Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 520/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant : sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 października 2013 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu [...] od Skarbu Państwa– Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej skarżąca) od decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 520 zł miesięcznie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad mężem – [...], zakwestionowaną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, ze w dniu 13 czerwca 2012 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zakwestionowaną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wydał w dniu [...] 2012 r. decyzję nr [...], którą odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad mężem.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] uchyliło w całości zakwestionowaną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania i związaną z tym konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Kolejną decyzją, z dnia [...] 2013 r. nr [...], organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.

Na skutek złożonego odwołania również i ta decyzja, mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2013 r. nr [...], została w całości uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Efektem ponownego rozpatrzenia sprawy było wydanie decyzji z dnia [...] 2013 r. nr [...], którą odmówiono przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad mężem.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Nadto organ wskazał, że zawiadomieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r. wezwał [...], [...] oraz [...] do osobistego stawiennictwa w Ośrodku w wyznaczonym terminie, w celu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków. Zawiadomił również stronę o możliwości uczestnictwa w tej czynności procesowej. Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że mąż strony ze względu na inwalidztwo I grupy (ślepota jednego oka i niedowidzenie drugiego) jest osobą w dużym stopniu samodzielną. O tym, że jest w stanie wykonywać różne czynności związane z codziennym funkcjonowaniem świadczy oświadczenie złożone przez stronę w dniu 24 kwietnia 2013 r. Ponadto, w orzeczeniu wydanym przez Starostwo Powiatowe w L. z dnia [...] 2012 r. istnieje zapis dotyczący możliwości podjęcia przez męża strony zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Zdaniem organu czynności opiekuńcze, których wymaga [...] takie jak: zakrapianie oczu, szykowanie ubrań czy przygotowanie posiłków i wody do kąpieli nie wymagają stałej obecności osoby drugiej. Czynności te nie wynikają ze szczególnej sytuacji zdrowotnej wyżej wymienionego, a wiążą się ze zwykłymi obowiązkami domowymi, które można wykonywać w różnych porach dnia nie rezygnując z zatrudnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że porównywanie opieki nad osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji ze zwykłymi obowiązkami domowymi jest poniżające i uwłaczające godności zarówno jej jak i jej męża. Podkreśliła, iż te zwykłe obowiązki domowe wykonuje sama, podczas gdy w innych rodzinach są one podzielone na dwoje małżonków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem. W uzasadnieniu wskazało, że podstawę prawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił m.in. przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawa, w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2012 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że z dniem 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), która zmieniła brzmienie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta w art. 13 przewidziała jednak, iż w sprawach o świadczenia pielęgnacyjne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei, według art. 11 ust. 1 ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych.

Skoro więc strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pod rządami dotychczas obowiązującej regulacji prawnej, zaś ocena jej ewentualnych uprawnień do świadczeń mogłaby nastąpić począwszy od miesiąca złożenia wniosku, czyli od czerwca 2012 r. to, zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują regulacje dotychczasowe dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

matce albo ojcu,

innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. a) i b) ustawy, użyte w jej przepisach sformułowanie "znaczny stopień niepełnosprawności" oznacza niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (lit. a) oraz całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (lit. b).

Według art. 17 ust. 5 ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zatem, biorąc pod uwagę treść art. 17 ust. 1 ustawy, należy stwierdzić, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla strony koniecznym jest ustalenie: po pierwsze - że sprawuje ona rzeczywistą opiekę nad mężem, po drugie - że z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy.

Analiza akt sprawy oraz treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ pierwszej instancji przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające jak i odniósł się do poruszonych wyżej kwestii.

W sprawie jest okolicznością niesporną, że na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] 2011 r. mąż odwołującej się został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 31 października 2016 r. oraz niezdolnego do samodzielnej egzystencji do dnia 31 października 2016 r. Legitymuje się on ponadto znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] 2012 r.).

Z treści przedłożonej przez stronę dokumentacji medycznej wynika, że niepełnosprawność jej męża powstała na skutek wypadku, jakiemu uległ w dniu [...] 2005 r. Przy tym, w pierwszym okresie po wypadku całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji miała związek z uszkodzeniem narządu ruchu i wzroku (orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] 2007 r.). Natomiast w ostatnim orzeczeniu, z dnia [...] 2011 r., lekarz orzecznik ZUS wskazał, iż całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji pozostaje w związku ze stanem narządu wzroku.

Z zaświadczenia lekarskiego wystawionego dnia 28 stycznia 2013 r. przez lekarza chorób wewnętrznych wynika, że charakter inwalidztwa (ślepota jednego oka, niedowidzenie drugiego) sprawia, iż mąż strony potrzebuje pomocy osoby drugiej przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego: przygotowanie posiłku, zabiegi przy oku, przy kąpieli, przygotowanie odzieży do ubrania.

Odwołująca się złożyła w dniu 23 października 2012 r. oświadczenie, w którym stwierdziła, że jej mąż wymaga całodobowej opieki osoby drugiej przy czynnościach życia codziennego i podawania leków kilkanaście razy na dobę, a nikt inny kto mógłby się nim opiekować, z nimi nie zamieszkuje.

Strona przedłożyła wykaz czynności związanych z aplikowaniem lekarstw do oczu męża. Stwierdziła jednocześnie, iż jej pomoc jest w tym zakresie niezbędna, bowiem nie jest on w stanie sam tych czynności wykonywać. Strona szczegółowo opisała czas i zakres czynności, w jakich świadczy pomoc mężowi. Organ zaś je przytoczył.

Ze złożonego w dniu 26 kwietnia 2013 r. oświadczenia skarżącej wynika, że jej mąż po mieszkaniu porusza się samodzielnie, zna rozkład pomieszczeń, częściowo samodzielnie porusza się poza domem, częściowo samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie korzysta z toalety, częściowo samodzielnie ubiera się i rozbiera. Ponadto, skarżąca przygotowuje mężowi kąpiel, myje mu głowę, przygotowuje wodę do codziennego mycia rannego i wieczornego. Według zeznania świadka – [...] (sąsiadki) często widuje ona [...] w towarzystwie żony, przy czym porusza się on samodzielnie bez pomocy sprzętu ortopedycznego. Natomiast inny świadek – [...] (sąsiad) zeznał, że podczas ładnej pogody mąż strony siedzi na balkonie, a także samodzielnie porusza się po posesji. Podczas wizyt u lekarza towarzyszy mu żona.

Oceniając wskazane wyżej ustalenia faktyczne, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że zakres pomocy sprawowanej przez wnioskodawczynię na rzecz męża, nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Brak jest także związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy nie podejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a wykonywaną przez nią pomocą. W świetle stwierdzonych wyżej okoliczności szereg podstawowych czynności mąż strony wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy żony. Skarżąca w zasadzie nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Pomoc ta zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach gdzie wszyscy członkowie pracują. Należy też zauważyć, że mąż strony jest przy wykonywaniu wielu czynności samodzielny.

Tych ustaleń nie podważa zaświadczenie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy, według którego mąż odwołującej się wymaga pomocy osoby drugiej przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego. Kolegium Odwoławcze nie podważa faktu, iż mąż skarżącej wymaga stosownej opieki osoby drugiej. Zakres tej opieki nie wyklucza jednak podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Przygotowanie posiłku, pomoc w kąpieli, przygotowanie ubrania, wyjście do lekarza, robienie zakupów czy też wychodzenie wspólnie z mężem na spacery mogą być z powodzeniem wykonywane przez osobę, która pracuje, po zakończeniu przez nią obowiązków zawodowych. Są to bowiem zwykłe czynności dnia codziennego, które wykonuje się - jak to już wcześniej zauważono - w każdym gospodarstwie domowym, również w tych gdzie członkowie rodziny pracują. W ocenie Kolegium wskazane wyżej czynności nie absorbują osoby je wykonującej w taki sposób, aby pozbawiało ją to możliwości aktywności zawodowej.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że schorzenia męża spowodowały, że to na stronie spoczął znaczący ciężar związany z prowadzeniem domu. Jednakże okoliczności te nie mogą uzasadniać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w przeważającej większości nie wiążą się one bezpośrednio z opieką jaka jest wykonywana w stosunku do niego. W tej sytuacji uzasadniony jest pogląd, że zakres opieki sprawowanej przez stronę nad mężem nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia.

Z kolei, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć pracy, czy też muszą z niej zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej, regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy skarżąca swojemu mężowi. Nie została więc spełniona podstawowa, pozytywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie dochodu osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (podejmując zatrudnienie), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną, w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające nie wykazało aby istotnie zachodził związek przyczynowy pomiędzy niemożliwością podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, a świadczoną opieką nad niepełnosprawnym mężem.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze przywołała brzmienie art. 17 ustawy i powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07.

Jak podniosła skarżąca, zgodnie z orzeczeniem Trybunału, spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Niezgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem skarżąca szczegółowo przedstawiła swą sytuację rodzinną oraz przebieg wykonywanych przez nią codziennych oraz wyjątkowych czynności związanych z opieką nad mężem.

Skarżąca wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad mężem, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą z zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 29 października 2013 r. przyznany skarżącej z urzędu pełnomocnik zarzucił, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą prawną w postaci naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r.

Pełnomocnik skarżącej przedstawił funkcje, jakie pełnić winna instytucja świadczenia pielęgnacyjnego, a także dokonał wykładni art. 17 ustawy.

Ponadto podniósł, że funkcja świadczenia pielęgnacyjnego związana z rezygnacją z zatrudnienia została podkreślona przez ustawodawcę w treści przepisu art. 17 ust. 1 ustawy aż dwa razy. Może to oznaczać, że ta przesłanka jest tak doniosła, iż może niweczyć pozostałe przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Gdyby tak było, ustawodawca zapewne nie byłby racjonalny. Z jednej strony bowiem chciał uzależnić organ gminy od rozstrzygnięcia organów powołanych do orzekania o niepełnosprawności, zaś z drugiej dopuszczałby możliwość obalenia wskazanego związania poprzez ponowną ocenę stanu niepełnosprawności (jako wymagającego - lub niewymagającego stałej opieki). Zatem powołana wyżej teza o dwukrotnym akcencie położonym na kwestię rezygnacji z zatrudnienia jest po prostu błędem redakcyjnym.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy dokonana przez Kolegium prowadzi do arbitralnego różnicowania niepełnosprawnych. Według swobodnego uznania organu jedni niepełnosprawni zasługują na opiekę sprawowaną przez osobę otrzymującą świadczenie pielęgnacyjne, inni zaś na taką pomoc państwa nie zasługują, bo nie są wystarczająco niepełnosprawni. Przy czym, jak wskazał pełnomocnik skarżącej, Kolegium nie posiada merytorycznych kompetencji do orzekania w sprawie tego, czy dana osoba wymaga opieki, czy nie. W jego przekonaniu, taki arbitralizm organów wprost godzi w konstytucyjne zasady wsparcia niepełnosprawnych (art. 69) i równości wobec prawa (art. 32). W zakresie tej ostatniej można wszak ponieść, że dwie osoby legitymujące się podobnymi schorzeniami mogą zostać, w zależności od uznania organu, ocenione w różny sposób, raz jako wystarczająco sprawne i niewymagające opieki, drugi raz jako kwalifikowane przepisem art. 17 ust. 1 ustawy.

Wreszcie sprzeczne z art. 8 k.p.a. jest faktyczne podważenie przez organy administracji ogólnej, jakimi są wójt i Kolegium, niezdolności do samodzielnej egzystencji wynikającej z zapadłych orzeczeń kompetentnych organów specjalistycznych. Oczywiście zasada związania innymi decyzjami lub orzeczeniami nie została wprost wyrażona w k.p.a. lecz należy ją wywodzić a contrario z treści art. 145 § 1 pkt 7 i 8 k.p.a. oraz powołanego przepisu statuującego zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

Pełnomocnik skarżącej podniósł również, że niedopuszczalna jest funkcjonalna wykładnia zawężająca prawa obywateli. W razie wątpliwości obowiązuje na gruncie zasady wyważania interesów z art. 7 k.p.a. konieczność orzeczenia uwzględniającego interes jednostki. W sprawie nie powołano się także na interes społeczny (publiczny), który uzasadniałby zaskarżone rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Rozpatrując skargę Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej ustawa. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59, ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wynika z powyższego, że aby uzyskać takie świadczenia muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Po drugie opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Brak spełnienia przesłanek obliguje organ do wydania decyzji odmownej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 1032/11, LEX nr 1109020).

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a ww. ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Bezspornie więc małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy, albowiem jest - poza matką i ojcem, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 - inną osobą, na której, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy), nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych.

Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że zakres pomocy sprawowanej przez skarżącą na rzecz męża, nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Z przedłożonych przez skarżącą świadectw pracy wynika, że była ona zatrudniona na umowę o pracę w okresie od 1 kwietnia 2001 r. do 31 października 2006 r. jako pracownik biurowy w firmie [...], a następnie od 27 listopada 2008 r. do 26 marca 2009 r. - na cały etat - jako pracownik [...] oraz od dnia 24 maja 2010 r. do 31 maja 2011 r. ponownie (w wymiarze pełnego etatu) jako pracownik biurowy w firmie [...]. Ostatnie zatrudnienie ustało w wyniku wypowiedzenia z przyczyn zakładu pracy. Jednocześnie skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, którą została wykreślona (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] 2011 r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, pod nazwą pośrednictwo ubezpieczeniowe, przewóz osób [...] w okresie od 15 stycznia 2001 r. do 31 maja 2011 r.) Mąż skarżącej uległ wypadkowi 19 października 2005 r., pomimo tego, jak wynika z powyższych dokumentów świadczyła ona pracę oraz prowadziła działalność gospodarczą. Ponadto, w orzeczeniu wydanym przez Starostwo Powiatowe w L. z dnia [...] 2012 r. istnieje zapis dotyczący możliwości podjęcia przez męża skarżącej zatrudnienia w warunkach pracy chronionej.

Brak jest także związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy nie podejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a wykonywaną przez nią pomocą. W świetle stwierdzonych wyżej okoliczności szereg podstawowych czynności mąż strony wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy żony. Skarżąca w zasadzie nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Pomoc ta zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach gdzie wszyscy członkowie pracują. Należy też zauważyć, że mąż strony jest przy wykonywaniu wielu czynności samodzielny. Tych ustaleń nie podważa zaświadczenie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy, według którego mąż odwołującej się wymaga pomocy osoby drugiej przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego. Niesporne jest, że mąż skarżącej wymaga stosownej opieki osoby drugiej. Zakres tej opieki nie wyklucza jednak podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Przygotowanie posiłku, pomoc w kąpieli, przygotowanie ubrania, wyjście do lekarza, robienie zakupów czy też wychodzenie wspólnie z mężem na spacery mogą być wykonywane przez osobę, która pracuje, po zakończeniu przez nią obowiązków zawodowych. Są to bowiem zwykłe czynności dnia codziennego, które wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych gdzie członkowie rodziny pracują. Wskazane czynności nie zajmują osoby je wykonującej w taki sposób, aby pozbawiało ją to możliwości aktywności zawodowej.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że schorzenia męża skarżącej spowodowały, iż to na niej spoczął znaczący ciężar związany z prowadzeniem domu. Jednakże okoliczności te nie mogą uzasadniać przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w przeważającej większości nie wiążą się one bezpośrednio z opieką jaka jest wykonywana w stosunku do niego. W tej sytuacji uzasadniony jest pogląd, że zakres opieki sprawowanej nad mężem nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć pracy, czy też muszą z niej zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej, regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Tym wymogom nie odpowiada, ustalony w toku postępowania, zakres pomocy jaką świadczy skarżąca swojemu mężowi. Nie została więc spełniona podstawowa, pozytywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie dochodu osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (podejmując zatrudnienie), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną, w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby.

W takim stanie sprawy podnoszone przez skarżącą w skardze zarzuty nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione. Bezsporne jest bowiem, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej nie została spełniona.

Mając powyższe na uwadze, na postawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o przyznaniu ustanowionemu dla skarżącego z urzędu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uzasadnia treść art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).