Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 426/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Skoro organ I instancji wydał decyzję, której rozstrzygnięcie nie uwzględnia stanowiska sądu, wyrażonego w wyroku uchylającym poprzednią decyzję, to nie może to skutkować ukarania go grzywną na podstawie art. 154 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Nierespektowanie oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być zwalczane w drodze postępowania instancyjnego i stanowić podstawę uchylenia tego rodzaju decyzji.

TEZY

Skoro organ I instancji wydał decyzję, której rozstrzygnięcie nie uwzględnia stanowiska sądu, wyrażonego w wyroku uchylającym poprzednią decyzję, to nie może to skutkować ukarania go grzywną na podstawie art. 154 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Nierespektowanie oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być zwalczane w drodze postępowania instancyjnego i stanowić podstawę uchylenia tego rodzaju decyzji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska (spr.), Wojciech Chróścielewski, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ireny S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Gl 545/04 w sprawie ze skargi Ireny S. w przedmiocie wymierzenia Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej w G. grzywny w związku z bezczynnością organu w sprawie o zasiłek stały oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę Ireny S. w przedmiocie wymierzenia Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej w G. grzywny w związku z bezczynnością organu w sprawie o zasiłek stały.

W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził co następuje.

Irena S. wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą, złożoną w trybie art. 154 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze podała, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. winien zostać ukarany grzywną za niezaakceptowanie w całości wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.06.2001 r. /II SA/Ka 1854/.

Decyzją z dnia 7.04.1999 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G., przyznał Irenie S. zasiłek stały z tytułu opieki nad dzieckiem a następnie, ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, pozbawił stronę prawa do zasiłku stałego decyzją z dnia 1.09.1999 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi Ireny S. na tę decyzję, wyrokiem z dnia 20.06.2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję. W następstwie tego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do rozpoznania temu organowi.

W konsekwencji przywrócone zostały Irenie S. uprawnienia do zasiłku stałego i wypłacono jej świadczenie za okres od 1.09.99 r. do dnia 1.03.2000 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 17.12.2001 r. ponownie pozbawiono Irenę S. zasiłku stałego z dniem 1.04.2000 r.

Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., który zmienił postępowanie odwoławcze.

Zdaniem Sądu, celem regulacji zawartej w art. 154 par. 1 p.p.s.a. jest dyscyplinowanie organów do honorowania orzeczeń sądów i wykonywania ich zgodnie z ich treścią. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zostały spełnione przesłanki, od których ustawodawca uzależnia możliwość uwzględnienia skargi złożonej w trybie art. 154 par. 1 p.p.s.a. Nie można bowiem zarzucić organowi, w przypadku wydania przez sąd wyroku uchylającego decyzję, że powstał obowiązek wykonania przez organ orzeczenia sądu. W tym przypadku sąd bowiem nie orzeka merytorycznie o prawach i obowiązkach skarżącej strony.

Z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.06.2001 r., który uchylił decyzję organu II instancji wynika dla organu administracji jedynie obowiązek ponownego rozpoznania sprawy. Ocena rozstrzygnięcia zawartego w kolejnej decyzji nie może stanowić podstawy zastosowania środków przewidzianych w art. 154 par. 1 p.p.s.a.

Zawarte w skardze żądanie nie dotyczyło ukarania organu administracji za brak rozstrzygnięcia, lecz za brak wykonywania wydanej przez organ administracji decyzji, która spełniała oczekiwania skarżącej, co - jak wyżej wskazano - nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego w trybie art. 154 par. 1 p.p.s.a.

W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Irena S. domagając się jego zmiany i wymierzenia Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej w G. grzywny, w związku z bezczynnością tego organu podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 154 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez jego błędne zastosowanie, ponieważ w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wymierzenia Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej w G. takiej kary, w konsekwencji odmowy wydania decyzji o przyznaniu na rzecz skarżącej prawa do zasiłku stałego w związku z opieką nad chorym dzieckiem.

Odpowiadając na skargę Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie kasacyjne polega na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany.

Jedynym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 154 par. 1 - prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez "błędne jego zastosowanie", albowiem wobec wydania kolejnej decyzji odmawiającej przyznania skarżącej prawa do zasiłku stałego, istniała podstawa do zastosowania ww. przepisu i wymierzenia organowi grzywny.

Odnosząc się do przedstawionego wyżej zarzutu należy przede wszystkim wskazać, że naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwojaki sposób: przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

Pierwszy sposób naruszenia prawa materialnego polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu, a więc wadliwej interpretacji treści normy prawnej, wynikającej z przepisu objętego zarzutem naruszenia.

Z kolei naruszenie prawa przez jego niewłaściwe zastosowanie, to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Właściwe skonfrontowanie okoliczności stanu faktycznego z hipotezą odnośnej normy prawnej.

Wprawdzie wnosząca skargę kasacyjną, formułując zarzut wskazała na niewłaściwe zastosowanie przez sąd art. 154 par. 1 p.p.s.a., jednak ze z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż w istocie kwestionuje ona dokonaną przez sąd interpretację tego przepisu.

Zdaniem skarżącej, ponowne wydanie przez organ administracji niekorzystnej dla niej decyzji, w sytuacji uchylenia przez sąd poprzedniej decyzji, pozbawiającej ją zasiłku stałego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, uzasadniało zastosowanie dyspozycji cyt. wyżej przepisu.

Nie sposób zgodzić się z przedstawionym wyżej stanowiskiem.

Stosownie do brzmienia art. 154 par. 1 p.p.s.a. "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny".

Jest poza sporem, że uwzględnienie przez sąd wniesionej w trybie art. 154 par. 1 p.p.s.a. skargi może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stwierdzenia przez sąd:

- niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność,

- bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności.

Żadna z przedstawionych wyżej przesłanek nie zaistniała w niniejszej sprawie.

Należy podzielić wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie organy - po wydaniu wyroku uchylającego poprzednią decyzję - pozostawały w bezczynności. Jest poza sporem, że sprawa została ponownie rozpoznana przez organ I instancji i zakończona wydaniem stosownej decyzji.

Toczące się natomiast na skutek wniesionego odwołania postępowanie, przed organem II instancji, zostało wprawdzie postanowieniem z dnia 12.03.2003 r. zawieszone, jednakże skarżąca nie godząc się z tym, mogła postanowienie to zakwestionować w przewidzianym przepisami trybie.

Zastosowanie przewidzianej w art. 154 p.p.s.a. grzywny może mieć miejsce wówczas, gdy po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, organy administracji pozostają w bezczynności i to z przyczyn zależnych od nich.

Zatem, skoro organ I instancji wydał decyzję, której rozstrzygnięcie - zdaniem skarżącej - nie uwzględnia stanowiska sądu, wyrażonego w wyroku uchylającym poprzednią decyzję, to zgodzić się należy z oceną wyrażoną w zaskarżonym wyroku, iż nie może to skutkować ukarania go grzywną na podstawie art. 154 par. 1 p.p.s.a.

Nierespektowanie oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być zwalczane w drodze postępowania instancyjnego i stanowić podstawę uchylenia tego rodzaju decyzji /por. post. NSA z 25.05.2001 r. V SA 354/01 - ONSA 2002 Nr 3 poz. 117/.

Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, na zasadzie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.