Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 584/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 64, art. 65 par. 1, 3, 4 i 5, art. 209 par. 2, art. 230, art. 262
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi Sz. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03 2

Uzasadnienie

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji, którą objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochodu osobowego marki Volkswagen Passat i wymierzono stosowne cło.

Organ odwoławczy podniósł, że w dniu [...] w Oddziale Celnym w J. został przedstawiony towar w postaci samochodu osobowego marki Volkswagen Passat, przywożony w ramach wspólnej procedury tranzytu na podstawie noty tranzytowej [...] nr [...] z dnia [...]. Przedmiotowy towar powinien być dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia Oddział Celny w Z. do dnia [...] Głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu wpisanym w polu [...] powołanej noty tranzytowej była firma A z Niemiec, zaś odbiorcą skarżący.

W związku z niedostarczeniem towaru do urzędu celnego przeznaczenia wszczęto w dniu 6 października 1999 r. postępowanie celne w sprawie uregulowania statusu celnego ww. towaru, bowiem pismem z dnia 19 lipca 1999 r. skarżący wniósł o umorzenie należności celnych wskazując, iż w dniu 18 lipca 1999 r. towar został skradziony.

Informacja o kradzieży towaru została potwierdzona pismami sporządzonymi przez Komisariat Policji w K. Prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające zostało umorzone przez Prokuraturę Rejonową w Z. w dn. [...] z powodu niewykrycia sprawców przestępstwa.

Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, a zwłaszcza fakt, iż towar objęty wspólną procedurą tranzytu na podstawie noty tranzytowej [...] nr [...] nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, organ I instancji decyzją z dnia [...], skierowaną do głównego zobowiązanego oraz odbiorcy towaru określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podejmowane w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Sz. Sz. powołując się na okoliczność kradzieży pojazdu wniósł odwołanie od wymienionej decyzji do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie, który decyzją dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja nie została doręczona głównemu zobowiązanemu w siedzibie jego firmy.

Uwzględniając rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy, Dyrektor Urzędu Celnego we W. decyzją z dn. [...] skierowaną do firmy A z Niemiec (główny zobowiązany) oraz Pana Sz. Sz. (odbiorca towaru) odmówił uznania

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03

3

pojazdu za towar zwolniony od cła oraz wymierzył należności celne przywozowe z tytułu objęcia przedmiotowego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu.

Skarżący złożył odwołanie od - tej decyzji wnosząc o jej uchylenie. Powołał się na art. 244 pkt 4 lit. b Kodeksu celnego, zgodnie z którym dług celny wygasa, jeżeli wobec towarów zgłoszonych do procedury celnej, która określa obowiązek uiszczenia kwoty należności towary przed ich zwolnieniem zostały zniszczone lub ostatecznie utracone ze względu na ich charakter, wypadek losowy lub działanie siły wyższej. Zdaniem strony fakt, iż towar objęty wspólną procedurą tranzytu został skradziony stanowi wypadek losowy, stąd - uwzględniając utratę pojazdu przed jego zwolnieniem - właściwym byłoby zastosowanie powołanego przez stronę przepisu. Ponadto zarzucił organom celnym niewłaściwą interpretację art. 190 §1 pkt 33 Kodeksu celnego, zgodnie z którą przewożony samochód nie może być uznany jako zwolniony od cła, ponieważ nie został wprowadzony jako mienie osoby przesiedlającej się.

Rozpatrując przedmiotową sprawę Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził co następuje:

Zgodnie z art. 2 § 2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków (również długu celnego) i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Z zapisu powyższego wynika, że w polskim systemie prawa podstawową regulacją w zakresie uprawnień i obowiązków określonych w prawie celnym jest kodeks celny. Regulacja zawarta w powołanej ustawie stanowi podstawę do rozstrzygnięcia we wszystkich sprawach przed organami celnymi. Rozwiązania w niej zawarte mogą być jednak modyfikowane postanowieniami m.in. umów międzynarodowych, co wynika z faktu, iż w hierarchii źródeł prawa umowy międzynarodowe mają pierwszeństwo przed ustawami zwykłymi.

Z uwagi na fakt, iż przywóz towaru odbywał się na podstawie noty tranzytowej zastosowanie w sprawie będą miały przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej sporządzonej w Interlaken w dniu 20 maja 1987 r. (zał. do Dz. U. nr 46, poz. 290). Art. 37 ust. 3 załącznik I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej stanowi, iż do procedury [...] stosuje się odpowiednio postanowienia tytułu V - Procedura [...] .

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ww. załącznika I do Konwencji o WPT towary należy przedstawić urzędowi celnemu przeznaczenia, przedkładając jednocześnie notę tranzytową [...]. Załącznik I do Konwencji o WPT w art. 11 ust. 1 określa, że główny zobowiązany jest obowiązany przedstawić towary w nie zmienionym stanie oraz notę tranzytową [...] urzędowi celnemu przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów, przestrzegać przepisów o wspólnej procedurze tranzytowej, uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03

4

takie będą należne na skutek naruszeń przepisów łub nieprawidłowości, mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z nią. W rozumieniu art. 2 pkt d załącznika I do Konwencji o WPT główny zobowiązany to osoba, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela, poprzez złożenie odpowiedniego zgłoszenia wyraziła swą wolę realizacji procedury tranzytowej.

W niniejszej sprawie głównym zobowiązanym była - zgodnie z zapisem pola 50 noty tranzytowej [...] nr [...] firma A z Niemiec. Jednocześnie należy zauważyć, że art. 11 ust. 2 zał. I do Konwencji o WPT stanowi, iż niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego określonych w art. 11 ust.l przewoźnik lub odbiorca towarów, który przyjmuje towary i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej, jest także obowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów.

Jak wynika z zebranych materiałów dowodowych w niniejszej sprawie zarówno główny zobowiązany jak i odbiorca towaru nie przedstawili pojazdu w urzędzie celnym przeznaczenia. Nie została tym samym wypełniona dyspozycja art. 11 ust. 1 oraz ust. 2 załącznika I do Konwencji o WPT.

Zgodnie zatem z art. 34 ust. 1 załącznika I do Konwencji o WPT , jeżeli stwierdzono, iż w toku procedury Tl w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów, wówczas bez uszczerbku dla postępowania karnego, pobrane zostaną przez ten kraj, zgodnie z jego przepisami prawnymi i administracyjnymi, należne wskutek tego cła i inne opłaty.

W niniejszej sprawie naruszenie przepisów polegało na usunięciu towaru spod dozoru celnego, co na podstawie art. 211 §1 Kodeksu celnego powoduje powstanie długu celnego w przywozie. Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 i § 3 Kodeksu celnego towary wprowadzone na polski obszar celny pozostają pod dozorem celnym tak długo jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w wypadku towarów nie krajowych - aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony bądź gdy zostaną wprowadzone do wolnego obszaru celnego albo zostaną powrotnie wywiezione bądź zniszczone zgodnie z art. 186.

Usunięcie towaru spod dozoru celnego polega na uniemożliwieniu organowi celnemu dokonywania konkretnych czynności w ramach dozoru celnego poprzez brak fizycznego dostępu do towaru podlegającego dozorowi. Konsekwencją usunięcia towaru spod dozoru celnego jest wszczęcie przez organ celny postępowania wyjaśniającego w sprawie uregulowania sytuacji towaru nie krajowego przez nadanie przeznaczenia dopuszczalnego dla tego towaru poprzez zebranie w sprawie wyczerpującego materiału, który pozwoli ustalić okoliczności faktyczne sprawy m.in. co stało się z towarem oraz zastosować odpowiednie rozwiązania prawne.

Zgodnie bowiem z art. 38 Kodeksu celnego, jeżeli towary zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny lub zostały usunięte spod

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03

5

dozoru celnego, organ celny podejmuje wszelki niezbędne działania w celu uregulowania ich sytuacji łącznie ze sprzedażą towarów.

Jednocześnie - jak wykazano - w związku z nieprzedstawieniem towaru w urzędzie celnym przeznaczenia w stosunku do głównego zobowiązanego oraz odbiorcy towaru powstał dług celny w przywozie ( art, 211 §1 Kodeksu celnego). Powołany artykuł stanowi bowiem, że dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Zgodnie z § 2 cytowanego przepisu, dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego określa art. 211 § 3 Kodeksu celnego. W świetle art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. W niniejszej sprawie osobami zobowiązanymi do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu są zatem: firma A oraz Sz. Sz. Wymienione osoby są solidarnie zobowiązane do uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego (art. 221 Kodeksu celnego).

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego podniesiono, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania powołane przez stronę przepisy art. 244 pkt 4 lit. b oraz art. 190§ 1 pkt 33 Kodeksu celnego. Powyższe wynika z faktu, iż art. 244 pkt 4 lit. b Kodeksu celnego stanowiąc o wygaśnięciu długu celnego (czyli w istocie o zwolnieniu dłużnika z obowiązku uiszczenia kwoty należności) odwołuje się do przesłanki ostatecznej utraty towaru ze względu na jego charakter, wypadek losowy lub działanie siły wyższej. Z kolei art. 190 § 1 pkt 33 Kodeksu celnego stanowi, iż przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są towary, które przed ich dopuszczeniem do obrotu uległy zniszczeniu lub przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa. Biorąc powyższe pod uwagę należy zauważyć, iż okoliczność kradzieży pojazdu nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do zaistnienia przypadku losowego skutkującego ostateczną utratą towaru, a w konsekwencji uzasadniającego uznanie przez organ celny, iż powstała sytuacja związana z wygaśnięciem długu celnego.

Zgodnie z art.214 § 2 Kodeksu celnego za ostatecznie utracony uważa się bowiem towar, który nie może już zostać przez nikogo wykorzystany, zaś utraty towaru w wyniku kradzieży nie traktuje się jako jego całkowitego zniszczenia lub ostatecznej utraty. Z powyższych względów w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania również art. 190 §1 pkt 33 Kodeksu celnego.

Jakkolwiek więc skutki kradzieży, na które powołuje się skarżący są dlań dotkliwe i związane ze stratą finansową przepisy prawa celnego nie dają organowi celnemu możliwości odstąpienia od prowadzenia postępowania w sprawie uregulowania statusu celnego przedmiotowego towaru, a w następstwie podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie powstałego (z mocy prawa) długu celnego.

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03

6

W skardze na tę decyzję, domagając się jej uchylenia, skarżący zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 121 § 1, 122, 180 § 1 oraz 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego poprzez niedopełnienie obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy, a także art. 214 § 1 i 2 oraz art. 244 pkt 4 lit. b Kodeksu celnego przez uznanie, że towar celny nie został całkowicie utracony ani zniszczony.

Podniósł, że ze skradzionego samochodu pozostały mu jedynie niektóre części odzyskane przez policję. O tym iż utracił samochód świadczy również fakt, że uzyskał za niego stosowne odszkodowanie. Za nieuzasadnione uznał nie zastosowane art. 190 § 1 pkt 33 Kodeksu celnego. W bardzo podobnej sprawie NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 maja 1999 r. sygn. akt FPS 1/99 zastosował tenże przepis.

W przedmiotowej sprawie organy celne nie uczyniły również zadość przepisom procesowym. Nie wskazały bowiem, które dowody uznane zostały za wiarygodne, a którym wiary odmówiono. Również zdawkowość uzasadnienia uniemożliwia odniesienie się do treści decyzji. Organy całkowitym milczeniem pomijają kwestię nie tylko utraty, ale i całkowitego zniszczenia samochodu, co zostało ustalone przez sąd karny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.

Po myśli art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Zgodnie z art. 134 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Decydującą w niniejszej sprawie jest kwestia czy organy celne zachowały termin materialnoprawny zakreślający ramy czasowe dopuszczające wydawanie decyzji weryfikujących prawidłowość złożonego zgłoszenia celnego.

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03

7

W sprawie pozostaje poza sporem, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 12 lipca 1999 r. przedmiotowy samochód został objęty wspólną procedurą tranzytu na podstawie noty tranzytowej [...] nr [...].

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił m.in. przepis art. 65 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm. - zwanej dalej Kodeksem celnym). Z tych względów należy przypomnieć uregulowania Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w rozpoznawanych sprawach i zakresie niezbędnym dla oceny zaskarżonych decyzji. Stosownie do definicji ustawowej przez dług celny należy rozumieć powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie) odnoszącej się do towarów (art. 3 § pkt 2), natomiast przez zgłoszenie celne - czynność poprzez którą osoba wyraża, w wymaganej formie i w określony sposób, zamiar objęcia towarów określoną procedurą celną (art. 3 § 1 pkt 24). Organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 64 i wraz ze zgłoszeniem przedstawiono towar nim objęty (art. 65 § 1), z zastrzeżeniem nie mającym znaczenia w rozpoznawanych sprawach. Samo przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie procedurą celną i określenie kwoty długu celnego, chyba że w sprawie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub kwocie wynikającej z długu celnego (art. 65 § 3). W myśl art. 209 § 2 dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.

Z przedstawionych uregulowań odmiennie niż na gruncie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne (Dz.U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.) wymagających wydania decyzji m.in. o wymiarze należności celnych - wynika, że przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny załatwia na tym etapie sprawę celną. Zgłoszenie celne poprzez fakt jego przyjęcia przez organ celny wywołuje bowiem określone skutki prawne w postaci powstania z mocy prawa zobowiązania do uiszczenia należności celnych, które powinny być zapłacone lub zabezpieczone w terminach określonych prawem celnym. Podkreślenia wymaga, że przyjęcie zgłoszenia celnego stanowi zdarzenie, które z mocy samego prawa powoduje określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny korzystają więc z domniemania prawdziwości, aż do czasu ewentualnego obalenia tego domniemania przez wydanie decyzji na podstawie art. 65 § 4.

Powyższy przepis uprawnia bowiem organ celny, po przyjęciu zgłoszenia celnego, do wydania decyzji na wniosek strony lub z urzędu w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe (pkt 1) oraz uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w całości lub części (pkt 2).

Określenie decyzją kwoty wynikającej z długu celnego nie zmienia sposobu powstania tego zobowiązania jak i terminu jego zapłaty (określonych w Kodeksie celnym). Decyzja wydana na podstawie art. 65 § 4 określa jaka była

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03 8

prawidłowa wysokość kwoty wynikającej z długu celnego w chwili jego powstania. Dług celny, stanowiący powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych, nie jest kształtowany przez decyzję ustalającą (konstytutywną) lecz decyzję określającą (deklaratoryjną). Oznacza to, że kwota wynikająca z długu celnego określona na skutek przyjęcia zgłoszenia celnego ulega zmianie, co jednak nie znaczy, iż jej wysokość była inna niż w chwili powstania długu celnego tj. w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego. Zostaje jedynie określona zgodnie z przepisami prawa celnego i obliczona na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towarów w chwili powstania długu celnego. Organ celny w wydanej decyzji nie ustala więc kwoty wynikającej z długu celnego lecz określa jej wysokość, jaka w jego ocenie istniała w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego. Potwierdza to również przepis art. 222 § 4 i 5 oraz przewidziany w § 1 ust. 3 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) nakładający na organ celny obowiązek pobrania odsetek wyrównawczych w razie zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu celnego na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym naliczonych od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną za okres od dnia powstania długu celnego do dnia zapłaty należnej kwoty.

Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że organy celne przy wydawaniu decyzji w trybie art. 65 § 4 są ograniczone czasowo. W myśl art. 65 § 5 nie można wydać decyzji, jeżeli od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego upłynęły 3 lata. Przepis ten - o charakterze materialnoprawnym - ustanawia zakaz orzekania po upływie 3 łat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego i stanowi dla strony postępowania celnego gwarancję, że z upływem tego okresu nie może zostać obalone domniemanie prawdziwości danych podanych w przyjętym zgłoszeniu celnym, w tym określonej kwoty wynikającej z długu celnego.

Kodeks celny - w brzmieniu obowiązującym w rozpoznawanych sprawach - nie przewidywał ani przerwania ani zawieszenia biegu terminu określonego w omawianym przepisie, w przeciwieństwie do możliwości zawieszenia biegu terminu do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego (art. 230) i przerwania biegu przedawnienia terminu do dochodzenia kwot należności zarejestrowanych (art. 242). Dopiero na skutek nowelizacji art. 65 przez dodanie § 5a. przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny (Dz.U. Nr 120, poz. 1122) ustawodawca postanowił, że bieg terminu o jakim mowa w art. 65 § 5 ulega zawieszeniu z dniem zaistnienia wymienionych w art. 230 § 5 okoliczności m.in. w razie wniesienia odwołania. Oznacza to, że do dnia 10 sierpnia 2003 r., kiedy weszła w życie cyt. wyżej ustawa zmieniająca, sam upływ trzyletniego okresu przedawnienia powodował niemożność wydania decyzji w trybie art. 65 § 4. Trzeba również dodać, iż zgodnie art. 11 terminy określone w przepisach

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03

9

prawa celnego nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami ustanowionym w przepisach tego prawa.

Dla upływu terminu przedawnienia - w omawianym stanie prawnym - bez znaczenia pozostawały jakiekolwiek czynności organów celnych, w tym wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o charakterze deklaratoryjnym. Upływ okresu przedawnienia powodował ustanie więzi publicznoprawnych pomiędzy osobą (importerem) a organami celnymi w zakresie wynikającym z przyjętego zgłoszenia celnego. Skoro z upływem 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego na mocy art. 244 pkt 3 dług celny wygasa, to przestała istnieć konkretna indywidualna sprawa celna.

Z tych względów - po tym okresie - nie mogło być prowadzone ani kontynuowane postępowanie w celu uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Należy podkreślić, że organ odwoławczy, którego kompetencje nie sprowadzają się tylko do kontroli zaskarżonej decyzji lecz merytorycznego ponownego rozpatrzenia sprawy, jest związany tymi samymi przepisami prawa materialnego jak i organ pierwszej instancji, w tym także dotyczącymi zakazu orzekania po upływie okresu przedawnienia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 2003 r. sygn. akt III RN 116/02 (Monitor Podatkowy Nr 7, str. 2), wydanym na tle sprawy podatkowej, w sytuacji gdy zobowiązanie podatkowe powstawało z mocy prawa z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie tego zobowiązania, a więc co do zasady analogicznie jak przy powstaniu długu celnego, jednoznacznie stwierdził, że "nie ma żadnych podstaw, aby przyjmować, że decyzja I instancji przerywa bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego. Termin 5-cioletni przedawnienia dotyczy zatem również decyzji wydawanych w II instancji". Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela także co do wykładni art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Nadto należy pamiętać, że do dnia 10 sierpnia 2003 r. żadna czynność organów celnych, innych organów publicznych czy też samego importera nie powodowała zawieszenia biegu terminu, o jakim mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

Jak Sąd wyżej wskazał, od dnia wejścia w życie Kodeksu celnego organy celne nie wydają decyzji ustalających wymiar należności celnych tylko określają kwotę wynikającą z długu celnego. W związku z tym, inaczej niż w art. 83 ust. 1 cyt. wcześniej ustawy - Prawo celne, ustawodawca uregulował kwestię przedawnienia. Dlatego na gruncie Kodeksu celnego brak było podstaw do wydania przez organ drugiej instancji - po upływie okresu przedawnienia -decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę przez określenie kwoty wynikającej z długu celnego, a tym samym decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jeśli ta ostatnia taką kwotę określała. Wydanie przez organ odwoławczy takiej decyzji oznaczałoby orzekanie o długu celnym, który wygasł z mocy prawa (art. 244 pkt 3).

sygn. akt 3 I SA/Wr 584/03

10

W razie stwierdzenia upływu terminu określonego w art. 65 § 5 organ odwoławczy mógł jedynie, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Takie samo stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 28 października 2003 r. sygn. akt SA/Rz 2504/01 i WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 1737/01.

W sprawie pozostaje poza sporem, że zgłoszenie celne zostało przyjęte w dniu 12 lipca 1999 r. Tymczasem zaskarżona decyzja ostateczna została wydana dopiero w dniu 14 stycznia 2003 r., a więc z uchybieniem trzyletniego terminu zastrzeżonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

Naruszenie przez organ odwoławczy art. 65 § 5 Kodeksu celnego obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W konsekwencji uchylenia zaskarżonej decyzji należało dodatkowo orzec na podstawie art. 152 ww. ustawy, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane, ze względu na określenie kwoty długu celnego po upływie terminu wyznaczonego w tym celu przez ustawodawcę.