Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1143/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2,  art. 30 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2010 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.P., I.L. i I.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz skarżących J.P., I.L. i I.T. kwotę 525 (pięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1948 r., [...] przywracającej byłym właścicielom działki gruntu przy ul. [...] (obecnie Al. [...]) termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu oznaczonego nr hip. [...].

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] (obecnie Al. [...]), stanowiła własność M.T., L.T., R.P. i K.T..

W dniu 20 lipca 1948 r. M.T. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości wraz z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 1948 r. przywrócił termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej przedmiotowego gruntu.

Z kolei decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważności decyzji z dnia [...] października 1948 r.

W dniu 23 marca 2009 r. wystąpiono z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając ponownie sprawę wskazało, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] (obecnie Al. [...]) została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Grunt ten został objęty w posiadanie przez Gminę W. w dniu 14 lipca 1947 r., tj. w dniu wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., w którym zmieszczono ogłoszenie o objęciu tego gruntu w posiadanie. Nieprzekraczalny termin 6 miesięcy do złożenia przez dotychczasowego właściciela gruntu wniosku o przyznanie mu na tym gruncie wieczystej dzierżawy upływał zatem z dniem 14 stycznia 1948 r. Do obejmowania gruntu w posiadanie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112).

Organ podkreślił, że w orzecznictwie konsekwentnie prezentowane jest stanowisko co do prekluzyjnego charakteru terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., do którego nie mają zastosowania przepisy kpa dotyczące przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu prawa materialnego jakim jest termin zawity, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. W dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie ma przepisu zawierającego taką regulacje. Nie ma zatem wątpliwości, że termin ten ma charakter terminu prekluzyjnego. Tym samym - zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. - brak było podstaw prawnych do wydania decyzji przywracającej termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, co skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 1948 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J.P., I.L. oraz I.T. zarzucając nieważność postępowania z uwagi na to, że decyzja skierowana została do osoby nieżyjącej – R.P., który zmarł w dniu 18 listopada 2006 r. oraz że w postępowaniu nie brał udziału syn zmarłego – J.P..

Zaskarżonej decyzji zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 kpa w związku z art. 61 § 4 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 107 kpa oraz art. 1, art. 72 ust. 1 i art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R.P. Nr 78, poz. 443), a także naruszenie art. 1 w związku z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z związku z art. 156 § 2 pkt 2 kpa oraz art. 296 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe w związku z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów oraz wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2009 r. skierowane zostały między innymi do W.T., która – jak wynika z nadesłanego do Sądu przez Urząd Stanu Cywilnego W. odpisu skróconego aktu zgonu – zmarła w dniu 27 października 2003 r.

Zdaniem Sądu skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie decyzje podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.