Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 477/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorza Jankowski /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi L. O., M. D., W. N. i B. B. - B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda, decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz.. 1071 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania złożonego przez L. O., M. D., W. N., R. B., B. B. oraz W. B. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu na rzecz L. O. (w udziale wynoszącym 1/3), M. D. (w udziale wynoszącym 1/12), W. N. (w udziale wynoszącym 1/12), R. B. (w udziale wynoszącym 1/6), B. B. (w udziale wynoszącym 1/6), W. B. (w udziale wynoszącym 1/6) nieruchomości położonej w S., u zbiegu al. J. i ul. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 3 (uprzednio 1), o powierzchni 303 m2, dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...].

Z uzasadnienia powołanej wyżej decyzji Wojewody wynika, co następuje:

Decyzją z dnia [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. zatwierdził podział nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej, jak podano, własność I. N., pod warunkiem przekazania na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. z 1948 r. Nr 35, poz. 240) działki nr 1 o powierzchni 0.0303 ha (w ww. decyzji, nie została ujęta współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości K. B.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że działkę nr 1 należy przejąć na własność Skarbu Państwa z uwagi na konieczność poszerzenia ul H. w S.

W wykonaniu wyżej opisanej decyzji, aktem notarialnym z dnia [...] M. i I. N. oraz R. B., działający w imieniu żony, K. B., odstąpili Skarbowi Państwa -Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], działkę oznaczoną numerem 1 o powierzchni 0.0303 ha.

Pismem z dnia 20 lutego 2001 r. L. O. - spadkobierczyni I. N. oraz M. N. wystąpiły o zwrot gruntów - jak podano we wniosku - "zabranych w roku 1957, odliczonej 31.01.1972 r. przy ul. L. w S., na których nie została zrealizowana droga - ul. J. W dniu 9 maja 2001 r. L. O. sprecyzowała swój wniosek, wskazując, że występuje o zwrot działek oznaczonych nr 4, nr 3 i nr 2.

Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji w dniu 27 marca 2003 r. L. O. oświadczyła, że w "imieniu matki M. N. i swoim wnosi o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa od I. N. działki oznaczonej nr 3 lub wypłatę odszkodowania".

Pismem z dnia 21 marca 2003 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. poinformował, że działka nr 3 zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta S. zatwierdzonym Uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] była przeznaczona pod pas drogowy projektowanej drogi o symbolu P, a zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta S. z dnia [...] jest przeznaczona pod pas drogowy Al. J. o symbolu O.

Decyzją z dnia [...] Starosta S. odmówił L. O. i M. N. zwrotu nieruchomości położonej w S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 3 o powierzchni 0.0303 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...], uznając, że: "po przejęciu na Skarb Państwa ww. nieruchomość stanowiła poszerzenie ul. H. (obecnej J.), nadal stanowi ulicę, nie zmieniła swego przeznaczenia i do dnia dzisiejszego wykorzystywana jest na cel na jaki została przejęta".

Decyzją z dnia [...] Wojewoda uchylił wyżej opisaną decyzję Starosty S. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując na niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w szczególności na brak ustaleń w zakresie przesłanek odmowy zwrotu nieruchomości.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, 10 września 2003 r., organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny nieruchomości, w wyniku których ustalono, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość stanowi pas drogi - ul J. i znajduje się na niej chodnik wraz ze ścieżką rowerową oraz wjazdami do posesji, które są elementem tej ulicy. Nadto stwierdzono, że w ulicy znajduje się pełne uzbrojenie podziemne, a na przedmiotowej działce przeprowadzona jest sieć oświetlenia ulicznego. W protokole z oględzin podano także, że nie odszukano kamieni granicznych, które znajdują się w linii istniejącego ogrodzenia ul. J., a które według map winny znajdować się w linii ogrodzenia od strony ulicy J., za wyjątkiem kamienia w zachodniej części działki nr 3. Zapisano, że rozważona zostanie konieczność odtworzenia granic działki na linii rozgraniczającej działkę nr 3 z działkami nr 4 i nr 2.

Pismem z dnia 22 września 2003 r. Burmistrz Miasta i Gminy w S. poinformował, że działka nr 3 położona w rejonie ul. L. w S. od początku przejęcia jej służyła jako dojazd do obsługi kolektora sanitarnego, który biegł wzdłuż rowu P. od ul. M. do ul. P. Jednocześnie przez tę działkę przechodził główny ciąg pieszy do dworca kolejowego w kierunku osiedla przy ul. O. i N. oraz służyła jako dojazd do posesji pobudowanej wzdłuż aktualnej al. J. W roku 1994 przystąpiono do budowy al. J. na odcinku od ul. L. do ul. D. Ww. działka cały czas służyła jako ciąg komunikacyjny.

Informację tę Burmistrz Miasta i Gminy w S. potwierdził w piśmie z 29 października 2003 r., w którym podano, że obecna ulica J. wybudowana została w 1994 r. na bazie częściowo istniejącej ul. H., a tym samym wydzielonej działki z nieruchomości I. N. Wcześniejsza budowa ulicy była niemożliwa ze względu na brak kanału "F" oraz głównego kolektora sanitarnego. Brak tych urządzeń spowodował, że położenie nawierzchni asfaltowej od ul. L. do rowu P., a dalej budowa nowej ulicy od P. do ul. D. nastąpiła dopiero w roku 1994. Z tego jednak nie wynika, że teren będący przedmiotem zwrotu nie był wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem. Od momentu przejęcia, działka ta łącznie z ul. H. służyła jako dojazd do istniejących posesji, jak również stanowiła główny ciąg pieszy od dworca kolejowego w kierunku osiedla przy ul. O. i N. Ponadto od początku służyła jako dojazd do obsługi kolektora sanitarnego.

Decyzją z dnia [...] Starosta powtórnie odmówił L. O. i M. N. zwrotu opisanej w osnowie decyzji nieruchomości, uzasadniając to tym, że nieruchomość ta od momentu przejęcia służyła jako droga. Na początku stanowiła poszerzenie ul. H., a obecnie stanowi ul. J., nie zmieniła zatem swego przeznaczenia i do dnia dzisiejszego wykorzystywana jest na cel na jaki została przejęta.

Z uwagi na pozbawienie stron (spadkobierców K. B.) możliwości udziału w postępowaniu i braki w zakresie postępowania dowodowego, Wojewoda decyzją z dnia [...] uchylił w trybie art. 138 § 2 K.p.a., zaskarżoną decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę Starosta ustalił, że spadek po K. B. nabyli: R. B., W. B. i B. B. po 1/3 części, a spadek po M. N.: L. O., M. D. i W. N. po 1/3 części każde z nich.

W dniu 28 stycznia 2005 r. wyżej opisani spadkobiercy byłych właścicieli złożyli wnioski o zwrot nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr 3.

Pismem z dnia 24 lutego 2006 r. Starosta poinformował Wojewodę, że w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, zostanie zawarta pomiędzy L. O. a Gminą S. ugoda. Projekt ugody został przedstawiony L. O. w grudniu 2005 r.

Pomimo wskazania w decyzji Wojewody z [...] (uchylającej decyzję Starosty z [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji), na konieczność pozyskania mapy stanu prawnego, z której bezspornie wynikałoby, że przejęta na rzecz Skarbu Państwa działka nr 1 odpowiada objętej postępowaniem o zwrot działce nr 3 - organ pierwszej instancji niezbędnych ustaleń nie poczynił.

W związku z powyższym, Wojewoda w toku postępowania odwoławczego pozyskał z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. niezbędne dokumenty ewidencyjne oraz dokumentację fotograficzną obrazującą sposób zagospodarowania nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda po raz kolejny uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K,p.a., poprzez brak dokonania rzetelnych i jednoznacznych ustaleń, niezebranie niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego i niedokonanie jego należytej oceny.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta wziął pod uwagę zawarte w decyzji Wojewody wskazówki, uzupełnił materiał dowodowy o kolejne dokumenty oraz przeprowadził na przedmiotowej działce dowód z czynności wznowienia znaków granicznych i okazania przebiegu granic (protokół z 9 lutego 2007 r.). Następnie decyzją z dnia [...] odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości położonej w S., u zbiegu al. J. i ul. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 3.

Od wyżej wskazanej decyzji Starosty odwołanie złożyli wszyscy wnioskodawcy, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 20 lutego 2001 r. oraz wzięcie pod uwagę wszystkich trzech odwołań oraz uchyleń Wojewody, a które jednoznacznie wskazują na sposób rozstrzygnięcia sporu, oraz o ostateczne rozstrzygnięcie sporu i rozliczenie się za przejęte grunty poprzez zapłatę lub zamienną działkę wg aktualnych wartości.

Wojewoda Wielkopolski, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przy podejmowaniu decyzji o zwrocie nieruchomości konieczne jest zbadanie, jaki był cel wywłaszczenia nieruchomości i dokonanie oceny, czy stała się ona zbędna dla realizacji tego celu. W rozpatrywanej sprawie cel nabycia objętej żądaniem zwrotu nieruchomości, został precyzyjnie określony w decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...], w której wskazano, że z uwagi na konieczność poszerzenia ul. H. należy działkę 1 przejąć na własność Skarbu Państwa stosownie do art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, który stanowił, że właściciel nieruchomości podlegającej podziałowi zobowiązany był do odstąpienia bezpłatnie na własność gminy grunty przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi - na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości nieprzekraczającej 20 % wartości wszystkich działek.

Z akt sprawy wynika, że działka nr 3 (poprzednio 1), zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Miasta S. z [...] (obowiązującym w dacie zatwierdzenia projektu podziału, tj. [...]) zatwierdzonym Uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., była przeznaczona pod pas drogowy projektowanej drogi o symbolu P. Do realizacji przedmiotowej inwestycji nie doszło jednak w terminach określonych w art. 137 ust.. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kserokopia ewidencji dzierżawców gruntów S., której zapisy uprawdopodabniają fakt dzierżawienia przez J. K., jako ogród, w latach 1990-1995 działki o powierzchni 303 m2, położonej przy ul. S. (dawniej ul. H.). W tej samej rubryce widnieje skreślona data 1983-1987 i nazwisko S. K., z czego wnioskować można, że grunt ten także wcześniej był przedmiotem dzierżawy osoby fizycznej - co prowadzi do wniosku, że do 1995 r. cel przejęcia nieruchomości, nie został zrealizowany.

Przedmiotowa inwestycja, jak wynika z akt sprawy, została zrealizowana dopiero w latach 1995-1997, w okresie obowiązywania miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Szamotuł z dnia [...]. W planie tym, objęta żądaniem zwrotu nieruchomość, przeznaczona była pod pas drogowy al. J. o symbolu 0.

Obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi pas drogi - ul. J. i znajduje się na niej chodnik wraz ze ścieżką rowerową oraz wjazdami do posesji, które są elementem tej ulicy. Al. J. została zaliczona z dniem 1 stycznia 2004 r. do kategorii dróg wojewódzkich, której właścicielem jest samorząd województwa a zarządcą - Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich w P.

Kwestia własności dróg została w sposób jednoznaczny rozstrzygnięta w art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W myśl wskazanego przepisu, drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, z kolei drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Oznacza to, że nie można przenieść własności dróg publicznych na rzecz innych, niż wymienionych w omawianym przepisie jednostek.

Wydanie więc decyzji orzekającej o zwrocie przedmiotowej nieruchomości stałoby w ewidentnej sprzeczności z art. 2a ustawy o drogach publicznych i stanowiłoby fikcję prawną, ponieważ w momencie wydania takiej decyzji byłaby ona niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Decyzja obarczona byłaby więc wadą nieważności już w momencie jej wydania.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, organ odwoławczy stwierdził, że każda z poprzednich, wydanych przez Wojewodę decyzji, nie miała charakteru rozstrzygnięcia merytorycznego, orzekającego o zwrocie, bądź odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Główną przyczyną dokonanych przez Wojewodę uchyleń decyzji Starosty było bowiem nienależyte zebranie i ocena materiału dowodowego w sprawie. Decyzje te, nie mogły zatem wskazywać na "sposób właściwego rozstrzygnięcia sporu", a jedynie na braki i konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń w zakresie prowadzonego postępowania.

Kolejną podniesioną w odwołaniu kwestię, stanowi zdaniem odwołujących się, brak udziału współwłaścicielki rzeczonej nieruchomości - K. B., w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

Wprawdzie z akt sprawy wynika, że K. B. nie była stroną postępowania podziałowego, lecz już w wykonaniu tejże decyzji, w akcie notarialnym K. B. występuje jako strona zawartej umowy. Rozporządzenia nieruchomością w jej imieniu dokonał bowiem mąż R. B., który wraz z M. i I. N. odstąpił Skarbowi Państwa-Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...], działkę oznaczoną numerem 1 o powierzchni 0,0303 ha.

Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości nie bada się legalności decyzji wywłaszczeniowej. Brak przesłanek wywłaszczenia, czy ewentualne błędy formalne decyzji wywłaszczeniowej mogą być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu, a nie podstawą decyzji o zwrocie nieruchomości.

W odniesieniu do zarzutu, że przejmując grunty pod przymusem zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli wolno było przejąć do 20%, czyli 0.0178 ha a nie 0.0303, jak to uczyniono w niniejszej sprawie, organ drugiej instancji wskazał, że wymieniony w tym przepisie procent wartości działek, odnosi się do ich wartości pieniężnej, a nie do procentu powierzchni.

Co do zarzutu braku wyliczenia przez organ powierzchni gruntów zajętych przez właścicieli sąsiadującej z działką nr 3 nieruchomości, organ odwoławczy wskazał, że ze szkicu granicznego stanowiącego załącznik do protokołu okazania granic z 9 lutego 2007 r. wynika, że w granicę działki nr 3 od strony działek oznaczonych jako nr 4 i 2 wchodzą narożniki budynków i część muru ogrodzenia właścicieli działek nr 4 i nr 2 zajmując razem 20 m2 powierzchni działki nr 3. Fakt ten nie ma jednak rozstrzygającego znaczenia w niniejszej sprawie, a ewentualne sporne kwestie i wątpliwości z tym związane powinny być rozstrzygnięte pomiędzy właścicielami sąsiadujących działek, a nie stanowić przedmiot postępowania o zwrot nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej opisaną decyzję Wojewody L. O., działając w imieniu M. D. oraz swoim, W. N. i B. B. podnieśli, że art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie określa, w jakim przypadku należy zwrócić grunty, a skoro w przedmiotowej sprawie grunty zostały przejęte w [...], to decyzja straciła ważność w [...] W związku z powyższym, zdaniem skarżących, należało się z nimi rozliczyć przed przystąpieniem do budowy drogi, tj. w roku 1995. Ponadto, przedmiotowe grunty nadal użytkowane są w części przez Państwa K., a wyjaśnienie wszelkich spornych kwestii z tym faktem związanych jest niemożliwe, bowiem właścicielem działki nr 3 jest Burmistrz Miasta i Gminy S.

Wojewoda, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Skarżąca L.O., na rozprawie, która odbyła się w dniu 19 listopada 2008 r., wyjaśniła, że aktualnie tylko około 200 m gruntów, o których zwrot występuje, znajduje się w pasie drogi wojewódzkiej, zaś około 90 m tej drogi użytkuje Pan K. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że ani ona, ani pozostali skarżący, nie występowali o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] i o rozwiązanie aktu notarialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązane są zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które musiałyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten, w myśl art. 216 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 ze zm.). Jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...], umowa odstąpienia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, której zwrotu domagają się w rozpatrywanej sprawie spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości, została zawarta na podstawie przepisu art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Wobec tego, przepis art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami będzie miał zastosowanie do wskazanej wyżej nieruchomości.

W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. zatwierdził podział nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...], pod warunkiem przekazania na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli działki nr 1 (obecnie działki nr 3) o powierzchni 0.0303 ha z uwagi na konieczność poszerzenia ul H. w S.

Celem przejęcia wskazanej wyżej działki, należącej do I. N. i K. B., było zatem poszerzenie (budowa) ulicy H. (obecnie al. J.) w S. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa ulica została wybudowana w latach 1995 - 1997, a więc z uchybieniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przejęta nieruchomość, której zwrotu domagają się skarżący, stanowi obecnie część pasa drogi wojewódzkiej.

Kwestią sporną na gruncie rozpatrywanej sprawy, wymagającą rozstrzygnięcia, jest to, czy zachodzą podstawy do zwrotu przejętej nieruchomości, tj. do zadośćuczynienia żądaniu spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości. Zdaniem skarżących niezrealizowanie na przedmiotowej nieruchomości celu przejęcia w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami daje prawo domagania się zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Odmienne stanowisko zajmują organy orzekające w niniejszej sprawie, według których pomimo niezrealizowania na przedmiotowej nieruchomości celu wywłaszczenia w terminach określonych w wyżej wskazanym przepisie istnieją podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości, w związku z jej dzisiejszym faktycznym wykorzystaniem. W ocenie Sądu, uzasadniony jest drugi z prezentowanych wyżej poglądów.

Stosownie do treści przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia jest zatem determinowana dwiema przesłankami: upływem określonego czasu od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna albo, jak w niniejszej sprawie, od dnia zawarcia umowy odstąpienia nieruchomości oraz stanem faktycznym, w jakim znajduje się nieruchomość w momencie podejmowania decyzji w przedmiocie jej zwrotu.

W ocenie Sądu, obie wyżej wskazane przesłanki dopuszczalności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości muszą wystąpić łącznie. Oznacza to, że w sytuacji, gdy przedsięwzięcie, ze względu na które dokonano wywłaszczenia, zostało faktycznie zrealizowane, pomimo tego, że jego realizacja nastąpiła z uchybieniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Jeżeli zatem cel, dla którego przejęta została przez Skarb Państwa nieruchomość I. N. i K. B., został zrealizowany, tj. dokonano poszerzenia (budowy) ulicy H. (obecnie al. J.) w S., co wynika bezspornie z akt sprawy, należy uznać za prawidłowe rozstrzygnięcie organów orzekających w rozpatrywanej sprawie o odmowie zwrotu przejętej nieruchomości, pomimo tego, że wyżej wskazane przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane w terminie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jako dodatkowy argument przemawiający za brakiem podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości należy wskazać okoliczność, że nieruchomość ta, stanowi, jak wynika z dokumentów przedłożonych do akt sprawy, w chwili obecnej część pasa drogi wojewódzkiej, której właścicielem jest samorząd województwa a zarządcą, na podstawie zawartego porozumienia oraz protokołu z 18 września 2003 r. w sprawie przekazania zarządzania odcinków dróg na terenie miasta S. - Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich w P.

Przepis art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przewiduje, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne - właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków wprowadzając zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów inne niż wymienione w tym przepisie. Z woli zatem ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie, który może polegać wyłącznie na przeniesieniu własności pomiędzy Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2003 r., II SA/Gd 1206/01, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., I SA/Wa 343/08).

Konsekwencją powyższego jest uznanie, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej i zajętej pod drogę publiczną prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej.

W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługiwały również argumenty podniesione w skardze oraz na rozprawie dotyczące okoliczności, że, jak oświadczyli skarżący, "tylko około 200 m gruntów, o których zwrot występują, znajduje się w pasie drogi wojewódzkiej, zaś około 90 m tej drogi użytkuje Pan K.".

Powyższy zarzut nie znajduje potwierdzenia w materiałach zebranych w toku postępowania administracyjnego. Należy zatem zgodzić się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że ze szkicu granicznego stanowiącego załącznik do protokołu okazania granic z 9 lutego 2007 r. wynika, że w granicę działki nr 3 od strony działek oznaczonych jako nr 2 i 4 wchodzą narożniki budynków i część muru ogrodzenia właścicieli działek nr 2 i nr 4 zajmując razem około 20 m2 powierzchni działki nr 3.

Wskazać również należy, że, wbrew temu, co zostało podniesione w odwołaniu oraz skardze każda z poprzednich, wydanych przez Wojewodę decyzji, nie miała charakteru rozstrzygnięcia merytorycznego, orzekającego o zwrocie, bądź odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy, główną przyczyną dokonanych uchyleń decyzji Starosty było nienależyte zebranie i ocena materiału dowodowego w sprawie. Decyzje te, nie mogły zatem wskazywać na "sposób właściwego rozstrzygnięcia sporu", a jedynie na braki i konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń w zakresie prowadzonego postępowania.

W tym stanie rzeczy, Sąd nie dopatrzył się ani w materiałach sprawy administracyjnej, ani też we wskazanej wyżej argumentacji stron skarżących podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.