Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 1805/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku W. H. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej W. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 121/22 w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 grudnia 2021 r. nr SKO.RD-52/5829/454/2021 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 121/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 grudnia 2021 r., w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.

Ustanowiony z urzędu pełnomocnik profesjonalny wniósł w imieniu W. H. skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA, w ramach której złożył wniosek o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten wniosek, pełnomocnik skarżącego wskazał na fakt, że udział w badaniach lekarskich w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy jest odpłatny. Skarżący znajduje się zaś aktualnie w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, korzysta z prawa pomocy prawnej oraz został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Pełnomocnik podkreślił, że skarżącego nie stać obecnie na wykonanie badań, a brak wstrzymania wykonania decyzji będzie skutkował cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami. Gdyby skarżący posiadał wystarczające środki materialne, wykonałby przedmiotowe badania, jednakże w jego aktualnej sytuacji nie jest to możliwe. Pełnomocnik wskazał również że nawet gdyby skarżący zapożyczył się na ten cel, poniesione koszty bezzasadnie zleconych badań nie zostaną mu zwrócone przez organ wydający błędną decyzję, zaś strona pozostanie z długiem trudnym dla niej do spłacenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.

W treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) ustawodawca przewidział, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien zbadać czy zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I GPS 1/07 (publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77) w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Z uwagi na to wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony na etapie kasacyjnym mógł zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Udzielenie w drodze wyjątku ochrony tymczasowej, jaką stanowi instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, uzależnione jest od wystąpienia przesłanek przemawiających za koniecznością wstrzymania wykonania aktu. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, których wystąpienie warunkuje możliwość wydania orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co powoduje związanie Sądu tymi granicami. Niemniej jednak użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 856/13). Ocena tych przesłanek jest więc pozostawiona każdorazowo Sądowi. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową i niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Niemniej jednak zauważyć należy, że wstrzymanie wykonania aktu nie jest obligatoryjne, zatem na stronie, która domaga się przyznania ochrony tymczasowej spoczywa obowiązek wskazania we wniosku okoliczności uzasadniających zaistnienie ustawowych przesłanek.

Jako okoliczność przemawiającą za wstrzymaniem wykonania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, pełnomocnik skarżącego podał ciężką sytuację materialną strony oraz konieczność zapożyczenia się na pokrycie kosztów zleconych badań. Podkreślił również, że nawet po ewentualnym uwzględnieniu skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uiszczony przez skarżącego z pożyczonych środków finansowych koszt badań, nie zostanie mu zwrócony, a stronie pozostanie do spłacenia tak wygenerowany dług.

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, powyższe twierdzenia nie uzasadniają przyznania w obecnym stadium postępowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji, z którą nie zgadza się skarżący kasacyjnie, kwestionując rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Uzasadnienia wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić powołana przez pełnomocnika konieczność uregulowania należności za wykonanie zleconych badań lekarskich. Wskazać w tym miejscu należy, że ze względu na złą kondycję finansową podmiotu, a także jego trudną sytuację materialno-bytową, podmiot będący adresatem decyzji nakładających na niego pewne obowiązki, których wypełnienie wiąże się z koniecznością opłacenia, uregulowania należności, może skorzystać ze wsparcia w postaci różnych zasiłków celowych, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.). W treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zawarł otwarty katalog przykładowych potrzeb bytowych, na które można uzyskać przyznanie zasiłku celowego. Ponadto w art. 43 powołanej ustawy wskazane zostały okoliczności, w których gmina może przyznać osobie pomoc na ekonomiczne usamodzielnienie się. Jak wynika z orzecznictwa, możliwym zatem jest uzyskanie świadczenia pomocy społecznej na pokrycie kosztów badań kierowcy (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1246/06).

W niniejszej sprawie kluczową okolicznością, przemawiającą zdaniem pełnomocnika skarżącego, za zastosowaniem ochrony tymczasowej był brak możliwości uiszczenia należności za obowiązkowe, zlecone przez organ badania lekarskie. Skoro zaś, jak wskazano powyżej, podmiot zobowiązany do uregulowania płatności za takie badania może wystąpić z wnioskiem o przyznanie zasiłku z przeznaczeniem na ten cel, istotne znaczenie przy odmowie wstrzymania wykonania decyzji miało, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie poczynił żadnych starań w tym zakresie. Brak środków finansowych skarżącego na badania nie może prowadzić do podzielenia jego stanowiska o wystąpieniu tym samym przesłanek warunkujących zastosowanie w niniejszej sprawie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie wnioskujący o wstrzymanie nie wykazał wystąpienia którejkolwiek z ustawowych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a tym bardziej nie uprawdopodobnił, że poczynił wszelkie starania mające na celu wyeliminowanie wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia mu, wskutek wykonania zaskarżonej decyzji, znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia dla niego skutków.

Na marginesie już tylko wskazać należy, że celem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie kontrola stanu zdrowia skarżącego pod kątem ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego prowadzenia pojazdów. Nałożony na skarżącego obowiązek – poddania się badaniom lekarskim – ma na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w związku z zaistnieniem przypadku nasuwającego zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Wykonanie tego obowiązku nie skutkuje przy tym bezpośrednio utratą uprawnień do prowadzenia pojazdów (nie jest to decyzja pozbawiająca tych uprawnień), a jedynie powoduje konieczność poddania się określonemu badaniu. Dokonanie tej czynności nie jest jednak przymusowe, co oznacza, że skarżący może nie zgłosić się na przedmiotowe badanie. Konsekwencją tego zaniechania ze strony skarżącego będzie jedynie czasowe uniemożliwienie mu uczestnictwa w ruchu drogowym w roli kierującego pojazdem (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 400/17).

Wykonanie decyzji wydanej w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, czyli sam fakt poddania się tym badaniom, nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (postanowienie NSA z dnia: 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OZ 771/16; 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 85/15). Skoro zaś pełnomocnik skarżącego akcentował, że znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wiążą się z odpłatnością tych badań, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że okoliczność ta – w sytuacji wspomnianych powyżej zasiłków celowych – nie może sama w sobie stanowić z automatu przesłanki przemawiającej za zastosowaniem instytucji wstrzymania wykonania decyzji dla podmiotów będących w złej kondycji finansowej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia