Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 979/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M.– wspólnika spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] września 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) P. M. – wspólnik spółki cywilnej [...] (dalej: skarżący, wnioskodawca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich za 2009 rok.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (w kwocie [...] zł) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że spółka aktualnie nie prowadzi działalności rolniczej ponieważ trwa spór z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący oświadczył, że spółka nie posiada żadnych środków, a jej wspólników nie stać na poniesienie opłaty bez uszczerbku dla wydatków koniecznych na utrzymanie.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że spółka posiada kapitał zakładowy majątek lub środki trwałe w wysokości [...] zł.

W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji Skarżący oświadczył, że w wyniku wydania decyzji z [...] sierpnia 2015 r. na konto Skarżącego wpłynęła kwota [...] zł, którą Skarżący – jak oświadczył – przeznaczył na spłatę części zadłużenia. Skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego za 2012 r., stwierdzając, że do chwili obecnej stan jego konta nie uległ zmianie. Skarżący oświadczył, że z tytułu dochodu rolniczego otrzymuje miesięcznie kwotę [...] zł, z tytułu zatrudnienia na [...] etatu kwotę [...] zł (brutto) oraz z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu kwotę [...] zł. (brutto). Skarżący załączył zaświadczenia o zatrudnieniu. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył wydatki na: energię elektryczną – [...] zł, odpady komunalne – [...] zł, czynsz – [...] zł, środki czystości i żywność – [...] zł. Ponadto skarżący przesłał deklaracje VAT-7, oświadczył, że spółka nie posiada udziałów w innych podmiotach, oraz że nie posiada żadnych należności i zobowiązań wobec osób trzecich. Natomiast pozostali wspólnicy nie mają możliwości poniesienia kosztów sądowych. Skarżący przedłożył też zeznania podatkowe za 2014 i 2013 r.

Postanowieniem z 16 marca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 979/15 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z [...] marca 2016 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie ponownie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Braki sprzeciwu polegające na jego podpisaniu, skarżący uzupełnił przy piśmie z dnia [...] maja 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.).

Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Jednocześnie obowiązek wykazania okoliczności wskazujących na zasadność wniosku spoczywa na podmiocie występującym z takim wnioskiem, do Sądu natomiast należy ocena złożonych w tym zakresie dokumentów i wyjaśnień.

Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia, skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy zauważyć, iż okoliczności ujawnione przez skarżącego w treści rozpoznawanego wniosku oraz wynikające z przedstawionych przez niego dokumentów wskazują, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w sposób wybiórczy, niekompletny odnoszą się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Deklarowanie przez skarżącego, iż kwota jego stałych wydatków miesięcznych (tj. [...] zł) przewyższa kwotę uzyskiwanego dochodu (łącznie [...] zł brutto) rodzi pytanie o źródła czerpania przez skarżącego środków na pokrycie tychże wydatków. Należy przy tym przyjąć, że wskazany we wniosku katalog wydatków skarżącego (obejmujący opłaty związane z wynajmowanym mieszkaniem, zakupem środków czystości oraz żywności) nie jest kompletny, skoro nie zostały w nim uwzględnione np. wydatki konsumpcyjne na zdrowie, odzież, transport czy chociażby łączność (tu: usługi pocztowe nabywane w związku z kierowaną do sądu korespondencją, opłaty za rozmowy telefoniczne, usługi internetowe, ew. inne usługi telekomunikacyjne). Powyższe wskazuje na niebezpodstawność założenia, iż wysokość dochodu rozporządzalnego przez skarżącego jest w istocie wyższa, niż ujawniona w złożonym wniosku o prawo pomocy. Sąd zauważa także, iż wątpliwości tych nie można było wyjaśnić na podstawie dokumentów, o które wezwał starszy referendarz sądowy. Skarżący był zobowiązany do przesłania wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, a przedstawił jedynie wyciąg z rachunku bankowego za grudzień 2012 r. twierdząc, że od tego czasu stan konta i zajęcie nie zmieniły się. Oświadczenie to wzbudza wątpliwości, tym bardziej, że Skarżący oświadczył, iż na jego konto [...] sierpnia 2015 r. wpłynęła kwota [...] zł. Ponadto z zeznania podatkowego (PIT-36) wynika, że Skarżący uzyskał w 2014 r. przychód z najmu lub dzierżawy w kwocie [...] zł. Dodatkowo, sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem P. M., występujący jako wspólnik spółek cywilnych, oświadczył, że zostały mu wypłacone środki finansowe z tytułu płatności rolnych (por. sprawy o sygn. akt VIII SAB/Wa: 101/15; 102/15; 115 – 117/15; 107 – 109/15).

W tym miejscu podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków.

Uznając zatem, że informacje przedstawione w rozpoznawanym wniosku oraz wynikające z załączonych dokumentów wskazują na przedstawienie przez stronę swojej sytuacji finansowej w sposób fragmentaryczny i nierzetelny, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów postępowania w jakimkolwiek zakresie wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.