Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 246/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 95 ust. 1, art. 96
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 9, art. 79a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 grudnia 2021 r., Prezydent Elbląga (dalej jako: "organ pierwszej instancji"), odmówił przyznania K. S. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym

w stopniu znacznym mężem – J. S.

W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy i powołano przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Wyjaśniono, że w ocenie organu nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podejmowaniem opieki, bowiem z akt sprawy wynika, że strona zakończyła zatrudnienie z dniem [...] 2018 r., z powodu zajmowania się gospodarstwem domowym, zaś opiekę nad mężem sprawuje ona od

[...] 2021 r. Wobec tego nie została spełniona jedna z pozytywnych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. Podniesiono również, że małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy nie można utożsamiać z obowiązkiem alimentacyjnym,

a na małżonku – jako osobie niespokrewnionej – nie ciąży obowiązek alimentacyjny,

co wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podano, że wraz z wnioskiem

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła oświadczenie, w którym podała, że w przypadku przyznania prawa do świadczenia, zawiesiłaby prawo do emerytury. Dodano również, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, co narusza przepis art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r, o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej jako: "u.ś.r."). Wskazano, że organowi znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, jednak Trybunał nie uchylił ww. przepisu, nie uczynił tego również ustawodawca. Organy administracji publicznej mają natomiast obowiązek działania na podstawie przepisów prawa.

Od ww. decyzji odwołanie wniosła skarżąca wskazując, że jej mąż potrzebuje stałej opieki, a koszty związane z tą opieką są bardzo wysokie.

Decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, dotyczącym odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego

z uwagi na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Wyjaśniono, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, nie może być podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podano również, że wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny względem małżonka, wobec czego należy ona do kręgu osób podmiotowo uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodano jednak, że w sprawie wystąpiła co najmniej jedna przesłanka negatywna, uniemożliwiająca przyznanie skarżącej wnioskowane świadczenie – mianowicie jest ona osobą uprawnioną do emerytury, a zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. – świadczenie pielęgnacyjne wówczas nie przysługuje.

Wyjaśniono, że prawo do emerytury nie jest jednym ze świadczeń rodzinnych, nie jest więc możliwe skorzystanie z wyboru świadczenia korzystniejszego w ramach art. 27 ust. 5 u.ś.r., na poparcie czego szeroko przytoczono treść wyroku WSA

w Szczecinie z 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 844/21. Podano, że Kolegium wiadomym jest, że aktualnie ukształtował się inny kierunek orzeczniczy, zgodnie

z którym należy stronie umożliwić wybór jednego ze świadczeń, jednak Kolegium poglądu tego nie podziela.

Wskazano, że nie ma możliwości dokonania innej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1

lit. a i art. 27 ust. 5 u.ś.r., niż wykładnia literalna, ponieważ zastosowanie innej wykładni (systemowej, funkcjonalnej) nie może być contra legem. Brzmienie powołanych przepisów jest jasne i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, stąd sięganie do innej wykładni niż literalna, w celu wykreowania innego ich brzmienia, jest działaniem contra legem. Za takim rozumieniem przepisów przemawia również sama rola świadczenia pielęgnacyjnego, które przyznawane jest z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Gdyby zaś przyznać świadczenie w rozpoznawanej sprawie,

to świadczenie to stałoby się substytutem świadczenia emerytalnego, co stoi w opozycji do intencji ustawodawcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wniesionej na ww. decyzję Kolegium, skarżąca podała, że opiekuje się swoim mężem i jest

w stanie zawiesić pobieranie emerytury w sytuacji spełnienia innych przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Jej mąż wymaga całodobowej opieki (pomoc w higienie osobistej, zmiana pampersa, zmiana opatrunków, przygotowywanie posiłków, karmienie, dawkowanie leków, pranie, sprzątanie), jest po kilku operacjach

i amputacji obu kończyn dolnych.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponadto wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika

z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę,

a skarżąca nie sprzeciwiła się temu wnioskowi w przepisanym terminie.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, tutejszy Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności pozostaje wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego, nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym, art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia w tej sprawie, co wynikało z decyzji organu pierwszej instancji.

Prawidłowo również Kolegium stwierdziło, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego małżonka, co kwestionował organ pierwszej instancji. Co więcej, podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, z którego wynika prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wyprzedza ten sam obowiązek ciążący nad innymi osobami, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki (por. wyrok NSA z 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 627/21, LEX nr 3289490.).

Podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ odwoławczy był art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Rozstrzygnięcia Sądu wymaga zatem zagadnienie, czy skarżącej mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji gdy posiada ona prawo do emerytury. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1629,94 zł, natomiast wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi obecnie – tj. od 2022 r. – 2119 zł

i podlega corocznej waloryzacji, zgodnie z art. 17 ust. 3-3d u.ś.r.

Jak zasadnie wskazał w uzasadnieniu organ odwoławczy, problematyka zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają ustalone prawo do emerytury, stała się przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Pierwotnie kwestia ta była w judykaturze rozbieżnie oceniana. Na przykład w wyroku z 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1334/20 (dostępny

w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Emerytura jest niejako odpowiednikiem wynagrodzenia za pracę uzyskiwanym po przepracowaniu określonego czasu i w określonym ustawowo wieku. Świadczenie pielęgnacyjne jest natomiast skierowane do tej grupy osób, która jest aktywna zawodowo i pozostaje w tak zwanym wieku przedemerytalnym (wypracowywującym jeszcze swoje świadczenie emerytalne). Okoliczności zatem, dla których osoba będąca już na emeryturze, nie podejmuje dodatkowego zatrudnienia (czy ze względów zdrowotnych, czy z racji wieku lub ze względu na konieczność opieki nad innym członkiem rodziny) są z punktu widzenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. obojętne.

Z zatrudnienia zrezygnować mogą (odpowiednio go nie podejmować), tylko osoby aktywne zawodowo (w wieku przedemerytalnym), dla których praca, a nie emerytura, jest głównym źródłem utrzymania.

Obecnie jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowany jest pogląd – który skład orzekający tutejszego Sądu w całości podziela - że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej, niż to świadczenie. Prymat w tym przypadku winna mieć wykładnia systemowa, celowościowa i funkcjonalna, bowiem

w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe – w rozpoznawanej sprawie emeryturę – nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej

i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; wyrok NSA z 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1189/20; wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, CBOSA, a także wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1727/21, LEX nr 3337433).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że sytuacja osób, których cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana

w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. - pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody, niż wymienione w tych dwóch przepisach, co jest niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt

I OSK 757/19 czy wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21, CBOSA). Wobec tego, nie można uznać, że fakt przyznania prawa do świadczenia emerytalnego, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Podkreślić również należy, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo – a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od konstytucyjnej zasady równości (wyroki TK: z 9 marca 1988 r., sygn. akt U 7/87;

z 6 maja 1998 r., sygn. akt K 37/97; z 4 stycznia 2000 r., sygn. akt K 18/99; z 28 maja 2002 r., sygn. akt P 10/01 oraz 18 marca 2014 r., sygn. akt SK 53/12). Brak jest zatem przekonujących argumentów, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne. Zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę

w niższej wysokości, niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 1 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1179/21, LEX nr 3330651).

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych wyrokach podkreśla się, że regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2022 r., poz. 204), zgodnie z którym, w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej

z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 u.ś.r. czy art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego

i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Wobec tego, należy dokonywać takiej wykładni art. 17

ust. 5 pkt 1 lit. a), która pozwoli na realizację konstytucyjnych zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym

(art. 69). Rezultatem takiej wykładni będzie umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zatem zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury – od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty.

O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika m.in. z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom,

w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (A. Wróbel [w:]

M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022).

Wobec tego, taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas – o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury – możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej, niezbędnego do życia, świadczenia nawet przez krótki czas.

Ostatecznie organom należy wyjaśnić, że z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono temu, kto sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia warunków wskazanych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. "Rezygnując z zatrudnienia" wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z tytułu której otrzymuje wynagrodzenie. Z kolei "niepodejmowanie zatrudnienia" związane jest ze świadomą decyzją o nieubieganiu się o pracę, przy jednoczesnej, realnej możliwości jej wykonywania (zob. wyrok WSA w Poznaniu

z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 834/21, LEX nr 3339198). Niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z niego muszą być bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy nad osobą niepełnosprawną.

W rozpoznawanej sprawie organy nie ustaliły, czy zakończenie zatrudnienia przez skarżącą w 2018 r., spowodowane było przejściem na emeryturę, czy nastąpiło

z innych przyczyn. Z kolei, nie sposób wykluczyć istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, skoro znaczny stopień niepełnosprawności J. S. datuję się od 28 października 2021 r., a więc od daty, którą podano jako datę rozpoczęcia sprawowania opieki. Jest to o tyle istotne

w sprawie, że organy nie kwestionują okoliczności, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, np. celem dorobienia do emerytury.

Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia, z uwagi na pobieranie przez nią emerytury, bez uprzedniego pouczenia jej i wezwania do wykazania, że zawiesiła prawo do emerytury

i wstrzymano wypłatę tego świadczenia.

Reasumując, rozstrzygając sprawę ponownie organ, na podstawie art. 153 p.p.s.a., zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Weźmie zatem pod uwagę prawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

i poinformuje skarżącą o możliwości wyboru świadczenia oraz wezwie do złożenia stosownych dokumentów, umożliwiających wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego,

z odpowiednim pouczeniem. Następnie, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygnie sprawę. W ocenie Sądu, z akt sprawy wynika, że obecnie jedyną przeszkodą do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez nią emerytury.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.