Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 421/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 par 1 i 2, art. 44
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 par. 5 i 3, art. 182 par. 2, art. 183 par 1, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Po 272/19 w sprawie ze skargi M.H. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Po 272/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.H. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], orzekł o utracie przez M.G. (obecnie M.H.) statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2018 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

M.H. (dalej zwany "skarżącym") złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku wskazał, że nie został w żaden sposób poinformowany przez pocztę o próbach doręczenia skarżonej decyzji. Wyjaśnił, że z decyzją organu zapoznał się w dniu 18 grudnia 2018 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] działając na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 w związku z art. 123 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwanej "K.p.a.") oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1265), odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że przesyłka listowa zawierająca decyzję organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu z dniem 23 listopada 2018 r. Była ona dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 8 listopada 2018 r. oraz w dniu 16 listopada 2018 r. przez pracownika urzędu pocztowego, który nie zastał skarżącego pod wskazanym adresem. Wobec tego, że skarżący nie odebrał przesyłki z urzędu pocztowego, w dniu 23 listopada 2018 r. poczta zwróciła przesyłkę do organu. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upłynął odwołującemu się w dniu 7 grudnia 2018 r. Tymczasem odwołanie zostało wniesione w dniu 21 grudnia 2018 r. Skarżący wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, podnosząc, że nie został w żaden sposób poinformowany przez pocztę o próbach doręczenia decyzji w terminie, a z decyzją zapoznał się w dniu 18 grudnia 2018 r.

Dalej organ wskazał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy, w dniu 4 stycznia 2019 r. wnioskodawca przedłożył dodatkowo "Potwierdzenie zgłoszenia" przesłane drogą elektroniczną w dniu 3 stycznia 2019 r. na adres "Poczta Polska S.A. Ereklamacje". Jako powód zgłoszenia wnioskodawca wskazał "zaginięcie przesyłek pocztowych w obrocie krajowym i zagranicznym oraz zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek poleconych". W uzasadnieniu zgłoszenia wyjaśnił, że niedawno spodziewał się przesyłki z jednej z publicznych instytucji. Następnie przez długi okres czasu nie otrzymał żadnego zawiadomienia. W międzyczasie był przez pewien czas nieobecny pod adresem zamieszkania. W przybliżeniu, dwa miesiące później od momentu rozpoczęcia oczekiwania udał się do instytucji aby uzyskać informacje w sprawie. Okazało się, że przesyłka była awizowana wielokrotnie. Natomiast w skrzynce pocztowej znajdowały się jedynie ulotki. Przesyłka z Powiatowego Urzędu Pracy w K. nie jest jedyną korespondencją, na którą czekał. Istnieje ryzyko, iż część korespondencji skierowanych pod jego adres zamieszkania jest zwracana bez próby doręczenia i informacji o awizowaniu.

Odnosząc się do powyższej kwestii organ stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że z powodu obiektywnych okoliczności zewnętrznych nie był w stanie wnieść odwołania od decyzji organu I instancji w ustawowym terminie. Skoro przez pewien czas był nieobecny pod adresem zamieszkania, nie mógł terminowo odebrać korespondencji kierowanej do niego przez PUP w K. Organ zauważył również, że wnioskodawca nie poinformował urzędu o fakcie czasowej zmiany miejsca zamieszkania. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał, że bez swojej winy nie był w stanie wnieść odwołania w ustawowym terminie, dlatego też nie było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wskazując, że nie zna przyczyny nieodebrania, niedostarczenia albo niepodjęcia próby dostarczenia korespondencji w sprawie. Wyjaśnił, że w przeszłości doświadczył już nieprzyjemności ze strony listonosza.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 23 sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie:

1) art. 58 § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jego winy;

2) art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności przedłożonych przez skarżącego dokumentów dotyczących reklamacji złożonej na usługi pocztowe świadczone przez Pocztę Polską.

W piśmie procesowym z dnia 19 września 2019 r. pełnomocnik skarżącego wskazał na szereg uchybień ze strony organu I instancji, które w jego ocenie bezpośrednio doprowadziły do utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy piśmie procesowym z dnia 11 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego przekazał dalszą korespondencję pomiędzy skarżącym a Pocztą Polską S.A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę uznając ją za niezasadną.

Jak wskazał Sąd I instancji instytucja przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 § 1 K.p.a., służy do kwestionowania skutków doręczenia przez awizo - jej celem jest zatem nie tyle wykazanie, że doręczenie nie zostało dokonane, co uchylenie ujemnych skutków w zakresie terminów, jakie się wiążą dla strony z tym doręczeniem. Oznacza to, że w celu uchylenia się od negatywnych następstw przyjętej przez ustawodawcę fikcji prawnej strona musi uprawdopodobnić np. że nie wiedziała o oczekującym na nią w placówce pocztowej piśmie. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić przy tym samo oświadczenie strony o braku awizo.

W rozpoznawanej sprawie z szeregu wymogów, których spełnienie w świetle art. 58 § 1 K.p.a. konieczne jest dla przywrócenia terminu, sporny jest tylko jeden, tj. czy skarżący uprawdopodobnił okoliczności świadczące o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Skarżący uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że nie został w żaden sposób poinformowany przez pocztę o próbach doręczenia decyzji w terminie. Po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 3 stycznia 2019 r., skarżący przedłożył również wydruk dokonania na adres elektroniczny Poczty Polskiej S.A. zgłoszenia "zaginięcia przesyłek pocztowych w obrocie krajowym i zagranicznym oraz zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek poleconych" z dnia 3 stycznia 2019 r. W zgłoszeniu tym wskazał, że niedawno spodziewał się przesyłki z jednej z publicznych instytucji, jednak przez długi okres czasu nie otrzymał żadnego zawiadomienia. W międzyczasie był przez pewien czas nieobecny w miejscu zamieszkania. Dwa miesiące później udał się do instytucji, aby uzyskać informacje w sprawie. Okazało się, że przesyłka była awizowana wielokrotnie. Natomiast w skrzynce pocztowej znajdowały się wyłącznie ulotki. Przesyłka z Powiatowego Urzędu Pracy w K. nie była jedyną korespondencją, na którą czekał. Wskazał, że istnieje ryzyko, iż część korespondencji skierowanej na jego adres jest zwracana bez próby doręczenia i informacji o awizowaniu.

W kontekście powyższego Sąd I instancji stwierdził, że wskazane przez skarżącego okoliczności w istocie nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Sąd podkreślił, że choć skarżący informację o wydaniu decyzji organu I instancji powziął w dniu 18 grudnia 2018 r. – na co jednoznacznie wskazuje we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – zgłoszenia do operatora pocztowego związanego z nieprawidłowościami w doręczeniach dokonał dopiero w dniu 3 stycznia 2019 r.

Dalej Sąd wskazał, że w ww. zgłoszeniu skarżący w ogóle nie oznaczył numeru nadawczego przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, a który znajduje się na kopercie w aktach sprawy. W zgłoszeniu wskazał jedynie, że istnieje "ryzyko, że część kierowanej do niego korespondencji jest zwracana bez próby doręczenia/informacji". Brak podania numeru nadawczego przesyłki w istocie wykluczał rzetelne wyjaśnienie sprawy przez urząd pocztowy.

Ponadto Sąd wskazał, że zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529 ze zm.), w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje: 1) nadawcy oraz 2) adresatowi - w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy należy wnioskować, że skarżący - jako adresat przesyłki, wniósł reklamację bez jakiegokolwiek porozumienia z nadawcą przesyłki. Tymczasem na mocy § 3 ust. 3 w zw. z § 3 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1468 ze zm.), do zgłoszenia reklamacyjnego należy dołączyć oświadczenie nadawcy o zrzeczeniu się prawa do dochodzenia roszczeń - w przypadku, o którym mowa w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Zdaniem Sądu nie sposób uznać, że dokonane przez skarżącego zgłoszenie było reklamacją zgłoszoną zgodnie z przepisami prawa i uruchamiającą w związku z tym sformalizowany tryb postępowania z Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie reklamacji usługi pocztowej. Wynika to zresztą również z odpowiedzi operatora pocztowego z 24 stycznia 2019 r. na dokonane zgłoszenie, który potraktował pismo skarżącego jako skargę sygnalizującą zastrzeżenia co do jakości świadczonych przez operatora pocztowego usług, która zostanie wykorzystana przy planowaniu oraz wdrażaniu działań naprawczych. Identyczna odpowiedź była wysyłana przez operatora w odpowiedzi na inne zgłoszenia skarżącego, które nie zawierały skonkretyzowanego żądania i numeru nadawczego przesyłki. Tymczasem na mocy § 10 ust. 1 pkt 3 wskazanego rozporządzenia, w przypadku zgłoszenia reklamacji, odpowiedź operatora zawiera rozstrzygnięcie o uznaniu lub odmowie uznania reklamacji w całości lub w części.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zwykłe, niepoparte rzetelnymi dowodami, oświadczenie o braku awiza, nie może prowadzić do obalenia skutków doręczenia przesyłki w trybie z art. 44 K.p.a. Domaganie się zatem przez skarżącego uwzględnienia jego stanowiska o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie mogło przynieść spodziewanych skutków.

Odnosząc się z kolei do dokumentów przedłożonych przez skarżącego już na etapie postępowania sądowego wskazać należy, że i one nie uprawdopodobniają okoliczności świadczących o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

W tym kontekście Sąd wyjaśnił, że żadne ze zgłoszeń wystosowanych do operatora pocztowego przed datą zastępczego doręczenia decyzji organu I instancji nie odnosi się bowiem do wadliwości doręczania korespondencji (braku pozostawienia awiza). Zgłoszenie z dnia 19 kwietnia 2018 r. dotyczy niewłaściwego zachowania kuriera, a zgłoszenia z dnia 10 sierpnia 2018 r. i 26 września 2018 r. dotyczą niewłaściwego, niekulturalnego zachowania listonosza.

Z kolei pozostałe zgłoszenia skarżącego, dokonywane w kilkudniowych odstępach począwszy od 3 stycznia 2019 r., w istocie potwierdzają, że listonosz pozostawia awiza w skrzynce pocztowej. Skarżący wskazuje w nich bowiem, że w skrzynce znalazł awizo, choć cały dzień w mieszkaniu przebywała osoba, która przesyłkę mogła odebrać, a domofon jest sprawny, lecz nie zadzwonił. Nie podjęto więc próby doręczenia przesyłki, natomiast bezpośrednio ją awizowano. W przypadku dwóch przesyłek awizowanych w dniu 25 lipca 2019 r. skarżący wskazał co prawda, że w skrzynce nie było awizo, jednakże przesyłki te odebrał już dnia następnego.

Co zaś się tyczy podnoszonych przez skarżącego kwestii uchybień Powiatowego Urzędu Pracy, które zdaniem skarżącego bezpośrednio doprowadziły do utraty przez niego statusu osoby bezrobotnej (niestosowne zachowanie pracowników, konieczność stawiennictwa w zakładzie pracy, w którym wielokrotnie łamano podstawowe zasady bezpieczeństwa i higieny pracy), Sad wskazał, że okoliczności te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, której przedmiotem jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tej sprawie bowiem ocenie podlegało jedynie spełnienie przez skarżącego przesłanek z art. 58 § 1 i 2 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonego postanowienia, mimo iż skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy;

2) art. 145 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 44 § 2 i 3 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżącemu została skutecznie doręczona przesyłka listowa polecona zawierająca decyzję organu I instancji, podczas gdy w skrzynce pocztowej skarżącego listonosz nie pozostawił zawiadomień o możliwości odbioru przedmiotowej przesyłki z placówki pocztowej;

3) art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w szczególności potwierdzenia złożenia przez skarżącego reklamacji na usługi Poczty Polskiej (zgłoszenie nr [...]) i w konsekwencji uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jego winy, a w szczególności, że nie uprawdopodobnił, że listonosz nie pozostawił zawiadomień o możliwości odbioru przedmiotowej przesyłki z placówki pocztowej.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie i przyznanie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej (według norm przepisanych) udzielonej z urzędu w związku z zaskarżeniem ww. wyroku.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego kasacyjnie argumentował, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka polecona zawierająca decyzję organu I instancji nie została skarżącemu prawidłowo doręczona. Skarżący przedstawił dowody, które w jego ocenie potwierdzają fakt niedoręczenia tej przesyłki (potwierdzenie złożenia reklamacji - zgłoszenie nr [...], odpowiedź Poczty Polskiej na zgłoszenie nr [...]), a także dowody potwierdzające, iż nie jest to pierwsza sytuacja, w której pracownicy Poczty Polskiej nie doręczyli prawidłowo korespondencji skierowanej do skarżącego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego rozważania Sądu dotyczące charakteru zgłoszenia przez skarżącego reklamacji na usługi Poczty Polskiej, pozostają bez znaczenia w kontekście oceny spełnienia przez niego przesłanek z art. 58 K.p.a. Nie można przyjąć, że jedynym sposobem uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego jest złożenie reklamacji w trybie szczegółowo określonym przez Prawo pocztowe. Skoro bowiem przepis art. 58 K.p.a. wymaga uprawdopodobnienia, to należy przyjąć, że uprawdopodobnienie to może zostać wykazane za pomocą dowolnych środków dowodowych (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1822/15). Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jego winny.

W piśmie z dnia 30 października 2020 r. skarżący kasacyjnie przedstawił swoją sytuację osobistą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2022 r., poinformowano strony postępowania, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strony wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz poinformowano o możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

W odpowiedzi na powyższe wszystkie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W związku z powyższym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 10 marca 2022 r., na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej zwanej "P.p.s.a.", sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowości zaskarżonego wyroku, którym Sąd I instancji za zgodne z prawem uznał postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Źródłem tego sporu jest odmienna ocena okoliczności skutecznego doręczenia w trybie zastępczym decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2018 r.

Zasadą wynikającą z art. 42 i art. 43 K.p.a. jest doręczenie pisma adresatowi, a – w przypadku jego nieobecności – dorosłemu domownikowi. W sytuacji, w której nie można doręczyć pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 K.p.a., zastosowanie ma kluczowy w niniejszej sprawie art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., wg którego operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Z kolei art. 44 § 4 K.p.a. stanowi, że pismo doręczone w ww. trybie pozostawia się w aktach sprawy, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Doręczenie to opiera się na domniemaniu prawnym, że przesyłka dotarła do rąk adresata (zob. wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r., II OSK 186/18, LEX nr 2778167).

Zauważenia wymaga, że uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 K.p.a. jest uwarunkowane łącznym spełnieniem przesłanek określonych w tym przepisie. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnym umieszczeniem zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 K.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., II OSK 2171/19, LEX nr 3047123).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie domniemania prawnego doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. Obalenie tego domniemania w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie może nastąpić poprzez powołanie się na zgłoszenie nr [...] złożone w dniu 3 stycznia 2019 r. przez skarżącego na usługi Poczty Polskiej. Należy bowiem podkreślić, że zakwestionowanie fikcji doręczenia powinno nastąpić w przewidzianym do tego trybie wynikającym z art. 92 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 2188). Zgodnie z tym przepisem, zakwestionowanie poprawności doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego musi zostać dokonane poprzez zgłoszenie temu operatorowi reklamacji. Reklamacja może zostać wniesiona nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia nadania przesyłki pocztowej. Dopiero rozpatrzenie reklamacji przez operatora pocztowego, który to podmiot w przeciwieństwie do organu administracji dysponuje danymi pozwalającymi na odniesienie się do zgłoszonych zarzutów, pozwoli ustalić, czy domniemanie doręczenia przesyłki zostało skutecznie zakwestionowane. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela przy tym pogląd NSA zawarty w postanowieniu z 4 grudnia 2014 r., I OSK 3019/14, LEX nr 1646157, zgodnie z którym właściwym sposobem podważenia skuteczności doręczenia (czy też wyjaśnienia jego okoliczności) powinno być postępowanie reklamacyjne przeprowadzone w urzędzie pocztowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w razie ewentualnej niemożności ustalenia skuteczności podwójnej awizacji w trybie przewidzianym w art. 92 Prawa pocztowego, organ byłby dopiero uprawniony do oceny, na podstawie innych środków dowodowych, czy doręczenie należy uznać za skuteczne.

Z sytuacją taką nie mamy jednak do czynienia w tej sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie sytuacji tej nie zmienia pismo wyjaśniające Poczty Polskiej S.A. z 24 stycznia 2019 r., stanowiące odpowiedź na zgłoszenie nr [...] złożone przez skarżącego, gdyż informacja w nim zawarta nie została ustalona w postępowaniu reklamacyjnym uregulowanym w art. 92 ww. ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, którego tryb określa rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 474). Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa pocztowego do wniesienia reklamacji uprawniony jest nadawca przesyłki, zaś adresat w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Zgłoszenia nr [...] złożonego przez skarżącego w dniu 3 stycznia 2019 r. nie można więc uznać za dokument urzędowy w zakresie poprawności doręczenia przesyłki. Skarżący nie był bowiem podmiotem uprawnionym do złożenia reklamacji. Potwierdza to zresztą odpowiedź Poczty Polskiej z 24 stycznia 2019 r., w której wskazano, że zastrzeżenia co do jakości świadczonych usług zostaną wykorzystane przy planowaniu i wdrażaniu działań naprawczych.

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do podważania skuteczności doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2018 r. w sposób przewidziany w art. 44 K.p.a.

Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej doszło bez jego winy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Mając na uwadze powyższe stanowisko uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały kumulatywnie wszystkie przesłanki określone w art. 58 § 1 i 2 K.p.a pozwalające przywrócić uchybiony termin, skoro skarżącemu można przypisać winę w uchybieniu terminu. Dlatego też Sąd I instancji trafnie uznał, że brak jest usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zasadność i prawidłowość stanowiska Wojewody, zawartego w zaskarżonym postanowieniu.

Z powyższych względów na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Zgodnie z art. 106 § 5 P.p.s.a. do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie zaś do treści art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Możliwość zastosowania przepisów procedury cywilnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ograniczona została ustawowo do sytuacji procesowej określonej w art. 106 § 3 P.p.s.a., to jest do przeprowadzania w ramach postępowania sądowego uzupełniającego dowodu z dokumentu. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe z dokumentu w postaci zgłoszenia nr [...] i wyciągnął z niego prawidłowe wnioski, co wykazano w wyżej przedstawionych rozważaniach merytorycznych.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi kasacyjnej opartych o naruszenie "art. 145 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a." oraz "art. 145 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 44 § 2 i 3 K.p.a." Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na ich błędną konstrukcję przejawiającą niepoprawnym wskazaniem przez autora skargi kasacyjnej jednostek redakcyjnych przepisu art. 145 P.p.s.a. Ocena zatem zasadności skargi kasacyjnej w tym zakresie jest niemożliwa, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie ma kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 P.p.s.a.