Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 173/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza J. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J. a Prezydentem Miasta T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku P. T. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. działając z upoważnienia Burmistrza J. wnioskiem z dnia 23 lipca 2018 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J. a Prezydentem T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie P. T. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Wojewódzki Szpital [...] w S. przekazał Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w J. dokumentację dotyczącą skierowania P. T. do domu pomocy społecznej, kierując się informacją, że ostatnim miejscem zameldowania strony był J.

Ośrodek ustalił, że od 2013 r. brak było jakichkolwiek informacji o P. T. Z pozyskanych danych wynika, że był on zameldowany w J. do 8 maja 2002 r., następnie zaś w okresie od 26 czerwca 2013 r. do 31 października 2013 r. był zameldowany czasowo w T. W dniu 21 czerwca 2018 r. będąc w odwiedzinach u swojej matki, zgłosił się do MGOPS w J. Matka poinformowała pracownika socjalnego, że syn nie mieszka w J. i przebywa w T. W rozmowie z pracownikiem socjalnym zainteresowany złożył oświadczenie, że "[w]raca do T. ponieważ z tym miastem wiąże przyszłość od dłuższego czasu i tam chce zostać". Ponadto z ustaleń Ośrodka w J. wynika, że decyzja o rencie została wydana przez ZUS w T., orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało przez Komisję w T., nadto strona korzysta ze świadczeń zdrowotnych w T.

Po dokonaniu powyższych ustaleń Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w J. w dniu 22 czerwca 2018 r. przesłał dokumenty do MOPR w T.

W dniu 12 lipca 2018 r. do Ośrodka w J. wpłynęły ponownie dokumenty o skierowanie P. T. do domu pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w szpitalu nie można jednak ustalić gdzie przebywa P. T. Wiadomo jedynie, że na terenie T. Sam zainteresowany nie wskazał dokładnego adresu. Nie można w związku z tym ustalić, czy jest osobą bezdomną w myśl przepisów o pomocy społecznej. Ośrodek od kilku lat nie miał z nim kontaktu.

W tej sytuacji powstał spór o właściwość pomiędzy organami, który - zdaniem organu wnioskującego - należy rozstrzygnąć w ten sposób, że organem właściwym do prowadzenia postępowania z wniosku o skierowanie P. T. do domu pomocy społecznej jest Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w T.

W odpowiedzi na wniosek Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. podkreślił, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami P. T. jest osobą bezdomną. W T. zameldowany był jedynie na pobyt czasowy od 26 czerwca 2013 r. do 31 października 2013 r. Nie kontaktował się z MOPR w T. oraz nie korzystał z żadnych form pomocy. W czerwcu 2018 r. korzystał z 2 noclegów w noclegowni przy Miejskim Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn, lecz z uwagi na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały w J., został z tej placówki wydalony. Obecnie przebywa w Wojewódzkim Szpitalu [...] w S., czas hospitalizacji trwa od 30 kwietnia 2018 r., z odbytą przepustką w czerwcu. Pracownik socjalny Szpitala z powodu bezdomności pacjenta przesłał wywiad środowiskowy wraz z dokumentacją o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej do MGOPS w J. w celu wydania decyzji. Sam zainteresowany również potwierdza swoją bezdomność we wniosku o umieszczenie w DPS. W tej sytuacji organem właściwym jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, tj. Gmina J.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J. a Prezydentem T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku P. T. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż ww. organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej: u.p.s.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W sprawie jest bezsporne, że P. T. jest osobą bezdomną w rozumieniu ww. przepisu, wobec czego stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej właściwa miejscowo byłaby gmina jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały - tj. Burmistrz J.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zauważyć jednak należy, iż z nadesłanej dokumentacji wynika, że doszło do trwałej utraty więzi między P. T. – osobą bezdomną a gminą jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Z akt sprawy wynika, że codzienna aktywność zainteresowanego koncentruje się w T., gdzie był zameldowany na pobyt czasowy w 2013 roku. Od kilku lat objęty jest natomiast leczeniem w Wojewódzkim Szpitalu [...] w S. Od roku 2016 do maja 2018 r. cztery razy przebywał w tej placówce. Wypłata świadczeń z ubezpieczenia społecznego dokonywana jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Zgodnie z oświadczeniem, na które powołuje się wnioskujący organ, P. T. związał swoją przyszłość z T. i miał zamiar kontynuować proces leczenia Szpitalu w S.

Rozstrzygając spór o właściwość w niniejszej sprawie należało zatem zwrócić uwagę na szczególnie uzasadnioną sytuację osobistą osoby bezdomnej, która złożyła wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze art. 16 ust. 1 i 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 17 u.p.s., za szczególnie uzasadnioną sytuację osobistą osoby bezdomnej ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, uzasadniającą zastosowanie art. 101 ust. 3 u.p.s., uznać należy trwałą utratę związku między tą osobą a gminą ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OW 77/17 i 28 maja 2014 r., sygn. akt I OW 19/14).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, pomimo tego, że P. T. jest osobą bezdomną, zaistniały podstawy do ustalenia organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s. Organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest zatem Prezydent T., z uwagi na miejsce wieloletniego i obecnego pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.