Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 600/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1i ust 1b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia WSA Janina Guść (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2020 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia 17 lutego 2020 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 17 kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 17 lutego 2020 r. o odmowie przyznania T. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad M. W..

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

T. W. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – matką M. W..

Wójt Gminy S. decyzją z 17 lutego 2020 r. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia.

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał m.in. art. 104 i art. 127a ustawy z dnia 14 wczerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwaną dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 2a, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111, powoływanej dalej jako "u.ś.r." lub "ustawa").

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że matka wnioskodawcy M. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoisprawności. Niepełnosprawność ta istnieje od 68-go roku życia. Zatem w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ niepełnosprawność powstała po 25 roku życia.

Zdaniem organu, powołana powyżej okoliczność stanowi przeszkodę w przyznaniu wnioskowanego świadczenia niezależnie od wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 28/13, orzekającego o częściowej niekonstytucyjności wprowadzadzonego do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności jako przesłanki, od której uzależniono uzyskanie świadczenia rodzinnego, bowiem kryterium te nie zostało usunięte z ustawy.

Niezależnie od powyższego, organ pierwszej instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. rezygnacja z zatrudnienia warunkującej możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia 28 lutego 2019 r., zaś wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został przez niego złożony 19 grudnia 2019 r. Ponadto, od 1 kwietnia 2019 r. wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w W..

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Wójta Gminy S. T. W. wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osoba niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Zarzucił również organowi naruszenie art. 7 oraz 190 ust. 1 Konstytucji RP, a także naruszenie art. 6 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania skarżący, odnosząc się do braku spełnienia przez niego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia warunkującej możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podniósł że 28 lutego 2019 r. nie zrezygnował z zatrudnienia. Jego umowa o pracę wygasła, a pracodawca nie wyraził woli jej przedłużenia. Będąc zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. od 1 marca 2019 r. deklaruje gotowośc do podjęcia pracy, z której zrezygnuje z uwagi na konieczność opieki nad matką. Wiąże się to z pozbawieniem go prawa do zasiłku dla bezrobotnych, co pogorszy jego sytuację materialną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, decyzją z 17 kwietnia 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z przedstawionych przez organ pierwszej instancji akt sprawy wynika, że T. W. swoją aktywność zawodową zakończył w dniu 28 lutego 2019 r. Od tamtej pory nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką M. W., która z uwagi na pogarszający się stan zdrowia takiej stałej opieki i pomocy innej osoby bezwzględnie wymaga. W aktach sprawy znajdują się szczegółowe ustalenia dotyczące zakresu czynności wykonywanych przez wnioskodawcę w podczas opieki nad matką, zawarte w oświadczeniu wnioskodawcy oraz potwierdzone w przeprowadzonym 28 stycznia 2020 r. rodzinnym wywiadzie środowiskowym.

Zdaniem SKO wszystkie te okoliczności sprawowania opieki zostały w sposób niewątpliwy ustalone i potwierdzone w zgromadzonym materiale dowodowym.

Ponadto, w ocenie SKO, z akt sprawy wynika także, że zaistniał związek pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawcę, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką wnioskodawcy. Sytuacji tej nie zmieniła okoliczność zarejestrowania wnioskodawcy w powiatowym urzędzie pracy, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 6 u.ś.r. zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego, nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem T. W. wykazał, że na skutek pogarszającego się stanu zdrowia niepełnosprawnej matki zmuszony był najpierw zrezygnować z prowadzonej działalności gospodarczej, pracował na pół etatu godząc pracę z opieką, ale w chwili obecnej niepełnosprawna M. W. wymaga stałej opieki i niemożliwym jest jednoczesne zajmowanie się matką i wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nadto, T. W. jest jedynym dzieckiem M. W., której małżonek nie żyje. Matka mieszka obecnie razem z rodziną wnioskodawcy. Zatem kwestie powyższe, w ocenie SKO, nie wymagają dodatkowego wyjaśniania.

Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, w kwestii wniosku T. W. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w świetle obowiązującej treści przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ pierwszej instancji zobligowany był do wydania decyzji odmownej.

SKO podzieliło w tym zakresie stanowisko Wójta, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., wskazując, że niepełnosprawność matki wnioskodawcy ur. 18 marca 1940 r. istnieje od 2008 r., a tym samym powstała już po ukończeniu przez nią 25 roku życia.

Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, organ odwoławczy wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok Trybunału nie oznacza jednak usunięcia tego kryterium z ustawy. Nie stanowi również podstawy do uchylenia tych decyzji, które już przyznały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Wykonanie wyroku Trybunału wymaga podjęcia niezbędnych oraz niezwłocznych działań ustawodawczych prowadzących do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Trybunał w swoim wyroku nie przesądził, jaki model ustalania świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć. To oznacza, że ustawodawca ma w tej kwestii pewien margines swobody. Powinien wszakże uwzględnić zarówno możliwości finansowania świadczeń z budżetu państwa, jak również uszanować poprawnie nabyte prawa osób, które korzystają obecnie ze świadczeń w zaufaniu do państwa. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Skutkiem wejścia w życie tego wyroku nie jest jednak ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych.

T. W. w złożonej skardze, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium Odwoławczego [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S., a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:

1) prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego bezpośrednie zastosowanie bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6 k.p.a. poprzez opracie orzeczenia na przepisie art. 17 ust. 1b u.ś.r., który utracił moc na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy istniała przesłanka do jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jak wynika z akt sprawy skarżący 19 grudnia 2019 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Matka skarżącego – M. W. (ur. [...] 1940 r.), legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym 13 2013 r. Z orzeczenia tego wynika, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 24 stycznia 2013 r., a niepełnosprawność istnieje od 2008 r. (68-go roku życia). Z wydanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika ponadto, że M. W. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Po rozstrzygnięciu wyżej omówianej kwestii rozważyć należało, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącego) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej (matki), która pozostaje pod jego opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18-go lub 25-go roku życia w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; publ. OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18- go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25-go roku życia.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art.17 ust. 1b - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć także należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

W sytuacji gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmieniał sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności uchylenia decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16, oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, cytowany powyżej wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, wyrok WSA w Gdańsku z 16 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 51/17). Sąd nie podziela tym samym poglądu wyrażonego w innych orzeczeniach, w których przyjęto, że wejście w życie przedmiotowego wyroku Trybunału nie ma wpływu na kształt obowiązujących przepisów, z uwagi na zawarte w jego uzasadnieniu wyjaśnienia (np. wyrok WSA w Gliwicach z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1085/14, wyrok WSA w Białymstoku z 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 464/15).

Wskazać nadto należy, że organ odwoławczy prawidłowo zakwestionował stanowisko organu pierwszej instancji, że posiadanie przez skarżacego statusu osoby bezrobotnej wyklucza zaistnienie przesłanki warunkującej możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielegnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wyraźnie stanowi o tym art. 17 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo Sąd zauważa, odnosząc się do argumentacji organu pierwszej instancji, że skarżący nie spełnienia przesłanki pozytywnej warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. (rezygnacja z zatrudnienia), bowiem zrezygnował z zatrudnienia 28 lutego 2019 r., a wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył 19 grudnia 2019 r., iż kategoryczne twierdzenie organu pierwszej instancji w powyższym zakresie nie może być uznane za prawidłowe i nie da się go wyprowadzić ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ pierwszej instancji zbagatelizował konieczność dokonania oceny zebranych w sprawie dowodów w ich wzajemnym powiązaniu i całokształcie, skupiając się wyłącznie na czasie ustania zatrudnienia skarżącego. Wbrew przekonaniu organu fakt, że skarżący od lutego 2019 r. nie był nigdzie zatrudniona nie może być uznany za rozstrzygający o braku związku pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką, a niemożnością podjęcia przez niego zatrudnienia. Wyraźnego podkreślenia wymaga bowiem, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie T. W. złożył zaś wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w grudniu 2019 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji uwzględni stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał za niezgodną z Konstytucją RP, a także stanowisko Sądu w zakresie interpretacji art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 6 u.ś.r.

Sąd na podstawie art. 209 p.p.s.a.oddalił wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania. Skarżący w niniejszej sprawie był bowiem zwolniony z kosztów sądowych, a nie wykazał on faktu poniesienia jakichkolwiek innych kosztów postępowania.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).