Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1225/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 5
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Starosta S. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 121 – dalej u.g.n.) odmówił B. S. (dalej skarżąca) ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka numer [...] o pow. 0,0500 ha, położoną w obr. S., gm O. .

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że działka numer [...] będąca drogą powstała w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 3,9700 ha stanowiącej własność A. S., zatwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1994 r. nr [...] Organ ustalił, że skarżąca prawo do spadku po A. S. nabyła na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. Wydział I Cywilny z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym A. S. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w S. Wydział I Cywilny z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt I Ns [...] o dziale spadku i zniesieniu współwłasności, w którym skarżącej przyznano m.in. prawo własności nieruchomości położonej w S. gmina O., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

Starosta S. stwierdził, że decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości nie została wydana w oparciu o art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j.t. Dz.U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm. – dalej ustawa z 1985 r.). Przepisu tego nie wskazano w podstawie prawnej decyzji, a z treści decyzji nie wynika, aby dotyczyła wydzielenia gruntów pod budowę ulic, które przeszłyby na mocy tej decyzji na własność Gminy O..

W ocenie Starosty [...] wymienione w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego przepisy nie stanowią zatem podstawy do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Zdaniem Starosty w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przejście działki nr [...] z mocy prawa na rzecz gminy, dlatego też powyższa działka pozostała własnością dotychczasowego właściciela.

B. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. Skarżąca zarzuciła również niewłaściwe zastosowanie art. 10 ustawy z 1985 r., co miało wpływ na wynik sprawy. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy, przywołał treść art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i wskazał, że do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania na podstawie ww. przepisu konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek tj. pozbawienie praw do nieruchomości, brak ustalonego odszkodowania, oraz stwierdzenie, iż obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Powołując się na orzecznictwo sądowoadmnistracyjne Wojewoda uznał, że w sprawach dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznego pod budowę ulicy w trybie art. 10 ustawy z 1985 r., odszkodowanie w przypadku gdy nie zostało ono ustalone przez właściwy organ, ustalane jest na podstawie art. 128 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na zasadach określonych w tej ustawie.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda wskazał, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy z 1985 r., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] stanowił, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z ust. 5 tego artykułu grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Kwestią podstawową w niniejszej sprawie jest ustalenie czy działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność Gminy O. jako grunt wydzielony pod ulicę, a skarżącej należne jest w związku z tym odszkodowanie. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie może być mowy o przejściu działki numer [...] na rzecz Gminy O., jednak uzasadnienie decyzji przez Starostę S. nie było trafne. Nie można bowiem wywodzić braku przejścia działki nr [...] na rzecz podmiotu publicznego jedynie z faktu niepowołania się przez organ wydający decyzję na art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. Ewentualne przejście własności gruntu wydzielonego pod budowę ulic na własność podmiotu publicznego odbywa się bowiem z mocy samego prawa z dniem, w którym decyzja o podziale staje się ostateczna. Ewentualny brak wskazania podstawy prawnej - tj. konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu art. 10 ustawy z 1985 r. można oceniać jedynie w kontekście naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że z wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy O. N. [...] z dnia [...] lipca 1994 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy O. wynika, że dla wydzielanej nieruchomości oznaczonej nr. ewid. [...] na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział obowiązywał zapis: "UT- Tereny usług turystyki i wczasów". W tym miejscu wskazano, iż ustawa z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, pod rządami której został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy obowiązujący w chwili wydania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S., nie przewidywała obowiązku ustalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego linii rozgraniczających ulice, place oraz drogi publiczne tj. ich przebiegu. Takie uregulowania pojawiły się dopiero w obowiązującej od 1 stycznia 1995 r. ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i dotyczyły one planów zagospodarowania przestrzennego uchwalanych pod jej rządami. Natomiast w ustawie z dnia 12 lipca 1984 roku o planowaniu przestrzennym w rozdziale 5 dotyczącym planów miejscowych, ustawodawca zawarł jedynie dość ogólne wytyczne dotyczące treści zarówno ogólnego jak i szczegółowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej nie było obowiązku wyszczególniania w planie miejscowym przebiegu ulic i dróg, a zatem nie można przyjmować, że dla zgodności podziału nieruchomości przewidującego wydzielenie ulicy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, konieczne było, a by w planie tym ulica ta została przewidziana, a w szczególności poprzez ustalenie jej przebiegu. W tym kontekście nie można podważyć zgodności decyzji podziałowej z art. 10 ust. 1 ustawy z 1985 r.

Dalej wskazano, że przepis art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. dotyczył wywłaszczenia gruntów wydzielonych pod budowę ulic, a nie dróg publicznych (jak to ma miejsce na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skoro ustawodawca posługując się tym pojęciem w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie zawarł przy tym jego definicji, należy odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, która zawiera zarówno definicję pojęcia "drogi publicznej" jak i "ulicy". Definicja pojęcia "ulicy" zawarta jest w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. W konsekwencji Wojewoda uznał, że na gruncie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. jedną z koniecznych przesłanek do spełnienia dla przejścia za odszkodowaniem własności działki na gminę było przeznaczenie tej działki w wyniku podziału pod budowę ulicy, przy czym ulica ta nie musiała być zaliczana do żadnej z kategorii dróg publicznych. Z definicji pojęcia "droga publiczna" i "ulica" wynika, że również droga nie zawsze jest ulicą w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Tym samym określenie w decyzji podziałowej z 1 września 1994 r., że działka nr [...] przeznaczona zostaje pod poszerzenie drogi nie stanowiło podstawy do przyjęcia, że będzie miał zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. a działka ta przeszła z mocy prawa na własność gminy.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 734/16, Wojewoda uznał, że na gruncie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. wystarczającą przesłanką do przejścia za odszkodowaniem na gminę własności działki było przeznaczenie tej działki powstałej w wyniku podziału pod budowę ulicy i ważne jest, by ulica miała charakter ogólnodostępny i była przeznaczona do obsługi działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że o ile w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, iż działka nr [...] została w decyzji podziałowej przeznaczona na cel komunikacyjny (pod poszerzenie drogi stanowiącej działkę numer [...]), to jednak jego w ocenie nie można stwierdzić, iż wydzielona w ten sposób droga ma charakter ogólnodostępny. Analiza mapy omawianego obszaru pokazuje, iż działka numer [...] stanowi poszerzenie działki nr [...], tj. drogi usytuowanej wzdłuż linii lasu, zapewniając połączenie działek (w większość powstałych na skutek decyzji podziałowych z wniosku A. S.) z ogólnodostępnym węzłem komunikacyjnym (vide: mapy pozyskane z portalu geoportal.pl). Działka nr [...] o charakterze komunikacyjnym w praktyce służy jedynie właścicielom nieruchomości do niej przyległych, a powstała w interesie prywatnym na wniosek A. S. przy podziale należących do niego nieruchomości.

Wojewoda wskazał ponadto, że jak wynika z księgi wieczystej KW nr [...] w której ujawniona jest między innymi działka nr [...] (jako właścicielka figuruje skarżąca), w dziale III wpisana została służebność drogi koniecznej polegająca na nieskrępowanym prawie przechodu i przejazdu przez działki nr [...] oraz [...] na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w [...] gmina O., oznaczonej jako działka numer [...] (zapisana w KW nr [...]), co również świadczy o tym, iż działki te nie mają charakteru ogólnodostępnego i nie tworzą niezbędnej sieci z drogami publicznymi, w tym sensie, że właściciel może egzekwować to, kto korzysta z tych działek. Mając na względzie przedstawione powyższej rozważania, organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącą odnośnie naruszenia przez organ I instancji art. 7 oraz art. 77 k.p.a., ani naruszenia art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r.

B. S. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżając w całości decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art.10 ust. 5 ustawy z 1985 r. poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do uznania, że działka gruntu wydzielona na wniosek właściciela pod drogę nie ma charakteru ogólnodostępnego, gdy usytuowanie tak wydzielonej działki względem działek do niej przylegających wskazuje, że korzystać z niej mogą wyłącznie właściciele działek przylegających do wydzielonej w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności poprzez uznanie, że działka gruntu o nr [...] zapewniająca połączenie działek letniskowych z ogólnodostępnym węzłem komunikacyjnym służy jedynie właścicielom przylegających do działki wydzielonej pod ulicę, bez wskazania na jakiej podstawie organ wydający zaskarżoną decyzję dokonał takich ustaleń. Skarżąca wskazał również na naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie lej oceny w sposób dowolny, bez uwzględnienia zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności w zakresie kwalifikowania ulicy zlokalizowanej na działce nr [...] jako nie posiadającej statusu ulicy ogólnodostępnej co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego, powołując się na treść art.10 ust. 5 ustawy z 1985 r. skarżąca wskazała, że nie jest istotne w czyim interesie postała wydzielona działka gruntu. Istotne jest natomiast wydzielenie gruntu pod budowę ulicy, dokonane w wyniku podziału na wniosek właściciela nieruchomości.

Skarżąca wskazała, że działka nr [...] poprzez to, że przylega do konkretnych działek letniskowych nie traci charakteru działki ogólnodostępnej, która mogą się przemieszczać inni użytkownicy tej ulicy. Nie jest ona przeznaczona wyłącznie do korzystania z niej przez właścicieli działek przylegających-letniskowych. Co więcej, jak wskazuje organ odwołujący w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedmiotowa działka stanowi połączenie z ogólnodostępnym węzłem komunikacyjnym. Błędne więc jest przyjęcie, że fakt przylegania działki wydzielonej pod ulicę do konkretnych działek letniskowych pozbawia taką działkę charakteru ogólnodostępnego.

Skarżąca podkreśliła, że ustalenia organu drugiej instancji co do charakteru działki nr [...] są pozbawione odniesienia do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie wskazano na jakiej podstawie organ drugiej instancji uznał, że działka zapewniająca połączenie działek letniskowych z ogólnodostępnym węzłem komunikacyjnym służy jedynie właścicielom działek przylegających do działki wydzielonej pod ulicę. I tym samym na jakiej podstawie organ kwalifikuje ulicę zlokalizowaną na działce nr [...] jako nie posiadającą statusu ulicy ogólnodostępnej.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że brak jest wystarczającej podstawy do odwoływania się do zapisów w księdze wieczystej KW nr [...], w której w dziale III wpisano służebność drogi koniecznej polegającej na nieskrępowanym prawie do przechodu i przejazdu przez działki nr [...] oraz [...] na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...]. Stan taki wynika jednak z faktu odmowy uznania przez Gminę O. nabycia z mocy prawa działek gruntu nr [...] i [...] powstałych w wyniku podziału na wniosek właściciela. W konsekwencji tego, w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej nadal figuruje poprzedni właściciel nieruchomości (a w zasadzie obecnie następca prawny - skarżąca). W stosunku do tego właściciela zgłoszono więc roszczenie o ustanowienie drogi koniecznej, celem wykazania w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę (na działce nr [...]) dostępu do drogi publicznej. W wyniku procesu właściciele przedmiotowych nieruchomości, wobec stanu prawnego wynikającego z zapisów ww. księdze wieczystej, zawarli ugodę o ustanowieniu drogi koniecznej, co umożliwiało właścicielowi działki nr [...] uzyskanie pozwolenia na budowę. Ustanowienie tej drogi koniecznej i jej wpis w księdze wieczystej zostało więc wymuszone postępowaniem sądowym.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...] odmawiającej B. S. ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka numer [...] o pow. 0,0500 ha, położoną w obr. S., gm. O..

Z brzmienia art. 98 ust. 1 u.g.n. wynika, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. [...]. Zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n., za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela [...] odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Decyzja podziałowa nie została wydana na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n., ale w stanie prawnym, obowiązującym jeszcze przed wejściem w życie ww. ustawy, tj. na podstawie art. 10 ust. 3 obowiązującej poprzednio ustawy z 1985 r. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy co do zasady dopuszczalne jest wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa pod rządami ustaw wywłaszczeniowych wcześniejszych niż ustawa o gospodarce nieruchomościami (m.in. wyrok NSA z 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1091/08, LEX nr 552271; wyrok WSA w Krakowie z 24 października 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1077/11, LEX nr 1152736; wyrok WSA w Lublinie z 23 października 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 591/08; LEX nr 499879), ze względu na obowiązywanie zasady, zgodnie z którą każda nowa ustawa obejmuje istniejące w chwili wejścia jej w życie stany faktyczne, a więc takie sytuacje, które powstały jeszcze przed wejściem w życie nowej regulacji. Zgodnie z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przepisy u.g.n. przewidują, że wywłaszczenie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw (art. 128 u.g.n.). W sytuacji zatem, gdy doszło do wywłaszczenia, a nie zostało ustalone odszkodowanie, podstawą do jego ustalenia jest art. 128 u.g.n., a przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przyznaje jedynie staroście kompetencję do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 129 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którą odszkodowanie ustalane jest w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Zatem w sprawie powinno dojść do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z charakterem działek na tle art. 10 ustawy z 1985 r., ponieważ ocena zaistnienia skutków prawnych w postaci odjęcia prawa własności może być dokonana tylko na gruncie regulacji prawnej, na podstawie której rozstrzygnięto o podziale.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że art. 10 ustawy z 1985 r. stanowił, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 10 ust. 1); podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału (art. 10 ust. 3) a grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 10 ust. 5).

Z obu przytoczonych regulacji prawnych, czyli obowiązującego w dniu wydania decyzji podziałowej art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. i obowiązującego w dniu wniesienia wniosków o odszkodowanie i w dniu rozstrzygania sprawy art. 98 ust. 3 u.g.n., wynika że odszkodowanie przysługiwało (przysługuje) wyłącznie za grunty (działki gruntu) wydzielone z nieruchomości w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela pod ulicę (drogę publiczną) przechodzące odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa (z mocy prawa na własność Państwa) z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna lub orzeczenie o podziale prawomocne.

W związku z powyższymi regulacjami, można stwierdzić, że kwestią warunkującą prawo właściciela nieruchomości do uzyskania odszkodowania jest uprzednie przejście prawa własności części wydzielonej nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa.

Aby działka wydzielona pod drogę przeszła z mocy prawa na własność gminy, musiały zostać spełnione następujące przesłanki: podziału dokonano na wniosek właściciela gruntu, działki wydzielono pod nowe ulice, a przebieg tych ulic był wyraźnie określony w planie zagospodarowania przestrzennego. Przy czym jak słusznie stwierdził organ odwoławczy w chwili wydania decyzji podziałowej, nie obowiązywał jeszcze przepis art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1994r., nr 89, poz. 415), ustanawiający obowiązek ustalenia w planie miejscowym linii rozgraniczających ulice, place oraz drogi publiczne. W ustawie z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U. z 1989 r., nr 17, poz. 99 ze zm.) w rozdziale 5 dotyczącym planów miejscowych, ustawodawca zawarł jedynie dość ogólne wytyczne dotyczące treści zarówno ogólnego jak i szczegółowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej nie było obowiązku wyszczególniania w planie miejscowym przebiegu ulic i dróg, a zatem nie można przyjmować, że dla zgodności podziału nieruchomości przewidującego wydzielenie ulicy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, konieczne było, aby w planie tym ulica ta została przewidziana, a w szczególności poprzez ustalenie jej przebiegu. W tym kontekście nie można podważyć zgodności decyzji podziałowej z art. 10 ust. 1 ustawy z 1985 r.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że istotę niniejszej sprawy stanowiło ustalenie, czy wydzielona tak droga stanowi jedynie drogę konieczną, służącą wyłącznie właścicielom poszczególnych działek, czy ma charakter ogólnodostępny jako ulica będąca elementem układu komunikacyjnego danej miejscowości w sieci dróg ogólnodostępnych, niezależnie od kwestii formalnego zaliczenia ich do dróg publicznych, wobec czego spełniona byłaby przesłanka do przejścia tej działki jako ulicy z mocy samego prawa na własność gminy za odszkodowaniem (zob. wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1091/08 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 349/09 publ. ONSAiWSA 2011/2/40). Należy przy tym podkreślić, że ustalenie przeznaczenia wydzielonej drogi jako drogi koniecznej, służącej wyłącznie właścicielom poszczególnych działek, czy mającej charakter ogólnodostępny jako ulica będąca elementem układu komunikacyjnego danej miejscowości w sieci dróg ogólnodostępnych winno zostać dokonane wg stanu na dzień wydania decyzji podziałowej (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 643/16 – CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 sierpnia 2014 r. sygn. I OSK 1857/14 (CBOSA), stwierdził że: "Skutkiem praktycznym decyzji zatwierdzającej na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin." Tym samym co do zasady sprawa o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. może powstać dopiero wtedy, gdy na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na wniosek właściciela dojdzie do wydzielenia określonych działek (działki) gruntu pod drogi publiczne, przejścia powyższych wydzielonych działek na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa oraz ujawnienia praw nowego właściciela w księdze wieczystej.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w przedmiotowym postępowaniu nie zostało wykazane że na podstawie decyzji podziałowej z 1994 r. doszło do przeznaczenia działki nr [...] na ulicę w rozumieniu wyżej zaprezentowanym i przejścia na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a w prowadzonej dla ww. działki księdze wieczystej nie ujęto gminy jako właściciela. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, że podział działki nr [...] o pow. 3,9700 ha stanowiącej własność A. S., zatwierdzono decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1994 r. nr [...], zaś działkę nr [...] wydzielono na poszerzenie działki nr [...] stanowiącej drogę. Z projektu podziału nieruchomości nr [...] stanowiącego załącznik do decyzji podziałowej wynika, że działka nr [...] wraz z działką nr [...] na dzień wydania decyzji podziałowej stanowiła w istocie drogę konieczną, służącą wyłącznie właścicielom poszczególnych działek powstałych w wyniku podziału działki nr [...]. Z projektu podziału nieruchomości nr [...] nie wynika również, aby na dzień wydania decyzji podziałowej działka nr [...] wraz z działką nr [...], stanowiła część szerszego układu komunikacyjnego zapewniającego dojazd do nieruchomości innych niż powstałe w wyniku podziału działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] i [...] oraz wydzielone wcześniej działki nr [...] i nr [...]. W tym kontekście trzeba również podkreślić, że ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że nawet po decyzji podziałowej, sama skarżąca nie pozostawała w przeświadczeniu faktu przejścia z mocy prawa na rzecz gminy działki nr [...], bo na mocy ugody w sprawie ustanowienia drogi koniecznej zawartej przed Sądem Rejonowym w K. VII Zamiejscowym Wydziałem w S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. sygn. akt VII NS [...] legitymując się jako jej właściciel, ustanowiła służebność drogi koniecznej polegającej na nieskrępowanym prawie przechodu i przejazdu przez działki nr [...] i [...] na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości i taki stan prawny względem działki nr [...] i [...] pozostaje w księdze wieczystej KW [...] do dnia dzisiejszego. Jak wynika z treści skargi ustanowienie tej drogi koniecznej i jej wpis w księdze wieczystej zostało wymuszone postępowaniem sądowym. Trudno więc uznać aby sama skarżąca traktowała działki nr [...] i nr [...] jako posiadające walor ogólnodostępnych, służących innym celom niż faktyczny dojazd do działek letniskowych położonych wzdłuż działek nr [...] i nr [...]. Nie bez znaczenia jest również wskazywana w decyzji organu odwoławczego okoliczność, że działka nr [...] stanowi poszerzenie działki numer [...], tj. drogi usytuowanej wzdłuż linii lasu, zapewniając połączenie działek (w większość powstałych na skutek decyzji podziałowych z wniosku A. S.) z ogólnodostępnym węzłem komunikacyjnym. Powyższe argumentacja doprowadziła Sąd do uznania, że bezpodstawnym jest zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał również, że w sprawie nie występuje naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu objętej skargą decyzji, w sposób wystarczający przedstawiono bowiem ustalenia stanu faktycznego, wskazano okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia jak również przepisy mające zastosowanie w sprawie, dokonując prawidłowej interpretacji ich treści. Również przeprowadzone postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która wymaga, aby organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.