Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 200/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 15(4)
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 3 par 1 , art. 145 par 1 lit.c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 ust. 2, art. 4 ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 2040
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.
article: art. 44, art. 42 par 1 , par 2, par 3, art. 41 par 1, art. 61 par 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 78 ust. 1, art. 79 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. i P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. K. i P. K. solidarnie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem przez Państwa A. K. i P. K. (dalej: "Skarżący", "Strony") decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] r., znak: [...], o ustaleniu wysokości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej na cele mieszkaniowe, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] [...], położonej przy ul. [...] w S., dla której Sąd Rejonowy-Prawobrzeże i Zachód w S. X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...] (dalej: "Nieruchomość").

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zawiadomieniem z [...] r., Prezydent Miasta S. wypowiedział ze skutkiem na [...] r. obowiązującą wysokość dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste Nieruchomości. Równocześnie organ zaproponował przyjęcie z dniem [...] r. nowej wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste tego gruntu w wysokości [...] zł.

Zawiadomienie o wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty organ wysłał użytkownikom wieczystym na adres wynikający z rejestru gruntów, a mianowicie na ul. [...]/8 w S..

Następnie Prezydent Miasta S. na podstawie art 1 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, wydał zaświadczenie w którym potwierdził z dniem [...] r. przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności. W zaświadczeniu wskazał, że roczna opłata przekształceniowa, zgodnie z udziałem w wysokości [...] części, wynosi [...] zł.

Po doręczeniu zaświadczenia, pismem z [...] r. Skarżący działając na podstawie art. 6 ust 1 ustawy o przekształceniu wnieśli o ustalenie wysokości powyższej opłaty w drodze decyzji. Skarżący podnieśli, iż opisana wyżej wysokość opłaty jest nieprawidłowa i powinna wynosić [...] zł.

Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta S. ustalił wysokość opłaty na kwotę [...]zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał w szczególności, iż zawiadomienie o wypowiedzeniu obowiązującej wysokości opłaty rocznej zostało wysłane [...] r. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, co zgodnie z art 44 k.p.a. oznacza, że: "doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy".

Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie zarzucając mu naruszenie art. 7 ust 2 ustawy o przekształceniu, art. 78 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 61 § 1 kodeksu cywilnego, art 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a., a także art. 7,77 i 80 k.p.a.

Zarzuty odwołania opierały się na stwierdzeniu o błędnym przyjęciu przez organ I instancji, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego zostało doręczone w sposób prawidłowy. Poza tym Skarżący zakwestionowali skuteczność złożonego przez organ oświadczenia, co ich zdaniem spowodowało ustalenie opłaty w wysokości niezgodnej z art. 7 ust 2 ustawy o przekształceniu.

W ocenie Skarżących organ nie ustalił ich adresu zamieszkania, a z przepisów ustawy o przekształceniu oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika domniemanie zamieszkiwania użytkownika wieczystego pod adresem zameldowania stałego lub adresem ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków.

Do odwołania Skarżący dołączyli kopię umowy najmu lokalu przy ul. [...]/8 w S., a także zawnioskowali o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność ich zamieszkiwania przy ul. [...] w S..

Wojewoda rozpatrując odwołanie stwierdził, iż w aktach sprawy znajdują się kserokopie dwóch listów poleconych, potwierdzających wysłanie [...] r. stosownego zawiadomienia na ul. [...]/8 w S.. Organ I instancji dołączył ponadto dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że adres do korespondencji dotyczący Nieruchomości, został wprowadzony w systemie ZSIFK (zintegrowany system finansowo - księgowy) zgodnie ze wskazaniem wynikającym z aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] r., który stanowił podstawę wpisów do księgi wieczystej.

Jak wynika z ustaleń organu, powyższy adres był również adresem zameldowania zarówno A. K. jak również P. K., ponieważ A. K. była zameldowana pod tym adresem w okresie od [...] r., a P. K. w okresie od [...]

Ponadto w informacji z rejestru gruntów prowadzonej dla rzeczonej działki Skarżący figurują pod adresem przy ul. [...]/8 w S..

Organ odwoławczy zważył też, że w odwołaniu od decyzji Skarżący stwierdzili, że w chwili doręczenia pisma nie zamieszkiwali pod adresem doręczenia zawiadomienia, jednakże nie wskazali żadnych dowodów na potwierdzenie, że zawiadomili o tym fakcie Prezydenta Miasta S. oraz, że zwrócili się do organu wprost o zmianę adresu do doręczeń.

W ocenie Wojewody należało przyjąć, iż racjonalny ustawodawca założył, że organy administracji publicznej nie mają obowiązku pozyskiwać z urzędu wszelkich informacji o każdej zmianie adresu zamieszkania podmiotów, w stosunku do których prowadzą sprawy, zważywszy, że adres zamieszkania nie jest tożsamy z adresem zameldowania. Tak więc obowiązek wyrażenia woli doręczenia korespondencji pod inny, niż podany wcześniej organowi adres ciąży na stronie.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że doręczenie przez Prezydenta Miasta S. zawiadomienia z [...] r. o wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste było skuteczne, ponieważ nastąpiło na adres znany organowi, tj. wynikający z umowy nabycia prawa użytkowania wieczystego, a mianowicie przy ul. [...]/8 w S..

Przyjęto też, że skoro Państwo A. K. i P. K. dostarczyli akt notarialny z [...] r., z czym wiązało się ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, to należy stwierdzić, że "wypowiedzenie tej opłaty jest tożsamym postępowaniem w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.a.".

Wobec tego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu I instancji z [...] r. jest prawidłowa, ponieważ organ ustalił wysokość opłaty za przekształcenie powyższej nieruchomości zgodnie z art. 7 ust 3 ustawy o przekształceniowej, a więc w wysokości opłaty, która jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku aktualizacji, tj. w wysokości [...] zł.

Strony po doręczeniu powyżej decyzji wywiodły o niej skargę zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art 7 ust 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez utrzymanie w mocy decyzji, którą ustalono opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w wysokości innej niż wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała w dniu przekształcenia, tj. w wysokości [...] zł zamiast w wysokości [...] zł,

2. art 78 §1 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 44 i art. 41 §1 i §2 k.p.a. i art 41 §1 k.p.a. w zw. z art 7 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez błędne przyjęcie przez organ I i II instancji, że doszło do skutecznego wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł, przez zastosowanie fikcji doręczenia korespondencji, w sytuacji, gdy korespondencja doręczona została na adres niebędący miejscem zamieszkiwania użytkowników wieczystych w dacie kierowania do nich wypowiedzenia o wysokości opłaty (tj. niezgodnie z art. 42 § 1 k.p.a.), a także, w sytuacji, gdy wobec użytkowników wieczystych nie toczyło się postępowanie administracyjne, w którym zostaliby poinformowani przez organ o obowiązku informowania o zmianie miejsca zamieszkania oraz o skutkach zaniechanie tego obowiązku (niezgodnie z art. 44 § 1 i § 2 k.p.a.), a w konsekwencji ustalenie wysokości opłaty przekształceniowej w nieprawidłowej wysokości,

3. art. 41 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art 78 u.g.n. przez błędne ustalenie, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz doręczenie organowi aktu notarialnego z dnia 13 grudnia 2016 r., związane z ustaleniem opłaty z tytułu użytkowania wieczystego stanowiło tożsame postępowanie w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.a z postępowaniem dotyczącym wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, w sytuacji, gdy postępowanie dotyczące wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie jest czynnością podejmowaną w toku postępowania administracyjnego lecz oświadczeniem woli o charakterze cywilnoprawnym, które dla swej skuteczności winno dotrzeć do jego adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią (zgodnie z art. 61 § 1 k.c),

4. art. 61 §1 k.c. w zw. z art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że organ złożył skuteczne oświadczenie o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, w związku z czym opłata ta uległa zmianie,

5. art. 7, 77 kpa:

a) poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym wysokości obowiązującej w dniu przekształcenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która miała bezpośredni wpływ na ustalenie wysokości opłaty przekształceniowej,

b) przez błędne ustalenie, że doszło do skutecznego wypowiedzenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i wynosiła ona [...] zł a nie [...] zł,

c) art. 7 77 i 80 w zw. z k.p.a. poprzez dokonanie błędnego ustalenia, że z faktu doręczenia w [...] r. korespondencji dotyczącej zmiany wysokości obowiązującej stawki opłaty rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego na adres [...] w S., można wywnioskować, iż adres ten jest miejscem zamieszkania Anny i P. K., tj. miejscem, na który można skutecznie doręczyć stronom korespondencję w sposób zastępczy, [...] r., w sytuacji gdy w [...] r. oraz w dacie nabycia nieruchomości której dotyczy opłata przekształceniowa adres [...] w S. stanowił miejsce zamieszkania stron, a od [...] r., gdy strony zmieniły adres zamieszkania na S., ul. [...], nie stanowił miejsca zamieszkania stron, na który przy zastosowaniu fikcji doręczeń mogła zostać doręczona w [...] r. korespondencja zawierająca oświadczenie o wypowiedzeniu wysokości opłaty rocznej,

d) przez błędne ustalenie, iż adres zawarty w umowie z [...] r. stanowił adres zamieszkania stron w dacie kierowania do użytkowników wieczystych wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, w sytuacji, gdy był to jedynie adres zamieszkania storn w dacie zawierania umowy a z żadnego przepisu nie wynika obowiązek informowania właściciela gruntu o zmianie miejsca zamieszkania użytkownika wieczystego, nie wynikał on również z umowy stron,

6. art 77 §1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez organ całego materiału dowodowego, w tym umowy najmu nieruchomości, złożonej celem wykazania faktu niezamieszkiwania przez strony pod adresem nieruchomości, która oddana została w posiadanie zależne osobie trzeciej, na którą dokonano doręczenia oświadczenia o wypowiedzeniu wysokości opłaty rocznej,

7. art. 78 §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, zgłoszonego w toku postępowania odwoławczego, celem wykazania faktu zamieszkiwania stron od [...] r. pod adresem [...] w S., a w konsekwencji wykazania adresu zamieszkania stron, pod którym możliwe jest doręczanie korespondencji przy zastosowaniu fikcji doręczeń,

8. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § k.p.a. nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego w zakresie mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym na okoliczność miejsca zamieszkania użytkowników wieczystych w dacie doręczania przez właściciela nieruchomości - Prezydenta Miasta S. - oświadczenia o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, co miało istotne znaczenie dla ustalenia, czy kierowana do użytkowników wieczystych korespondencja mogła zostać uznana za skutecznie doręczoną, tj. czy doszło do skutecznej zmiany wysokości opłaty rocznej, pomimo wniosków stron zgłoszonych w toku postępowania odwoławczego,

9. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia jej z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron.

Wskazując na powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Odpowiadając na skargę Wojewoda zawnioskował o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji.

Wskazał też, iż w jego ocenie organ I instancji w chwili wysłania zawiadomienia o wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty znał stały adres zamieszkania użytkowników wieczystych, który jak dodatkowo wyjaśnił organ w toku postępowania odwoławczego był zgodny z adresem wskazanym w umowie z 13 grudnia 2016 r. ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia. Powołując się na cytowaną literaturę organ odwoławczy doszedł też do wniosku, iż o dotrzymaniu terminu na skuteczne wypowiedzenie decyduje, zgodnie z art. 61 k.c. data doręczenia oświadczenia użytkownikowi wieczystemu. Do doręczenia tego oświadczenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem pismo zawierające wypowiedzenie opłaty powinno zostać doręczone za pokwitowaniem lub pocztą albo przez pracowników jednostki organizacyjnej, jaka obsługuje organ reprezentujący właściciela, albo przez inne reprezentujące ten organ osoby.

Powołał się też na zapisy z bazy meldunkowej / PESEL dotyczące adresu zameldowania oraz obowiązku meldunkowego.

W badanej sprawie, na wniosek Skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z [...] przywrócił termin do wniesienia skargi co dało podstawy do merytorycznego rozpatrzenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W badanej sprawie Skarżący na podstawie art. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2040 – dalej: "ustawa przekształceniowa") jako właściciele nieruchomości przekształconej nie zgadzający się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty przekształceniowej, wystąpili z wnioskiem o ustalenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji.

S. zasady obliczania powyższej opłaty zostały zawarte w art. 7 ustawy przekształceniowej. W szczególności z art. 7 ust. 2 wynika, że wysokość opłaty przekształceniowej jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia.

W badanej spawie kluczowe znacznie ma zatem to jaka była obowiązująca wysokość opłaty rocznej w dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej, na co bezpośredni wpływ miała okoliczność, czy skierowane do Skarżących przez Prezydenta Miasta S. wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego z [...] roku wywołało skutek w postaci zmiany wysokości opłaty rocznej z dotychczasowej kwoty [...]zł na nową: [...] zł.

Skuteczność wypowiedzenia jest natomiast zależna od oceny prawidłowości doręczenia zawiadomienia o wypowiedzeniu, które to pismo bezspornie zostało skierowane na adres Skarżących ujawniony w ewidencji gruntów, wykazany też jako ich adres zameldowania. Bezspornym jest także to, iż owo zawiadomienie skierowane przesyłką poleconą na ul. [...]/8 w S. nie zostało podjęte przez adresatów mimo jego dwukrotnego awizowania. W ocenie organów administracji w takim przypadku doszło do doręczenia przesyłki w trybie zastępczym na zasadzie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego( t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej: "k.p.a."). Odmiennie powyższe oceniając Skarżący twierdzą, że nie może być mowy o takim skutku, albowiem adres na jaki została skierowana przesyłka nie był ich adresem zamieszkania, który powinien był zostać prawidłowo ustalony przez podmiot wypowiadający opłatę.

Ustawodawca wskazuje jednoznacznie w art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm.- dalej: "u.g.n."), iż do doręczenia wypowiedzenia wysokości opłat za użytkowanie wieczyste stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie zaś do art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma te mogą być doręczane także w innym miejscu - w lokalu organu administracji czy też w każdym miejscu, gdzie zastanie się adresata (art. 42 § 2 i 3 k.p.a.). Przepisy zatem zakładają rzeczywistość pobytu adresata pod adresem, na który jest kierowana korespondencja. Chodzi bowiem o realne zagwarantowanie wszelkich uprawnień procesowych, które przepisy proceduralne lub materialne przyznają stronie postępowania administracyjnego.

W swoim stanowisku organy administracji w sposób szczególny akcentują znacznie adresu Skarżących wykazanego w ewidencji gruntów. Takie stanowisko organów administracji byłoby niewątpliwie trafne, gdyby dotyczyło zasad doręczania zaświadczenia o potwierdzeniu przekształcenia prawa użytkowanie wieczystego. W tym bowiem przypadku ustawodawca wyraźnie postanowił w art. 4 ust. 6 ustawy przekształceniowej, że właściwy organ doręcza zaświadczenie dotychczasowym użytkownikom wieczystym na adresy wskazane w ewidencji gruntów i budynków lub inne adresy, na które przed dniem przekształcenia doręczano korespondencję dotyczącą użytkowania wieczystego a doręczenie zaświadczenia na takie adresy uważa się za dokonane.

Powyższa regulacja nie obejmuje jednak swoim zakresem zasad wypowiadania opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego albowiem nie wynika to w żaden sposób z przywołanego powyżej przepisu szczególnego ani z innych przepisów mających zastosowanie w badanej sprawie.

Co do charakteru adresu uwidocznionego w ewidencji gruntów i budynków warto dostrzec, że zgodnie z art 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm. – dalej: "pgik") osoby władające nieruchomościami Skarbu Państwa mają obowiązek zgłaszania właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Natomiast o tym jakie dane owa ewidencja zawiera stanowi art. 20 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Przewiduje on m. in. ujawnienie w ewidencji miejsca stałego pobytu właściciela nieruchomości.

Zarówno k.p.a., jak i prawo geodezyjne nie definiują pojęcia "miejsce pobytu", niemniej należy je rozumieć jako miejsce zamieszkania właściciela. Nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu, że zapis ewidencji gruntów w tym zakresie tj. adres właściciela nieruchomości ma bezwzględnie wiążący charakter. Informacja wynikająca z tego rejestru może być bowiem obalona wszelkimi dostępnymi źródłami dowodowymi i ma ona jedynie charakter informacyjny a nie kształtujący prawa. Jeśli zatem organ administracji poweźmie wiedzę, że miejsce zamieszkania strony jest inne niż wynika to z zapisów ewidencji gruntów i budynków winien tę okoliczność wyjaśnić i ocenić w kontekście poczynionych ustaleń, w szczególności winien ocenić czy dokonywane doręczenia skarżącym były skuteczne. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wszelkie doręczenia pism winny być dokonywane na rzeczywisty adres zamieszkania strony. Strona bowiem musi mieć zagwarantowaną realną, nie zaś iluzoryczną możliwość realizowania swoich praw procesowych (podobnie np. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt. IV SA/Wa [...] – publ. CBOSA).

W ocenie Sądu w świetle przywołanych wyżej przepisów brak jest podstaw do utożsamiania adresu wykazanego w ewidencji gruntów (czy też adresu zameldowania stałego) z adresem zamieszkania pod który skutecznie mogą być kierowane przesyłki zawierające zawiadomienie o wypowiedzeniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.

Wobec twierdzeń organu opartych twierdzeniu, iż organy administracji publicznej nie mają obowiązku pozyskiwać z urzędu wszelkich informacji o każdej zmianie adresu zamieszkania podmiotów, w stosunku do których prowadzą sprawy a obowiązek wyrażenia woli doręczenia korespondencji pod inny, niż podany wcześniej organowi adres ciąży na stronie należy dostrzec, że nie wskazano na żaden przepis z którego powyższe by wynikało. Obowiązek zawiadamiania organów administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu można wywieść np. z art. 41 k.p.a. lecz - jak wynika wprost tego przepisu - ma on zastosowanie w toku postępowania administracyjnego.

Jeśli chodzi natomiast o to czy przed doręczeniem zawiadomienia o wypowiedzeniu opłaty toczyło się postępowanie w żadnej mierze nie może być uznane z prawidłowe przedstawione przez organ odwoławczy stanowisko jakoby "dostarczenie aktu notarialnego z [...] r., z czym wiązało się ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, było tożsamym postępowaniem w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.a. z wypowiedzeniem opłaty za użytkowanie wieczyste".

Wobec braku jakichkolwiek rozważań organu w powyższym zakresie nie sposób stwierdzić w jaki sposób doszedł on do takiej konkluzji. Niemniej jednak dla Sądu nie budzi wątpliwości, iż wypowiedzenie opłaty za użytkowanie wieczyste jest odrębnym, specyficznym postępowaniem, które jest inicjowane doręczeniem zawiadomienia o wypowiedzeniu opłaty za użytkowanie wieczyste. Powyższe wypowiedzenie po jego skutecznym doręczeniu może być kwestionowane przez użytkowania wieczystego. Może on w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Natomiast od orzeczenia kolegium wydanego po wniesieniu takiego środka zaskarżenia nie przysługuje odwołanie w toku postępowania administracyjnego (art. 79 ust. 3 u.g.n.) albowiem ustawodawca zadecydował o otwarciu drogi sądowej dla rozstrzygnięcia sporu o podwyższenie opłaty za użytkowanie wieczyste. "Jest to typowy spór cywilnoprawny dotyczący należności pieniężnej o charakterze cywilnym. Spór sądowy wszczyna wniesienie sprzeciwu od orzeczenia kolegium. Sprzeciw przysługuje obu stronom. Termin 14 dni, licząc od doręczenia orzeczenia, ma charakter materialny. Wywiera on podwójny skutek: po pierwsze jest żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego, a po wtóre orzeczenie kolegium traci moc" (tak wyrok SA w W. z dnia 5 lipca 2013 r., I ACa [...], LEX nr 1344271).

Innymi słowy doręczenie zawiadomienia o wypowiedzeniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego pociąga za sobą skutki zbliżone do zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego (art. 61 § 4 k.p.a.) i dopiero po takim zdarzeniu można mówić o ciążącym na adresatach wypowiedzenia obowiązku wynikającym z art. 41 §1 k.p.a.

Jak wykazano powyżej warunkiem uznania skuteczności doręczenia w trybie zastępczym zawiadomienia o wypowiedzeniu opłaty rocznej, jest skierowanie przesyłki do użytkownika wieczystego na jego właściwy adres zamieszkania. Rolą organu (właściciela) jest prawidłowe ustalenie tego adresu. W szczególności powinien on zweryfikować wszystkie dostępne w tym zakresie informacje.

Tymczasem w badanym postępowaniu organy mimo stwierdzenia, iż pod adresem uznanym przez nie za adres zamieszkania nie doszło do faktycznego doręczenia pisma, nie podjęły żadnych działań zamierzających do weryfikacji swoich ustaleń co do faktycznego adresu zamieszkania użytkowników wieczystych. Nie sposób przy tym zgodzić się z twierdzeniami organów, iż nie posiadały one możliwości ustalenia prawidłowego adresu, skoro jak twierdzą Skarżący, Prezydent Miasta S. kierował na prawidłowy adres stron korespondencję w postaci decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] r., czy informacje o zmianie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Co do zasady zgodzić się można z tezą organu odwoławczego, iż racjonalny ustawodawca założył, że organy administracji publicznej nie mają obowiązku pozyskiwać z urzędu wszelkich informacji o każdej zmianie adresu zamieszkania użytkowników wieczystych. Z drugiej jednak strony ustawodawca nie nałożył na takie organy obowiązku zmiany wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w ostatnim okresie w jakim taka czynność mogła zostać skutecznie dokonane. Właściciel gruntu zwlekając z tego rodzaju czynnością jak bieżąca aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowanie wieczystego do końca roku podejmuje ryzyko, iż w razie nieskutecznego doręczenia pisma np. na znany mu z ewidencji gruntów adres, nie będzie w stanie dokonać doręczenia na prawidłowy adres gdyż pozostały mu czas nie będzie wystraczający dla ustalenia adresu zamieszkania użytkowników wieczystych pod innym adresem i ponownego skierowania przesyłki. Sytuacji takiej można jednak z łatwością uniknąć wypowiadając wysokość opłaty z odpowiednim wyprzedzeniem. Wówczas po stwierdzeniu nieskuteczności takiej czynności organ możliwe jest zweryfikowanie adresu wykazanego w ewidencji pod kątem jego aktualności z innymi aktualnymi danymi przekazywanymi organom administracji przez użytkowników wieczystych.

W tym stanie rzeczy przyjęty przez organ odwoławczy oraz przez Prezydenta Miasta S. sposób oceny skuteczności doręczania pism zawierających wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowanie wieczystego nie może być uznany za prawidłowy.

W toku dalszego postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty przekształceniowej organ winien ustalić opłatę stosownie do art. 7 ustawy przekształceniowej, mając na względzie, iż warunkiem uznania skuteczności doręczenia zawiadomienia o wypowiedzeniu opłaty za użytkowanie wieczyste jest wykazanie przez organ, iż adres na jaki skierowano pismo był faktycznym adresem zamieszkania użytkowników wieczystych a w konsekwencji, iż mogli oni zapoznać się z treścią wypowiedzenia i ewentualnie skorzystać z przysługujących im środków zaskarżenia takiej czynności. W przypadku gdy wypowiedzenie zostało skierowane na wynikający z ewidencji gruntów i bazy meldunkowej adres który nie był jednak aktualnym adresem zamieszkania użytkowników wieczystych brak jest podstaw do uznania takiego doręczenia za skuteczne.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a i obejmują one uiszczony solidarnie przez Skarżących wpis od skargi.