Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 222/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.106 par.3, art.183 par.1 art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., par. 1 ust. 1 i 2 par.10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) sędzia del. WSA Jarosław Stopczyński Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 332/08 w sprawie ze skargi [...] S.A. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] października 2007r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 332/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę [...] S.A. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Po 356/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki [...] S.A. uznając, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Pracy w Poznaniu zasadnie uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Pracy w Czarnkowie. Sąd wskazał, iż organ I instancji winien wyjaśnić kwestię badań środowiskowych pracy oraz ustalić, czy już w roku 2001 miał miejsce znaczny ubytek pojemności oddechowej płuc A. M..

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Czarnkowie nie stwierdził u A. M. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wymienionego w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził u A. M. chorobę zawodową - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem aerozoli drażniących w okresie niewydolności oddechowej (poz. 4 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.).

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 333/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na powyższą decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1369/06, uchylił w./w. orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. NSA wskazał, że w uzasadnieniu orzeczenia Sądu I instancji pominięto fakt, że organ błędnie podał podstawę prawną, tj. art. 138 § 2 k.p.a. zamiast art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Istotnym uchybieniem było powołanie się przez Sąd I instancji na dowód istniejący w aktach sprawy, a pominięty przez organy administracji - decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Czarnkowie z dnia [...] marca 1999 r.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2005 r. wskazując, że organ administracji wydając decyzję nie odniósł się do wszystkich dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego w Czarnkowie z dnia [...] marca 1999 r. Sąd zwrócił również uwagę na nieprawidłową podstawę prawną decyzji.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115 z 2002 r.) uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Czarnkowie z dnia [...] października 2005 r. i stwierdził u A. M. chorobę zawodową - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem aerozoli drażniących w okresie niewydolności oddechowej (poz. 4 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.). Organ ustalił, że A. M., pracując na stanowiskach operatora maszyn do produkcji płyt, rozwłókniacza drewna i elektromontera w ramach obowiązków obsługiwał maszyny, urządzenia do rozwłókniania drewna, pracował przy pulpicie, okresowo czyścił zbiorniki. Z wyjaśnień pracodawcy wynika, iż na stanowisku operatora - rozwłókniacza drewna nie prowadzi się pomiarów zawartości pyłu drzewnego w powietrzu, gdyż procesy rozwłókniania przebiegają w szczelnie zamkniętych urządzeniach ciśnieniowych. A. M. w swoim oświadczeniu wyjaśnił, że po okresie pracy na stanowisku pilarza, gdzie narażenie na zapylenie było ewidentne, został przeniesiony na stanowisko elektryka pogotowia elektrycznego i do jego zadań należało usuwanie awarii przy liniach technologicznych do produkcji płyt pilśniowych i porowatych. Do obowiązków A. M. należała także obsługa zajezdni wózków akumulatorowych, co wiązało się z doładowywaniem baterii w wózkach, dolewaniem wody do elektrolitu w baterii, czemu towarzyszyło ulatnianie się oparów kwasu siarkowego. Również w hali rozwłókniania często panowały ciężkie warunki pracy w postaci wybuchów korka, obecnością par z sodą kaustyczną, oparów z kadzi masowych. Wobec rozbieżności informacji o narażeniu pochodzących od A. M. i od pracodawcy organ ustalił, iż fakt niewykonywania pomiarów czynników szkodliwych dla układu oddechowego (zapylenie, pary substancji chemicznych) w okresie świadczenia pracy przez skarżącego (1994-2002) nie może przesądzać, że takiego narażenia nie było.

W zakładzie produkcyjnym [...] S.A. (dawniej [...] S.A.) w okresie zatrudnienia A. M. występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, co potwierdza decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Czarnkowie Nr [...] z dnia [...] marca 1999 r., w której określono czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy. Skoro orzeczenie lekarskie jednostki uprawnionej rozpoznaje chorobę zawodowa, a w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe, to zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej.

W skardze na powyższą decyzję [...] S.A. w C. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne powołanie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji; art. 138 § 1 k.p.a. poprzez orzeczenie co do istoty sprawy na podstawie odmiennych przepisów aniżeli uczynił to organ I instancji, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 8 oraz art. 77 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej; art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wnikliwej i obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia sprawy w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżąca Spółka wniosła także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do skargi dokumentów.

Strona zarzuciła, że podstawą prawną wydania decyzji - oprócz wskazanych przepisów prawa - był prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 173/07. Zdaniem skarżącej prawomocne orzeczenie sądu nie może stanowić podstawy decyzji. Nadto organ odwoławczy, uchylając się decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty sprawy na podstawie odmiennych przepisów niż organ I instancji, naruszył art. 138 § 1 k.p.a. Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy i sądy administracyjne nie zbadały w wystarczającym zakresie zasadności prowadzenia postępowania przez jednostkę sanitarną na podstawie przepisów rozporządzenia z 1983 r., a nie z 2002 r. Wbrew wskazówkom zawartym w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2007 r., organ odwoławczy w uzasadnieniu prawnym nie wyjaśnił podstawy prawnej decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa oraz nie odniósł się wszystkich dowodów zebranych w sprawie. Według skarżącej do uznania schorzenia za chorobę zawodową konieczne jest, aby stwierdzona u pracownika choroba pozostawała w związku przyczynowym z pracą wykonywaną w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego mającego wpływ na jej powstanie lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ustalenie tego związku przyczynowego, nie mogło odbyć się wyłącznie na domniemaniach organu odwoławczego i winno być ono poparte prawidłowym postępowaniem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Dlatego też właściwym było przytoczenie w decyzji prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Również nietrafny jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 k.p.a, gdyż w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazuje się, iż w związku rozpoczęciem sprawy 22 lipca 2002 r., w nawiązaniu do § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 2002 r., sprawa była prowadzona na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późn. zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a., rozpoznając przedmiotową skargę, związany jest oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2007 r., IV SA/Po 173/07 oraz z dnia 1 kwietnia 2005 r., III SA/Po 356/04. W wyroku z dnia 1 kwietnia 2005 r., III SA/Po 356/04 Sąd wskazał, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u A. M. powinno być prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Z tych względów zarzut nie zbadania zasadności prowadzenia postępowania przez jednostkę sanitarną na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r., a nie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Sąd uznał za bezzasadny.

Sąd podał, że definicja prawna choroby zawodowej określona w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których szczegółowe określenie zawarte jest w § 1 ust. 2 rozporządzenia (por. uchwała 7 sędziów NSA OPS 3/02 z 20 maja 2002 r., ONSA 2003/1/4). W niniejszej sprawie Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w Pile w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. rozpoznał u A. M. chorobę zawodową - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem aerozoli drażniących w okresie niewydolności oddechowej (pozycja 4 wykazu chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. ). Sąd zaznaczył, że orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Jednocześnie podkreślił, że organy podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw jej stwierdzenia są związane orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie; nie mają prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Zdaniem Sądu organy słusznie uznały, iż nie ma podstaw do podważania wiarygodności orzeczenia Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w Pile nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r.

Powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r. (sygn. akt II SA 372/82, ONSA z 1982 r., nr 1, poz. 33) Sąd wskazał, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Z materiału zgromadzonego przez organy wynika, że A. M. pracował w [...] S.A. w C. od 10 października 1994 r. do 30 stycznia 2004 r. na stanowiskach pilarza, elektromontera, elektromontera- rozwłókniacza drewna i operatora maszyn do produkcji płyt. [...] S.A. jest zakładem produkcyjnym, w którym w okresie zatrudnienia A. M. występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia, co potwierdza m.in. w decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w Czarnkowie nr [...] z dnia [...] marca 1999 r., w której określono czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy. Sąd zaznaczył, iż istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma także osobnicza wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy. Przestrzeganie zaś przez pracodawcę przepisów dotyczących NDN rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy. Organ odwoławczy zasadnie zatem uznał, że zostały spełnione przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej. Zakład pracy nie przedstawił materiałów, które doprowadziłyby do obalenia domniemania związku przyczynowego między stwierdzoną chorobą zawodową a warunkami pracy.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., gdyż organ II instancji jako podstawę orzekania powołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Użycie w sentencji decyzji sformułowania "w oparciu o prawomocny wyrok" jedynie wskazuje, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji stosownie do art. 153 p.p.s.a. wzięto pod uwagę wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 138 § 1 k.p.a., bowiem przedmiotem postępowania przed organem I i II instancji było rozpoznanie i stwierdzenie u A. M. choroby zawodowej, a więc zachodzi tożsamość sprawy. Sąd nie zgodził się ze stroną, iż organy obu instancji rozstrzygały sprawę na innej podstawie prawnej. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2005 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, iż z uwagi na fakt, że postępowanie rozpoczęto 22 lipca 2002 r. to zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. prowadzone było na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Natomiast odmienna ocena stanu faktycznego sprawy nie może prowadzić do wniosku, iż organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej.

Za bezzasadny Sąd uznał także zarzut, iż organ wbrew wskazówkom zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2007 r., IV SA/Po 173/07, nie wyjaśnił podstawy prawnej decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja, w ocenie Sądu, nie narusza art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zapadła w wyniku przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] S.A. w C., reprezentowana przez radcę prawnego H. S..

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 1 ust. 1 i 2, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), polegającą na przyjęciu, że organ II instancji dokonał właściwej oceny działania czynników szkodliwych oraz okoliczności pozwalających na ustalenie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną u A. M. chorobą a warunkami pracy i to także w oparciu o kwestionowane orzeczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2003 r.;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 ustawy - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi poprzez nierozpatrzenie wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi z dnia 22 listopada 2007 r., ujawnionych dopiero w listopadzie 2007r., na okoliczność prowadzenia przez skarżącą wymaganych obowiązującymi przepisami pomiarów czynników szkodliwych w zakładzie pracy w okresie świadczenia pracy przez A. M., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne [...] S.A. w C. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz ewentualnych kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca Spółka podniosła, że w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2003 r. placówka zdrowia podała odmienne rozpoznanie - pozycja w wykazie chorób zawodowych: 5 - określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych i podstawę prawną, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z 1983 r. Uzasadnienie orzeczenia pozostawało zatem w całkowitej sprzeczności z jego meritum. Zdaniem skarżącej uchylona decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora w Czarnkowie we właściwy sposób i na podstawie właściwych przepisów prawa odnosiła się w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. M.. Organ odwoławczy nie odniósł się do opisanej powyżej "nieścisłości". Nadto w ocenie Spółki ustalenie związku przyczynowego między stwierdzoną chorobą zawodową a warunkami pracy, nie mogło odbyć się wyłącznie na domniemaniach organu II instancji, lecz winno być poparte prawidłowym postępowaniem dowodowym, które wyeliminowałoby brak takiego związku. Strona skarżąca niejednokrotnie wskazywała na potrzebę wyjaśnienia, czy choroba zawodowa nie została spowodowana innym czynnikiem zewnętrznym lub wewnętrznym (np. paleniem tytoniu, cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym , otyłością lub innymi). W materiale dowodowym znajdowały się dokumenty świadczące o przebytych leczeniach szpitalnych A. M.. Ponadto w środowisku pracy, uwzględniając stanowiska zajmowane przez A. M., nie występowały takie czynniki szkodliwe jak aeorozole drażniące. W uzasadnieniu wyroku Sąd pominął kwestię dotyczącą złożonego przez stronę skarżącą wniosku w trybie art. 106 p.p.s.a. Przedstawiane przez skarżącą dokumenty pozwalały obalić założenie organu odwoławczego, oparte na subiektywnym oświadczeniu pracownika, iż np. na stanowisku operatora - rozwłókniacza "zapylenie było ewidentne". Przy krótkich ekspozycjach na pył drewna miękkiego oraz opary kwasu siarkowego, i tak niskim ich stężeniu w powietrzu (było ono o wiele niższe od Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń), przyjęte w zaskarżonej decyzji założenia były nieuzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.)

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe - § 1 ust. 2.

Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na konstrukcję paragrafu 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Konstrukcja paragrafu 1 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) wyraża się w istnieniu domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. Domniemanie takie może być obalone przez zakład pracy, jeśli wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą ( por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 lipca 1984 r. - II PRN 9/84 OSNCP 1985/4/53/, z dnia 11 marca 1999 roku, III RN 128/98, OSP 1999/24/771, z dnia 4 czerwca 1998 roku, III RN 36/98, OSNAPiUS 1999/6/192; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33).

Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia przekraczającym dopuszczalne normy /NDS/. Dopuszczalne normy wprowadzają bowiem maksymalny dopuszczalny poziom czynników szkodliwych dla zdrowia, a więc określają takie stężenie tych czynników, którego przekroczyć nie można. Nie jest bowiem dopuszczalne wykonywanie zatrudnienia w środowisku pracy, w którym przekroczone są dopuszczalne normy /NDS/. Jednocześnie jednak wykonywanie pracy w narażeniu na czynniki szkodliwe dla zdrowia poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza wykonywania zatrudnienia w bezpiecznym środowisku pracy bez narażenia na uszkodzenie narządu słuchu. Przekroczenie tych norm wywołuje ten skutek, że pracownik winien być odsunięty od zatrudnienia w takich warunkach z uwagi na zwiększone, niedopuszczalne narażenie na powstanie choroby. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28 ).

Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

W tej sytuacji zarzut naruszenia § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) przez błędną wykładnię nie może odnieść zamierzonego skutku.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia § 10 tegoż rozporządzenia przez jego błędną wykładnię, a to z poniższych względów.

Tryb orzekania w sprawie chorób zawodowych nie pozostawia organom orzekającym pełnej swobody, nakłada określone obowiązki tak na organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i jednostki medyczne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Jak stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, tj. orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej ( § 7 ust. 4 rozporządzenia). Jednostki te po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego przesyłają orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej wraz z posiadaną niezbędną dokumentacją właściwemu inspektorowi sanitarnemu - § 8 ust. 1.

Podzielić zatem należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 7 ust. 1 - 3 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Wprawdzie w orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w sprawie choroby zawodowej nie są wyłącznie elementarną diagnozą określającą występowanie określonej choroby lub jej brak, lecz stanowią szczegółową opinię, która powinna odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a., to jednak nie zwalnia to organów od związania orzeczeniem tych jednostek.

W braku szczegółowego uzasadnienia orzeczenia w zakresie stanowiska co do rozpoznania choroby zawodowej lub niezakwalifikowania schorzenia jako choroby zawodowej organ inspekcji sanitarnej może, a nawet ma obowiązek, zażądania od wspomnianych zakładów służby zdrowia, z powołaniem się na uregulowania zawarte w § 7 ust. 4 rozporządzenia, uzupełnienia opinii o uzasadnienie, które stanowi element niezbędny do wydania prawidłowej decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Nie może jednak dokonać samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r.,I SA 108/03,LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., ISA 225/98,LEX nr 45827).

W niniejszej sprawie Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w Pile w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. rozpoznał u A. M. chorobę zawodową - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem aerozoli drażniących w okresie niewydolności oddechowej (pozycja 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.) - praca w narażeniu na pyły i pary drażniące od 1994 do 2002 r. Jednocześnie w orzeczeniu zaznaczono, że wprawdzie rozpoznane schorzenie odpowiada też poz. 5 wykazu chorób zawodowych (przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli ) stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z 2002 r.), lecz z uwagi na to, że postępowanie w sprawie choroby zawodowej rozpoczęto w dniu 22 lipca 2002 r. to winno być ono prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów tj. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. - stosownie do § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Z tej przyczyny Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w Pile w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. rozpoznało u A. M. chorobę zawodową wskazaną pod pozycją 4 wykazu

chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.).

W tej sytuacji nie można skutecznie twierdzić - jak czyni to [...] S.A. w C. - iż Sąd pierwszej instancji powinien z powodu powyższej "nieścisłości" uchylić zaskarżoną decyzję. Jak bowiem wyżej wskazano w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie zachodzi zarzucana przez stronę nieścisłość, a jedynie Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu - Ośrodek w Pile wyjaśniło motywy swojego działania w oparciu o wskazane powyżej przepisy.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisów postępowania, tj. art. 106 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi z dnia 22 listopada 2007 r.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Okoliczność, iż Sąd pierwszej instancji nie wydał w tym przedmiocie postanowienia, nie oznacza automatycznie, iż Sąd nie przyjął tych dokumentów w poczet materiału dowodowego sprawy. Odrębną kwestią jest ocena przez Sąd pierwszej instancji tych dokumentów, lecz w tym zakresie nie postawiono zarzutów kasacyjnych. [...] S.A. w C. w skardze kasacyjnej nie zakwestionowała także stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu a zaakceptowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. W przypadku braku zarzutów kasacyjnych w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny jest związany stanem faktycznym przyjętym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, także w zakresie występowania w środowisku pracy A. M. czynników szkodliwych dla zdrowia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.