Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1018/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi spółki A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].03.2018 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 935), art. 5, art. 6, oraz art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2017 r., poz. 278 ze zm.), art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. o przyznanie płatności na rok [...] złożonego przez A.-P. Spółkę z o.o. w R. C., orzekł o odmowie przyznania A.-P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, że w dniu [...].06.2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął wniosek A.-P. Spółka z o.o. w R. C. o przyznanie płatności na rok 2016, wraz z załącznikami, (numer identyfikacyjny producenta rolnego: [...]), w którym wnioskodawca ubiegał się m.in. o przyznanie następujących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:

. jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie do powierzchni 17,88 ha,

. płatności dodatkowej do powierzchni 14,88 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wskazał, że mając na uwadze ustalenia przeprowadzone w odniesieniu do A.-P. Spółka z o.o. w ramach kampanii 2015, została dokonana ponowna weryfikacja producenta rolnego pod kątem podejrzenia stworzenia przez spółkę sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia w kampanii składania wniosków 2016. Organ I instancji zauważył, że w wyniku wielokierunkowej analizy obszernej dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania za 2015 rok, ustalono, że T. K. i M. H. sztucznie utworzyli kilkadziesiąt spółek prawa handlowego powiązanych ze sobą podmiotowo, kapitałowo i własnościowo, co umożliwiało obejście przepisów prawa i w ten sposób zwielokrotnienie otrzymanego wsparcia finansowego.

Mając na uwadze powyższe, organ I instancji wydał w dniu [...].10.2016 r. decyzję Nr [...] w sprawie odmowy przyznania A.-P. Spółka z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy wskazaną decyzję, potwierdzając w ten sposób prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ I instancji (decyzja Nr [...] z dnia [...].06.2017 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na mocy wyroku z dnia [...].11.2017 r. oddalił skargę strony na decyzję Nr [...] z dnia [...].06.2017 r. (sygn. akt II SA/Bd 1017/17).

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego w odniesieniu do wniosku A.-P. Spółka z o.o. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. odmówił przyznania stronie wnioskowanych płatności na 2016 rok z uwagi na to, że A.-P. Spółka z o.o. znalazła się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wskazał, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr [...], bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym, ani prawnym, nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.-P. Spółka z o.o. w R. C. zaskarżyła ją w całości, zarzucając organowi I instancji:

1. naruszenie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji mimo braku zaistnienia przesłanek; naruszenie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji mimo braku zaistnienia przesłanek;

2. błędne ustalenie istotnych, z punktu widzenia art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, okoliczności odnoszących się do stanu posiadania przez spółkę nieruchomości, w tym gospodarstwa rolnego, co skutkowało wadliwym i nie popartym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i całkowicie dowolnym kwestionowaniem przez organ stanu posiadania nieruchomości, tytułu prawnego do jej użytkowania, czy też położenia przestrzennego przedmiotowych działek gruntu, stanowiących w rzeczywistości odrębne gospodarstwo rolne;

3. błędne niezastosowanie "definicji legalnej gospodarstwa rolnego" określonej w art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88, pomimo tego, że gospodarstwo rolne skarżącej - jako wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym jednostka, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej - spełnia wszystkie przesłanki wskazane w naruszonym przepisie art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008;

4. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie, pomimo tego, że w okolicznościach sprawy zaktualizowały się wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy;

5. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa, art. 78 § 1 i 2 Kpa oraz art. 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, m.in. poprzez przyjęcie, że dowodem na zaistnienie tzw. sztucznych warunków było swobodne przekazywanie gruntów poprzez wskazane w uzasadnieniu decyzji umowy dzierżawy pomiędzy podmiotami powiązanymi z lat 2009 i 2010;

6. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa poprzez brak precyzyjnego odniesienia się co do wiarygodności dowodów i określenia ich mocy dowodowej oraz naruszeniem art. 89 § 1 i 2 Kpa poprzez odrzucenie istotnych dowodów wskazujących na podstawę faktyczną tworzenia wielu podmiotów - gospodarstw rolnych jako spółek z o.o.

Wskazując na powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w G. w celu jej ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018r, Nr [...].,(znak: BDSPB02.6400.86.2018.MBa) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. po rozpatrzeniu odwołania, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że sporna w niniejszej sprawie jest kwestia zastosowania w stosunku do A.-P. Spółka z o.o. przepisów unijnych stanowiących o sztucznych warunkach, bowiem z odwołania spółki wynika argumentacja, iż w sposób samodzielny i niezależny spółka prowadzi gospodarstwo rolne, spełniając zarazem warunki do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 i tym samym w przedmiotowej sprawie nie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów, tj. na tworzeniu wielu podmiotów powiązanych przez tę samą osobę lub osoby, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.

Wobec powyższego, aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem. Należało zatem ustalić, czy - po pierwsze - w sprawie doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidujących te płatności (przesłanka obiektywna). Po drugie - czy istniejące wielorakie więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek ubiegania się o płatności przez wiele gospodarstw o mniejszej powierzchni (przesłanka subiektywna).

Wskazano, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. ustalił, a ustalenie to Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. przyjął za swoje, iż w rozpatrywanej sprawie występuje zarówno element obiektywny, jak i subiektywny, co stanowi podstawę do stwierdzenia, że doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania wsparcia. Element obiektywny polegał na utworzeniu przez te same osoby - T. K. i M. H. - wielu spółek wnioskujących o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Takie sztuczne wykreowanie wielu podmiotów, będących w rzeczywistości jednym rolnikiem, który prowadzi jedno wieloczłonowe i wielkoobszarowe gospodarstwo rolne, miało na celu zmaksymalizowanie możliwej do uzyskania kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a zatem uzyskania tych płatności w sposób sprzeczny z celami wsparcia.

Z kolei przeprowadzone analizy: prowadzonej działalności gospodarczej przez spółki, formy własnościowej spółek, zmian reprezentantów i siedzib spółek, zatrudnienia nowych prezesów spółek, wnioskowanych powierzchni do płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w 2016 r., położenia użytkowanych nieruchomości rolnych oraz działek ewidencyjnych wspólnie deklarowanych, zmian podmiotów w ramach deklarowanych działek, przenoszenia gruntów pomiędzy podmiotami, usług wzajemnych, posiadanego przez podmioty parku maszynowego, miejsca przechowywania plonów oraz zatrudnienia części pracowników - w ocenie organu II instancji wykazały istnienie przesłanki subiektywnej.

Zdaniem organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. dokonał prawidłowych ustaleń, zarówno faktycznych, jak i prawnych, w oparciu o całość obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie. Podkreślił przy tym, że na materiał ten składają się zarówno dowody pozyskane w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie przyznania A.-P. Spółka z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok, jak i dokumenty z postępowań prowadzonych wobec spółek za lata wcześniejsze, które organ I instancji dopuścił na mocy postanowienia Nr [...] z dnia [...].03.2018 r.

Podkreślono również, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w oparciu o dane z KRS, według stanu na dzień 3 i [...].08.2017 r., dokonał w tabeli nr [...] zaskarżonej decyzji analizy własnościowej 39 spółek zawiązanych przez T. K. i M. H., w tym 30 spółek, które w 2016 r. złożyły wnioski o przyznanie płatności na 2016 rok. Z analizy tej wynika, że jako wspólnicy w spółkach występują wyłącznie T. K., M. H. oraz zarejestrowane przez nich w ewidencji producentów począwszy od 2004 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W każdej ze spółek powtarzają się wspólnicy, którymi są spółki (z udziałami innych spółek) bądź bezpośrednio T. K. i M. H.. Z danych KRS na dzień 3 i [...].08.2017 r. wynika, że na 39 spółek z o.o. w 18 spółkach udziały bezpośrednio przysługiwały T. K., w 6 spółkach bezpośrednio M. H., zaś w jednej spółce udziały bezpośrednio posiadali zarówno T. K., jak i M. H.. W istocie wszystkie spółki, wymienione w tabeli nr [...] decyzji organu I instancji, należą do tych samych osób fizycznych, czyli T. K. i M. H., którzy są wspólnikami tych spółek bezpośrednio lub pośrednio przez inne spółki, których są wspólnikami również bezpośrednio lub pośrednio przez inne spółki.

Mając na uwadze analizę dokonaną przez organ I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, że finalnie udziały w spółkach należały do dwóch osób: T. K. i M. H., zapewniając im pełną kontrolę w zakresie decyzyjności i zarządzania, natomiast faktycznie liczba wspólników tworzących spółki jest wyższa, ale w żadnej ze spółek udziały nie zostały objęte przez inny podmiot gospodarczy, czy też osobę fizyczną, przy czym brak odzwierciedlenia wspólników z udziałem mniejszym niż 10%, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. nie wprowadza w błąd (organ I instancji zaznaczył, że dane pochodzą z KRS, w którym - zgodnie z obowiązującymi przepisami - nie są ujawniani wspólnicy z udziałem poniżej 10%) i nie wpływa na rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., mające miejsce w okresie od XII 2015 r. do V 2017 r. zmiany na stanowisku prezesa zarządu oraz zmiany siedzib spółek, zostały dokonane wyłącznie na użytek prowadzonych przez ARiMR postępowań wobec T. K., M. H. oraz zawiązanych przez nich spółek, pod kątem weryfikacji wystąpienia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Zmiany te, z uwagi na moment ich przeprowadzania, świadczą o skoordynowanym działaniu władz spółek, czyli T. K. i M. H., które to działanie - w kontekście istniejących powiązań pomiędzy spółkami - ma jedynie charakter formalny i doraźny.

Zwrócono uwagę na podniesiony przez organ I instancji fakt zmiany na stanowisku prezesa w R.-T. Sp. z o.o.: S. K., który pod koniec 2015 r. zastąpił na stanowisku prezesa M. H., w X 2017 r. zastąpił na stanowisku prezesa zarządu - T. K.. Zmianie uległa również siedziba spółki, która znajduje się przy ul. Waryńskiego 32-36 w G. (pod tym adresem mieści się również kancelaria radcy prawnego - pełnomocnika spółek). Przykład ten zdaniem organu odwoławczego potwierdza, że T. K. i M. H. mogli swobodnie dokonywać zmian w ramach zarządzanych podmiotów, ponieważ to oni faktycznie sprawowali władzę w powołanych przez nich spółkach, przy czym pomimo dokonanych zmian składu zarządu w części podmiotów, udziałowcami w spółkach nadal pozostali T. K., M. H. oraz utworzone przez nich spółki.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że z punktu widzenia przepisów krajowych - prawa handlowego, każda ze spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jest automatycznie uznawana za odrębny podmiot prawa handlowego. [...] jednak dla oceny, czy spółka może zostać uznana za rolnika w świetle definicji rolnika sformułowanej w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr [...], należy wziąć pod uwagę również inne okoliczności, takie jak osoby pełniące funkcje zarządcze, czy wyposażenie techniczne i organizacyjne takiego podmiotu. Zgodnie z definicją określoną w art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr [...] gospodarstwo stanowią wszystkie jednostki produkcyjne bez względu na ich położenie na terenie kraju. Niezależnie zaś od istniejącej swobody układania stosunków gospodarczych i wyboru formy prowadzenia działalności, jak wynika z definicji określonej w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr [...], rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, która zarządza gospodarstwem, tj. wszystkimi jednostkami produkcyjnymi na terenie kraju.

W rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy stwierdził, że wszystkie zarejestrowane w ewidencji producentów w latach 2004-2011 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym A.-P. Spółka z o.o., stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób fizycznych - T. K. i M. H., którzy w dniu [...].11.2015 r. zawarli związek małżeński, zaś odrębność utworzonych osób prawnych (spółek) ma jedynie charakter formalnoprawny.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy zdaniem organu odwoławczego uzasadnia tezę, że A.-P. Spółka z o.o. nie jest, w świetle przepisów art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr [...], rolnikiem prowadzącym działalność w formie odrębnego gospodarstwa. Podmioty w postaci spółek z o.o. stanowią bowiem jedno gospodarstwo, w ramach którego wyodrębnione są mniejsze jednostki produkcyjne zarządzane przez T. K. i M. H., przy czym stosunki cywilnoprawne, jakie łączą stronę z pozostałymi spółkami oraz małżonkami T. K. i M. H., wskazują na to, że faktycznym posiadaczem i użytkownikiem są właśnie ww. małżonkowie.

Zwrócono też uwagę, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach, płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika - nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha, a zatem jeden podmiot wnioskujący o płatności bezpośrednie mógł otrzymać płatność dodatkową do maksymalnej powierzchni 27 ha. Z materiału dowodowego wynika, że na 31 wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich złożonych w ramach kampanii 2016 r., w 28 przypadkach powierzchnia deklarowana do płatności dodatkowej wynosiła 27 ha.

W wyniku dokonanej analizy deklarowanych płatności w ramach kampanii 2016, ustalono, że gdyby w 2016 r. został złożony jeden wniosek o płatności bezpośrednie, tj. w ramach jednolitej płatności obszarowej i powiązanej płatności dodatkowej oraz płatności za zazielenienie, obejmujący łączną deklarację zawartą we wnioskach wszystkich 30 spółek i wniosku T. K., to szacunkowa przyznana płatność obszarowa na podstawie deklarowanych wartości na rok 2016 wyniosłaby [...] zł. Płatność w takiej szacunkowej wysokości otrzymałoby zatem jedno wielkoobszarowe gospodarstwo rolne w myśl definicji zawartej w art. 4 ust. 1 lit b rozporządzenia nr [...], czyli gospodarstwo obejmujące wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej - czyli w niniejszym przypadku spółki z o.o. i odrębnie gospodarstwo T. K. - i zarządzane przez rolnika (T. K. i M. H.), znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Natomiast w sytuacji, gdyby kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego miała zostać określona dla każdego z podmiotów składających wniosek z osobna, to wysokość płatności szacowana na podstawie deklarowanych wartości wyniosłaby [...] zł.

Zaprezentowane kwoty płatności zdaniem organu odwoławczego pokazują, że sztuczne stworzenie wielu podmiotów ubiegających się o płatności do gruntów, stanowiących w istocie jedno wielkohektarowe gospodarstwo rolne, prowadziło do istotnego zwiększenia kwot możliwych do uzyskania przez każdy z tych podmiotów z osobna.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że T. K. i M. H., koordynujący działania wszystkich powołanych przez siebie podmiotów, ustalali strukturę i wielkość gospodarstw posiadanych przez poszczególne spółki w sposób kontrolowany. Co prawda umowy dzierżawy gruntów rolnych były formalnie zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/osobami prawnymi), to jednak - uwzględniając reprezentację spółek - należy stwierdzić, że po obu stronach działały te same osoby, czyli T. K. i M. H.. Jest to kolejna okoliczność wskazująca na występujące powiązania ekonomiczne między podmiotami zawiązanymi przez wskazane osoby.

Oprócz podziałów spółek już istniejących, zdaniem organu dochodziło także do przekazywania gruntów między poszczególnymi spółkami oraz gospodarstwami T. K. i M. H.. W poszczególnych latach, od roku 2007 do 2016, te same działki ewidencyjne deklarowane były przez różne podmioty, przy czym niektóre działki ewidencyjne były deklarowane kolejno nawet przez trzy lub cztery podmioty: T. K., M. H. lub którąś ze spółek, w której ww. osoby były udziałowcami lub w których osoby te były prezesami lub członkami zarządu.

Zdaniem organu odwoławczego takie ukształtowanie stanu faktycznego posiadania gruntów rolnych miało na celu wykazanie prowadzenia przez poszczególne spółki działalności rolniczej, które następnie miało uzasadniać prowadzenie odrębnych gospodarstw przez poszczególne spółki. Przekazywanie posiadanych i zgłaszanych do płatności gruntów poszczególnych spółek, na podstawie umów dzierżawy, innym podmiotom powiązanym, jak i wykorzystywanie istniejących spółek do nabywania gruntów we własnym imieniu, miało na celu wykazanie formalnego dysponowania przez każdy z podmiotów powierzchnią, która zapewniała maksymalne wykorzystanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie ARiMR, wskazane przekazywanie gruntów rolnych w obrębie powiązanych ze sobą podmiotów świadczy jednak o świadomym i zorganizowanym działaniu, mającym na celu ominięcie przepisów definiujących rolnika oraz gospodarstwo rolne. Powyższe pozwoliło przyjąć, że działania takie noszą znamiona sztucznego wykreowania określonych elementów stanu faktycznego w celu uzyskania wyższych płatności.

Na podstawie analizy obszernej dokumentacji zgromadzonej w ramach prowadzonych wobec spółek postępowań o przyznanie płatności na 2016 rok ustalono, że poszczególne podmioty ponosiły ciężary związane z prowadzeniem przez nie działalności rolniczej, w tym koszty wykonania zabiegów agrotechnicznych, koszty zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, czy też dokonywały opłat podatku rolnego. Spółki ponosiły również koszty wynajmu biura, obsługi rachunkowej oraz prawnej. Analiza dokumentacji potwierdziła jednak występowanie pomiędzy podmiotami powiązań ekonomicznych, na co wskazują faktury VAT na zakup usług agrotechnicznych przez spółki od dwóch, zawiązanych przez T. K., grup producentów: Grupy Producentów P. R. Sp. z o.o. i Grupy Producentów P. Zboże Sp. z o.o., w skład których wchodzą spółki powołane przez T. K. i M. H. oraz obie te osoby oddzielnie.

Zauważono również, że przeprowadzona przez organ I instancji analiza parku maszynowego 30 spółek i gospodarstwa T. K. wykazała, że jedynie gospodarstwo T. K. dysponuje pełnym zapleczem technicznym umożliwiającym prowadzenie produkcji rolnej; 8 z 30 analizowanych spółek posiada na swym stanie jedynie ciągnik rolniczy, zaś 12 spółek nie posiada żadnego zaplecza technicznego. Jednak pomimo posiadanych maszyn oraz zatrudnionych pracowników wszystkie spółki posiadające grunty rolne deklarowane we wniosku na 2016 rok korzystały z kompleksowej obsługi siewu, uprawy i zbioru wykonywanej przez Grupę Producentów P. R. Sp. z o.o. i Grupę Producentów P. Zboże Sp. z o.o. W tym miejscu podkreślono, że obydwie wskazane grupy producentów zostały utworzone przez T. K. i M. H., będących jednocześnie, wraz z zawiązanymi przez siebie spółkami, wyłącznymi członkami wymienionych dwóch grup, zatem usługi rolnicze dla gospodarstw poszczególnych spółek, prowadzących działalność rolniczą i wnioskujących o przyznanie na rok 2016 płatności do gruntów rolnych, faktycznie były świadczone w ramach jednego wielkohektarowego gospodarstwa rolnego, prowadzonego przez T. K. przy współudziale M. H.. T. K. decydował, która spółka będzie posiadała park maszynowy, a która pozostanie bez zaplecza technicznego i będzie w pełni korzystała z usług rolniczych świadczonych przez ww. grupy producentów. Jedynie gospodarstwo T. K., z racji posiadanego parku maszynowego, w skład którego wchodzi kilkadziesiąt maszyn/urządzeń, nie korzystało z usług grup producentów.

Jako kolejny przykład wystąpienia powiązań pomiędzy spółkami zarządzanymi przez T. K. i M. H. wskazano fakt, że spółki korzystają z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, np. T. A., C., A., D., O., B.. Powyższe zdaniem organu świadczy o tym, że osoby zarządzające spółkami, podejmując decyzję o wyborze dostawcy, np. oleju napędowego, czy środków ochrony roślin, kierowały się kompleksowym zaopatrzeniem prowadzonej przez nich działalności rolniczej w szerokim znaczeniu, a więc bez podziału na poszczególne spółki. Ta zbieżność jest, zdaniem organu odwoławczego, nieprzypadkowa, gdyż zakup produktów, czy usług dla wielu spółek od jednego podmiotu jest korzystniejszy finansowo. Powyższe należy także odnieść do tego, że wszystkie spółki korzystają z usług tego samego biura rachunkowego i tej samej kancelarii prawnej.

Wskazano również, że organ I instancji w toku postępowania dokonał analizy zatrudnienia w 2016 r. części pracowników w spółkach zarządzanych przez T. K. i M. H.. Zdaniem organu odwoławczego, w zakresie zatrudnienia można stwierdzić nieprzypadkową zbieżność osób, form, czasu i celu zatrudnienia. Powyższe stanowi kolejną obiektywną okoliczność, która świadczy o powiązaniach funkcjonalnych zachodzących między spółkami kierowanymi przez T. K. i M. H..

W ocenie organu odwoławczego, zawieranie przez poszczególne spółki umów o świadczenie pracy na ich rzecz miało w zamierzeniu potwierdzać odrębność i niezależność podmiotów. Biorąc jednak pod uwagę wykazaną powyżej zbieżność organ orzekający stwierdził, że osoby zatrudnione w spółkach tak naprawdę świadczyły pracę na rzecz jednego wielkohektarowego gospodarstwa rolnego zarządzanego w skoordynowany sposób przez T. K. i M. H..

Zwrócono też uwagę, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w zaskarżonej decyzji dokonał również analizy dokumentów dotyczących nabycia gruntów przez poszczególne spółki zarządzane przez T. K. i M. H.. Z analizy tej wynika, że spółki nabywały na własność grunty rolne, finansując ich zakup w dużej mierze z udziałem środków pieniężnych pozyskanych w drodze kredytowania, zaś formy zabezpieczenia zobowiązań finansowych (hipoteki lub weksle in blanco) były ustanawiane zarówno na nabywanych nieruchomościach, jak i na nieruchomościach należących do innej spółki bądź będących własnością T. K. i M. H.. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, stanowi kolejny przykład występowania powiązań o charakterze ekonomicznym i organizacyjnym pomiędzy poszczególnymi spółkami.

Przechodząc do zarzutów odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.

W odniesieniu do zarzucanego naruszenia art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr [...], organ II instancji zauważył, że w odwołaniu wskazano, jako cele płatności bezpośrednich, jedynie wybiórczo poszczególne punkty z preambuły rozporządzenia nr [...]. W ocenie organu odwoławczego nie można jednak pominąć celu, wyrażanego wielokrotnie w przepisach unijnych, zarówno w ramach płatności bezpośrednich, jak i różnych form płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W ocenie organów ARiMR, w rozpatrywanej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uniknięcia skutków zmniejszenia poziomu wsparcia, ponieważ zmniejszenie to wystąpiłoby w sytuacji, kiedy o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ubiegałby się jeden podmiot prowadzący jedno gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr [...]. Niewątpliwie stworzenie sztucznych warunków stoi w sprzeczności z celami wsparcia bezpośredniego, rozumianymi jako zrównoważone przydzielanie proporcjonalnych kwot płatności małym i dużym beneficjentom, posiadającym w świetle przepisów unijnych status rolnika prowadzącego samodzielne gospodarstwo rolne.

Zdaniem organu odwoławczego, dokonano niespornych ustaleń faktycznych na okoliczność utworzenia przez T. K. i M. H. kilkudziesięciu spółek z o.o. ubiegających się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wykazano również powiązania osobowo - kapitałowe z uwzględnieniem funkcji pełnionych przez ww. osoby oraz okoliczności umownego przenoszenia posiadania gruntów rolnych. Wskazane powyżej obiektywne okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, zasadnie dowodzą, że spółki z o.o. zostały zawiązane w celu podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa bądź uniknięcia zwiększenia areału już posiadanego, aby w ten sposób obejść przepisy definiujące rolnika i gospodarstwo oraz przedstawione powyżej cele płatności, dotyczące zrównoważonego rozdziału płatności, w tym przeciwdziałaniu koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach.

Ustaleń w zakresie sprzeczności z celami prawodawstwa, w ocenie organu II instancji nie podważa utrzymanie gruntów rolnych zgodnie z normami i wymogami, jak również rzeczywiste użytkowanie gruntów rolnych, zgłoszonych we wnioskach o przyznanie płatności. Formalnie spółki, w tym A.-P. Spółka z o.o., jako odrębne podmioty, spełniają warunki do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, określone w przepisach prawa. Okoliczność ta jest wyrazem formalnego poszanowania warunków określonych w obowiązujących przepisach. A właśnie element obiektywny charakteryzuje się tym, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych przepisach, cel realizowany przez te uregulowania nie zostaje osiągnięty. Istotą sztucznych warunków jest bowiem działanie polegające na obejściu prawa, a nie jego naruszeniu. Wbrew twierdzeniom strony odwołującej, w rozpatrywanej sprawie doszło do wystąpienia przesłanki obiektywnej.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. powyższe wyjaśnienia, mające służyć za dowód, że poszczególne spółki są samodzielnymi i odrębnymi podmiotami, które funkcjonują niezależnie od siebie, pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy wobec poczynionego ustalenia co do występowania więzi personalnych, ekonomicznych i organizacyjnych pomiędzy T. K. i M. H., a utworzonymi przez nich spółkami. Jak wskazywał bowiem Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w przywołanym przez stronę wyroku (C-434/12) w odniesieniu do elementu subiektywnego: "w tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na takich elementach jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami".

W rozpatrywanej sprawie, w przekonaniu organu odwoławczego skarżąca spółka nie zakwestionowała skutecznie ustaleń organu I instancji stwierdzających istnienie powiązań o charakterze osobowym (członkowie zarządu), majątkowym (udziałowcy), ekonomicznym (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych pomiędzy spółkami) i organizacyjnym (wspólna siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców i pracowników). Powyższe pozwoliło na ustalenie istnienia zamierzonej koordynacji działań przez T. K. i M. H., polegających na zgłaszaniu do płatności gruntów rolnych przez tworzone przez nich spółki w celu uzyskania korzyści wynikających z systemu wsparcia bezpośredniego oraz wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem wniosków przez kilkadziesiąt mniejszych podmiotów. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, że ostatecznie pozwalał uniknąć ograniczeń stosowanych dla przyznawanych płatności. Ograniczenia te istniały w ramach systemów wsparcia rozwoju obszarów wiejskich od początku istnienia programów realizowanych w tych systemach, natomiast w zakresie systemów wsparcia bezpośredniego, ograniczenia te były wprowadzane stopniowo.

W ocenie organu II instancji nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia przez T. K. i M. H. kilkudziesięciu spółek, które dzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wykazano korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów, niemających wystarczających środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych; w rozpatrywanej sprawie nie można również mówić ani o sprofilowaniu produkcji, ani jej wyodrębnieniu względem położenia gruntów rolnych.

Organ odwoławczy zwrócił tez uwagę, że T. K. w oświadczeniu z dnia [...].09.2016 r. stwierdził, iż z uwagi na fakt otrzymywania przez spółki dopłat, dokonywane były plany, zakupy gruntów, z którymi związane są długoterminowe kredyty, które opierają się na planach dofinansowania dokonanych na podstawie danych z ARiMR oraz wypłat w ramach prowadzenia produkcji rolnej na dotychczasowych warunkach. Jak wskazał T. K., w obecnej sytuacji, gdy ARiMR domaga się zwrotu środków pobranych za lata wcześniejsze i nie wypłaca bieżących dopłat, pozostaje do wyjaśnienia kwestia, kto poniesie odpowiedzialność za straty finansowe spółek oraz ewentualne decyzje o zwrocie środków za lata ubiegłe. Kwestię znaczenia dopłat dla gospodarstw spółek zawiązanych przez T. K. i M. H. podniosła również pełnomocnik spółki, wypowiadając się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego. Reprezentująca spółkę podniosła bowiem, że przerwanie w 2015 r. wypłat ze środków wsparcia dla spółek oraz dla T. K. spowodowało, że spółki musiały przerwać gromadzenie parków maszynowych, nie mówiąc już o dalszych zakupach gruntów, które musiały niektóre podmioty zbywać, aby uzyskiwać środki na gospodarowanie.

Jak wynika z powyższych wyjaśnień, prowadzenie działalności rolniczej przez spółki, a co za tym idzie - zaciąganie przez nie zobowiązań finansowych w związku z dokonywaniem planów oraz zakupem gruntów - oparte było w dużej mierze na środkach finansowych pozyskanych z tytułu płatności przyznawanych przez ARiMR. Wobec braku innych racjonalnych przesłanek, które miałyby wskazywać na sens powoływania kilkudziesięciu podmiotów, organ odwoławczy stwierdził, że spółki były tworzone w jednym celu: pozyskiwania dotacji z ARiMR w jak najwyższej wysokości.

Związek T. K. z M. H. i ich wpływ na działalność 39 podmiotów, w tym A.-P. Spółka z o.o., zdaniem organu II instancji również pozwala obronić tezę, że powstanie odwołującej spółki oraz pozostałych podmiotów to wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie obostrzeń wynikających z przepisów prawa, a dotyczących ograniczeń kwotowych przy przyznawaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W świetle powyższych stwierdzeń organ I instancji prawidłowo wywiódł, że zasadniczy cel stworzenia powyższych spółek - w tym odwołującej oraz ich działalności jest sprzeczny z celem przepisów regulujących wspieranie rolników.

Podkreślono również, że organy ARiMR nie kwestionują prowadzenia działalności rolniczej przez spółki, w tym A.-P. Spółka z o.o. Ogół przedstawionych dokumentów pozwala stwierdzić, że każda spółka ponosiła koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej zarówno w zakresie zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin czy też oleju napędowego, jak i koszty związane z użytkowaniem gruntów rolnych (podatek rolny, umowy ubezpieczenia upraw, faktury VAT, dowody zapłaty, umowy zatrudnienia pracowników). Nie jest również kwestionowane posiadanie gruntów rolnych przez spółki. Spółki nie mogłyby prowadzić działalności rolniczej polegającej na produkcji roślinnej, gdyby nie były w posiadaniu deklarowanych gruntów. Posiadanie jest stanem faktycznym, a przeniesienie posiadania stanowi czynność realną, nie zaś czynność prawną. Organy ARiMR w żaden sposób nie kwestionowały również faktu powoływania spółek. Zarzut organów dotyczył jedynie tego, że T. K. i M. H. wykorzystali zawiązane przez siebie spółki z o.o. do uzyskiwania płatności w kwocie wyższej niż dopuszczalna, czy obchodzeniu prawa w celu uzyskania płatności, której jako samodzielny podmiot nie można było uzyskać bądź można było uzyskać w mniejszej wysokości. Takie działania nie mogą być uznane za pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W zgromadzonym materiale dowodowym, w przekonaniu organu odwoławczego nie znajduje również oparcia twierdzenie, że spółki były zawiązywane zgodnie z polskim prawem w celu prowadzenia działalności jako podmioty niezależne i samodzielne. Podniesione w odwołaniu okoliczności, które w ocenie pełnomocnika spółki, mają potwierdzać odrębność i samodzielność spółki, czyli: posiadanie własnych gruntów rolnych, zarządzanie przez odrębny organ (zarząd), objęcie gospodarstwa spółki ubezpieczeniem OC, posiadanie rachunku bankowego przez spółkę, umowa spółki z biurem rachunkowym, faktury zakupu środków do produkcji rolnej oraz usług zewnętrznych, faktury sprzedaży płodów rolnych, czy też faktury biura rachunkowego i pozostałych usług - w rzeczywistości związane są z wyodrębnieniem formalnoprawnym spółki, a więc podmiotu, który z punktu widzenia przepisów krajowych stanowi podmiot prawa, wyposażony w zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych.

W oparciu o wszystkie zgromadzone dowody, zdaniem organu II instancji za nieuprawnione należy uznać twierdzenie, że prowadzona w ramach A.-P. Spółka z o.o. działalność rolnicza była działalnością samodzielną i niezależną od działalności pozostałych podmiotów zarządzanych przez T. K. i M. H..

Zwrócono też uwagę, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu, to nie spółka przyczyniła się do rozwoju gospodarczego kraju oraz nieprzerwanego gospodarowania rolniczego na gruntach, ale działania wszystkich spółek tworzących jedno wielkoobszarowe gospodarstwo rolne, kierowane przez T. K. i M. H..

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w składanych wyjaśnieniach T. K. wskazywał, iż decyzja o zawiązywaniu spółek z o.o. była podyktowana skomplikowaną sytuacją rodzinną i możliwością wystąpienia konfliktów spadkowych, jak również zwiększającym się ryzykiem gospodarczym związanym z podpisywaniem kontraktów, zmieniającym się klimatem i coraz gorszymi warunkami pogodowymi (częste wymarznięcia, susze, deszcze nawalne, podtopienia). Ww. okoliczności, zdaniem organu odwoławczego pozostają jednak bez znaczenia z punktu widzenia istnienia elementu subiektywnego - jak bowiem wskazywał ETS, w ramach badania elementu subiektywnego sąd krajowy musi rozważyć obiektywne dowody wskazujące, że przez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o nią zmierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na takich elementach, jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Odnosząc się do powyższego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zwrócił uwagę, że wpis podmiotu do ewidencji producentów i nadanie mu numeru producenta rolnego w żaden sposób nie świadczą o samodzielności, czy też niezależności podmiotu. Postępowanie w sprawie wpisu do ewidencji producentów A.-P. Spółka z o.o. nie obejmowało bowiem weryfikacji majątku spółki, okoliczności jej zawiązania, czy też ewentualnych powiązań z innymi spółkami również będącymi producentami rolnymi. Dla uzyskania wpisu do ewidencji producentów nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu posiadania gospodarstwa rolnego i prowadzenia w nim działalności rolniczej. Organ dokonuje wpisu do ewidencji producentów na podstawie oświadczeń złożonych przez podmiot we Wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że każdy wniosek o przyznanie płatności wszczyna nowe, odrębne postępowanie administracyjne, w ramach którego organ prowadzi od nowa postępowanie wyjaśniające i w ramach tego postępowania nie jest związany wynikami postępowań z lat ubiegłych. Oznacza to, że każde postępowanie administracyjne w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest autonomiczne i organ weryfikuje spełnienie przez producenta rolnego kryteriów wymaganych do przyznania płatności w odniesieniu do każdego złożonego wniosku o jej przyznanie i taka sytuacja miała również miejsce w niniejszej sprawie.

Jednocześnie organ II instancji zwrócił uwagę, że materiał dowodowy zebrany przez organ w postępowaniach w sprawie płatności do gruntów rolnych na lata 2013 i 2014 w żaden sposób nie jest równoważny do materiału dowodowego zgromadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. w postępowaniach dotyczących przyznania odwołującej spółce płatności za lata 2015 i 2016. W postępowaniach za lata 2015 i 2016 organ zgromadził bowiem obszerny materiał, na który składały się zarówno dowody przedstawione przez stronę, jak i dokumentacja dotycząca postępowań prowadzonych w odniesieniu do pozostałych podmiotów powiązanych z T. K. i M. H., które wnioskowały o przyznanie płatności we wskazanych latach. Analiza całości zebranej dokumentacji wykazała, że odwołująca spółka znalazła się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa.

W zakresie zarzutów formalnych dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy wskazał, że materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi, iż nie została naruszona żadna z wymienionych reguł ogólnych K.p.a.. Pełnomocnik strony zarzucił organowi I instancji brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych m.in. poprzez przyjęcie, że dowodem na zaistnienie sztucznych warunków było swobodne przekazywanie gruntów pomiędzy powiązanymi ze sobą podmiotami. Za istotne naruszenie przepisów pełnomocnik spółki uznał również czynność organu I instancji, jaką było odrzucenie dowodów z dokumentów związanych ze stanem zdrowia i stanem rodzinnym T. K., dokumentacji związanej ze spółką GP [...] Ziarno Sp. z o.o. oraz dokumentów dotyczących prowadzenia prac i czynności związanych z inną niż rolnicza - działalnością gospodarczą spółki.

Odnosząc się do powyższych zarzutów, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 78 § 1 Kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Jak stanowi jednak art. 78 § 2 Kpa, organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, o którym mowa w § 1, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Orzekający organ zwrócił uwagę, że w toku postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...].03.2018 r. postanowienie nr [...] o odmowie dopuszczenia w sprawie dowodów odnoszących się do stanu zdrowia i stanu rodzinnego T. K. oraz dotyczących procesu likwidacyjnego Grupy Producenckiej [...] Ziarno Sp. z o.o. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. organ I instancji prawidłowo ustalił, że przedmiotowe dowody, o dopuszczenie których wnioskował pełnomocnik spółki, nie mają znaczenia dla sprawy o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok dla A.-P. Spółka z o.o. Co prawda, w ramach badania elementu subiektywnego należy rozważyć, czy przez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, podmiot ubiegający się o płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia, jednak w ocenie organu, strona zupełnie pomija fakt, że ETS wskazywał jednocześnie, iż w tym względzie winno opierać się na takich elementach, jak więź prawna, ekonomiczna, personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, jak również na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Organ II instancji zauważył ponadto, że organ I instancji w dniu [...].10.2017 r. przesłuchał T. K. i M. H. na okoliczność genezy i przyczyn zawiązywania spółek wnioskujących o płatności do gruntów rolnych. W przedmiotowej kwestii wypowiedziała się również pełnomocnik odwołującej spółki. Podkreślenia zdaniem organu II instancji wymaga, że wskazane osoby zostały przesłuchane na powyższą okoliczność w ramach postępowań w stosunku do wniosków na 2015 rok, jak również złożyły wtedy do akt z własnej inicjatywy pisemne obszerne wyjaśnienia. Wyjaśnienia te zostały jako dowód włączone przez organ do postępowania prowadzonego w odniesieniu do wniosku za 2016 rok. Podniesione przez pełnomocnika strony dowody, mające świadczyć o tym, że odwołująca spółka prowadzi samodzielną działalność rolniczą jako odrębny i niezależny podmiot, potwierdzają wyodrębnienie formalno-prawne podmiotu, a nie jego samodzielność, czy też niezależność.

Podkreślono również, że pełnomocnik odwołującej spółki - zarzucając organowi I instancji zaniechanie przeprowadzenia dowodów - w żaden sposób nie uzasadnił, że zaniechanie to uniemożliwiło przedstawienie jakichś innych okoliczności nieznanych organowi, które mogłyby mieć wpływ na rozpatrzenie sprawy. W tym aspekcie należy zwrócić uwagę na zbieżność wyjaśnień złożonych przez T. K. i M. H. w postępowaniach na rok 2015 i 2016 co do genezy i przyczyn zawiązywania spółek.

W zakresie zarzucanego naruszenia art. 7 i 77 § 1 Kpa organ odwoławczy wskazał, że w świetle przedmiotowych regulacji na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 89 § 1 i 2 Kpa poprzez odrzucenie istotnych dowodów wskazujących na podstawę faktyczną tworzenia wielu podmiotów - gospodarstw rolnych jako spółek z o.o., organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przywołany przepis Kpa dotyczy prowadzenia rozprawy administracyjnej. Strona w toku prowadzonego postępowania nie wnioskowała do organu I instancji o przeprowadzenie takiej rozprawy, jak również Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie widział podstaw, by przeprowadzić rozprawę administracyjną. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji w niniejszej kwestii.

W odpowiedzi na zarzut co do tego, że organ I instancji błędnie nie zastosował w rozpatrywanej sprawie - jak zapisano - "definicji legalnej gospodarstwa rolnego" określonej w art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. U. UE L 321 z dnia 1 grudnia 2008 r., str. 14, z późn. zm.), organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

Organ odwoławczy podkreślił, że poczynione w toku postępowania ustalenia potwierdzają fakt, że wszystkie podmioty utworzone przez T. K. i M. H., w tym skarżąca A.-P. Spółka z o.o., zarządzane są w rzeczywistości przez wskazane dwie osoby. Prowadzenie przez każdą ze spółek działalności rolniczej we własnym imieniu i na własny rachunek ma stwarzać pozory prowadzenia działalności rolniczej przez każdy z pomiotów, podczas, kiedy działalność ta faktycznie prowadzona jest na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno wielkohektarowe gospodarstwo rolne. Powyższe potwierdza przeprowadzona analiza podmiotów, która wykazała istnienie ścisłych powiązań pomiędzy spółkami.

Podkreślono, że organy ARiMR nie kwestionują samego faktu formalnoprawnego wyodrębnienia strony skarżącej jako osobnego (od innych spółek) podmiotu. Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy pozwolił jednak przyjąć, że formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe A.-P. Spółka z o.o. jest wyodrębnieniem sztucznym, które miało na celu uzyskanie płatności nienależnych w świetle przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013.

Organ odwoławczy nie zgodził się również ze stwierdzeniem spółki, że w latach zawierania przez spółki umów dzierżawy, wykazanych przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji, czyli w latach 2009 - 2010, w [...] w ogóle nie funkcjonowały przepisy o tzw. sztucznych warunkach, co potwierdzają treści zawarte na wnioskach o dopłaty. Organ II instancji podkreślił, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego począwszy od pierwszej kampanii przyjmowania tych wniosków, tj. od 2004 r. przyznawane są zarówno na podstawie przepisów prawa krajowego, jak i wspólnotowego. Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 z dnia 23.12.1995 r., str. 1, z późn. zm.), które w art. 4 ust. 3 wskazuje, że "Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści", weszło w życie z dniem 26.12.1995 r. i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, w tym w Polsce, która od 01.05.2004 r. jest członkiem Unii Europejskiej. Fakt, że oświadczenie producenta rolnego o tym, że nie stwarza sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art. 11 ust. 4, art. 41 ust. 7, art. 61 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy, zostało zapisane w sekcji IX wniosku o przyznanie płatności ("Oświadczenia i zobowiązania") dopiero w roku składania wniosków 2015 nie oznacza, że sankcje i przepisy dotyczące sztucznych warunków nie funkcjonowały w Polsce przed tym rokiem. Dlatego też organ odwoławczy za bezzasadną i niezrozumiałą uznał argumentację strony w kwestii tego, że brak oświadczenia na wnioskach o przyznanie płatności składanych przed rokiem 2015 co do nie stwarzania sztucznych warunków, należy postrzegać jako nieobowiązywanie w Polsce przepisów o sztucznych warunkach przed tym rokiem.

A.-P. Spółka z o.o. w R. C. sp. z o.o. w R. C. nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że warunki wymagane do uzyskania płatności bezpośrednich zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 i powinna otrzymać płatności bezpośrednie za rok 2016;

2) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że skarżąca podjęła działania, chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać płatności bezpośrednie za rok 2016;

3) art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie spełniła przesłanek do uzyskania płatności bezpośrednich, podczas gdy strona będąc samodzielnym podmiotem wpisanym do ewidencji producentów, posiadającym powyżej 1 ha zatwierdzonych gruntów, spełniła wszystkie kryteria, ażeby otrzymać płatności bezpośrednie za rok 2016;

4) art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że skarżąca nie stanowi odrębnego podmiotu, który miałby status rolnika, podczas gdy strona jest samodzielnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą jako spółka kapitałowa, płacącym podatki, posiadającym pracowników, odrębny zarząd właściwy wyłącznie dla tej spółki, posiadającym 44,12 ha własnych gruntów rolnych, posiadającym odrębny majątek, w tym samodzielny park maszynowy, własną siedzibę a zarazem jest odrębnym podmiotem, który ma status rolnika w myśl niniejszych przepisów.

II. naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, odmowie dopuszczenia i przeprowadzenia istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia, dowodów zawnioskowanych przez stronę, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji odmawiającej płatności bezpośrednich;

2) naruszenia art. 80 K.p.a. oraz art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ dopuścił w postępowaniu wyłącznie dowody, które potwierdzały jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, zaś odmawiał dopuszczenia istotnych dowodów wnioskowanych przez stronę, które wskazywały na niewątpliwą odrębność podmiotu oraz wskazywały na genezę i cel, który nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym, powstawania podmiotów - spółek z o.o. stanowiących gospodarstwa rolne na przestrzeni kilkunastu lat.

W oparciu o w/w zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie również o uchylenie w całości decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako P.p.s.a.), tj. takim, który oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istotę sporu w kontrolowanej sprawie stanowi kwestia, czy skarżąca spółka, wspólnie ze wskazanymi przez organy ARiMR podmiotami, w sposób sztuczny wykreowała warunki wymagane do uzyskania płatności obszarowych jako korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego i w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

W odniesieniu do dochodzonych przez skarżącą za rok 2016 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w krajowym porządku prawnym problematyka ta ujęta została w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278). Zgodnie z jej art. 6, płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 cyt. ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie koncentruje się na kwestii zastosowania przez organy ARiMR klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa określonych w przepisach unijnych, a dokładnie w art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, dalej powoływane jako rozporządzenie nr 1306/2013). Zgodnie z jego treścią, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Przytoczona regulacja stanowi normę konkretną, sankcjonującą określone okoliczności i z uwagi na jej usytuowanie w rozporządzeniu ma ona bezpośrednie zastosowanie w prawodawstwie krajowym. Przepis ten pełni funkcję normatywną i nadaje się do bezpośredniego stosowania. Stosuje się go od dnia 1 stycznia 2014 r.

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (vide: wyrok z 12.05.1998 r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in., dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków istotne znaczenie ma wyrok TSUE z 12.09.2013 r., w sprawie C-434/12 Słynczewa (CURIA) odnoszący się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2011 r. Komisji (UE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8), regulacji zbliżonej do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W wydanym w sprawie C-434/12 wyroku z 12.09.2013 r. TSUE stwierdził (vide: pkt 29 wyroku), że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny). Element subiektywny dotyczy zaś woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Podobne stanowisko wyrażone zostało też przez Trybunał w wyroku z 21.07.2005 r. w sprawie C-515/03 Eichsfelder Schlachtbetrieb (vide: pkt 39 wyroku). Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Trybunał stwierdził, że to do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, iż poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Z powyższego wynika, że aby można było mówić o "stworzeniu sztucznych warunków" w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z celem wsparcia. W odniesieniu do elementu subiektywnego istotne znaczenia ma zweryfikowanie występowania pomiędzy określonymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych, a także zamierzonej koordynacji działań.

Dla dokonania oceny, czy w przedmiotowej sprawie zostały stworzone we wskazanym rozumieniu sztuczne warunki, o którym mowa w art. 60 rozporządzenia nr [...], konieczne jest ocenienie działań nie tylko skarżącej, ale również utworzonych przez T. K. i jego małżonkę M. H. pozostałych 38 spółek kapitałowych oraz samego T. K., a ponadto występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Należy także podkreślić, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia sztucznych warunków polegających na utworzeniu 39 powiązanych spółek w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych podjętych w ramach kampanii o przyznanie płatności na rok 2015 stwierdzając, że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i podtrzymuje w całości stanowisko tut. Sądu wyrażone w wyrokach dotyczących wniosków o przyznania płatności na rok 2015 (w odniesieniu do skarżącej spółki - w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1017/17). Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy związane z mechanizmem stworzenia całego skoordynowanego przedsięwzięcia i charakterem prowadzonej przez T. K. oraz przez skarżącą spółkę działalności, są tożsame co w przypadku wniosków o przyznanie płatności na rok 2015, z tą jedynie różnicą, że w okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2017 r. dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie w części spółek między innymi adresów ich siedzib (w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, w 3 spółkach zmieniona została siedziba) oraz że w roku 2016 zmalała ilość form posiadania w charakterze dzierżawy pomiędzy spółkami (część gruntów powróciła do pierwotnych spółek). W związku z tym, że zmiany te nastąpiły w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz, że działania te mają charakter pozorny i nietrwały (o czym poniżej), Sąd uznał zatem, że wskazane różnice nie miały znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 60 rozporządzenia nr [...].

Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stworzenie sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr [...] polegało na utworzeniu przez T. K. i M. H. 39 spółek powiązanych ze sobą oraz z gospodarstwem T. K. celem podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa lub uniknięcia zwiększenia areału ziemi już posiadanego i w efekcie uzyskania płatności większych aniżeli te, które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu na skutek obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń przyznawanych płatności.

Organy w rozpoznawanej sprawie, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, prawidłowo ustaliły, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków we wskazanej postaci, z uwagi na wystąpienie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i przesłanki subiektywnej, stanowiących o stworzeniu sztucznych warunków dla uzyskania korzyści.

Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności (multiplikowaniu spółek celem utworzenia wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych, w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności), uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników. Stworzenie wielu spółek przez te same podmioty (T. K. i M. H.) wnioskujących o przyznanie płatności do działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności, umożliwiało obejście zasady degresywności wyrażonej w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, Państwa członkowskie zmniejszają kwotę płatności bezpośrednich, która ma zostać przyznana rolnikowi na podstawie tytułu III rozdział 1 za dany rok kalendarzowy, o co najmniej 5 % w odniesieniu do części kwoty przekraczającej 150.000 EUR.

Stosownie do art. 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1948 z dnia 7 listopada 2016 r. dostosowującego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidziany w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2016 i uchylające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/1153 (Dz.U.UE.L.2016.300.10), w celu ustalenia współczynnika korygującego przewidzianego w art. 25 i 26 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 kwoty płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, które mają być przyznane rolnikom w wysokości przekraczającej 2 000 EUR na podstawie wniosku o przyznanie pomocy złożonego w odniesieniu do roku kalendarzowego 2016, ulegają zmniejszeniu o współczynnik korygujący wynoszący 1,353905 %. Natomiast, zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika - nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha, a zatem jeden podmiot wnioskujący o płatności bezpośrednie mógł otrzymać płatność dodatkową do maksymalnej powierzchni 27 ha. Z danych zawartych w tabeli nr 5 znajdującej się w decyzji organu I instancji, wynika, że na 31 wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich złożonych w ramach kampanii 2016 w 28 przypadkach powierzchnia deklarowana do płatności dodatkowej wynosiła 27 ha.

Jak wynika z przeprowadzonej przez organ I instancji analizy powierzchni zgłoszonej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyby w 2016 r. został złożony jeden wniosek do łącznej powierzchni zadeklarowanych do tej płatności przez 31 gospodarstw rolnych gruntów, to uwzględniając degresywność płatności przyznana byłaby płatność w wysokości [...] zł. Natomiast kwota wnioskowanych płatności do powierzchni gruntów zadeklarowanych osobno przez 31 gospodarstw rolnych wyniosłaby [...] zł. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zgłoszenie do płatności gruntów przez 31 pozornie odrębnych od siebie gospodarstw rolnych pozwoliłoby ominąć wyrażoną w ww. przepisach zasadę degresywności płatności, w efekcie umożliwiłoby otrzymanie środków finansowych w wysokości większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek, przy czym różnica wynosi ponad [...] zł.

W tych okolicznościach została więc spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, ponieważ poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające te ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Cele te można zrekonstruować z treści rozporządzeń unijnych (pkt 8 i 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 - Dz.U.UE.L.2013.347.608, dalej powoływane jako rozporządzenie nr 1307/2013, art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 - Dz. U. UE.L.2013.347.487 ze zm.), ale też z samych przepisów wprowadzających ww. ograniczenia, obrazujących wolę prawodawcy, aby wsparciem objęte zostały przede wszystkim mniejsze gospodarstwa zważywszy, że duże podmioty korzystają już z tzw. efektu skali. Jak wskazano w pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Zrównoważony rozdział płatności, a tym samym poprawa dochodowości małych gospodarstw i przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach przyczyni się w efekcie do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, poprawy na nich jakości życia oraz poprawy konkurencyjności rolnictwa. Z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, wskazane cele wsparcia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, jak wykazano, nie mogły zostać osiągnięte, co oznacza, że w sprawie wystąpiła przesłanka obiektywna, o której mowa w ww. wyroku TSUE z 12.09.2013 r., sygn. akt C-434/12.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, dla oceny wystąpienia przesłanki obiektywnej nie ma żadnego znaczenia powoływana przez skarżącą okoliczność realizacji warunków podjętego zobowiązania, na co miałyby wskazywać wyniki kontroli przeprowadzanych w gospodarstwach rolnych. Wypełnienie zobowiązań, które są konieczne do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, skarżąca utożsamia z realizacją celów wsparcia. Nie jest to trafny argument, albowiem spełnienie określonych warunków stanowi niezbędny i konieczny warunek otrzymania płatności, bez którego wykonania skarżąca nie mogłaby w ogóle spełnić podjętego zobowiązania i uzyskać jakichkolwiek płatności. Ważne jest to, że działanie skarżącej w warunkach sztucznie stworzonych uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów prawodawstwa rolnego. Odczytanie tych celów powinno uwzględniać nie tylko przepisy prawa unijnego, ale również przepisy prawa krajowego. W przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przepisy ustalają zasadę: większa powierzchnia działek deklarowanych do płatności - niższa stawka płatności, lub jej brak. Wprowadzenie tej zasady przez prawodawcę krajowego ma się w założeniach przyczyniać do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, poprawy na nich jakości życia, wspierania konkurencyjności rolnictwa, dochodowości małych gospodarstw i przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach. Cele te określone zostały również w art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego...

Wskazany powyżej cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem nie tylko zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, ale również zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia, czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego, czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (vide: wyrok NSA z 15.02.2017 r., II GSK 1518/15 – dostępny na stronie CBOSA).

Wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla podmiotów prowadzących działalność rolniczą. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Jest oczywiste, że wprowadzenie takich mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Skarżąca spółka stworzona została wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i to nie tylko przysługujących w ramach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lecz również płatności z innych tytułów (o które wnioskowały spółki zarządzane przez T. K. również za rok 2016). Jak bowiem trafnie wskazały organy, w sytuacji gdyby płatności przyznawano do całości areału należącego do wszystkich spółek i T. K., które to podmioty złożyły wnioski o płatności na 2016 r., kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty, jaką otrzymałyby powiązane kapitałowo i osobowo spółki oraz T. K., gdyby ich wnioski zostały uwzględnione. Działanie spółki polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia, jakim było zapewnienie konkurencyjności w sensie ogólnym. Takie działanie niweczy cel, jakim jest zrównoważony rozwój obszarów wiejskich uregulowany w przepisach prawa unijnego i krajowego. Multiplikowanie spółek, na takich zasadach, jak to wyżej przedstawiono, prowadzi jednak do wniosku, że doszło do nadużycia przepisów o ograniczeniach kwotowych, powierzchniowych czy ilościowych - limitujących wysokość możliwego wsparcia poprzez pozorne wykreowanie powiązanych ze sobą podmiotów i rozdrobnienie areału posiadanej ziemi celem zmaksymalizowania pożądanego wsparcia.

W sposób nie budzący wątpliwości organy obu instancji wykazały także wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie zarówno w sposób tabelaryczny, jak i opisowy, całej siatki powiązań osobowych, majątkowych, ekonomicznych i organizacyjnych pomiędzy skarżącą i pozostałymi spółkami utworzonymi przez T. K. i M. H., co pozwoliło na ustalenie zamierzonej koordynacji działań, mającej na celu pozyskanie znacznie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone na podstawie materiału dowodowego okoliczności faktyczne, zdaniem Sądu ewidentnie wskazują, że w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą, lecz z jednym rolnikiem - jednym gospodarstwem rolnym, złożonym z gospodarstw T. K., M. H. i 39 utworzonych spółek. Zgodnie z definicją rolnika (art. 4 ust. 1 lit.a rozporządzenia Parlamentu i Rady (UE) nr [...]), rolnikiem może być osoba fizyczna lub prawna bądź też grupa osób fizycznych lub prawnych, prowadząca w ramach gospodarstwa rolnego działalność rolniczą. W skład gospodarstwa rolnego wchodzą zaś wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika. Aby ustalić, kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić, jak są w danym wypadku realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej bez względu na ich położenie na terenie kraju. W skład gospodarstwa rolnego może bowiem wchodzić jedna lub więcej jednostek produkcyjnych połączonych podmiotowo poprzez osobę rolnika, który nimi zarządza. Ustawodawca (ani polski, ani unijny) nie definiuje co prawda pojęcia zarządzania, wydaje się jednak, że należy je rozumieć jako kierownictwo podmiotu prowadzącego gospodarstwo rolne, na które składają się jednostki produkcyjne gospodarczo odpowiednio zorganizowane, pozostające pod jednym zarządem osoby fizycznej lub prawnej (w zależności od formy organizacyjno-prawnej gospodarstwa), której celem jest produkcja rolna.

Analiza tych wszystkich zależności doprowadziła organy do prawidłowego wniosku, że T. K. i M. H. wykorzystując utworzone spółki (w tym skarżącą spółkę) prowadzili przy pomocy najbliższych współpracowników sprawnie działający jeden organizm gospodarczy, stanowiący de facto jedno gospodarstwo rolne.

W tym kontekście podkreślić należy, że łącznie w latach 2004-2011 T. K. powołał do życia - 32 spółki z o.o., a M. H. - 7 spółek z o.o., w których T. K. i M. H. pełnili funkcje członków zarządu. Przyjęto zasadę samodzielnej reprezentacji spółek. Udziałowcami wszystkich utworzonych przez T. K. i M. H. 39 spółek, zgodnie z danymi z KRS z dnia 3 i [...] sierpnia 2017 r., były i są te same podmioty, tj. T. K., M. H. i utworzone przez nich spółki, w których powtarzają się wspólnicy będący spółkami z udziałem spółek, bądź w osobie T. K. lub M. H.. Oznacza to, że wspólnikami wszystkich utworzonych spółek są bezpośrednio lub pośrednio (przez inne spółki) wyłącznie dwie osoby, tj. T. K. i M. H.. Wszystkie utworzone spółki, jak wynika z przeprowadzonej przez organy analizy danych KRS, prowadzą identyczną lub niewiele różniącą się działalność gospodarczą. Siedzibą wszystkich spółek do grudnia 2015 r. był R. C., ul. [...]. W okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2017 r. dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie siedzib i zmianie reprezentantów (prezesów) części spółek, tj. w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, a w 3 spółkach zmieniona została siedziba. Biorąc pod uwagę, że zmiany te miały miejsce w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz że z przeprowadzonej przez organy analizy zatrudnienia nowych prezesów spółek wynika, iż każdy z nowych prezesów był już wcześniej zatrudniony w spółkach T. K. i M. H., a objęcie funkcji prezesa nie stanowiło przeszkody do świadczenia pracy w tym samym czasie w innych spółkach T. K. i M. H., i że nie każdy z nowych prezesów - jak wynika ze sporządzonych [...].04.2017 r. protokołów przesłuchania w charakterze stron nowych prezesów spółek - miał pełną wiedzę co do działalności, struktury własnościowej i organizacyjnej reprezentowanej przez siebie spółki, Sąd uznał dokonane zmiany za pozorne i niezmieniające istoty zorganizowanego przedsięwzięcia.

Poza tym zauważyć należy, że w zakresie przeprowadzonych zmian już w 2017 r. nastąpił powrót do stanu pierwotnego w przypadku spółki R.-T. sp. z o.o., gdyż [...].10.2017 r. wpłynęła do BP ARiMR w G. zmiana do wniosku o wpis do ewidencji producentów i dotychczasowego zmienionego reprezentanta zastąpił T. K.. Dokonanej zmiany nie cechuje zatem trwałość, lecz tymczasowość, co potwierdza stanowisko Sądu o pozorności podejmowanych w tym zakresie działań. Zauważyć należy, że jako nowe adresy siedzib spółek, poza Karol sp. z o.o., podane zostały adresy prywatnych mieszkań.

W świetle powyższego w pełni uprawniony jest wniosek organów obu instancji, że struktura własnościowa spółek, skład ich zarządu, sposób ich reprezentacji, przedmiot działalności i sposób organizacji - ewidentnie obrazuje powiązania osobowe, majątkowe i organizacyjne pomiędzy pomiotami, umożliwiające decydowanie i sprawne zarządzanie wszystkimi powiązanymi podmiotami przez T. K. i jego małżonkę przy pomocy najbliższych współpracowników. Niewątpliwie więc stworzony układ własnościowy i zarządzający pozwalał na koordynację działań między spółkami.

Takie działania stanowią znamiona zasady przebicia zasłony korporacyjnej (piersing the corporate veil) czyli nadużycia formalnej odrębności spółek prawa handlowego. U ich podłoża leżało wykorzystanie odrębnych podmiotów do obchodzenia prawa w celu uzyskania nienależnych korzyści.

Z akt sprawy wynika także, że T. K. i utworzone przez niego (lub jego małżonkę) spółki zadeklarowali do płatności grunty rolne położone w kilku różnych województwach, w ramach gospodarstw rozproszonych na kilka powiatów (a nawet gmin i obrębów). Rozproszone grunty były oddalone od siedziby spółek o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset kilometrów. Spółki nie były więc tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów, siedzibę spółek. Na terenie jednej gminy znajdowały się grunty rolne deklarowane przez kilka różnych podmiotów, mających tego samego wspólnika i zarządzane przez tę samą osobę – T. K.. Zgłaszane do płatności przez różne podmioty były nawet grunty rolne położone na tej samej działce ewidencyjnej (wspólna deklaracja działek ewidencyjnych). Do płatności zgłaszane były też działki, które wcześniej deklarowane były przez inne podmioty.

Powyższe wskazuje na całkowicie sztuczne dzielenie gruntów oraz sztuczne deklarowanie do płatności określonych działek rolnych. Rozproszenie gruntów mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzanych i należących pośrednio lub bezpośrednio do tych samych osób, a także ich swobodne przekazywanie pomiędzy podmiotami, nie znajduje zdaniem Sądu uzasadnienia ekonomicznego, lecz potwierdza cel takiego działania, jakim jest obejście zasady degresywności przy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zauważyć należy, że tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych, nie występujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek. W przypadku analizowanego przedsięwzięcia dochodziło do swobodnego przekazywania gruntów pomiędzy spółkami oraz gospodarstwami T. K. i M. H. w wyniku zawierania umów dzierżawy. T. K., jak i M. H., tworzyli spółki kapitałowe, które następnie rozpoczęły produkcję rolną m.in. na gruntach rolnych stanowiących własność tych osób fizycznych, czy też innych spółek. Umowy dzierżawy formalnie były zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/osobami prawnymi). Biorąc jednak pod uwagę stosunki kapitałowe i zasady reprezentacji spółek dochodziło de facto do nawiązywania stosunków prawnych z samym sobą i silnych powiązań ekonomicznych między T. K., M. H. oraz tworzonymi spółkami. Wskazane ukształtowanie stanu posiadania i użytkowania gruntów przez spółki miało na celu, zdaniem Sądu, wykazanie formalnego posiadania przez spółki gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. W rzeczywistości jednak, jak wykazano, to nie spółki, lecz T. K. wraz z żoną i z udziałem najbliższych współpracowników, zarządzał utworzonymi spółkami i prowadził na wszystkich gruntach deklarowanych do płatności działalność rolniczą w ramach jednego organizmu gospodarczego.

W sprawie nie sposób też pominąć silnych powiązań infrastrukturalnych i gospodarczych pomiędzy podmiotami. Z przeprowadzonej przez organy analizy m.in. usług wzajemnych, zestawienia posiadanego parku maszynowego i miejsca przechowywania plonów wynika, że choć poszczególne spółki ponosiły koszty działalności, to jednak istniały silne powiązania ekonomiczne przy prowadzeniu produkcji rolnej - zakup usług agrotechnicznych przez spółki tylko od dwóch zawiązanych przez T. K. grup producentów: Grupy Producentów P. R. sp. z o.o. i Grupy Producentów P. Zboże sp. z o.o. (w skład których wchodzą spółki utworzone przez T. K. i M. H.), brak samodzielnego wykonywania przez wszystkie spółki prac polowych i wykonywanie ich jedynie przez wskazane grupy producentów, przechowywanie plonów w magazynach należących do ww. grup producentów, ustanawianie zabezpieczeń uzyskanych kredytów na zakup gruntów rolnych zarówno na nabywanych nieruchomościach, jak i na nieruchomościach należących do innych spółek bądź T. K. lub M. H., korzystanie z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, korzystanie z usług tego samego biura rachunkowego i tej samej kancelarii prawnej. Poza tym spółki nie posiadały w pełni wystarczających środków produkcji – maszyn, urządzeń (w tym skarżąca spółka nie posiadała ich w ogóle), a znaczna część pracowników świadczyła pracę w tym samym czasie na rzecz co najmniej trzech innych utworzonych spółek (korzystanie z tych samych pracowników).

Z powyższego wynika, że spółki nie posiadały zaplecza technicznego umożliwiającego prowadzenie autonomicznej produkcji rolnej, dlatego też korzystały z kompleksowej obsługi siewu, uprawy, zbioru i przechowywania dwóch ww. grup producentów. Techniczne i prawne wyodrębnienie zatem gospodarstwa skarżącej, na tle wykazanych powiązań, nie ma zatem wpływu na ocenę, że jest to wyodrębnienie sztuczne. Podkreślenia przy tym wymaga (wbrew twierdzeniom skarżącej), że nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez osoby powiązane rodzinnie czy zawodowo z T. K. kilkudziesięciu spółek. W szczególności niewykazane zostały jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów. Nie sposób uznać za uzasadnioną konieczność powoływania kolejnej spółki, skoro skarżąca nie posiada pełnego parku maszynowego, urządzeń czy budynków służących do przechowywania urządzeń czy zbiorów, a jedynie zleca wykonywanie prac przeważnie tym samym podmiotom zewnętrznym.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, aby prowadziła działalność nacelowaną na osiąganie zysków innych, niż związane z uzyskaniem wsparcia w ramach dystrybucji środków unijnych.

W celu uniknięcia ryzyka gospodarczego (związanego np. z niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi) nie trzeba tworzyć kolejnych spółek dla poszczególnych rodzajów upraw, czy też poszczególnych działek ewidencyjnych – wystarczy, że jeden podmiot stosuje różne rodzaje upraw na różnych areałach (czasami rozproszonych) w granicach ich posiadania. Nie sposób więc powiązać logicznie względów pogodowych z utworzeniem 39 spółek. Argument zaś o łatwiejszym zarządzaniu i gospodarowaniu mniejszymi gospodarstwami nie może być skuteczny w sytuacji, gdy dotyczy on przypadku utworzenia kilkudziesięciu wzajemnie powiązanych i niesamodzielnych gospodarstw, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych samych podmiotów. Trudno też zaakceptować jako powód utworzenia 39 spółek powoływany przez skarżącą argument o łatwiejszym uzyskaniu przez mniejsze podmioty kredytu zważywszy, że powoływane kolejne spółki nie posiadały, albo posiadały w niewystarczającym zakresie, zaplecze techniczne i infrastrukturalne do prowadzenia działalności rolniczej, a zatem stanowiły podmioty mogące z tego powodu budzić wątpliwość co do ich zdolności gospodarczej, a w konsekwencji kredytowej.

Nie można uznać w żaden sposób za wiarygodne twierdzeń, że powodem powstania takiej ilości spółek były kłopoty zdrowotne T. K. i jego problemy rodzinne, w szczególności kwestie związane z ewentualnym dziedziczeniem gospodarstwa rolnego. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie są niewiarygodne i nie znajdują żadnego potwierdzenia w zasadach doświadczenia życiowego. Przede wszystkim należy podkreślić, że mimo problemów zdrowotnych T. K. nadal pełni funkcję członka zarządu w większości spółek, a zatem za gołosłowne należy uznać jego wyjaśnienia (złożone w toku postępowania administracyjnego), że tworzenie kolejnych spółek zmierzało do "przekazania zarządu zaufanym podmiotom". W. też zauważyć, że to udziały w spółkach kapitałowych tworzą zespół praw o charakterze majątkowym (które ewentualnie wchodzić będą w skład masy spadkowej), a te należą właśnie do T. K. i M. H.. Kwestie rozwiązania ewentualnych przyszłych konfliktów spadkowych nie mogą w żaden sposób tłumaczyć genezy multiplikowania spółek.

W tych warunkach nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie spełniona została także przesłanka subiektywna stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności.

W ocenie Sądu, utworzone spółki formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, a więc gospodarstwa płacące podatki, wystawiające faktury, mające określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny, rachunek bankowy i ubezpieczenie. W rzeczywistości jednak było to wyłącznie wyodrębnienie formalnoprawne, nie świadczące o ich samodzielności, czy niezależności. Gospodarstwa te bowiem pozostawały w ścisłym związku ze sobą oraz T. K. i M. H.. Wszystkie działania, które miały miejsce od utworzenia spółek, polegające na sztucznym tworzeniu gospodarstw rolnych o powierzchni pozwalającej na pozyskanie najkorzystniejszych stawek procentowych przyznania płatności, stanowiły próbę dostosowania wzajemnych relacji między wszystkimi tymi podmiotami, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie. Mimo że w sprawie skarżąca wystąpiła z oddzielnym wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016, działając formalnie jako samodzielny rolnik, to tak naprawdę w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr [...] tworzyła ona wraz gospodarstwami pozostałych spółek jeden podmiot i jeden organizm gospodarczy, prowadzony przez T. K. i M. H. przy pomocy najbliższych współpracowników. Celem tych działań było wyłącznie uzyskanie korzyści wynikających z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem wniosków przez kilkadziesiąt mniejszych podmiotów. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki właśnie sposób zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów wprowadzających degresywność płatności.

W tych warunkach przedstawione przez skarżącą okoliczności mające uzasadniać inne, niż nastawione na osiągnięcie maksymalnych wpływów z tytułu płatności, powody powołania spółek i twierdzenia o ich autonomiczności, jako nie oparte na obiektywnych dowodach oraz nie stanowiące, zdaniem Sądu, logicznych, racjonalnych i przekonywających argumentów na wytłumaczenie funkcjonowania powiązanych podmiotów, nie mogły zostać uwzględnione.

Mając zatem na względzie wykazane powiązania majątkowe, osobowe, ekonomiczne, organizacyjne i infrastrukturalne pomiędzy utworzonymi spółkami, T. K. i M. H., pozwalające na poczynienie oczywistego ustalenia o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia poprzez obejście zasady degresywności, uniemożliwiające osiągnięcie celu wsparcia, Sąd stwierdził, że organy prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpił zarówno element subiektywny, jak i obiektywny stworzenia sztucznych warunków, o którym mowa w ww. wyroku TSUE z [...].09.2013 r., sygn. akt C-434/12. Skoro więc w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr [...], należało uznać za zgodne z prawem rozstrzygnięcia organów o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanej płatności.

W rzeczywistości, jak wykazano, to T. K. wraz z małżonką, są w świetle art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 jednym rolnikiem, posiadającym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści (zawiązanie 39 spółek) prowadzą zorganizowaną, skoordynowaną i ciągłą działalność rolniczą ukierunkowaną na osiągnięcie wyłącznie korzyści, sprzecznych z celami wsparcia.

Poczynione rozważania stanowią w zasadniczej części ustosunkowanie się do zarzutów skargi – w szczególności zarzutu naruszenia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/1995 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. W uzupełnieniu jednak powyższych rozważań należy wskazać, że Sąd za całkowicie chybiony uznał zarzut odnoszący się do naruszenia powyższych przepisów z uwagi na fakt, że skarżąca spółka powstała w 2009 r. – kiedy to nie obowiązywało jeszcze ww. rozporządzenie nr 1306/2013. Należy zauważyć, że tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści "sankcjonowane" było odmową ich przyznania lub wycofaniem korzyści również w świetle powołanego powyżej rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/1995. Przepisy tego rozporządzenia weszły do polskiego porządku prawnego wraz z przystąpieniem do UE. Stosownie do art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie natomiast z nieobowiązującym już art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania płatności sankcjonowane było zatem także w momencie rozpoczęcia tworzenia przez T. K. i M. H. spółek handlowych ubiegających się o przyznanie płatności. Wprowadzenie zatem obowiązku składania przez producenta rolnego we wniosku stosownego oświadczenia nie oznacza, że we wcześniejszych latach nie była możliwa odmowa przyznania płatności z uwagi na stworzenie sztucznych warunków dla ich uzyskania.

Rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania wnioskowanej płatności znajduje zatem umocowanie również w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/1995, co czyni niezasadnym zarzut skargi nakierowany na naruszenie tego przepisu. Zgodnie z treścią przepisów art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 określono także, kto w ramach całego skontrolowanego przedsięwzięcia jest rolnikiem oraz co stanowi gospodarstwo rolne na którym prowadzona jest działalność rolnicza.

Ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w wydanych decyzjach przez organy. W ocenie Sądu, organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w sposób wyczerpujący. Zebrały i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez skarżącą i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności organy w sposób wyczerpujący i zgodnie z przepisami postępowania wyjaśniły zarówno dlaczego, pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy, skarżąca nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa, zaś poprzez wykazanie wzajemnych powiązań organy w sposób czytelny wykazały zamiar uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia.

Ocena materiału dowodowego jest prawidłowa i logiczna. Organy nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów - określonej w art. 80 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie został zgromadzony pełny materiał dowodowy pozwalający na poddanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej skarżącej przyznania płatności.

W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W konsekwencji orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

-----------------------

P. zaprezentowano strukturę własnościową dla A.-P. Spółka z o.o.: