Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 1069/94
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1994-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 51 pkt 3
journal: Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165
law: Obwieszczenie Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia 2 października 1987 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe.
Teza: Jeżeli konieczną przesłanką do cofnięcia przydziału lokalu, na podstawie art. 51 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /t.j. Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./, jest niezamieszkiwanie w lokalu przez okres dłuższy aniżeli 6 miesięcy, przy jednoczesnym braku okoliczności uzasadniających czasowy pobyt poza stałym miejscem zamieszkania, to w postępowaniu o wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1984 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nie można przyjąć, że nie doszło do opuszczenia lokalu z przyczyn uzasadniających czasowy pobyt poza miejscem stałego pobytu.

Inaczej mówiąc:

Cofnięcie przydziału lokalu, na podstawie art. 51 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /t.j. Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ stanowi zarówno o utracie uprawnień do przebywania w lokalu jak i opuszczeniu bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego, chyba że doszło do zmiany stanu faktycznego po wydaniu ostatecznej decyzji o cofnięciu przydziału lokalu a wydaniem decyzji o wymeldowaniu.

TEZY

Jeżeli konieczną przesłanką do cofnięcia przydziału lokalu, na podstawie art. 51 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /t.j. Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./, jest niezamieszkiwanie w lokalu przez okres dłuższy aniżeli 6 miesięcy, przy jednoczesnym braku okoliczności uzasadniających czasowy pobyt poza stałym miejscem zamieszkania, to w postępowaniu o wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1984 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nie można przyjąć, że nie doszło do opuszczenia lokalu z przyczyn uzasadniających czasowy pobyt poza miejscem stałego pobytu.

Inaczej mówiąc:

Cofnięcie przydziału lokalu, na podstawie art. 51 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /t.j. Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ stanowi zarówno o utracie uprawnień do przebywania w lokalu jak i opuszczeniu bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego, chyba że doszło do zmiany stanu faktycznego po wydaniu ostatecznej decyzji o cofnięciu przydziału lokalu a wydaniem decyzji o wymeldowaniu.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. decyzją z dnia 13 grudnia 1993 r. wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu skarżącej Genowefy Sz. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul M. w B.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że decyzją z dnia 9 października 1990 r. Prezydent Miasta B. cofnął skarżącej przydział lokalu, a decyzja stała się ostateczna, gdyż utrzymana w mocy przez organ odwoławczy została nadto oceniona jako zgodna z prawem przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem oddalił skargę Genowefy Sz.

Organ pierwszej instancji w konsekwencji uznał, że skarżąca nie ma prawa do zajmowania lokalu, a co za tym idzie zasadne jest orzeczenie o wymeldowaniu.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej pełnomocnik skarżącej zarzuca naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy, z tej przyczyny, że przepis ten wymaga, aby zostało - oprócz utraty uprawnień do lokalu - udowodnione opuszczenie lokalu, a co w tej sprawie, jego zdaniem, nie zachodzi.

W decyzji organu I instancji o opuszczeniu lokalu w ogóle nie ma wzmianki i z tego już tylko względu decyzja - zdaniem pełnomocnika skarżącej - winna być uchylona.

Wojewoda B. nie podzielił argumentów zawartych w odwołaniu i zaskarżoną decyzją z dnia 7 lutego 1994 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. Organ drugiej instancji podniósł w uzasadnieniu, że przesłanka dotycząca utraty uprawnień do lokalu została spełniona przez fakt cofnięcia przydziału lokalu. Sporna może być jedynie ocena co do tego czy zachodzą okoliczności uzasadniające pobyt skarżącej poza miejscem zamieszkania. Organ przyjął jako oczywiste, że skarżąca lokal opuściła, na co wskazuje - zdaniem organu - długotrwały okres przebywania poza miejscem zameldowania, jak i ustanie przyczyn dla których opuszczenie lokalu nastąpiło.

Organ podkreśla, że skarżąca zamieszkała w Szwecji wraz ze swymi dziećmi i tam jest jej centrum życiowe. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podaje, że nie ma obowiązku badania wszystkich okoliczności, które towarzyszą faktycznemu opuszczeniu lokalu. Należy jedynie ustalić, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu bez wymeldowania i czy nie zachodzi sytuacja, że osoba, która w lokalu nie przebywa, dochodzi prawa do zamieszkania na drodze postępowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej zarzuca naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) przez przyjęcie, iż czasowy pobyt skarżącej w Szwecji w związku z leczeniem syna jest równoznaczny ze stałym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Podnosi nadto skarżąca, że jej powrót do Polski nastąpił w dniu 11 kwietnia 1994 r. oraz wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. (...)

Zdaniem pełnomocnika skarżącej Genowefa Sz. nie ma i nie miała nigdy zamiaru opuszczenia lokalu, czego dowodem ma być fakt powrotu w dniu 11 kwietnia 1994 r. do kraju. Nadto powołano się na argumenty podniesione w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego.

Udzielając, stosownie do art. 200 par. 5 Kpa, odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podniesiono nadto, że w dniu 12 kwietnia 1994 r. skarżąca dokonała zameldowania się na pobyt stały, ale w innym lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych określa dwa odrębne stany faktyczne, w których organy administracji państwowej zobowiązane są do wydawania z urzędu lub na wniosek decyzji o wymeldowaniu.

Pierwszy stan faktyczny zachodzi wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu /art. 9 ust. 2 ustawy/ i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

Drugi stan faktyczny zachodzi wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego jej miejsca pobytu nie można ustalić.

W przedmiotowej sprawie postępowanie dotyczy wyłącznie sytuacji, jakie nakreśla pierwszy z wymienionych stanów faktycznych.

Organ pierwszej instancji - jak należy uważać - rozstrzygnięcie wywiódł z faktu, że skarżącej cofnięto przydział lokalu na podstawie art. 51 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe. Bez, niestety bliższego uzasadnienia przyjął, że fakt ten stanowi podstawę do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

Organ drugiej instancji z kolei również przyjmując, że cofnięcie przydziału lokalu stanowi utratę uprawnień do przebywania w lokalu /art. 9 ust. 2/, jednocześnie wyraźnie podniósł że kwestią sporną może być tylko to, czy nie istnieją przyczyny usprawiedliwiające pobyt poza miejscem stałego zameldowania i - dochodząc do wniosku, że takich nie ma - uznał, iż również przesłanka opuszczenia lokalu bez wymeldowania została przez skarżącą spełniona.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano, że utrata uprawnienia do przebywania w lokalu przez osobę będącą najemcą lokalu następuje w razie cofnięcia przydziału /decyzją ostateczną/, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności o przydziale, upływu terminu ważności decyzji o przydziale, wydanej na czas oznaczony, wypowiedzenie umowy najmu, bądź jej wygaśnięcia /gdy zawarta została na czas określony/ a także gdy prawomocnym wyrokiem sądu nakazano wydanie lokalu bądź też orzeczono eksmisję z lokalu.

W niniejszej sprawie należy jednak zwrócić uwagę na pewną szczególną sytuację. Otóż, bezsporne jest, że skarżącej cofnięto przydział lokalu, a Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Cofnięcie przydziału nastąpiło zaś na podstawie art. 51 pkt 3 prawa lokalowego, który to przepis stanowi, że organ administracji państwowej może wydać decyzję o cofnięciu przydziału lokalu, jeżeli najemca nie zamieszkuje w lokalu przez okres 6 miesięcy, chyba że zachodzą okoliczności uzasadniające czasowy pobyt najemcy poza miejscem stałego zamieszkiwania.

Istota cofnięcia przydziału na mocy pkt 3 art. 51 prawa lokalowego tkwi zatem w tym, że zostanie ustalona przesłanka niezamieszkiwania w lokalu przez okres dłuższy niż 6 miesięcy, przy jednoczesnym braku podstaw do przyjęcia, iż zachodzą okoliczności uzasadniające czasowy pobyt najemcy poza miejscem stałego zamieszkania. Żadna inna podstawa do cofnięcia przydziału wymieniona w art. 51 prawa lokalowego nie zawiera jako koniecznej przesłanki faktu niezamieszkiwania w lokalu. Skoro więc na podstawie pkt 3 art. 51 prawa lokalowego można cofnąć przydział lokalu wyłącznie z powodu niezamieszkiwania przez okres dłuższy niż 6 miesięcy w lokalu, przeto przesłanka ta nie może być obojętna dla oceny czy w sprawie o wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) doszło do opuszczenia lokalu bez wymeldowania.

Błędnie więc organ odwoławczy uznał, że "kwestią sporną może być w niniejszej sprawie ocena, czy zachodzą okoliczności uzasadniające pobyt Genowefy Sz. poza miejscem zamieszkania". Przesłanka ta bowiem była przedmiotem oceny w sprawie o cofnięcie przydziału lokalu na podstawie art. 51 pkt 3 prawa lokalowego i jedynie brak okoliczności uzasadniających pobyt poza miejscem zamieszkiwania, mógł doprowadzić do cofnięcia przydziału lokalu.

Inna sytuacja mogła by wystąpić jedynie wówczas, gdyby po wydaniu ostatecznej decyzji o cofnięciu przydziału lokalu na podstawie art. 51 pkt 3 ustawy - prawo lokalowe, osoba której cofnięto przydział w lokalu tym zamieszkała i faktycznie przebywała. Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Powoływanie się skarżącej na ustalenia zawarte w ugodzie zawartej w dniu 27 marca 1991 r. w Sądzie Rejonowym w B. jest bez znaczenia z tego względu, że po tej ugodzie doszło do cofnięcia przydziału skontrolowanego przez sąd administracyjny,, a tym samym stan sprawy na podstawie orzeczenia o charakterze prawo kształtującym /konstytutywnym/ uległ zasadniczej zmianie. Skarżąca natomiast nie wykazała, aby po wydaniu decyzji o cofnięciu przydziału lokalu stan faktyczny sprawy uległ zmianie.

W związku z powyższym należy przyjąć, że skoro konieczną przesłanką do cofnięcia przydziału lokalu, na podstawie art. 51 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe, jest niezamieszkiwanie w lokalu przez okres dłuższy aniżeli 6 miesięcy, przy jednoczesnym braku okoliczności uzasadniających czasowy pobyt poza stałym miejscem zamieszkiwania, to w postępowaniu o wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie można przyjąć, że nie doszło do opuszczenia lokalu z przyczyn uzasadniających czasowy pobyt poza miejscem stałego pobytu.

Inaczej mówiąc cofnięcie przydziału lokalu na podstawie art. 51 pkt 3 prawa lokalowego stanowi zarówno o utracie uprawnień do przebywania w lokalu, jak i opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego, chyba że doszło do zmiany stanu faktycznego po wydaniu ostatecznej decyzji o cofnięciu przydziału lokalu, a wydaniem decyzji o wymeldowaniu.

Z tych względów należało ocenić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa /art. 196 par. 1 Kpa/, a tym samym skargę na podstawie art. 207 par. 5 Kpa należało oddalić.