Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 682/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149 oraz art. 162
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakładającej karę pieniężną oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019r. nr [...] Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. nałożył na przewoźnika: A. (dalej powoływanego też jako: "skarżący") karę pieniężną w łącznej wysokości 20.000 zł za nieuzupełnienie zgłoszeń przewozu zarejestrowanych w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów pod numerami [...] oraz [...]. Powyższa decyzja została doręczona w trybie doręczenia zastępczego pełnoletniemu domownikowi w dniu [...] maja 2019 r.

W dniu [...] czerwca 2019r. skarżący nadał w placówce pocztowej odwołanie od powyższej decyzji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] stwierdził, że złożone odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu [...] czerwca 2019r. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone w trybie doręczenia zastępczego, w dniu [...] lipca 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w dniu [...] lipca 2019 r., J. O. będąca pełnoletnim domownikiem, podjęła się oddania pisma adresatowi, co potwierdziła swoim podpisem.

W dniu [...] lipca 2019 r. skarżący złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] dołączając jednocześnie odwołanie od powyżej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że decyzję organu I instancji otrzymał dopiero po powrocie z delegacji, tj. [...] czerwca 2019 r. Wraz z przesyłką uzyskał informację od teścia, że przedmiotowa decyzja została doręczona [...] maja 2019 r. stąd też wnosząc odwołanie w dniu [...] czerwca 2019 r. był przekonany, że składa je w terminie, a nawet dwa dni przed jego upływem. W ocenie skarżącego przesyłki z tego typu korespondencją nie powinny być doręczane osobie starszej, ze względu na wiek. Skarżący wyjaśnił również, że informację o uchybieniu terminowi pozyskał dopiero w dniu [...] lipca 2019 r., a zatem w dniu doręczenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z [...] czerwca 2019 r. nr [...] stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Dalej powołując się na wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2321/16 stwierdził, że skoro nie wiedział o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, to termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., działając na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 900, dalej w skrócie: "o.p."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2019r. nr [...] nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu towarów, zarejestrowanego w systemie monitorowania drogowego przewozu pod [...] oraz karę pieniężna w wysokości 10.000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu towarów, zarejestrowanego w systemie monitorowania drogowego przewozu pod numerem [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przytoczył treść art.162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 o.p. wyjaśniając, iż warunkiem przywrócenia terminu jest łączne spełnienie następujących przesłanek: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy; 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie 7-dniowego terminu od ustania przyczyn uchybienia do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) jednoczesne dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Następnie odnosząc powyższe warunki formalne przywrócenia terminu do stanu faktycznego zaistniałego w przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że skarżący nie dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, liczonego od dnia ustania przyczyny niedochowania tego terminu. Zdaniem organu, skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podniósł co prawda, że wiedzę o wniesieniu odwołania po terminie, pozyskał dopiero w dniu [...] lipca 2019r., tj. w dniu doręczenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2019 r., pozostawiające jego odwołanie bez rozpatrzenia, jednakże z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż pierwszą informację na ten temat, skarżący powziął nie z w/w postanowienia ale już wcześniej, a mianowicie ze stanowiska organu z dnia [...] czerwca 2019 r., w którym organ ten stwierdził, że odwołanie od decyzji z [...] maja 2019r. zostało wniesione z przekroczonym terminem określonym w art. 223 §2 Ordynacji podatkowej. Powyższe pismo, jak podkreślił organ, zostało przesłane skarżącemu i jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zostało skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego pełnoletniemu domownikowi M. W. w dniu [...] czerwca 2019r.

Na tej podstawie organ uznał, że już [...] czerwca 2019 r. skarżący powziął informacje o wniesieniu ww. odwołania z przekroczeniem terminu, dlatego też wniosek o przywrócenie tego terminu, powinien złożyć do [...] czerwca 2019 r. Skoro jednak skarżący złożył wniosek dopiero [...] lipca 2019 r., to ewidentnie nie zachował opisanego 7-dniowego terminu wynikającego z art. 162 § 2 o.p. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, iż postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2019 r., na które wskazuje skarżący w przedmiotowym wniosku, zostało skutecznie doręczone pełnoletniemu domownikowi w dniu [...] lipca 2019 r., a nie jak przyjmuje skarżący w dniu [...] lipca 2019 r., zatem również i w tym przypadku, uchybiony został termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W zaistniałych okolicznościach za niemającą znaczenia organ uznał okoliczność, czy strona ponosi, czy też nie winę za uchybienie terminowi, wskazując na zbędność ustalania jej istnienia.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył skarżący zarzucając mu naruszenie:

art. 149 o.p. poprzez jego zastosowanie w sprawie niniejszej i przyjęcie, iż odbierająca pismo osoba zobowiązała się do przekazania mi korespondencji w sytuacji gdy nie przyjmowała na siebie;

art. 162 § 1 i 2 o.p. przez odmowę zastosowania w sprawie i nieprzywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, pomimo wykazania okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu;

art. 221a §2 o.p. przez jego niezastosowanie, w skutek czego decyzja została wydana przez niewłaściwy miejscowo organ, co z kolei winno prowadzić do stwierdzenia nieważności w/w decyzji.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że korespondencję zawierającą decyzję organu z [...] maja 2019r. otrzymał dopiero w dniu [...] czerwca 2019 r., tuż po powrocie z delegacji. W tym zakresie skarżący informująco wskazał, że prowadzi jednoosobową działalności gospodarczą, w której pracuje jako kierowca w transporcie międzynarodowym. W tym też dniu został poinformowany, że w/w decyzja została pozostawiona w dniu [...] maja 2019 r., stąd też był przeświadczony, że wnosząc odwołanie w dniu [...] czerwca 2019 r. składa je w terminie, a nawet dwa dni przed jego upływem. Autor skargi podkreślił jednocześnie, że nie powinno się doręczać korespondencji osobie starszej, ze względu na jej wiek i stan, stąd też takie doręczenie należy uznać za nieprawidłowe i w konsekwencji nie można przyjąć, że korespondencja została doręczona zgodnie z art. 149 o.p.

Skarżący podtrzymał też stanowisko, że informację o uchybieniu terminowi pozyskał dopiero w dniu [...] lipca 2019 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z [...] czerwca 2019r. w którym stwierdzono, że odwołanie z dnia [...].06.2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art. 221a §2 o.p. skarżący podniósł, iż organem odwoławczym właściwym w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT jest dyrektor właściwy według jego miejsca zamieszkania, tj. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpatrzenia organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem kontrolowane postanowienie nie jest dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest obowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.").

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie stało się postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2019r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną za nieuzupełnienie zgłoszeń przewozu towarów, zarejestrowanych w systemie monitorowania drogowego przewozu. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z [...] maja 2019r. zawarto prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, nadto decyzja skierowana została na właściwy adres skarżącego oraz została prawidłowo doręczona w trybie doręczenia zastępczego, na podstawie art. 149 o.p., dorosłemu domownikowi w dniu [...] maja 2019r.

Poza sporem pozostaje też okoliczność, że wniesienie przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji nastąpiło z jednodniowym przekroczeniem terminu przewidzianego dla tej czynności prawnej. Sporna pozostaje natomiast kwestia zachowania przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Strona postępowania może bowiem wnosić o przywrócenie uchybionego terminu, ale wniosek w tym przedmiocie nie może być złożony w każdym czasie, lecz w terminie dokładnie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym termin ten nie podlega przywróceniu.

Jak wynika bowiem z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 162 § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Stosownie zaś do treści art. 162 § 3 tej ustawy przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. Przepis art. 162 § 4 stanowi z kolei, że przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych.

Regulacja art. 162 § 1 i § 2 o.p. kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: 1) uchybienie terminowi, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), 3) uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz 4) dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Ważne jest jednak, że przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy drugiej z opisanych wyżej przesłanek, a mianowicie, czy został zachowany warunek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w postaci złożenia takiego wniosku w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, a jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Z powołanej wyżej regulacji art. 162 § 2 o.p. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (por. wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1476/17, WSA w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 2482/17, oraz WSA w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 1524/98, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W kontrolowanej sprawie organ stanął na stanowisku, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg najwcześniej w dniu [...] czerwca 2019 r., czyli w dniu doręczenia skarżącemu stanowiska Naczelnika P. Urzędu Celno – Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2019 r., w którym organ ten stwierdził, że odwołanie od decyzji z [...] maja 2019r. zostało wniesione z przekroczonym terminem określonym w art. 223 §2 Ordynacji podatkowej, a najpóźniej w dniu [...] lipca 2019r., tj. w dniu doręczenia skarżącemu postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2019 r. stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

Skarżący kwestionuje z kolei powyższe stanowisko organu wychodząc z założenia, że doręczenie postanowienia z dnia [...] czerwca 2019r. w trybie art. 149 o.p. nie było skuteczne, stąd też dopiero od dnia [...] lipca 2019r., kiedy to skarżący wszedł fizycznie w posiadanie powyższego postanowienia powinien rozpocząć swój bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Analizując powyższe stanowiska w kontekście powołanych wyżej przepisów oraz okoliczności faktycznych zaistniałych w przedmiotowej sprawie należy podzielić stanowisko organu podatkowego, że skarżący przekroczył siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu licząc od dnia ustania przeszkody. Z akt sprawy bezsprzecznie bowiem wynika, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w . z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] stwierdzające, że złożone przez skarżącego odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, zostało skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego, na podstawie art. 149 o.p., pełnoletniemu domownikowi w dniu [...] lipca 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w dniu [...] lipca 2019 r., J. O., będąca pełnoletnim domownikiem, podjęła się bowiem oddania pisma skarżącemu, co potwierdziła swoim podpisem. Skarżący twierdzi co prawda, że doręczenie powyższego postanowienia nastąpiło w dniu [...] lipca 2019r., kiedy to fizycznie otrzymał przesyłkę zawierającą powyższe postanowienie i dopiero od tej daty powinien być liczony termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, tym niemniej powyższego stanowiska nie można uznać za prawidłowe w kontekście brzmienia art. 149 o.p.

Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jeśli zatem nie zostanie spełniony choćby jeden ze wskazanych warunków, wówczas możliwe jest wzruszenie twierdzenia organu podatkowego o skuteczności dokonanego doręczenia. Tylko i wyłącznie w takim zakresie można więc ewentualnie mówić o dopuszczalności obalenia domniemania doręczenia. Dalsza bowiem czynność faktycznego doręczenia pisma do rąk jego adresata, mająca nastąpić w wyniku podjętego przez domownika zobowiązania do oddania pisma, wbrew przeświadczeniu skarżącego, wykracza już poza treść art. 149 o.p. Jako taka nie może zatem mieć znaczenia dla oceny skuteczności doręczenia pisma. Okoliczności z tego zakresu mogą co najwyżej być przedmiotem analizy w ramach merytorycznego rozpatrywania zasadności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Powyższe oznacza zatem, że podstawą obalenia domniemania doręczenia pisma w trybie art. 149 o.p. nie mogą być okoliczności związane z jego przekazaniem adresatowi. Po wtóre, ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia z dnia [...] czerwca 2019r., co zostało potwierdzone własnoręcznymi podpisami doręczającego i odbiorcy, wynika, że dorosły domownik, który odebrał przedmiotową przesyłkę poleconą, podjął się jej oddania adresatowi. Taka sytuacja kreuje domniemanie prawidłowego doręczania.

W uzasadnieniu skargi, skarżący wyraził zatem bezpodstawny pogląd, że postanowienie zostało nieprawidłowo doręczone do rąk adresata, bowiem domownik nie podjął się oddania pisma adresatowi w należytym terminie. Biorąc pod uwagę istotę doręczenia zastępczego we wskazanym trybie przyjąć należy, że doręczenia dokonuje się domownikowi, ale ze skutkiem dla strony. W samej konstrukcji doręczenia do rąk domownika pisma przeznaczonego dla strony tkwi bowiem założenie, że w sytuacji objętej hipotezą powołanego przepisu dopuszczalne jest pozostawienie korespondencji zamiast bezpośrednio adresatowi innej osobie będącej domownikiem gotowym do dalszego przekazania pisma podmiotowi nieobecnemu w mieszkaniu. Prawodawca nie uregulował natomiast dalszych czynności, które powinien wykonać domownik w stosunku do adresata odebranego pisma. Prawidłowe doręczenie pisma domownikowi, w warunkach przewidzianych w art. 149 o.p., rozpoczyna zatem bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi.

W tych okolicznościach, skoro J. O. jest dorosłym domownikiem i zobowiązała się oddać przesyłkę zawierającą postanowienie z dnia [...] czerwca 2019 r. adresatowi (skarżącemu), co potwierdziła własnym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 6 – akt administracyjnych), to organ słusznie uznał, że skutek doręczenia nastąpił w dniu [...] lipca 2019 r. i w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu. W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony najpóźniej do dnia [...] lipca 2019 r., a w związku z tym, iż skarżący złożył go w dniu [...] lipca 2019r., to organ zasadnie odmówił mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2019r. Konkludując jako nietrafione należy ocenić zarzuty naruszenia art. 149 oraz art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 221a § 2 Ordynacji podatkowej, należy podzielić w tym względzie stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2019 r., jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., któremu Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. podlega instancyjnie i pozostaje w zasięgu terytorialnym Dyrektora tej Izby. Dlatego też Dyrektor Izby Administracyjnej Skarbowej w B. jest właściwym do rozpatrzenia w/w wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jak też i odwołania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły uzasadnionych podstaw oraz, że sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.