Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 473/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Sylwia Zapalska Asesor sądowy WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi Zakładu A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. oddala skargę /-/ R.Wiatrowski /-/ J.Małecki /-/ S.Zapalska


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne powadzone na wniosek wierzyciela- Zakładu A - wobec K. N. , na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. wobec bezskuteczności egzekucji. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...], nr [...] organ podatkowy obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł, wskazując, że stosownie do art. 64 c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Postanowienie to zostało doręczone Oddziałowi ZUS w dniu [...] października 2006r.

Na powyższe postanowienie Zakład A Oddział w Ł. złożył zażalenie z dnia [...] listopada 2006r., nadane listem poleconym w dniu [...] listopada 2006 r.

W zażaleniu tym wierzyciel zakwestionował obciążenie go opłatą w kwocie [...] zł. Podkreślił bowiem, że w toku postępowania egzekucyjnego dokonano czynności: doręczenie zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych, spisanie protokołu o stanie majątkowym; nie podjęto jednak żadnej czynności zmierzających do ściągnięcia należności od zobowiązanej. W ocenie wierzyciela zasadne jest zatem obciążenie go kwotą [...] zł, tj. opłatą za spisanie protokołu o stanie majątkowym. Zgodnie bowiem z art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z uiszczeniem opłaty za zajęcie. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, organ nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych, co oznacza, że nie dokonał czynności związanych z ich stosowaniem, a więc nie może domagać się zwrotu wydatków. W zażaleniu nie zgłoszono wniosku o przywrócenie terminu.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] , nr [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. stwierdził, że zażalenie Zakładu A zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Podkreślił także, że z treści zażalenia nie wynika, aby zaistniały jakiekolwiek przyczyny o charakterze niezależnym od strony, które uzasadniałyby naruszenie terminu, a nadto, że nie złożono wniosku o przywrócenie terminu.

Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stało się podstawą wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze z dnia [...] stycznia 2007r. Zakład A Oddział w Ł. podniósł, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem, gdyż postępowanie wstępne przed organem odwoławczym, w którym stwierdzono, że zażalenie Zakładu A wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia nie zostało przeprowadzone w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W szczególności zarzucono, że postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi zostało przesłane do Oddziału Zakładu A w dniu [...] października 2006r. Wierzyciel przystępując do analizy wydanych postanowień stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie załączył tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzona była egzekucja, jak również nie przedłożył dokumentów stanowiących dowody stwierdzonej w postępowaniu bezskuteczności egzekucji oraz dokumentacji potwierdzającej dokonanie czynności egzekucyjnych stanowiących podstawę naliczenia kosztów egzekucyjnych. A zatem wierzyciel otrzymał jedynie postanowienie bez akt sprawy, co w rezultacie uniemożliwiło zajęcie stanowiska co do zasadności wydanych rozstrzygnięć. Podkreślono, że wobec zaistniałej sytuacji pismem z dnia [...] października 2006r. skarżący zwrócił Urzędowi Skarbowemu przedmiotowe postanowienie, celem uzupełnienia braków formalnych, poprzez dołączenie kompletnych akt egzekucyjnych dotyczących zobowiązanej. W dniu [...] listopada wierzyciel ponownie otrzymał postanowienie o obciążeniu go kosztami postępowania wraz z tytułami wykonawczymi. W oparciu o analizę dokumentów stwierdzono, że obciążenie wierzyciela opłata manipulacyjną w wysokości [...] zł jest niezasadne. Zasadne jest jedynie obciążenia wierzyciela opłatą [...]zł za spisanie protokołu o stanie majątkowym. W ocenie Zakładu A zażalenie zostało wniesione w ustawowym terminie, tj. 7 dni od dnia otrzymania zaskarżonego postanowienia wraz z pełną dokumentacją, tj. od dnia [...] listopada 2006r. Termin ten liczony jest bowiem od daty doręczenia postanowienia po usunięciu braków formalnych w postaci dołączenia akt egzekucyjnych, na podstawie których możliwe było dokonanie analizy w zakresie zasadności wydanego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania zażalenia wierzyciela do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że argumentacja, iż termin do wniesienia zażalenia winien być liczony od dnia [...] listopada 2006r., czyli od daty ponownego doręczenia wierzycielowi zaskarżonego postanowienia wraz z pełną dokumentacją nie znajduje umocowania w przepisach prawa. Czynność polegająca na odesłaniu przez Zakład A zaskarżonego postanowienia, celem uzupełnienia braków formalnych, nie ma bowiem wpływu na bieg terminu do wniesienia zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Ocenie Sądu podlegają w szczególności wydane przez organy podatkowe takie akty władczego działania, jak decyzje i postanowienia, jednakże po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Sąd administracyjny nie jest też kolejną instancją merytorycznie rozstrzygającą o istocie sprawy podatkowej, ale ma on tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem do zbadania czy organy administracji skarbowej w toku rozpatrywanej sprawy podatkowej nie naruszyły materialnego czy procesowego prawa podatkowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz wycofania z obiegu prawnego naruszających prawo rozstrzygnięć organów podatkowych. Ocena legalności decyzji i postanowień dokonywana jest według stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydania przez organy podatkowe i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych sprawy podatkowej.

W postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu wszelkich istotnych naruszeń prawa podatkowego przez postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] stwierdzające, iż zażalenie Zakładu A z dnia [...] listopada 2006 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] rozstrzygające w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł w stosunku do majątku zobowiązanej K. N. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w przepisie art. 141 § 2 k.p.a.

Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd zwraca uwagę przede wszystkim na treść art. 17§ 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 z późn. zm.) , który wprowadza w tymże postępowaniu przymusowym ogólną regułę, iż rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny stanowisko powinno zawsze zawierać postać postanowienia. Na postanowienie organu egzekucyjnego służy zażalenie, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też stosowany pomocniczo kodeks postępowania administracyjnego tak stanowią. Zażalenie to wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia . Zgodnie też z brzmieniem art. 144 k.p.a. trzeba mieć na uwadze i to, że w sprawach nieuregulowanych w przepisach dotyczących zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące odwołań.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko( por. np. wyroki: z 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, z 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, z 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94), iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest przy tym zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony nawet z nieznacznym uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania ( badania np. jak w niniejszej sprawie zasadności obciążenia skarżącego jako wierzyciela opłatą manipulacyjną), ale ma obowiązek zastosowania się do dyspozycji art. 134 w związku z art. 144 K.p.a. Każde zatem uchybienie do wniesienia zażalenia powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek to stwierdzić, chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 i n. k.pa., a wniosek ten zostanie jednocześnie uwzględniony. W niniejszej zaś sprawie bezspornym jest to, że skarżący Zakład A , Oddział w Ł. nie złożył wniosku o przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia.

Wymogi formalne jakim winny odpowiadać wydawane przez organy egzekucyjne postanowienia są określone w art. 124 oraz w odpowiednio stosowanym art. 107 § 2-5 k.pa. Według tych przepisów wydane postanowienie winno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienia takie doręcza się stronie na piśmie.

W niniejszej sprawie bezspornym jest to, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odpowiadającego powyższym koniecznym dla postanowień wymogom formalnym zostało Zakładowi A , Oddział w Ł. skutecznie doręczone na piśmie w dniu [...] października 2003 r. ( karta [...] akt administracyjnych). Skuteczne doręczenie powyższego postanowienia w dniu [...] października 2003 r. spowodowało wprowadzenie go do obrotu prawnego i od tej daty zatem rozpoczynały bieg terminy procesowe, w tym i rozpoczynał bieg 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia do organu odwoławczego, który upływał w niniejszej sprawie [...] października 2003 r. Organy egzekucyjne jako organy władzy publicznej mają konstytucyjny obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Stwierdzając uchybienie ustawowemu terminowi do wniesienia prawidłowo doręczonego postanowienia miały one prawny obowiązek stwierdzenia, iż strona środek zaskarżenia wniosła z uchybieniem terminowi.

Sąd wyjaśnia ponadto, że strona skarżąca nie mogła podać jakiejkolwiek podstawy prawnej na poparcie swego stanowiska zawartego w skardze ( bo ona nie istnieje),a pozwalającego ZUS na odsyłanie wydanych przez organ egzekucyjny postanowień i prawidłowo doręczonych, uzależniać bieg terminów procesowych związanych ze skutecznym doręczeniem owych postanowień od obowiązku dołączenia do postanowień akt egzekucyjnych. Strona mając takie lub inne zastrzeżenia formalne do wydanych postanowień mogła jedynie w określonych terminach złożyć wnioski o ich sprostowanie albo uzupełnienie, a w przypadku przekroczenia terminu do złożenia zażalenia bez swej winy - jednocześnie z dokonaną czynnością złożyć wniosek o jego przywrócenie w trybie art. 58 i n. k.p.a. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje wyrażona w art. 73§ 1 k.pa. zasada jawności akt sprawy, nic zatem nie stało na przeszkodzie w trakcie biegu ustawowego terminu do wniesienia zażalenia lub w trakcie postępowania odwoławczego - by wierzyciel zapoznał się z aktami egzekucyjnymi zawierającymi materiał dowodowy stanowiący podstawę do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o obciążeniu kosztami egzekucyjnymi.

Z tych zatem względów, nie dopatrując się naruszenia prawa - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ R.Wiatrowski /-/J.Małecki /-/S.Zapalska

LF