Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 808/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1 pkt 3, § 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 39 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M.W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Dnia 14 maja 2012r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek M.W. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Wnioskodawca zadeklarował, że będzie realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 3.1.2 pakietu 3: "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000" na działkach oznaczonych we wniosku literami: I, J, K, L oraz M, a zadeklarowana powierzchnia realizacji wariantu to 8,87 ha. Ponadto wnioskodawca zadeklarował realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 5.1 pakietu 5: "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków" na działkach oznaczonych literami: A, B, C, D, E, F, G, H, AA, AB, AC oraz AD, a zadeklarowana powierzchnia realizacji wariantu to 154,72 ha.

W dniach 28 września 2012 r. oraz 9 października 2012 r. M.W. złożył oświadczenia o wystąpieniu szkód w okresie od 1 sierpnia 2012r. do

9 października 2012 r. na działkach oznaczonych literami C, D, E, F, G, H, AA, AB, A, I, J, K, L, spowodowanych nadzwyczajnymi okolicznościami, tj. intensywnymi opadami deszczu, które uniemożliwiły skoszenie trawy z łąk i zebranie biomasy w ustawowym terminie. Jednocześnie wnioskodawca przedłożył organowi oświadczenia w tym przedmiocie złożone przez czterech świadków.

Dnia [...] grudnia 2012 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili kontrolę na miejscu, na okoliczność której sporządzony został stosowny protokół – raport. W trakcie kontroli ustalono, że pomimo zobowiązania się przez skarżącego do realizacji określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia środowiskowego wymogów, przewidzianych dla poszczególnych pakietów, w tym do wykaszania działek w terminie od 1 sierpnia do 30 września, działki oznaczone wskazanymi niżej literami zostały wykoszone tylko w części. Część niewykoszona działki oznaczona została przez kontrolujących procentowo oraz opatrzona konkretnym kodem błędu:

1) działka AA – niewykoszona część działki to 25,19 % - kod błędu N018.

Ponadto z działki nie została usunięta biomasa – kod błędu N12.

2) działka AB – niewykoszona część działki to 15,15 % - kod błędu N018.

Ponadto z działki nie została usunięta biomasa – kod błędu N12.

3) działka D – niewykoszona część działki to 59,45 % - kod błędu N019.

4) działka E – niewykoszona część działki to 2,26 % - kod błędu N017.

5) działka G – niewykoszona część działki to 29,15 % - kod błędu N018.

Ponadto z działki nie została usunięta biomasa – kod błędu N12.

6) działka H – niewykoszona część działki to 39,93 % - kod błędu N018.

Ponadto z działki nie została usunięta biomasa – kod błędu N12.

2. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał M.W. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w łącznej wysokości 67 041,20 zł w tym z tytułu:

1. 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone – kwotę w wysokości 4 350 zł w tym środki budżetu Unii Europejskiej 3 480 zł, środki krajowe 870 zł.

1.1. Wariant 3.1.2 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 o stawce 500 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 8,70 ha/rok, kwotę w wysokości 4 350 zł.

2. 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 kwotę w wysokości 62 691,20 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 50 152,96 zł, środki krajowe 12 538,24 zł.

2.1. Wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 o stawce 1 370 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 45,76 ha/rok, kwotę w wysokości 62 691,20 zł.

3. Wskutek złożonego przez M.W. odwołania decyzja powyższa została uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy zarzucił Kierownikowi Biura Powiatowego niedopełnienie obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Uznał, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję

w sposób bezrefleksyjny przyjął, że strona na działkach rolnych oznaczonych literami E i H ma wspólną powierzchnię niewykoszoną, a nadto stwierdził, że organ I instancji nie uzasadnił jaka była podstawa prawna rozstrzygnięcia dotycząca tych działek. Zauważył też, że z jednej strony organ I instancji uznał, że co do zasady uwarunkowania dotyczące pozostawienia powierzchni nieskoszonej należy odnieść wspólnie dla działki rolnej E i H, a z drugiej strony w zaskarżonej decyzji odrębnie odniósł się do każdej z tych działek.

Dodatkowo Dyrektor podkreślił, że skarżący dochował należytej staranności

i powiadomił Kierownika Biura Powiatowego o okolicznościach wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności z zachowaniem terminów oraz przedłożył stosowne dokumenty.

4. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał M.W. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w łącznej wysokości 62 191,40 zł, w tym z tytułu:

1. 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone – kwotę w wysokości 4 350 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 3 480 zł, środki krajowe 870 zł.

1.1. Wariant 3.1.2 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 o stawce 500 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 8,70 ha/rok, kwotę w wysokości 4 350 zł.

2. 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 kwotę w wysokości 57 841,40 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 46 273,12 zł, środki krajowe 11 568,28 zł.

2.1. Wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 o stawce 1 370 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 42,22 ha/rok, kwotę w wysokości 57 841,40 zł.

5. M.W. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wskutek którego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego w uzasadnieniu swojej decyzji nie uzasadnił jaka była podstawa prawna rozstrzygnięcia, skutkująca odmową przyznania płatności dotycząca działek rolnych AA, AB, D, E, G, H; nadto zwrócił uwagę na konieczność zebrania przez organ I instancji i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 kpa, a także przeprowadzenia oceny tych dowodów zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny (art. 80 Kpa). Organ odwoławczy podkreślił również konieczność szczegółowego wyjaśnienia przez organ I instancji rozstrzygnięć i ustaleń w uzasadnieniu decyzji (art. 9 kpa).

6. Kolejną – trzecią decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 ze zm.), § 2, § 4, § 9, § 13, § 27, § 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm., dalej rozporządzenie z dnia 26 kutego 2009 r. lub rozporządzenie rolnośrodowiskowe), art. 39 ust. 2, 3, 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L z 2005 r., poz. 277, str. 1 ze zm.), art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L z 2006 r., poz. 368, str. 15) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał M.W. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w łącznej wysokości 62 191,40 zł, w tym z tytułu:

1. 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone – kwotę w wysokości 4 350 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 3 480 zł, środki krajowe 870 zł.

1.1. Wariant 3.1.2 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 o stawce 500 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 8,70 ha/rok, kwotę w wysokości 4 350 zł.

2. 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 kwotę w wysokości 57 841,40 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 46 273,12 zł, środki krajowe 11 568,28 zł.

2.1. Wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 o stawce 1 370 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 42,22 ha/rok, kwotę w wysokości 57 841,40 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca dochował należytej staranności, informując w dniach 28 września 2012 r. i 10 października 2012 r. organ o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie tj. na działkach rolnych oznaczonych we wniosku jako I, J, K, i L, z zachowaniem terminów i przedkładając właściwą dokumentację potwierdzającą zdarzenie, dlatego organ

I instancji uznał działanie siły wyższej. Powyższe, zdaniem organu, skutkuje brakiem obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych otrzymanych w poprzednich latach trwania zobowiązania.

Następnie Kierownik wskazał, że płatność rolnośrodowiskowa może być wypłacona wyłącznie wówczas, gdy rolnik realizuje zobowiązanie, a więc wykonuje czynności i działania zgodnie z wymogami określonymi dla poszczególnych pakietów. Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wykazała, że w przypadku działek rolnych oznaczonych jako I, J, K i L, pomimo złożenia oświadczenia o wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie, w tym na działkach I, J, K i L, wymagania ciążące na wnioskodawcy zostały spełnione, dlatego płatność do działek I, J, K i L została przez organ przyznana.

Dalej organ I instancji omówił ustalenia dokonane podczas kontroli, a mianowicie:

- w przypadku działki rolnej A:

powierzchnia zadeklarowana 16,24 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r. i 10 października 2012 r. kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. potwierdziła zrealizowanie wymogów i norm na działce, powierzchnia stwierdzona wynosi 16,24 ha, tym samym pomimo złożenia oświadczeń, wymagania ciążące na wnioskodawcy zostały spełnione. Płatność do działki A została przyznana do powierzchni 16,24 ha.

- w przypadku działki rolnej B:

powierzchnia zadeklarowana 1,18 ha, powierzchnia stwierdzona przez kontrolę na miejscu z dnia [...] grudnia 2012 r. wynosi 1,18 ha. Płatność do działki B została przyznana do powierzchni 1,18 ha.

- w przypadku działki rolnej C:

powierzchnia zadeklarowana 8,05 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r. i 10 października 2012 r. Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. potwierdziła zrealizowanie wymogów i norm na działce, powierzchnia stwierdzona w toku kontroli na miejscu wynosi 8,05 ha. Po analizie i przetworzeniu danych LPIS ustalono, że powierzchnia działki rolnej C w granicach działki ewidencyjnej [...] wynosi 8,02 ha. Pomimo złożenia w/w oświadczeń, wymagania ciążące na wnioskodawcy zostały spełnione, a tym samym płatność do działki C została przyznana do powierzchni zmniejszonej do 8,02 ha.

- w przypadku działki rolnej D:

powierzchnia zadeklarowana 5,50 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r. i 10 października 2012 r. Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do norm i wymogów (kod N019 oznaczający pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż 50%). W związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności wnioskodawca nie wykonał ciążących na nim zobowiązań w odniesieniu do działki rolnej D, a zatem płatność do działki rolnej nie została przyznana.

- w przypadku działek rolnych E i H:

w toku postępowania wyjaśniającego wnioskodawca przedstawił w dniu [...] maja 2013r. wyciąg z ekspertyzy przyrodniczej stanowiącej załącznik do planu rolnośrodowiskowego, z którego wynika, że w przypadku działek rolnych E i H, powierzchnia niekoszona jest ustalona wspólnie. Na podstawie posiadanych danych organ uznał, że działki E i H stanowią jeden obszar, a zatem pozostawione powierzchnie niekoszone na obu działkach należy traktować łącznie.

- działka rolna E - powierzchnia zadeklarowana 3,54 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r. i 10 października 2012 r. Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wskazała nieprawidłowości w odniesieniu do norm i wymogów (kod N017 oznaczający pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej mniejszej niż 5%).

- działka rolna H - powierzchnia zadeklarowana 4,37 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r. i 10 października 2012 r., kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wskazała nieprawidłowości w odniesieniu do norm i wymogów (kod N018 oznaczający pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż 10% i mniejszej niż 50% oraz kod N12 oznaczający, że rolnik nie złożył w stogi ściętej biomasy/nie usunął ściętej biomasy w odpowiednim terminie).

- działka E - powierzchnia stwierdzona 3,54 ha, powierzchnia niekoszona 0,08 ha,

- działka H - powierzchnia stwierdzona 4,37 ha, powierzchnia nieskoszona 1,57 ha,

Łącznie - powierzchnia stwierdzona 7,91 ha, powierzchnia nieskoszona 1,65 ha, co stanowi 20,86% powierzchni nieskoszonej.

W związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności wnioskodawca nie wykonał ciążących na nim zobowiązań w odniesieniu do działek rolnych E i H, a zatem płatność do w/w działek rolnych nie została przyznana.

- w przypadku działki rolnej F:

powierzchnia zadeklarowana 15,03 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r.

i 10 października 2012 r., kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do norm i wymogów (kod N12 oznaczający, że rolnik nie złożył w stogi ściętej biomasy/nie usunął ściętej biomasy w odpowiednim terminie). Powierzchnia stwierdzona w toku kontroli na miejscu wynosi 15,03 ha (zastosowano kod DR50 oznaczający że granice uprawy wykraczają poza granice działki ewidencyjnej zadeklarowanej we wniosku). Po analizie i przetworzeniu danych LPIS ustalono, że powierzchnia działki rolnej F w granicach działki ewidencyjnej [...] wynosi 14,80 ha. W związku ze złożeniem oświadczeń o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności jako uzasadniony przypadek organ uznał pozostawienie niezebranej ściętej biomasy na działce rolnej F, ze względu na wystąpienie obfitych opadów deszczu. W wyniku złożonych wyjaśnień przez wnioskodawcę w dniu [...] października 2013 r. ustalono, że producent zebrał biomasę w dniu 16 grudnia 2012 r. a zatem został spełniony wymóg usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany. Wymagania ciążące na wnioskodawcy zostały spełnione, a tym samym płatność do działki F została przyznana do powierzchni 14,80 ha.

- w przypadku działki rolnej G:

powierzchnia zadeklarowana 16,57 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r.

i 10 października 2012 r., kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do norm i wymogów (kod N018 oznaczający pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż 10% i mniejszej niż 50% oraz kod N12 oznaczający, że rolnik nie złożył w stogi ściętej biomasy/nie usunął ściętej biomasy w odpowiednim terminie). W związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności wnioskodawca nie wykonał ciążących na nim zobowiązań a zatem płatność do działki rolnej G nie została przyznana.

- w przypadku działki rolnej AA:

powierzchnia zadeklarowana 75,36 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r.

i 10 października 2012 r. Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do norm i wymogów (kod N018 oznaczający pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż 10% i mniejszej niż 50% oraz kod N12 oznaczający, że rolnik nie złożył w stogi ściętej biomasy/nie usunął ściętej biomasy w odpowiednim terminie). W związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności wnioskodawca nie wykonał ciążących na nim zobowiązań, a zatem płatność do działki rolnej AA nie została przyznana.

- w przypadku działki rolnej AB:

powierzchnia zadeklarowana 6,90 ha, producent złożył oświadczenia o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności na działce rolnej w dniach 28 września 2012 r.

i 10 października 2012 r. Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2012 r. wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do norm i wymogów (kod N018 oznaczający pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż 10% i mniejszej niż 50% oraz kod N12 oznaczający, że rolnik nie złożył w stogi ściętej biomasy/nie usunął ściętej biomasy w odpowiednim terminie). W związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności wnioskodawca nie wykonał ciążących na nim zobowiązań, a zatem płatność do działki rolnej AB nie została przyznana.

- w przypadku działki rolnej AC:

powierzchnia zadeklarowana 0,98 ha, powierzchnia stwierdzona przez kontrolę na miejscu z dnia [...] grudnia 2012 r. wynosi 0,98 ha. Płatność do działki AC została przyznana do powierzchni 0,98 ha.

- w przypadku działki rolnej AD:

powierzchnia zadeklarowana 1,00 ha, powierzchnia stwierdzona przez kontrolę na miejscu z dnia [...] grudnia 2012 r. wynosi 1,00 ha. Płatność do działki AD została przyznana do powierzchni 1,00 ha.

Następnie organ I instancji podał, że zadeklarowana przez wnioskodawcę powierzchnia działek rolnych zakwalifikowanych do płatności wynosi 42,48 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wynosi 42,22 ha. W związku z art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Mając na uwadze powyższe płatność rolnośrodowiskową za Wariant 5.1 organ przyznał do powierzchni stwierdzonej 42,22 ha.

7. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożył M.W., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznaniu mu płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości. Pełnomocnik wskazał, że w okolicznościach sprawy nie sposób dopatrzeć się uchybień ze strony skarżącego, które uzasadniałyby częściowe nieuwzględnienie wniosku z dnia [...] maja 2012 r. Z oświadczeń o wystąpieniu szkody wynika bowiem, że zostały one złożone z zachowaniem 10-dniowego terminu określonego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.

Ponadto podał, że treść przedłożonych przez skarżącego oświadczeń dotyczących działek położonych w [...] w dniach od 1 sierpnia 2012 r. do 9 października 2012 r. wskazuje, iż na w/w działkach wystąpiły szkody wywołane nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci ich zalania. Podkreślenia wymaga, że na wskazanych działkach, na skutek intensywnych opadów deszczu oraz gradu przez wskazany okres utrzymywał się wysoki stan wody. Jakiegokolwiek rodzaju wykoszenia, a tym bardziej zebranie trawy były więc niemożliwe. Istniejący stan rzeczy spowodowany był natomiast warunkami pogodowymi, a zatem zależał od czynnika, na który skarżący nie miał żadnego wpływu. W treści w/w oświadczeń skarżący wskazał również dane świadków mogących potwierdzić prawdziwość powyższych faktów. Wszystkie oświadczenia złożone zostały w trakcie otwartego 10-cio dniowego terminu do zawiadomienia właściwego organu o wystąpieniu siły wyższej lub zdarzenia nadzwyczajnego uniemożliwiającego wykonania zobowiązania.

Poza tym podkreślił, że treść w/w rozporządzenia, jak i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 wyraźnie wskazuje, że intencją ustawodawcy jest łagodzenie negatywnych skutków związanych z wystąpieniem w trakcie realizacji planu pomocowego zdarzeń, na które beneficjenci płatności rolnośrodowiskowej nie mają żadnego wpływu, i skutków którego uniknąć nie mogą. Poza tym nawet gdyby uznać, że w niewielkim stopniu uczestnik postępowania nie wykonał zobowiązania rolnośrodowiskowego, to nie sposób zgodzić się z tezą, że może to być podstawa odmowy przyznania płatności w 100% w zakresie realizacji danego pakietu na tych działkach. Płatność powinna być w takiej sytuacji odpowiednio zmniejszona w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru jego skutków, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria.

8. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr

[...] Dyrektor Oddziału regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności omówił dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie, a następnie przywołał treść przepisów, mających jego zdaniem zastosowanie w sprawie, a w szczególności: art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, § 2 ust. 1, § 4 ust. 1 i 2, § 9 ust. 1, § 13 ust. 1 i 2a, § 27 ust. 1, § 30 ust. 1- 3 i § 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, art. 39 Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005, art. 26, art. 33 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, art. 10 ust. 2, art. 11 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011.

Dalej organ w sposób obszerny omówił sposób przeprowadzania kontroli oraz zasady korzystania z ortofotomap cyfrowych. Następnie dokonał stosownych obliczeń matematycznych i stwierdził, że w przypadku wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 zadeklarowanego przez M.W. do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, wobec prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, słusznie organ I instancji uwzględnił obszar 8,70 ha. Podobnie organ odwoławczy odniósł się do rozstrzygnięcia Kierownika Biura Powiatowego odnośnie działek zadeklarowanych przez skarżącego do płatności w ramach wariantu 5.1.

W opinii Dyrektora wnioskodawca w związku wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności nie był w stanie wykonać zadań wynikających z realizacji zobowiązania na działkach rolnych "AA", "AB", "D", "E", "G", "H", tym samym w roku 2012 nie realizował zobowiązania w tym zakresie. Jednocześnie odnosząc się do ustaleń organu I instancji, tzn. do tego, że tylko na części działek rolnych nie zostały wykonane zabiegi określone w wymogach dla poszczególnych wariantów załącznik nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego organ odwoławczy podkreślił, że płatność w programie rolno środowiskowym przyznawana jest do działki rolnej, tym samym nie ma dowolności podziału danej działki przez organ I i wypłacenia kwoty pomniejszonej tylko o część, która z uwagi na zalanie nie została wykoszona.

Słusznie zatem wskazał organ I instancji, że w związku z nie realizowaniem w roku 2012 zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach rolnych "AA", "AB", "D", "E", "G", "H" w odniesieniu do wariantu 5.1 Ochrona siedlisk łęgowych ptaków - NATURA 2000, płatność do wskazanych działek rolnych nie mogła zostać przyznana.

Odnosząc się do zarzutu odwołania nieuwzględnienia działania w sprawie siły wyższej, organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, kwestia okoliczności nadzwyczajnych czy kategorii siły wyższej uregulowana została w § 35 rozporządzenia krajowego oraz w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. W pierwszym ze wskazanych przepisów wymieniono określone kategorie okoliczności, z powodu wystąpienia których zwrot otrzymanej pomocy nie będzie wymagany (z uwagi na fakt, że program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, a określone zdarzenie może nastąpić w drugim bądź dalszych latach realizacji programu, gdy choćby płatność za jeden rok realizacji została wypłacona, a w gospodarstwie wystąpi brak możliwości kontynuacji programu). W przepisie unijnym natomiast, poza wskazaniem określonych kategorii, w przypadku wystąpienia których częściowy bądź pełny zwrot pomocy nie będzie wymagany przez państwo członkowskie, wskazano, że przypadki takie winny zostać zgłoszone organowi w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w których beneficjent bądź upoważniona przez niego osoba, będzie w stanie dokonać tych czynności. Organ podkreślił, że w żadnym z tych przepisów, w sytuacji gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności, nie ma mowy o możliwości przyznania pomocy w danym roku, a jedynie o braku konieczności zwrotu płatności już wypłaconych.

Na koniec organ II instancji wyjaśnił, że sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie nie można uznać za drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, ponieważ drobna niezgodność odnosi się do podstawowych wymagań, o którym mowa w § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, natomiast w przedmiotowej sprawie stwierdzono uchybienie dotyczące braku koszenia w terminie do 30 września oraz usunięcia ściętej biomasy w odpowiednim terminie, a ten przypadek został uregulowany przepisami § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które odnoszą się do uchybień w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów. Zgodnie z ust. 2 przedmiotowego przepisu wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. W załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego określono zaś, iż w przypadku niewykoszenia lub wykoszenia w nieodpowiednim terminie wysokość zmniejszenia wynosi 100%.

9. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję organu Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2014 r. złożył M.W., zarzucając w niej:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia wykonania zobowiązania, polegające na przyjęciu, iż pojęcie to odnosi się bezwarunkowo do wykonania całego zobowiązania, podczas gdy pojęcie to powinno odnosić się wyłącznie do obiektywnej możliwości jego wykonania,

2. naruszenie prawa materialnego, tj. § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie istnieje podstawa do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w całości, podczas gdy płatność ta mogła być co najwyżej zmniejszona według wartości określonej w załączniku 7 do w/w rozporządzenia.

Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że obiektywna niemożliwość wykonania części przyjętego dobrowolnie zobowiązania nie może rzutować na ocenę, czy rolnik w ogóle zobowiązanie wykonywał. Istotą powyższego założenia jest natomiast ogólnie przyjęty charakter siły wyższej. Pod pojęciem tym rozumie

się bowiem zjawisko, które powoduje różnorakie skutki, np. w postaci zwolnienia z odpowiedzialności. Zdaniem pełnomocnika nie ulega wątpliwości, że stwierdzone w toku kontroli dokonanej przez organ I instancji uchybienia związane są właśnie z czynnikami, na które skarżący nie miał żadnego wpływu. Brak możliwości wykoszenia okrywy roślinnej oraz usunięcia ściętej biomasy w terminie był przecież konsekwencją intensywnych opadów skutkujących zalaniem działek. Z kolei utrzymujący się stan wody uniemożliwił wjazd na teren działek. Faktem jest, że choć skarżący nie wykonał ciążących na nim obowiązków, to jednak nastąpiło to tylko i wyłącznie na skutek okoliczności, na które M.W. nie miał żadnego wpływu. Skarżący zrealizował jednak to zobowiązanie w takim zakresie, w jakim było to obiektywnie możliwe. W takim samym zakresie oceniana powinna być również okoliczność wykonania zobowiązania na potrzeby przyznania płatności na dany rok. Ocenie tej poddany być powinien ten jego zakres, który rolnik jest w stanie obiektywnie wykonać.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik podniósł, że organy obu instancji w sposób niewłaściwy zastosowały § 27 ust. 1 i 2 rolnośrodowiskowego. Zgodnie z treścią ust. 1 jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej 1) działek rolnych lub 2) zwierząt 3) stres buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie. W ust. 2 w/w przepisu wskazano jednak, że wysokość zmniejszeń płatności rolno środowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Przeprowadzona przez organ administracji kontrola wykazała błąd oznaczony kodem N12. Błąd ten opisany został jako niezłożenie w stogi ściętej biomasy na łące odpowiednim terminie lub nie usunięcie ściętej biomasy w odpowiednim terminie. Stwierdzone uchybienie dotyczyło działek rolnych oznaczonych symbolami "AA", "AB", "G" i "H". Z powyższego wynika, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w całości, a co najwyżej zaistniała przesłanka do jej procentowego zmniejszenia. Taką bowiem sankcję przewiduje załącznik nr 7 do w/w rozporządzenia.

Odnosząc się do błędu oznaczonych kodami N017, N018 i N019 pełnomocnik nie zgodził się z argumentacją, że odmowa przyznania płatności powinna być odnoszona do "działki rolnej" jako całości, a nie w sposób procentowy do powierzchni (tj. części tej działki), która faktycznie - z przyczyn niezależnych od M.W. - nie została wykoszona. Wykładnia przyjęta w zaskarżonej decyzji prowadzi natomiast do wykluczenia całej zadeklarowanej powierzchni bez względu na to w jakiej części doszło do niewykonania zobowiązania. W ocenie skarżącego należy rozróżnić pojęcie powierzchni działki zadeklarowanej we wniosku od powierzchni działek, na których stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów określonych w rozporządzeniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Zaskarżona decyzja (będąca trzecią z kolei w tej samej sprawie) dotyczy płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. przyznawanej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 r., do której mają zastosowanie powołane wyżej akty normatywne ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, rozporządzenie unijne nr 1698/2005 i nr 65/2011 oraz krajowe rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Zaznaczyć należy, że to ostatnie zostało uchylone przez § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 poz. 361) z dniem 15 marca 2013 r., jednakże § 46 tego rozporządzenia stanowi, że do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia mają zastosowanie przepisy poprzedniego aktu.

11. Przed przystąpieniem do rozważań poświęconych legalności kontrolowanej decyzji wskazać należy, że niesporne i zgodne z powołanymi przepisami było zmniejszenie płatności spowodowane ustaleniem różnicy między deklarowaną powierzchnią niektórych działek a powierzchnią rzeczywista obliczoną w toku kontroli przy pomocy urządzeń pomiarowych. Natomiast osią sporu jest zasadność zmniejszenia dokonanego w stosunku do działek "AA", "AB", "D", "E", "G" oraz "H" z powodu niezrealizowania, w opinii organu, zadań wynikających z realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W tej mierze śledząc tok argumentacji organu, podkreślić trzeba, że w bardzo długim postępowaniu (rozpoczętym w maju 2012 r.), stwierdzić można wiele niespójności. Mimo bardzo rozbudowanej argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, często nadmiernie zawiłej lub wręcz niezrozumiałej (momentami sprawiającej wrażenie kompilacji treści pochodzących z innych spraw), co stanowi istotę sporu i zarazem problemu, poświęcono niewiele miejsca. W decyzji ostatecznej mowa jest o tym, że niewykonanie zobowiązania rolnośrodowiskowego polega na niezrealizowaniu przez skarżącego zabiegów rolnych w stosunku do przedmiotowych działek i zarazem niewykazaniu okoliczności egzoneracyjnych wywołanych siłą wyższą. Organ konstatuje jedynie (bez dokładnej analizy prawnej), że skoro wnioskodawca w związku wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności nie był w stanie wykonać zadań wynikających z realizacji zobowiązania na działkach rolnych "AA", "AB", "D", "E", "G", "H", tym samym w roku 2012 nie realizował zobowiązania w tym zakresie. Zdaniem organu płatność w programie rolnośrodowiskowym przyznawana jest do działki rolnej, tym samym nie ma dowolności podziału danej działki i wypłacenia kwoty pomniejszonej tylko o część, która z uwagi na zalanie nie została wykoszona.

Jednocześnie organ wskazuje, że okoliczności egzoneracyjne nie zostały przez skarżącego wykazane, a dodatkowo powołuje się na instytucję "drobnej niezgodności", która z niniejszą sprawą nie ma żadnego związku. Wskazać również należy, że w decyzji poprzedniej (kasacyjnej, wydanej przez ten sam organ w dniu dnia [...] września 2013r. nr [...]) wskazano, że skarżący dochował należytej staranności i powiadomił Kierownika Biura Powiatowego o okolicznościach wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności z zachowaniem terminów oraz przedłożył stosowne dokumenty.

Już w tym zakresie (formalnym, argumentacyjnym) zaskarżona decyzja narusza zasady proceduralne (zasadę zaufania, art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.), zasadę informacji - art. 9 k.p.a.) oraz nie spełnia wymogów warsztatowych (art. 107 § 3 k.p.a.), znajdujących odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach.

12. Przechodząc do kwestii materialnoprawnych dotyczących przesłanek płatności rolnośrodowiskowej należy przede wszystkim zwrócić uwagę na charakter zobowiązania rolnośrodowiskowego. Podjęte przez skarżącego zobowiązania mają na celu poprawę środowiska naturalnego i terenów wiejskich. Jest to jeden z celów Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) wynikający z art. 4 ust. 1 pkt b rozporządzenia nr 1698/2005, którego instrumentami finansowymi są płatności rolnośrodowiskowe (art. 36 pkt a iv rozporządzenia nr 1698/2005).

Zgodnie z pkt 35 preambuły tego rozporządzenia płatności te służą wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w udzielaniu odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe. Powinny one dodatkowo zachęcać rolników i inne osoby gospodarujące gruntami do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną i poprawą stanu środowiska naturalnego, krajobrazu i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej. W tym kontekście, powinno zwrócić się szczególną uwagę na zachowanie zasobów genetycznych w rolnictwie.

Zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" płatności powinny pokrywać jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza właściwe normy obowiązkowe. To ostatnie stwierdzenie rozwija art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005, w którym wskazano, że płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie. Zatem podstawowym warunkiem przyznania płatności jest utrzymywanie przez rolnika stanu warunkującego przyznanie tej płatności. Celem programu płatności rolnośrodowiskowych jest bowiem nie tylko uzyskanie przez rolnika ekwiwalentu za utracone dochody, lecz przede wszystkim uzyskanie poprawy stanu środowiska.

Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy dalszej wykładni przepisów w sytuacjach konfliktowych, a mianowicie, gdy dochodzi do zderzenia się interesu rolnika, który nie wykonał zobowiązania rolnośrodowiskowego z powodu z siły wyżej albo innej wyjątkowej sytuacji, a mimo to domaga się płatności rolnośrodowiskowej, z brakiem osiągnięcia celu, jaki przyświeca programowi finansowanemu przez EFRROW, realizowanemu przy pomocy środków, jakimi są te płatności. W oparciu o ten kontekst funkcjonalny wskazuje się, że rozporządzenie nr 73/2009, jak też przyjęty do niego akt wykonawczy rozporządzenie nr 1122/2009 w ograniczonym zakresie znajdują zastosowanie również do pomocy w ramach systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, co dotyczy również art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowiącego, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Zgodnie z ust. 2 art. 75 tego rozporządzenia przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. Przewidziane art. 31 przypadki działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności - do celów niniejszego rozporządzenia - są uznawane przez właściwy organ między innymi w przypadku poważnej klęski żywiołowej w dużym stopniu dotykającej grunty rolne gospodarstwa (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2013 r., II GSK 405/12, dostępny w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA).

13. Zaważyć jednak należy, że wskazany wyrok NSA dotyczył płatności rolnośrodowiskowej za 2010 r. finansowanej z Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, do której ma zastosowanie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809).

Natomiast niniejsza sprawa dotyczy płatności rolnośrodowiskowej za rok 2012 r. finansowanej ze środków EFRROW określonych w art. 36 pkt a ppkt iv rozporządzenia nr 1698/2005. Zasady stosowania rozporządzenia nr 1122/2009 r. w odniesieniu do płatności wynikających z rozporządzenia nr 1698/2005 zostały określone w rozporządzeniu nr 65/2011, które zgodnie z art. 35 ust. 2 stosuje się od dnia 1 stycznia 2011 r. W myśl art. 7 ust.1 rozporządzenia nr 65/2011 do celów niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio art. 2 akapit drugi pkt 1, 10 i 20, art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 12, 14, 16 i 20, art. 25 ust. 1 akapit drugi, art. 73, 74 i 82 rozporządzenia (WE) Nr 1122/2009. W odniesieniu do środków, o których mowa w art. 36 lit. b) ppkt (iii), (iv) i (v) rozporządzenia nr 1698/2005, państwa członkowskie mogą jednak ustanowić odpowiednie systemy alternatywne, aby jednoznacznie określać grunty objęte wsparciem. Wśród wymienionych w art. 7 ust.1 przepisów nie ma odesłania do art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 r. oznacza to, że przepis ten nie ma zastosowania do płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. Podkreślić ponadto należy, że wprawdzie rozporządzenie nr 1698/2005 zawiera uregulowania, które uzależniają przyznanie płatności (redukcja albo wykluczenie z płatności) od możliwości przypisania odpowiedzialności beneficjentowi za działania lub zaniechania, jednakże nie dotyczą one niewykonywania zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz nieprzestrzegania w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia nr 73/2009 (art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 a rozporządzenia nr 1698/2005).

W kontekście powyższych przepisów unijnych realizacja zobowiązań rolnośrodowiskowych w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego polega na ich rzeczywistym wykonaniu. Stąd mając na uwadze powyższe oraz cele płatności rolnośrodowiskowej stwierdzić należy, iż jeżeli na skutek siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych rolnik nie może wykonać w danym roku zadań z tytułu podjętych zobowiązań, nie przyznaje się mu w danym roku płatności rolnośrodowiskowej, gdyż nie poniósł żadnych kosztów ani nie utracił dodatkowych dochodów w wyniku braku możliwości wywiązania się z podjętego zobowiązania. Pogląd przyjęty przez niniejszy skład jest tu zbieżny ze stanowiskiem wyrażonym w wyrokach WSA w Szczecinie z dnia 7 listopada 2012 r., I SA/Sz 668/12, WSA we Wrocławiu z dnia 10 października 2013 r., III SA/Wr 488/13 oraz WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 października 2014 r., II SA/Go 658/14; dostępnych w powołanej wyżej bazie orzeczeń).

14. Mimo, że badanie wpływu wystąpienia siły wyższej na możliwość realizacji zobowiązania nie wiąże się bezpośrednio z przesłankami przyznania płatności rolnośrodowiskowej nie przekreślało to definitywnie możliwości przyznania takiej płatności. Zasada, że płatność w programie rolnośrodowiskowym przyznawana jest do działki rolnej, a tym samym nie ma dowolności "podziału" danej działki i wypłacenia należności w wysokości pomniejszonej tylko o część, która z uwagi na działanie siły wyższej nie została właściwie zagospodarowana (w tym przypadku wykoszona) nie wynika z treści prawa materialnego. Mianowicie przepisy § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowią, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych lub 2) zwierząt 3) stref buforowych - w stosunku, do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, została określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W odniesieniu do programu "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków" (Wariant 4.1) oraz "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków" (wariant 5.1.) rozporządzenie to przewiduje mechanizm stosunkowego zmniejszania płatności (od 10 do 100 %), w zależności od wielkości pozostawionej nieskoszonej powierzchni (np. gdy rolnik pozostawił więcej niż 10 %, a mniej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki płatności podlega zmniejszeniu o 30 % - tabela 5).

W przypadku gdy następuje niewykonanie zobowiązania zadaniem organu jest wyjaśnienie stanu faktycznego na każdej z działek objętych programem rolnośrodowiskowym w aspekcie tego na czym polega dane niewykonanie i jaki jest jego zakres obszarowy na poszczególnych działkach objętych programem, a następnie dokonanie kwalifikacji stanu faktycznego w odniesieniu do przesłanek prawnomaterialnych przewidzianych w tabelach powołanego załącznika. Stanu tego organ nie ustalił i nie rozważył przyjmując a limine błędnie, niedopuszczalność stosunkowego zmniejszenia płatności.

15. Mając na uwadze omówione wyżej naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały (w odniesieniu do prawa materialnego) lub mogły mieć istotny wpływ (w odniesieniu do prawa procesowego) na rozstrzygnięcie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, jako obarczoną tymi samymi wadami (art. 135 p.p.s.a.), orzekając jednocześnie o wykonalności uchylonego aktu (art. 152 p.p.s.a.) oraz należnych skarżącemu kosztach postępowania (art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają ustaleń co do zakresu niewykonania zobowiązań środowiskowych przez pryzmat uregulowań wynikających z § 27 ust. 1 i 2 pod kątem kwalifikacji zmniejszeń przewidzianych w załączniku nr 7 do tego rozporządzenia.