Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 575/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 4, art. 39 j ust. 1, art. 39 k ust. 1, art. 39 l ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1  art. 16 ust. 1
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Dnia 12 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W.K. kwotę 310 (trzysta dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Dnia [...] listopada 2010 r. na drodze krajowej nr [...], funkcjonariusze Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował W.K.. Przebieg kontroli utrwalono w protokole nr [...]. Ustalono, że pojazd zarejestrowany jest na W.K., wykonywano nim przewóz ziemi na potrzeby własne. Kierowca okazał dokument WZ wystawiony przez Zakład J.K.

W toku kontroli stwierdzono naruszenia przepisu art. 92 ust. 1 tej ustawy o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), powołując się na ustalenia protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nałożył na W.K. karę pieniężną w łącznej wysokości 7.000 zł, za następujące naruszenia:

- nieokazanie wykresówek ani zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu w okresie od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia [...] listopada 2010 r.,

- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące w postaci tachografu,

- wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych – brak karty opłaty za przejazd po drogach krajowych,

- wykonywaniu przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne – brak zaświadczenia o spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych oraz nieposiadaniu ważnych badań lekarskich i psychologicznych.

Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji W.K. złożył odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wnosząc o jej zmianę. Podniósł, iż w związku z wykonywaniem przewozu na potrzeby gospodarstwa rolnego w promieniu 100 km od siedziby gospodarstwa rolnego nie powinny mieć do niego zastosowania przepisy rozporządzenia 3821/85 w sprawie instalowania i użytkowania tachografów.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Przedstawiając powody powyższego rozstrzygnięcia, organ przytoczył przepisy prawa uzasadniające nałożenie kary pieniężnej za każde ze stwierdzonych w toku kontroli naruszeń. Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że podczas kontroli kierowca W.K. nie okazał dokumentów potwierdzających jego aktywność za dni od [...] listopada 2010 r. do [...] listopada 2010 r., do czego był zobowiązany. Tymczasem stosowne dokumenty kierowca jest obowiązany posiadać przy sobie i okazać do kontroli. Literalna wykładnia art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców wskazuje, że kierowca jest obowiązany posiadać stosowne zaświadczenie i na żądanie osoby uprawnionej do kontroli je przedstawić, gdyż jak stanowi art. 31 ust. 3 przepisy ust. -2a stosuje się odpowiednio do kierowcy niezatrudnionego przez przedsiębiorcę, lecz wykonującego osobiście przewozy na jego rzecz oraz do przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewozy drogowe, z tym że przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy drogowe przedkłada stosowne oświadczenie. Ponadto w toku prowadzonego postępowania administracyjnego strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w związku z czym uznano ich brak. Kierowca nie okazał też ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, jak również w prawym dolnym rogu na przedniej szybie pojazdu nie została umieszczona żadna ważna winieta samoprzylepna. Tymczasem zasadą jest, że za przewóz wykonywany po drogach krajowych powinna być uiszczania opłata drogowa zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W celu dokonania wykładni obowiązku wynikającego z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, należy posłużyć się definicją przewozu drogowego zawartą w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, gdzie "przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Skontrolowany kierowca, będący jednocześnie stroną niniejszego postępowania, ponosi konsekwencje braku karty opłaty.

Jak stanowi art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne). Posługując się pojęciem "podmioty nie będące przedsiębiorcami" ustawodawca miał na myśli wszystkie te podmioty, które nie wykonują "działalności gospodarczej" w rozumieniu art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Do podmiotów tych zaliczyć należy również te, które wykonują działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a to z uwagi na treść art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Przepisem regulującym obowiązek wyposażenia pojazdów wykonujących przewozy drogowe w tachograf oraz sposób jego użytkowania jest art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3185 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. WE L 370 z 31 grudnia 1985 r. ze zm.). Mimo to na podstawie art. 13 ust. 1 b rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. 06. 102. 1) – o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub w porozumieniu z zainteresowanymi państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mając zastosowanie do następujących przewozów wykonywanych m.in. pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa. Powyższy przepis nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie. Podczas kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...] należącego do skarżącego, kierowca W.K. oświadczył do protokołu, iż wykonuje przewóz swoim pojazdem na rzecz J.K. i nie jest zatrudniony w jego przedsiębiorstwie oraz okazał [...] z dnia [...] listopada 2010r. wystawiony przez J.K..

Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. strona wyjaśniła, iż kontrolowany przewóz miał charakter prywatny polegający na pomocy H.T. w przewiezieniu humusu w ramach prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, a przejazd ten miał charakter nieodpłatny. Następnie pismem z dnia [...] marca 2011 r. J.K. wyjaśnił, iż dokument [...] z dnia [...] listopada 2010 r. był dokumentem wywozu materiału dla W.K., który to towar otrzymał nieodpłatnie. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, iż kontrolowany przewóz nie stanowił przewozu w ramach gospodarstwa rolnego skarżącego, lecz był przewozem na rzecz H.T. na potrzeby prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego.

Wysokość nakładanych na stronę kar pieniężnych za dane naruszenie jest ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania wysokości nakładanych kar pieniężnych. Taryfikator w sposób ścisły określa wysokość kary za dane naruszenie. W konsekwencji stwierdzenie naruszenia przez inspektora transportu drogowego zawsze skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w odpowiedniej wysokości.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Powtórzył w niej argument, iż w dniu kontroli wykonywał nieodpłatny przewóz na potrzeby gospodarstwa rolnego, w związku z czym nie miał obowiązku korzystania z tachografu, jeśli pojazd poruszał się w promieniu 100 km od siedziby gospodarstwa. Nie miał zatem obowiązku posiadania w pojeździe tachografu. Ponadto organy pierwszej i drugiej instancji niewłaściwie określiły stronę postępowania, albowiem przewóz był wykonywany przez właściciela gospodarstwa rolnego, a nie przez skarżącego. Skarżący tylko udostępnił pojazd i pomagał w prowadzeniu gospodarstwa.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Organ zaznaczył przy tym, iż nigdy nie kwestionował braku po stronie skarżącego statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ani nie twierdził, iż kwestionowany przewóz odbywał się w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Przeciwnie, organ nigdy nie kwestionował posiadanego przez stronę statusu producenta rolnego. Jednak zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Zgodnie z art. 4 pkt 6a w/w ustawy przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r., str. 1). Zgodnie z art. 4a rozporządzenia (WE) Nr 561/2006, przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Przywołane rozporządzenie (WE) Nr 561/2006, zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. a) ma zastosowanie do przewozu drogowego rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony. Zgodnie z art. 3 ust. 1-2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ale które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007 r. Państwa Członkowskie mogą wyłączyć pojazdy wymienione w art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Stosownie do treści art. 3 lit. h) rozporządzenia (WE) Nr 561/2006, w/w rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niezarobkowego przewozu rzeczy.

Analiza okazanego do kontroli dowodu rejestracyjnego pojazdu wykazała, iż jego masa całkowita wynosi 20500 kg. A zatem wyłączenie z obowiązku rejestrowania czasu pracy ujęte w art. 3 lit. h) rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) Nr 561/2006, o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie m. in. do przewozów wykonywanych pojazdami używanymi lub wynajmowanymi bez kierowcy przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa. W przedmiotowej sprawie w/w wyłączenie również nie ma zastosowania, ponieważ mimo, iż samochód był własnością strony niniejszego postępowania, to jednak H.T. – właściciel gospodarstwa rolnego osobiście nie wykonywał skontrolowanego przejazdu, tzn. nie był kierowcą, (co jest warunkiem wyłączenia). W związku z powyższym organ stwierdził, iż kontrolowany przewóz nie stanowił przewozu w ramach gospodarstwa rolnego, lecz był przewozem na rzecz H.T. na potrzeby prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. W konsekwencji kierowca miał obowiązek rejestrowania czasu pracy kierowców.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3, ust. 2-3 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, z 2005 r. Nr 180, poz. 1497 oraz z 2007 r. Nr 99, poz. 661), a ponadto: wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, Podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednio dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10. Przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.

Mając na uwadze powyższe, kierowca, zgodnie z art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców miał obowiązek okazać do kontroli wykresówki za dzień bieżący i 28 dni wstecz, a w przypadku braku którejkolwiek tarczy z okresu objętego kontrolą, odpowiednie zaświadczenie. Stosownie do treści art. 391 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne.

Zgodnie z art. 4 lit. c) rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 kierowcą jest osoba, która prowadzi pojazd nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w celu podjęcia w ramach swoich obowiązków jego prowadzenia w razie potrzeby. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż W.K. wykonywał przewóz na rzecz i w imieniu H.T.. Nie ma znaczenia, czy została pomiędzy nimi zawarta umowa, czy to o pracę, czy też o charakterze cywilnoprawnym. Skarżący nigdy nie kwestionował ustaleń w tym zakresie, a wręcz wskazywał, iż sam realizuje przewóz na rzecz "szwagra", realizował w/w przejazd w jego imieniu i na jego rzecz w ramach rodzinnej przysługi. Przepis art. 42 ustawy o transporcie drogowym enumeratywnie określa podmioty i rodzaje przewozów, które zwolnione są z obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. A contrario, jak wynika z jego treści, osoby prowadzące działalność w rolnictwie nie korzystają z takiego zwolnienia i jeśli tylko podlegają przepisom ustawy o transporcie drogowym, są zobowiązane uiszczać opłaty za przejazd po drogach krajowych. Do kontrolowanego przewozu miały zastosowanie przepisy w/w ustawy, bowiem, zgodnie z art. 3 ustawy o transporcie drogowym, przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:

1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą – w niezarobkowym przewozie drogowym osób;

2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;

3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Do przewozów drogowych wykonywanych:

1) w ramach powszechnych usług pocztowych,

2) w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości

ciekłych,

3) przez podmioty niebędące przedsiębiorcami,

4) w ramach usuwania skutków awarii lub wypadków pojazdami pomocy drogowej

stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Stosownie do treści art. 4 pkt 6a) ustawy o transporcie drogowym przewozem drogowym

jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz

drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu

Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego

rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r. str. 1)

zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, (...). Zatem producent rolny, jeśli nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z treści przywołanego art. 3 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym z kolei wynika, iż do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zatem m.in. producentów rolnych stosuje się odpowiednio przepisy o niezarobkowym przewozie drogowym. Przepisy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego nie wyłączają zatem obowiązku uiszczenia opłaty. Wobec powyższego na podmiotach wykonujących przewóz drogowy nie będących przedsiębiorcami również ciąży obowiązek uiszczania opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Nadto należy podkreślić, iż przepisy ustawy o transporcie drogowym odwołują się do definicji przewozu drogowego określonej w art. 4 pkt a) rozporządzenia WE nr 561/2006, zgodnie z którą przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób i rzeczy. Nie ulega zatem wątpliwości, iż przewóz wykonywany przez skarżącego mieści się w zakresie przytoczonej definicji, a w konsekwencji podmiot wykonujący ten przewóz miał obowiązek uiścić opłatę za przejazd po drogach krajowych. Brzmienie art. 42 ustawy o transporcie drogowym jednoznacznie wskazuje, że obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych obciąża wszystkie podmioty wykonujące przewóz drogowy bez względu na to czy są oni przedsiębiorcami czy też nie.

Z kolei, zgodnie z art. 33 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, ze zm.).

Reasumując, producenci rolni zwolnieni są z obowiązku uzyskania zaświadczenia na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne, ale zobowiązani są do uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Natomiast z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych zwolnione są podmioty i przewozy wskazane wprost w art. 42 ust. 1 pkt 1-4 i art. 42a ustawy z dnia o transporcie drogowym. Zgodnie z przywołanym art. 42a w/w ustawy, przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zaliczonych do sektora finansów publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli zawarte w niej zarzuty.

Zgodnie z treścią art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, w zakresie swej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, jeżeli miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Nadto – w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2010 r. na drodze krajowej nr [...], funkcjonariusze Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu marki [...] nr rej. [...]. Pojazdem kierował W.K., na którego pojazd ów był zarejestrowany. Pojazdem wykonywano przewóz ziemi. Dokonywany transport zakwalifikowany został jako przewóz na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) – dalej zwana ustawą. Kontrola wykazała naruszenie przepisów ustawy.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż stanowisko organu co do wymogu zainstalowania w kontrolowanym pojeździe urządzenia rejestrującego – tachografu, ma oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Stosownie do treści art. 3 ust.1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 (DZ.UE.L.85.370.8) urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ale które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007 r.

W myśl ust. 2. art. 3 Państwa Członkowskie mogą wyłączyć pojazdy wymienione w art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia.

Zgodnie z treścią ust. 3 art. 3 Państwa Członkowskie, za zgodą Komisji, mogą wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia pojazdy używane do przewozów, o których mowa w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Stosownie do treści ust. 4 w odniesieniu do transportu krajowego Państwa Członkowskie mogą wymagać instalacji i stosowania urządzeń rejestrujących zgodnych z niniejszym rozporządzeniem względem wszystkich pojazdów, dla których ich instalacja i stosowanie nie jest wymagane przez ust. 1.

Analiza przepisów, o których mowa w przytoczonym powyżej art. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, wskazuje, że wyłączenia o których tam mowa nie obejmują pojazdu o takim rodzaju i takiej masie całkowitej, jak w przedmiotowej sprawie.

Stosownie do treści art. 92 ust. 1 ustawy kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:

1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych,

1a) o publicznym transporcie zbiorowym;

2) o czasie pracy kierowców,

3) o odpadach,

4) o ochronie zwierząt,

5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów,

6) o bezpieczeństwie żywności i żywienia,

7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych,

8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych

- podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące, przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 3. 000 zł (l.p. 11.1.1 załącznika do ustawy).

Stosownie do treści art. 42 ust 1 ustawy, w wersji obowiązującej na datę kontroli i orzekania w sprawie przez organy administracyjne, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie, z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

2) pojazdów transportu kombinowanego;

3) pojazdów realizujących komunikację miejską;

4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;

5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że żadne z wyłączeń, o których mowa w przytoczonym powyżej przepisie, w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty drogowej, w analizowanej sprawie nie miało miejsca, a zatem na skarżącym jako wykonującym przewóz drogowy, ciążył obowiązek uiszczenia stosownej opłaty, czego nie uczynił. Wskazać jedynie należy w tym miejscu, że definicja pojęcia - "przewóz drogowy" wynika z rozporządzenia (WE) nr 561/2006 – art. 4 pkt a oraz ustawy o transporcie drogowym – art. 4 pkt 6a, a pojęcie to obejmuje również niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne. Zgodnie z treścią punktu l.p. 4.1. załącznika do ustawy, za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, przewidziana była kara w wysokości 3.000 zł.

Stosownie do treści art. 39j ust. 1 ustawy kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Natomiast w myśl art. 39k ust. 1 ustawy kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

W myśl art. 39l ust. 1 przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do:

1) kierowania kierowców na:

a) szkolenia okresowe,

b) badania lekarskie i psychologiczne;

2) pokrywania kosztów badań lekarskich i psychologicznych;

3) przechowywania przez cały okres zatrudnienia kierowcy kopii:

a) świadectw kwalifikacji zawodowej,

b) orzeczeń lekarskich i psychologicznych;

4) prowadzenia dokumentacji dotyczącej badań lekarskich i psychologicznych;

5) przekazania kierowcy z chwilą rozwiązania stosunku pracy kopii orzeczeń i świadectw, o których mowa w pkt 3.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący nie posiadał dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania na badania lekarskie i psychologiczne.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy, pozwał na przyjęcie ustaleń, które stały się podstawą przypisania skarżącemu powyższych naruszeń ustawy o transporcie drogowym.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu odnośnie kolejnego z zarzucanych skarżącemu naruszeń przepisów ustawy.

Stosownie do treści przepisu zawartego w l.p. 1.7 załącznika do ustawy, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty zagrożone jest sankcją w postaci kary pieniężnej w wysokości 500 zł. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że może on dotyczyć jedynie podmiotu obowiązanego do wyposażenia kierowcy w określone dokumenty. Czynność sprawcza nie polega zatem, w danym przypadku, na nieokazaniu określonych dokumentów, lecz na niewyposażeniu w nie kierowcy. Przy czym przepis ten należy interpretować w powiązaniu z pozostałymi przepisami ustawy. Organ przyjął, iż fakt nieokazania przez skarżącego podczas kontroli na drodze wykresówek, odręcznych zapisów, wydruków lub zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, nieokazania dokumentu za okres od [...] listopada do [...] listopada 2010r., wyczerpuje dyspozycję art. 87 ust. 1 ustawy w związku z l.p. 1. 7 załącznika do ustawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie powyższych ustaleń. Jak bowiem wyżej podniesiono, w załączniku do ustawy pod pozycją 1.7 mowa jest o obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, natomiast w przepisie art. 87 ust. 1 ustawy obowiązek posiadania i okazania dokumentów ustawodawca nałożył na kierowcę wykonującego przewóz drogowy. Trzeba zauważyć, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika okoliczność, aby skarżący prowadził gospodarstwo rolne oraz, aby faktycznie wykonywał transport na rzecz H.T.. Nadto nie wynika również, aby H.T. prowadził gospodarstwo rolne. Ustalenia dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego przez H.T. oraz wykonywania na jego rzecz przewozu drogowego przez skarżącego oparte zostały jedynie na oświadczeniu skarżącego.

Należy zatem w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, czy przewóz drogowy wykonywany był na rzecz H.T. w ramach prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, nadto czy skarżący prowadzi gospodarstwo rolne oraz ewentualnie czy przewóz drogowy wykonywany był w ramach prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego.

Wyjaśnienie powyższych zagadnień może mieć istotne znaczenie, dla ustalenia osoby zobowiązanej do wystawienia i wyposażenia kierowcy w stosowne dokumenty. Dla wykazania zasadności nałożenia kary za powyższe naruszenie, konieczne jest zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie. W wypadku uznania przez organ drugiej instancji, że przeprowadzenie czynności przekracza zakres postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 136 kpa, organ ten uprawniony będzie do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 138 § 2 kpa.

Wypada w tym miejscu wskazać, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy, żądanie okazania wykresówek nie było prawidłowe. Podczas kontroli pojazdu stwierdzono brak urządzenia rejestrującego – tachografu, w który pojazd winien być wyposażony. Naruszenie to zostało stypizowane pod pozycją 11.1.1.a załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W związku ze stwierdzonym naruszeniem, skarżącego obciążono karą w wysokości 3.000 zł. A zatem, skoro skarżący nie posiadał w pojeździe zainstalowanego urządzenia rejestrującego, to w takiej sytuacji nie mógł okazać podczas kontroli wykresówek, które są przecież dokumentem będącym wynikiem pracy urządzenia rejestrującego. Innymi słowy, naruszenie w postaci braku w pojeździe urządzenia rejestrującego – tachografu, pochłania naruszenie opisane w ustawie, jako nieokazanie wykresówek. Trzeba wskazać, że nieokazanie wykresówek wynikło z – bezspornej w sprawie okoliczności – braku w pojeździe urządzenia rejestrującego.

Odnosząc się do zarzutu skargi należy stwierdzić, iż okazał się on niezasadny. Argumentacja organu na powyższą okoliczność, zawarta w zaskarżonej decyzji, ma oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1"c" p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.