Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3278/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

NSA w dniu 18 kwietnia 2007r Izba Finansowa w sprawie IFSK 668/06 uchylił wyrok do ponownego rozpoznania. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi F. GmbH z siedzibą w W. Niemcy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2003r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2005 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej : O.p., Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia firmy FHP E. GmbH z siedzibą w Niemczech na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2005 r. o nr [...] w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres styczeń-grudzień 2003 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym :

W dniu 21 czerwca 2004 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynął wniosek ww. Spółki niemieckiej o zwrot podatku od towarów i usług za styczeń-grudzień 2003 r. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2001r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. Nr 67, poz. 690), obowiązującego do 31 sierpnia 2003r. i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. Nr 152, poz. 1478), obowiązującego od 1 września 2003 r. zwanego dalej rozporządzeniem Załączone do wniosku tłumaczenie przysięgłe na język polski zaświadczenia z dnia 1 kwietnia 2004 r. o rejestracji podatnika VAT nie zawierało informacji określonych w załączniku nr 2 do w/w. rozporządzenia, tj. stwierdzenia, że podmiot zagraniczny ubiegający się o zwrot podatku od towarów i usług w Polsce jest podatnikiem tego podatku bądź podatku o podobnym charakterze, zarejestrowanym w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzonej działalności gospodarczej.

Z uwagi na powyższe, Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał wnioskodawcę, w trybie określonym w art. 169 § 1 O.p., do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku, m.in. o właściwe zaświadczenie o rejestracji podatnika VAT.

Jak wynika z odpowiedzi Rejonowego Urzędu Pocztowego W. na reklamację listu poleconego - wezwanie organu podatkowego Strona otrzymała w dniu 8 grudnia 2004 r. W odpowiedzi na nie – w dniu 18 lutego 2005 r. złożyła ponowne tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia z dnia 1 kwietnia 2004 r., potwierdzające, że wnioskodawca jest zarejestrowanym podatnikiem podatku obrotowego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. – na podstawie art. 169 § 4 i art. 216 § 1 O.p. – pozostawił wniosek strony bez rozpatrzenia, z uwagi na uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy organ odwoławczy. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] września 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie, a także rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, są prawidłowe. Uznał, że brak wskazania w treści tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia informacji, o których mowa w treści § 5 ust. 4 pkt 2 w/w rozporządzenia, jest brakiem formalnym wniosku podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 169 § 1 O.p. Poinformował, że przekroczenie terminu do usunięcia braków formalnych pisma może być przedmiotem postępowania o przywrócenie terminu (art. 162 O.p.). W rozpoznawanej sprawie – uchybiając terminowi do uzupełnienia braków formalnych, strona nie złożyła jednakże wniosku o przywrócenie tego terminu. Załączone do wniosku tłumaczenie zaświadczenia z dnia 1 kwietnia 2004 r. nie wskazywało zaś, iż wnioskodawca jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze. Jak wyjaśnił organ odwoławczy – organy podatkowe nie mogą dokonywać oceny obcojęzycznych dokumentów, które – w świetle art. 180 O.p.- bez urzędowego tłumaczenia na język polski nie mogą być uznane za dowód w sprawie. Posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem – tj. art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.) oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

W skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego skarżąca Spółka – reprezentowana przez doradcę podatkowego – zarzuciła postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. naruszenie przepisu art. 169 § 1 O.p. w związku z § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia oraz naruszenie art. 121 § 1 i art. 122 O.p. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia naczelnika urzędu skarbowego oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała dokonaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. rozszerzającą wykładnię art. 169 § 1 O.p. W jej przekonaniu, organy podatkowe błędnie przyjęły, że brak wskazania w treści tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia o którym mowa w § 5 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia, iż ubiegający się o zwrot podatku podmiot zagraniczny jest podatnikiem podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest brakiem wniosku o zwrot podatku VAT. Wykładnia przepisu § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia prowadzi zdaniem strony do wniosku, iż ewentualnym brakiem formalnym złożonego podania mogłoby być nie załączenie do wniosku przedmiotowego zaświadczenia zgodnego ze wzorem załącznika nr 2. Omawiane rozporządzenie Ministra Finansów nie statuuje bowiem obowiązku przedkładania tłumaczeń przysięgłych dołączonych do wniosków dokumentów. Zdaniem skarżącej - jeżeli organ stwierdził, że zaświadczenie dołączone przez stronę jest zgodne z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, a jego zastrzeżenia wzbudzało tłumaczenie przysięgłe przedmiotowego zaświadczenia, to należało uznać, że organ podatkowy dokonał oceny merytorycznej złożonych przez stronę dokumentów i jednocześnie zgromadzonego materiału dowodowego. Wobec powyższego wątpliwości organu co do treści poświadczenia wpisu do ewidencji podatników (przedsiębiorców) nie mogą być rozstrzygane w trybie przepisu art. 169 § 1 O.p., gdyż dotyczą interpretacji przedstawionych w toku postępowania dowodów, a nie – jak twierdzi organ – braków formalnych. Powołując się na orzecznictwo sądowe strona skarżąca wskazała, że instytucja wezwania do uzupełnienia braków ma służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94, ONSA 1997, nr 3, poz. 114; glosa : E. Bojanowski, OSP 1997, nr 7-8, poz. 136). W przekonaniu strony wystąpienie nieścisłości w tłumaczeniu zaświadczenia mogłoby zostać wyjaśnione w drodze postępowania dowodowego, ale mogłoby się to dokonać dopiero po nadaniu biegu sprawie, który powinien wystąpić, gdyż strona spełniła wszystkie wymagania przewidziane przepisem art. 168 § 2 O.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2006 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, organu strona skarżąca podniosła dodatkowo, że przepisy omawianego rozporządzenia rozróżniają materialnoprawne uprawnienie do zwrotu podatku oraz formalnoprawne uprawnienie do zwrotu. W przekonaniu skarżącej Spółki organ podatkowy II instancji uznał to pierwsze uprawienie, zawarte w § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, za uprawnienie formalnoprawne i błędnie przyjął, że wskazanie w zaświadczeniu, że podmiot jest podatnikiem podatku od wartości dodanej w Niemczech jest brakiem formalnym wniosku stawianym na równi z tym "tak jakby tego zaświadczenia w ogóle nie załączono do wniosku o zwrot podatku". Stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w W. może bowiem – jak dowodzi strona skarżąca - prowadzić do wniosku, że postępowanie podatkowe o zwrot podatku zaczyna się i kończy na etapie formalnego badania wniesionego wniosku, bez analizy merytorycznej, co stoi w sprzeczności z przepisem § 6 ust. 2 rozporządzenia stanowiącego, że postępowanie kończy się wydaniem decyzji oraz z treścią § 6 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że jeżeli zasadność zwrotu podatku wymaga dodatkowego sprawdzenia, to naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć termin o którym mowa w ust. 2, do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Materialne podstawy do zwrotu podatku są uzależnione od tego, czy dany podmiot jest podmiotem zagranicznym w rozumieniu §2 ust. 1 rozporządzenia. Wszelkiego rodzaju wątpliwości co do prawdziwości i dokładności tłumaczenia zaświadczenia stają się elementem badania stanu faktycznego, co jest przedmiotem postępowania dowodowego. Na etapie badania formalnej poprawności wniosku organ podatkowy nie może – zdaniem strony – badać stanu faktycznego sprawy i dokonywać wnioskowania, które ma charakter merytoryczny. Wymóg dokonywania czynności urzędowych przez organ administracji w języku polskim jest realizowany w ten sposób, że czynność urzędowa organu podatkowego polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga dokonania tłumaczenia dokumentu. Nie zmienia to faktu, że dowodem będzie nadal treść dokumentu obcojęzycznego a nie jego tłumaczenia. To ostatnie nie zastępuje dokumentu sporządzonego w języku obcym, lecz służy jedynie ustaleniu jego treści (B. Brzeziński, A. Masternak, Glosa do wyroku WSA z dnia 16 stycznia 2004 r., III SA 2719/02, POP 2005/4/317). W opinii strony – przechodząc do badania treści zaświadczenia organ podatkowy rozpoczyna postępowanie wyjaśniające nad wnioskiem, które może zakończyć się tylko rozstrzygnięciem merytorycznym, czyli decyzją.

Ponadto strona zarzuciła organowi naruszenie zasady z art. 122 O.p., jako że w toku postępowania organ zobowiązany jest podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów administracyjnych (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i mógłby jedynie uchylić zaskarżoną decyzję bądź stwierdzić jej nieważność, gdyby stwierdził, że narusza ona przepisy prawa w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (powoływana w dalszej części uzasadnienia jako u.p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd takich naruszeń prawa w działaniach organów administracji publicznej nie stwierdził.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a. – rozpatrzył wniesioną skargę dokonując rozstrzygnięcia jedynie w granicach danej sprawy. Granice te wyznaczył całokształt prawnych aspektów stosunku administracyjnego, który jest objęty treścią zaskarżonej decyzji.

Dokonana przez Sąd ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w W. pozwala stwierdzić, że skarga jest niezasadna.

Zasadniczym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena skutków prawnych załączenia wraz z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług tłumaczenia zaświadczenia, z którego nie wynika, że podmiot ubiegający się o zwrot podatku jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Rozporządzenie w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom określa przypadki i zasady dokonywania zwrotu podatku od towarów i usług, naliczonego przy nabyciu towarów i usług, podmiotom nieposiadającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby, miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Paragraf 5 ust. 4 w/w rozporządzenia stanowi, iż do wniosku dołącza się:

1) oryginały faktur oraz dokumentów celnych, z których wynikają wnioskowane kwoty zwrotu podatku;

2) zaświadczenie, według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia, wskazujące, że podmiot uprawniony jest podatnikiem podatku od towarów i usług lub podatku o podobnym charakterze zarejestrowanym w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, wydaje organ podatkowy w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podmiotu uprawnionego.

Nie budzi wątpliwości z powyższego, iż oprócz oryginałów faktur lub dokumentów celnych do uzyskania zwrotu podatku koniecznym jest złożenie zaświadczenia, że podmiot ubiegający się o zwrot jest podatnikiem od towarów i usług lub podatku podobnego. Jest to nieodzowny warunek zwrotu podatku, gdyż zwrot przysługuje tylko tym, którym analogicznie przysługiwałby zwrot, gdyby działali na terytorium Polski.

Nie budzi też wątpliwości, że powyższe zaświadczenie winno być złożone w języku polskim. W ocenie Sądu, fakt dokonywania ustaleń dowodowych o kluczowym dla sprawy znaczeniu w oparciu o obcojęzyczny materiał dowodowy stoi w sprzeczności z art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 O. p. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). W wyroku z dnia 9 lutego 2001 r. sygn. akt III SA 2339/99 (Prz. Pod. 2001/11/63) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, w świetle art. 180 § 1 O. p. nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji, który stanowi, że językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Nie tylko rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ale również cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt III SA/Wa 1487/05).

W sprawie niniejszej dołączone zaświadczenie wraz z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług zostało przetłumaczone w sposób niewłaściwy, z tłumaczenia tego nie wynika, aby przedsiębiorca był podatnikiem od towarów i usług lub podatku podobnego. Organ podatkowy nie może posługiwać się dokumentem w języku obcym, nie może też uzupełniać takiego dokumentu o własne tłumaczenie tekstu oryginalnego. Organ nie ma uprawnień co do tłumaczenia tekstu, bądź poprawy tłumaczenia przez dodanie właściwej treści.

Artykuł 169 § 1 O.p. stanowi, iż jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Braki nadające się do usunięcia w tym trybie polegają na niepełnych danych w podaniu, chodzi tu o podanie, które nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, w tym przepisach szczególnych. Przepisy prawa wymagają, aby wniosek o zwrot podatku od towarów i usług zawierał zaświadczenie, że podmiot uprawniony jest podatnikiem od towarów i usług lub podatku podobnego, przepisy prawa wymagają także, aby podanie zostało złożone w języku polskim.

Organ podatkowy, jak wynika z powyższego zobowiązany jest przed rozpatrzeniem merytorycznym wniosku zbadać czy zostały spełnione wszystkie warunki z art. 168 O.p. oraz inne warunki, które wynikają z przepisów szczególnych. Gdy stwierdzi, że wniosek nie spełnia wymogów, zobowiązany jest wezwać stronę do usunięcia braków pod warunkiem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Braki te mają wynikać wprost z przepisów prawa, co miało miejsce w sprawie niniejszej.

Odnosząc się do zarzutu z art. 121 § 1 oraz 122 O.p. stwierdzić należy, iż jest on niezasadny. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy działały w granicach prawa i nie naruszyły w stopniu istotnym zasady zaufania do organów podatkowych, jak również zasady właściwego działania do załatwienia sprawy.

W świetle powyższych rozważań, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.