Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 633/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" lub "organ II instancji") decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. (dalej jako: "Wójt" albo "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A. S., urodzonym [...] stycznia 2008 r., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcie wskazano, że w dniu [...] grudnia 2019 r. W. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym synem A. S., urodzonym w dniu [...] stycznia 2008 r. Do wniosku załączone zostały dokumenty dotyczące niepełnosprawności A. S. tj. orzeczenie z dnia [...] listopada 2018r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. nr [...], orzeczenie z dnia [...] stycznia 2019 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. w P. nr [...], oraz wyrok Sądu Rejonowego P. – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wydany w dniu [...] października 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...] .

Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. przyznał W. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej w okresach: od [...] października 2019 r. do [...] października 2019 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie, od [...] listopada 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie, od [...] stycznia 2020 r. do [...] stycznia 2020 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie.

Organ I instancji wskazał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2018 r. po rozpatrzeniu wniosku, który został złożony w dniu [...] października 2018 r. nie zaliczył A. S. do osób niepełnosprawnych. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem wydanym dnia [...] stycznia 2019 r. uchylił zaskarżone orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w całości i uznał syna A. S. za osobę niepełnosprawną. Nie uznano natomiast, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczną ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). Sąd Rejonowy w P. - [...] wyrokiem z dnia [...] października 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...], postanowił zmienić zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] listopada 2018 r. poprzez ustalenie, że odwołujący się A. S. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. Organ pomocowy wyjaśnił, iż prawomocny wyrok Sądu zaliczający daną osobę do osób niepełnosprawnych daje podstawę, stosownie do treści art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, do uznania osoby jako osoby niepełnosprawnej w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych. Podano, iż wyrok sądu zastępuje wydane orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Wskazując na treść art. 24 ust. 2 i ust 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111) organ I instancji wskazał, iż W. S. podczas całego procesu odwoławczego miała prawo złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże wniosek ten został złożony dopiero w dniu [...] grudnia 2019 r. Dodatkowo wyjaśniono, że brak uznania syna jako osoby niepełnosprawnej przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. oraz brak przyznania przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w Województwie W. pkt 7, nie pozbawiał prawa do złożenia takiego wniosku, bowiem w sprawie możliwe byłoby złożenie wniosku o wznowienie postępowania.

Organ I instancji wskazał na istotne w sprawie daty: złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przez W. S., wydania i następnie doręczenia organowi prawomocnego wyroku Sądu, a także pobierania stypendium. Końcowo Wójt Gminy S. w treści decyzji wyjaśnił, iż W. S. w okresie od [...] października 2019 r. do [...] października 2019 r. zarejestrowana była jako osoba bezrobotna pobierała stypendium, które wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz okresów składkowych w rozumieniu przepisów o FUS. Podano też, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługuje W. S. w poszczególnych okresach, określona została w Obwieszczeniach MPiPS.

Od niniejszej decyzji w dniu [...] lutego 2020 r. W. S. złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż nie zgadza się z okresem czasu na jaki zostało przyznane jej świadczenie pielęgnacyjne. Powołując się na treść art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych podała, iż w niniejszej sprawie datą wydania orzeczenia, będącego podstawą ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, jest data wydania orzeczenia przez Sąd, które uprawomocniło się w dniu [...] listopada 2019 r, natomiast terminem, w którym złożony został wniosek o ustalenie niepełnosprawności w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności był dzień [...] października 2018 r. Wskazała, iż w decyzji podano, iż zbyt późno złożony został wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tymczasem sprawa uznania syna za osobę niepełnosprawną w toku postępowania odwoławczego nie były sprawami zakończonymi decyzją ostateczną, nie zakończył się proces odwoławczy. Skarżąca podniosła, że pomimo tego iż Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uznał jej syna za osobę niepełnosprawną, to jednak Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności odmówił jej wydania dokumentu jakim jest legitymacja osoby niepełnosprawnej, podnosząc, że nie zakończył się jeszcze proces odwoławczy, a nieprawomocne orzeczenie nie obowiązuje w obrocie prawnym. W. S. zwróciła także uwagę na fakt trwającego rok procesu odwoławczego w sprawie o ustalenie niepełnosprawności, w którym została pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym czasie jej syn pozostawał na nauczaniu indywidualnym, wymagał terapii oraz poszerzonej diagnostyki, Sytuacja była bardzo trudna, a koszty leczenia oraz terapii dziecka przekraczały jej możliwości finansowe. W świetle powyższego W. S. wnosiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności.

Kolegium rozpoznając wniesione odwołanie podniosło, że w myśl art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej matce, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niesporne jest w sprawie to, że odwołująca spełniła przesłanki uprawniające ją do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia prawidłowego okresu na jaki zostało przyznane przedmiotowe świadczenie. W niniejszej sprawie oznacza to dokonanie ustaleń czy przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane odwołującej się za okres od dnia [...] października 2019 r., tak jak orzekł organ pierwszej instancji w swojej decyzji, czy też powinno być przyznane również za okres od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności tj. od [...] października 2018r. na co wskazuje odwołująca.

Następnie organ wskazał, że zasadę ustalenia początkowego terminu świadczeń rodzinnych określa art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis stanowi, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 24 ust. 2a tej ustawy, który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Zdaniem Kolegium orzeczeniem o niepełnosprawności jest orzeczenie z dnia [...] stycznia 2019 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Województwa W. w P.. Natomiast wyrok wydany przez Sąd P. [...] sprawie o sygn. akt [...] modyfikuje treść tego orzeczenia poprzez ustalenie, iż niepełnosprawny wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. W rozpoznawanym przypadku z upływem terminu trzymiesięcznego określonego w art. 24 ust. 2a ustawy liczony od dnia [...] stycznia 2019 r. tj. wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności dla Województwa W..

Dodatkowo Kolegium wskazało, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołało skutek wiążący w zakresie jego treści w stosunku do organów pomocowych, właściwych w sprawie orzekania o świadczeniu pielęgnacyjnym. Zdaniem organu odwoławczego celem wprowadzenia w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych terminu było umożliwienie osobom, które dochodziły wydania właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub o niepełnosprawności w toku instancji, uzyskania świadczeń za czas trwania takiego postępowania, ale tylko wówczas gdy dochowają staranności, wyrażającej się w złożeniu wniosku do organu w wymaganym przez ustawodawcę terminie trzech miesięcy od wydania konkretnego orzeczenia. Należy wskazać, iż W. S. w dniu [...] grudnia 2019 r. złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego niezwłocznie po wydaniu orzeczenia przez Sąd Rejonowy w P. - [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, dochowując w tym zakresie należytej staranności. Dołączony do wniosku odpis nieprawomocnego jeszcze wyroku nie stanowił jednak dokumentu, o jakim mowa w rozporządzeniu z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466). Konieczne było zatem w niniejszej sprawie uruchomienie procedury uzupełnienia takiego wniosku, w oparciu w treść art. 24a ust. 2 ustaw o świadczeniach rodzinnych. Z akt sprawy wynika, że W. S. w dopiero w dniu [...] stycznia 2020 r. złożyła do akt przedmiotowej sprawy opis wyroku SR w P. - [...], który uprawomocnił się z dniem [...] stycznia 2020 r. Skład Kolegium w tym miejscu podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, iż trzeba dostrzegać różnicę między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (o których niewątpliwie i nowa w przytoczonym wyżej art. 24 ust. 2a), które to orzeczenia są z urzędu doręczane zainteresowanym wraz z pouczeniem o środku odwoławczym i taki środek może złożyć tylko sam zainteresowany (osobiście, przez pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego) od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, które to orzeczenia wydawane w formie wyroków nie są z urzędu doręczane stronom, a nadto nie tylko zainteresowanemu, ale także drugiej stronie – wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności - przysługuje środek zaskarżenia.

Kolegium zauważyło, że W. S. podnosi, iż postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia niepełnosprawności był długie, trwało ponad rok. W tym czasie sytuacja finansowa Odwołującej się była trudna, a koszty leczenia i terapii dziecka okazały się znaczne. Jednakże art. 24 ust. 2a został dodany do art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r., a genezy tej nowelizacji poszukiwać należy w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego kwestionującego zgodność z ustawą zasadniczą rozwiązania przyjętego w art. 24 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym ówcześnie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r., P 28/07, OTK-A 2007, Nr 9, poz. 106, badając zgodność z Konstytucją art. 24 ust. 2 ustawy (w sprawie dotyczącej zasiłku pielęgnacyjnego), stwierdził, iż nie budzi sprzeciwu to, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną. Nie budzi także zastrzeżeń to, że postępowanie to z natury rzeczy musi trwać przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jako nieodpowiadający ustawowym przesłankom uznania niepełnosprawności jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać - w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przerzucenie na osobę pozostającą pod ochroną art. 69 Konstytucji ryzyka nieprawidłowego działania administracji, stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji.

W niniejszej sprawie odwołująca się, która złożyła wniosek w dniu [...] grudnia 2019 r. otrzymała świadczenie pielęgnacyjne za okres, w którym - zgodnie z orzeczeniem właściwej władzy publicznej - wobec jej niepełnosprawnego syna A. S. ustalono, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji, począwszy od dnia [...] października 2019 r., a więc daty wydania wyroku. Orzeczenie Sądu stanowiące o niepełnosprawności ze wskazaniami okazało się niezbędnym dokumentem dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Możliwie było przyznanie wnioskowanego świadczenia z datą wsteczną, albowiem przedwczesny wprawdzie wniosek z dnia [...] grudnia 2019 r. W. S. (uznany prawidłowo przez organ jako niekompletny, przed uprawomocnieniem się wyroku) został złożony w trzymiesięcznym terminie, o którym mowa w art. 24 ust. 2 ustawy liczonym od dnia wydania orzeczenia Sądu. Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji rozstrzygając wniosek W. S. złożony dnia [...] grudnia 2019 r. prawidłowo oparł się na treści art. 24 ust.2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który umożliwił ww. nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny tj. począwszy od dnia wydania orzeczenia przez Sąd. Potwierdzić także należy, iż tak wydane rozstrzygniecie organu pierwszej instancji realizuje cele określone w treści przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Skargę na powyższą decyzję wniosła W. S. podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. (dalej jako: "Wójt" albo "organ I instancji") w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A. S., urodzonym [...] stycznia 2008 r., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Okoliczności sprawy nie budzą przy tym wątpliwości i zostały opisane w części faktycznej uzasadnienia. Skarżąca w dniu [...] grudnia 2019 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym synem A. S., urodzonym w dniu [...] stycznia 2008 r. Do wniosku załączone zostały dokumenty dotyczące niepełnosprawności A. S. tj. orzeczenie z dnia [...] listopada 2018r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. nr [...], orzeczenie z dnia [...] stycznia 2019 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. w P. nr [...], oraz wyrok Sądu Rejonowego P. – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wydany w dniu [...] października 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...].

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia prawidłowego okresu na jaki zostało przyznane przedmiotowe świadczenie. W niniejszej sprawie oznacza to dokonanie ustaleń czy przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane odwołującej się za okres od dnia [...] października 2019 r., tak jak orzekł organ pierwszej instancji w swojej decyzji, czy też powinno być przyznane również za okres od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności tj. od [...] października 2018 r. na co wskazuje skarżąca.

Sąd zauważa, że niewątpliwie celem świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie utraconych zarobków rodzicom (i innym krewnym) osoby niepełnosprawnej, którzy mimo zdolności do pracy nie podejmują pracy zarobkowej lub z niej rezygnują z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Pomoc finansowa państwa ma rekompensować opiekunowi osoby niepełnosprawnej podjęcie decyzji o rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Stosownie do treści art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przedmiotowe rozwiązanie umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organ właściwy do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Co więcej, obowiązująca treść przepisu umożliwia wsteczne przyznanie prawa do wszystkich świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, nie ograniczając tego uprawnienia, jak było wcześniej, wyłącznie do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu przez osobę niepełnosprawną obwarowane jest wystąpieniem przez nią ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności w ściśle określonym terminie, tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, kiedy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, wykładni przepisu art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonać nie tylko z uwzględnieniem funkcji, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizmu jego przyznawania uzależnionego od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, ale i też innych regulacji, przewidzianych w systemie prawa, a co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, iż wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania (wyroki NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15, z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1863/18, z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2991/17, z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1780/18; z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 3075/18; http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konieczne jest zatem dostrzeżenia przy interpretacji omawianego przepisu różnicy pomiędzy datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, a datą wydanego przez sąd powszechny w formie wyroku orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Ze względu na art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co też w ukształtowanym dwuetapowym mechanizmie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego ma niebagatelne znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a ustawy oświadczeniach rodzinnych.

W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej stanęły na stanowisku, że termin o jakim mowa w art. 24 ust. 2a ustawy rozpoczął swój bieg z dniem [...] stycznia 2019 r., kiedy to Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. uznał syna skarżącej za osobę niepełnosprawną. Jednakże w orzeczeniu powyższym nie wskazano, że musi mieć on zapewnioną opiekę, co stanowi podstawowy warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, samo orzeczenie z [...] stycznia 2019 r. nie mogłoby stanowić podstawy przyznania wnioskowanego świadczenia, a możliwość powyższa została otwarta dopiero w dniu uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego P. – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wydanego w dniu [...] października 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...]. Skarżąca złożyła w dniu [...] grudnia 2019 r., a więc jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku z dnia [...] października 2019 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki na synem, przy czym okoliczność jego złożenia przed uprawomocnieniem się wyroku nie stanowiła, w ocenie Sądu, przeszkody do jego rozpoznania z uwzględnieniem treści art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd za niezrozumiałe uznaje stanowisko organu I instancji, że w tej sytuacji skarżąca mogłaby skorzystać z instytucji wznowienia postępowania. Skoro skarżącą nie legitymowała się orzeczeniem umożliwiającym jej przyznanie świadczenia, aż do momentu uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego – to odmowa skorzystania z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi działanie nieprawidłowe, nie uwzględniające funkcji, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizmu jego przyznawania, gdzie konieczne jest uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności, z równoczesnym wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby.

W ocenie Sądu pominięcie powyższej okoliczności powoduje, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Konsekwentnie zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej zobowiązane są do uwzględnienia przedstawionej w wyroku wykładni art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.