Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1610/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Adam Lipiński, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Asesor WSA - Jacek Fronczyk, Protokolant - Monika Niewińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania kwalifikacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

A.C. uzyskał stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego w dniu 20 września 2001 r.

Następnie w dniu 28 stycznia 2004 r. złożył on wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu podał, że od dnia 1 września 1994 r. jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w związku z pełnieniem z wyboru funkcji Prezesa Oddziału ZNP w A. Jednocześnie wniósł o włączenie do udziału w pracach komisji kwalifikacyjnej przedstawiciela Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Komisja Kwalifikacyjna powołana przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, w dniu 10 lutego 2004 r. udzieliła skarżącemu akceptacji na stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 9 h ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw. z art. 9 c ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn. z 2003 r. Dz. U. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), stwierdził nieważność postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego przez wyżej wymienioną Komisję Kwalifikacyjną. W uzasadnieniu podał, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] w A. poinformowała, że wnioskodawca korzystał ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy w okresie od dnia 1 września 1994 r. do dnia 1 grudnia 2002 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. Nr 79, poz. 854 ze zm.), zaś sam zainteresowany pismem z dnia 1 kwietnia 2004 r. poświadczył, że faktycznie od dnia 2 grudnia 2002 r. nie jest już oddelegowany do pełnienia funkcji związkowych, lecz będąc zatrudniony na stanowisku nauczyciela mianowanego, korzysta z urlopu bezpłatnego na czas pełnienia funkcji wicestarosty. Jednakże od dnia nadania stopnia awansu nauczyciela mianowanego, tj. od dnia 6 kwietnia 2000 r., okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy wynosi 2 lata, 7 miesięcy i 26 dni i po jego zakończeniu wnioskodawca nie podjął stażu na stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

We wniosku do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 5 lipca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący nie zgodził się z decyzją organu i wyjaśnił, że od dnia 1 września 1994 r. do dnia 1 grudnia 2002 r. był zwolniony z obowiązku świadczenia pracy na podstawie przepisów o związkach zawodowych, natomiast od dnia 2 grudnia 2002 r. korzysta z urlopu bezpłatnego na czas pełnienia funkcji wicestarosty. Zarówno Karta Nauczyciela, jak i przepisy wykonawcze nie określają terminu złożenia wniosku na kolejny stopień awansu zawodowego przez nauczyciela zwolnionego z obowiązku świadczenie pracy. Zgodnie zatem z art. 9 d ust. 2 ustawy, nauczyciel mianowany, który nie ma obowiązku niezwłocznego złożenia wniosku, ma na to czas 3 lata od zakończenia stażu, co - w ocenie skarżącego - dotyczy jego, tj. nauczyciela mianowanego określonej szkoły. Natomiast art. 9 e ust. 4 ustawy, nie wprowadza cezury początkowej w postaci daty nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego i pozwala zaliczyć do stażu cały okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy. W jego sytuacji jest to 8 lat, a nie 2 lata, 7 miesięcy i 26 dni. W tej sytuacji argument organu o braku stażu 2 lat i 9 miesięcy jest wątpliwy. Ponadto, stosownie do treści art. 9 c ust. 2 Karty Nauczyciela, jako nauczyciel mianowany ze stopniem naukowym doktora, może się ubiegać o kolejny stopień awansu zawodowego po upływie stażu wynoszącego 9 miesięcy. Staż zdefiniowany w art. 3 pkt 3 Karty Nauczyciela jest określany, jako okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy i w sytuacji, kiedy przedstawił stosowną dokumentacją przewidzianą przepisami wykonawczymi za okres ostatnich 2 lat zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, jego wniosek jest w pełni zasadny.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 czerwca 2004 r. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z treścią art. 9 h ust. 1 pkt 2 ustawy - Karta Nauczyciela, Minister sprawuje nadzór nad czynnościami podejmowanymi w postępowaniu o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego przez komisje kwalifikacyjne dla nauczycieli ubiegających się o stopień nauczyciela dyplomowanego oraz przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny. Z kolei na podstawie art. 9 h ust. 2 ustawy, czynności podjęte z naruszeniem przepisów ustawy, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli lub przepisów w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli są nieważne i

nieważność tę stwierdza w drodze decyzji minister. Natomiast na podstawie art. 9 b ust. 4 pkt 4 ustawy, nauczycielom urlopowanym lub zwolnionym z obowiązku świadczenia pracy na podstawie przepisów ustawy o związkach zawodowych, stopień nauczyciela dyplomowanego nadaje właściwy minister. Nauczyciel ten, stosownie do treści art. 9 e ust. 3 ustawy, może złożyć wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego o awans, jeżeli od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego, posiada okres urlopowania lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy trwający nieprzerwanie co najmniej 2 lata i 9 miesięcy. W dniu 28 stycznia 2004 r., tj. w dniu złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego, skarżący nie był zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, bowiem od dnia 2 grudnia 2002 r. przebywa na urlopie bezpłatnym na czas pełnienia funkcji wicestarosty i nie posiadał wymaganego stażu (okres zwolnienia skarżącego z obowiązku świadczenia pracy, liczony od dnia nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, tj. od dnia 6 kwietnia 2000 r. wynosi do dnia 1 grudnia 2001 r. jedynie 2 lata, 7 miesięcy i 26 dni). Powyższy zatem fakt stanowił przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania kwalifikacyjnego. Nie znajduje również uzasadnienia argument skarżącego, że mógłby się on ubiegać o nadanie stopnia awansu zawodowego po odbyciu stażu trwającego 9 miesięcy, jako że legitymuje się stopniem naukowym doktora. Przepis art. 9 c ust. 2 ustawy, dotyczy nauczycieli zatrudnionych w szkołach oraz placówkach i nie znajduje uzasadnienia w przypadkach nauczycieli zwolnionych z obowiązku świadczenia pracy. Nie ulega również wątpliwości - zdaniem organu - że okres urlopowania lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, o którym mowa w art. 9 e ust. 3 ustawy, nie oznacza całkowitego okresu urlopowania (zwolnienia) i może być liczony dopiero od dnia uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Nauczycielowi, który przestał korzystać z urlopu lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, do stażu zalicza się ten okres. Z akt sprawy wynika, że w okresie zwolnienia, skarżący nie podjął stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A.C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i w uzasadnieniu powołał się na zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodał jednocześnie, że zupełnie pominięto w sprawie fakt, iż posiadając stopień naukowy doktora, mógł się ubiegać o kolejny stopień awansu zawodowego po odbyciu stażu w wymiarze 9 miesięcy. Ponadto z wnioskiem o awans mógł on wystąpić w każdym czasie, a załączona przez niego dokumentacja dorobku zawodowego dotyczyła ostatnich dwóch lat zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z przyczyn odmiennych, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na co treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przepis ten oznacza, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 a cytowanej powyżej ustawy.

Zgodnie z art. 9 b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn. z 2003 r. Dz. U. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), podstawą nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1 a - 3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9 e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9 c ust. 6 oraz w przypadku nauczyciela mianowanego, uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu przez nią analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie. Reasumując, awans na stopień nauczyciela dyplomowanego może nastąpić po spełnieniu trzech podstawowych przesłanek, a mianowicie spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu i po akceptacji komisji kwalifikacyjnej, dokonującej - co należy szczególnie wyeksponować - jedynie analizy dorobku zawodowego nauczyciela.

Stosownie do treści § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 70, poz. 825 ze zm.), dokumentacja załączona do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego powinna, z zastrzeżeniem ust. 2, obejmować:

1) dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji zawodowych lub poświadczone kopie tych dokumentów, a w przypadku nauczyciela kontraktowego i mianowanego - akt nadania stopnia awansu zawodowego,

2 zaświadczenie dyrektora szkoły o wymiarze zatrudnienia nauczyciela oraz zajmowanym przez niego stanowisku w okresie odbywania stażu; w przypadku nauczyciela, który w okresie odbywania stażu zmienił miejsce zatrudnienia oraz nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach, w każdej w wymiarze mniejszym niż połowa obowiązującego wymiaru zajęć, łącznie w wymiarze co najmniej połowy obowiązującego wymiaru zajęć, należy załączyć zaświadczenia ze wszystkich szkół, w których nauczyciel był zatrudniony w okresie stażu, o ile nie jest możliwe udokumentowanie zatrudnienia świadectwami pracy,

3) zatwierdzony plan rozwoju zawodowego oraz sprawozdanie z jego realizacji,

4) ocenę dorobku zawodowego za okres stażu,

5) w przypadku nauczyciela mianowanego - dokumentację potwierdzającą spełnianie wymagań określonych w § 5 ust. 2.

Wymagania zaś, o których mowa w § 5 ust. 2, to:

1) opracowywanie i wdrażanie przedsięwzięć i programów na rzecz doskonalenia swojej pracy i podwyższania jakości pracy szkoły, w tym wykorzystywanie i doskonalenie umiejętności stosowania technologii komputerowej i informacyjnej,

2) umiejętność dzielenia się swoją wiedzą i doświadczeniem z innymi pracownikami szkoły,

realizację co najmniej czterech z następujących zadań:

a) opracowanie i wdrożenie programu dotyczącego działań edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych związanych odpowiednio z oświatą, pomocą społeczną lub postępowaniem w sprawach nieletnich,

b) opracowanie co najmniej dwóch publikacji, referatów lub innych materiałów związanych z wykonywaną pracą i opublikowanie ich, wygłoszenie lub popularyzację w innej formie; w przypadku nauczycieli szkół artystycznych za spełnienie tego zadania uznaje się także prowadzenie aktywnej działalności artystycznej,

c) prowadzenie otwartych zajęć, w szczególności dla nauczycieli stażystów i nauczycieli kontraktowych lub podejmowanie działań związanych z wewnątrzszkolnym doskonaleniem zawodowym,

d) aktywna i systematyczna współpraca ze strukturami samorządowymi lub innymi organizacjami działającymi na rzecz edukacji, pomocy społecznej lub postępowania w sprawach nieletnich,

e) wykonywanie zadań egzaminatora okręgowej komisji egzaminacyjnej, eksperta komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej dla nauczycieli ubiegających się o awans zawodowy, rzeczoznawcy do spraw programów nauczania, podręczników, środków dydaktycznych, programów wychowania przedszkolnego; w przypadku nauczycieli szkół artystycznych - także konsultanta Centrum Edukacji Artystycznej,

f) pełnienie funkcji doradcy metodycznego, uzyskanie kwalifikacji edukatora lub trenera terapeuty,

g) uzyskanie dodatkowych kwalifikacji zawodowych umożliwiających poszerzenie zakresu działań edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych związanych z zadaniami szkoły,

h) wykonywanie samodzielnie lub we współpracy z zespołem innych zadań na rzecz edukacji, pomocy społecznej, postępowania w sprawach nieletnich lub uzyskanie znaczących osiągnięć w pracy zawodowej.

4) umiejętność rozpoznawania i rozwiązywania problemów edukacyjnych, wychowawczych lub innych, z uwzględnieniem specyfiki typu i rodzaju szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony.

Zatem rola i zadania Komisji Kwalifikacyjnej sprowadzają się jedynie do oceny dorobku zawodowego, bądź to w oparciu o rozmowę kwalifikacyjną w przypadku nauczyciela stażysty, podczas której ubiegający się przedstawia sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego i odpowiada na pytania członków komisji dotyczące wymagań określonych w § 3 ust. 2 (§ 9 ust. 1 rozporządzenia), bądź w przypadku nauczyciela kontraktowego ubiegającego się o stopień awansu zawodowego, poprzez dokonanie przez niego, w obecności komisji, prezentacji własnego dorobku zawodowego i odpowiedzi na pytania członków komisji, dotyczące wymagań określonych w § 4 ust. 2 (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). Natomiast na podstawie § 9 ust. 3 rozporządzenia, komisja kwalifikacyjna analizuje dokumentację przedstawioną przez nauczyciela mianowanego ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego i wykładnia gramatyczna owej dokumentacji, w zestawieniu z treścią cytowanych już wyżej przepisów § 9 ust. 1 i 2 oraz § 7 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, wskazuje w ocenie Sądu na dokumentację dotyczącą - co należy szczególnie wyeksponować - wymagań określonych w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Wprawdzie w zdaniu pierwszym § 7 ust. 1 rozporządzenia używa się również pojęcia "dokumentacja", lecz jest to pojęcie zbiorcze, dotyczące zawartych dalej w pkt 1 - 5, dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, zaświadczenia, oceny i dokumentacji potwierdzającej spełnienie wymagań z § 5 ust. 2 rozporządzenia,

Dodać na końcu należy, że rozporządzenie nie może odmiennie regulować powyższej kwestii, aniżeli czyni to ustawa, a brzmienie art. 9 b ust. 1 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela, jest jednoznaczne. Mianowicie, komisja kwalifikacyjna akceptuje, bądź nie, jedynie dorobek zawodowy nauczyciela

Reasumując, przesłanka dotycząca badania stażu nauczyciela ubiegającego się o awans na kolejny stopień, leży jedynie w kompetencji organu nadającego stopień awansu zawodowego, a nie w kompetencji komisji kwalifikacyjnej.

Stąd też Minister Edukacji Narodowej i Sportu, stwierdzając na podstawie art. 9 h ust 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela, nieważność postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego przez Komisję Kwalifikacyjną, dopuścił się naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, bowiem komisja ta, w świetle poczynionych powyżej rozważań, w żadnym stopniu nie dopuściła się naruszenia przepisów ustawy, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli lub przepisów wydanych na podstawie art. 9 g ust. 10 ustawy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a w zw. z art. 152 i 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.