Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1039/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. n [...] w przedmiocie uznania zasiłków rodzinnych za nienależnie pobrane i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta ( dalej: "organ instancji") z dnia [...] czerwca 2019 roku znak [...] w sprawie uznania za nienależnie pobrane zasiłki rodzinne w wysokości 1034,00 zł za okres: od 01.07.2017 r. do 31.10.2017 i zobowiązania A.K. ( dalej: "skarżąca") do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń tj. zasiłków rodzinnych z dodatkiem w wysokości 1034,00 zł za okres: od 01.07.2017 r. do 31.10.2017 r wraz z odsetkami za opóźnienie naliczanymi do dnia spłaty.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: wnioskiem z dnia 5 września 2016 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia rodzinnego na okres zasiłkowy 2016/2017 na synów J.K. i M. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na rzecz J.K. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. We wniosku wskazała, że w skład rodziny wchodzą: A.K., Ł. S., J. K. i M.K..

Na tych podstawach i po wyliczeniu dochodu przypadającego na członka rodziny decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...]Prezydent Miasta przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na J.K. w okresie od listopada 2016 r. do października 2017 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego za wrzesień 2017 r., a także zasiłek rodzinny na M. K. za okres od listopada 2016 r. do października 2017 r.

W aktach znajdują się kserokopie:

-postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 23 lipca 2018 r., sygn. akt [...] zawieszające władzę rodzicielską Ł. S. co do jego małoletnich dzieci: J. i M. K. i ustalające miejsce ich pobytu przy matce A. K.,

-postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt [...], na podstawie, którego na czas postępowania w sprawie z powództwa A.K. przeciwko Ł. S. o alimenty Sąd zabezpieczył roszczenie zobowiązujące Ł. S. do łożenia na rzecz jego małoletnich dzieci,

-wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt [...] zasądzającego alimenty od dnia 1 lutego 2018 r.,

- kserokopii oświadczenia skarżącej z dnia 8 kwietnia 2019 r., że ojciec dzieci od lipca 2017 r. prawdopodobnie przebywa za granicą, od tego czasu nie utrzymuje kontaktów z dziećmi oraz, że od lipca 2017 r. nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Zawiadomieniem z dnia 23 maja 2019 r. Prezydent Miasta poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od 1 lipca 2017 r. do 31 października 2017 r.

W piśmie z dnia 13 maja 2019 r. skarżąca poinformowała organ, że uchyla się od sutków oświadczenia z dnia 5 kwietnia 2019 r. złożonego na formularzu w MOPR , wskazując, że treść oświadczenia podyktował jej urzędnik i nakazał podpisać twierdząc, że jest to konieczne do załatwienia sprawy. Wyjaśniła, że wyjazd Ł. S. latem 2017 r. za granicę nie był traktowany początkowo jako zerwanie więzi. Do trwałego rozpadu, jak wskazuje, doszło na przełomie lipca – sierpnia 2018 r.

Pismem z dnia 5 czerwca 2019 r. skarżąca zwróciła się o dopuszczenie dowodów z:

- oświadczenia A.K. z dnia 13 maja 2019 r. na okoliczność, że w okresie lipiec – październik 2017 r. prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z Ł. S., który był w tym czasie jej konkubentem, a także na okoliczność, że władza rodzicielska Ł. S. względem synów Ł. S. i A.K. została zawieszona względem Ł. S. w dniu 23 lipca 2018r .

-postanowienia SR z dnia 23 lipca 2018 r. na okoliczność, że ustalenie miejsca małoletnich dzieci przy A. K. oraz zawieszenie władzy rodzicielskiej Ł. S. nastąpiło w dniu 23 lipca 2018 r.,

-potwierdzenia przelewów dokonywanych przez Ł. S. na rzecz A.K. na okoliczność, że konkubenci w czasie objętym postępowaniem w sprawie prowadzili wspólne gospodarstwo, żyjąc w nieformalnym związku,

- oraz o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A.K. na okoliczność, że w okresie od lipca do października 2017 r., żyli jako konkubenci, łączyły ich więzi gospodarcze i rodzinne.

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2091 r. Prezydent Miasta , działając na podstawie art 78 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.") odmówił uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka A.K. w uzasadnieniu wskazując, że okoliczność, która miała być udowodniona przy pomocy tego dowodu – tj. pozostawania skarżącej w konkubinacie w okresie od lipca do października 2017 r. pozostaje bez znaczenia dla sprawy, gdyż okolicznością warunkującą uznanie wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane jest brak zasądzonych alimentów w okresie lipiec- październik 2017 r.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] uznał, że kwota zasiłku rodzinnego wypłaconego na dzieci: J. K. i M. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytuł rozpoczęcia roku szkolnego była nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi i zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 lipca 2017 r. do 31 października 2017 r. w łącznej kwocie 1.034,00 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od wskazanych w decyzji dat.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie art 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2220, dalej: "u.ś.r.") osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza: pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającaąw separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Dalej powołując się na art 7 tej ustawy, wskazał przesłanki, których spełnienie powoduje, że świadczenie rodzinne nie przysługuje, a wśród nich pkt 5, zgodnie z którym zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:

a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,

b) ojciec dziecka jest nieznany,

c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,

d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka,

e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art 8 § 1 K.p.a. w zw. z art 9 K.p.a. poprzez wprowadzenie skarżącej w błąd przy podpisywaniu oświadczenia z dnia 5 kwietnia 2019 r.,

- art 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że kwoty wypłaconych świadczeń rodzinnych i dodatku do zasiłku rodzinnego stanowią kwoty nienależne pobrane,

- art 2 pkt 17a u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że A.K. w okresie od lipca do października 2017 r. była osobą samotnie wychowującą dzieci, podczas gdy we wskazanym okresie prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z Ł. S..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji podzielił w całości ustalenia, jak i wnioski organu II instancji. Stwierdził przy tym, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy można wywieść, że wnioskodawczyni miała świadomość pobierania nienależnych świadczeń. Dowodem na to są dołączone tak do formularzu wniosku, jak też w decyzji przyznającej świadczenia pouczenia o obowiązku informowania organu o każdej zmianie sytuacji faktycznej. Zawarte w odwołaniu twierdzenia o prowadzeniu wspólnie gospodarstwa domowego w okresie objętym decyzją uznał za niewiarygodne, sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Jednocześnie za zasadną przyjął odmowę przeprowadzenia żądanego dowodu, gdyż jak wskazał okoliczność, na którą miał zostać przeprowadzony dowód, została ustalona w sposób jednoznaczny. Końcowo pouczył skarżącą o prawie wystąpienia z wnioskiem o umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty kwoty należności.

W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego wypłacone na dzieci stanowią świadczenia nienależnie pobrane,

- art 30 ust. 1 w zw. z art 23 ust. 1 u.ś.r. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że pobranie przez skarżącą świadczenia nastąpiło w złej wierze,

- art. 7 pkt 5 u.ś.r. poprzez niezasadne przyjęcie, że zachodzi negatywna przesłanka przyznania zasiłku, tj., że w okresie od lipca do października 2017 r. skarżąca była osobą samotnie wychowującą dzieci, podczas gdy we wskazanym okresie żyła w związku konkubenckim z Ł. S.,

- art 76 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że część historyczna postanowienia z dnia 1 sierpnia 2018 r. o udzieleniu zabezpieczenia w sprawie o sygn. akt [...], SR może stanowić podstawę do ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej w zakresie sytuacji rodzinnej stron postępowania, podczas gdy na tym etapie postępowania Sąd nie prowadził w ogóle postępowania dowodowego,

- art 77 § 1 K.p.a. w zw. z art 78 § 1 i 2 K.p.a. polegające na tym że organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego i odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka A. K. oraz przesłuchania skarżącej, pomimo tego, że żądania dotyczyły okoliczności mających istotne znaczenie dla spawy,

- art 8 § 1 K.p.a. w zw. z art 9 K.p.a., polegające na nieprawidłowej ocenie faktów.

Na tych podstawach wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w okresie, w którym organ uznał pobrane przez nią świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane jej sytuacja rodzinna nie zmieniła się. Tak jak w dniu składania wniosku pozostawała w związku konkubenckim. Dopiero z czasem miało okazać się, że wyjazd jej konkubenta za granicę spowodował trwały rozkład pożycia, co potwierdziły orzeczenia Sądu Rodzinnego w zakresie władzy rodzicielskiej, jak też alimentów wydane dopiero w dniu 23 lipca 2018 r. – zawieszenie władzy rodzicielskiej, z dnia 1 sierpnia 2018 r. zabezpieczenie powództwa o alimenty, 11 grudnia 2018 r. wyrok zasądzający alimenty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca pomimo ciążącego na niej obowiązku nie powiadomiła organu I instancji o braku wspólnego zamieszkiwania z ojcem dzieci, który wyjechał w sierpniu 2017 r. do Norwegii , a od września 2017 r. zaprzestał kontaktów ze swoimi dziećmi. Skutkiem tej zmiany jak podkreślił, było uzyskanie przez skarżącą statusu osoby samotnie wychowującej dzieci i konieczność - w przypadku pobierania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku – ustalenia na rzecz małoletnich świadczenia alimentacyjnego przez sąd powszechny. Za bezsporne organ uznał fakt, że świadczenie na rzecz małoletnich dzieci zostało przyznane począwszy od 1 lutego 2018 r. W dniu 11 grudnia 2018 r. przed Sądem Rejonowy wyrokiem [...], a która to okoliczność sprawia, że w takiej sytuacji zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 października 2017 r. nie przysługuje. Skarżąca, jak podkreślił, w tak powstałym stanie faktycznym, nie nabyła w ogóle praw do tych świadczeń rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji.

Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, jak również materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli jest decyzja w sprawie uznania za nienależnie pobrany zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem w wysokości 1034 zł, za okres od 1 lipca 2017 r. do 31 października 2017 r.

Organy zgodnie przyjęły, że pobrany w tym okresie przez A. K. zasiłek i dodatek do zasiłku rodzinnego jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Podstawą takiego stanowiska było ustalenie przez organ I instancji i zaakceptowanie przez organ II instancji, że od lipca 2017 r. nastąpił rozkład pożycia pomiędzy skarżącą i pozostającym z nią we wspólnym gospodarstwie domowym konkubentem, o której to okoliczności skarżąca pomimo wiedzy i prawidłowego pouczenia, nie poinformowanie organu.

Od tego momentu organy przyjęły, że skarżąca stała się osobą samotnie wychowującą dzieci, bez orzeczenia o świadczeniach alimentacyjnych. Stanowiło to w ocenie organów negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art 7 pkt 5 u.ś.r., aktualnie zaś podstawę do stwierdzenia, że pobrane od tej daty świadczenia stanowiły świadczenia nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi na podstawie art 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Tymczasem, skarżąca konsekwentnie, najpierw w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podnosiła, że składając wniosek o przyznanie świadczenia we wrześniu 2016 r. nie miała świadomości o mającym nastąpić rozkładzie pożycia małżeńskiego. Także w chwili wyjazdu jej męża za granicę w lipcu 2017 r. nic nie wskazywało jeszcze na to, że do rozkładu dojdzie. W związku z tym sprzeciwiała się przyjęciu przez organy, że nie informując w lipcu 2017 r. o zmianie sytuacji rodzinnej, świadomie wprowadziła organ w błąd.

Zdaniem Sądu przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe nie dawało podstaw do wydania zaskarżonych decyzji.

Zgodnie z art 25 ust. 1 u.ś.r.: w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne.

Z kolei na podstawie art 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.: osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania(...).

W orzecznictwie przyjmuje się, że świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania ( zawinionego zaniechania). Przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tego, kto przyjął świadczenie wiedząc lub mógł tę wiedzę uzyskać przy zachowaniu wymaganej staranności, że mu się ono nie należy, co obok przypadku posłużenia się sfałszowanymi dokumentami i świadomego wprowadzenia w błąd, dotyczy również osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń i złożyła nieprawdziwe oświadczenie ( wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09, z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I OSK 555/14, to i pozostałe powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Utrwaliło się w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Skuteczność oznacza przy tym formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, nie wystarcza powołanie się na przepis prawa. Należy wskazać grożące stronie sankcje za wprowadzenie w błąd. Pouczenie takie powinno odpowiadać wymaganiom z art 8 i 9 K.p.a. ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/12). Organy powinny uwzględnić kto jest adresatem pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa kierować je w sposób czytelny dla tego adresata. ( wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10). Celem pouczenia nie jest przy tym wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej świadczeniobiorcy, ale umożliwienie stronie ukształtowania swojej sytuacji, aby nie narazić się na konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ( wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09)

Zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, że skarżąca została prawidłowo pouczona o konieczności informowania o każdej zmianie mającej wpływ na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zarówno w formularzu wniosku, jak też w decyzji o przyznaniu wnioskowanego świadczenia było pouczenie o obowiązku informowania o każdej zmianie sytuacji mającej wpływ na przyznanie świadczenia. Na str. 9 wniosku wskazano zarówno obowiązek informowania o zmianie, jak również konsekwencjach zaniechania w postaci powstania nienależnie pobranych świadczeń i obowiązku ich zwrotu. W pouczeniu decyzji z kolei wskazano na obowiązek informowania o każdej zmianie z powołaniem się na art 25 u.ś.r. a także o konsekwencjach polegających na uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń i obowiązku ich zwrotu, z powołaniem się na art 30 u.ś.r.

O ile kwestia pouczenia nie budziła wątpliwości, o tyle przypisanie skarżącej celowego, zamierzonego działania w celu wprowadzenia organu w błąd jest co najmniej przedwczesne.

W sprawie zmiana okoliczności polegać miała na zmianie statusu z osoby wspólnie wychowującej dzieci z Ł. S. na osobę samodzielnie wychowującą dzieci, co miało miejsce, w ocenie organów, od lipca 2017 r. i jednocześnie brak orzeczenia zasadzającego alimenty za ten okres.

Jedynym dowodem, na podstawie którego organy przyjęły świadome wprowadzenie przez skarżącą organów w błąd było jej oświadczenie z kwietnia 2019 r., o tym że ojciec dzieci od lipca 2017 r. prawdopodobnie przebywa za granicą i od tego czasu nie utrzymuje kontaktów z rodziną. Oświadczeniu temu organy przyznały niejako główną moc dowodową, odmawiając przeprowadzenia innych zawnioskowanych przez skarżącą dowodów w tym przesłuchania świadka A. K. ( postanowienie z dnia 11 czerwca 2019 r., nr [...]). Bierne pozostawały również na wnioski skarżącej, która próbując wpłynąć na zmianę oceny złożonego przez siebie oświadczenia i przypisanych mu przez organ skutków, złożyła w dniu 13 maja 2019 r. pismo, w którym oświadczyła, że uchyla się od skutków złożonego oświadczenia, a także przedstawiła potwierdzenia dokonanych przez Ł.S. przelewów kwot po 1000 zł w okresie od października 2017 r. do 16 maja 2018 r., na dowód prowadzenia w tym czasie wspólnego gospodarstwa domowego z Ł. S. i zaprzeczenia świadomości rozkładu pożycia.

W aktach brak jest zawiadomienia strony o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji, tak I, jak i II instancji – art 10 § 1 K.p.a. Znajduje się jedynie wniosek pełnomocnika strony skarżącej złożony na pięć dni przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, o udostępnienie akt.

Choć w takiej sytuacji per facta concludentia należałoby przyjąć, że skarżąca miała prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym, to jednak w sytuacji odmowy przeprowadzenia zawnioskowanych przez nią dowodów, nie wyznaczenie terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym prowadzi do słusznych zarzutów naruszenia zasady wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, prowadzenia postępowania w oparciu o z góry powzięty wynik, z pogwałceniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Stwierdzenie, na podstawie jednego oświadczenie skarżącej, złożonego w kwietniu 2019 r., że w lipcu 2017 r., że skarżąca wraz z konkubentem zaprzestała prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i na tej podstawie ustalenie, że we wskazanej dacie miała świadomość rozkładu pożycia, wydaje się całkowicie oderwane od realiów sprawy, zwłaszcza kiedy skarżąca konsekwentnie twierdzi, że rozkład pożycia nastąpił pomiędzy lipcem, a sierpniem 2018 r., a z dołączonych do akt dokumentów w tym rozstrzygnięć sądu rodzinnego wynika, że zawieszenie władzy rodzicielskiej nastąpiło dopiero postanowieniem Sądu z dnia 23 lipca 2018 r.

Nie można pomijać faktu, że równolegle z toczącym się postępowaniem toczyło się postępowanie o zasądzenie alimentów i zawieszenie władzy rodzicielskiej, dla których ocena tych samych faktów miała inne znaczenie, o czym skarżąca niekoniecznie musiała mieć świadomość. Stwierdzenie przez nią, że od lipca 2017 r. ojciec nie przebywał z dziećmi dokonane post factum miało potwierdzić zasadność powództwa o zawieszenie władzy rodzicielskiej ojca, ale nie oznaczało istnienie po jej stronie świadomości – w tej dacie – rozkładu pożycia, które miało negatywny, jak się okazało, skutek dla postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

W takich okolicznościach powiązanie oświadczenia skarżącej ze skutkami wyroku zasądzającego alimenty za późniejszy okres ( od 1 lutego 2018 r.), jako przesłanki negatywnej uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko ( nielegitymowanie się orzeczeniem zasądzającym alimenty za sporny okres – art 7 ust. 5 u.ś.r.), stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa.

Skarżąca wielokrotnie podkreślała, że fakt wyjazdu konkubenta nie od początku nosił cechy rozkładu pożycia. Dopiero z czasem okazało się, że taki był skutek.

Dokonana post factum, ocena wcześniejszych zdarzeń może całkowicie różnić się od oceny z chwili zdarzenia. Według oceny z chwili zdarzenia - lipiec 2017 r., konkubent wyjechał za granicę jedynie w celach zarobkowych systematycznie przesyłając pieniądze. Nie można w związku z tym stawiać skarżącej zarzutu świadomego wprowadzenia organu w błąd, przez niepoinformowanie go w dacie - lipiec 2017 r., że nastąpił rozkład pożycia.

Zasady wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, nie wykluczają prezentowanej przez skarżącą wersji. Natomiast organy w sposób nieuprawniony wyciągnęły dla skarżącej negatywne skutki złożonego przez nią oświadczenia, pomijając podnoszone przez nią argumenty przemawiające za odmienną jego oceną. Nadały temu oświadczeniu moc jedynego dowodu w sprawie, dokonując jego autorytarnej oceny bez uwzględnienia wyjaśnień skarżącej i przeprowadzenia zawnioskowanych przez nią dowodów.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy zawiera braki uzasadniające naruszenie art 7 i 77 § 1 K.p.a. i uzasadniające uchylenie zarówno decyzji organu I, jak i II instancji. Stwierdzone uchybienia czynią postępowanie wadliwym w zakresie uzasadniającym konieczność jego ponownego przeprowadzenia. Ewentualne sanowanie przez organ odwoławczy stwierdzonych uchybień wiązałoby się z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art 15 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art 200 i 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem organu I instancji będzie jego przeprowadzenie z poszanowaniem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym także zawnioskowanego przez skarżącą i w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie, wyciągnięcie wniosków, z uwzględnieniem zajętego przez Sąd stanowiska.