Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1426/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1, art. 40, art. 107
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

I.

W dniu 4 czerwca 2010r. M. K. dokonał w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w B ustnego zgłoszenia wniosku o udzielenie pomocy z tytułu szkód powodziowych podając, że zostały zalane sutereny domu położonego w A nr 44, przy czym sutereny te były zamieszkałe i zostały zalane meble, lodówka i hydrofor. Protokół takiego zgłoszenia został podpisany przez M. K. (k. 1 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza B, udzielił M. K. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 500 zł na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej, tj. powodzi, która nawiedziła teren miasta i gminy B w maju i czerwcu 2010r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej B stwierdził, iż M. K. spełnia warunki ustawy o pomocy społecznej do przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Decyzja została wydana na podstawie wywiadu rodzinnego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego oraz w związku z "Protokołem szacunkowego określenia strat poniesionych w gospodarstwie domowym" sporządzonym przez Komisję ds. szacowania szkód powodziowych w gospodarstwach domowych. Organ I instancji wyjaśnił, iż z treści złożonego wniosku oraz ustaleń Komisji wynika, że w wyniku powodzi gospodarstwo domowe wnioskodawcy doznało następujących szkód: zalane sutereny (pomieszczenia mieszkalne oraz hydrofornia) na wys. ok. 15 cm, zamoknięte tynki ścienne, wykładziny, 5 par drzwi. Określając wysokość przyznanego zasiłku organ kierował się zasadami określonymi w "Regulaminie pracy komisji do spraw pomocy społecznej osobom poszkodowanym w wyniku powodzi w maju 2010 r.", przyjętego do realizacji Zarządzeniem Burmistrza B z dnia [...] 2010r. Nr [...] "w sprawie powołania Komisji ds. szacowania szkód powodziowych w infrastrukturze oraz w gospodarstwach domowych na terenie miasta i gminy B". Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B wskazał również, iż zasiłek przyznano niezależnie od wysokości dochodu wnioskodawcy, a jego wysokość dostosowano do okoliczności sprawy oraz możliwości pomocy społecznej.

II.

W dniu 10 czerwca 2010r. M. K. złożył w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w B oświadczenie, że koszt remontu jego domu z tytułu strat poniesionych w wyniku powodzi w maju 2010 r. wyniesie 20.000 zł. W piśmie uzupełniającym M. K. wyjaśnił, że w wyniku powodzi zostały zalane kuchnia, 2 pokoje, korytarz, spiżarnia, łazienka, hydrofornia. Uszkodzeniu uległy schody prowadzące do budynku, został zamulony oraz uszkodzony drenaż wokół budynku, uszkodzeniu uległy także ściany wewnętrzne i zewnętrzne oraz elewacja wykonana i ocieplona styropianem do wysokości 70 cm. Do wymiany nadaje się 6 drzwi z futrynami, wewnątrz budynku konieczne jest zerwanie i wymiana płytek ceramicznych, skucie wylewki wraz z ociepleniem i izolacją, wymiana boazerii w kuchni, rozebranie pieca, zbicie i wymiana tynków do wysokości 70 cm w dwóch pokojach, korytarzu, spiżarni, łazience i hydroforni. Dodatkowo wszystkie wymienione pomieszczenia należy dwukrotnie pomalować. M. K. zaznaczył przy tym, że jest to jedynie wstępny kosztorys.

Decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B, działając z upoważnienia Burmistrza B, odmówił przyznania M. K. zasiłku celowego w wysokości do 20.000 zł na remont budynku mieszkalnego, który miał ulec uszkodzeniu podczas powodzi w czerwcu 2010 r. Organ I instancji podniósł, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że budynek mieszkalny położony w miejscowości A nr 44 uległ pewnemu uszkodzeniu podczas powodzi w czerwcu 2010r. i jak wynika z ustaleń Komisji ds. szacowania szkód powodziowych w gospodarstwach domowych, woda sięgająca na wysokość 15 cm podtopiła pomieszczenia budynku mieszkalnego znajdujące się na parterze: kuchnię, 2 pomieszczenia puste i 1 pomieszczenie z hydroforem. M. K. twierdził, że w dwóch pustych pomieszczeniach mieszczących się na parterze znajdowały się dwa pokoje, w których podłoga była wyłożona płytkami ceramicznymi, a które zostały zbite i usunięte po powodzi mającej miejsce w maju 2010 r., nie mniej organ I instancji podniósł, że Komisja Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 22 czerwca 2010 r. stwierdziła, że pomieszczenia te nie były zamieszkiwane, gdyż nie tylko brak było w nich mebli i przedmiotów codziennego użytku, ale pomieszczenia te nie były wyposażone w instalację elektryczną – stwierdzono brak zamontowanego oświetlenia (żyrandoli, lamp itp.) a jedynie stwierdzono istnienie kabli do montażu, a nadto w pomieszczeniach tych nigdy nie było płytek ceramicznych na podłogach albowiem nie stwierdzono żadnych śladów skuwanych i usuwanych płytek na wylewkach. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej podniósł, że w tej sytuacji uznano za wystarczająca pomoc już udzieloną M. K. w formie zasiłku celowego w kwocie 500 zł (na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej, tj. powodzi) decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...]. Organ I instancji uznał, że straty poniesione podczas powodzi w czerwcu 2010 r., zostały ustalone protokołem z dnia 4 czerwca 2010 r. i wzięte pod uwagę przy udzielaniu pomocy decyzją z dnia [...] 2010 r. W ocenie organu I instancji, od tego czasu sytuacja M. K. nie zmieniła się, a jego lokal mieszkalny nie uległ dodatkowemu zniszczeniu. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nadmienił przy tym, że rodzina wnioskodawcy nie została pozbawiona możliwości funkcjonowania, ponieważ na piętrze budynku znajdują się inne pomieszczenia mieszkalne umożliwiające jej normalne funkcjonowanie. Organ I instancji stwierdził, iż zasiłek celowy w kwocie do 20.000 złotych, o jaki ubiega się M. K., powinien przeznaczony na odtworzenie stanu sprzed powodzi, a nie na podniesienie standardu mieszkania, gdyż kwota zasiłku nie może przekraczać poniesionych strat.

Od powyższej decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B M. K. wniósł odwołanie, domagając się jej uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem odwołującego się, decyzja organu I instancji jest błędna, a Komisja dopuściła się nadużycia, gdyż nie dokonała żadnych pomiarów ani nie sporządziła protokołu i zaniżyła wysokość wody w pomieszczeniach. Równocześnie odwołujący się przedłożył "ocenę stanu technicznego budynku sporządzoną przez osobę uprawnioną".

Decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B z dnia [...] 2010r. znak: [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organ II instancji, zgodnie z art. 22 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, do zadań wojewody należy ustalanie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Realizacją przywołanego wyżej przepisu ustawy o pomocy społecznej jest "Procedura" Urzędu Wojewódzkiego w przedmiocie przyznawania dotacji na pomoc udzielaną w trybie art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dla osób, które poniosły straty w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych od maja 2010 roku, stanowiąca załącznik nr 1 do pisma znak: [...] z dnia 1 czerwca 2010 r. wydanego przez Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego, z której wynika, że dotacja nr 2 – o przyznanie której M. K. wnioskował – przeznaczona jest na wypłatę zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w maksymalnej kwocie do 20 tysięcy złotych (włącznie) na osobę lub rodzinę, które poniosły straty w budynkach lub lokalach mieszkalnych na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w okresie od maja 2010 roku. Zasiłek finansowany z tej dotacji przeznaczony jest na pokrycie kosztów remontów budynków lub lokali mieszkalnych, to jest na zakupione materiały i koszty robocizny. Podano, że weryfikacji oświadczenia wnioskującego o taką pomoc dokonuje komisja powołana przez wójta/burmistrza/prezydenta, która sporządza protokół oględzin w trybie art. 85 w związku z art. 67 i nast. Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym w toku prac komisji należy sporządzić dokumentację fotograficzną (co najmniej trzy fotografie), potwierdzającą rodzaj i rozmiar szkód. Przed przyznaniem pomocy strona powinna przedłożyć protokół inspekcji budowlanej (pkt 3.1-3.14 Procedury). Organ II instancji wyjaśnił, iż protokół komisji ma za zadanie określić straty jakie dokonały się w gospodarstwie domowym w wyniku powodzi. Protokół ten stanowi podstawę dla wydania decyzji w przedmiocie wypłaty zasiłku celowego i podlega rygorom określonym przez procedurę administracyjną. Stosownie więc do art. 67 § 1 Kpa, organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Zgodnie zaś z art. 68 Kpa, protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że omawiany protokół z dnia 22 czerwca 2010 r. nie odpowiada wymogom formalnym. Przede wszystkim z protokołu tego nie wynika wprost czy w trakcie czynności oględzin brał udział M. K. Wydaje się, że tak, skoro oględziny miały miejsce w jego domu. Mimo tego brak jest podpisu M. K. pod protokołem bądź adnotacji o odmowie złożenia takiego podpisu, co zdaniem Kolegium, stanowi naruszenie art. 68 § 2 Kpa. Organ II instancji wskazał, iż protokół nieodpowiadajacy wymaganiom formalnym art. 68 nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy. Ponadto jak wynika z odwołania M. K. nie został zaznajomiony z przedmiotowym protokołem, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 Kpa oraz art. 81 Kpa. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do weryfikacji podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania odwołującemu się zasiłku celowego w najniższej nawet wysokości na remont budynku mieszkalnego. Zdaniem organu II instancji, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy koniecznym będzie ponowne przeprowadzenie oględzin, zaś protokół winien być sporządzony zgodnie z art. 67 i 68 Kpa. Kolegium nakazało aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zapoznał się także z dowodami przedstawionymi przez odwołującego się, a w szczególności z opinią techniczną na temat budynku mieszkalnego sporządzonego przez osobę uprawnioną. Rzeczą organu będzie zweryfikowanie tych dowodów.

III.

Decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B, działając z upoważnienia Burmistrza B, odmówił przyznania M. K. zasiłku celowego w wysokości do 20.000 zł na remont budynku mieszkalnego położonego w miejscowości A nr 44 w związku z niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi w czerwcu 2010 r. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z zaleceniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 7 września 2010r. dokonano ponownie oględzin budynku położonego w miejscowości A nr 44. Komisja ds. szacowania szkód popowodziowych w gospodarstwie domowym podjęła się konfrontacji z M. K. w miejscu zamieszkania co do ustaleń protokołu z dnia 22 czerwca 2010 r. W trakcie przeprowadzonej wizji udokumentowanej protokołem z dnia 7 września 2010 r. (podczas której M. K. był obecny ale odmówił podpisania protokołu) ustalono, że dwa puste pomieszczenia znajdujące się na parterze domu mieszkalnego w suterynach nie posiadają instalacji elektrycznych (brak zamontowanego oświetlenia – żyrandoli, lamp) a jedynie kable do montażu, brak w nich mebli i przedmiotów codziennego użytku a także brak w nich posadzki – pozostaje pusta wylewka. Zdaniem organu I instancji, opisany stan wskazuje jednoznacznie, że pomieszczenia nie były zamieszkiwane w okresie wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Obecnie widoczne ślady zagrzybienia posadzki w dwóch pustych pomieszczeniach (mech od wilgoci). W ocenie Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, rodzina M. K. nie została pozbawiona możliwości funkcjonowania, ponieważ na piętrze budynku znajdują się inne pomieszczenia mieszkalne umożliwiające normalne zamieszkiwanie. Dodatkowo organ I instancji nadmienił, że zgodnie z wytycznymi Urzędu Wojewódzkiego, Wydział Polityki Społecznej dotyczącymi przyznawania zasiłków celowych na remont i odbudowę w kwocie do 20.000 zł w związku z wystąpieniem na terenie województwa [...] niekorzystnych zjawisk atmosferycznych - pomoc do 20.000 zł przeznaczona jest na odtworzenie stanu sprzed powodzi a nie na dodatkowe inwestycje, których wcześniej w budynkach nie było. Organ I instancji podał, że w dniu 16 września 2010 r. wysłano M. K. zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego i w konsekwencji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu 17 września 2010 r. M. K. zgłosił się do GOPS, gdzie zostały mu udostępnione akta sprawy oraz wydano kserokopię protokołu z dnia 7 września 2010 r., nie mniej odmówił złożenia podpisu na oświadczeniu informującym, że z dokumentacją zapoznał się, jak również, że miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Na tę okoliczność został spisany protokół w dniu 17 września 2010 r., przy czym M. K. nie wyraził zgody na spisanie protokołu odnośnie zgłoszonych przez niego żądań w niniejszej sprawie. W dniu 23 września 2010 r. M. K. potwierdził odbiór kserokopii protokołu z dnia 7 września 2010 r. Organ I instancji podniósł, że zapoznano się z opinią stanu technicznego budynku M. K., jednakże brak jest materiału zdjęciowego wskazującego, że płytki w pomieszczeniach były zarówno przed jak i w czasie wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych i brak zdjęć z usuniętymi płytkami, a M. K. powołał się jedynie na faktury – dowody zakupu, które według niego stanowią dowód występowania płytek ceramicznych w suterynach budynku w dwóch pustych pomieszczeniach. Wobec takiego stanu rzeczy organ stwierdził, że po przeanalizowaniu i zweryfikowaniu dowodów w sprawie brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego w kwocie do 20.000 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B M. K. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący się wyjaśnił, iż nie podpisał protokołu z dnia 7 września 2010 r., gdyż był niezgodny z prawdą. Stwierdził również, że w trakcie wizji nie dokonano żadnych pomiarów.

Decyzją z dnia 9 listopada 2010r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 40 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B z dnia [...] 2010r. znak: [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 22 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej do zadań wojewody należy ustalanie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Realizacją przywołanego wyżej przepisu ustawy o pomocy społecznej jest "Procedura" Urzędu Wojewódzkiego w przedmiocie przyznawania dotacji na pomoc udzielaną w trybie art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej dla osób, które poniosły straty w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych od maja 2010 roku, stanowiąca załącznik nr 1 do pisma znak: [...] z dnia 1 czerwca 2010 r. wydanego przez Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego. Z procedury tej wynika, że dotacja nr 2 – o przyznanie której M. K. wnioskował – przeznaczona jest na wypłatę zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w maksymalnej kwocie do 20.000 zł. (włącznie) na osobę lub rodzinę, które poniosły straty w budynkach lub lokalach mieszkalnych na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w okresie od maja 2010 roku. Zasiłek ten finansowany z tej dotacji przeznaczony jest na pokrycie kosztów remontów budynków lub lokali mieszkalnych, to jest na zakup materiałów i koszty robocizny. Celem otrzymania takiej pomocy strona winna złożyć oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej na załączonym formularzu, w którym strona wskazuje wysokość poniesionych strat, a weryfikacji oświadczenia dokonuje komisja powołana przez wójta/burmistrza/prezydenta, która sporządza protokół oględzin w trybie art. 85 w związku z art. 67 i nast. Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy zalega protokół z dnia 7 września 2010 r. sporządzony na okoliczność oszacowania strat w domu M. K. i w trakcie tych czynności ustalono, że w wyniku niekorzystnych zjawisk woda dostała się do dwóch pomieszczeń znajdujących się na parterze domu mieszkalnego. Pomieszczenia te nie posiadają instalacji elektrycznej, a znajdują się w nich jedynie kable do montażu. Brak jest w nich mebli i przedmiotów codziennego użytku, a nawet brak w nich posadzki, na co wskazuje pusta wylewka. Stwierdzono także "widoczne ślady zagrzybienia posadzki (mech od wilgoci)". Dodatkowo ustalono, że pomieszczenia te są zaniżone względem terenu o ok. 40-45 cm. Dokonując analizy przedmiotowej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja organu l instancji jest prawidłowa, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że szkody jakie powstały w domu M. K. nie uniemożliwiają funkcjonowania rodziny w tym miejscu - zalaniu bowiem uległy dwa pomieszczenia, które nie były zamieszkiwane. Podniesiono, że celem przyznania zasiłku w kwocie do 20.000 zł jest umożliwienie osobom poszkodowanym przez powódź zamieszkiwania zalanego domu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, gdyż nie ma przeszkód do tego, aby M. K. mógł normalnie funkcjonować w swoim domu. Zdaniem Kolegium, pomoc społeczna realizowana w związku z powodziami występującymi w miesiącach maju i czerwcu 2010 r. winna być kierowana do osób, które w wyniku wystąpienia tej klęski żywiołowej poniosły straty w gospodarstwach domowych, gdzie często dotknięte powodzią zostały całe domy mieszkalne, a ich użytkownicy nie mogli z nich korzystać. Niewątpliwie rodziny takie wymagają szczególnej ochrony ze strony państwa, które na przezwyciężenie skutków powodzi uruchomiło dodatkowe środki wypłacane w formie zasiłku celowego. Kolegium wyjaśniło przy tym, że pomoc społeczna nie nosi jakichkolwiek znamion odszkodowania za poniesione straty, albowiem temu służą inne instytucje i środki. Pomoc społeczna ze swej istoty jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych. Ma ona zatem charakter incydentalny, pomocniczy do przezwyciężenia ciężkich sytuacji. Tym samym, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ze względu na rozmiary szkód, a także ich rodzaj, nie ma podstaw do przyznania świadczenia w wysokości do 20.000 zł.

W skardze z dnia 6 grudnia 2010r., uzupełnionej następnie pismem z dnia 9 grudnia 2010r., M. K. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2010 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji M. K. zarzucił naruszenie art. 3 ust. 3 i ust. 4 w zw. z art. 40 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z § 4 Regulamin pracy komisji do spraw pomocy społecznej osobom poszkodowanym w wyniku powodzi w maju 2010 r. przyjętego do realizacji Zarządzeniem Nr [...] Burmistrza B z dnia [...] 2010 roku, poprzez zastosowanie błędnej wykładni i nieuwzględnienie przesłanek dotyczących poniesionych strat w wyniku niekorzystnego zjawiska atmosferycznego w postaci powodzi i faktycznej niemożliwości przezwyciężenia sytuacji (trudności w remoncie budynku mieszkalnego) przy wykorzystaniu własnych zasobów finansowych. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia jego słusznego interesu w przypadku, gdy przyznanie zasiłku celowego nie pozostaje w kolizji z interesem społecznym, a ponadto nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. Skarżący stwierdził, że zgodnie z treścią art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej, jaką niewątpliwie w niniejszej sprawie, stanowi tegoroczna powódź, a fundamentalną zasadą pomocy społecznej jest adekwatność rodzaju, formy i rozmiaru pomocy do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Skarżący stwierdził, że podczas wywiadu rodzinnego przeprowadzanego przez pracownika socjalnego ustalono, że jest wdowcem, prowadzącym gospodarstwo domowe wraz z sześciorgiem dzieci, z których jedno ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Skarżący wskazał również, że przed wystąpieniem niekorzystnych warunków atmosferycznych jego rodzina zamieszkiwała oba piętra budynku mieszkalnego korzystając ze wszystkich pomieszczeń. Powódź majowa spowodowała konieczność usunięcia płytek z obu pokoi mieszkalnych, na który to fakt skarżący powoływał się podczas oględzin Komisji, a która dodatkowo potwierdziła: "widoczne ślady zagrzybienia posadzki (mech od wilgoci)". Organ określił pomieszczenia jako "puste", odnotowując jednak fakt znajdowania się lodówki w jednym z nich. Pominięto natomiast uwagi skarżącego oraz znajdujące się w kosztorysie inwestorskim informacje, co do konieczności rozebrania i ponownej odbudowy klatki schodowej jak również powtórnego wykonania izolacji termicznej. Skarżący podniósł, iż wniósł skargę ponieważ chce odtworzyć stan sprzed powodzi i zapewnić rodzinie godne warunki

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Podstawę prawną przyznania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłków celowych, jest ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362.), która w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 stanowi:

"Art. 2. 1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Art. 3. 1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka."

Powyższe przepisy zawierają podstawowe zasady przyznawania każdego rodzaju pomocy społecznej. W tej sytuacji organy pomocy społecznej są zobowiązane nie tylko do ustalenia "trudnej sytuacji życiowej", do której niewątpliwie należą zniszczenia powodziowe, ale ustalenie, czy dana osoba lub rodzina zwracając się o udzielenie pomocy społecznej jest lub nie jest "w stanie pokonać" we własnym zakresie tej trudnej sytuacji "wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości", które także organ jest zobowiązany ustalić. Sąd nie stwierdza, że organy pomocy społecznej dokonując ustaleń dokonały ich błędnie (sprzecznie z zebranym materiałem) albowiem stwierdzenie komisyjne, że pomieszczenia nie mają instalacji elektrycznej w sensie zamontowanych jakichkolwiek lamp oświetleniowych jednoznacznie wskazuje na ich niezamieszkiwanie przy jednoczesnym stwierdzeniu, że inne pomieszczenia zajmowane przez rodzinę są wyposażone w takie oświetlenie. Sąd jedynie stwierdza, że dokonane i ujawnione w aktach ustalenia są niepełne i nie wystarczają do pełnej kontroli prawidłowości wydanych decyzji. W szczególności, wobec braku dostatecznego materiału zdjęciowego, nie sposób stwierdzić, czy dom M. K. położony w A nr 44 jest domem parterowym czy piętrowym – organy raz twierdzą, że pomieszczenia zalane to sutereny, a innym razem, że parter domu. Sąd zwraca uwagę na to, że w języku polskim pojęcie sutereny, to "część budynku znajdująca się pod parterem, częściowo poniżej poziomu ziemi, wykorzystywana np. na pomieszczenia gospodarcze", a parter, to "najniższa kondygnacja nadziemna budynku". W tej sytuacji organ winien jasno opisać sytuację mieszkaniową M. K. i jego rodziny wskazując, czy rodzina ta posiada na parterze czy może także piętrze domu (o ile dom ma więcej kondygnacji niż dwie) wystarczające warunki do zamieszkiwania, tj. do życia "w warunkach odpowiadających godności człowieka", o jakich mówi przytoczony wyżej art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organy winny ustalić w sposób prawidłowy także skład rodziny M. K. albowiem nie sposób podzielić stanowiska organów stwierdzających, że M. K. ma "na wychowaniu" dorosłe dzieci. W szczególności organy powinny ustalić wiek osób wspólnie zamieszkujących z M. K., a stwierdzając, że osoby te są pełnoletnie (powyżej 18 lat) ustalić stopień pokrewieństwa, miejsce nauki lub pracy i źródła utrzymania. Fakt, że zasiłek celowy z art. 40 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany niezależnie od dochodu nie zwalnia organów od ustalenia wysokości i rodzaju tego dochodu nie tylko z racji uznaniowego charakteru świadczenia z art. 40 ustawy o pomocy społecznej (zasiłek może być przyznany i może podlegać zwrotowi – mieć charakter pożyczki) ale przede wszystkim dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 2 ust. 1 tej ustawy. Z akt nie wynika ile osób zamieszkuje faktycznie z M. K. (mowa jest m.in. o niepełnosprawnej córce, która być może posiada własne środki na utrzymanie, o 19-to letnim bezrobotnym synu, co wskazuje na nieuczęszczanie przez niego do szkoły i o starszych córkach przebywających za granicą) i czy w wyższej kondygnacji domu znajduje się np. kuchnia, z której rodzina może korzystać. Sąd nie wyklucza, że organy dokonały prawidłowych ustaleń na podstawie znanej im sytuacji bytowej – dochodowej i mieszkaniowej rodziny M. K. tym bardziej, że jak wynika z akt – rodzina ta była w przeszłości objęta pomocą społeczną i były w miejscu zamieszkania rodziny przeprowadzane wywiady środowiskowe, o których mowa w art. 107 ustawy o pomocy społecznej – tym bardziej więc organy pomocy społecznej powinny mieć pełne rozeznanie w sytuacji mieszkaniowej tej rodziny, czego jednakże w kontrolowanych aktach jest brak. Sąd nie wyklucza tego, że skarżący w celu otrzymania jak największej pomocy finansowej rozmyślnie wprowadza w błąd organy pomocy społecznej co do stanu pomieszczeń w chwili ich zalania twierdząc w niektórych swych pismach o zniszczeniu np. łazienki nie zidentyfikowanej przez komisję. Nie mniej jednak – zdaniem Sądu – w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy administracyjne sięgną do sprawozdań z wywiadów przeprowadzonych w przeszłości w domu M. K. celem ustalenia sposobu zamieszkiwania w tym domu i uzupełnią ustalenia o treść tych sprawozdań ewentualnie przeprowadzą wywiad uzupełniający i podadzą, czy zajmowany przez M. K. i jego rodzinę (jaka z jakimi konkretnie dochodami) jest domem parterowym z suterenami czy domem piętrowym z suterenami (których to suteren nie sposób wyeliminować z racji podkreślania przez samego M. K. o znacznym zaniżeniu ich poziomu w stosunku do poziomu ziemi) i ile i jakie pomieszczenia są zamieszkałe, w szczególności czy rodzina posiada co najmniej na parterze kuchnię, łazienkę i pomieszczenia mogące służyć do spania i wypoczynku. Nadto organy ustalą, czy sutereny to 2 pomieszczenia czy więcej, czy wszystkie są zaniżone w stosunku do poziomu ziemi o jednakową wysokość, czy w sytuacji tego konkretnego domu utrzymywanie się poziomu wody przez jakiś konkretny okres było wynikiem rodzaju powodzi (np. wystąpieniem z brzegów rzeki) czy też rodzina mogła nie dopuścić do tak długiego utrzymywania się stanu wody w pomieszczeniach np. przez jej wypompowanie.

Sąd stwierdza, że pomimo tego, iż zarówno organy jak i skarżący wskazują na akty niższego rzędu niż ustawa i rozporządzenie, to jednak Sąd bada decyzje pod względem ich zgodności z aktami prawa powszechnie obowiązującego uznając, że akty niższego rzędu mogą stanowić dla organów pewną wskazówkę mającą na celu sprawiedliwy rozdział pozyskanych środków. Sąd mając na względzie powoływaną wyżej ustawę o pomocy społecznej wskazuje, że zasiłek, o jaki stara się skarżący jest zasiłkiem celowym, o którym mowa w art. 39 i 40 tej ustawy stanowiącej:

"Art. 36. Świadczeniami z pomocy społecznej są:

1) świadczenia pieniężne:

(...)

c) zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy,"

"Art. 39. 1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy."

"Art. 40. 1. Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego.

2. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.

3. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi."

Z treści wyżej przytoczonych przepisów wynika, że o ile zasiłek celowy na pokrycie strat poniesionych w wyniku klęski żywiołowej z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany niezależnie od dochodu to może podlegać lub nie podlegać zwrotowi przy czym przy jego przyznawaniu nie może być pominięte stwierdzenie przez organ "niezbędnej potrzeby bytowej", o której mowa w art. 39 ust. 1 omawianej ustawy. Uchylając zaskarżone decyzje Sąd nie przesądza zasadności żądania M. K. wskazując na konieczność uzupełnienia materiału i ustaleń w zakresie wyżej omówionym i jednocześnie zwraca uwagę na to, że w zasadzie brak jest wniosku M. K. o przyznanie kolejnej pomocy społecznej ponad przyznaną kwotę 500 zł, chyba że za taki kolejny wniosek uznano złożone przez skarżącego oświadczenie. Organ jednak powinien ustalić ponad wszelką wątpliwość wole skarżącego co do zakresu jego żądania o udzielenie pomocy społecznej.

Uznając, że organy nie wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy naruszając tym samym art. 7 kpa Sąd na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1a i pkt 1c p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.