Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 764/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Umorzenie postępowania
Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję w części i umorzono postępowanie - art.145 par.3 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 4 , art. 37,
journal: Dz.U. 2015 poz 199
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
article: art. 145 par 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. K.-L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...] w częściach dotyczących skarżącej, 2. umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy P. zawiadomił K. G. i A. K. – L. o wszczęciu postępowania administracyjnego mającego w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz w związku ze zbyciem działek położnych w obrębie geodezyjnym S. oznaczonych nr ewidn. 1 i nr 2.

Po przeprowadzeniu przewidzianego przepisami prawa postępowania, przygotowaniu, złożeniu do akt sprawy wymaganego operatu szacunkowego z dnia [...] r. oraz powiadomienia stron o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 2015, poz. 199 ze zm.) orzekł o ustaleniu jednorazowej opłaty dla K. G. zbywającej ½ części udziału nieruchomości położnej w S. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. 1 i nr 2 i powierzchni [...]m² i dla A. K. także zbywającej ½ części udziału nieruchomości położnej w S. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr ewid. 1 i nr 2 w wysokości po [...]zł każda z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz w związku ze zbyciem działek. W uzasadnieniu stwierdzono, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią ustawy o przepisy art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dalej stwierdził, że dla przedmiotowego terenu obowiązuje miejscowy plan zatwierdzony uchwałą Nr [...] z dnia [...] r., który wszedł w życie z dniem [...] r. Działka nr działki nr 2 w całości a nr 1 w części przeznaczona jest na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z nieuciążliwymi usługami - symbol planu 30MN i w pozostałej części na tereny dróg lokalnych - symbol 1KDL1/2.

W dniu [...] r. zgodnie z art. 37 ust. 5 cytowanej ustawy został przesłany akt notarialny, zgodnie którym K. G. i I. S. sprzedały nieruchomość składającą się z niezabudowanych działek nr 2 i nr 1 o łącznej powierzchni [...]m². I. S. zmarła dnia [...] r., a na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] prawa do dziedziczenia nabyła A. K. - L. Zgodnie z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej spadkobiercy podatnika (...) przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Przepis ten jest odpowiednio stosowany w sprawie ustalenia wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ odwołał się do treści art. 87 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stwierdzając, że w myśl tego przepisu należy ustalić wartość nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem w miejscowym planie z [...] r., następnie jej wartość zgodnie z faktycznym jej wykorzystywaniem w okresie, kiedy nie obowiązywał żaden plan i wreszcie wartość nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem w nowym planie. Aktualnie opłata planistyczna stanowi różnicę między wartością wynikającą z obowiązującego planu a wartością korzystniejszą dla strony z dwóch pozostałych kwot. W okresie bezplanowym dla przedmiotowych działek nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy.

Stosowanie do art. 150 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którą stosuje się w niniejszej sprawie na mocy art. 37 ust. 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określenie wartości rynkowej nieruchomości dokonują rzeczoznawcy majątkowi. Opinię o wartości nieruchomości sporządza się w formie operatu szacunkowego. Sporządzona na okoliczność niniejszej sprawy wycena nieruchomości wykonana została przez rzeczoznawcę inż. R. W. - H. Biegła ustaliła w niej wartość przedmiotowej nieruchomości w trzech wskazanych okresach, przy czym wartość nieruchomości według przeznaczenia w starym planie i według jej faktycznego wykorzystania w okresie bezplanowym wyniosła identycznie [...] zł, podczas gdy wartość według jej przeznaczenia określonego w obowiązującym planie na dzień jej sprzedaży wniosła - [...] zł. Różnica wartości wyniosła więc [...] zł, co przy przemnożeniu przez 30% stawkę opłaty dało kwotę [...]zł.

Organ stwierdził, że bezsporne jest, iż przeznaczenie nieruchomości (lub jej części) pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i tereny dróg wewnętrznych w sytuacji, gdy w miejscowym planie, który utracił swą ważność z dniem 31 grudnia 2003 r. nieruchomość ta była przeznaczona na tereny łąk i pastwisk, przy uwzględnieniu, że dla tego terenu nie była wydana decyzja o warunkach zabudowy, spowodował wzrost jej wartości, co wykazano w przygotowanym w sprawie oparcie szacunkowym. Przygotowany on został zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami i zawiera wszystkie niezbędne dane dla ustalenia przedmiotowej opłaty.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła, reprezentowana przez pełnomocnika, A. K. - L. Decyzji Wójta Gminy P. zarzuciła naruszenie:

- art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez wydanie decyzji i ustalenie opłaty wobec osoby, której nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu;

- przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 35 i art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uwzględniając powyższe wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w części i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji w części jej dotyczącej. W uzasadnieniu podniosła, że bezspornym w sprawie pozostaje fakt zbycie nieruchomości składającej się z działek nr 1 i nr 2 przez współwłaścicielki – K. G. i I. S. I. S. zmarła w dniu [...] r., wobec czego Wójt Gminy P. stroną postępowania ustanowił jej spadkobierczynię – A. K. - L. Jednak w jej ocenie wszczęcie tego postępowania wobec spadkobiercy nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Literalne brzmienie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazuje, że prezydent pobiera jednorazową opłatę w sytuacji zbycia nieruchomości przez właściciela lub użytkownika wieczystego. W dacie zbycie przedmiotowej nieruchomości odwołująca nie była właścicielem nieruchomości. , jest jedynie spadkobiercą zbywcy nieruchomości.

Odwołującej nie przysługiwał więc przymiot strony tego postępowania. Odwołując się do art. 922 Kodeksu cywilnego, stwierdziła, że nie ma on zastosowania do opłaty planistycznej jako obowiązku publicznoprawnego.

Dodała, że Wójt Gminy P. dotąd nie odniósł się do jej wniosku o umorzenie postępowania wobec jej osoby, przez co pozostaje w zwłoce, naruszając tym samym przepisy art. 35 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniosła też, że naruszone zostały przepisy postępowania, tj. art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu, gdyż nie zostało wyjaśnione dlaczego wbrew przywołanemu wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej do opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości organ mimo to te przepisy zastosował w niniejszej sprawie. Odwołała się też do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, gdzie wyjaśniono, że dopiero skonkretyzowana w ostatecznej decyzji administracyjnej oplata planistyczna może być uznana za odpowiednik zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie taka decyzja nie została wydana w stosunku do zbywcy nieruchomości - tj. wobec czego organ pierwszej instancji nie miał podstaw do uznania, że sprawie zachodzą przesłanki z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozpatrując złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i art. 87 ust. 3a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu przytoczyło treść art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stwierdziło, że uchwałą Rady P. nr [...] z dnia [...] r. przyjęto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a w końcu wskazało, że umową sprzedaży w formie aktu notarialnego z dniu [...] r. repertorium A numer [...] (powinno być: z dnia [...] r., Repertorium A numer [...]) nieruchomość objęta wymienionym planem została sprzedana, czym zrealizowane zostały przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej.

W pierwszej kolejności jednak rozstrzygnięcia wymaga kwestia stron tego postępowania. Co do zasady stroną postępowania w sprawie naliczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest osoba, która była właścicielem nieruchomości przed wejściem w życie planu miejscowego, a następnie zbyła tę nieruchomość po wejściu w życie tego planu. Nie budzi więc wątpliwości, że stroną przedmiotowego postępowania była I. S. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera przepisów regulujących kwestie następstwa prawnego oraz możliwości prowadzenia postępowania względem spadkobierców. Nie odsyła też do takich przepisów. Kwestia ta jest uregulowana jednak w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 885 ze zm.) oraz w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Treść art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, wskazuje dochody będące środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. Nie zawiera jednak definicji legalnej takich należności. Na podstawie art. 60 tej ustawy można ustalić, że kategoria ta obejmuje niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, stanowiące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, co do których decyzje są wydawane przez podmioty enumeratywne wymienione w art. 61 ustawy. Wśród nich wymienia się wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jako organ pierwszej instancji. Jednocześnie powołany art. 60 ustawy zawiera otwarty katalog takich należności (na co wskazuje wyrażenie "w szczególności"). W katalogu tym – co prawda – nie jest wskazana wprost opłata planistyczna, co jednak z uwagi na przykładowe wyliczenie nie powoduje, że do kategorii niepodatkowych należności budżetowych stanowiących dochód budżetu gminy nie można zaliczyć opłaty planistycznej. Zważywszy na niewątpliwie publicznoprawny charakter opłaty planistycznej (wynika z regulacji prawa publicznego), stanowiącej dochód budżetu gminy, należy uznać ją za niepodatkową należność budżetową, o której mowa w art. 60 tej ustawy, a w konsekwencji znajdują do niej zastosowanie unormowania zawarte w tym przepisie oraz dalsze odnoszące się do tej kategorii danin publicznych. Kolegium odwołało się w tym miejscu do poglądów prezentowanych w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych.

Dalej Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Tym samym wolą ustawodawcy jest by w sprawach dotyczących opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zastosowanie miały przepisy działu III Ordynacji z zastrzeżeniem, że ich stosowanie może mieć miejsce w sprawach nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych i Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponieważ w ustawie o finansach publicznych i w przywołanym Kodeksie brak jest regulacji dotyczącej dziedziczenia obowiązku wynikającego z art. 36 ust. 4 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym możliwym jest odpowiednie zastosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jej art. 97 § 1 spadkobiercy podatnika, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Ponieważ przepis ten jest w przedmiotowej sprawie stosowany odpowiednio, ma on zastosowanie także do praw i obowiązków spadkodawcy, które wynikają z przepisów regulujących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że A. K. – L. jako spadkobierca, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., I. S. jest stroną niniejszego postępowania, a tym samym wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu nie ma podstaw do jego umorzenia.

Dalej Kolegium przeanalizowało sprawę pod kątem wynikających z art. 36 ust. 3 i 4 i art. 37 ust. 1 i 3 ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym przesłanek ustalenia i pobrania opłaty planistycznej dochodząc do wniosku, że w niniejszej sprawie zostały one spełnione. Przeprowadzona analiza przestawionego w sprawie operatu szacunkowego doprowadziła do stwierdzenia, że sporządzony został zgodnie z przepisami, spełnia wymagania formalne, jest logiczny i nie zawiera błędów rachunkowych. Z tego względu renta planistyczna została też ustalona przez organ pierwszej instancji w prawidłowej wartości

Niezadowolona z powyższego rozstrzygnięcia A. K. – L. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy P. w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości naruszenie prawa materialnego i proceduralnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na tym, że Kolegium nie rozpatrzyło całego materiału dowodowego.

- art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 28 i art. 30 ust. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez ustalenie jednorazowej opłaty planistycznej i zobowiązanie skarżącej do jej zapłaty, podczas gdy spadobierczyni zbywcy tej przymiot strony nie przysługuje z uwagi na publicznoprawny charakter opłaty, przesądzający o braku jej wejścia w skład masy spadkowej, do której należą jedynie prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych,

- art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane tym przepisem, które stanowią, iż spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 21 § 1 pkt 2 i art. 98§ 1 Ordynacji podatkowej a zatem wobec spadobierczyni nie powstało i nie zostało skonkretyzowane zobowiązanie, które mogłoby podlegać dziedziczeniu na zasadzie przepisów rozdziału III Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze przedstawione zarzuty wniosła o stwierdzenie w całości nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] oraz w części dotyczącej ustalenia wysokości jednorazowej opłaty wobec skarżącej decyzji Wójta Gminy P., jako decyzji skierowanej do osoby nie będącej stroną postępowania, co wyczerpuje przesłanki przewidziane w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania a także na zasadzie art. 119 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła dotychczasowe postępowanie w sprawie, przywołując wydane rozstrzygniecie oraz ich uzasadnienia, oraz wskazując na podniesione w odwołaniu własne argumenty. Zarzuciła, iż organ odwoławczy nie odniósł się do zgłoszonych przez nią zarzutów. Pomimo, iż w decyzji Kolegium stwierdziło, iż opłata planistyczna stanowi opłatę publicznoprawną, brak jest ustosunkowania się tego organu do kwestii przełożenia publicznoprawnego charakteru tej opłaty na art. 922 Kodeksu cywilnego i ustalenie, co wchodzi w skład masy spadkowej. Organ powołał się jedynie na przepisy art. 67 w związku z art. 60 ustawy o finansach publicznych a także art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, bez głębszej analizy. W ocenie skarżącej wbrew stanowisku organu odwoławczego przepisy działu III Ordynacji podatkowej nie mogą mieć w sprawie zastosowania, gdyż jak stanowi ten przepis - spadkobiercy podatnika przejmując przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki. Jednak w niniejszej sprawie wobec braku przeprowadzenia postępowania i wydania ostatecznej decyzji ustalającej opłatę planistyczną wobec I. S. nie istnieje zobowiązanie, które mogłoby stanowić majątkowy obowiązek spadkobiercy, czyli który ciążyłby na skarżącej jako na spadkobierczyni. Dopiero bowiem wydana na rzecz zmarłej zbywczyni nieruchomości ostateczna decyzja o naliczeniu opłaty planistycznej stanowiłaby podstawę obciążenia skarżącej obowiązkiem spadkodawczyni. Świadczą o tym także przepisy art. 60 i art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych, a także art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stanowiący, iż zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego. ustalającej wysokość tego zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie powtarzając w ogólnym zarysie argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przyznało, że co do zasady storna postępowania w sprawie naliczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbyciem nieruchomości w okresie pięciu lat od daty wejścia w życie planu, jest osoba, która była właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości przed wejściem w życie planu, a następnie zbyła tę nieruchomość. Nie budzi wątpliwości, że stroną postępowania była zmarła I. S. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera przepisów regulujących kwestię następstwa prawnego oraz możliwości prowadzenia postępowania względem spadkobierców. Brak jest też w ustawie odesłania do takich przepisów. Kwestia ta jednak uregulowana jest w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz w Ordynacji podatkowej.

Wobec wniosku skarżącej o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym, Sąd mając na uwadze przepis art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystosował pisma do stron postępowania - tj. do organu odwoławczego i K. G. i wobec wyrażenia zgody na takie rozpoznanie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oraz braku sprzeciwu ze strony K. G., uznał wniosek skarżącej i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w sprawie zostały spełnione określone w art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przesłanki do ustalenia opłaty planistycznej, a to w związku ze zbyciem przez I. S. i K. G. w dniu [...] r. nieruchomości składającej się m.in. z działek nr 1 i nr 2 o powierzchni [...]m² położonych w S. Nastąpiło to przed upływem pięciu lat od uchwalenia w dniu [...] r. uchwałą Rady Gminy P. nr [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w sołectwie S., która opublikowana został w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] r. i weszła w życie z dniem 28 stycznia 2011 r., który to plan zmienił dotychczasowe przeznaczenie działek, a mianowicie działka nr 2 w całości oraz działka 1 znalazły się w części oznaczonej symbolem 30MN- tereny zabudowy mieszkaniowej z nieuciążliwymi usługami, a w pozostałej części działka nr 1 - w terenie dróg lokalnych - symbol 1KDL1/2. Wobec dotychczasowego przeznaczenia tych działek (w starym planie z 1991 r. czy w okresie bezplanowym) - tereny rolnicze i pastwiska, wartość nieruchomości po uchwaleniu nowego planu wzrosła, co potwierdził przygotowany w sprawie operat szacunkowy.

Postępowanie w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wszczęte zostało przez Wójta Gminy P. zawiadomieniem z dnia [...] r. W dniu [...] r. zmarła I. S., a jej spadkobiercą na mocy postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] została A. K. – L. i w stosunku do niej o do drugiej z współwłaścicielki, która zbyła nieruchomość – K. G.

Orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że do opłaty z tego tytułu mają zastosowanie unormowania zawarte w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Niewątpliwie bowiem opłata planistyczna jest niepodatkową należnością budżetową o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 60 tej ustawy, stanowiącą dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w odniesieniu do której w pierwszej instancji uprawnionym do wydania decyzji jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy). Zasadnie w tym względzie organy orzekające zwróciły uwagę, że wyliczenie zawarte w art. 60 ma charakter jedynie przykładowy, o czym świadczy użycie słowa "w szczególności" przy wyliczeniu przykładowych dochodów. W konsekwencji zasadnie stwierdziły też organy orzekające, że w związku z treścią art. 67 ustawy o finansach publicznych do opłaty tej (należności) w zakresie następstwa prawnego podmiotów zobowiązanych do jej uiszczenia stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Kwestia następstwa prawnego oraz możliwości prowadzenia postępowania względem spadkobierców nie została bowiem uregulowana w przepisach ustawy o finansach publicznych, ani w Kodeksie postępowania administracyjnego jak również w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W tych okolicznościach podstawową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest odpowiedź na pytanie czy na gruncie Ordynacji podatkowej istnieją w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawy do obciążenia rentą planistyczną skarżącej jako spadkobierczyni zmarłej dnia [...] r. I. S. - właścicielki i zbywającej przedmiotową nieruchomość. Orzekające w sprawie organy uznając, że tak powołały się na treść art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, przy czym nie dokonały w jakikolwiek sposób analizy tego przepisu w odniesieniu do tej konkretnej rozpatrywanej sprawy. W przywołanym przepisie jest mowa o obowiązkach spadkodawcy przewidzianych w przepisach prawa podatkowego. Należało w związku z tym ustalić czy tak rozumiany obowiązek tj. przy odpowiednim zastosowaniu przepisów prawa podatkowego obciążał I. S. w chwili jej śmierci. Tylko bowiem wówczas przepis ten oraz art. 98 § 1 tego aktu miałby wziąć pod uwagę treść art. 22 § 1 Ordynacji, zgodnie z którą zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

1. zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże podstawę takiego zobowiązania,

2. doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

W pierwszym przypadku zobowiązanie powstaje z mocy prawa i nie jest związane z wydaniem decyzji administracyjnej o jego ustaleniu i wysokości. Taki charakter ma większość podatków. W drugiej sytuacji obowiązek podatkowy (zobowiązanie) powstaje z chwilą jego ustalenia w drodze decyzji właściwego organu. Decyzja w takiej sytuacji na charakter konstytutywny i to właściwie ona, a nie samo zaistnienie określonego w ustawach podatkowych zdarzenia, stanowi źródło zobowiązania podatkowego.

Stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej należy dojść do wniosku, że zobowiązanie w postaci opłaty planistycznej powstaje w ten drugi sposób, a więc z chwilą jej ustalenia drodze decyzji, o jakiej mowa w art. 37 ust. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wysokość tej opłaty (zobowiązania) nie wynika wprost z obowiązujących przepisów i w konsekwencji nie jest możliwe do ustalenia przez zobowiązanego we własnym zakresie. W każdym przypadku jest ustalana przez właściwy organ w postępowaniu administracyjnym, przy zachowaniu określonych procedur. Następuje to przy tym w oparciu o częściowo ocenne kryteria. Zobowiązany nie może zatem uiścić tej opłaty w oparciu o własne wyliczenia.

Wobec powyższego należy przyjąć, że obowiązek spadkodawcy w rozumieniu art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do opłaty planistycznej występuje tylko w sytuacji, gdy opłata ta została ustalona przed otwarciem spadku. Wtedy też obowiązek taki przejmują zgodnie z tym przepisem spadkobiercy. Zgodzić się przy tym trzeba, ze stanowiskiem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 60/13, że "dopiero skonkretyzowana w ostatecznej decyzji administracyjnej opłata planistyczna może być uznana za odpowiednik zobowiązania podatkowego i co za tym idzie dopiero w przypadku wydania w stosunku do zbywcy nieruchomości takiej decyzji i uzyskania przez nią za jego życia przymiotu ostateczności, do wynikającego z tej decyzji zobowiązania do zapłaty renty planistycznej w określonej wysokości zastosowanie znaleźć mogą odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, w tym szczególnie art. 98 § 1 tej ustawy."

Taka sytuacja w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi, gdyż w dacie śmierci I. S. - tj. w dniu [...] r. nie funkcjonowała w obiegu prawnym decyzja ustalająca objętą postępowaniem opłatę planistyczną. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że w tej dacie spoczywał też na niej obowiązek zapłaty tej opłaty w rozumieniu art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej. To zaś oznacza, że na mocy tego przepisu obowiązku takiego nie mogła też przejąć skarżąca A. K. – L., jako jej spadkobierczyni. Jak wskazano powyżej decyzja określająca wysokość opłaty planistycznej wydana została przez Wójta Gminy P. dopiero w dniu [...] r., a skierowana została do K. G. i do skarżącej. Brak jest przepisu prawnego zezwalającego na skierowanie do następców prawnych zbywcy nieruchomości zmarłego decyzji o wymieniu im opłaty planistycznej.

Z tego też powodu zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. należało uchylić w części dotyczącej ustalenia i obciążenia opłatą planistyczną skarżącej. Jednocześnie na podstawie art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postępowanie administracyjne w tym zakresie podlegało umorzeniu W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest bowiem podstawy prawnej pozwalającej na obciążenie skarżącej taką opłatą. Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie należało zatem uznać za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ze wskazanych powyżej względów należało stwierdzić, że decyzje organów obu instancji we wskazanej części zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 60 ustawy o finansach publicznych oraz w związku z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skutkowało to ich uchyleniem przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.