Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 86/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1 a i par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 115a
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Powiatowego Policji w S. w przedmiocie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego 1. zobowiązuje Komendanta Powiatowego Policji w S. do załatwienia wniosku skarżącego M. D. z dnia [...] listopada 2018 roku w sposób przewidziany prawem, w terminie 1 – go miesiąca od daty zwrotu akt organowi; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Komendanta Powiatowego Policji w S. na rzecz skarżącego M. D. sumę pieniężną w wysokości 1.000 ( jeden tysiąc) złotych.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. M. D. działając na podstawie art. 145a k.p.a., zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w S. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie wysokości i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za 165 dni w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 orzekającym, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Wniosek swój skarżący ponowił w dniu 26 listopada 2018 r.

Komendant Powiatowy Policji w S. pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie może być obecnie rozpatrzony z uwagi na brak uregulowań prawnych. Wskazał, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Jednakże z mocy art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

W dniu [...] czerwca 2020 r. M. D. wniósł na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ponaglenie, w którym wskazał, iż jego wiosek złożony w dniu 14 listopada 2018 r. w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie został rozpoznany ustawowym w terminie określonym w art. 35 k.p.a.

Komendant Powiatowy Policji w S. w dniu [...] czerwca 2020 r. przekazał ponaglenie Komendzie Wojewódzkiej Policji w B. przedstawiając stan faktyczny sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. uznał, że Komendant Powiatowy Policji w S. nie pozostawał w bezczynności i przewlekłości w rozpatrywaniu sprawy.

M. D. w dniu [...] czerwca 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Powiatowego Policji w S. w sprawie jego wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o wznowienia postępowania w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wraz z należnymi odsetkami w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji wnosząc o:

1. zobowiązania organu do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i dokonania wypłaty należnego wyrównania ekwiwalentu z odsetkami w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,

2. stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy pomimo upływu przeszło 1 roku i 7 miesięcy od daty złożenia wniosku (listopad 2018 r.) w sprawie nie zostało wydane rozstrzygnięcie merytoryczne,

3. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,

4. przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty maksymalnej określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

5. zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] września 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w S. przedstawił jakie czynności zostały podjęte przez niego po wpłynięciu wniosku, które zostały szczegółowo opisane powyżej, a które jego zdaniem świadczą, że nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania. Odnosząc się do przywołanego przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ podkreślił, że wskutek wyeliminowania z porządku prawnego art. 115a ustawy o Policji w części i zaniechania legislacyjnego przez ustawodawcę wprowadzenia normy ustawowej, która określałaby mechanizm naliczania ekwiwalentu według wskazań Trybunału Konstytucyjnego, brak było podstawy prawnej do działania przez organ.

Podkreślił jednocześnie, że w dniu 25 sierpnia 2020 r. Prezydent RP podpisał ustawę o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Przepisy regulujące wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, które na podstawy ustawy wchodzą życie z dniem 1 października 2020 r. do tej pory nie zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw. Końcowo organ zaakcentował, iż po wejściu w życie w/w przepisów wniosek skarżącego zostanie niezwłocznie rozpatrzony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 j.t., dalej jako p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4 a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponadto zgodnie z art. 119 § 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

W aktualnym stanie prawnym bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Instytucja bezczynności, jak i przewlekłości postępowania ma na celu ochronę praw podmiotowych jednostki, w tym prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Skarga strony została poprzedzona ponagleniem złożonym w trybie art. 37 k.p.a. w dniu 1 czerwca 2020 r. Został zatem spełniony wymóg wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a. i dlatego skarga podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.

Istota sporu sprowadza się w przedmiotowej sprawie do oceny tego, czy Komendant Powiatowy Policji w S. dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu opisanego na wstępie wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2018 r., w którym skarżący wnosił o ustalenie wysokości i wypłaty należnego mu wyrównania w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za 165 dni niewykorzystanego urlopu w prawidłowej wysokości, uwzględniającej rozstrzygnięcie zawarte w wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela argumentów organu, wskazujących na brak możliwości rozpoznania przedmiotowej sprawy. Wskazać należy, że sposób ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy funkcjonariuszy policji reguluje art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm., obowiązujący w dacie udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego w dniu [...].12.2018 r.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem realizacja prawa do tego ekwiwalentu następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłaty w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., I OSK 542/13, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., dalej CBOSA). Organ powinien zatem albo naliczyć ekwiwalent przysługujący skarżącej i dokonać jego wypłaty, albo w terminie określonym przepisami kodeksu wydać odmowną decyzję administracyjną (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 listopada 2019 r., II SAB/Rz 90/19, CBOSA). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2020 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2844/19, te same zasady odnieść należy do żądania wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego w omawianym zakresie, gdyż jest to również roszczenie finansowe funkcjonariusza, dla które, jak i dla pozostałych roszczeń związanych z uposażeniem policjanta i innych świadczeń pieniężnych związanych ze służba, przewidziana jest droga administracyjna (LEX nr 3021202). Taka też sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Wskazać również należy, że brak reakcji ustawodawcy na skutek wyroku TK wydanego w sprawie K 7/15, nie może być w państwie praworządnym i demokratycznym uznawany za przeszkodę w realizacji praw jednostek. Inne rozumienie prowadziłoby do pozbawienia mocy orzeczeń TK – czyli organu powołanego na podstawie ustawy zasadniczej do kontroli konstytucyjności prawa. W powołanym wyroku TK stwierdził, iż art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok zakresowy negatywny). Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Jak wskazano w jego uzasadnieniu, ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Organizacja służby w Policji powinna zatem umożliwiać skorzystanie z niego tak, aby zrealizowany był podstawowy cel prawa do wypoczynku, tj. regeneracja sił funkcjonariuszy potrzebna do dalszego wykonywania służby. Jednakże na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza może niekiedy dojść do sytuacji, że nie zdołał on faktycznie wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Dlatego przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadziło, w ocenie Trybunału, do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.

Sąd w niniejszym składzie podziela ugruntowane stanowisko wyrażone w licznych wyrokach sądów administracyjnych zapadłych w podobnych sprawach (por. np. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 12 maja 2020 r., II SAB/Bk 43/20; WSA w Opolu z dnia 17 września 2019 r., II SAB/Op 50/19; WSA w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2019 r., II SAB/Sz 37/19; WSA w Gliwicach z 16 stycznia 2020 r., III SAB/Gl 279/19; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 marca 2020 r., II SAB/Go 7/20, opublikowane w bazie CBOSA), że skutkiem wskazanego wyroku TK jest utrata z dniem 6 listopada 2018 r. mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji, ale tylko w zakresie, w jakim ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Wyrok TK jako orzeczenie zakresowe nie powoduje utraty mocy obowiązującej całego art. 115a ustawy o Policji. Przepis ten nadal obowiązuje z tym, że należy traktować go jako pozostający w sprzeczności z Konstytucją RP, ale tylko w granicach określonych w wyroku TK. W pozostałym zakresie przepis należy stosować i interpretować zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi przez TK, co oznacza, że brak jest prawnych przeszkód do rozpoznania wniosku o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

Oznacza to, że organ administracji publicznej orzekający na podstawie art. 115a ustawy o Policji powinien zrekonstruować jego treść zgodnie z wyrokiem TK, czego nie uczynił w niniejszej sprawie przez prawie 2 lata. Przyjąć należy zatem, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok i przepisy ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 90). Z kolei pobierane przez funkcjonariusza wynagrodzenie w danym roku kalendarzowym należy do danych posiadanych przez organ policyjny. Jakiekolwiek wątpliwości co do sposobu, w jaki współczynnik dni roboczych powinien zostać ustalony nie mogą, zdaniem Sądu, uniemożliwiać realizacji gwarantowanego art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariuszy Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania. Nie jest należytą realizacją tego prawa dokonanie w przeszłości wypłaty ekwiwalentu w wysokości ustalonej w oparciu o przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 kwietnia 2020 r., II SAB/Wa 93/20, wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2020 r., II SAB/Po 137/19, wyrok WSA w Kielcach z 30 października 2019 r., II SA/Ke 695/19).

Trafnie przy tym wskazał organ w odpowiedzi na skargę, iż od 1 października 2020 r. art. 115a otrzymał nowe brzmienie nadane ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.1610). Aktualne przepis ten brzmi następująco: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Z przytoczonych wyżej względów podnoszone przez organ argumenty o braku przed datą zmiany przepisów podstaw prawnych do załatwienia sprawy były niezasadne i nie mogły one stanowić usprawiedliwionej przyczyny przewlekłości. Przewlekłość organu II instancji powoduje bowiem stan, w którym prawo strony nie może być skutecznie dochodzone i kontrolowane pod względem meritum sprawy na drodze sądowej. W ocenie Sądu stanu przewlekłości organu II Instancji nie eliminował fakt wystosowania do skarżącego informacji o braku możliwości rozpoznania sprawy.

W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że nawet samo przedłużenie terminu do załatwienia sprawy nie świadczy automatycznie o braku przewlekłości organu. Sama czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia przewlekłości organu, istotna jest przyczyna zwłoki wskazana przez organ (por. wyroki NSA: z dnia 31 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 2497/17, z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2192/17, CBOSA).

Podkreślić ponadto należy, iż zgodnie z art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374), dodanym w dniu 31 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 568) w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (ust. 1 pkt 6), a w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 10); ponadto zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (ust. 11). Jednakże przepis ten został uchylony przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych ... (Dz.U. z 2020 r., poz. 875), zmieniającej powyższą ustawę z dniem 16 maja 2020 r. Ponadto stosownie do art. 68 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. terminy, których bieg uległ zawieszeniu albo się nie rozpoczął, biegną dalej albo rozpoczynają swój bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, a mianowicie od dnia 24 maja 2020 r.

Należy zatem stwierdzić, że skoro Komendant Powiatowy Policji w S. - do dnia orzekania przez Sąd - nie odniósł się w sposób prawem przewidzianym do wniosku skarżącego, opisanego na wstępie, to tym samym niewątpliwie doszło do zarzucanej skargą przewlekłości prowadzonego postępowania, o czym orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Ponadto Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji w S. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2018 r. w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akta sprawy mając na względzie, że taki termin będzie wystarczający do rozpoznania sprawy (pkt I wyroku). Podkreślić przy tym należy, że organ w odpowiedzi na skargę wskazał również, iż wniosek taki rozpoznana niezwłocznie po otrzymaniu akt sprawy.

Jednocześnie Sąd, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. i wniosku strony skarżącej stwierdził, iż przewlekłość organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu powyższego przepisu pozostaje bowiem stan, którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do k.p.a., Warszawa 1998 r., s. 808-812). Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14).

W niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała, bowiem organ wniosku skarżącego nie rozpoznał prawie dwa lata, przy czym nie podjął nawet formalnych działań, aby termin rozpoznania sprawy przedłużyć pozostając w błędnym przekonaniu, iż bez ingerencji ustawodawcy w treść art. 115a ustawy o Policji nie jest możliwe załatwienie sprawy mimo, że liczne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazywało kierunki dla organów przy rozpoznawaniu takich wniosków.

Odnośnie przyznania od organu na rzecz skarżącego w pkt 4 wyroku sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł podnieść należy, że jest to środek dyscyplinujący o szczególnym charakterze, ponieważ pełni nie tylko funkcję represyjno-prewencyjną, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie sumy pieniężnej pozostaje bez wpływu na przysługujące jej od organu odszkodowanie. Ma być natomiast swego rodzaju zadośćuczynieniem za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ. W procesie przyznawania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej należy mieć świadomość, że uzyskanie korzystnego wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie oznacza jeszcze załatwienia sprawy administracyjnej. Wielokrotnie skarżący doznają usprawiedliwionego poczucia bezsilności. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma uświadomić mu, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłości organu. W ocenie sądu przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł uzasadniają powyższe szczególne okoliczności sprawy, w tym okres zwłoki organu nie uzasadniony żadnymi obiektywnymi okolicznościami.

Z powyższych względów na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., sąd orzekł jak w wyroku.