Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1658/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1, art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości postanawia: odmówić A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.


UZASADNIENIE

Skarżący na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. wniósł o przyznanie adwokata z urzędu. W związku z powyższym zgodnie z zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2011 r. przesłano wnioskodawcy formularz PPF - w celu jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W dniu 5 maja 2011 r. do Sądu wpłynął wniosek A. G. o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF.

W nadesłanym formularzu skarżący podał, że jest osobą bezrobotną od 30 grudnia 2009 r. Ponadto oświadczył, że posiada mieszkanie o pow. 49 m ². Wnioskodawca nie wskazał żadnego źródła dochodu, z którego utrzymywałby się, jak również nie wyjaśnił, z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje. Wnioskodawca nie podał również, jakie ponosi koszty związane z mieszkaniem oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, ani skąd czy też od kogo je otrzymuje. Z podpisu skargi wynikało, że wnioskodawca jest kapłanem, lecz nie podał, czy otrzymuje pensję kapłana z tytułu świadczenia posług religijnych.

W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku, zgodnie z zarządzeniem z dnia 23 maja 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:

- z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje,

- czy otrzymuje pensję kapłana z tytułu świadczenia posług religijnych, jeśli tak należy podać jej wysokość,

- czy przebywa na stałe w R., czy też został delegowany na określony czas, należy podać w jakim przebywa tam charakterze i celu,

- w jakiej wysokości ponosi wydatki na niezbędne potrzeby własne,

- czy ponosi samodzielnie opłaty za utrzymanie mieszkania (gaz, opłaty za energię elektryczną, telefon, wodę, itp.), jeśli tak należy je wyszczególnić i podać ich wysokość,

- czy posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należy wskazać ich wysokość,

oraz do nadesłania:

-kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego, jeśli wnioskodawca je posiada z trzech ostatnich miesięcy.

W dniu 18 lipca 2011 r. do Sądu wpłynęły wyjaśnienia wnioskodawcy. Wnioskodawca podał, że utrzymuje go matka. Wskazał, że miesięcznie na własne wydatki przeznacza kwotę 200 euro, którą otrzymuje od matki. Oświadczył, że nie otrzymuje żadnej pensji, przebywa czasowo w Polsce i czasowo w R. Wyjaśnił, że nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, gdyż mieszka u swojej matki w R. Dodał, że posiada małe oszczędności.

Wobec nie nadesłania dostatecznych danych do rozpoznania wniosku, zgodnie z zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2011 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez podanie:

- wysokości miesięcznych dochodów matki, od której uzyskuje pomoc finansową,

- jaką funkcję wnioskodawca pełni w ośrodku polonijnym w [...] i czy uzyskuje z tego tytułu dochody, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość,

- czy pełni jakieś funkcje kościelne lub prowadzi działalność w diecezji łomżyńskiej w szczególności D. W., jeśli tak, należało wskazać jakie i czy uzyskuje

z tego tytułu dochody, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość,

- w jakiej wysokości posiada oszczędności pieniężne,

oraz do nadesłania:

- kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego, jeśli wnioskodawca je posiada z trzech ostatnich miesięcy.

W dniu 14 października 2011 r. wnioskodawca udzielił odpowiedzi. Następnie w dniu 18 października 2011 r. A. G. przesłał do Sądu drogą elektroniczną pismo, w którym poinformował, że 19 października 2011 r. przylatuje do Polski.

Zgodnie z zarządzeniem z dnia 18 października 2011 r. wezwano A. G.do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia 14 października 2011 r. uzupełniającego braki wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj., do jego własnoręcznego podpisania bądź też nadesłania podpisanego egzemplarza ww. pisma - w terminie 7 dni, pod rygorem rozpatrzenia wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, wnioskodawca nie podpisał pisma z dnia 14 października 2011 r.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2011 r. odmówiono A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w dniu 13 grudnia 2011 r. (vide – k. 117). Poinformował, że wyciąg z konta bankowego z ostatnich 3 miesięcy nadeśle po 16 stycznia 2012 r. Podał, iż jego oszczędności wynoszą 2000 zł. Wyjaśnił, że nie pełni żadnej funkcji w [...] i nie pobiera żadnego wynagrodzenia w Italii. Stwierdził również, że nie pełni żadnej funkcji kościelnej w diecezji [...] ani w D. i nie pobiera żadnego wynagrodzenia w Polsce. Wnioskodawca wskazał, że nie ponosi opłat za utrzymanie mieszkania w R, które stanowi własność jego siostry. Podał, iż jego miesięczne wydatki stanowią 200 euro.

Ponadto, w dniu 24 stycznia 2012 r. skarżący nadesłał wyciąg z rachunku bankowego za okres od 17 grudnia 2011 r. do 17 stycznia 2012 r. Skarżący wyjaśnił, że posiada wspólne konto z matką. W powyższym okresie wpłynęły na konto środki z tytułu dwóch przelewów przychodzących. Jeden z tych przelewów stanowiło świadczenie z ZUS dla matki skarżącego w kwocie 1102,40 zł. Drugi przelew nastąpił w kwocie 6044,30 zł. Saldo końcowe rachunku wynosi 5236,39 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.

Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04).

Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony.

W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie - w zakreślonym terminie - dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ww. ustawy). Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego.

W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący uchylił się od przedłożenia wyciągu bankowego z ostatnich 3 miesięcy, a zauważyć trzeba, że posiada on oszczędności w kwocie 2000 zł. Ponadto, nadesłany wyciąg z konta bankowego przedstawiający zestawienie operacji od 17 grudnia 2011 r. do 17 stycznia 2012 r. świadczy o tym, że znajdują się na nim środki finansowe, które pozwalają na poniesienie kosztów niniejszego postępowania sądowego, w tym kosztów pomocy prawnej.

Udzielone przez wnioskodawcę wyjaśnienia nie zobrazowały dostatecznie jego stanu majątkowego oraz sytuacji materialnej i życiowej. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nadesłane przez skarżącego wyjaśnienia nie są przekonywującą podstawą do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.