Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1029/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 120 ust. 1, art. 131 ust.1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 132 ust. 2 pkt 2, art. 146, art. 246, art. 255 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2016 r. sprawy ze skargi "S." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2015 r. Urząd Patentowy RP (dalej również organ, UP) działając na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2, art. 131 ust. 1 pkt 1 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 246 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 j.t. ze zm. dalej również p.w.p.) oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. w trybie postępowania spornego w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy TRYBUNAŁ o numerze [...] udzielonego na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej również: zgłaszający, uprawniony, skarżący), wszczętej na skutek sprzeciwu, uznanego za bezzasadny, wniesionego przez P. S.A. z siedzibą w L. (dalej również: wnoszący sprzeciw, uczestnik postępowania) unieważnił prawo ochronne na znak towarowy TRYBUNAŁ o numerze [...] w części dotyczącej wszystkich towarów zawartych w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej, oddalił sprzeciw w pozostałej części oraz zniósł wzajemne koszty postępowania między stronami.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

Podaniem z [...] grudnia 2010 r. zgłaszający wniósł o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy TRYBUNAŁ w klasie 16, 21, 32, 35, 41 klasyfikacji nicejskiej.

Decyzją z [...] października 2012 r. UP na podstawie art. 147 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 224 ust. 1 p.w.p. w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz. U. 2001 r. nr 90, poz. 1000 ze zm. dalej również rozporządzenie) udzielił prawa ochronnego na znak towarowy słowny TRYBUNAŁ w klasie 16, 21, 32, 35, 41 klasyfikacji nicejskiej, zgłoszony w dniu [...] grudnia 2010 r. z numerem [...], na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w P.

Przedmiotowy znak towarowy słowny TRYBUNAŁ [...] [...] (dalej sporny znak) został przeznaczony do oznaczenia towarów i/lub usług wymienionych w załączniku w klasie: 16 klasyfikacji nicejskiej (wyroby z papieru lub z tektury, publikacje i materiały drukowane, materiały reklamowe i promocyjne w formie druków, plakatów, tablic reklamowych z papieru lub z tektury oraz materiałów piśmiennych), 21 klasyfikacji nicejskiej (wyroby szklane, porcelanowe i ceramiczne nie ujęte w innych klasach, włączając szklanki, kufle i kieliszki), 32 klasyfikacji nicejskiej (piwo, napoje piwne, napoje bezalkoholowe, wody mineralne i gazowane, napoje smakowe na bazie wody, napoje i soki owocowe, syropy i inne produkty do produkcji napojów), 35 klasyfikacji nicejskiej (usługi reklamowe i promocyjne, organizowanie imprez o charakterze promocyjnym, informacja reklamowa i promocyjna), 41 klasyfikacji nicejskiej (organizowanie imprez rozrywkowych, kulturalnych i sportowych, informacja o imprezach rozrywkowych, kulturalnych i sportowych).

Decyzja UP o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak została opublikowana w Wiadomościach Urzędu Patentowego nr [...] z [...] 2013 r.

Pismem z [...] września 2013 r. P. S.A. z siedzibą w L. (uczestnik postępowania) wniosła sprzeciw od decyzji UP z [...] października 2012 r. o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak, wnosząc o uchylenie decyzji. Wnoszący sprzeciw podniósł, że na jego rzecz został zarejestrowany:

- zgłoszony [...] czerwca 2010 r. za numerem [...] znak towarowy słowny TRYBUNALSKIE (dalej również przeciwstawiony znak), a decyzją UP z [...] kwietnia 2012 r. znak ten został zarejestrowany pod numerem [...]. Przeciwstawiony znak jest przeznaczony do oznaczania towarów z klasy 32 – piwo, wyciąg chmielowy do wytwarzania piwa, wody mineralne, napoje bezalkoholowe, syropy i esencje do napojów, soki owocowe, warzywne, napoje witaminizowane.

- znak słowno-graficzny NA MIODZIE NATURALNYM A.D. 1950 Trybunalskie miodowe Honey BEER PIWO JASNE PEŁNE MIODOWE ([...]) przeznaczony do oznaczania takich towarów jak piwo, piwo bezalkoholowe (klasa 32).

Ponadto wskazał, że zgłaszający sprzeciw jak i uprawniony są konkurentami na rynku z uwagi na fakt, że oba podmioty to firmy działające w branży alkoholowej, w szczególności branży piwowarskiej. Następnie zgłaszający sprzeciw przedstawił historię swojej działalności gospodarczej, rys historyczny oznaczenia trybunalskie, które zawsze było powiązane i silnie z nim kojarzone, a także zestawienie etykiet piwa trybunalskie pochodzących z 1960 r., 1966 r., 1974 r., 1977 r., 1978 r., 1985 r., 1986 r., 1987 r., 1991 r., 1992 r., 1993 r.

Dokonując porównania oznaczeń trybunalskie oraz trybunał zgłaszający sprzeciw przytaczając definicje słownikowe słowa trybunalskie wskazał, że słowo trybunalskie wywodzi się od trybunału, a oznaczenia te są silnie ze sobą związane i kojarzone. Decyzji UP z [...] października 2012 r. wnoszący sprzeciw zarzucił naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. z uwagi na fakt, że znak towarowy słowny TRYBUNALSKIE zarejestrowany na jego rzecz jest znakiem towarowym wcześniejszym, a sporny znak późniejszym. Oba znaki są bardzo podobne, zostały przeznaczone do oznaczania takich samych towarów w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej, które są jednorodzajowe. Znaki będą więc wprowadzać w błąd potencjalnych odbiorców. W tym przypadku mamy do czynienia z kumulatywnym spełnieniem wszystkich trzech przesłanek określonych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Dodatkowo towary i usługi, dla oznaczenia których został zarejestrowany sporny znak, są komplementarne w stosunku do towaru jakim jest piwo. Powołując się na orzecznictwo zgłaszający sprzeciw podniósł, że porównując znaki towarowe należy najpierw ocenić podobieństwo lub identyczność towarów, do oznaczania których służą oba znaki. Dopiero przesądzenie o jednorodzajowości towarów implikuje konieczność dokonania porównania oznaczeń. Z kolei ustalenie ryzyka błędu co do źródła pochodzenia towarów i/lub usług będzie polegało na określeniu wypadkowej identyczności towarów i/lub usług oznaczanych przeciwstawionymi znakami towarowym oraz identyczności samych oznaczeń. Znak towarowy ma pełnić rolę odróżniającą w taki sposób, aby nie wprowadzać w błąd uczestników obrotu gospodarczego, co do pochodzenia poszczególnych towarów i usług. W obrocie nie powinny funkcjonować znaki do siebie podobne, które mogłyby wprowadzać w błąd i stwarzać ryzyko pomyłki. Porównując towary i usługi, należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują relacje pomiędzy towarami i usługami związanymi z ich sprzedażą, w tym w szczególności takie jak: rodzaj towarów, ich przeznaczenie oraz to czy towary konkurują ze sobą lub są względem siebie komplementarne. Towary i usługi obu znaków dotyczą tej samej branży – piwowarskiej. Przeciwstawione znaki są znakami podobnymi służącymi do zaspokajania tych samych potrzeb, część towarów jest jednorodzajowa, pozostałe towary i usługi są komplementarne, stwarzając tym samym poważne ryzyko powstania błędu.

Wnoszący sprzeciw zarzucił decyzji UP z [...] października 2012 r. również naruszenie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. podkreślając, że jego poprzednicy prawni od 60 lat produkowali i wprowadzali do obrotu piwo o nazwie trybunalskie oraz, że pierwszy dokonał zgłoszenia oznaczenia TRYBUNALSKIE, a fakt ubiegania się przez uprawnionego o rejestrację spornego znaku jest ewidentnym działaniem w złej wierze. Według wnoszącego sprzeciw zgłaszając sporny znak uprawniony wiedział i miał świadomość wieloletniej tradycji związanej z produkcją piwa trybunalskie przez Browar w L. oraz mając świadomość (z jawnych rejestrów UP) wcześniejszego zgłoszenia oznaczenia TRYBUNALSKIE przez wnoszącego sprzeciw dokonał zgłoszenia znaku w złej wierze, chcąc w ten sposób nawiązać wprost do jego znaku. Decyzji UP z [...] października 2012 r. zarzucił ponadto naruszenie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., albowiem fakt udzielenia prawa ochronnego na sporny znak dla takich towarów, jak między innymi piwo, na rzecz innego podmiotu narusza prawa majątkowe wnoszącego sprzeciw.

Pismem z 30 kwietnia 2014 r. (doręczone uprawnionemu [...] maja 2014 r.) UP zawiadomił uprawnionego o wniesieniu przez uczestnika P. S.A. sprzeciwu wobec decyzji UP z [...] października 2012 r. Na podstawie art. 247 p.w.p. organ przesłał (przy ww. zawiadomieniu) odpis sprzeciwu w celu ustosunkowania się do podniesionych w sprzeciwie zarzutów w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia zawiadomienia.

Pismem z 3 czerwca 2014 r. uprawniony na podstawie art. 242 ust. 3 w zw. z art. 25511 p.w.p. wniósł o przedłużenie tego terminu o dwa miesiące. Wniosek uzasadnił decyzją o uznaniu sprzeciwu za bezzasadny, co wiąże się z koniecznością czasochłonnego przygotowania i opracowania materiałów w celu sporządzenia odpowiedzi na sprzeciw.

Pismem z 1 września 2014 r. uprawniony podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z 3 czerwca 2014 r. o bezzasadności sprzeciwu i wniósł – w przypadku uznania sprzeciwu za wniesiony skutecznie - o oddalenie sprzeciwu jako bezzasadnego i utrzymanie decyzji z [...] października 2012 r. w mocy.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów przedstawionych przez uczestnika postępowania uprawniony podniósł brak naruszenia przez organ:

- art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., ponieważ sporny znak został zarejestrowany w pięciu klasach tj. 16, 21, 32, 35, 41, zaś przeciwstawiony znak towarowy TRYBUNALSKIE został zarejestrowany jedynie w klasie 32. Uczestnik nie wskazał, które konkretnie towary/usługi są w jego ocenie identyczne, podobne bądź komplementarne w stosunku do towarów objętych rejestracją, ograniczając się do stwierdzenia, iż towary umieszczone w klasie nicejskiej 32 są takie same. Towary oraz usługi dla których sporny znak uzyskał prawo ochronne zawarte w klasach 16, 21, 35 oraz 41 nie są ani podobne, ani komplementarne w stosunku do piwa. W ocenie uprawnionego określenie trybunał obecnie jednoznacznie kojarzy się z najwyższymi sądami, natomiast określenie trybunalskie jest określeniem nierozerwalnie związanym z Piotrkowem Trybunalskim, bowiem odnosi się bezpośrednio do nazwy miasta. W związku z brakiem podobieństwa oznaczeń, a także z brakiem podobieństwa większości towarów i usług objętych rejestracją spornego znaku do towarów objętych rejestracją znaku przeciwstawionego, nie zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.

- art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., ponieważ składający sprzeciw nie wykazał istnienia złej wiary uprawnionego w zgłoszeniu spornego znaku, a sporny znak nie jest ani identyczny, ani podobny do znaku przeciwstawionego. Według uprawnionego materiały przedstawione przez wnoszącego sprzeciw nie wskazują ma to, że piwo trybunalskie było obecne i powszechnie dostępne na rynku polskim dla szerszej grupy odbiorców, nie przedstawił on również żadnego znaku zarejestrowanego na jego rzecz, który posiadałby renomę i stanowił przeciwstawienie dla spornego znaku. Ponadto powołany przez składającego sprzeciw znak towarowy słowno-graficzny NA MIODZIE NATURALNYM A.D. 1950 Trybunalskie miodowe Honey BEER PIWO JASNE MIODOWE [...] jest późniejszy względem spornego znaku, wobec czego jakiekolwiek powoływanie się na w/w znak jest w niniejszym postępowaniu bezskuteczne.

- art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., z uwagi na nieokreślnie przez wnoszącego sprzeciw, które z jego praw majątkowych zostały naruszone, ani nie określnie w czym wyraża się jego zdaniem naruszenie tych praw. W ocenie uprawnionego prawo ochronne na znak przeciwstawiony TRYBUNALSKIE zostało udzielone wadliwie przez co złożył wniosek o jego unieważnienie.

W dalszej części odpowiedzi na sprzeciw uprawniony odniósł się do złożonych przez wnoszącego sprzeciw materiałów, podnosząc ich nieprzydatność.

W związku z uznaniem sprzeciwu za bezzasadny, pismem z 29 października 2014 r. UP poinformował pełnomocnika wnoszącego sprzeciw, że na podstawie art. 247 ust. 2 p.w.p. sprawa została przekazana do rozpatrzenia w trybie postępowania spornego.

Pismem z 14 stycznia 2015 r. wnoszący sprzeciw powtórzył, że oznaczenie TRYBUNALSKIE odnosi się i wywodzi od słowa trybunał, a także przywołał decyzję UP z [...] maja 2014 r. w sprawie SP 75/13, którą Urząd oddalił wniosek obecnego uprawnionego o unieważnienie znaku przeciwstawionego (tj. znaku TRYBUNALSKIE). Przedstawione przez wnoszącego sprzeciw przykładowe etykiety piwa trybunalskie pochodzą z różnego okresu, na każdej etykiecie widnieje numer polskiej normy, nadawanej przez Polski Komitet Normalizacyjny, co pozwala ustalić okres czasu, w którym dane piwo z etykietą funkcjonowało w obrocie. Kolejnym dowodem potwierdzającym funkcjonowanie piwa trybunalskie jest artykuł znajdujący się w monografii "Kronika Przemysłu Piwowarskiego Część I lata 1945-1980" – pracy zbiorowej wydanej przez PIWOCHMIEL w 1995 r., gdzie wskazano, że w 1980 r. piwo trybunalskie znajdowało się w asortymencie Browaru nr 1 w L. (który jest poprzednikiem wnioskodawcy) i stanowiło 6,5% ogólnej produkcji piwa. Do ww. pisma przedłożono również oświadczenia pracowników wnioskodawcy i jej poprzedników prawnych potwierdzające, że piwo trybunalskie było w latach 1960-1970 produkowane i wprowadzane do obrotu przez Lubelskie Zakłady Piwowarsko-Słodownicze. Według wnioskodawcy zachodzi kolizja pomiędzy spornym znakiem a znakiem przeciwstawionym. Kolizja w zakresie klasy 32 jest ewidentna, natomiast pozostałe towary dla oznaczania których został zarejestrowany sporny znak, są towarami i usługami uzupełniającymi się z takim towarem jakim jest piwo.

Na rozprawie przed organem w dniu 27 stycznia 2015 r. pełnomocnik uprawnionego złożył do akt pismo, w którym podtrzymał stanowisko w sprawie. Według uprawnionego w Piotrkowie Trybunalskim od dawna było używane piwo Porter Trybunalski, zaś w załączniku 11 do sprzeciwu jest odniesie do Browaru nr 1 w L., a nie do wnoszącego sprzeciw.

Pełnomocnik wnoszącego sprzeciw podkreślił natomiast, że przedłożone przez niego dokumenty potwierdzają funkcjonowanie piwa trybunalskie, a uprawniony nie udowodnił, że w obrocie w Piotrkowie Trybunalskim było dostępne piwo Porter Trybunalski i pochodziło od uprawnionego. Słowo trybunalski pochodzi od słowa trybunał i nie jest oznaczeniem geograficznym. Umieszczenie normy na etykiecie świadczy, że etykieta była używana.

Przy piśmie z 26 lutego 2015 r. wnoszący sprzeciw ponownie powołał się na decyzję organu z [...] maja 2014 r. w sprawie [...] (którą oddalono wniosek obecnego uprawnionego o unieważnienie przeciwstawionego znaku towarowego) nadmieniając, że w ramach tego postępowania przedstawił tożsame dowody jak przy sprzeciwie z [...] września 2013 r. Do pisma dołączył szereg dokumentów, które w jego ocenie potwierdzają, że [...] (zwany również [...]) należy do niego, a w wcześniej należał do jego poprzedników prawnych.

Przy piśmie z 27 lutego 2015 r. uprawniony przedstawił zestaw etykiet Browaru [...], które w jego ocenie potwierdzają, że browar ten w okresie dwudziestolecia międzywojennego produkował i wprowadzał do obrotu piwo Porter Trybunalski, a reklamy tego piwa były zamieszczone w dwóch wydaniach Dziennika Narodowego z 1938 r. Oznaczenia trybunalski w odniesieniu do piwa użyto wcześniej w P. niż w L..

Pismem z 10 czerwca 2016 r. uprawniony, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o pominięcie materiałów złożonych przez wnoszącego sprzeciw przy piśmie z 26 lutego 2015 r. podnosząc, że ze złożonych przez wnoszącego sprzeciw dokumentów nie wynika, aby był on następcą prawnym Browaru nr 1 w L. (i innych wymienionych w tym piśmie zakładów piwowarskich w L.). Zatem nawet gdyby przyjąć, że wnoszący sprzeciw (i jego poprzednicy prawni) wprowadzał do obrotu piwo trybunalskie (czemu uprawniony zaprzecza), to przywileje wynikające z owego używania mu nie przysługują, ponieważ wnoszący sprzeciw nie ma związku z podmiotami, które rzekomo wprowadzały do obrotu piwo o nazwie trybunalskie.

Na rozprawie przed organem 18 czerwca 2015 r. pełnomocnik wnoszącego sprzeciw złożył pismo, do którego dołączył szereg dokumentów obrazujących historię przekształceń Browaru [...], z których – jego zdaniem – wynika, że wnoszący sprzeciw jest następcą prawnym podmiotów, które wprowadziły do obrotu piwo trybunalskie. W piśmie przedstawiono wizerunek butelki piwo trybunalskie, która została nabyta w latach 60/70 w L. i do tej pory jest przechowywana przez kolekcjonera.

Odnosząc się do tego pisma uprawniony w piśmie z 17 lipca 2015 r. podniósł brak wskazania przez wnoszącego sprzeciw nieprzerwanego następstwa prawnego wskazującego, że Spółka P. S.A. przejęła prawa niematerialne, należące niegdyś do browarów powstałych przed II wojną światową. Z treści złożonych przez wnoszącego sprzeciw dowodów wynika bowiem, że spółka P. S.A. powstała dopiero w 1992 r. jako całkowicie nowe przedsiębiorstwo, nie była i nie jest związana z żadnym innym przedsiębiorstwem. Przedstawiony przez wnoszącego sprzeciw wizerunek butelki piwa trybunalskie nie dowodzi wprowadzenia do obrotu piwa o nazwie trybunalskie. Bez dowodu nabycia sama butelka jest jedynie dowodem na to, że butelka oraz naklejona na nią etykieta zostały wyprodukowane, a następnie przyklejono etykietę na butelkę.

Decyzją z [...] października 2015 r. – wymienioną na wstępie - UP w punkcie 1 unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "TRYBUNAŁ" o numerze [...] w części dotyczącej wszystkich towarów zawartych w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej; w punkcie 2 oddalił sprzeciw w pozostałej części; zniósł wzajemne koszty postępowania między stronami (punkt 3 decyzji).

W uzasadnieniu organ – po opisaniu przebiegu postępowania – wyjaśnił, że w pierwszej kolejności należało rozpatrzyć zarzut sformułowany na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., ponieważ ewentualne uznanie porównywanych znaków towarowych za niepodobne w rozumieniu tego przepisu, skutkowałoby oddaleniem sprzeciwu opartego na zarzucie zgłoszenia spornego znaku towarowego w złej wierze oraz naruszeniu praw o jakich mowa w art. 131 ust. 1 pkt. 1 p.w.p. Przytaczając treść art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. organ podał, że prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd może wystąpić przy jednoczesnym istnieniu identyczności lub podobieństwa między towarami (usługami), do oznaczania których znaki te są przeznaczone oraz istnieniu identyczności lub podobieństwa samych znaków towarowych. Postać znaku towarowego jak i wskazane dla niego towary i usługi wyznaczają granice jego ochrony. W sprawie jedynym przeciwstawionym znakiem towarowym, na który udzielono prawo ochronne z wcześniejszym pierwszeństwem względem spornego znaku jest znak towarowy TRYBUNALSKIE o numerze [...]. Drugi ze znaków przywołanych w sprzeciwie NA MIODZIE NATURALNYM A.D. 1950 TRYBUNALSKIE MIODOWE HONEY BEER PIWO JASNE PEŁNE MIODOWE o numerze [...] został zgłoszony 2[...] maja 2011 r. i nie może zostać skutecznie przeciwstawiony spornemu znakowi towarowemu zgłoszonemu [...] grudnia 2010 r. Zatem drugi ze znaków wskazanych w sprzeciwie nie podlega ocenie podobieństwa na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Dokonując oceny podobieństwa na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w pierwszej kolejności poddane jest podobieństwo samych towarów. Organ opisując zakres oznaczenia towarów spornego znaku towarowego (klasa 16, 21, 32, 35 i 41 klasyfikacji nicejskiej) oraz znaku przeciwstawionego (klasa 32 klasyfikacji nicejskiej) wskazał, że wnoszący sprzeciw zasadnie stwierdził, że towary wskazane dla spornego znaku towarowego w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej są tożsame z towarami wyznaczającymi zakres ochrony znaku towarowego przeciwstawionego. Powyższe znaki towarowe w zakresie klasy 32 przeznaczone są do oznaczania towarów identycznych, a niewielkie różnice istniejące w przedstawionych wykazach wynikają jedynie ze sposobu ich zredagowania i stopnia uszczegółowienia towarów, nie zaś faktycznych różnic, które mogłyby wskazywać na odmienne przeznaczenie oznaczeń. Porównywane znaki towarowe przeznaczone zostały zatem do oznaczania tych samych towarów takich jak piwo, napoje, wody spożywcze i soki.

Organ nie podzielił jednocześnie stanowiska wnoszącego sprzeciw o podobieństwie towarów z klasy 32 wskazanych dla przeciwstawionego znaku do towarów i usług wskazanych dla spornego znaku towarowego w klasach: 16, 21, 35, 41. Wnoszący sprzeciw nie udowodnił bowiem by odbiorcom takich towarów jak: piwa, napoje bezalkoholowe, soki lub wody mineralne oferowana była jednocześnie sprzedaż materiałów drukowanych lub wyrobów szklanych, lub też świadczone były usługi reklamowe. Odmienny punkt widzenia prowadziłby do kolizji znaków towarowych podmiotów z różnych branż, a w konsekwencji do ochrony znaku towarowego poza zakresem specjalizacji, w sposób istotny utrudniając obrót gospodarczy.

Przechodząc do kwestii oceny podobieństwa ww. znaków towarowych oraz ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd organ, powołując się na orzecznictwo wyjaśnił, że oznaczenia powinny być oceniane jako całość, gdyż sama powtarzalność wyodrębnionych elementów lub zbieżność członów oznaczeń nie musi determinować stworzenia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd. Oba porównywane znaki są znakami słownymi, a każdy z nich zawiera tylko jeden wyraz (odpowiednio: TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE). Wizualna ocena podobieństwa dotyczy więc samych wyrazów, które nie znajdują się we wzajemnym oddziaływaniu z innymi elementami słownymi (jak w znakach słownych wieloelementowych), ani z elementami graficznymi (znaki słowno-graficzne). Znaki te nie podlegają zatem ocenie mającej na celu wyszczególnienie (jak w znakach wieloelementowych) elementów dominujących, którym z uwagi na swój charakter, przypisuje się szczególną siłę oddziaływania na odbiorców. Na płaszczyźnie wizualnej znaki te będą postrzegane zgodnie z zapisem, a więc z uwzględnieniem wszystkich podobieństw i różnic wynikających z zastosowania określonych liter tworzących wyrazy: TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE. W znakach tych dostrzegalne jest zarówno zastosowanie szeregu tych samych liter, jak i użycie liter odmiennych, kończących wyraz trybunalskie. Niewątpliwie znaki te zawierają więcej liter wspólnych, użytych w pierwszej części wyrazów w tej samej sekwencji. Sporny znak towarowy niemal zawiera się w znaku przeciwstawionym, gdyż identyczna pozostaje zasadnicza część wyrazu, a mianowicie część TRYBUNA-, zaś ostatniej literze znaku spornego "Ł", odpowiada kolejna litera znaku przeciwstawionego "L". Prowadzi to wniosku, że znaki te są podobne na płaszczyźnie wizualnej.

Podobieństwo znaków jest tym większe, że niewielkie odmienności istniejące miedzy porównywanymi znakami towarowymi są konsekwencją funkcji wyrazów: TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE, jakie wynikają z ich gramatycznego przyporządkowania. Wyrazy te mają określone znaczenie na gruncie języka polskiego: trybunał to "sąd o specjalnych kompetencjach lub o szczególnym przeznaczeniu" lub "najwyższy sąd apelacyjny szlachecki utworzony w 1578 r." (Słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2009 r., tom I, karta 21); trybunalski to przymiotnik od rzeczownika trybunał (Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1998 r., karta 10). Jak wynika zatem z przywołanych definicji podobieństwo znaczeniowe wzmacnia dostrzegane podobieństwo wizualne. Wyraz trybunalskie wprost odwołuje się do rzeczownika trybunał, z którego został wywiedziony, tak jak przykładowo przymiotniki: "generalskie", "kardynalskie" (od wyrazów: "generał", "kardynał"). Nagromadzenie przywołanych podobieństw czyni zatem porównywane znaki podobnymi, a niewielkie różnice w zapisie, jak i fonetycznym brzmieniu wyrazów, nie eliminują wrażenia wspomnianego podobieństwa.

Podobieństwo wynikające z określonego znaczenia wyrazów tworzących porównywane znaki towarowe powoduje, że nie jest istotne podnoszone przez uprawnionego kojarzenie znaku towarowego TRYBUNALSKIE z częścią nazwy miasta. Nie można bowiem twierdzić, że potencjalni odbiorcy towarów z klasy 32 (albo przynajmniej ich część) nie będzie znała znaczenia wyrazów: trybunał i trybunalskie według przyjętych definicji i w związku z tym nie będzie kojarzyła ich ze sobą. Analiza przeciwstawionych oznaczeń według ich cech wspólnych dowodzi, że cechy te kreują ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Organ wyjaśnił też, że towary oznaczone porównywanymi znakami towarowymi (piwo i inne napoje) są towarami o niskiej cenie, mogą być przedmiotem codziennych zakupów, są skierowane do nieograniczonego kręgu osób, które pomimo że powinny być dostatecznie zorientowane, nie muszą wykazywać podwyższonych standardów uwagi przy podejmowaniu decyzji zakupowej. Towary sąsiadujące ze sobą na półkach sklepowych powinny różnić się w sposób, który nie wymaga dłuższego zastanowienia i nie budzi wątpliwości, czego nie gwarantują oznaczenia TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE, zwłaszcza że przeciętny odbiorca, z uwagi na sposób prezentowania towaru na półce sklepowej oraz z uwagi na kształt butelki (puszki), może nie dostrzegać całej etykiety, na której znaki towarowe są umieszczone. Nie sposób uznać, by mogły obok siebie funkcjonować oznaczenia towarów mające różne źródło pochodzenia, a powstałe na bazie jednego wyrazu (np. KASZTELAN i KASZTELAŃSKIE). Z tych powodów organ uznał za zasadne unieważnić prawo ochronne na znak towarowy TRYBUNAŁ o numerze [...] w części dotyczącej wszystkich towarów zawartych w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej.

UP uznał natomiast za niezasadny zarzut naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Wnoszący sprzeciw wskazał w tym zakresie na prawo majątkowe do posługiwania się w obrocie oznaczeniem słownym TRYBUNALSKIE, w rzeczywistości powołując się na zarejestrowany na jego rzecz znak towarowy słowny TRYBUNALSKIE o numerze [...]. Przyjęcie stanowiska wnoszącego sprzeciw prowadziłoby w konsekwencji do uznania, że każdorazowe naruszenie przepisów art. 132 ust. 2 pkt 2 lub art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. skutkuje automatycznie naruszeniem przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W ocenie organu każda z przesłanek unieważnienia prawa ochronnego jest przesłanką samodzielną, a podnoszony automatyzm stosowania przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. pozostawałby w sprzeczności z wolą racjonalnego ustawodawcy.

UP nie podzielił też stanowiska wnoszącego sprzeciw o zgłoszeniu spornego znaku towarowego TRYBUNAŁ w złej wierze. Organ szczegółowo wyjaśnił pojęcie złej wiary oraz przytoczył przykładowe okoliczności dowodzące złej wiary zgłaszającego znak (jak zgłoszenie znaku w celu zablokowania zgłoszenia lub używania znaku przez osobę dysponującą tym znakiem, czy zgłoszenie w celach spekulacyjnych). W niniejszej sprawie żadna z takich wymienionych przez organ okoliczności nie miała miejsca, a sama wiedza o istnieniu praw osób trzecich nie jest wystarczająca dla wykazania złej wiary. Wnoszący sprzeciw podnosił, że uprawniony zgłaszając sporny znak towarowy wiedział, że jego konkurent przez kilkadziesiąt lat produkował piwo o nazwie TRYBUNALSKIE i "celowo zamierzał on zawłaszczyć sporne oznaczenie, by w sposób nieuprawniony czerpać z tego tytułu korzyści". Jednak sporny znak towarowy nie jest tożsamy (a jedynie podobny w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.) do znaku towarowego wnoszącego sprzeciw, dlatego błędne jest twierdzenie o "zawłaszczaniu" oznaczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy to wnoszący sprzeciw korzysta z zarejestrowanego wcześniej znaku towarowego TRYBUNALSKIE. Bez znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy jest również kwestia używania oznaczenia TRYBUNALSKIE w przeszłości. Niezależnie bowiem od tego, czy wnoszący sprzeciw jest następcą prawnym przywołanych w sprawie podmiotów (co było kwestionowane przez stronę przeciwną), załączone do akt sprawy dowody wskazują, że ostatnia data, z którą można wiązać obecność oznaczenia TRYBUNALSKIE na rynku to rok 1993 (etykiety piwa, karty: 57-59).

Tymczasem sporny znak towarowy TRYBUNAŁ zgłoszony został kilkanaście lat później, a mianowicie w dniu [...] grudnia 2010 r. Ponadto w aktach brak jest dowodów by towary z oznaczeniem TRYBUNALSKIE uzyskały szczególną pozycję na rynku. Producent wykorzystywał oznaczenie TRYBUNALSKIE dla relatywnie niewielkiej ilości towaru (6,5% produkcji).

Wobec uznania sprzeciwu za zasadny jedynie w części i oddaleniu go w pozostałym zakresie organ na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. uznał za zasadne znieść wzajemne koszty postępowania.

Pismem z 29 kwietnia 2016 r. skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję zaskarżając ją w części, tj. w zakresie uwzględnienia sprzeciwu P. S.A. i unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy TRYBUNAŁ ([...]) w zakresie wszystkich towarów zawartych w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej (pkt 1 sentencji decyzji) oraz w zakresie wzajemnego zniesienia kosztów postępowania pomiędzy stronami (pkt 3 sentencji decyzji), wnosząc o jej uchylenie w części, tj. w zakresie pkt 1 oraz 3, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a mianowicie naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, niepełną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej:

– w zakresie w jakim organ, podkreślając zbieżność znaczeniową znaków TRYBUNAŁ ([...]) i TRYBUNALSKIE ([...]), stwierdził ich podobieństwo, w stopniu wymaganym do zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

– w zakresie w jakim Urząd Patentowy pominął istotne oddziaływanie na przeciętnego konsumenta całych etykiet piwa, w jakich są umiejscawiane przeciwstawiane oznaczenia TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a mianowicie naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez:

– jego błędną wykładnię i zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu – przy ocenie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd pomiędzy przeciwstawionymi znakami – wadliwego modelu przeciętnego odbiorcy spornych towarów, który odbiega od unijnego modelu należycie poinformowanego, uważnego i racjonalnego konsumenta.

- błędne zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu istnienia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd w rozpatrywanym stanie faktycznym.

W uzasadnieniu skargi skarżący obszernie i szczegółowo rozwinął przywołane zarzuty.

Według skarżącego sporne oznaczenia różnią się pod względem konceptualnym/znaczeniowym, a odmienność ta, oceniana z punktu widzenia relewantnych odbiorców, jest istotnym argumentem przeciwko ich kolizji. W szczególności w świetle materiału dowodowego w sprawie określenie (oznaczenie) trybunalskie odniesione do piwa jest nierozerwalnie związane z Piotrkowem Trybunalskim, w rozumieniu "pochodzące z Piotrkowa Trybunalskiego". Taki odbiór tego oznaczenia jest uzasadniony faktem, że Piotrków Trybunalski jest jedynym miastem w Polsce, które posiada w nazwie słowo trybunalski oraz słynie z produkcji piwa (początki piwowarstwa w Piotrkowie Trybunalskim sięgają XVI w., a w 20-leciu międzywojennym oznaczenie trybunalskie było używane dla piwa produkowanego i wprowadzanego do obrotu w tym mieście). Nadto organ nie wziął pod uwagę praktyki rozlewniczej stosowania oznaczeń nawiązujących do obszaru geograficznego, z którego produkt pochodzi. Skoro określenie trybunalskie wskazuje na pochodzenie towaru z określonego obszaru/miejsca geograficznego, to nie wskazuje na pochodzenie towarów z jednego i tego samego przedsiębiorstwa, co wyklucza niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Skarżący nie neguje, że słownikowo słowo trybunalskie jest przymiotnikiem od słowa trybunał, jednak decydujący jest sposób postrzegania określenia trybunalskie przez przeciętnego odbiorcę. Konsument nie kieruje się bowiem definicjami słownikowymi danego określenia stanowiącego znak, lecz uwarunkowaniami rynkowymi, u których podejmuje decyzje o zakupie towaru lub usługi. Ograniczając się do słownikowej definicji słowa trybunał organ nie wyjaśnił dlaczego uważa, że przeciętny konsument towarów takich jak piwo i inne napoje nie może postrzegać oznaczenia TRYBUNALSKIE, jako informacji o pochodzeniu towaru z Piotrkowa Trybunalskiego. Uwzględniając różnice znaczeniowe znaków, organ winien zanegować ich podobieństwo w stopniu uzasadniającym powstanie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd.

Odnośnie podnoszonego przez organ oddziaływania etykiet w jakich ww. znaki są stosowane na rynku skarżący podniósł, że na konsumenta faktycznie oddziałuje nie tylko sam znak, ale również jego otoczenie (etykieta), której znak jest częścią. Organ nie wyjaśnił dlaczego konsument miałby nie dostrzegać całych etykiet piwa oraz które ich elementy miałby pomijać. Z punktu widzenia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów istotne mogą być okoliczności związane z używaniem późniejszego znaku. W tej sprawie etykieta, w której umiejscowiony jest znak TRYBUNAŁ, różni się znacząco od faktycznie stosowanej etykiety ze znakiem TRYBUNALSKIE, co jest dodatkową okolicznością przemawiającą przeciwko zasadności zastosowania przez organ art. 132 ust 2 pkt 2 p.w.p.

Przeciętny odbiorca jest osobą należycie poinformowaną, uważną i racjonalną, nie kieruje się w każdym przypadku definicjami słownikowymi, ani nie dokonuje zakupu ze słownikiem w ręku. Organ natomiast przyjmując takie założenie nie ocenił, czy w zwykłych warunkach przeciętny konsument w znaku TRYBUNALSKIE dostrzegłby nawiązanie do słowa trybunał, czy do nazwy miasta Piotrków Trybunalski, zwłaszcza że na rynku rozlewniczym od dawna istnieje powszechnie przyjęta praktyka stosowania oznaczeń nawiązujących do obszaru geograficznego, z którego pochodzi towar. W świetle tej praktyki odbiorca powiąże oznaczenie TRYBUNALSKIE z Piotrkowem Trybunalskim, gdyż żadne inne miasto w Polsce nie zawiera w nazwie słowa trybunalskie, a nie ze słowem trybunał, które oznacza (m.in.) sąd o specjalnych kompetencjach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Również uczestnik postępowania, którego pismo z 12 października 2016 r. wpłynęło do akt sprawy 13 października 2016 r. w istocie powielił dotychczas prezentowaną w sprawie argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Aczkolwiek organ decyzję tę oparł w szczególności na ww. przepisach art. 132 ust. 2 pkt 2 oraz art. 131 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 p.w.p., które wyznaczały w sprawie materialnoprawne ramy działania organu, to wobec tego, że ustalenia i stanowisko organu zajęte w sprawie na tle zarzutów naruszenia przepisu art. 131 ust. 1 pkt 1 (zarzut naruszenia praw majątkowych wnoszącego sprzeciw) i przepisu art. 131 ust. 2 pkt 1 (zarzut złej wiary uprawnionego w zgłoszeniu spornego znaku), tak samo zresztą jak i na tle zarzutu komplementarności towarów z klasy 16, 21,35 i 41 klasyfikacji nicejskiej, nie zostały ostatecznie zakwestionowane przez uczestnika postępowania w drodze skargi do Sądu (skarga dotyczy wyłącznie części decyzji, tj. unieważnienia ww. prawa ochronnego na znak towarowy TRYBUNAŁ w zakresie towarów z klasy 32 klasyfikacji nicejskiej oraz zniesienia kosztów postępowania), materialnoprawne ramy kontroli legalności tej decyzji przez Sąd, a tym samym zakres istotnych elementów stanu faktycznego niezbędnych do jego subsumpcji, wyznacza obecnie tylko art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Skoro zatem kwestie objęte regulacjami pozostałych ww. przepisów nie są już przedmiotem sporu stron, Sąd zwolniony jest z obowiązku ustosunkowania się do tych kwestii, skądinąd wyczerpująco i prawidłowo przez organ wyjaśnionych.

Stosownie do art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. (w brzmieniu z daty wydania decyzji) nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.

Wykazanie przesłanek odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, z przyczyn określonych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p, jest zarazem podstawą uwzględnienia sprzeciwu wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu na ten znak prawa ochronnego oraz unieważnienia tego prawa na skutek tego sprzeciwu (por. art. 246 w zw. z art. 164 p.w.p). Brak wykazania tych przesłanek skutkuje natomiast – jak w sprawie niniejszej w odniesieniu spornego znaku do towarów z klasy 16, 21, 35 i 41 klasyfikacji nicejskiej – oddaleniem sprzeciwu przez organ, co oznacza odmowę żądanego unieważnienia prawa ochronnego. Trzeba też przy tym pamiętać, że postępowanie prowadzone w sprawach unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy przed Urzędem Patentowym charakteryzuje się istotną specyfiką. Jest ono oparte na zasadzie kontradyktoryjności, uwzględniającej w znacznym stopniu zasadę dyspozycyjności stron postępowania oraz ograniczającej możliwości prowadzenia przez ten organ postępowania dowodowego z własnej inicjatywy. W świetle art. 255 ust. 4 p.w.p. organ rozstrzyga sprawę w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Zatem to strony wyznaczają kierunek toczącego się postępowania, a w szczególności przedstawiają dowody dla ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ opiera się na dokumentacji przedstawionej przez spierające się w toku postępowania strony, jak też na argumentacji podniesionej podczas rozprawy przed organem. W tego typu sprawach występuje zatem odmienność w zakresie postępowania dowodowego istotnie modyfikująca rozumienie przepisów art. 7, 77 i 80 kpa w stosunku do standardów proceduralnych ogólnego postępowania administracyjnego. Organ nie dokonuje w nich samodzielnie rekonstrukcji całości stanu sprawy, a jedynie zajmuje stanowisko dotyczące argumentacji prezentowanej przez spierające się strony (por. wyrok NSA z 8 maja 2013 r. II GSK 2326/11). Innymi słowy w postępowaniu spornym to strony, a nie organ, zbierają dowody na ustalenie istotnych w sprawie okoliczności w myśl zasady, że ciężar dowodu na określoną okoliczność spoczywa ostatecznie na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne (tu skutki te wywodzi zgłaszający żądanie unieważnienia spornego prawa ochronnego na znak towarowy, czyli skarżący).

Uwzględniając powyższe zastrzeżenie na temat charakteru postępowania spornego przed UP, Sąd doszedł do przekonania, że organ, w obszarze prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, zajął w tej sprawie jednoznaczne i przekonujące stanowisko w kwestiach zasadniczych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia, dostatecznie odnosząc się do dowodów i argumentacji przedstawionych przez skarżącego, które – w ocenie Sądu – nie podważają stanowiska organu co do występowania w sprawie podobieństwa spornego znaku TRYBUNAŁ do znaku towarowego mu przeciwstawionego TRYBUNALSKIE, zarejestrowanego na rzecz uczestnika z wcześniejszym pierwszeństwem, w sytuacji gdy oba te znaki zostały zarejestrowane dla oznaczania nimi takich samych/tożsamych , a więc identycznych lub podobnych towarów z klasy 32 klasyfikacji nicejskiej. Okoliczności te wyczerpują dyspozycję ww. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., prawidłowo skutkując unieważnieniem przez organ prawa ochronnego na sporny znak TRYBUNAŁ, w części dotyczącej towarów zawartych w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej, z powodu ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów.

Unieważnienie prawa ochronnego służy naprawieniu błędu popełnionego przy jego udzieleniu. Przesłankę unieważnienia stanowi więc niespełnienie ustawowych warunków wymaganych przy udzieleniu prawa, co jest często następstwem specyfiki postępowania zgłoszeniowego, w którym nie bada się, czy zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do udzielenia prawa. Stroną tego postępowania jest bowiem wyłącznie zgłaszający, co uniemożliwia na tym etapie postępowania wszechstronną i całościową ocenę zgłoszenia, uwzględniającą prawa i interesy osób trzecich. Dlatego ciężar wykazania przez te osoby, że przedmiot zgłoszenia nie zasługuje na ochronę, bo nie spełniał ustawowych warunków jej udzielenia, przesuwa się na okres po zakończeniu postępowania zgłoszeniowego. Służy temu żądanie unieważnienia udzielonego prawa. W art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p ujęto więc ryzyko skojarzenia ze znakiem wcześniejszym jako kategorię błędu, nie zaś jako samodzielną przeszkodę w rejestracji, oderwaną od ochrony funkcji oznaczenia pochodzenia (por. wyrok NSA z 3 września 2013 r. II GSK 730/12).

Art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p wymienia tzw. względne przeszkody rejestracji znaku towarowego. O takich przeszkodach można mówić w przypadku kolizji polegającej na 1) identyczności lub podobieństwie ze znakiem towarowym udzielonym lub zgłoszonym z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby; 2) dla towarów identycznych lub podobnych; 3) jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.

Przystępując do porównania znaków towarowych należy najpierw ocenić podobieństwo lub identyczność towarów do oznaczenia, których służą oba znaki. Dopiero przesądzenie o jednorodzajowości towarów implikuje konieczność dokonania porównania oznaczeń. Z kolei ustalenie ryzyka błędu co do pochodzenia towarów będzie polegało na określeniu wypadkowej identyczności/podobieństwa towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami towarowymi oraz identyczności/podobieństwa samych oznaczeń.

W rozpoznawanej sprawie porównywane znaki TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE przeznaczone zostały do oznaczania towarów tego samego rodzaju, ujętych w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej , tj. m.in. piwa, napojów bezalkoholowych, wód mineralnych i soków owocowych. Towary, do oznaczania których przeznaczone zostały objęte sporem znaki, są identyczne lub podobne, co skutkuje zastosowaniem zaostrzonych kryteriów oceny podobieństwa samych oznaczeń (jednorodzajowość towarów zwiększa ryzyko pomyłki podobnych znaków), przy czym sama identyczność/podobieństwo towarów nie jest w tej sprawie kwestionowane przez strony (okoliczność bezsporna).

Oba ww. znaki towarowe są znakami słownymi jednoelementowymi, które stanowią wyłącznie sekwencję tworzących je liter. Znaki słowne są postrzegane za pomocą zmysłu wzroku i słuchu; przy ocenie charakteru odróżniającego uwzględnieniu i ocenie podlega także ich warstwa fonetyczna i semantyczna/znaczeniowa.

Zdaniem Sądu organ w tej sprawie prawidłowo przeprowadził ocenę podobieństwa ww. przeciwstawionych sobie znaków, porównując je na wszystkich płaszczyznach postrzegania znaku – wizualnej, znaczeniowej i fonetycznej. W konsekwencji tego porównania doszedł do uzasadnionego wniosku o podobieństwie ww. znaków zasadniczo na każdej z tych płaszczyzn (przy czym należy pamiętać, że dla ryzyka stwierdzenia konfuzji między znakami wystarczy wykazać podobieństwo występujące chociażby na jednej płaszczyźnie).

Organ prawidłowo bowiem wywiódł, że niewielkie różnice w zapisie, jaki i fonetycznym brzmieniu wyrazów TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE, nie eliminują wrażenia wskazanego podobieństwa; w szczególności podobieństwo wynikające z określonego znaczenia wyrazów tworzących porównywane znaki powoduje, że nie jest istotne podnoszone przez uprawnionego kojarzenie znaku TRYBUNALSKIE z częścią nazwy miasta Piotrków Trybunalski.

Na płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej wskazane znaki będą postrzegane zgodnie z ich literowym zapisem i słyszane zgodnie ze sposobem wymawiania głosek stanowiących użyte w tych znakach wyrazy – odpowiednio TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE. Jak słusznie zauważył organ, znaki te zawierają więcej liter wspólnych użytych w pierwszej części wyrazów, tak że sporny znak niemal zawiera się w znaku przeciwstawionym, a niewielkie odmienności między nimi są konsekwencją funkcji wyrazów TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE wynikających z gramatycznego przyporządkowania: rzeczownik – przymiotnik. Zważywszy natomiast, że przeciętny odbiorca/konsument odbiera oznaczenie jako całość, nie analizuje detali i skupia uwagę na elementach przewodnich, drobne różnice pod względem liczby liter, dodatkowo w sytuacji, gdy wyrazy tworzące oznaczenia w przeważającej części składają się z tych samych liter użytych w tej samej kolejności, nie wystarczają, by wykluczyć podobieństwo znaków w warstwie wizualnej, zwłaszcza gdy oznaczenia mają jednakową budowę. Uwagę tą odnieść należy też do warstwy fonetycznej oznaczeń, w której podobieństwo stwierdza się na podstawie wspólnych sylab i ich identycznych lub podobnych kombinacji.

Odmienność, czy też raczej różnica, wizualna i fonetyczna oznaczeń związana z ostatnią literą "Ł" w słowie TRYBUNAŁ i literami "LSKIE" w słowie TRYBUNALSKIE nie ma w tym wypadku istotnego znaczenia odróżniającego. Decyduje tu bowiem punkt widzenia przeciętnego odbiorcy, który zazwyczaj nie analizuje użytych do oznaczenia towarów słów/wyrazów pod kątem ich etymologii, semantyki czy prawidłowości wymowy, ale powiąże je odruchowo – w języku, którym się posługuje – w sekwencji rzeczownik/przymiotnik, a więc jako powstałe na bazie jednego wyrazu, nawet w sytuacji, gdy nie będzie pewny znaczenia tych słów w sensie semantycznym i etymologicznym.

Odnośnie warstwy znaczeniowej oznaczeń, to oznaczenia są podobne, gdy posiadają tę samą lub analogiczną treść semantyczną. Treść semantyczna jest zaś tym co znak oznacza – jakie skojarzenia budzi, przy czym istotne jest to w jaki sposób dany termin (wyraz/słowo) jest postrzegany przez właściwy krąg odbiorców. Tu organ prawidłowo wywiódł, że wyrazy TRYBUNAŁ i TRYBUNALSKIE mają określone znaczenie na gruncie języka polskiego. "Trybunał" to w szczególności sąd o specjalnych kompetencjach, natomiast wyraz "trybunalskie" to przymiotnik od wyrazu "trybunał", zatem podobieństwo znaczeniowe tych wyrazów wzmacnia dostrzegalne podobieństwo wizualne, przy uwzględnieniu również wzmiankowej już konsekwencji postrzegania tych oznaczeń w sekwencji rzeczownik/przymiotnik, nawet w sytuacji niepewności znaczenia semantyczno-etymologicznego wyrazów/słów tworzących znaki. Należy zgodzić się w tym miejscu ze skarżącym, że przeciętny odbiorca jest uważany i racjonalny i nie dokonuje zakupu ze słownikiem w ręku/nie kieruje się definicjami słownikowymi, jednak – w ocenie Sądu – nie jest to też osoba, która nie zna elementarnych zasad gramatyki języka, którym na co dzień się posługuje, a już na pewno zna podstawowe części mowy, tak że niewątpliwie połączy określenie przymiotnikowe (tu trybunalskie) z rzeczownikowym (tu trybunał), a w konsekwencji skojarzy je ze sobą w sensie znaczeniowym, jako bazujące na jednym słowie/wyrazie.

Poza tym poziom spostrzegawczości przeciętnego konsumenta różni się w zależności od rodzaju towarów/usług, które nabywa. Podkreślając zasadę badania znaków na ich podobieństwo przez uwzględnienie całościowego wrażenia, jakie znaki wywołują na przeciętnym odbiorcy, należy jednocześnie wskazać, że towary z klasy 32, w tym piwo i inne napoje, zaliczają się do towarów nabywanych w obszarze częstych zakupów, a z racji relatywnie niskiej ceny i powszechnego użycia, do towarów impulsywnych, tj. nabywanych bez głębszego zastanawiania się nad zakupem. W tych warunkach uwaga kupującego jest nakierowana na towar i jego oznaczenie w mniejszym zakresie niżby to dotyczyło towarów drogich, rzadko kupowanych czy z różnych innych powodów wyjątkowych. Zatem konsument, nie zachowując podwyższonych standardów postrzegania oznaczeń towarów nabywanych w zwykłych warunkach codziennego obrotu, nie będzie ich też szczegółowo analizował w sensie semantycznym, a widząc na towarach podobne słowa/wyrazy z odmiennością stanowiącą – jak zauważył organ – jedynie konsekwencję funkcji tych wyrazów, jakie wynikają z ich gramatycznego przyporządkowania (rzeczownik/przymiotnik), skojarzy te wyrazy ze sobą w sensie znaczeniowym i wizualnym, jako powstałe na bazie jednego słowa, a oznaczone nimi towary potraktuje jako pochodzące z jednego źródła.

Z tego powodu ma rację organ utrzymując, że analizowanie ww. przeciwstawionych oznaczeń/znaków towarowych według ich cech wspólnych dowodzi, że cechy te kreują ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia oznaczonych nimi towarów, ze szkodą dla towarów oznaczonych znakiem towarowym zarejestrowanym z wcześniejszym pierwszeństwem, tj. znakiem TRYBUNALSKIE.

Skoro wyraz trybunalskie (przymiotnik) wprost odwołuje się do rzeczownika trybunał, z którego został wywiedziony, to zasadne jest ustalenie i ocena organu, że podobieństwo wynikające z określonego znaczenia wyrazów tworzących porównywane znaki towarowe powoduje, że nie jest istotne podnoszone przez uprawnionego do spornego znaku TRYBUNAŁ (skarżącego) kojarzenie znaku wnoszącego sprzeciw TRYBUNALSKIE z częścią nazwy miasta (Piotrków Trybunalski), gdyż nie można twierdzić, że potencjalni odbiorcy towarów z klasy 32 nie będą znali znaczenia tych wyrazów według przyjętych definicji i w związku z tym nie będą kojarzyli ich ze sobą. Nade wszystko należy mieć przy tym na uwadze wzmiankowane wyżej podobieństwo znaczeniowe porównywanych wyrazów, które wzmacnia dostrzegalne podobieństwo wizualne oraz fakt, że wyraz trybunalskie wprost odwołuje się do rzeczownika trybunał, z którego się wywodzi.

Skoro zatem porównywane znaki składają się ze słów, które mają swoje znaczenie/konotacje na gruncie językowym, a poza tym znaczenie tych znaków wynika z oczywistego związku jaki zachodzi na bazie danego wyrazu w relacji rzeczownik/przymiotnik, brak podstaw do uznania, że pomiędzy tymi znakami występują różnice konceptualne/znaczeniowe, które mogłyby znosić występujące podobieństwo tych znaków w płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej.

Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego (por. treść skargi do Sądu), który w określeniu trybunalskie odniesionym do piwa upatruje związek z Piotrkowem Trybunalskim, w rozumieniu "pochodzące z Piotrkowa Trybunalskiego", jako jedynego miasta posiadającego w nazwie słowo trybunalski i nadaje mu związku z tym znaczenie różniące się od słowa trybunał, Sąd – nie podzielając tego stanowiska – zauważa przede wszystkim, że pod względem językowym przymiotnikiem od nazwy miasta Piotrków Trybunalski jest słowo piotrkowski a nie trybunalski odpowiednio trybunalskie, tak samo jak przymiotnikiem od miasta Gorzów Wielkopolski jest słowo gorzowski a nie wielkopolski (odpowiednio wielkopolskie). Brak zatem podstaw do twierdzenia o traktowaniu przez odbiorców oznaczenia TRYBUNALSKIE, jako informacji o pochodzeniu towaru z Piotrkowa Trybunalskiego. Nie podważa tej oceny wskazana w skardze praktyka na rynku rozlewniczym stosowania oznaczeń nawiązujących do obszaru geograficznego, z którego pochodzi towar, gdyż w świetle powyższych uwag – w sprawie niniejszej – oznaczenie piwa pochodzącego z Piotrkowa Trybunalskiego brzmiałoby piotrkowskie a nie trybunalskie, nie mówiąc już o tym, że praktyki rynkowe nie usprawiedliwiają zgłoszenia znaku z naruszeniem ustawy p.w.p.

Poza tym z akt administracyjnych sprawy nie wynika, żeby skarżący wykazał, że Piotrków Trybunalski "słynie z produkcji piwa" – co podnosi w skardze, tak jak jest to udziałem przykładowo takich miast jak Żywiec, Leżajsk czy Okocim. Fakt produkcji piwa w lokalnych browarach, nawet o dużej tradycji, nie przesądza jeszcze sam w sobie, bez zbadania uwarunkowań strukturalnych rynku piwowarskiego i jego analizy, że Piotrków Trybunalski słynie i kojarzy się przeciętnemu odbiorcy z produkcją piwa, zatem odbiorcy powiążą słowo trybunalskie wyłącznie z tym miastem, i nie odniosą go do innego znaczenia.

Trzeba też cały czas pamiętać, że spornym znakiem w tej sprawie jest TRYBUNAŁ, który podlegał ocenie organu spełnienia ustawowych warunków ochrony, a nie przeciwstawiony mu znak TRYBUNALSKIE, który korzysta z ochrony z wcześniejszym pierwszeństwem i może być w związku z tym powołany przez uczestnika, jako uprawnionego do tego znaku, w celu unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy podobny w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2, tj. znak TRYBUNAŁ.

Niejako na marginesie powyższego odnotowania wymaga też fakt oddalenia przez UP wniosku skarżącego o unieważnienie prawa ochronnego na znak TRYBUNALSKIE w sprawie [...], a następnie oddalenia przez Sąd skargi na decyzję organu w tym względzie wyrokiem z 26 marca 2015 r. w sprawie VI SA/Wa 2925/14 (wyrok znany Sądowi z urzędu, por. też akta administracyjne sprawy, argumentację zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi organu na skargę).

Odnośnie zarzutu skargi pominięcia przez organ istotnego oddziaływania na konsumenta etykiet piwa, w jakich umiejscawiane są przeciwstawione sobie oznaczenia, czyli otoczenia (graficznego) znaków Sąd, podzielając stanowisko organu w tym zakresie (por. część historycznego uzasadnienia), dodatkowo zauważa, że znak towarowy słowny (a z takimi wyłącznie mamy do czynienia w tej sprawie) chroni samo brzmienie słowa w oderwaniu od szaty graficznej, czyli ochrona dotyczy konkretnego słowa niezależnie od tego jaką czcionką jest pisane i w towarzystwie jakich elementów graficznych występuje. W znaku słownym ważny jest jedynie element słowny, a nie jego przedstawienie (inaczej jest w znakach słowo-graficznych, gdzie słowo podlega ochronie, ale jedynie w formie w jakiej zostało zgłoszone i zarejestrowane).

Przy ocenie naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny istotne znaczenie ma porównanie płaszczyzny wizualnej wyrazów użytych w znakach przeciwstawionych, a nie porównanie postaci graficznej obu znaków, przez którą to postać należy rozumieć jedynie postrzegalność wzrokową znaku, a to w myśl zasady z art. 120 ust. 1 p.w.p., że każdy znak towarowy jest oznaczeniem, które może być przedstawione w sposób graficzny. Znak towarowy słowny przedstawia się jako zapis liter i dlatego przy porównaniu chodzi o warstwę słowną płaszczyzny wizualnej, a nie o rodzaj użytej grafiki/porównanie postaci graficznej znaków (por. w tej kwestii także wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2007 r. III CSK 300/06).

W tej sytuacji nie mają w sprawie istotnego znaczenia (dla oceny podjętego w niej rozstrzygnięcia) wskazywane w skardze etykiety piwa, w których umiejscowione zostały przeciwstawione znaki i oddziaływanie tych etykiet na konsumenta.

Skoro przeciwstawione znaki posiadają ochronę jako znaki towarowe słowne i tylko w tym zakresie ochrona ta została im przyznana, odwoływanie się przez skarżącego do etykiet, w których znaki zostały umieszczone (a więc do koloru i grafiki obu znaków), nie znajduje w świetle powyższego usprawiedliwienia i jest bezzasadne.

Reasumując, w ocenie Sądu organ administracji nie naruszył przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, gdyż na bazie zebranych dowodów podjął rozstrzygnięcie, które uzasadnił wyczerpującą analizą faktycznoprawną rozpatrywanego zagadnienia wykazując, że zbadanie postaci ww. znaków w trzech płaszczyznach postrzegania: znaczeniowej, wizualnej i fonetycznej pozwoliło na stwierdzenie, że sporny znak TRYBUNAŁ jest podobny do przeciwstawionego mu znaku TRYBUNALSKIE (z wcześniejszym pierwszeństwem) w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., co uzasadnia jego unieważnienie w części dotyczącej wszystkich towarów zawartych w klasie 32 klasyfikacji nicejskiej, do oznaczenia których został przeznaczony.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku.