Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1006/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze sprzeciwu Gminy Miejskiej K od decyzji Nr [...] Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 roku, znak: [...] w przedmiocie przyznania nieruchomości zamiennej oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Prezydium Rady Narodowej m. K. w dniu [...] kwietnia 1958 r. wydało orzeczenie znak: [...] orzekające o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - na cele Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej w m. K. - pod budowę przedszkola - nieruchomości oznaczonej jako części parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...], b. gm. kat [...], stanowiącej współwłasność J. P. w 29/192 cz., M. D. w 29/192 cz., Z. T. w 26/192 cz., E. P. w 12/192 cz., S. T. w 1/4 części oraz M. S. w 1/4 cz.

Orzekając w powyższy sposób organ I instancji oparł się na regulacjach art. 1, 10 i 21 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. R.P. nr 4 póz. 31 z 1952 r.).

Od orzeczenia tego zostało złożone odwołanie przez L. D. , która pismem zatytułowanym jako zastrzeżenie z dnia 23 kwietnia 1958 r. wskazała, iż treść orzeczenia Prezydium Narodowej w m. K. opiera się na twierdzeniu, iż starania Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej m. K. o nabycie tych nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna wzgl. zamiany nie dały rezultatu. Temu uzasadnieniu przeciwstawia podpisana stwierdzenie, że takiej próby Wydział Oświaty w ogóle nie podjął i pertraktacji tej treści w ogóle nie prowadził. Dokonał natomiast samowolnego zajęcia terenu i podjął budowę przedszkola, nie pytając o to zainteresowanych właścicieli. Ponieważ zachodzi obawa, że wydział Oświaty w analogiczny sposób zadecyduje o przyznaniu zamiennych parcel, przeto podpisana tak długo nie wyrazi zgody na treść Orzeczenia, dopóki nie dokona się uzgodnienia dotyczące zamiennej parceli pomiędzy nią a Wydziałem Oświaty Prezydium Rady Narodowej m. K.. Życzeniem podpisanej jest by zamienne parcele były pod względem wartości równorzędne a przynajmniej wartości uzgodnionej. Odwołanie od ww. orzeczenia złożone zostało również przez T. T., która pismem z dnia 27 kwietnia 1958 r., wskazała iż niezgodne ze stanem faktycznym jest uzasadnienie cytowanego orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości w przedmiocie braku rezultatu w staraniach Wydziału Oświaty przez R. N. w m. K. o nabycie tych nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna względnie zamiany, bowiem Wydział Oświaty Prez.R.N. w m. K. nie wysunął żadnej konkretnej propozycji nabycia tej nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna ani też nie zaoferował mi konkretnej zamiany. W przedmiotowych aktach Wydziału Oświaty Pręż. R. N. w m. K. winno znajdować się moje oświadczenie pisemne, złożone w toku wstępnych rozmów, że zgadzam się na oddanie przypadającej na mnie części parceli mającej ulec wywłaszczeniu, pod warunkiem przydzielenia mi parceli zamiennej.

W tym samym dniu, tj. [...] kwietnia 1958 r. Prezydium Rady Narodowej w K. wydało orzeczenie znak [...] dotyczące przyznania S. T., M. S., M. D. , T. T. odpowiedniej nieruchomości zamiennej położonej w K. nadającej się do natychmiastowego objęcia na własność tytułem odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. w dniu [...] kwietnia 1958 r. znak [...] na cele Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej w m. K. - pod budowę przedszkola.

Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 9a w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) oraz art. 138 § 2 kpa po ponownym - wskutek wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1212/13, z 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1211/13 oraz z 7 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 87/18 - rozpatrzeniu odwołania M. D. , uchylił zaskarżone orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z [...] kwietnia 1958 r. znak [...] dotyczące przyznania nieruchomości zamiennej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W ocenie organu odwoławczego orzeczenia o wywłaszczeniu i o przyznaniu wywłaszczonym właścicielom prawa do nieruchomości zamiennej zostały wydane w dniu [...] kwietnia 1958 r., zatem już pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst pierwotny Dz. U. z 1958 r. Nr 17 poz. 707), która weszła w życie z dniem 5 kwietnia 1958 r. W konsekwencji czego, w myśl art. 47 przepisów przejściowych nowej ustawy wywłaszczeniowej, postępowanie jeszcze nie zakończone miało się toczyć nadal wg dotychczasowych przepisów (tj. na podstawie dekretu), ale odszkodowanie miało być już ustalone wedle zasad odszkodowania przewidzianych w nowej ustawie wywłaszczeniowej. Tymczasem w orzeczeniu o przyznaniu prawa do nieruchomości zamiennej (orzeczeniu odszkodowawczym) powołano, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wyłącznie przepisy dekretu sprzeczne z obowiązującym wówczas stanem prawnym, dając tym samym podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji.

Dodatkowo nastąpiło uchybienie w doręczeniu orzeczenia, gdyż na rozprawie ze strony współwłaścicieli stawiła się m. in. T. T. i jej córka D. A. - za matkę T. T.. W protokole odnotowano, że T. T. , wdowa po profesorze Akademii [...] w K., który zginął w obozie w [...] oświadcza, że podtrzymuje oświadczenie na piśmie złożone do Wydziału Oświaty i prosi o przyznanie jej nieruchomości zamiennej. Dalej oświadcza, że żadnych nieruchomości więcej nie posiada, a nieruchomość wywłaszczana stanowiła jedyną jej parcelę przeznaczoną pod budowę domku jednorodzinnego. Ponadto T. T. oświadczyła: jestem spadkobierczynią po mężu, który był właścicielem hipotecznym (26/192częsci), oraz córka obecna tu ob. A. D. z T. . Spadek nie został przeprowadzony. Jestem faktyczną właścicielką części po mężu w. wymienionej (26/192), przeto proszę o rychłe przydzielenie odpowiedniej parceli zamiennej" (karta 17 z pliku akt wywłaszczeniowych). Pod tym oświadczeniem T. T. złożyła swój podpis. Z treści protokołu wynika zatem, że A. D. brała udział w rozprawie odszkodowawcze -wywłaszczeniowej i nie zaprzeczyła gdy jej matka T. T. oświadczyła, że jest faktyczną właścicielką całego udziału we współwłasności po mężu tj. 26/192 części wywłaszczanej nieruchomości. W konsekwencji zarówno decyzja wywłaszczeniowa jak i decyzja o przyznaniu prawa do nieruchomości zamiennej została doręczona tylko T. T., jako faktycznej właścicielce (co wynika z analizy rozdzielnika obydwu rozstrzygnięć), z pominięciem jednak A. D., która w chwili wydania orzeczenia wywłaszczeniowego była już osobą pełnoletnią i jak wynika to z treści postanowienia Sądu Grodzkiego z dnia [...] marca 1950 r. obok T. T. była spadkobierczynią po zmarłym 9 maja 1946 r. Z. T.. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie z naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu nie ustalił w sposób prawidłowy i wyczerpujący kręgu osób posiadających legitymację do udziału w postępowaniu w charakterze strony, co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Nadto przyznanie w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 1958 r. znak [...], działki zamiennej nie kończyło kwestii odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Przepisy wywłaszczeniowe powołanego wyżej dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych i obowiązująca od dnia 5 kwietnia 1958 r. ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przewidywały dalszy tok postępowania odszkodowawczego dla sytuacji gdy dostarczono działkę zamienną wywłaszczonemu i sytuacji jeżeli dostarczenie odpowiedniej działki zamiennej okazało by się niemożliwe. Dla tego drugiego przypadku przepis art. 10 ust 5 in fine stanowił: jeżeli dostarczenie takiej działki nie jest możliwe, wywłaszczonemu przyznaje się odszkodowanie pieniężne. Jeżeli działkę zamienną dostarcza zamiast ubiegającego się o wywłaszczenie terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego wywłaszczający wpłaca na rzecz miejskiego (powiatowego) funduszu mieszkaniowego sumę odpowiadająca odszkodowaniu pieniężnemu, jakie przysługiwałoby za wywłaszczoną działkę. Podobnie normowały tok postępowania, w przypadku przyznania działki zamiennej, przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, którą w myśl wyżej przedstawionych uwag powinien zastosować organ wywłaszczeniowy. W ocenie organu odwoławczego orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z [...] kwietnia 1958 r. znak [...] nie rozstrzygało jeszcze kwestii odszkodowania przysługującego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Orzeczenie nakazywało wyłącznie przyznanie odszkodowania w postaci bliżej nieokreślonej nieruchomości zamiennej. Jednoznacznie wynika to z treści orzeczenia, w którym wskazano, iż: zobowiązuje się Wydział Oświaty Prezydium Rady Narodowej w m. K. (...) do niezwłocznego zaofiarowania wyżej wymienionym (...) na własność odpowiedniej nieruchomości zamiennej nadającej się do natychmiastowego objęcia.

Równocześnie decyzją nr [...] z [...] stycznia 2017 r. Wojewoda uchylił zaskarżone orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z [...] kwietnia 1958 r. znak [...] dotyczące wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako części parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...] b. gm. kat. [...] odpowiadające obecnie działkom nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na w/w decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który nieprawomocnym wyrokiem z 7.02.2018 r. sygn. akt II SA/Kr 224/17 skargę oddalił.

Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie zaś z art. 129 powołanej wyżej ustawy odszkodowanie co do zasady ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5 tej ustawy.

Tym samym kwestia ewentualnego wydania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ściśle związana jest z rozstrzygnięciem związanym z samym wywłaszczeniem nieruchomości.

W obecnym stanie prawnym instytucję wywłaszczenia nieruchomości, odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm). Zgodnie z art. 233 ugn: Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1281/07 stwierdzono, iż z treści art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika zasada natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku. Norma ta nakazuje dalszy bieg spraw, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31 grudnia 1997 r. (por. również wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 3662/01). Tym samym przedmiotowa sprawa musi być rozpatrywana na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami regulującej w dziale III rozdziale 4 instytucję wywłaszczania nieruchomości zaś wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie w tym zakresie musi odpowiadać wymogom aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zatem organ uchylił orzeczenie I instancji w celu zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom przedmiotowego postępowania w podejmowanych przez organ czynnościach oraz ustalenia czy odwołująca otrzymała działkę zamienną stosownie do wydanego orzeczenia, względnie odszkodowanie pieniężne), przy jednoczesnym uwzględnieniu obowiązujących obecnie regulacji prawnych. Konieczne było zatem przeprowadzenie czynności dowodowych których organ odwoławczy, ze względu na ich charakter, nie mógł przeprowadzić, gdyż naruszałoby to zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, uniemożliwiając tym samym stronom w pełni czynny udział poprzez zgłaszanie zarzutów i kontrolę przez organy administracyjne dwóch instancji. Nadto konieczność zastosowania ww. przepisu została przesądzona w wydanym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 87/18.

Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Gmina Miejska K zarzucając naruszenie:

- art. 138 § 2 kpa poprzez nieprzeprowadzenie w całości uzupełniającego postępowania dowodowego i niedokonanie oceny materiału dowodowego przeprowadzonego przed Organem II instancji, które winno doprowadzić do wydania decyzji zgodnie z art. 138 § 1 kpa, a nie do jej uchylenia i przekazania sprawy do rozpoznania Organowi I instancji;

- art. 7 w związku z art. 77 kpa poprzez przeprowadzenie wykładni odwołań M. D. oraz T. T. od orzeczeń z dnia [...].04.1958 r. w oparciu o wyjaśnienia pełnomocników spadkobierców odwołujących się, podczas gdy wykładnia winna być dokonana wyłącznie o treść samych odwołań;

- art. 10 § 1 w zw. z art. 73 i 74 kpa poprzez zaniechanie zawiadomienia wnoszącego sprzeciw jako strony postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji nr [...] o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów .

- art 16 ustawy z dnia 7.04.2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, poprzez błędne zastosowanie przepisów Kodeksu postępowanie administracyjnego w jego nowym znowelizowanym brzmieniu, które ma zastosowanie do spraw wszczętych po dniu 01.06.2017 r., a nie do niniejszej sprawy poprzez pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu, podczas gdy od zaskarżonej decyzji winna przysługiwać skarga do Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu podano, iż pomimo znacznego upływu czasu i trudności w dodarciu do archiwalnych akt wywłaszczeniowe - odszkodowawczych istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, opinii biegłych, poszukiwania dowodów pośrednich. Z praktyki i doświadczenia jakie posiada Gmina Miejska K wynika, że materiały archiwalne z zakresu wywłaszczeń i odszkodowań przechowywane są w różnych archiwach i przy rozstrzyganiu sprawy należało rozszerzyć zakres prowadzonej kwerendy. Ponadto kwerenda winna obejmować materiały archiwalne wytworzone na przestrzeni kilkudziesięciu lat przez różne organy prowadzące postępowania wywłaszczeniowe. Na przestrzeni lat zmianie mogły ulec oznaczenia prowadzonych spraw i nieruchomości. Postępowanie dowodowe należało prowadzić w oparciu o wszystkie posiadane dane także te, które obowiązywały w okresie od wniesienia odwołania do jego rozstrzygnięcia przez Wojewodę. Z ostrożności procesowej kwerendę winno się rozszerzyć o materiały archiwalne umów indeminizacyjnych zawartych w latach od 1947 do 1975 r. przez Państwo Polskie. Obecnie jak wynika z korespondencji prowadzonej z Ministerstwem Finansów Departament Prawny cały czas prowadzone jest opracowywanie ww. dokumentacji. W związku z powyższym organ II instancji winien rozszerzyć swoją kwerendę i uzyskać aktualne stanowiska jednostek archiwalnych. Wnoszący sprzeciw nie miał możliwości podnoszenia ww. zarzutów w trakcie postępowania przed Wojewodą, ponieważ nie został poinformowany, że w przedmiotowej sprawie zgromadzony został materiał dowodowy wystarczający do wydania przedmiotowej decyzji. Organ bowiem przed wydaniem decyzji nie zawiadomił wnoszącego sprzeciw o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

Kolejny zarzut wnoszącego sprzeciw to niedopuszczalny sposób wykładni treści złożonych odwołań M. D. oraz T. T. od orzeczeń z dnia [...].04.1958 r. Wojewoda zwrócił się do spadkobierców osób wywłaszczonych z zapytaniem jaki zamiar miały osoby składające odwołanie. Biorąc pod uwagę upływ czasu jaki minął od daty wywłaszczenia oraz fakt, że osoby będące spadkobiercami swoją wiedzę o wywłaszczeniu mogą opierać tylko i wyłącznie na archiwalnych materiałach konkretyzowanie i rozszerzanie woli osób, które nie żyją jest całkowicie niezasadne. Spadkobiercy nie mają możliwości uzupełniania i modyfikowania woli swojego spadkodawcy. Ponadto oświadczenia w toku postępowania składane były przez pełnomocników spadkobierców. Wojewoda powinien dokonać wykładni jedynie w oparciu o treść samych odwołań, a nie w oparciu o ich interpretację dokonaną przez spadkobierców, a ścisłej ich pełnomocników.

Ostatni z zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji to niewłaściwe zastosowanie przepisów prawnych w oparciu o jaką wydana została przedmiotowa decyzja skutkujące błędnym pouczeniem o wniesieniu środka zaskarżenia. Organ II instancji wydał orzeczenie w oparciu o znowelizowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W dniu 1.06.2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7.04.2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, która przynosi najdalej idącą reformę kpa od 1980 r. Zmienione przepisy zgodnie z art. 16 ustawy nowelizującej, stosuje się wyłącznie do postępowań rozpoczętych od dnia 1.06.2017 r. W postępowaniach wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem zastosowanie ma kpa w dotychczasowym brzmieniu, a zatem powinna w sprawie służyć skarga a nie sprzeciw.

W oparciu o to wniesiono o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Zaskarżona decyzja kasatoryjna nie narusza art. 138 § 2 kpa, wobec czego sprzeciw nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w świetle art. 151a § 1 p.p.s.a.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 kpa, który to przepis został powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, uchylającej orzeczenie organu I instancji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten zatem wymaga, aby organ odwoławczy wykazał w sposób przekonywujący, że w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tylko w przypadku zaistnienia tej przesłanki organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tj. uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W innych przypadkach kpa wymaga wydania decyzji merytorycznej tj. albo utrzymania decyzji organu I instancji w mocy, albo jej uchylenia i albo orzeczenia co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania w sytuacji zaistnienia takich podstaw.

W niniejszej sprawie skarżony organ uzasadnił w dostateczny i przekonywujący sposób, w oparciu o konkretne okoliczności sprawy, spełnienie wyżej opisanych przesłanek z art. 138 § 2 kpa, że ze względu na stwierdzone uchybienia w postaci wydania orzeczenia z [...] kwietnia 1958 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst pierwotny Dz. U. z 1958 r. Nr 17 poz. 707), kiedy art. 47 przepisów przejściowych nowej ustawy wywłaszczeniowej, wskazywał iż postępowanie jeszcze nie zakończone miało się toczyć nadal wg dotychczasowych przepisów (tj. na podstawie dekretu z wówczas dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. R.P. nr 4 poz. 31 z 1952 r.), ale odszkodowanie miało być już ustalone wedle zasad odszkodowania przewidzianych w nowej ustawie wywłaszczeniowej. Tymczasem orzeczenie o przyznaniu prawa do nieruchomości zamiennej (orzeczenie odszkodowawcze) oparto na podstawie prawnej w postaci przepisów dekretu sprzecznych z obowiązującym wówczas stanem prawnym, dając tym samym podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. Nadto w postępowaniu zgodnie ze wskazaniami zawartymi w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych tj. z 3 grudnia 2013r, sygn. II SA/Kr 1211/13 i z 13 grudnia 2013r. sygn. II SA/Kr 1212/13 wskazano na istotną konieczność zbadania zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom przedmiotowego postępowania w podejmowanych przez organ czynnościach. Czyniąc temu zadość organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że kwestia pominięcia A. D. jako spadkobiercy Z. T. dawała podstawę do wznowienia postępowania, ponieważ uniemożliwiono stronie w pełni czynny udział poprzez zgłaszanie zarzutów i kontrolę przez organy administracyjne dwóch instancji. Nadto konieczność zastosowania ww. przepisu została przesądzona w wydanym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 87/18. Istotne przy tym było, jak prawidłowo wskazał skarżony organ odwoławczy, iż w obecnym stanie prawnym instytucję wywłaszczenia nieruchomości, odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która w art. 233 wprowadza zasadę, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów, a zatem ugn - zasada natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku. Norma ta nakazuje dalszy bieg spraw, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31 grudnia 1997 r. wg nowej ustawy (por. również wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 3662/01). Tym samym przedmiotowa sprawa musi być rozpatrywana na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami regulującej w dziale III rozdziale 4 instytucję wywłaszczania nieruchomości zaś wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie w tym zakresie musi odpowiadać wymogom aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Konieczne zatem w niniejszej sprawie jest ustalenia czy odwołująca otrzymała działkę zamienną stosownie do wydanego orzeczenia, względnie odszkodowanie pieniężne), przy jednoczesnym uwzględnieniu obowiązujących obecnie regulacji prawnych, a zatem przeprowadzenie czynności dowodowych których organ odwoławczy, ze względu na ich charakter, nie mógł przeprowadzić, gdyż naruszałoby to zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Z uwagi na to wydanie decyzji reformatoryjnej w tym względzie przez organ odwoławczy poprzedzonej ewentualnym zgromadzeniem brakujących dowodów, naruszałoby zasadę dwuinstancyjności, gdyż strony pozbawione byłyby jednej instancji kontrolnej w zakresie zgromadzenia i dokonanie oceny prawnej w sprawie.

Natomiast podnoszone w skardze okoliczności odnoszące się do braku odpowiedniej kwerendy w dokumentacji w celu sprawdzenia czy orzeczenie organu I instancji było prawomocne czy błędnej wykładni treści pism stron (odwołań) nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, ponieważ kwerenda taka została przeprowadzona, a strona skarżąca nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności mających świadczyć o wcześniejszym rozpoznaniu odwołania. Z kolei z treści odwołań stron jasno wynika zakwestionowanie przedmiotowego orzeczenia, a zatem skarżony organ prawidłowo, zgodnie ze wskazaniami wyroków sądów administracyjnych rozpoznał te odwołania.

Niezasadne jest powoływanie się na konieczność rozpoznania sprzeciwu jako zwykłej skargi do sadu administracyjnego, ponieważ wbrew zarzutowi strony skarżącej zastosowanie ma nie art. 16 lecz art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, który wprowadził z dniem 1 czerwca 2017r. rozdział 3a "Sprzeciw od decyzji" w p.p.s.a. i z którego a contrario wynika zasada stosowania nowej ustawy do postępowań wszczętych przed sądami administracyjnymi po tym dniu. Przepis ten wskazuje bowiem, iż jedynie do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym. Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w lipcu 2018r. a zatem zastosowanie ma ustawa nowa wprowadzająca przepisy o sprzeciwie od decyzji.

Mając powyższe na względzie Sąd oddalił sprzeciw, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.