Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2013/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 9 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 5, art. 70 par. 1, par. 6 pkt 3, art. 208 par.1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2016r. sprawy ze skargi A S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr. [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A S.A. kwotę [...] zł ( [...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie m.in. art. 216 § 1 i 2 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm. – dalej: "O.p.") zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przed sądem powszechnym zagadnienia wstępnego w postaci ustalenia istnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawartej pomiędzy poprzednikiem prawnym [...] S.A. ([...] S.A.) a [...] Sp. z o.o.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Wójt Gminy [...] określił [...] S.A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Uzasadniając zawieszenie postępowania z urzędu organ powołał art. 201 § 1 pkt 2 O.p., na podstawie którego organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powołując się na orzecznictwo, organ wyjaśnił, że dla zaistnienia obowiązku zawieszenia postępowania muszą zostać spełnione łącznie cztery przesłanki: a). zagadnienie wstępnie musi pojawić się w toku postępowania administracyjnego, b). jego rozstrzygnięcie musi należeć do innego organu lub sądu, a rozstrzygnięcie takie jeszcze nie zapadło, c). musi ono dotyczyć uprawnienia, obowiązku, stosunku prawnego albo innych okoliczności, które mają znaczenie prawne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, d). zależność ta będzie miała charakter bezpośredni.

W kontekście powyższego organ wyjaśnił, że umową sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r., zawartą między [...] S.A. a [...] Sp. z o.o., [...] S.A. zbyła na rzecz [...] Sp. z o.o. budowle sieciowe położone na terenie wszystkich gmin w Polsce. Organ wyjaśnił, że jest mu z urzędu wiadomym, że Prezydent Miasta [...] wystąpił z powództwem o ustalenie istnienia umowy, a pozew wpłynął do Sądu Okręgowego w [...] w dniu [...] października 2014 r. Również Prezydent Miasta [...] wystąpił w dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu Okręgowego w [...] z powództwem o ustalenie – czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009r. zawarta pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w [...] a [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Z podobnym powództwem wystąpił również Prezydent Miasta Stołecznego [...] w dniu [...] listopada 2014 r.

Kolegium wskazało, że nie podziela stanowiska organu I instancji, jakoby umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta między [...] S.A. a [...] Spółka z o.o. była umową skuteczną. W ocenie Kolegium powyższa umowa była umową pozorną i faktycznie nie doszło do przeniesienia własności kanalizacji kablowej.

W ocenie SKO w [...] w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sądu powszechnego stanowi zagadnienie wstępne istotne dla określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy bowiem ustalenie przedmiotu opodatkowania w zawisłym przed organem postępowaniu w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło również, że organom podatkowym nie wolno badać istnienia stosunku zobowiązaniowego w postaci sprzedaży kanalizacji kablowej, gdyż w konsekwencji organ podatkowy wypowiedziałby się w kwestii ważności umowy sprzedaży, której zawarcie doprowadziło do powstania obowiązku podatkowego. Organ podkreślił, że ocena w tym zakresie została zastrzeżona wyłącznie kognicji sądów powszechnych. Organ zauważył również, że stosownie do postanowień art. 70 § 6 pkt 3 O.p., wniesienie pozwu do sądu powszechnego w niniejszej sprawie zawiesza bieg terminu przedawnienia dla zobowiązania podatkowego za 2009 r. w stosunku do wszystkich budżetów gmin, dlatego też możliwe jest merytoryczne prowadzenie postępowania odwoławczego. Wskazano, że pierwszy z pozwów został wniesiony przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] października 2014 r. i ten moment należy przyjąć za datę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. Końcowo organ wyjaśnił, że zawieszone postępowanie zostanie podjęte, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, tj. po prawomocnym zakończeniu postępowania prowadzonego przez sąd powszechny.

W zażaleniu z dnia [...] maja 2015 r. Spółka wniosła o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu zażalenia Spółka wyjaśniła, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. uległo przedawnieniu z końcem 2014 r. Tym samym decyzja w zakresie określającym wysokość zobowiązania podatkowego powinna zostać uchylona, a postępowanie umorzone. W ocenie Spółki zawieszanie w takiej sprawie postępowania nie ma żadnych podstaw. Ponadto złożenie przez inne organy podatkowe pozwów o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na niniejsze postępowanie. Zdaniem Spółki pozwy złożone przez prezydentów [...], [...] i [...] mają bowiem jedynie wpływ na postępowania prowadzone przed tymi organami. W ocenie strony postępowanie w trybie art. 1891 k.p.c. wywiera jedynie wpływ na relacje stron tego postępowania. Spółka podkreśliła, że zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Powołując art. 199a § 3 O.p. strona stwierdziła ponadto, że Wójt Gminy nie podjął w trakcie postępowania podatkowego żadnych działań, w wyniku których stwierdzono pojawienie się wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie m.in. art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 O.p., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta między [...] S.A. a [...] Sp. z o.o. dotyczyła sprzedaży infrastruktury telekomunikacyjnej. Powyższe zdaniem Kolegium oznacza, że przedmiotem umowy były budowle sieciowe, w tym kanalizacja kablowa, położone na terenie wszystkich gmin w kraju, na terenie których skarżąca posiadała infrastrukturę telekomunikacyjną, w tym także budowle położone na terenie gminy [...]. Zdaniem organu nie do zaakceptowania w państwie prawa jest stanowisko, w świetle którego w razie ustalenia przez sąd powszechny, w wyniku wniesienia pozwu przez Prezydentów Miasta [...], Miasta [...] i Miasta Stołecznego [...], nieistnienia stosunku prawnego – umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. – umowa ta wywoływałaby skutki prawne obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Zdaniem organu rozstrzygniecie zawisłej sprawy dotyczącej określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. uzależnione jest bezpośrednio od rozstrzygnięcia czy doszło do skutecznej sprzedaży kanalizacji kablowej w drodze umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, która to umowa dotyczyła sprzedaży budowli sieciowych, w tym kanalizacji kablowych.

W skardze z dnia [...] września 2015 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego. Ponadto wniosła o zwrot kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu SKO w [...] zarzuciła naruszenie:

1) art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne;

2) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi Spółka podtrzymała argumentację zgodnie, z którą złożenie przez inne organy podatkowe powództw o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowania prowadzone przez Wójta.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy należy wskazać, że decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Wójt Gminy [...] określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Stosownie do postanowień art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z kolei z art. 6 ust. 9 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 nr 121 poz. 844 ze zm.) osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

Oznacza to, że w razie ustalenia, iż w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, przyjąć należy, że zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku od nieruchomości za 2009 r. uległo przedawnieniu z dniem [...] grudnia 2014r.

W rozpatrywanej sprawie SKO w [...] uzasadniając dalsze prowadzenie postępowania podatkowego w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. wskazało, że z urzędu jest mu wiadomym, że Prezydent Miasta [...] wystąpił w dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu Okręgowego w [...] z powództwem o ustalenie czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w [...] a [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że również Prezydent [...] oraz Prezydent Miasta Stołecznego [...] wystąpili z analogicznymi pozwami odpowiednio w dniach [...] października 2014 r. oraz [...] listopada 2014 r. Odnosząc się z kolei do podniesionego w toku postępowania podatkowego zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego organ wskazał, że wniesienie pozwu do sądu powszechnego zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. należnego wszystkim budżetom gmin. Powyższe w ocenie Kolegium umożliwia dalsze merytoryczne prowadzenie postępowania odwoławczego.

Przedstawione powyżej stanowisko organu nie zasługuje jednak na aprobatę. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 5 O.p., zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Istota zobowiązania podatkowego sprowadza się do zaistnienia między podatnikiem (podmiotem zobowiązanym – dłużnikiem podatkowym) a związkiem publicznoprawnym (wierzycielem podatkowym) stosunku prawnego, którego przedmiotem jest zapłata podatku w określonej wysokości, terminie i miejscu. Zobowiązanie podatkowe jest skonkretyzowane zarówno po stronie podmiotowej, jak i przedmiotowej. Oznacza to, że podatnik ma uiścić podatek na rzecz danego związku publicznoprawnego, w zakresie podatku od nieruchomości, danej gminy. W świetle definicji zawartej w art. 5 O.p., na płaszczyźnie materialnoprawnej nie można zatem uznać, jak czyni to organ podatkowy, że zdarzenie zaistniałe w stosunku zobowiązaniowym pomiędzy ściśle określonymi podmiotami wywołuje skutki w stosunkach prawnych zawiązanych pomiędzy innymi podmiotami. Działanie Prezydenta Miasta [...], Prezydenta Miasta [...] i Prezydenta Miasta Stołecznego [...] nie może zatem wywierać wpływu na los prawny zobowiązania podatkowego skarżącej Spółki wobec innych gmin, nawet gdyby były to zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. W polskim prawie podatkowym nie przewidziano konstrukcji zbiorczego zobowiązania podatkowego, która pozwalałaby uznać, że istnieje jedno zobowiązanie podatkowe podatnika do zapłaty podatku od nieruchomości za dany rok na rzecz wszystkich gmin, w których podatnik ten posiada nieruchomości. W każdej gminie powstaje odrębne zobowiązanie do zapłaty podatku na rzecz tej konkretnej gminy, jeżeli zachodzą określone w ustawie przesłanki uzasadniające opodatkowanie. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, w której część zobowiązań danego podatnika w podatku od nieruchomości za 2009 r. ulegnie przedawnieniu, podczas inne zobowiązania w tym samym podatku i za ten sam okres, lecz na rzecz innych gmin będą mogły być nadal skutecznie dochodzone ze względu na zawieszenie albo przerwanie biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji nie można, w świetle obowiązujących przepisów O.p., uznać, że pozwy wniesione do sądu powszechnego przez inne gminy niż ta, która jest beneficjentem należności podatkowej rodzą, na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 O.p., skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia we wszystkich zobowiązaniach podatkowych Spółki w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Należy także zauważyć, że przesłanki zawieszenia bądź przerwania biegu terminu przedawnienia muszą się odnosić do tego zobowiązania podatkowego, którego bieg terminu przedawnienia ma być zawieszony bądź przerwany. W niespornym stanie faktycznym sprawy okoliczność, na którą powołuje się organ podatkowy nie dotyczyła zobowiązania skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości za 2009 r. do zapłaty na rzecz Gminy [...].

W ocenie Sądu wystąpienie z powództwem o ustalenie, czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w [...] a [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przez Prezydenta Miasta [...], Prezydenta Miasta [...] i Prezydenta Miasta Stołecznego [...] nie stanowi przesłanki zawieszającej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w niniejszej sprawie. Z akt sprawy nie wynika, by zaistniały jakiekolwiek inne okoliczności skutkujące zawieszeniem, czy też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W szczególności na okoliczności tego rodzaju, nie licząc niezasadnie powołanej okoliczności z art. 70 § 6 pkt 3 O.p., nie wskazał organ prowadząc postępowanie podatkowe po upływie podstawowego okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Należy zatem uznać, że zaskarżone postanowienie SKO w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. i poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2015 r. zostały wydane po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do postanowień art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Norma wynikająca z powyższego przepisu nakazuje umorzenie postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przytoczony przepis w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego - niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku (por.: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1017/14, dostępny pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Procesowym skutkiem upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego będzie konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenia postępowania w sprawie.

W takiej sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutów dotyczących jego prawidłowości i badanie zasadności zastosowania przesłanek zawieszenia postępowania.

Organ podatkowy mając na uwadze sformułowane powyżej wyjaśnienia, winien zatem poczynić ustalenia, czy zaistniały inne przesłanki zawieszające bądź przerywające bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wobec ich braku organ będzie zobowiązany do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania podatkowego.

W tym stanie rzeczy Sąd, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.