Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 495/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., z. 23 ze zm.), oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] Nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku P.M. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] na kwotę należności głównej 3.201,70 zł.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec P.M. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. w dniach: 20.04.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za luty 1998 r., 18.05.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za marzec 1998 r., 29.05.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za kwiecień 1998r., 15.07.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za maj 1998 r., 13.08.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za czerwiec 1998r., 14.09.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za lipiec 1998r.,12.10.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za sierpień 1998 r., 18.11.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za wrzesień 1998r., 03.12.1998 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za październik 1998r., 12.01.1999 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za listopad 1998 r., 16.02.1999 r. Nr [...], obejmującego należność z tytułu składki za grudzień 1998 r.

W dniu 21.10.1999 r. P.M. otrzymał odpisy tytułów wykonawczych i jednocześnie poborca skarbowy dokonał częściowego pobrania należności od zobowiązanego. Częściowych pobrań należności dokonywano u zobowiązanego jeszcze w dniach: 19.04.2001 r., 17.05.2001 r., 20.06.2001r. i 12.11.2008 r. co skutkowało pokryciem części należności objętej tytułem wykonawczym Nr [...] wraz z odsetkami za zwłokę od tej należności i powstałymi z tytułu pobrań kosztami egzekucyjnymi.

W dniu 07.03.2001 r. poborca skarbowy spisał z zobowiązanym protokół o jego stanie majątkowym. Z protokołu wynikało, że P.M. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, utrzymuje się z prac dorywczych (uzyskuje nieregularny dochód w wysokości ok. 200 zł). Zamieszkuje w mieszkaniu dwupokojowym wraz z żoną (zatrudnioną, obecnie na urlopie wychowawczym) i trójką dzieci. Wyposażenie mieszkania nie przedstawia wartości licytacyjnej. Małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową od dnia zawarcia związku małżeńskiego (akt notarialny z dnia 18.12.1998 r.). Działalność gospodarcza (dziewiarstwo), którą prowadził zobowiązany jest zawieszona, a maszyna dziewiarska będąca wyposażeniem zakładu jest wynajęta nieodpłatnie od matki. Oświadczył również, że nie posiada majątku ruchomego, środków transportu, nieruchomości, ani praw majątkowych stanowiących jego własność, ani żadnych składników majątku.

Postanowieniem z dnia 21.01.2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne z dniem 12.11.2002 r., na żądanie wierzyciela, w związku ze złożonym przez zobowiązanego wnioskiem o restrukturyzację.

Pismem z dnia 24.01.2005 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, z uwagi na umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego spowodowane niespełnieniem warunków restrukturyzacji (decyzja z dnia 30.04.2004 r. Nr [...]).

Zawiadomieniem z dnia 30.07.2010 r. (doręczonym stronie w dniu 04.08.2010 r.) organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty za 2009 r. w wysokości 17 zł, przysługującej zobowiązanemu w Urzędzie Skarbowym Ł.-P.

Zawiadomieniem z dnia 05.09.2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P., dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego prowadzonego przez A S.A. Zawiadomienie Bank otrzymał w dniu 19.09.2014 r., a zobowiązany w dniu 18.09.2014 r. Z odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności wynikało, że na rachunku bankowym nie ma środków na zaspokojenie pełnej należności wynikającej z zajęcia (pismo A z dnia 24.09.2014 r.).

Ponadto, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. ustalił - w oparciu o posiadane dane oraz informacje, że zobowiązany nie składa do Urzędu Skarbowego zeznań o osiąganych dochodach (ostatnie złożone zeznanie PIT-37 za 2012 r.), nie posiada innych rachunków bankowych, nie występuje jako strona czynności cywilnoprawnych, nie figuruje w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej jako przedsiębiorca, ani w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako osoba będąca wspólnikiem spółki lub sprawująca funkcje zarządu, nie występuje w Centralnej Ewidencji Kierowców i Pojazdów (CEPiK), jako właściciel lub współwłaściciel pojazdu (informacja CEPiK z dnia 16.01.2017 r.), nie otrzymuje także świadczeń emerytalno-rentowych i zasiłków wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (pismo ZUS z dnia 23.11.2016 r.).

W dniu 30.12.2016 r. spisano z P.M. protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, z którego wynika, że zobowiązany jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Pozostaje na utrzymaniu żony oraz dzieci. Mieszkanie przy ul. B 40 w Ł. wraz z wyposażeniem (bez wartości licytacyjnej) stanowi własność żony. Mieszka wspólnie z żoną i czwórką dzieci. Oświadczył również, że nie posiada majątku ruchomego, środków transportu, nieruchomości, ani praw majątkowych stanowiących jego własność, ani żadnych innych składników majątku.

Pismem z dnia 01.10.2014 r. sprecyzowanym w dniu 17.11.2014 r. P.M. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu braku wymagalności i przedawnienia obowiązku.

W dniu [...]11.2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. wydał postanowienie Nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...]11.2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. jest przedmiotem skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 133/17.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. umorzył - na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P.M. na podstawie tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...].

W dniu 31 stycznia 2017 r. P.M. złożył na ww. postanowienie zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i ponowne wydanie we właściwej formie, bez wad prawnych niosących dla żalącego istotne szkody majątkowe na kwotę przekraczającą ponad 10 000 zł, poprzez zmianę i uzupełnienie postanowienia co do faktycznych wysokości, które zostały umorzone, we właściwy sposób, tj. należności głównej na kwotę 3 612 zł, odsetek za zwłokę - 9776,74 zł, kosztów egzekucyjnych - 643,50 zł. Żalący wniósł o zawarcie w postanowieniu "o umorzeniu tytułów egzekucyjnych" jego wszystkich składników na łączną kwotę 14 081,94 zł zgodną z zawiadomieniem o zajęciu praw majątkowych z dnia 05.09.2014 r. Jego zdaniem, organ egzekucyjny umarzając tylko należność główną, nie uwzględniając pozostałych składników tytułów wykonawczych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, naruszył przepisy art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł też, że w postanowieniu nie zawarto właściwego pouczenia strony postępowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazał, że zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W myśl art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach określonych w § 1 i § 2 cytowanego przepisu, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Natomiast stosownie do art. 59 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Konstrukcja art. 59 § 2 u.p.e.a., została oparta na uznaniu administracyjnym i stanowi wyjątek od generalnej zasady postępowania egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. To oznacza, że na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek zastosowania wszelkich możliwych środków egzekucyjnych, które pozwolą mu osiągnąć ten cel. Ustawodawca nie wprowadził również ograniczenia czasowego w osiągnięciu omawianego celu (z oczywistym wyjątkiem jakim jest upływ terminu przedawnienia). Tym samym organ egzekucyjny przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. przepisu, musi stwierdzić, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne, a stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Stwierdzenie, że zachodzi bezskuteczność egzekucji musi więc być poprzedzone ustaleniem majątku zobowiązanego.

Na organie egzekucyjnym ciąży zatem obowiązek ustalenia wszystkich informacji dotyczących składników majątkowych zobowiązanego, do których mogłaby być skierowana skuteczna egzekucja. Osiągnięcie tego celu umożliwia m.in. uprawnienie zawarte w art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiącym, że w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.

W niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na bezskuteczność egzekucji administracyjnej.

Przed podjęciem rozstrzygnięcia organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do ujawnienia majątku oraz źródeł dochodu P.M.. Ustalono, że P.M. nie figuruje w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej jako przedsiębiorca, ani w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako osoba będąca wspólnikiem spółki lub sprawująca funkcje zarządu, nie występuje w Centralnej Ewidencji Kierowców i Pojazdów (CEPiK), jako właściciel lub współwłaściciel pojazdu (informacja CEPiK z dnia 16.01.2017 r.), nie otrzymuje także świadczeń emerytalno-rentowych i zasiłków wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (pismo ZUS z dnia 23.11.2016 r.) Nadto zobowiązany nie składa do Urzędu Skarbowego zeznań o osiąganych dochodach (ostatnie złożone zeznanie - PIT-37 za 2012 r.), nie posiada rachunków bankowych (poza rachunkiem w A S.A., na którym brak środków pieniężnych), które byłyby prowadzone na jego rzecz. Ustalenia co do sytuacji majątkowej Pana P.M. (zasadniczo niezmiennej na przestrzeni ostatnich 15 lat) potwierdzają spisane w dniach 07.03.2001 r. i 30.12.2016 r. protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego.

Dokonane przez organ egzekucyjny ustalenia wskazują zatem, że P.M. nie ma dochodów, ani majątku podlegającego egzekucji. Od wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego do jego umorzenia, (tj. od dnia 21.10.1999 r. do dnia [...]), organ egzekucyjny wyegzekwował od zobowiązanego łącznie kwotę 563,98 zł (z której pokryta została część należności objętej tytułem wykonawczym Nr [...] wraz z odsetkami za zwłokę od tej należności i powstałymi kosztami egzekucyjnymi), przy czym ostatnie środki pieniężne w tej egzekucji organ egzekucyjny uzyskał w 2010 r. (z tytułu zajęcia nadpłaty za 2009 r. zawiadomieniem z dnia 30.07.2010 r. Nr [...]). Dlatego też, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., stanowisko organu egzekucyjnego stwierdzającego, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...] , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, jest w pełni uzasadnione. Tym samym Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. miał podstawy, aby umorzyć przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w zażaleniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że zgodnie z treścią sentencji zaskarżonego przez stronę postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku P.M. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. o numerach: [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...] oraz [...] na kwotę należności głównej 3 201,70 zł, z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Wskazanie kwoty należności głównej, na którą ww. tytuły wykonawcze były wystawione, pełniło wyłącznie funkcję informacyjną, w celu lepszego zidentyfikowania przedmiotu umorzonego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wydając rozstrzygniecie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie umarza kwoty należności głównej i odsetek za zwłokę, ale postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie konkretnych tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela. Tym samym w analizowanej sprawie wystarczające byłoby, gdyby organ egzekucyjny umarzając postępowanie egzekucyjne, wymienił tylko numery tytułów wykonawczych - bez wskazywania objętej nimi kwoty. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w omawianej sprawie umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oznacza zaprzestanie prowadzenia wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego nie tylko w odniesieniu do należności głównej, ale i odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do żądania, aby w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wskazane były wszystkie "składniki" tytułów wykonawczych, na łączną kwotę 14 081,94 zł, zgodną z zawiadomieniem z dnia 05.09.2014 r., organ odwoławczy wyjaśnił, że zawiadomieniem z dnia 05.09.2014 r. o zajęciu rachunku bankowego w A S.A., objęte były nie tylko ww. tytuły wykonawcze, ale również inny tytuł wykonawczy, wystawiony przez [...]Urząd Wojewódzki w Ł. (na kwotę 460 zł). Tak więc ww. zawiadomieniu wymienione były również inne zaległości zobowiązanego. Ponadto istotnym jest, że łączna kwota 14 081,94 zł wskazana w ww. zawiadomieniu (obejmująca należności główne, odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne) została wyliczona na dzień wystawienia zawiadomienia, tj. na 05.09.2014 r. i była aktualna na ten dzień. Nie było więc podstaw, aby w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydanym w dniu [...] (i w odniesieniu do tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS) organ egzekucyjny wyszczególnił wszystkie elementy składające się na kwotę 14 081,94 zł, zgodnie z zawiadomieniem z dnia 05.09.2014 r.

W odniesieniu do argumentacji żalącego, że organ egzekucyjny naruszył art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a., "na które sam się powoływał przy wydawaniu swego postanowienia", organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu strony - postanowienie z dnia [...] nie zostało wydane na podstawie ww. przepisów. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się odpowiednio: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał lub jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa.

Powołane w powyższych przepisach okoliczności, stanowiące przesłankę przymusowego umorzenia postępowania egzekucyjnego nie miały w omawianej sprawie zastosowania. Kwestia istnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. była badana przez organ egzekucyjny w innym postępowaniu, zakończonym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...]11.2015 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], z powodu braku wymagalności i przedawnienia obowiązku. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]11.2016 r., a obecnie z uwagi na złożoną przez Pana P.M. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, kwestia ta jest przedmiotem oceny w postępowaniu sądowym.

Z kolei w omawianej sprawie podstawą wydania postanowienia z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na bezskuteczność egzekucji administracyjnej jest art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a. Jak już zostało wskazane na wstępie uzasadnienia, zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zgodnie z kolei z art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach określonych w § 1 i § 2 cytowanego przepisu, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienie w oparciu o prawidłową podstawę prawną.

Nieuzasadniony jest natomiast zarzut, że w postanowieniu z dnia [...] nie zawarto właściwego pouczenia strony postępowania. Treść postanowienia wskazuje bowiem bezspornie, że organ egzekucyjny zawarł w nim prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Biorąc przy tym pod uwagę, że Pan P.M. złożył na ww. rozstrzygnięcie zażalenie, argumentacja o braku pouczenia jest tym bardziej niezrozumiała. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. w sposób prawidłowy wydał postanowienie z dnia [...] o umorzeniu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, z uwagi na spełnienie przesłanek zawartych w art. 59 § 2 u.p.e.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w zażaleniu. Wskazał, że organ egzekucyjny umorzył tylko należność główną (i to w niewłaściwej wysokości) bez uwzględnienia odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych, co stanowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. Ponadto podniósł, że tytuły wykonawcze były przedawnione.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 495/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne wskazując, że przedmiotem niniejszej skargi jest ustalenie prawidłowości wydanego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Orzeczenie to zapadło na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Sąd wskazał, że w myśl art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. W związku z powyższym ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek.

Sądowi z urzędu wiadome było, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi toczy się postępowanie ze skargi P.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P.M. na podstawie tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Są to zatem te same tytuły wykonawcze, w przedmiocie których organy administracji publicznej procedowały w obecnie rozpoznawanej przez sąd sprawie. Organy administracji publicznej obu instancji odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego ustaliły, iż zobowiązania skarżącego nie uległy przedawnieniu.

Dopiero po wydaniu przez Sąd prawomocnego orzeczenia w sprawie sygn. akt III SA/Łd 133/17, dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, będzie możliwe ustalenie czy obowiązki skarżącego objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu. Tym samym czy one nadal istnieją, czy też wygasły. Wygaśnięcie zobowiązania wskutek przedawnienia stanowi samoistną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wygaśnięcie obowiązków wskutek przedawnienia oznaczałoby, że nie istniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., skoro należało je umorzyć na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia wydanego w oparciu o przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., mogłoby w przyszłości umożliwić wszczęcie ponownej egzekucji na podstawie art. 61 u.p.e.a. ( w przypadku ujawnienia w przyszłości majątku lub źródła dochodu zobowiązanego).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie dopiero po zakończeniu, prawomocnym orzeczeniem WSA w Łodzi sprawy sygn. akt III SA/Łd 133/17 będzie możliwe dokonanie oceny prawidłowości wydanego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Postanowienie to może okazać się wadliwe jeśli okazałoby się, że zostało wydane po wygaśnięciu obowiązków skarżącego wskutek ich przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Łd 133/17 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]11.2016 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P.M. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 28 grudnia 2018 r. W jego uzasadnieniu sąd stwierdził, że badanie treści tytułów wykonawczych wskazuje, iż niektóre z nich zostały sporządzone nieprawidłowo. Nieprawidłowość w zakresie wskazania podstawy prawnej obowiązku dyskwalifikuje je z przyjęcia do realizacji. Ponadto sąd uznał za nieuzasadnioną argumentację organu, podważającą stanowisko prezentowane przez stronę, iż należność objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] uległy przedawnieniu. Sąd podniósł, że organy administracji publicznej nie podjęły wszystkich czynności, których podjęcie było konieczne celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nie zgromadziły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a ponadto nie odniosły się do całego materiału dowodowego już zgromadzonego w sprawie, nie przeprowadziły postępowania wnikliwie oraz naruszyły zasadę przekonywania, czym naruszyły art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, , art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 126 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. zobowiązał organy administracji, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniły ocenę prawną dokonaną przez sąd i zastosowały się do niej celem wyeliminowania dostrzeżonych nieprawidłowości.

Wobec uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 października 2018 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 133/17 podjęte zostało postanowieniem z dnia 5 marca 2019 r. zawieszone postępowanie sądowoadminstracyjne w sprawie sygn. akt III SA/Łd 495/17.

P.M. w pismach z 21 marca 2019 r. i 8 kwietnia 2019 r. wystąpił o zawieszenie postępowania i wystąpienie przez sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prawnym na wszystkie w tym piśmie wymienione "powody bezprawnego naruszenia wszystkich wymienionych art. i wszystkich wymienionych aktów prawnych do okoliczności bezprawnej egzekucji składek ZUS – na ubezpieczenie społeczne, za usprawiedliwiony i nie podważony okres chorobowy P.M., gdzie w trakcie choroby P.M. na przestrzeni lat 1998 -1999 nie wypłacano zasiłku chorobowego P.M., a w zamian za to bezprawnie żądano i bezprawnie egzekwowano od P.M. opłaty składek ZUS za usprawiedliwiony i nie podważony okres chorobowy P.M. w trakcie trwania choroby, a dalsza bezprawna egzekucja tych składek na ubezpieczenie społeczne trwa nadal obecnie do 2019 r.".

Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie wniosków skarżącego o zawieszenie postepowania i wystąpienie z pytaniem prawnym do TSUE.

Sąd na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. oddalił wnioski skarżącego o zawieszenie postępowania i wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

W rozpoznawanej obecne sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania, to jest art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., nie podejmując wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Umorzenie postępowania nastąpiło na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), dalej: u.p.e.a.

Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. winien ustalić, czy w rozpatrywanej sprawie istnieje przedmiot postępowania, to jest należność, która może być umorzona.

W wyroku z dnia 18 marca 2010 roku sygn. akt II FSK 2007/09 (orzeczenie n.s.a. gov. pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym z uwagi na przedawnienie.

W ocenie sądu organ egzekucyjny był uprawniony, a zarazem zobowiązany do samodzielnego zweryfikowania w trakcie prowadzonego postępowania, czy egzekwowane należności nie są przedawnione.

Jeśli po przeprowadzeniu weryfikacji okazałoby się, iż zobowiązania skarżącego uległy przedawnieniu, a zatem wygasły, to postępowanie podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W takim przypadku umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. okazałoby się wadliwe. Rozstrzygnięcie tej treści byłoby niekorzystne dla strony, bowiem istniałoby nadal prawdopodobieństwo ponownego wszczęcia egzekucji na podstawie art. 61 u.p.e.a. i prowadzenia tego postępowania, mimo wygaśnięcia obowiązku ze względu na jego przedawnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 133/17 uznał, że kwestia przedawnienia zobowiązań składkowych strony nie została prawidłowo wyjaśniona i wymaga ona dokładnego wyjaśnienia podczas ponownego procedowania przez organy administracji.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ponowne rozstrzygnięcie w zakresie zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga ustalenia czy obowiązki strony z tytułu zaległych składek ZUS nie wygasły z powodu przedawnienia. Wydanie zaskarżonego postanowienia mimo niedokonania powyższych ustaleń świadczy o niedochowaniu przez organy obowiązków nałożonych na nie na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., iż organ egzekucyjny w postanowieniu o umorzeniu mógł ograniczyć się do wskazania jedynie tytułów wykonawczych, a powołanie tych tytułów oznaczało zaprzestanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie tylko w odniesieniu do należności głównej, ale także odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych. Jednoczesne zauważyć należy, że treść postanowienia organu egzekucyjnego mogła budzić wątpliwości zobowiązanego co do zakresu umorzenia, to znaczy czy dotyczy ono tylko należności głównej czy także należności ubocznych.

Sąd oddalił wnioski skarżącego o zawieszenie postępowania i wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej, bowiem zmierzały one do zbadania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczym, to jest prawidłowości naliczania składek za okresy, gdy skarżący chorował. Tymczasem zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczym.

W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, a zatem w zakresie przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, a nie postępowania wymiarowego dotyczącego naliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

k.ż.