Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 623/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 97 §1 pkt 4, art.97 §2, art. 100 §1 - 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2010r. sprawy ze skargi H.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza J. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K na rzecz skarżącej H.S. kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

H.S. pismem z dnia 28 grudnia 2000r. wniosła o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki oznaczonej nr [...] (obecnie [...]) w udziale do powierzchni 0,169 ha. Wniosek o przekształcenie dotyczył nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie wieczyste wraz ze sprzedażą na odrębną własność lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku położonym w J. ul. M. [...], będącym częścią składową w/w działki.

W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, iż w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla nieruchomości położonej w J. ul. M. dz. nr [...], arkusz mapy [...] jako właściciele figurują osoby fizyczne, a w dziale III istnieje ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem, polegającej na tym, iż Skarb Państwa utracił prawo własności przedmiotowej nieruchomości, a uprzednio oddał ułamkową jej część w użytkowanie wieczyste (sprzedając jednocześnie lokal mieszkalny). Natomiast w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla lokalu mieszkalnego położonego w J. ul. M. [...] istnieje wpis o przysługującym właścicielce tego lokalu prawie użytkowania wieczystego udziału wynoszącego 19/1000 części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...].

Mając powyższe na uwadze, Burmistrz J. postanowieniem z dnia [...] listopada 2002r. nr [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa,) zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntowej oznaczonej nr działki [...] w udziale do powierzchni 0,0169 ha, dla której urządzona jest księga wieczysta KW nr [...].

H.S. reprezentowana przez J.K. pismem z dnia [...].01.2010r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z zażaleniem na bezczynność organu. Samorządowe kolegium Odwoławcze w K po rozpoznaniu powyższego zażalenia wyznaczyło Burmistrzowi J. termin rozpoznania sprawy.

W związku z powyższym, Burmistrz J. mając na względzie, iż postępowanie przed sądem w sprawie związanej z własnością przedmiotowej działki nigdy nie zostało podjęte, postanowieniem z dnia [...] marca 2010r. nr [...] - działając na podstawie art. 97 §2 kpa - podjął postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w J przy ul. M , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w udziale do pow. 0,0169 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...].

H.S., reprezentowana przez J.K. wniosła zażalenie od powyższego postanowienia, wskazując na fakt, iż organ podejmuje postępowanie, gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie. Tymczasem kwestia zagadnienia wstępnego, jakim jest sądowe rozstrzygnięcie w sprawie własności gruntu, nie została rozstrzygnięta. W związku z powyższym, załatwienie sprawy na obecnym etapie powinno polegać na podjęciu przez Burmistrza J. czynności z art. 100 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania powstaje nie tylko wówczas, gdy ustępuje przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, ale także w chwili stwierdzenia przez organ nieistnienia przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, iż nieruchomość położona przy ul. M nr [...] zabudowana budynkiem mieszkalnym, w którym mieści się sprzedany H.S. na odrębną własność lokal mieszkalny, została wydana właścicielom D.R. i P.S. Mając zatem na uwadze fakt, iż zgodnie z ustawą z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności może wydać organ jedynie w przypadku, gdy nieruchomość stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego, zasadnym było podjęcie postępowania i wydanie decyzji kończącej sprawę na drodze administracyjnej.

H.S. reprezentowana przez radcę prawnego G.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której wniosła o uchylenie lub stwierdzenie nieważności postanowień organów I i II instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w kwocie [...] zł, w tym wynagrodzenie pełnomocnika [...] zł. (3 x stawka minimalna), kosztów sądowych – wpisu 100 zł. oraz kosztów udzielonego pełnomocnictwa – opłaty skarbowej 17 zł. Zdaniem wnoszącej skargę, organy obu instancji niewłaściwie uznały, iż ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, czym naruszyły dyspozycję art. 97 §2 kpa. W skardze podniesiono również, iż załatwienie sprawy na obecnym etapie polegać powinno na podjęciu przez Burmistrza J czynności z art. 100 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie jest ocena postanowień organów I i II instancji w przedmiocie podjęcia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w J. przy ul. M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w udziale do pow. 0,0169 ha. Jak wynika z akt sprawy, podstawą zawieszenia postępowania była niezgodność księgi wieczystej gruntowej KW [...] (obecnie [...]) i lokalowej nr [...] prowadzonej dla lokalu mieszkalnego położonego w J. ul. M. [...]. Stan ten nastąpił w wyniku sprzedaży H.S. w dniu 21 maja 1990r. mieszkania z prawem wieczystego użytkowania gruntu i następnie wydania nieruchomości gruntowej D.R. i P.S. Organy administracyjne, mając na względzie fakt, iż Skarb Państwa nie jest już właścicielem nieruchomości gruntowej, stwierdziły brak przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowanie.

Spór dotyczy tego, czy zaistniały przyczyny podjęcia postępowania.

Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organów administracyjnych, w przedmiotowej sprawie nie ustała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa. Podstawą do wszczęcia przedmiotowego postępowania był bowiem wniosek H.S. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki oznaczonej nr [...] (obecnie [...]) w udziale do powierzchni 0,169 ha. W księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla lokalu mieszkalnego położonego w J. ul. M. [...] istnieje wpis o przysługującym właścicielce tego lokalu prawie użytkowania wieczystego w udziale w nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] (obecnie [...]). Powyższy wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla lokalu mieszkalnego co do stanu prawnego dotyczącego nieruchomości oznaczonej obecnie nr [...] jest niezgodny ze stanem prawnym wynikającym z KW nr [...] prowadzonej dla tej nieruchomości gruntowej, co jest w niniejszej sprawie bezsporne i jednoznacznie wynika z akt sprawy.

Dodać należy, iż wpis w księdze wieczystej prawa własności ma charakter deklaratoryjny, jednakże zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (j.t.. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze. zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z kolei w myśl art. 4 tej ustawy, przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania, zaś w art. 5 wymienionej ustawy przewidziano, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Domniemanie prawa własności wynikające z wpisu w księdze wieczystej obalić można w postępowaniu w trybie art. 10 tej ustawy, który dotyczy usuwania niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Rozstrzyganie w tego typu sprawach należy do kompetencji sądów powszechnych.

W nawiązaniu do wcześniejszych ustaleń; w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, tj. stanu prawnego nieruchomości lokalowej objętej wnioskiem skarżącej. Powyższe zagadnienie wstępne nie zostało jednak rozstrzygnięte, więc nie było podstaw do podjęcia postępowania.

W takiej sytuacji organ powinien podjąć działania z art. 100 § 1 kpa, w tym wezwać H.S. do wystąpienia w oznaczonym terminie do sądu powszechnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dopiero, gdyby wyznaczony termin upłynął bezskutecznie lub zaszły inne nadzwyczajne sytuacje wskazane w art. 97 § 2 i § 3 kpa, organ administracji publicznej mógłby podjąć postępowanie i załatwić sprawę.

Jak wynika z akt sprawy, organ nie wezwał skarżącej do podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie zagadnienia wstępnego, jedynie zapytano skarżącą czy takie działania podjęto. Po uzyskaniu odpowiedzi, iż nie zwracano się do sądu, podjęto zawieszone postępowanie, co jak wskazano powyżej, stanowi naruszenie art. 97 §2 w zw. z art. 100 §1 kpa

W tym miejscu wskazać należy, iż wbrew stanowisku skarżącej podnoszonemu w trakcie postępowania (w zażaleniu na bezczynność), Burmistrz J. nie ma legitymacji procesowej do wystąpienia o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, do której nie ma żadnych praw. Art. 100 §1 kpa nie przyznaje organowi administracji publicznej zdolności sądowej (art. 64 kpc), ani uprawnienia do wystąpienia do sądu w sprawie, która dotyczy strony prowadzonego przez ten organ postępowania (zob. B. Adamiak. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2006, s. 457).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organ pierwszej instancji przed podjęciem zawieszonego postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 §2 kpa, przeprowadzi postępowanie zgodnie z art. 100 §1 kpa.

W związku z powyższym, mając na względzie wagę stwierdzonych uchybień na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.- dalej ppsa) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 200 ppsa, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle powyższego, oczywistym jest zasadność przyznania skarżącemu zwrotu kosztów obejmujących wpis od skargi wynoszący 100 zł. oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Odnosząc się do wniosku dotyczącego zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, stwierdzić należy, że zasady ustalania wysokości zwrotu niezbędnych kosztów postępowania uregulowane są w art. 205 ppsa, który w § 2 przewiduje, iż do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Stosownie do treści art. 205 § 3 ppsa, zawierającego delegację do stosowania odrębnych przepisów w zakresie ustalania wysokości przysługujących należności stronie, do określania stawek opłat za czynności radców prawnych reprezentujących stronę stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. – dalej rozporządzenie). Zgodnie z treścią § 2 cytowanego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynieniu się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w cytowanym powyżej przepisie, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 - 4, przy czym opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż nakład pracy radcy prawnego, ograniczający się do wniesienia skargi jak i rodzaj oraz stopień zawiłości sprawy uzasadnia, w ocenie Sądu, przyznanie wynagrodzenia w wysokości stawki minimalnej określonej w §14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia. Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa orzekł więc jak pkt 2 sentencji postanowienia.