Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1884/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 1 pkt 12
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Włodzimierz Gurba, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi G. sp. k. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 czerwca 2019 r. nr 0114-KDIP4.4012.214.2019.2.EK w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz G. sp. k. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] sp. k. (dalej: "Wnioskodawca", "Spółka") złożyła wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku VAT usług doradztwa prawnego związanego z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi realizowanymi na rzecz funduszy inwestycyjnych,TFI oraz spółek zarządzających funduszami inwestycyjnymi. Wniosek uzupełniono pismem z dnia 20 maja 2019 r.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca świadczy usługi prawne i podatkowe, a wspólnikami w Spółce oraz osobami pracującymi lub współpracującymi ze Spółką są adwokaci, doradcy podatkowi, radcowie prawni. Zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PK.D). głównym przedmiotem działalności Wnioskodawcy jest: PKD 69.10.Z, DZIAŁALNOŚĆ PRAWNICZA. Taki rodzaj przedmiotu działalności ujawniony jest również w KRS.

Spółka, w ramach prowadzonej działalności, świadczy usługi w zakresie doradztwa prawnego na rzecz funduszy inwestycyjnych (dalej też "FI"), działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej "Ustawa o FI"). Umowy o świadczenie usług doradztwa prawnego, stanowiących obsługę prawną w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi, Wnioskodawca zawiera bezpośrednio z funduszami inwestycyjnymi.

W przyszłości Wnioskodawca może świadczyć usługi doradztwa prawnego także na rzecz Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (dalej "TFI"), oraz spółek zarządzających funduszami inwestycyjnymi na podstawie umowy z TFI (dalej: "Zarządzający"), w ramach których Zarządzający zajmuje się zarządzaniem portfelem funduszu w rozumieniu art. 46 Ustawy o FI. W konsekwencji umowy o świadczenie usług doradztwa prawnego, stanowiące obsługę prawną w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi, mogą być również zawierane przez Wnioskodawcę bezpośrednio z TFI lub z Zarządzającym.

Wyłącznym przedmiotem działalności funduszy inwestycyjnych jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w Ustawie o FI. również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.

Usługi świadczone przez Wnioskodawcę na rzecz funduszy inwestycyjnych, a które w przyszłości mogą być także świadczone na rzecz TFI lub Zarządzających, obejmują w szczególności: pomoc prawną w związku z transakcjami, w tym inwestycjami (transakcje nabycia aktywów) lub z dezinwestycjami (transakcje zbycia aktywów), rozważanymi przez fundusze inwestycyjne do realizacji (bezpośrednio lub poprzez spółki celowe), obejmującą w szczególności: opracowywanie struktury prawnej danej transakcji inwestycyjnej; ocenę ryzyk, zwłaszcza prawnych, związanych z daną transakcją inwestycyjną; analizę i badanie stanu prawnego aktywów będących obiektami danej transakcji (tzw. badanie due diligence); przygotowywanie dokumentacji prawnej związanej z daną transakcją, obejmującej w zależności od okoliczności, w szczególności - umowy mające na celu przygotowanie warunków do realizacji transakcji, których stroną jest FI (tzw. list intencyjny, term sheet, umowa o zachowaniu poufności), dokumentację dotyczącą dokapitalizowała lub udzielania finansowania (kapitałowego lub dłużnego) na rzecz podmiotów będących obiektem inwestycji FI, w tym umowy inwestycyjne, dokumentację związaną z emisją obligacji, dokumentację związaną z podwyższeniem kapitału zakładowego w spółkach, w tym dokumentację związaną z emisją warrantów subskrypcyjnych i warunkowym podwyższeniem kapitału zakładowego, umowy zakupu (sprzedaży) udziałów lub akcji w spółkach będących obiektami inwestycji FI, umowy wspólników lub akcjonariuszy z innymi niż FI wspólnikami lub akcjonariuszami spółek będących obiektami inwestycji FI, umowy z członkami zarządu oraz innymi menedżerami spółek będących obiektami inwestycji FI oraz dokumentację związaną z wprowadzaniem w spółkach będących obiektami inwestycji FI programów motywacyjnych, umowy oraz inną dokumentacją związaną z pozyskaniem przez FI finansowania (kapitałowego lub dłużnego) na cele realizacji poszczególnych inwestycji, inną dokumentację związaną z daną transakcją realizowaną przez FI (w tym dokumentację zabezpieczeń, umowy rachunków bankowych zastrzeżonych, powierniczych lub typu escrow, dokumentację techniczną oświadczenia i zapewnienia, dokumenty wykonawcze, załączniki); dokonywanie bieżących zmian i oceny prawnej kolejnych wersji dokumentacji prawnej związanej z daną transakcją, udział w negocjacjach tej dokumentacji; przygotowywanie procesu podpisywania dokumentacji prawnej związanej z daną transakcją, wsparcie prawne przy czynnościach związanych z czynnościami poprzedzającymi zamknięcie danej transakcji oraz koordynację, przygotowywanie i nadzór nad procesem zamknięcia danej transakcji; przygotowanie dokumentacji dotyczącej ostatecznego rozliczenia ceny za akcje lub udziały nabywane przez FI; analizę zakresu zgód organów administracji publicznej (w tym zwłaszcza Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa) lub osób trzecich, niezbędnych do realizacji danej transakcji, oraz występowanie, w tym reprezentowanie FI, w postępowaniach o uzyskanie takich zgód; analizę zakresu zgód wewnętrznych w ramach struktury FI, niezbędnych do realizacji danej transakcji (np. zgody komitetu inwestycyjnego, rady inwestorów, zgromadzenia inwestorów) oraz doradztwo w zakresie uzyskania w takich zgód; w przypadkach, gdy transakcja dotyczy podmiotu będącego spółką publiczną -analizę ryzyk prawnych w zakresie regulacji rynku kapitałowego (m. in. rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku, ustawy o ofercie publicznej), obejmującą uwzględnienie prawidłowego wykonywania obowiązków informacyjnych, obowiązków związanych z ogłoszeniem wezwania do zapisywania się na sprzedaż akcji, przymusowym wykupem lub działaniem w porozumieniu, reprezentowanie FI w postępowaniach przed sądami oraz organami administracji publicznej, w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia przez FI inwestycji, w szczególności reprezentowanie FI w postępowaniach rejestrowych w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz Rejestrze Zastawów: doradztwo podatkowe związane z daną transakcją; pomoc prawną w związku z bieżącą działalnością funduszy inwestycyjnych, w szczególności: doradztwo prawne związane z zarządzeniem aktywami, będącymi obiektami inwestycji FI, w tym wykonywaniem uprawnień FI w odniesieniu do poszczególnych aktywów, obejmujące w szczególności wykonywanie uprawnień z papierów wartościowych, instrumentów rynku pieniężnego i innych praw majątkowych będących obiektami inwestycji FI; doradztwo prawne związane z funkcjonowaniem komitetu inwestycyjnego, zgromadzenia inwestorów lub rady inwestorów FI; doradztwo prawne związane z relacjami z inwestorami FI. w tym w zakresie emisji lub umorzeń jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych; doradztwo podatkowe związane z bieżącą działalnością FI.

Wymienione powyżej czynności wykonywane są przez Wnioskodawcę na podstawie umów zawieranych z funduszami inwestycyjnymi, reprezentowanymi przez TFI.

Przedmiotem działalności TFI jest tworzenie funduszy inwestycyjnych, zarządzanie nimi i reprezentowanie funduszy inwestycyjnych w stosunkach z osobami trzecimi.

Mając na względzie tak zakreślony stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe, Wnioskodawca zadał następujące pytania:

1. Czy opisane we wniosku usługi świadczone przez Spółkę na podstawie umów zawartych bezpośrednio z funduszami inwestycyjnymi, objęte są zwolnieniem z podatku VAT określonego w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 117, poz. 1054 z późn. zm., dalej: "u.p.t.u.")?

2. Czy opisane we wniosku usługi prawne, które mogą być w przyszłości świadczone przez Spółkę na podstawie umów zawartych z TFl lub Zarządzającym, objęte są zwolnieniem z podatku VAT określonego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.?

W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, że pytanie nr 2 dotyczące usług wykonywanych przez Wnioskodawcę na podstawie umów zawieranych z TFl lub Zarządzającym dotyczy zdarzeń przyszłych. Na tym etapie Wnioskodawca nie wie na rzecz jakich Funduszy będzie w przyszłości świadczył usługi opisane we wniosku na podstawie umów zawieranych z TFl bądź Zarządzającym. Wnioskodawca zakłada, że w przyszłości usługi opisane w stanie faktycznym będzie świadczyć również na podstawie umów zawieranych nie tylko z Funduszami, ale także z TFl bądź z Zarządzającym. Wnioskodawca opisane usługi obecnie świadczy na rzecz Dirlando Tech Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych, na podstawie umowy zawartej z tym funduszem. Wnioskodawca przewiduje jednak, że tożsame usługi będzie w przyszłości świadczył również na rzecz innych funduszy. Ponadto Wnioskodawca wskazał, że nie wie czy fundusze, na rzecz których będzie świadczył w przyszłości opisane we wniosku usługi, będą stanowiły alternatywne fundusze inwestycyjne w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1355 z późn. zm.) oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 (UE) nr 2095/2010 (Dz. U. UE.L.174/1). Formułując pytanie nr 1 jak i pytanie nr 2 Wnioskodawca pytał o usługi świadczone na rzecz funduszy inwestycyjnych, o których mowa w art. 3 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarzadzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, czyli o: fundusz inwestycyjny otwarty; alternatywny fundusz inwestycyjny: specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty albo fundusz inwestycyjny zamknięty.

Przedmiotem pytań Wnioskodawcy nie były usługi świadczone na rzecz Alternatywnej spółki inwestycyjnej (ASI), o której mowa w art. 8a ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.

W zakresie pytania nr 1 zdaniem Wnioskodawcy, usługi opisane w stanie faktycznym wniosku, które są świadczone przez Wnioskodawcę na rzecz funduszy inwestycyjnych, a dotyczące obsługi prawnej w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi zarządzanymi przez Towarzystwa, są zwolnione z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit a) i b) u.p.t.u.

W ocenie Wnioskodawcy, w zakres zarządzania funduszem inwestycyjnym wchodzą czynności związane z doradztwem prawnym, wymienione w stanie faktycznym wniosku, które są związane z tym zarządzaniem.

Wskazane w stanie faktycznym usługi, które są świadczone przez Wnioskodawcę na rzecz FI, Spółka uznała za czynności zarządzania funduszami inwestycyjnymi zawarte w Załączniku nr II do Dyrektywy 2009/65/WE (UCITS IV), natomiast usługi świadczone przez Wnioskodawcę na rzecz funduszy inwestycyjnych, według Wnioskodawcy, mieszczą się w definicji zarządzania, zawartej w Załączniku II do Dyrektywy 2009/65/WE.

W zakresie pytania nr 2 zdaniem Wnioskodawcy, wskazane w stanie faktycznym wniosku usługi prawne, tożsame z usługami świadczonymi na rzecz FI, które mogą być w przyszłości świadczone przez Spółkę na podstawie umów zawartych z TFI lub Zarządzającym, będą korzystały ze zwolnienia z podatku VAT, określonego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.

Wnioskodawca podkreślił, że usługi te będą podlegały zwolnieniu niezależnie od tego czy będą świadczone na podstawie umów zawartych z funduszami inwestycyjnymi, z TFI czy ze spółkami zarządzającymi funduszami inwestycyjnymi, o ile w istocie rzeczy będą dotyczyły zarządzania funduszami inwestycyjnymi.

Na poparcie swojego stanowiska Wnioskodawca powołał interpretacje indywidualne.

W interpretacji indywidualnej z dnia 18 czerwca 2019 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS"), uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

DKIS uznał usługi opisane we wniosku w zakresie zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi: specjalistycznymi funduszami inwestycyjnymi otwartymi oraz funduszami inwestycyjnymi zamkniętymi realizowane na rzecz zarówno funduszy jak i TFI bądź zarządzającego nie spełniają szczególnych i istotnych funkcji z zakresu zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym jakimi są zarządzanie portfelem inwestycyjnym lub zarządzanie ryzykiem.

DKIS wskazał, że usługi świadczone przez Wnioskodawcę będą miały charakter konsultacyjny, informacyjny, gdyż będą polegały na dostarczeniu eksperckiej wiedzy w zakresie bieżącej obsługi prawnej. W konsekwencji przyjęto, iż czynności wykonywane przez Wnioskodawcę w zakresie obsługi prawnej dotyczącej zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi: specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym oraz funduszem inwestycyjnym zamkniętym, nie będą mogły być uznane za usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi korzystającymi ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) i b) u.p.t.u.

W skardze złożonej na powyższą interpretację, Wnioskodawca wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu że te same usługi opisane we wniosku o interpretację dotyczące obsługi prawnej w zakresie zarządzania funduszem inwestycyjnym, podlegają zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) i b) u.p.t.u., w sytuacji gdy wykonywane są na rzecz funduszy otwartych, a nie podlegają zwolnieniu, gdy są wykonywane na rzecz alternatywnych funduszy inwestycyjnych: specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych oraz funduszy inwestycyjnych zamkniętych.

W odpowiedzi na skargę, DKIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona interpretacja narusza przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Zasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 43 ust. 1 pkt 12 a) i b) u.p.t.u. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że usługi, które zamierza świadczyć Wnioskodawca, nie wchodzą w zakres zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym.

W ocenie Sądu, na tle zdarzenia przyszłego i stanowiska przedstawionego we wniosku, nie sposób zgodzić się z organem interpretującym, że czynnościwykonywane przez Skarżącego w zakresie obsługi prawnej dotyczącej zarządzaniaalternatywnymi funduszami inwestycyjnymi nie mogą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Organ interpretujący przyjął bowiem na tle art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. w zw. z pkt. 1 i 2 załącznika I do Dyrektywy ZAFI, że Skarżący nie będzie świadczył usług zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym, ponieważ zakres wykonywanych przez Wnioskodawcę czynności związanych z obsługą prawną ZAFI, nie będzie obejmował zarządzania portfelami inwestycyjnymi lub zarządzania ryzykiem.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) i b) u.p.t.u. z opodatkowania VAT zwolnione są usługi zarządzania: funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych (lit. a), a także portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych , o których mowa w lit. a, lub ich częścią (lit. b).

Nie budzi wątpliwości, że przywołany przepis stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy VAT, zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają z podatku VAT zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi.

Powołane w Dyrektywie VAT pojęcie zarządzania podlegającego zwolnieniu z podatku VAT, jakkolwiek w niej niezdefiniowane, stanowi pojęcie autonomiczne prawa wspólnotowego, które ma na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu podatku VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu podatku VAT. Rozwinięcie rzeczonego pojęcia ma zaś odzwierciedlenie w orzecznictwie TSUE, które wskazuje, że zarządzanie portfelem inwestycyjnym jest elementem szeroko rozumianej koncepcji usługi zarządzania funduszem inwestycyjnym.

W odniesieniu do AFI (alternatywnego funduszu inwestycyjnego) zauważyć należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. w) Dyrektywy ZAFI, "zarządzanie AFI" oznacza wykonywanie przynajmniej funkcji w zakresie zarządzania portfelem, o którym mowa w pkt. 1 lit. a) lub b) załącznika I, tj. zarządzanie portfelem inwestycyjnym lub zarządzanie ryzykiem, na rzecz jednego lub większej liczby AFI. Z kolei, inne funkcje, które ZAFI może dodatkowo wykonywać w trakcie wspólnego zarządzania AFI, to administrowanie polegające m.in. na obsłudze prawnej (pkt 2 lit. a (i) załącznika I do Dyrektywy ZAFI).

Pojęcie zarządzania AFI nie powinno być definiowane w oderwaniu od art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy VAT, a więc tylko w oparciu o Dyrektywę ZAFI i krajową ustawę o funduszach inwestycyjnych. Niewątpliwie bowiem AFI należy do "specjalnych funduszy inwestycyjnych", a na kanwie zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, o jakim mowa w przywołanym przepisie Dyrektywy VAT, została wypracowana praktyka orzecznicza TSUE. Wskazać trzeba, że za takim stanowiskiem przemawia argument natury historycznej. Do 1 kwietnia 2013 r. usługa zarządzania była bowiem zdefiniowana w art. 43 ust. 8 u.p.t.u., zgodnie z którym przez zarządzanie w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a i b) tej ustawy należało rozumieć: zarządzanie aktywami, dystrybucję tytułów uczestnictwa, tworzenie rejestrów uczestników i administrowanie nimi, prowadzenie rachunków rejestrów aktywów, przechowywanie aktywów. Zmiana regulacji od 1 kwietnia 2013 r., jak wyjaśniono w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 805) była spowodowana koniecznością dostosowania przepisów ustawy o VAT do orzecznictwa TSUE. Jak wynika z uzasadnienia projektu "W wyroku w sprawie C-169/04 AbbeyNational Trybunał wskazał, że "art. 13 część B lit. d pkt 6 szóstej dyrektywy nie zawiera żadnej definicji pojęcia zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi. Wykładnia tego przepisu powinna być dokonywana z uwzględnieniem kontekstu, w jaki się wpisuje, celów oraz układu tej dyrektywy oraz z uwzględnieniem zwłaszcza ratio legis zwolnienia, które przewiduje – pkt 59 tego wyroku".

Zatem nieobowiązujący już przepis art. 43 ust. 8 u.p.t.u., z racji właśnie niezwykle wąskiego ujęcia zarządzania, został uchylony w celu dostosowania prawa polskiego do autonomicznej definicji zarządzania wypracowanej w orzecznictwie TSUE na gruncie przepisów Dyrektywy VAT.

Mając na uwadze powyższe, za prawidłowe należy uznać stanowisko Wnioskodawcy, że wymienione przez niego czynności, które będzie świadczyć w ramach obsługi prawnej zarządzającego funduszem alternatywnym, wchodzą w zakres pojęcia zarządzania, zgodny z celami Dyrektywy VAT, gdyż stanowią konieczny element prawidłowego funkcjonowania funduszu, a usługi te będą niezależne, specyficzne i istotne dla działalności związanej z zarządzaniem ASI. Są zatem czynnościami, o których mowa w pkt. 2 załącznika I Dyrektywy ZAFI, zwolnionymi z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. i to bez względu na podmiot wykonujący te czynności.

Ze stanowiska organu interpretującego wypływa tymczasem wniosek, że powyższe usługi obsługi prawnej podlegają zwolnieniu tylko w przypadku, gdy podmiot je świadczący wykonuje ponadto czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz ryzykiem. Jednakże na gruncie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i ZAFI, zarządzać portfelem oraz ryzykiem AFI może wyłącznie ZAFI, w związku z tym niemożliwym jest wykonywanie czynności zarządzania portfelem i ryzykiem przez podmiot inny, niż ZAFI. Tym samym uprawniona jest konstatacja, że tak wąskie rozumienie pojęcia zarządzania na gruncie ustawy o VAT skutkowałoby uznaniem interpretowanego zwolnienia za podmiotowe, adresowanego tylko do podmiotów uprawnionych do zarządzania portfelem i ryzykiem alternatywnej spółki inwestycyjnej, czyli tylko ZAFI, a samo pojęcie zarządzania ograniczałoby się jedynie do zarządzania portfelem i ryzykiem ZAFI. Takie zaś wąskie rozumienie pojęcia zarządzania pozostaje w sprzeczności nie tylko z jego literalnym brzmieniem, ale i z Dyrektywą VAT. Nie budzi bowiem wątpliwości, że szeroka jego definicja miała na celu zwolnienie wszelkich usług immanentnie związanych z usługami zarządzania funduszem i jego aktywami, tak by konsumenci nie byli obciążeni kwotą podatku VAT niezależnie od tego, czy usługi te świadczone są przez fundusz lub podmiot nim zarządzający, czy też przez podmiot zewnętrzny pod warunkiem, że są to usługi specjalistyczne, nierozerwalnie związane z zarządzaniem funduszami. Taki charakter mają w ocenie Sądu czynności, jakie Wnioskodawca będzie świadczyć w ramach obsługi prawnej ZASI, nie zaś – jak przyjął organ intepretujący – niespełniające istotnej funkcji dla zarządzania portfelem inwestycyjnym lub ryzykiem.

Wskazać należy, że okoliczność, iż usługi doradcze i informacyjne świadczone przez osobę trzecią nie wiążą się z dokonaniem zmian w sytuacji prawno-finansowej funduszu, nie stoi na przeszkodzie objęciu ich pojęciem "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 części B lit. d) pkt 6 dyrektywy. Ponadto, z zasady neutralności podatkowej wynika, że podmioty gospodarcze powinny mieć możliwość wyboru modelu organizacyjnego, który z czysto gospodarczego punku widzenia byłby dla nich najbardziej odpowiedni, nie narażając się na to, że przeprowadzone przez nie transakcje nie będą objęte zwolnieniem (wyrok TSUE w sprawie C-169/04 AbbeyNational).

Zaskarżona interpretacja przeczy zatem stanowisku wyrażonemu w orzecznictwie TSUE (wyroki w sprawach: C-8/03, C-169/04, C-275/11). Jest ono sprzeczne także z przedmiotowym charakterem zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit a) i b) u.p.t.u. Dodatkowo wskazać należy, że przepis ten nie odnosi się tylko do sytuacji prawnej alternatywnych funduszy inwestycyjnych, ale także funduszy inwestycyjnych w ogólności, w tym także, do tych stanowiących przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe w rozumieniu przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS).

Alternatywne fundusze inwestycyjne zostały wprawdzie wyłączone na gruncie prawa polskiego z kategorii przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w rozumieniu Dyrektywy UCITS, jednak powyższe nie wyłącza zastosowania niniejszego zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u., także wobec podmiotów świadczących usługi na rzecz alternatywnych funduszy inwestycyjnych, a więc na rzecz podmiotów nie będących przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania. Zatem, mają one znaczenie systemowe dla wszelkiego rodzaju funduszy. Wobec tego, Sąd podziela pogląd, że ustawodawca unijny obejmuje zwolnieniem także czynności opisane w pkt. 2 załącznika I do Dyrektywy ZAFI. Czynności wskazane we wniosku są bowiem nierozerwalnie związane z czynnością zarządzania portfelem inwestycyjnym i ryzykiem. Bez obsługi prawnej nie jest bowiem możliwe poprawne i skuteczne zarządzanie przez ASI. Wskazuje na to wypracowane w orzecznictwie TSUE autonomiczne pojęcie "zarządzania" funduszami, które poza zarządzaniem portfelem i ryzykiem obejmuje także czynności dodatkowe odpowiednio określone w załączniku II do Dyrektywy UCITS oraz w pkt 2 załącznika I do Dyrektywy ZAFI. W orzecznictwie TSUE uznał, że owo autonomiczne pojęcie "zarządzania" może obejmować różne odrębne czynności, np. usługi w zakresie administrowania i prowadzenia rachunkowości funduszu (wyrok C-169/04), czy też usługi doradztwa inwestycyjnego (wyrok C-275/11), które będą korzystały ze zwolnienia, nawet jeżeli będą świadczone przez zarządzających będących osobami trzecimi. Jedynym warunkiem jest to, aby usługi te spełniały szczególnie istotne funkcje dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Zasada neutralności podatkowej nie stoi więc na przeszkodzie włączeniu usług prawnych do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności zwolnionych, o ile są ściśle związane z zasadą działalności funduszu. Taki ścisły związek, jak wywodziła Skarżąca i co podziela Sąd, wystąpi w odniesieniu do czynności o jakich mowa we wniosku.

Warte zaznaczenia jest, że podobny pogląd został zaprezentowany w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r. o sygn. akt III SA/Wa 1640/18, z dnia 13 grudnia 2019 r. o sygn. akt III SA/Wa 1187/19 i z dnia 14 listopada 2019 r. o sygn. akt III SA/Wa 579/19, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 października 2019 r. o sygn. akt I SA/Wr 370/19 i z dnia 3 grudnia 2019 r. o sygn. akt I SA/Wr 528/19 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2019 r. o sygn. akt I SA/Kr 609/19 (wszystkie wyroki dostępne w CBOSA).

Wobec powyższego uznać należało, że zaskarżona interpretacja narusza art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) i b) u.p.t.u.

Rozpoznając ponownie sprawę, DKIS uwzględni powyższe stanowisko Sądu.

Stwierdzone naruszenie prawa obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej interpretacji na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Z kolei o zwrocie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego z pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Koszty te stanowiły w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).