Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 151/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi ze skargi R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ pierwszej instancji, Kierownik BP) z dnia

[...] października 2020 r. odmawiającą R spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (Skarżącej) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (dalej: płatność ONW) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 (dalej: PROW 2014-2020) na rok 2018. Z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR wynikał następujący stan sprawy.

Skarżąca w złożonym 25 kwietnia 2018 r. wniosku o płatności domagała się płatności ONW do łącznego areału 4,85 ha. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Kierownik BP odmówił przyznania żądanej płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), wobec uznania, że Skarżąca, faktycznie funkcjonowała w ramach struktury licznych podmiotów, w tym spółek zarządzanych i powiązanych ze S.T. i J.G., a grunty, do których formalne tytuły prawne posiadali wnioskujący o wsparcie, były de facto składnikiem jednego spójnie kierowanego organizmu gospodarczego. Występowanie o dopłaty przez różne osoby prawne i fizyczne, które zgłaszały grunty wydzielone z większego gospodarstwa rolnego spowodowało stworzenie sztucznych warunków pozwalających uzyskanie płatności z pominięciem mechanizmów zmniejszenia kwot wsparcia.

Kierownik BP ustalił, że Spółka powstała w 2002 roku. Głównym udziałowcem i prezesem zarządu spółki jest S.T., a prokurentem J.G.. Wskutek podziału tej spółki, powstały w kolejnych latach T sp. z o.o. oraz P sp. z o.o. Zdaniem organu, ww. podział ma charakter sztucznego sposobu pozwalającego na uniknięcie skutków. Organ ustalił dalej, że osoby te pełnią podobne funkcje w licznych spółkach, które w 2018 r. złożyły wnioski o przyznanie płatności tj. D Sp. z o. o., P Sp. z o. o., L Sp. z o. o., J Sp. z o. o., T Sp. z o. o., T Sp. z o. o., T Sp. z o. o., P Sp. z o. o., K Sp. z o. o., J.G. - pełnomocnik J.G., Ł.G. - pełnomocnik J.G.. Organ uznał, że grunty rzekomo posiadane przez ww. podmioty były zawiadywane przez S.T. i J.G., którzy dowolnie i wyłącznie formalnie przekazywali grunty różnym, stopniowo mulitplikowanym podmiotom w celu maksymalizacji kwot wsparcia poprzez uniknięcie mechanizmu modulacji i ograniczeń obszarowych we wszystkich rodzajach płatności. Mając na uwadze, strukturę osobową, powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, sposób prowadzenia działalności stwierdzono, że działalność spółki R nie stanowi działalności samodzielnej. Uznał, że działania mają cechy zamierzonej koordynacji i doprowadziły do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia, w związku z czym orzekł o odmowie przyznania płatności na podstawie art. 60 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: rozporządzenie nr 1306/2013). Mając na względzie charakter spółki, w tym stwierdzone zależności kapitałowe i osobowe oraz współzależność funkcjonalną, uznał, że skarżąca spółka współuczestniczyła w szerszym organizmie gospodarczym kierowanym przez S.T. i J.G., a stworzony mechanizm służył uniknięciu skutków wynikających z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz mechanizmów modulacji przewidzianych w przypadku innych płatności obszarowych, a tym uzyskaniu korzyści finansowych wyższych od należnych w sytuacji, gdyby grunty zostały zgłoszone do płatności przez jeden podmiot. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Kierownika BP. Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, wymienioną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2021 r. Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Potwierdził ocenę, że Skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem,

a utworzona została i funkcjonuje w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych

w kwotach większych niż faktycznie możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki poprzez utworzenie odrębnych podmiotów w postaci spółek prawa handlowego. Wskazał, że zasadnicze znaczenie w zakresie odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanej płatności ma fakt, iż szereg podmiotów prawa handlowego: D sp. z o.o., P sp. z o. o., P sp. z o. o., R sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T sp. z o. o., L sp. z o. o, K sp. z o. o., jak również osoby fizyczne: J.G., J.G., Ł.G. zostały uznane za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w postępowaniach prowadzonych nie tylko przed organami ARiMR (za rok 2017), ale też przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. (m.in. wyroki w sprawach o sygnaturze akt: I SA/Go 19/20, I SA/Go 23/20, I SA/Go 25/20, I SA/Go 28/20, I SA/Go 29/20, I SA/Go 30/20, I SA/Go 33/20, I SA/Go 35/20, I SA/Go 37/20, I SA/Go 49/20, I SA/Go 51/20 i in.). W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w roku 2018 w/w spółka działała w zakresie rolnictwa w sposób tożsamy jak w roku 2017, a w toku prowadzonego postępowania spółka nie przedstawiła przekonywujących dowodów pozwalających uznać ją za wyodrębnionego, samodzielnego oraz działającego na własną rzecz, rachunek i ryzyko producenta rolnego. Organ odwoławczy podzielił ustalenie organu I instancji o tym, że tylko S.T. oraz J.G. mają istotny wpływ na działalność spółek. Nikt inny nie zasiada w zarządzie tych spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów.

W ocenie organu odwoławczego podmiotom tym, podobnie jak Skarżącej spółce oraz pozostałym osobom fizycznym wnioskującym o płatności do gruntów zawiadywanych przez S.T. i J.G. nie można przypisać statusu rolników prowadzących własne gospodarstwa rolne stanowiące zorganizowane i niezależne całości gospodarcze. W przypadku podmiotów występujących o dopłaty jako spółki oraz osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. W zarządach wszystkich spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w tych spółkach przez inne osoby.

Organ odwoławczy stwierdził, iż osoby fizyczne tj. S.T. oraz J.G. - w roku 2018 występują jako: wspólnik, udziałowiec, prezes zarządu, prokurent etc. w 10 spółkach kapitałowych, które wystąpiły o przyznanie płatności. Oprócz powyższego w/w osoby (wraz z J.G. oraz Ł.G.) również wystąpiły o płatności na rok 2018 jako osoby fizyczne. Jak wskazuje suma zgłoszonych obszarów w roku 2018 w/w 10 spółek, w tym strona niniejszego postępowania, jak również wymienione osoby fizyczne, wystąpili o przyznanie płatności na rok 2018 do łącznej powierzchni 1 698,36 ha. Przedmiotowe grunty zostały zgłoszone przez poszczególne osoby prawne i fizyczne w ramach następujących rodzajów płatności: - D sp. z o. o. - płatność PRSK (PROW 2014 - 2020), płatność do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana dalej ONW) (PROW 2007 - 2013), jednolita płatność obszarowa (zwana dalej JPO), płatność za zazielenianie (zwana dalej PZZ), płatność redystrybucyjna (zwana dalej RDST), płatność do roślin strączkowych (zwana dalej PSTR);- K sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST;- P sp. z o. o.

- JPO, PZZ, RDST, ONW, PRŚ (2007-2013) płatność rolnośrodowiskowa (zwana dalej PRŚ) (PROW 2007-2013);- J sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW, PRŚ (PROW 2007-2013);- P sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW;- T sp. z o.o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;- R sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;- T sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW, PRŚ (PROW 2007-2013);- T sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW;- L sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW;- J.G. - JPO, PZZ, RDST, ONW, PRŚ (PROW 2007 - 2013);- Ł.G. - JPO, PZZ, RDST, PSTR oraz płatność dla młodego rolnika (zwana dalej płatnością MR), ONW, Rolnictwo ekologiczne (zwana dalej płatnością RE);- J.G. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, płatność MR; - S.T. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW, PRŚ (2007-2013).

W w/w spółkach tylko S.T. oraz J.G. mają istotny wpływ na ich działalność i okoliczność ta w żaden sposób nie zmieniła się w odniesieniu do kampanii obszarowej roku 2017. Nikt inny nie zasiada w zarządzie w/w spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów. Z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika ponadto, że w przypadku osób fizycznych tj. J.G. i Ł.G. ich gospodarstwa pozostają w ścisłej zależności z osobami J.G. oraz S.T.. Stwierdzono również, że J.G. także nie posiada gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną i niezależną całość gospodarczą. W ocenie organu odwoławczego J.G. oraz S.T. w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, w celu obejścia limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednego gospodarstwu rolnemu.

Organ odwoławczy wskazał, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013). Zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 (Dz. U. UE L.2018.200.1) gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo

i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...). Gospodarstwo rolne stanowi zatem wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak

i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo.

W ocenie organu w/w podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. W przypadku analizowanych spółek kapitałowych, jak również podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. Przede wszystkim zauważyć należy, iż w zarządach wszystkich w/w spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w w/w spółkach przez inne osoby. Wobec powyższego realny wpływ na sposób działalności w/w spółek kapitałowych mają tylko S.T. i J.G.. Tym samym wszystkie 10 w/w spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą w/w osób. Spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane są operacje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych oraz księgowość zlecaną do tego samego miejsca. Poza spółką R sp. z o. o. niemal wszystkie wymienione sukcesywnie utworzone spółki nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów przechowalniczych, środków transportu, a wszystkie zabiegi

i usługi są zlecane do podmiotów zewnętrznych (w tym podmiotów powiązanych

ze S.T. i J.G.). Mając powyższe na uwadze wymienione wyżej spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy tj. jako jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez J.G. i S.T..

Organ zwrócił również uwagę na historię ubiegania się o płatności przez poszczególne podmioty. Wskazał, że R sp. z o.o. została zarejestrowana

w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z dokumentu "Dodatkowe informacje i objaśnienia za rok kończący się 31 grudnia 2018 r." spółki R sp. z o. o. wynika,

że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada: grunty; budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu oraz inne środki trwałe. Wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Od roku 2013 nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R sp. z o. o. W dniu [...] maja 2013 r. zarejestrowano spółkę T sp. z o. o., natomiast [...] października 2014 r. zarejestrowano podmiot P sp. z o. o., które na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstały z podziału R sp. z o. o. Zarówno w spółce T, jak również w spółce P, funkcję prezesa zarządu pełni J.G.. Natomiast udziałowcem w/w spółek, poprzez inne spółki kapitałowe, jest S.T.. Jak wynika z planu podziału z dnia [...] października 2013 r. spółki R sp. z o.o., w ramach podziału składników majątku do P sp. z o.o. przeniesiono jedynie grunty - natomiast pozostałe składniki tj. budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu i inne środki trwałe pozostały w spółce R sp. z o. o. Jak wynika z kolei z bilansu T sp. z o. o. sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. spółka ta w zakresie aktywów trwałych również posiada jedynie grunty (okoliczność nie zmieniona w odniesieniu do roku 2017). Taka forma podziału spółki potwierdza w ocenie organu odwoławczego tezę, iż chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach spółki R, w celu uzyskiwania wyższych płatności poprzez spółki nowo zawiązane, które nadal kierowane są przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej.

W kolejnych miesiącach i latach wyodrębnione zostały kolejne spółki, ustalił, że spółki powstałe i bezpośrednio lub pośrednio zarządzane i powiązane kapitałowo ze S.T. i J.G. nie prowadzą gospodarstw rolnych w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008. Stwierdził, że spółki – za wyjątkiem J oraz R

- legitymują się wyłącznie tytułami do gruntów rolnych, nie posiadając jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej w tym magazynowej.

Zwrócił uwagę na zmianę w trakcie trwającego postępowania, w zakresie siedziby spółki z [...], pod którym to adresem znajdują się nieruchomości magazynowe należące do S.T.. Dodał, że w tym samym czasie swoje siedziby pod ww. adresem umiejscowiły: D sp. z o.o.; L sp. z o.o.; T sp. z o.o., T sp. z o.o., P sp. z o.o., P sp. z o.o., T sp. z o.o., J sp. z o.o., co potwierdza jedynie – zdaniem organu – ustalenia w zakresie pozorności odrębności opisywanych podmiotów. Dyrektor OR ARiMR podzielił wniosek organu pierwszej instancji, że adresy zarówno siedzib spółek, jak i do korespondencji przewijają się we wszystkich omawianych podmiotach, które zgłosiły się o przyznanie płatności. Zaznaczył,

że o ile zabieg taki jest prawnie dozwolony to w okolicznościach niniejszej, sprawy, musi budzić wątpliwości. W ocenie organu odwoławczego, nowo powstałe podmioty nie stanowią gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż nie posiadają niezbędnej do tego kadry pracowniczej oraz infrastruktury, a ich działalność opiera się na zlecaniach wszystkich wymaganych usług podmiotom zewnętrznym, które w przypadku spółek deklarujących uprawy inne niż tylko trwałe użytki zielona zawężają się do grona dokładnie kilku tych samych podmiotów, w tym R sp. z o.o. Ponadto księgowość wszystkich spółek zlecona jest do ww. spółki macierzystej tj. R.

W przypadku płatności ONW w roku 2018 spółki: R sp. z o.o., T sp. z o.o., T sp. z o. o., L sp. z o.o. P sp. z o. o., J sp. z o.o., D sp. z o.o., T sp. z o.o., P sp. z o.o. oraz K sp. z o.o., jak również osoby fizyczne: Ł.G., J.G., J.G. oraz S.T. wystąpili o przyznanie pomocy finansowej do łącznej powierzchni 1605,47 ha (z czego na podstawie przepisów uwzględniających modulację powierzchnia deklarowana kwalifikowana wynosi 1229,07 ha). Organ odwoławczy wskazał, iż gdyby jeden podmiot złożył jeden wniosek o przyznanie płatności ONW do tej powierzchni, to otrzymałby płatność jedynie do 75 ha - przy czym dla strefy I o najniższej stawce płatności wynoszącej 179 zł/ha płatność ONW wyniosłaby 7.831,25 zł. W przypadku zgłoszenia gruntów o obszarze 1650,88 ha przez 10 spółek i 4 powiązane rodzinnie i biznesowo osoby fizyczne, z uwzględnieniem modulacji dla płatności ONW oraz uwarunkowań związanych z podjętymi nadmiarowo zobowiązaniami i przy stawce obowiązującej tylko dla strefy I płatność ONW wyniosłaby 118 544,51 zł, zatem o 110.713,26 zł więcej.

Organ odwoławczy stwierdził, że jedynym celem multiplikacji podmiotów przez J.G. oraz S.T. było uzyskanie dodatkowych korzyści finansowych z tytułu płatności ONW, dopłat bezpośrednich, płatności PRŚ, płatności PRSK i płatności RE.

Zaznaczył, że dokonana analiza powiązań pomiędzy podmiotami wskazuje na: zbliżony charakter pozyskania potencjału produkcyjnego poszczególnych podmiotów (wydzielenie działek z zasobów S.T. bądź spółek bezpośrednio lub pośrednio z nim powiązanych (R sp. z o. o. oraz R1 sp. z o. o.) i przekazanie ich w formie sprzedaży lub dzierżawy osobom prawnym lub fizycznym aby te zgłaszały je do płatności, tożsamy sposób prowadzenia przez nowo zawiązane podmioty działalności rolniczej (brak pracowników, brak sprzętu, wyłącznie zlecenia do zewnętrznych powielających się podmiotów, jednolite umowy o współpracy i najmie podpisywane w tym samym czasie), wykonywanie prac agrotechnicznych na zgłaszanych użytkach przez tych samych zleceniobiorców, ci sami kontrahenci dla każdej ze spółek (Firma F sp. z o, o, bądź spółki powiązane), tożsame adresy siedzib lub adresy korespondencyjne, łączące je więzi personalne i kapitałowe (ten sam prezes zarządu, wspólnicy: S.T. bądź spółki kapitałowe, w których tenże jest udziałowcem, bezpośrednie więzy rodzinne). W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe okoliczności świadczą o zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów m.in. polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, pozwalających na uzyskanie korzyści finansowych niezgodnych z regulacjami prawnymi dotyczącymi systemu wsparcia. Nadto Dyrektor OR stwierdził, że w świetle zgromadzonej dokumentacji nie można mówić o tym by działalność R sp. z o. o. w roku 2018 spełniła cele wspólnej polityki rolnej jakimi są: zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących

w rolnictwie oraz racjonalne wykorzystanie siły roboczej. Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślił, że nie można uznać,

że R sp. z o. o. jest podmiotem wyodrębnionym, w szczególności w sferze kierowniczej i funkcjonalnej, a jest jedynie częścią większego organizmu stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Spółki powołane przez J.G. i S.T. należy uznać za powiązane, gdyż w/w osoby są wyłącznymi udziałowcami i zarządzającymi w przedmiotowych spółkach, a tym samym wywierają na nie znaczący wpływ. Pomiędzy w/w podmiotami istnieją zarówno powiązania osobowe, jak również kapitałowe. Stanowi to kolejny argument potwierdzający tezę o braku odrębności omawianych gospodarstw, gdyż są one pod wyłączną kontrolą ww. osób.

Co do zarzutu dotyczącego uzasadnienia decyzji stwierdził, że nie zmienił się aspekt prawny wydawanych decyzji za rok 2017 i jak i 2018. Poza tym, w celu oceny czy doszło do stworzenia sztucznych warunków, konieczna jest analiza działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów (beneficjenta oraz podmiotów powiązanych) jak i występowania o płatności.

Podkreślił, że podane przez pełnomocnika powody wykreowania tak znacznej ilości podmiotów (dywersyfikacja ryzyka, rozdzielenie kosztów i zysków), nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Ponadto, postępowanie wbrew regulacji z art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, bez wykazania niebudzących wątpliwości powodów multiplikacji podmiotów, prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż zamiarem S.T. w porozumieniu z J.G., był podział bazy produkcyjnej w celu uzyskania zwiększonych dopłat.

Odnosząc się przywołanej przez stronę zasady swobody umów podkreślił,

że nie neguje jej istnienia. Jednakże fakt, iż w przypadku omawianych podmiotów krąg kontrahentów jest wyjątkowo zwięzły i zamknięty (przede wszystkim Firma F sp. z o. o. oraz A J.P.) jednoznacznie świadczy o tym, że nie mamy do czynienia z niezależnymi jednostkami, a jednolitym organizmem. Powodem takiej tezy jest fakt sprawowania kontroli nad tymi podmiotami wyłącznie przez S.T. i J.G.. Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom pełnomocnika, iż są to jedyni racjonalni kontrahenci działającymi na rynku usług rolniczych w rejonie [...]. Zauważył, że siedziba Firmy F sp. z o. o. mieści się w [...] (dodatkowo w [...] mieści się oddział tej firmy), a tym samym wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie działa w rejonie bliskim [...], a na obszarze kilku województw, na którym to terenie działają liczne firmy zajmujące się dostarczaniem środków do produkcji rolnej i skupem zbóż.

Ustosunkowując z kolei do podniesionego w odwołaniu argumentu

o nowelizacji przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego organ odwoławczy wyjaśnił, że podział bazy produkcyjnej przez J.G. i S.T. miał miejsce w latach 2013 - 2015 (poza spółkami P i K zarejestrowanymi w KRS na początku 2016 r.). Natomiast nowelizacja ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2019, poz. 1362) ograniczająca możliwości nabywania ziemi przez rolników indywidualnych miała miejsce dopiero 30 kwietnia 2016 r. Tym samym podział bazy produkcyjnej nie mógł być następstwem nowelizacji przepisów o kształtowaniu ustroju, gdyż został zrealizowany przed wejściem w życie ww. regulacji. Natomiast na mocy regulacji ustawy z dnia 19 października 1991 r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U z 2019 r. poz. 817) w art. 28a przedmiotowego aktu prawnego ustanowiono ograniczenie w przypadku nabywania ziemi. tj. w wyniku sprzedaży przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (wcześniej Agencję Rynku Rolnego) łączna powierzchnia użytków rolnych nabywcy nie mogła przekraczać 500 ha, a po nowelizacji w/w ustawy - obowiązującej od dnia 30 kwietnia 2016 r. - nie może przekraczać 300 ha. Organ odwoławczy zauważył, że T sp. z o.o. nabyła grunty od R1 sp. z o.o. a spółki D, L, T, P. K nabyły grunty od S.T., w których to przypadkach ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa nie ma zastosowania. Ponadto areał ziemi przypisany nowo utworzonym podmiotom znacznie odbiega od ww. limitów, a tym samym wskazane ograniczenia nie mogły być powodem podziału bazy produkcyjnej na wskazane areały. Organ zaznaczył również, że zgodnie z aktualną treścią przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 2019. poz. 1362) możliwe jest połączenie spółek prawa handlowego z pominięciem limitu maksymalnej powierzchni gospodarstwa ustalonego na poziomie 300 ha.

Organ podkreślił, również, że nie kwestionuje, iż każda z omawianych spółek formalnie posiada odrębny byt prawy. Jednakże w opinii organu odwoławczego powołanie przez J.G. i S.T. nowych podmiotów, a następnie podpisanie aktów notarialnych i umów dzierżaw, zrealizowane było w celu upozorowania prowadzenia przez te podmioty samodzielnej działalności rolniczej. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, że tytuł prawny przesądza o posiadaniu.

Za niezasadne uznał też zarzuty naruszenia prawa proceduralnego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego a ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie.

Skarżąca nie zgodziła się z decyzją Dyrektora OR i wniosła od niej skargę

do WSA w Gorzowie Wlkp. Zarzuciła w niej:

I. Rażące naruszenie prawa materialnego:

1. w zakresie nie rozstrzygnięcia sprawy w terminie — tj. naruszenie art. 24 Ustawy

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,

2. w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że R sp. z o.o. nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem, a nie posiadaczem gospodarstwa rolnego.

II. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca spółka nie ma prawa do przyznania płatności;

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżąca spółka podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;

3. naruszenie normy art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (EP) , art. 2 ust 1a Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 2 ust. 1 d Rozporządzenia nr 1306/2013 , oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 poprzez jej niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie jest producentem rolnym i nie posiada gospodarstwa rolnego;

4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej;

5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego;

6. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje iż spółka R

sp. z o.o. powinna wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie

w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, tj. niewłaściwe zastosowanie norm:

a) art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich;

b) § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014-2020),

c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a ust. 1 Rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013);

d) § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;

e) art. 13, art. 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

III. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:

1. art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania:

a) art. 24 ustawy PROW i przedłużające się prowadzenie postępowania,

b) art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy PROW poprzez nieudzielanie żadnych wyjaśnień

o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się

co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych;

c) art. 27 ust. 2 ww. ustawy poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania

z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych,

2. art. 77 k.p.a. poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego

w sprawie,

3. art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,

4. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia

w sprawie;

5. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:

a) zasada praworządności (art. 6 k.p.a.) ,

b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 k.p.a.),

c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.),

d) art. 9 k.p.a. albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych,

e) zasada zasadności przesłanek (art. 11 k.p.a.),

f) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów,

w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki,

g) zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.), albowiem postępowanie trwało 30 miesięcy licząc od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW.

W związku z powyższym, Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji

a także zobowiązania DOR do zmiany tej decyzji poprzez orzeczenie o zmianie decyzji KBP i przyznanie skarżącej spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego o które ubiegała się spółka, zgodnie z jej wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiającą skarżącej przyznania wszystkich płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ( ONW) na rok 2018.

Rozstrzygnięcie sprawy wymagało oceny prawidłowości stanowiska organu

o tym, że zaszły przesłanki do odmowy przyznania płatności ONW na rok 2018 r. przewidziane w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ Skarżąca spółka wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.

Sprawa o analogicznym stanie faktycznym i prawnym była rozstrzygana przed tutejszym Sądem wyrokiem z 24 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Go 35/20. Stanowisko w zawarte w jego uzasadnieniu skład orzekający w sprawie podziela

i przyjmuje za własne ponawiając argumentację poniżej.

Istota sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się do rozstrzygnięcia czy skarżąca wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.

Skarżąca nie godząc się z ww. wnioskami organu podniosła w skardze zarzuty związane z naruszeniem przez Dyrektora OR ARiMR przepisów prawa materialnego jaki i przepisów procesowych. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez organy przepisy prawa materialnego.

Z racji jednak tego, że skarżąca zarzuciła organowi, że prowadził postępowanie z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096)

– zwanej dalej "K.p.a" oraz art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 618) – zwaną dalej "ustawą PROW", ocena zaskarżonej decyzji musi być wpierw poprzedzona przypomnieniem, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach k.p.a., w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu, stosownie do treści art. 27 ustawy PROW 2014-2020. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w rzeczywiście spełnia warunki do ich uzyskania. Tym niemniej, wedle art. 27 ust. 2 in fine ustawy PROW 2014-2020: "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne", zaś - co oczywiste - skutki prawne z istnienia sztucznych warunków wywodzą organy ARiMR, w związku z czym to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków oraz tego, że działania polegające na ich stworzeniu i wykorzystywaniu służyły osiągnięciu korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego,

a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z dnia 01 grudnia 2016 r., o sygn. akt II GSK 3581/16, z 3 listopada 2016 r. II GSK 3579/16, wyrok WSA w Białymstoku z 16 maja 2018 r.

I SA/Bk 131/18). W ocenie Sądu jednak, organ wykazał na podstawie zgromadzonych i znanych stronie dowodów, że spełnione były przesłanki do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zdaniem Skarżącej, organ pierwszej instancji zataił prawdziwy cel postępowania i nie poinformował strony, że zmierza do ustalenia sztucznych warunków, przez co nie mogła bronić swych praw.

Odnosząc się do powyższego, należy wyjaśnić, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności, organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym Skarżąca winna być świadoma, że złożony przez nią wniosek oceniany jest także

w tym aspekcie, zwłaszcza, że jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty z nią powiązane. Co więcej, obarczający organ ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nie wyłącza stosowania art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy PROW 2014-2020, zgodnie z którym "organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania". Brak takiego żądania zwalniał organ z obowiązku udzielenia stronie pouczenia co do kierunku czynionych ustaleń faktycznych. Skarżąca tymczasem na żadnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - pomimo, iż prowadzone one było przez wiele miesięcy i organ

w tym czasie domagał się od strony przedłożenia wielu szczegółowych dokumentów - nie żądała pouczeń co do okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Co prawda w piśmie z 25 marca 2019 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu, wniosła o udzielenie informacji, czego dotyczy postępowaniem, jednak już w kolejnym zdaniu sama stwierdziła, że oceniając wezwanie do złożenia wyjaśnień, należy przyjąć, że organ ponownie prowadzi postępowanie nie w sprawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 w sprawie ustalenia rzekomego stworzenia sztucznych warunków da uzyskania płatności, co potwierdza, że zdawała sobie sprawę, że kwestia sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności, także jest przedmiotem analizy organu w postępowaniu za 2018 rok. Strona miała też możliwość podjęcia obrony, z czego zresztą korzystała poprzez składanie wniosków dowodowych. Także z informacji o niezakończeniu postępowania w terminie skarżąca uzyskała wiedzę, że następuje to z uwagi na ustalenia dotyczącego tego, czy spełnia warunki do uzyskania płatności na rok 2018 r. Bezspornie jednak,

po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji znała już szczegółowo stanowisko organu i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mogła zaprezentować kontrargumenty i dowody pozwalające je podważyć. W świetle powyższego trudno zatem przyjąć, by była pozbawiona możliwości obrony swych praw. Zwłaszcza, gdy organ odwoławczy przeprowadził wszystkie zawnioskowane przez stronę dowody

a strona nie wskazywała na zaniechanie organów w zakresie przeprowadzenia dowodów.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ II instancji wykazał,

na stronach 20-53 zaskarżonej decyzji, iż skarżąca spółka wraz z powiązanymi z nią podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie

art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią

i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L. 2013.347.549) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013".

Zgodnie z ww. przepisem: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa". Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani wcześniej rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku

z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga,

po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika,

że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także

na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia

nr 1306/2013. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia

nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r.

w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe

w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających

z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono

w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok NSA z 28.06.2017 r.,

II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona

z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2021 r. sygn. Akt I GSK 1772/18 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie

i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności,

że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53)). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich) i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych

i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.

W ocenie Sądu organ wykazał istnienie wszystkich ww. elementów. Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy wszystkimi spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G.. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe trafnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek, jak również okoliczności podjęcia działalności rolniczej m. in. przez Skarżącą. Właściwie również ustalił więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, trafnie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G.. Trafnie wreszcie uznał, że wszystkie podmioty, a ściśle: ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe

i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do, zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia, koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.

Trafnie ustalono, że poprzez rozdrobnienie areału i przeniesienie własności

i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia bezpośredniego. Jak trafnie wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost

z art. 39 ust. 1 pkt b TUWE, gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie.

W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również płatności ONW cele wprost wynikają z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, gdzie mowa, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. W przypadku płatności ONW realizacja tych celów polega m. in. na promowaniu mniejszych producentów, a to poprzez wprowadzenie mechanizmu modulacji opartego o szczeblowo degresywną, proporcjonalnie do wzrostu powierzchni, konstrukcję stawek płatności. I tak beneficjentom przysługuje płatność ONW w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha; 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha (§ 3 ust. 4 rozporządzenia ONW). Organ trafnie ustalił, że poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do płatności ONW przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., w przypadku gdyby zgłoszono taki obszar do płatności ONW 2014-2020, wskutek zastosowania mechanizmu modulacji, przysługująca płatność wyniosłaby 7.831,25 zł. Łączna suma płatności spodziewana w sytuacji uwzględnienia wszystkich wniosków złożonych przez spółki i osoby fizyczne powiązane ze S.T. i J.G. wynosiła natomiast 118.554,51 zł, czyli byłaby wyższa od przysługującej płatności o 110.713,26 zł.

Ponadto wskazał na str. 49-53 zaskarżonej decyzji, że dzięki zgłoszeniu do płatności 14 podmiotów ominięto szereg limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do płatności bezpośrednich (RDST, PMR, PSTR, JPO) przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., wskazał że w przypadku gdyby zgłoszono do płatności łączny areał (1.700 ha), kwota przysługującej do zagregowanego areału była by niższa o 234.834,55 zł (62.481,51 zł RDST, 8.781 PMR, 25.312,11 zł PSTR, 138.259,93 zł JPO). Natomiast zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności we wszystkich schematach pomocowych mogłoby stanowiłoby łączną kwotę korzyści 552.456,04 zł (str. 45-61 zaskarżonej decyzji).

Skarżąca jednocześnie nie wykazała, ani nie zaoferowała wiarygodnych dowodów potwierdzających, że realizowała cel jakim jest rozwój ludności wiejskiej. Nie przedstawiła bowiem wiarygodnych dowodów potwierdzających transfer wsparcia do mieszkańców obszarów wiejskich (ocena ustaleń dotyczących korzystania z usług podwykonawców zostanie przedstawiona w dalszych fragmentach uzasadnienia). Tym niemniej, w świetle sformułowanych powyżej uwag, Sąd uznał za trafne stanowisko organu, iż upozorowanie działalności licznych podmiotów służyło uzyskaniu korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Prawidłowo ustalono fakty świadczące o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżącej spółki w zakresie prowadzenia działalności rolniczej i jej zależności od decyzji S.T. i J.G., podporządkowanych interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika".

1) Ze zgromadzonych dowodów wynikało, że w Skarżąca została zarejestrowana

w KRS [...].08.2002 r. Prezesem zarządu jest S.T. , który posiada również 888 z 7400 udziałów) a J.G. jest prokurentem spółki. Wśród sfery zarządzająco – właścicielskiej pozostałych spółek, które wystąpiły o płatności, pojawiają się te same osoby.

2) Prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2018 r. Oprócz R sp. z o.o. o płatności na rok 2018 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: L sp. z o.o., T sp. z o. o., P sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T sp. z. o. o., D sp. z o. o. P sp.

z o.o. oraz K sp. z o. o. Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2018 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G. oraz J.G. i Ł.G. (krewni J.G.).

3) Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu Spółki w ramach szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G.. Wprawdzie Skarżąca, inaczej niż inne spółki nie była gospodarczo niesamodzielna, to jednak nie można uznać, by jej działalność polegała na prowadzeniu gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Była elementem szerszego mechanizmu gospodarczego, obejmującego areał i środki produkcji formalnie należące do licznych spółek oraz osób fizycznych formalnie deklarujących własną działalność rolniczą. Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:

a. Wyłącznie S.T. i J.G. byli członkami zarządów spółek które deklarowały produkcję rolną, posiadając jednocześnie większość udziałów w ich kapitale zakładowym.

b. Wszystkie spółki kapitałowe były zarządzane w niemal identyczny sposób. Z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług: tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. Wszystkie spółki, z wyłączeniem spółki K sp. z o.o., miały jednocześnie ten sam adres siedziby w 2018 r. tj. [...], który był jednocześnie adresem do korespondencji. W takcie trwającego postępowania, wszystkie spółki – za wyjątkiem spółki K - zmieniły adresy siedziby na: [...]. Korzystały też z tego samego adresu korespondencyjnego.

c. Skarżąca Spółka w 2018 r. w zakresie kooperacji, prowadziła działalność praktycznie tylko z podmiotami powiązanymi, miała wykonywać prace agrotechniczne na rzecz innych spółek współtworzących jedno, niepodzielne gospodarstwo rolne. Pozostałe spółki nie posiadały zaplecza koniecznego

do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, a wszystkie usługi agrotechniczne zlecano tym samym podmiotom zewnętrznym (tj. A J.P., Przedsiębiorstwo J A.S.). Występowali ci sami kontrahenci dla każdej ze spółek (F sp. z o. o. bądź spółki powiązane). Mimo podpisanych umów użyczenia nieruchomości zabudowanych magazynami ze S.T., spółki korzystały z magazynów należących do R. Faktury wystawione pozostałym podmiotom przez R obejmowały też opłatę za korzystanie ze zbiornika paliwowego należącego do R. Przy czym, ze zbiornika korzystała też skarżąca. Potwierdza to, że faktycznie doszło o powstania jednego organizmu gospodarczego, centrum którego jest R, zarządzana

– podobnie jak pozostałe podmioty - przez J.G. oraz S.T.. d. Organ celnie argumentował, że analizując powyższe działania J.G. i S.T. nie sposób nie zauważyć, że tworzono coraz mniejsze gospodarstwa w celu dopasowywania wielkości areałów do zmieniających się przepisów (w zakresie płatności ONW na mocy rozporządzenia ONW 2014-2020 limit powierzchniowy został zmieniony z 300 ha do 75 ha). Zdaniem organu ma to na celu optymalizację struktury sztucznego podziału w celu uzyskiwania wyższych płatności. Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora OR, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego kierowanego przez J.G. i S.T. sprowadzały się do głównie do przenoszenia własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą. W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż:

- działalność spółek i podmiotów zależnych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G., nie miało charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza deklarowana przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, zaś ich byt był ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. - skarżąca Spółka, nie prowadziła własnego gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ). Jej grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach szerszego gospodarstwa rolnego zarządzanego przez J.G. i S.T.. Prawidłowo wreszcie ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń Skarżącej co do motywów działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celów wsparcia, co technicznie osiągano poprzez stopniowe zmniejszenie kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wyjściowo wskazać należy, o czym była już mowa we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T. i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:

1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G.. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych.

2) Dyrektor OR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o dowody obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie

w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności

z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.

3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej. W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych

i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek oraz okoliczności podjęcia działalności rolniczej przez osoby fizyczne powiązań z J.G. i S.T.. Ustalenia zasadnie - i to tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków - odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały że kolejne na przestrzeni lat zmiany polegające na tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G.

i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne.

Organ prawidłowo zatem ocenił, że:

- pomniejszenie areału R sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T sp. z o.o. oraz podział R1 z przeniesieniem gruntów na rzecz J sp. z o.o.,

- włączenie się w 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T sp. o.o.),

- w 2015 roku przez Ł.G. i J.G.,

- w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P, D, T, L, P i K,

doprowadzało do sukcesywnego, w kolejnych latach (aż po 2018 r., którego dotyczy decyzja) ograniczania skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, zmniejszenia wsparcia w okresie przejściowym (w 2014 roku), oraz limitów powierzchniowych pozostałych płatności. Sąd uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń

ze korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej

z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały

na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia. Sąd uznał jednocześnie, że Skarżąca wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca Spółka, choć powstała w 2002 r.,

to ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków" podlegał całokształt przekształceń podmiotowych w ramach grupy podmiotów zależnych formalnie prowadzących działalność rolniczą na gruntach stopniowo umniejszających areał posiadany przez R sp. z o.o. oraz okoliczności dotyczące prowadzenia przez tę Spółkę działalności rolniczej w roku 2018 r. Jak powyżej wskazano okoliczności te osadzono w kontekście działania oraz całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G.. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia, jednoznacznie potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR o tym, że celem zarówno powołania Spółki jak i nabycia przez nią własności oraz gruntów, było tylko upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności.

Odrzucić należy również argument Spółki, iż powstanie licznych spółek miało służyć dokonaniu ich płynniejszej sprzedaży, gdyż mniejsze gospodarstwa rolne łatwiej sprzedać. Twierdzenie to stoi w sprzeczności ze znajdującym się w aktach oświadczeniem S.T. z [...] maja 2019 r., w którym wskazał, że od 2016 r. prowadzi rozmowy oraz zbiera informacje w zakresie niezbędnym do przygotowania się do transakcji nabycia od S.T. udziałów w niektórych jego spółkach, ponadto w zakresie koniecznym do nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R. Podobnie też argument ten wyklucza poczynione w dalszej części skargi twierdzenie skarżącej, że "nikt z osób trzecich nie chciał słyszeć o nabyciu udziałów w tak zadłużonych spółkach". To, że na rozprawie w dniu 24 czerwca 2021 r. przedłożono akt notarialny z [...] sierpnia 2020 r. – przeniesienie prawa własności zorganizowanej części przedsiębiorstwa, nie zmienia tego, że intencją S.T. na przestrzeni lat było multiplikowanie spółek w celu uzyskania większych dopłat, a nie w celu ich odsprzedaży. Zresztą ww. warunkowa umowa sprzedaży nie dotyczyła nabycia udziałów w spółce ale zorganizowanej części gospodarstwa rolnego w tym zaledwie 8,8690 ha. Jest to niewielka powierzchnia wobec tej, którą rzeczywiście zawiadowali S.T. oraz J.G.

Skarżąca podniosła, że dokonano podziału spółek R i R, by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak z akt sprawy nie wynika by nowoutworzone spółki, w tym skarżąca zawierały umowy czy też kontrakty z rolnikami, dostawcami czy usługobiorcami innymi niż podmioty powiązane. A nawet kiedy były to podmioty zewnętrzne, to był to krąg kontrahentów wyjątkowo zwięzły i zamknięty (przede wszystkim Firma F sp. z o. o. oraz A J.P.). Trudno też przyjąć by odzyskaniu wizerunku i zaufania kontrahentów miał służyć fakt, że skarżąca spółka w 2018 r. ma ten sam adres siedziby, który miała spółka R1. Skarżąca powołując się na działania w celu odbudowania zaufania do rolników, sama nie zmieniła też nazwy. W ocenie skarżącej gdyby wszystkie spółki miały zostać zawiązane w celu uzyskania płatności, zapewne osoby je zawiązujące zrobiły by to w jednym czasie

a nie na przestrzeni kilku lat. Skarżąca pominęła jednak fakt, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki, pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności. W ocenie Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, że została utworzona w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.

Zaznaczyć należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych

z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek miało na celu uzyskanie większych dopłat, co ma wpływ na wartość majątku skarżącej spółki, a tym samym rzeczywistą wartość udziałów wspólnika w spółce z o.o. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej.

Sąd nie wyklucza, że stworzenie większej ilości spółek może realizować także inne cele niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności (np. późniejsza sprzedaż spółek, ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów). Cele te mogą bowiem współtworzyć mechanizm i utrudniać jego identyfikację jako zmierzający

do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Innymi słowy, realizacja w ramach stworzonego mechanizmu innych działań, zgodnych bądź niezgodnych z prawem, nie może stać na przeszkodzie możliwości skorzystania przez organy z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013. Raz jeszcze należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten obejmuje zatem również takie sytuacje, w których

w ramach działań organizacyjno-prawnych stworzono nie tylko warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego ale także umożliwiono np. optymalizację podatkową, obejście ograniczeń dotyczących nabywania ziemi, czy prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej.

Jak już wskazano ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować,

w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio

z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn.. akt I GSK 1772/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą,

o strukturze zasiewów decydowała jedna osoba, decyzje o zakupach nawozów

i materiałów siewnych oraz o wykorzystaniu i sprzedaży płodów rolnych, u wszystkich spółek podejmowała ta sama osoba. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.

Oceny Sądu nie zmienia fakt, że spółka otrzymała dopłaty do gruntu w 2020 r. mimo – że jak twierdzi - jej sytuacja prawna i faktyczna się nie zmieniła do 2018. Prócz bowiem tego, że organ zobowiązany jest zweryfikować każdy wniosek

o płatności odrębnie, to skarżąca mija się z prawdą twierdząc, że sytuacja faktyczna nie zmieniła się od 2018 r. Przeczy bowiem temu kolejne zdanie protokołu, z którego wynika, że w 2020 r. wnioski o dopłaty składał tylko R oraz J.G., Ł.G. i J.G., a więc nie 14 podmiotów, jak to miało miejsce w 2018 roku. Sąd oddalił zawarty w piśmie strony skarżącej wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów: uchwały dot. dopłat za lata 2008 – 2012, umowy pożyczki 2008 – 2012, prywatnej opinii biegłego oraz wyroków sądu okręgowego oraz sądu apelacyjnego. Zgodnie z art. 106 §3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zatem zastępowaniu organu w obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, weryfikacji jego kompletności oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego (wyr. NSA z 30.03.2021 r., II FSK 3216/18). Zdaniem Sadu fakt, że skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu

z dokumentów (pkt 6-8 pisma), które zobowiązała się dopiero przedstawić, musiał skutkować odmową ich przeprowadzenie, szczególnie, że część z nich miała dotyczyć lat 2008 – 2012 r., a więc nie mogły mieć znaczenia w kontekście dopłat

na rok 2018 r. Podobnie wyroki sądów karnych dotyczące działalności spółki w latach 2008 – 2012, wydane wobec poprzedniego zarządu, w kontekście ustalenia,

czy spółka w 2018 r. była uprawniona do płatności, nie mogły mieć znaczenia. Sąd nie kwestionuje zatem okoliczności, które miały z nich wynikać, uznaje jednak brak ich przydatności dla wyjaśnienia sprawy. Sąd postanowił natomiast przeprowadzić dowód z dokumentów wymienionych w pkt 1,2,3,4,5,9 pisma strony skarżącej, z dokumentów dołączonych do skargi oraz przedłożonej kopii aktu notarialnego z [...] sierpnia 2020 r. Zdaniem Sądu, nie podważają one jednak zasadniczych ustaleń tj. że J.G. oraz S.T. w 2018 r. byli posiadaczami jednego dużego gospodarstwa rolnego, którego grunty zostały w sposób wcześniej w sposób sztuczny podzielone i rozdysponowane na poszczególne społki i osoby fizyczne, celem uniknięcia skutków modulacji i degresywnych płatności. Sąd oddalił wniosek spółki o zawieszenie postępowania oparty o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez NSA w analogicznej sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności za rok 2017. Trzeba bowiem zaakcentować, że zawieszenie o którym w art. 125 § 1 pkt 1 P.ps.a. ma charakter fakultatywny, o czym świadczy stwierdzenie "sąd może". A zatem Sąd może, a nie jest zobligowany zawiesić postępowanie w tym przypadku. Co jednak najistotniejsze, Sąd nie dostrzega by w sprawie zaistniała kwestia prejudycjalna. Należy w tym miejscu choćby wskazać choćby na uchwałę NSA z 24.11.2008 r. (sygn. akt II FPS 4/08) w której przyjęto, że art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju,

w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.