Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 258/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-07-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 258 par. 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółka "A" o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółka "A" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu PPPr., skarżąca Sp. "A" wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia Spółki wynika, że prowadzi działalność usługową. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 685.000 zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę 12.648.165,13 zł. Natomiast za ostatni rok obrotowy według bilansu poniosła stratę w wysokości 153.923,60 zł. Oświadczyła, że posiada trzy rachunki bankowe, przy czym na jednym z nich saldo na koniec miesiąca poprzedzającego wniosek wynosiło 20.639,10 zł, na dwóch pozostałych saldo było 0. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Pismem z dnia 19 czerwca 2012 r. Sp. "A" zostało wezwane do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń:

a) bilansu za rok 2010 i 2011, rachunku zysków i strat za rok 2010 i 2011,

b) sprawozdania z działalności zarządu za lata 2010 i 2011,

c) bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31.05.2012 r.,

d) deklaracji dla podatku od towarów i usług, za ostatnie 6 miesięcy,

e) deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2010, 2011,.

f) odpisu tabeli środków trwałych za rok 2010 i 2011,

g) wyciągów bankowych z wszystkich posiadanych kont za ostatnie 3 miesiące 2012 r. (marzec, kwiecień, maj 2012 r.),

h) oświadczenia, czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki lub w celu jej dokapitalizowania; bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, w przypadku odpowiedzi pozytywnej należy podać w jakich granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału zostały ustalone dopłaty,

i) uchwał wzywających do ewentualnych dopłat,

j) czy i jakie uchwały zostały podjęte w związku z wykazaną stratą w kwocie 153.923,60 zł,

k) nadto przedłożenie sprawozdania z rachunku przepływów pieniężnych i zestawienia zmian w kapitale własnym za rok 2011 r. w przypadku, gdy Spółka zobowiązana była do sporządzenia ww. dokumentów księgowych.

W odpowiedzi na wezwanie przy piśmie z dnia 27.06.2012 r., skarżąca Spółka przedłożyła: odpis bilansu za 2010 r., rachunek zysków i strat za 2010 r., wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2010 r., informację dodatkową do bilansu za 2010 r. oraz sprawozdanie z działalności Zarządu w roku obrotowym 2010. Dodatkowo oświadczyła, że w Spółce nie odbyło się Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników kończące rok obrotowy 2011. Po zatwierdzeniu roku obrotowego 2011 Spółka zobowiązała się przesłać resztę dokumentów.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.

Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez Spółkę oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj; przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że w związku z nie złożeniem dokumentów księgowych dotyczących roku 2011 i za okres pięciu miesięcy br, nadto nie przedłożeniem wyciągów z rachunków bankowych i oświadczenia dotyczącego możliwości skorzystania przez Spółkę z dopłat od wspólników, rozpoznając wniosek strony, referendarz sądowy oparł się wyłącznie na oświadczeniach i dokumentach przedłożonych przez Spółkę, które określały jej sytuację finansową na dzień 31.12.2010 r. Z tych też względów orzekający nie miał możliwości dokonania pełnej oceny aktualnej sytuacji finansowej Spółki.

Z przedstawionego oświadczenia można wywnioskować, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Skoro, w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności pomimo, iż wskazuje, że poniosła stratę na dzień 31.12.2011 r. w kwocie 153.923,60 zł.

Z analizy zaś przedłożonego bilansu za rok 2010 oraz rachunku zysków i strat wynikało, że w roku 2010 zysk netto z działalności gospodarczej wyniósł 2.728.371,56 zł. Z przedstawionych dokumentów księgowych za rok 2010 wynikało także, że w roku tym Spółka zwiększyła wartości środków trwałych z kwoty 11.436.127,92 zł brutto ( na dzień 1.01.2010 r.) do kwoty 17.728.826,69 zł brutto tj. 12.648.165,13 zł na dzień 31.12.2010 r. Nadto z treści tych dokumentów wynikało, że "informacje liczbowe zawarte w sprawozdaniu finansowym za 2010 r. są porównywalne z odpowiednimi informacjami z 2009 r. Przedstawione dane wskazują zatem, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, a fakt, iż doszło do zwiększenia wartości środków trwałych wskazuje, że Spółka dysponowała środkami na ich powiększenie, tym samym można uznać, że Spółka posiadała środki na inwestycje. Okoliczności te wskazują, że Przedsiębiorstwo inwestując w środki trwałe nie tylko, próbowało utrzymać swoją pozycję na rynku świadczonych usług, ale także stawiało na rozwój. Potwierdzały to przedłożone dokumenty księgowe, z których wynikało, że Spółka nieprzerwanie od 2006 roku do 2010 kończyła każdy rok obrotowy zyskiem netto. Fakt, że rok 2011 r. zakończyła stratą nie przekłada się automatycznie na podstawę do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Nie przedstawienie przez skarżącą, pomimo wezwania, dokumentów księgowych za rok 2011 uniemożliwia poznanie przyczyn, które spowodowały powstanie straty. Kwestia ta byłaby istotna dla dokonania oceny czy Spółka spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. Poprzestanie bowiem na lakonicznym oświadczeniu "że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej" nie stanowi wystarczającej podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Trudno bowiem uznać, że Spółka, która posiada środki trwałe o wartości ponad 12 milionów złotych, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, tylko dlatego, że w roku 2011 poniosła stratę. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi bowiem automatycznie oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone zaś dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwała znaczne przychody z wyjątkiem 2011r. Wskazać przy tym należy, że poza informacją o wysokości kapitału zakładowego, wartości środków trwałych oraz wysokości straty za rok 2011, referendarz sądowy nie zna innych danych, dotyczących np. wartości przychodów, wysokości poniesionych kosztów, wartości zobowiązań krótkoterminowych, należności krótkoterminowych za rok obrotowy 2011, czy też danych na dzień 31.05.2012 r., które to dane pozwoliłyby na stwierdzenie, czy Spółka ewentualnie utraciła płynność finansową. Nadto referendarz sądowy oceniający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie miał możliwości ustalić jakie są przyczyny powstania straty za 2011. Wskazać należy, iż na podstawie rachunku zysków i strat za 2011 rok, czy też za okres pięciu miesięcy br. możliwa byłaby ocena skali prowadzonej działalności na co wskazuje wysokość przychodów netto ze sprzedaży oraz wysokość poniesionych kosztów. Przy czym zauważyć należy, że ustalenie struktury kosztów umożliwiłoby także stwierdzenie czy wykazywana strata jest stratą rzeczywistą wynikłą z poniesienia kosztów pieniężnych, czy też wyłącznie stratą podatkową, spowodowaną zaliczeniem do kosztów odpisów amortyzacyjnych od posiadanych środków trwałych.

Dodatkowo należy stwierdzić, że na dzień 31.05.2012 r. na jednym z rachunków bankowych Spółka posiadała środki pieniężne w kwocie 20.639,10 zł.

Zestawienie tych informacji z wartością należnych kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, przemawia za uznaniem, iż nawet przyjmując, iż Spółka ma trudności finansowe, to pomimo tych trudności nadal prowadzi działalność gospodarczą. Posiada środki trwałe, a także środki pieniężne na rachunku bankowym, których wysokość umożliwiała zapłatę należnych kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Opierając się wyłącznie na tych tylko danych należy stwierdzić, że kondycja finansowa Spółki wynikająca z dokumentów księgowych za rok 2010 jak i szczątkowe dane za rok 2011 wskazują, że Spółka nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Nadto, na podstawie dołączonego do akt sądowych, postanowienia z dnia "[...]" Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalono, że w okresie od 21.10.2010 r. do 31.12.2010 r. skarżąca zbyła środki transportowe na łączną wartość 1.341.540 zł. Powyższe działanie wskazuje, że Spółka w sytuacji, gdyby ewentualnie nie posiadała wolnych środków pieniężnych to niewątpliwie posiada znaczy majątek w oparciu, o który jest w stanie opłacić także koszty sądowe, czy to zaciągając kredyt lub pożyczkę, pod zastaw posiadanego majątku, czy też w ostateczności spieniężając, jeden ze składników majątku.

Wskazać należy, że nie przedłożone dokumenty i oświadczenia były istotne i konieczne dla ustalenia aktualnej sytuacji finansowej Spółki, od której to uzależnione jest przyznanie bądź nie prawa pomocy. Złożone w tym zakresie oświadczenie Spółki, iż przedstawi je po zatwierdzeniu przez Zgromadzenie Wspólników, w ocenie referendarza, nie usprawiedliwia nie udzielenia stosownych informacji na wezwanie. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy o rachunkowości, kierownik jednostki zapewnia sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego i przedstawia je właściwym organom, zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy. W jednostkach, w których dniem bilansowym jest 31 grudnia, ostatecznym terminem sporządzenia sprawozdania finansowego jest 31 marca. Zatem nic nie stało na przeszkodzie aby skarżąca złożyła stosowne dokumenty tj. sprawozdanie finansowe za rok 2011.

Wyjaśnić przy tym należy, że istotną kwestią dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest też ustalenie możliwości skorzystania przez Spółkę z dopłat od wspólników. Kodeks Spółek Handlowych przewiduje bowiem instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, w tym przypadku udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Nie złożone w tym zakresie oświadczenia, w ocenie referendarza, nie może stanowić rzetelnej informacji o realnych możliwościach sfinansowania dopłat przez wspólników. W tym zakresie zgodnie z wezwaniem skarżąca powinna przedłożyć oświadczenia :czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki lub w celu jej dokapitalizowania; bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, w przypadku odpowiedzi pozytywnej należy podać w jakich granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału zostały ustalone dopłaty. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników".

W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na sfinansowanie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w kwocie 9.159 zł.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.