Zdaniem uczestnika orzeczenie sądu przesądza o tym, że osoba, której postępowanie dotyczy spełnia przesłanki do umieszczenia w domu i umieszczenie to jest zasadne, nie zwalnia natomiast organu administracyjnego z obowiązku wydania decyzji administracyjnej w oparciu o art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 101 ust. 1 tej ustawy. Zdaniem uczestnika organ administracyjny wykonuje orzeczenie sądu nie badając już zasadności takiego przyjęcia.

Następną decyzją ustalana jest opłata za pobyt, a kolejną dopiero strona umieszczana jest w domu pomocy społecznej.

Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Sąd Rejonowy orzekając o umieszczeniu małoletniej w domu pomocy społecznej potwierdził jedynie, że spełnia ona przesłanki niezbędne do pobytu w domu pomocy społecznej. Stosowna decyzja administracyjna kierująca do domu nie została wydana i w pełni uzasadnionym jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zawarte w piśmie z dnia 14 maja 2007 r. Nr [...], że właściwym do wydania decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłaty za pobyt stał się Prezydent Miasta B.- B., a to z uwagi na fakt zamieszkiwania w B. - B. opiekuna prawnego ustanowionego dla małoletniej. Powyższe znajduje oparcie w przepisach art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 27 kodeksu cywilnego.

Z daleko idącej ostrożności podnieść należy okoliczność wzmiankowaną przez wnioskodawcę w swym wniosku, iż Gmina C. regularnie wnosi opłaty za pobyt małoletniej w Domu Pomocy Społecznej co wskazuje na uznanie swej właściwości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

O tym kto ma wydać decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej /i o skierowaniu do domu pomocy społecznej/ traktuje przepis art. 59 ust. 1 cytowanej ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy ustala się natomiast, zgodnie z art. 101 ust. 1 tej ustawy, według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie zaś do przepisu art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką opiekuna prawnego jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Do dnia 8 lutego 2007r. opiekunem prawnym małoletniej była dyrektor Domu Dziecka w M. - K. W..

Małoletnia M. K. ur. [...] w B. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci, prowadzonym przez Zgromadzenie [...] w B. B. - w miejsce placówki opiekuńczo wychowawczej, postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich w M. z dnia [...] października 2006r. Od grudnia 2006r. małoletnia przebywa w DPS dla Dzieci w B. B..

Małoletnia została umieszczona w domu pomocy społecznej najpierw na podstawie orzeczenia Sądu, a następnie na podstawie decyzji administracyjnej. Takie rozstrzygnięcie niejako pochłania skierowanie, o jakim mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Można więc podzielić zapatrywanie wnioskodawcy /MOPS w B. B./, który utrzymuje, iż wydanie w tej sprawie decyzji administracyjnej powielałoby jedynie orzeczenie Sądu, co wydaje się całkowicie zbędne /pismo procesowe z dnia 16 października 2007r./.

Nie można jednak nie dostrzegać w tej sytuacji rozbieżności między tak sprecyzowanym stanowiskiem w kwestii umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej a treścią przepisu art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, mówiącego o gminie właściwej w dniu kierowania do domu pomocy społecznej. Kierowania na mocy orzeczenia organu administracyjnego w tym przypadku brak, nastąpiło już bowiem umieszczenie osoby w takiej placówce. Wykluczenie możliwości stosowania tego przepisu doprowadziłoby tym samym do niemożności ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Skoro jednakże wcześniej stwierdzono, iż czynność "umieszczenia" pochłania "skierowanie" brak racjonalnych argumentów by umieszczenie w domu pomocy społecznej bez wcześniejszego skierowania mogło wykluczyć ustalenie wspomnianej opłaty na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Wracając w tym miejscu do kwestii właściwości gminy należy przypomnieć treść przepisów art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 27 kc, które łączą ją z miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku gdy osoba ma opiekuna - z miejscem zamieszkania opiekuna. Mając z kolei na uwadze, że małoletnia została umieszczona w domu pomocy społecznej w dniu 24 października 2006r., a w tym czasie jej opiekunem prawnym była K. W. - dyrektor Domu Dziecka w M., zam. w M., organem właściwym do załatwienia powyższej sprawy jest Prezydent Miasta M..

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 kpa jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Prezydenta Miasta M..