Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2065/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2000 nr 303 poz 16 art. 1, art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1
law: Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i  pracy.
journal: Dz.U.UE.C 2007 nr 303 poz 1 art. 21 ust. 1
law: Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 303/01).
article: art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 771
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
article: art. 15a ust. 1 pkt 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1277
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: 145a par. 1 pkt 1 lit a, art. 145 par. 3, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs (4)
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w tej sprawie decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości odwołał A. P. (dalej skarżący) ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Wydając decyzję organ działał na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), art. 19 ust. 1 pkt 2 oraz art. 280 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771 ze zm.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że skarżący decyzją Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 1998 r. został powołany na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], natomiast [...] listopada 2019 r. ukończył 65. rok życia. Na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65. rok życia. Pismem z [...] listopada 2019 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych, poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki do odwołania go ze stanowiska komornika sądowego;

- prawa procesowego, tj. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji;

- prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 §1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez wyjaśnienia stanu faktycznego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł w szczególności, że osiągnięcie przez niego wieku 65. lat nie ma wpływu na prawidłowość prowadzonych przez niego postępowań egzekucyjnych. Stan fizyczny skarżącego jest bowiem nienaganny w odniesieniu do warunków oraz ryzyka związanego z osobistym wykonywaniem zawodu, które również wiąże się z pracą w terenie. Mimo osiągniętego wieku jest w bardzo dobrej kondycji fizycznej i odporności psychofizycznej. Posiada bogate doświadczenie w zakresie prowadzenia spraw egzekucyjnych, jego kancelaria działa szybko, a przede wszystkim skutecznie. Decyzja o odwołaniu go ze stanowiska komornika sądowego wpłynie negatywnie na prawidłowy przebieg prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Według skarżącego uzasadnienie decyzji jest zdawkowe, poruszono w nim jedynie kryterium wieku jako przesłanki odwołania ze stanowiska komornika sądowego. Uzależnienie pełnienia służby komorniczej od wieku komornika jest krzywdzące. Osiągnięcie 65. roku życia nie powoduje, że nagle komornik staje się niezdolny do dalszego wykonywania obowiązków związanych ze stosowaniem przymusu państwowego, a w ramach nadzoru administracyjnego można skierować komornika na badania w celu ustalenia jego ewentualnej niezdolności do pełnienia obowiązków. Skarżący zwrócił także uwagę na różnice pomiędzy nabyciem uprawnienia emerytalnego przez kobietę i mężczyznę i wskazał, że kobieta wykonująca zawód komornika sądowego, pomimo osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego w dalszym ciągu, tj. jeszcze przez pięć najbliższych lat może kontynuować wykonywanie zawodu, podczas gdy mężczyzna wraz z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego traci taką możliwość. Nadto zarzuty skargi "w pewien sposób zakrawają o przepisy Konstytucji, a konkretnie art. 31 ust. 3 i art. 32". Samo ustanowienie granicy wiekowej w związku z nabyciem uprawnień do emerytury nie znajduje uzasadnienia w ograniczeniu konstytucyjnych wolności i praw ze względu na bezpieczeństwo lub porządek publiczny, czy też ochronę wolności i praw innych osób.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji podkreślił, że racjonalny ustawodawca miał prawo przyjąć, że osoba, która ukończyła 65. rok życia – pomimo nawet dobrego stanu zdrowia, nie powinna wykonywać już zawodu komornika sądowego. Taka granica wieku jest właściwa, gdyż z jednej strony gwarantuje, że służbę tę pełnią osoby w pełni sprawne, a z drugiej powoduje, że do środowiska komorników sądowych mają dostęp młodzi, coraz lepiej wykształceni ludzie.

Postanowieniem z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 802/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności stanu faktycznego nie są w sprawie sporne. Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych, będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, nie pozostaje w sprzeczności z uregulowaniami art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 roku ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, oraz nie jest sprzeczny z art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE. C. 2007. 303. 1 z dnia 14 grudnia 2007 r.).

Na tak zadane pytanie odpowiedział tutejszy Sąd w wyroku z 12 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 489/19 oraz w ten sam sposób w wyroku z 4 listopada 2020 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 743/20. Stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu z 12 grudnia 2019 r., uwzględniającym analogiczną skargę strony na decyzję organu o tożsamym jak w tej w sprawie charakterze (przez uchylenie tej decyzji) i umarzającym postępowanie administracyjne, zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), który wyrokiem z 25 sierpnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 560/20 oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku Sądu z 12 grudnia 2019 r.; natomiast wyrok w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 743/20 jest nieprawomocny. Stanowisko zajęte przez sądy administracyjne w wymienionych wyrokach Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, przyjmując za własne. Przedstawia się ono w sposób następujący:

Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65. rok życia. Poprzedni przepis art. 15a ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1277 ze zm.) obowiązujący do dnia 1 stycznia 2019 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych) stanowił o obligatoryjnym odwołaniu komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 70. rok życia. Zatem ustawodawca w obecnie obowiązującej ustawie o komornikach sądowych postanowił skrócić o 5 lat wiek, z którego upływem następuje odwołanie komornika z urzędu z zajmowanego stanowiska.

W świetle art. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE celem dyrektywy w odniesieniu do zatrudnienia i pracy jest walka z określonymi rodzajami dyskryminacji, wśród których jest ta ze względu na wiek, w celu realizacji w Państwach Członkowskich zasady równego traktowania. Artykuł 2 tej dyrektywy zatytułowany "Pojęcie dyskryminacji" stanowi w ust. 1 i 2 lit. a), że:

1. Do celów niniejszej dyrektywy »zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1.

2. Do celów ust. 1:

a) dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1.

Natomiast art. 6 ust. 1 zatytułowany "Uzasadnienie odmiennego traktowania ze względu na wiek" stanowi, że:

1. Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, Państwa Członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne.

Takie odmienne traktowanie może polegać między innymi na:

a) wprowadzeniu specjalnych warunków dostępu do zatrudnienia i kształcenia zawodowego, zatrudnienia i pracy, włącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania, dla ludzi młodych, pracowników starszych i osób mających na utrzymaniu inne osoby, w celu wspierania ich integracji zawodowej lub zapewnienia im ochrony.

Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 omawianej dyrektywy zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1 tej dyrektywy. Artykuł 2 ust. 2 lit. a) cyt. dyrektywy uściśla, że do celów ust. 1 dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1 tejże dyrektywy.

Natomiast, jak stwierdził w swoim w orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), z art. 6 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy Rady 2000/78/WE wynika, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne (por. m.in. wyroki TSUE - z 6 listopada 2012 r. w sprawie C-286/12 Komisja Europejska przeciwko Węgrom, pkt 55 i z 5 lipca 2012 r. w sprawie C-141/11 Hörnfeldt, pkt 21).

Należy zatem uznać, że przepisy, na podstawie których okoliczność osiągnięcia przez dane osoby określonego w nich dla celów przejścia na emeryturę wieku pociąga za sobą rozwiązanie z mocy prawa stosunku pracy, są przepisami wprowadzającymi gorsze traktowanie osób, które osiągnęły ten wiek, w stosunku do wszystkich pozostałych osób czynnych zawodowo. Takie przepisy wprowadzają bowiem odmienne traktowanie bezpośrednio ze względu na wiek, o którym stanowi art. 2 ust. 1 i art. 2 lit. a) dyrektywy Rady 2000/78/WE (por. ww. wyrok TSUE w sprawie C-286/12 Komisja Europejska przeciwko Węgrom, pkt 51; podobnie wyrok TSUE z 16 października 2007 r. w sprawie C-411/05 Palacios de la Villa, pkt 51).

Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w orzecznictwie dotyczącym kwestii zasadności rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę wyłącznie z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, a w konsekwencji zagadnienia bezpośredniej dyskryminacji, m.in. w uchwale 7 sędziów z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II PZP 13/08. Z treści tej uchwały wynika, że osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę na podstawie art. 45 § 1 Kodeksu pracy. W ocenie Sądu Najwyższego rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony wyłącznie z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na wiek. Ponadto Sąd Najwyższy podkreślił, że polski ustawodawca, wdrażając postanowienia dyrektywy Rady 2000/78/WE, nie wprowadził do prawa krajowego przepisu, w którym jednoznacznie uznałby, że rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę wyłącznie ze względu na osiągnięcie wieku emerytalnego nie stanowi dyskryminacji, ponieważ przechodzenie pracowników na emeryturę z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego jest uzasadnione celami polityki zatrudnienia popieranej przez państwo.

Jak wynika z treści wyroku TSUE z 22 listopada 2005 r. w sprawie C-144/04 Werner Mangold przeciwko Rüdiger Helm oraz z art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej - zasada niedyskryminacji ze względu na wiek jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego i każdy wyjątek od tej zasady powinien być uzasadniony celem publicznym z zakresu polityki społecznej. Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE ustanawia rodzaj ograniczonego odstępstwa uzasadnionego szczególnymi względami polityki społecznej danego państwa członkowskiego. Z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE wynika, że celami które można uważać za zgodne z prawem w rozumieniu tego przepisu i co za tym idzie za mogące uzasadnić odstępstwo od zakazu dyskryminacji ze względu na wiek, są cele z zakresu polityki społecznej, takie jak cele związane z polityką zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego.

Odwołując się z kolei do bogatego orzecznictwa TSUE dotyczącego zasady niedyskryminacji ze względu na wiek - będącej zasadą ogólną prawa Unii - należy zauważyć, że TSUE uznaje, iż obiektywne i racjonalne uzasadnienie stanowienia odstępstw od omawianej zasady nie może przebiegać w sposób dowolny, nie mający racjonalnych podstaw. Tym samym na Państwa Członkowskie został nałożony obowiązek wykazania, że obrany cel, o którym mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, nie jest celem hipotetycznym, zaś jego realizacja jest konieczna i uzasadnia stanowienie derogacji od zasady niedyskryminacji ze względu na wiek.

TSUE wskazał w orzecznictwie, m.in. w wyroku w sprawie C-388/07, że na sądzie krajowym, przed którym zawisłby spór dotyczący zasady zakazu dyskryminacji ze względu na wiek skonkretyzowanej w dyrektywie Rady 2000/78/WE, spoczywać będzie obowiązek zagwarantowania - w ramach jego kompetencji - ochrony prawnej jednostek wynikającej z prawa Unii Europejskiej oraz zapewnienia jego pełnej skuteczności poprzez niestosowanie jakichkolwiek przepisów prawa krajowego sprzecznych z tą zasadą. Do sądu krajowego należy bowiem ustalenie, czy uregulowania, których dotyczy zawisły przed nim spór, mają zgodny z prawem cel i czy krajowe władze ustawodawcze lub wykonawcze mogą w sposób zasadny twierdzić, że przy wzięciu pod uwagę zakresu uznania, którym dysponują Państwa Członkowskie w zakresie polityki społecznej, wybrane środki są właściwe i konieczne dla osiągnięcia tego celu (pkt 52 wyroku w sprawie C-388/07).

Ani w treści przyjętej regulacji w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, ani w uzasadnieniu projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1582) nie zostało obiektywnie i racjonalnie uzasadnione, zgodnym z przepisami celem, zastosowanie zasady odmiennego traktowania ze względu na wiek komorników sądowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, co zgodnie z tym przepisem mogłoby stanowić podstawę uchylenia zakazu dyskryminacji, o której stanowi art. 2 cyt. dyrektywy. Ponadto nie można również uznać, że wybrane środki mające służyć do realizacji celu są właściwe i konieczne.

W wyroku z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. akt II GSK 391/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustawodawca polski – implementując do krajowego porządku prawnego dyrektywę Rady 2000/78/WE ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700), poprzestał na przyjęciu nowych rozwiązań prawnych, nie podejmując czynności związanych z już obowiązującymi aktami prawa krajowego, których dostosowanie było niezbędne do pełnej implementacji tej dyrektywy. Przepisy ustawy o wdrożeniu nie objęły bowiem wszystkich dziedzin życia, w których mógł wystąpić problem dyskryminacji ze względu na wiek. W konsekwencji przepisy ustawy o wdrożeniu nie usuwają wątpliwości jakie mogą się pojawiać w związku z brakiem przepisów dostosowujących prawo krajowe do potrzeb wynikających z implementacji dyrektywy Rady 2000/78/WE. W cyt. wyroku NSA uznał, że polski ustawodawca nie skorzystał z możliwości uznania w prawie krajowym w związku z treścią art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, że w przypadku komorników sądowych odmienne traktowanie ze względu na wiek – nie stanowi dyskryminacji. NSA doszedł do słusznego wniosku, że skutki zaniechania ustawodawcy w zakresie dostosowania prawa krajowego nie mogą obciążać obywatela.

Nie można również uznać uzasadnienia projektu ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Sejm RP VIII kadencji, druk sejmowy nr 1582) za obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem zastosowanie zasady odmiennego traktowania ze względu na wiek komorników sądowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE. W uzasadnieniu projektu ustawy o komornikach sądowych stwierdza się, że obniżenie wieku z 70. roku życia do 65. roku życia w odniesieniu do komorników sądowych jest usprawiedliwione "specyfiką zawodu komornika", który "wymaga szczególnie dobrej kondycji fizycznej i odporności psychofizycznej"; faktem bycia przez komornika funkcjonariuszem publicznym, co miałoby uzasadniać przypuszczenie, że osiągnięcie wieku 65. lat uniemożliwi sprostanie przewidzianym w ustawie obowiązkom, a ponadto "wpłynie negatywnie na prawidłowy przebieg postępowania egzekucyjnego", co z kolei nie zapewnia właściwej ochrony praw i interesów stron postępowania egzekucyjnego. Analiza argumentów wskazywanych przez projektodawcę prowadzi do wniosku, że są one całkowicie nieprzekonujące. Nie zostały wyraźnie sformułowane cele, o których mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, a przede wszystkim nie uzasadniono obiektywnie i racjonalnie zasadności wprowadzenia zmian legislacyjnych. Nie przedstawiono też żadnych dowodów wykazujących na konieczność i niezbędność wprowadzenia zmian w zakresie obniżenia wieku, z którego upływem następuje odwołanie komornika z urzędu z zajmowanego stanowiska. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu projektu dotycząca kwestii negatywnego wpływu osiągnięcia przez komorników 65. roku życia na przebieg postępowania egzekucyjnego nie została poparta żadnymi danymi wskazującymi np. wzrost liczby przypadków istotnych uchybień w pracy komorników, którzy ukończyli 65. rok życia.

Z orzecznictwa TSUE wynika, że w celu odparcia zarzutu dyskryminacji ze względu na wiek konieczne jest spełnienie przez Państwo Członkowskie wysokich wymagań dowodowych w tym zakresie (por. m. in. wyrok TSUE z 5 marca 2009 r. w sprawie C-388/07 The Incorporaled Trustees of the National Council on Ageing (Age Concern England) przeciwko Secretary of State form Business, Enterprise and Regulatory Reform. Akceptowane przez TSUE dowody to przede wszystkim dokumenty krajowej procedury legislacyjnej, mogące przedstawiać uwarunkowania polityczne, gospodarcze, społeczne, demograficzne, finansowe czy analizujące sytuację na krajowym rynku pracy (zob. M. Domańska, Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek w orzecznictwie TS, Europejski Przegląd Sądowy 2011 r., nr 4, s. 36).

W konsekwencji należy uznać, że samo osiągnięcie wieku emerytalnego przez komornika nie może uzasadniać jego odwołania, gdyż ani szybkość ani sprawność postępowania nie jest warunkowana wiekiem, lecz charakterem i celem czynności egzekucyjnych. Żadna z czynności egzekucyjnych nie wymaga od komorników szczególnej sprawności fizycznej, która wyróżniałaby ich na tle innych zawodów prawniczych.

Odwołanie komornika sądowego z chwilą ukończenia 65. roku życia skutkuje zatem traktowaniem komorników mniej korzystnie w porównaniu z innymi osobami wykonującymi prawniczą działalność zawodową i posiadającymi również status funkcjonariuszy publicznych lub zawodu zaufania publicznego takimi jak notariusze, sędziowie, czy prokuratorzy. Mianowicie stosownie do przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji notariuszy odwołuje się po ukończeniu 70. lat, natomiast prokuratorzy mogą nadal zajmować stanowisko po ukończeniu 65. roku życia, jeżeli Prokurator Generalny po zasięgnięciu opinii Prokuratora Krajowego, Krajowej Rady Prokuratorów oraz właściwego prokuratora przełożonego – wyrazi na to zgodę - oczywiście po przedstawieniu zaświadczenia stwierdzającego zdolność do pracy ze względu na stan zdrowia; sędziowie zaś przechodzą w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, lecz w razie wyrażenia zgody przez Krajową Radę Sądownictwa mogą zajmować stanowisko do ukończenia 70 roku życia.

Podobne regulacje, jak w przypadku notariuszy i prokuratorów, mogłyby obowiązywać również komorników sądowych. Jest to uzasadnione tym bardziej, że podstawą odwołania komornika – stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych – jest stan zdrowia, tzn. organ odwołuje komornika z powodu choroby lub utraty sił kiedy został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolnego do pełnienia obowiązków komornika lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddaniu się badaniom, o których mowa w art. 26 ustawy o komornikach. Użyte środki, o jakich mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, nie mogą być uznane za właściwe i konieczne dla realizacji założonego przez ustawodawcę celu. TSUE wskazywał w orzecznictwie, że aby wykazać właściwy i konieczny charakter danego środka, środek ten nie może okazać się nierozsądny z punktu widzenia realizowanego celu i musi być oparty na informacjach, których wartość dowodową ocenia sąd krajowy. Informacje te mogą zawierać w szczególności dane statystyczne (por. wyrok TSUE z 21 lipca 2011 r. w sprawie C-159/10 Gerhard Fuchs i Peter Köhler przeciwko krajowi związkowemu Hesja).

Reasumując art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy Rady 2000/78/WE. W konsekwencji art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych jako przepis niezgodny z wymogami prawa unijnego, tj. dyrektywy Rady 2000/78/WE, nie może być zastosowany. Jak bowiem wynika z orzecznictwa TSUE – na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zagwarantowania przestrzegania zasady niedyskryminacji ze względu na wiek skonkretyzowanej w dyrektywie Rady 2000/78/WE poprzez niestosowanie, w razie potrzeby jakichkolwiek sprzecznych z nią przepisów prawa krajowego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 25 sierpnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 560/20).

W związku z powyższym, biorąc za podstawę przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w związku z przepisami art. 19 ust.1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych, art. 2 ust.2 lit. a) i art. 6 ust.1 dyrektywy Rady 2000/78/WE oraz art. 21 ust.1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne uznając, że przyjęte rozwiązanie w ww. art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej z uwagi na wiek i nie może stanowić podstawy do odwołania komornika z chwilą ukończenia przez niego 65. roku życia. W związku z tym wszczęte w stosunku do skarżącego postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z 19 listopada 2020 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).