Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 131/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 136 ust. 1 i ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216 ust. 1, art. 229
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 września 2021 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej S.M. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.

Decyzję poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu;

Wnioskiem z dnia 19 lipca 2019 r. S.M. (dalej: "skarżąca") zwróciła do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości położonych w [...], przejętych od jej matki E. [...] na rzecz Skarbu Państwa, odpowiadających częściom działek oznaczonych aktualnie nr ew. 206/13, 208/3, 210/4, 346/2 i 58/33. W dniu 28 października 2019 r. skarżąca złożyła w siedzibie organu oświadczenie do protokołu, że wycofuje wniosek o zwrot nieruchomości w stosunku do parcel zbytych aktem notarialnym z dnia [...] marca 1964 r. rep. A nr [...], tj. nieruchomości objętej Lwh [...] oraz parceli l.kat. 444/405. Sprecyzowała natomiast żądanie zwrotu jako dotyczące "udziału należnego jej po E.P.".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.", umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości, oznaczonych jako:

1. niewydzielona część działki nr 346/2 o pow. 6.9719 ha, w obr. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym spółki z o.o.,

2. niewydzielone części działki nr 206/10 o pow. 0.2948 ha, działki nr 206/3 o pow. 0.0217 ha oraz działki nr 206/9 o pow. 0.0433ha w obr. [...], stanowiących własność Skarbu Państwa, w wieczystym użytkowaniu spółki jawnej,

3. niewydzielone części działki nr 209 o pow. 0.1367ha i działki nr 210/4 o pow. 1.2696 ha w obr. [...], stanowiących własność spółki z o.o. spółka komandytowa,

4. niewydzielona część działki nr 208/3 o pow. 0.6388 ha, w obr. [...], stanowiącej własność osób fizycznych,

5. niewydzielona część działki nr 207 o pow. 0.2049 ha, w obr. [...], stanowiącej własność spółki jawnej,

6. niewydzielona część działki nr 208/2 o pow. 0.4572 ha, w obr. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki Akcyjnej,

7. niewydzielona część działki nr 208/7 o pow. 0.4059ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, w wieczystym użytkowaniu osoby fizycznej,

8. niewydzielona część działki nr 206/13 o pow. 0.5364 ha obr. [...], stanowiącej własność spółki jawnej,

9. niewydzielona część działki nr 208/5 o pow. 0.0013 ha, w obr. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Spółki z o.o. spółki komandytowej,

10. działka nr 203 o pow. 0.1551 ha obr. [...], stanowiąca własność osób fizycznych,

11. działka nr 205 o pow. 0.2072 ha obr. [...], stanowiąca własność osób fizycznych,

12. działka nr 58/53 o pow. 0.0314 ha obr. [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w [...].

Jako podstawy decyzji oprócz przepisu art. 105 § 1 k.p.a. Prezydent podał także art. 136 ust. 3, art. 142 i art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 z późn. zm.) – dalej "u.g.n.". Organ I instancji w uzasadnieniu z kolei podał, że skoro wskazane wyżej działki nie stanowią własności Skarbu Państwa lub ustanowiono na nich prawo użytkowania wieczystego, to stosownie do art. 229 u.g.n., wniosek o ich zwrot nie mógł zostać uwzględniony. Według organu w odniesieniu zaś do działek nr 203, 205 i 58/53 postępowanie podlegało umorzeniu w związku z modyfikacją żądania dokonaną przez skarżącą.

Na skutek odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...] i umorzył w całości postępowanie organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że stosownie do postanowień u.g.n., zwrotowi podlegają jedynie nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, na których nie ustanowiono przed 1 stycznia 1998 r. prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. Powyższe oznacza, że w opisywanej sprawie nie ma znaczenia czy przesłanki zwrotowe dotyczące działek objętych wnioskiem występują, czy nie, gdyż do zwrotu w żadnym razie dojść nie może. W odniesieniu zaś do działki nr 58/53 Wojewoda podniósł, że stanowi ona fragment pasa drogowego ul. [...], będącej drogą publiczną, co w konsekwencji również wyklucza możliwość zwrotu tej nieruchomości. Organ odwoławczy zauważył, że w stosunku do części działek postępowanie nie powinno być w ogóle prowadzone, gdyż nie były przedmiotem wniosku. Niemniej samo rozstrzygnięcie organu I instancji uznać należało za zasadne, co w konsekwencji obligowało do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia w całości postepowania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, S.M. wniosła o poddanie kontroli Sądu zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Skarżąca podniosła, że wywłaszczone grunty nie zostały zagospodarowane zgodnie z przeznaczeniem, wobec czego skarżąca jako spadkobierca wywłaszczonego poprzedniego właściciela winna otrzymać należną rekompensatę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) – dalej: "P.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Zaznaczyć należy, że opisana wyżej kontrola odbywa się w określonej kolejności. Najpierw Sąd bada czy decyzja nie jest dotknięta którąś z wad obligujących do stwierdzenia jej nieważności, następnie – czy naruszono przepisy postępowania w sposób, o którym mowa wyżej, a dopiero na końcu, w razie gdy opisanych wcześniej naruszeń nie stwierdzi, można zbadać ewentualne naruszenia prawa materialnego.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zss⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zaznaczyć przy tym należy, że rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, za wyjątkiem braku możliwości ustnego przedstawienia przez stronę swojego stanowiska i samego udziału stron w takim posiedzeniu, nie wpływa w jakikolwiek sposób na zakres i tryb kontroli przeprowadzanej przez Sąd.

Strony miały możliwość przedstawienia swojej argumentacji i ewentualnych zarzutów na piśmie, o czym zostały poinformowane w treści zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 maja 2021 r., którego odpis został im doręczony.

Po zbadaniu sprawy w przedstawionych wcześniej aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie lecz z przyczyn innych niż w niej podniesione. Stwierdzone bowiem naruszenia prawa procesowego nie pozwalają na pełną kontrolę decyzji.

Już na wstępie zauważyć należy, że akta I instancji zostały Sądowi przedstawione w stanie, w którym nie można mieć żadnej pewności czy są kompletne. Do teczki włożono bowiem luzem pisma, dokumenty i kserokopie. W żaden sposób ich nie połączono, nie zostały także ponumerowane.

Z przedstawionych w takiej postaci akt wynika, że wnioskiem z dnia 19 lipca 2019 r. skarżąca zwróciła się o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa lub wypłatę stosownego odszkodowania. Wskazała, że jej wniosek dotyczy "w szczególności części działek nr ew. 206/13, 208/3, 210/4, 346/2 oraz działki nr 58/53 obr. [...] przejętych pod poszerzenie ul. [...] i niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia".

Po wezwaniu przez organ i pouczeniu, co nastąpiło w piśmie z 15 października 2019 r., skarżąca oświadczyła, że wycofuje wniosek o zwrot nieruchomości objętych aktem notarialnym z dnia [...] marca 1964 r., Rep. A nr [...], tj. objętych lwh [....] oraz dawnej parceli l. kat. 444/405, a także, że domaga się zwrotu należnego jej udziału po E.P.

Z odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2019 r., sygn. akt [...] wynika, że skarżąca jest spadkobierczynią E.P. w ½ części. W aktualnym stanie prawnym, będącym konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt SK 26/14 (Dz.U. z 2015 r., poz. 1039) nie budzi wątpliwości, że możliwe jest domaganie się zwrotu udziału we współwłasności nieruchomości. Przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. został bowiem dostosowany do konstytucyjnych wymogów.

Do pierwotnego wniosku o zwrot skarżąca załączyła kserokopie 3 wypisów aktów notarialnych, z czego ta wykonana z aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1974 r. jest praktycznie nieczytelna. Organy nie dokonały analizy treści zapisów obydwu ostatecznie związanych z wnioskiem umów, stąd Sąd nie jest w stanie w ogóle skontrolować ustaleń czy akty: z dnia [...] lutego 1974 r. (nr Rep. A nieczytelny) oraz z dnia [...] marca 1963 r. Rep [...] z 1964 r. zostały sporządzone w ramach przewidzianej ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) procedury wywłaszczenia. O ile treść ww aktu z 1974 r. jest dla Sądu zupełnie nieczytelna, to z treści kopii wypisu aktu z dnia [...] marca 1964 r. nic takiego nie wynika. Jest to umowa sprzedaży zawarta pomiędzy E.P. a osobami reprezentującymi [...] (Skarb Państwa - zgodnie z obowiązującą wówczas zasadą jednolitości własności państwowej). Tymczasem w świetle art. 216 ust. 1 u.g.n. przy rozpatrzeniu zgłoszonego roszczenia o zwrot nieruchomości (czy udziału we współwłasności) najpierw należy ustalić, czy objęte wnioskiem nieruchomości w ogóle zostały przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie - w tym wypadku – ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ani z decyzji organu I, ani II instancji nie wynika ta kluczowa okoliczność, co już narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Jak wynika z decyzji Prezydenta, mimo że przepis art. 229 u.g.n. nie został przywołany "w główce" decyzji z [...] sierpnia 2020 r., to w odniesieniu do części działek ewid. Nr 346/2, 206/10, 206/3, 206/9, 209, 210/4, 208/3, 207, 208/2, 208/7, 208/13 i 208/5 w obr. [...] był on podstawą umorzenia postępowania. Według zaś uzasadnienia decyzji organu odwoławczego przepis ten miał zastosowanie do działek nr 208/3 i nr 346/2 w obr. [....]. Co do działek nr 206/13 i nr 210/4 o bezprzedmiotowości postępowania miał świadczyć fakt, że aktualnie są one własnością Spółki jawnej i Spółki z o.o. spółki komandytowej. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14. Według Wojewody nie ma znaczenia czy przesłanki zwrotowe zachodzą, czy też nie, bo do zwrotu w takiej sytuacji dojść nie może i jest to zdaniem organu także sytuacja, w której brak roszczenia, które mogłoby zostać uwzględnione. Tymczasem brak możliwości uwzględnienia roszczenia nie jest tożsamy z bezprzedmiotowością postępowania lecz stanowi podstawę ewentualnej decyzji odmownej.

Co do działki nr ewid. 58/53 w obr. [...] Wojewoda ustalił, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wypisem z rejestru gruntów, stanowi ona własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w [...]. Działka ta stanowić ma fragment pasa drogowego ulicy [...] w [...], będącej stosownie do treści art. 2a ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (Dz.U. z 2004 r., Nr 24, poz. 2086) drogą publiczną.

Sąd zauważa, że mimo, iż w toku postępowania odwoławczego organ pozyskał dowód w postaci decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] o ustanowieniu zarządu trwałego m.in. na tej nieruchomości oraz mapy z naniesionym pasem drogowym, to nie te dowody ani wskazana w treści decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stały się podstawą dokonanych ustaleń. Tymczasem z przywołanego przez organ wypisu z rejestru gruntów (jako dowodu) wynika jedynie, że działka nr 58/53 położona w [...] w obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa, pozostaje w trwałym zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w [...] i została oznaczona jako użytek symbolem "dr". Ujęto tam także powierzchnię tej działki i jaką księgą wieczystą jest ona objęta. W ocenie Sądu jest to uchybienie przepisom postępowania, a to art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. Brak jakiejkolwiek oceny dowodów i czynienie ustaleń, które nie wynikają z treści przywołanych dokumentów jest uchybieniem, które w oczywisty sposób mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Podkreślić należy, że zakres koniecznych w sprawie ustaleń faktycznych zawsze wynika z normy prawnej, która jest podstawą decyzji.

Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Z ust. 2 tej normy prawnej wynika, że w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części. Według art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część m(ust. 2).

Z kolei w art. 229 u.g.n. ustawodawca wyłączył roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Jak się zgodnie podkreśla w doktrynie i orzecznictwie, dla przyjęcia, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, niezbędne jest łączne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze wywłaszczona nieruchomość musi zostać sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego. Po drugie – sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego musi nastąpić przed 1 stycznia 1998 r. Po trzecie zaś prawo własności lub użytkowanie wieczyste musi zostać przed tą datą ujawnione w księdze wieczystej (zob. m.in. uzasadnienia wyroków WSA w Poznaniu z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Po 93/21, WSA w Białymstoku z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 151/21 – wszystkie orzeczenia dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl, a także Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany – Ewa Bończak – Kucharczyk – Lex/el 2021 – komentarz do art. 229). Uwzględnić przy tym także należy, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z 2019 r., poz. 2204 z późn. zm.), wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Według art. 75 § 1 k.p.a. to dokumenty urzędowe sporządzone w przewidzianej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Tymczasem Wojewoda po przedstawieniu treści art. 229 u.g.n. i przesłanek zwrotu nieruchomości oraz przywołaniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r. nr I OSP 3/14 stwierdził, że:

- działka nr ewid. 208/3 stanowi własność Skarbu Państwa w wieczystym użytkowaniu A.W. i K.S. na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej,

- działka nr 346/2 stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Zakładu [...] Spółki z o.o.,

- działka nr ewid. 206/13 stanowi własność Firmy [...] Spółki jawnej,

- działka nr ewid. 210/4 stanowi własność [...] Spółki z o.o. spółki komandytowej,

- z kolei działka nr ewid. 58/53 stanowi własność Skarbu Państwa i ustanowiono na niej trwały zarząd Miejskiego Zarządu Dróg w [...]. Działka ta znajduje się w pasie drogowym ulicy [...].

Trzeba odróżnić niemożność uwzględnienia roszczenia o zwrot nieruchomości czy o zwrot udziału we współwłasności nieruchomości z tego powodu, że stanowi ona własność osoby trzeciej lub została oddana w użytkowanie wieczyste takiej osobie od sytuacji, gdy roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje z mocy art. 229 u.g.n. Tylko w tym drugim wypadku można przyjąć bezprzedmiotowość postępowania, które już zostało wszczęte. W pierwszym natomiast, zgodnie zresztą z powoływaną uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14, taka sytuacja może być podstawą odmowy zwrotu nieruchomości. To zaś oznacza, że sprawa jest rozpatrywana merytorycznie, ale roszczenie nie może zostać uwzględnione. Przede wszystkim jednak należy ustalić czy w świetle art. 229 u.g.n. roszczenie przysługuje w odniesieniu do każdej z działek objętych wnioskiem a dopiero w razie ustalenia, że tak ale nie może zostać uwzględnione, orzec merytorycznie w wyżej wskazany sposób.

Podstawowym jednakże mankamentem w sprawie był brak ustaleń czy nieruchomości wskazane we wniosku w ogóle zostały wywłaszczone w trybie wcześniej przywołanej ustawy.

Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Brak tych podstawowych ustaleń dyskwalifikuje decyzje organów obydwu instancji, bo powoduje, że wymykają się one spod kontroli Sądu. Dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może dać podstawy do umorzenia postępowania albo merytorycznego jej rozstrzygnięcia stosownie do wyniku ustaleń. Oprócz naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 organ II instancji naruszył także w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 k.p.a. Przy takich uchybieniach nie można stwierdzić, że jest to naruszenie przepisów postępowania, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bo decyzja wymyka się spod kontroli Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 P.p.s.a.

W ponownym postępowaniu organ ustali czy nieruchomości objęte wnioskiem zostały zakupione w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w dalszej kolejności, w razie pozytywnego ustalenia w tym zakresie, ustali wskazane przez Sąd okoliczności z art. 229 u.g.n. w oparciu o zapisy w księgach wieczystych a gdyby się okazało, że roszczenie o zwrot co do niektórych z nich nie może zostać uwzględnione w tym także z tego powodu, że nieruchomość jest położona w pasie drogowym, merytorycznie rozpozna żądanie wniosku, wskazując na jakich dowodach zostały oparte ustalenia faktyczne i przedstawiając ocenę zebranych dowodów. Przede wszystkim zaś ustali jakie działki są przedmiotem postępowania i kto jest stroną postępowania. Gromadzenie w aktach wypisów z rejestru gruntów, które nie mają żadnego związku ze sprawą, której granice zakreśla wniosek strony, biorąc pod uwagę, że są to dokumenty zawierające dane osobowe, wobec obowiązujących w tym zakresie przepisów związanych z ich ochroną, jest bezpodstawne i bezprawne. Organy zważą przy tym czy przy dokonywaniu ustaleń co do daty sprzedaży nieruchomości osobom trzecim czy oddania ich w wieczyste użytkowanie, wreszcie daty złożenia wniosku o wpis i samego wpisu możliwe i celowe jest opieranie się wyłącznie na dokumentach prywatnych załączonych do wniosku. Organ I instancji uporządkuje zaś akta w sposób dający pewność co do ich kompletności.

Wobec zarzutów skarżącej o skierowaniu sprawy na niewłaściwe tory i "zadośćuczynieniu krzywdy komunistycznej" w pierwszej jednak kolejności organ wyjaśni też jakie ostatecznie są żądania skarżącej.