Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1386/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 9a pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 243 poz 2441
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach - tekst jednolity.
article: par. 3 pkt 9, par. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w G.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz O. kwotę 1359.70 złotych (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych siedemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c, art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6 pkt 1lit. d) i e), lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania O. (nazywanego dalej skarżącym) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 18.540 złotych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] listopada 2008 r. na drodze powiatowej nr [...] w W., na której dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś wynosi do 8 t., inspektor transportu drogowego dokonał kontroli pojazdu marki [...] o nr rej [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], kierowanego przez J. K., którym był wykonywany krajowy transport drogowy rzeczy (przewożenie drewna z miejscowości N. do miejscowości B.).

W wyniku ważenia kontrolowanego pojazdu dokonanego za pomocą wag statycznych przyjęto przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi dla pojedynczych osi nienapędowych, podwójnej osi napędowej w ciągniku samochodowym, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m. oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] października 2008 r., w którym zatwierdzono stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr seryjnym 27142418 i 27142419. Wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi do dnia 31 maja 2009 r. świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar nr [...] w G., wydanymi na podstawie nieobowiązującego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791), które zachowują ważność na podstawie § 40 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych z dnia 7 stycznia 2008 r. (Dz. U. Nr 5, poz. 29).

Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Z tego względu, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2009 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w kwocie 18.540 złotych, za przekroczenie:

- nacisku 10,98 t. na pierwszą pojedynczą oś naczepy - przekroczenie o 2,98 t.,

- nacisku 9,31 t. na drugą pojedynczą oś naczepy - przekroczenie o 1,31 t.,

- nacisku 21,51 t. na podwójnej osi napędowej pojazdu- przekroczenie o 7,011,

-masy całkowita pojazdu 48,42 t. - przekroczenie o 6,42 t.,

Mając na uwadze podany stan faktyczny oraz prawny sprawy, w tym art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 13g ust. 1 i art. 40c oraz art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych, Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentów skarżącego zawartych w odwołaniu z dnia 23 marca 2009 r., w którym skarżący domagał się uchylenia decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r. i umorzenia postępowania. Skarżący podał, że rodzaj wykonywanego transportu: wywóz drewna z lasu, w trakcie którego kierowca otrzymuje kwit wywozowy określający ilość drewna w m3, a nie w tonach, uniemożliwia przestrzeganie zasad z zakresu dopuszczalnych norm nacisku. Na dzień składania odwołania nie opracowano szczegółowych wytycznych dla przewoźników drewna. Jako dowód potwierdzający istnienie problemu oraz wszczęcie kroków zmierzających do jego rozwiązania skarżący złożył kopię pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 marca 2008 r. do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych.

Skarżący podkreślił, iż nałożona na niego wysoka kara pieniężna pogłębi straty w działalności transportowej.

Mając na uwadze treść wspomnianego odwołaniu, Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał za nieuzasadnione oczekiwanie skarżącego, iż zostaną wprowadzone szczególne wytyczne dla przewoźników drewna, czy wręcz odrębny tryb ustalania wagi drewna i pojazdów załadowanych drewnem. W każdej branży znajdują się podmioty, które zaniechanie w poddaniu przewożonego ładunku stosownym pomiarom przed wyruszeniem w drogę usprawiedliwiają brakiem wag u załadowcy. Duża część takich przewoźników (również działających w branży transportu drewna) wykonuje przewozy zgodnie z obowiązującymi normami.

Tymczasem, regulacje dotyczące dopuszczalnych nacisków na osie i innych dopuszczalnych parametrów pojazdów, czy też warunków technicznych pojazdów, mają charakter uniwersalny, obejmując wszystkich użytkowników dróg niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Z punktu widzenia administracyjnego i fizycznego, tona drewna waży tyle samo co tona piasku, czy węgla, czyniąc takie samo spustoszenie dróg oraz stanowiąc poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego jest zainteresowany znalezieniem praktycznego wyjścia z sytuacji, w której znacząca część branży transportowej ma problemy z dostosowaniem się do obowiązujących powszechnie norm (czego wyrazem były propozycje zawarte w piśmie Głównego Inspektora Transportu Drogowego), nie może jednak potraktować w sposób szczególny przypadku skarżącego i przyzwolić na jaskrawe przekroczenia dopuszczalnych norm nacisku osi pojazdów. Określenie tej masy oraz DMC pojazdu za pomocą stosowanych do tej pory przez skarżącego metod (korzystanie z przeliczników określonych w poradnikach leśniczych) nie jest wystarczającą gwarancją uzyskania wyników mieszczących się w dopuszczalnych normach w momencie przeprowadzenia kontroli drogowej, chociażby z uwagi na możliwość zmiany warunków atmosferycznych w trakcie załadunku i przejazdu. Tym samym, jedynym sposobem pozwalającym na uniknięcie kary pieniężnej byłoby zainstalowanie odpowiedniej wagi, a także właściwe - równomierne rozmieszczanie ładunku. Wszelkie inne sposoby na ustalenie masy przewożonego ładunku nigdy nie będą stuprocentowo skuteczne.

Podmiot wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Zgodnie z art. 61 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia. A zatem, przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Jeśli przewoźnik ma trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Odpowiedzialność przewoźnika za popełnione naruszenia w zakresie dopuszczalnych norm jest nie do uniknięcia w obecnym systemie prawnym, a także jest nie do podważenia ze względów czysto racjonalnych. To przewoźnik przecież decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu. Dlatego też przewoźnik powinien tak konstruować relacje prawne ze swymi kontrahentami (załadowcami), by wykonanie danego zlecenia transportowego nie powodowało naruszenia obowiązujących przepisów i zagrożenia w ruchu drogowym.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż organ pierwszej instancji nie rozpatrzył sprawy w przewidzianym ustawą terminie, organ odwoławczy przyznał, że doszło do niewielkiego przekroczenia terminu rozpatrzenia sprawy. Jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Na podstawie art. 37 k.p.a. strona miała prawo złożyć zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., z którego nie skorzystała. W przypadku złożenia zażalenia organ wyższego stopnia wyznaczyłby dodatkowy termin na rozpatrzenie sprawy.

W odniesieniu do pisma z dnia 20 kwietnia 2009 r. nadesłanego przez stronę, wraz z odmową wydania zezwolenia na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego organ stwierdził, iż dokument ten nie wnosi nic nowego do sprawy. Jak wynika z pisma starostwa powiatowego strona zwróciła się z wnioskiem do niewłaściwego organu, który nie mógł wydać stosownego zezwolenia. Ponadto stosownie do treści § 8 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych, zezwolenie na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego wydaje się, jeśli ładunek jest niepodzielny. W rozpatrywanym przypadku strona nie uzyskałaby zezwolenia na przejazd przeładowanym pojazdem, gdyż istnieje możliwość załadowania na pojazd mniejszej ilości drewna.

Pismem z dnia 24 czerwca 2009 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając;

- obrazę art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny,

- obrazę art. 35 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z uchybieniem terminu,

- przekroczenie dopuszczalnego błędu granicznego podczas dokonanego ważenia co jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. Nr 188, poz. 1345) załącznika 3, a także art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował wyniki ważenia pojazdów przeprowadzonego w dniu 25 listopada 2008 r., zarzucając przekroczenie dopuszczalnego błędu granicznego pomiaru (+/-2%) w wyniku dwukrotnego ważenia na osiach napędowych wchodzących w skład podwójnej osi napędowej pojazdu.

I oś napędowa – I ważenie 11,50 t. – II ważenie 11,20 t – błąd 2,68 %.

II oś napędowa – I ważenie 11,50 t. – II ważenie 11,15 t. – błąd 3,14 %.

W obu przypadkach, w jego ocenie, przekroczono dopuszczalne błędy graniczne +/-2%, określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r.

Skarżący podniósł, iż pomiar ciężaru drewna w lesie jest niewykonalny ze względów technicznych, zatem niemożliwe jest ustalenie DMC (zestawu) zespołu pojazdów i nacisków na osie. Skarżący, nie mając przepisów wskazujących wagę m3 drewna poszczególnych gatunków, jego masy surowej i powierzchni suchej posłużył się Poradnikiem Leśniczego do opracowania przeliczników gatunków drewna i zawarł je w tabelach załączonych do pisma [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. w celu stosowania przez kierowców. Przy zastosowaniu tych przeliczników nie nastąpiło przekroczenie DMC zespołu pojazdów i nacisków na osie, co powoduje, że zespół pojazdów nie miał charakteru nienormatywnego.

Opisane trudności w ustaleniu rzeczywistej wagi ładowanego drewna, a tym samym niemożność ustalenia nacisków na osie i DMC zestawu transportowego przemawiały za wystąpieniem do zarządcy drogi z wnioskiem o zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym, aby przestrzegać obowiązujących przepisów. Skarżący występował do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie i Zielonej Górze o zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym w zakresie przekraczania nacisków na osie i DMC i otrzymał odpowiedź odmowną.

Lasy Państwowe w sposób specyficzny prowadzą przetargową sprzedaż drewna, gdzie przewoźnik jako usługodawca jest zobowiązany do wywożenia całości partii drewna zakupionego przez odbiorcę. Partie drewna odbierane są w mygłach wywozowych w m3. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji sugerował ładowanie mniejszej ilości drewna. Kierowcy skarżącego znają dopuszczalną ładowność eksploatowanych przez siebie pojazdów i ładują zgodnie z opracowanymi przelicznikami. W opisywanym przypadku kierowca załadował 27,68 m3 kłód iglastych i zgodnie z przelicznikami ładunek mógł ważyć (27,68m3x700 kg/m3) = 19376 kg przy dopuszczalnej ładowności zespołu pojazdów 20860 kg, brakowało więc 1484 kg do dopuszczalnej ładowności.

Skarżący nie zgadza się z organem odwoławczym, że problemu przewozu drewna nie można rozpatrywać w oderwaniu od całości problematyki transportu drogowego i interesu wszystkich użytkowników dróg publicznych. Wprowadzenie wytycznych dla przewoźników drewna i trybu ustalania wagi drewna pozwoli wykonywać przewozy w zgodzie z obowiązującymi normami.

Organ odwoławczy proponuje instalować odpowiednie wagi celem rozwiązania problemu ważenia ładownego drewna w lesie, wiedząc jakim warunkom powinny odpowiadać miejsca posadowienia wag. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. określa warunki i wymagania jakim powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów oraz miejsca ustawienia wag przenośnych, tzw. pomosty, co w warunkach wywozu drewna z lasu bezpośrednio z leśnych dróg wywozowych jest niemożliwe.

Skarżący podniósł nadto, iż organy obu instancji nie zastosowały się do wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2003 r. sygn. akt 1825/02, w którym podano, że odpowiedzialność za przejazd drogą publiczną pojazdem nienormatywnym jest uzależniona od winy podmiotu dokonującego przejazd. W przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono stanu faktycznego, gdyż nie wzięto pod uwagę specyfiki przewożonego towaru. Przepisy uzasadniające wymierzenie kary pieniężnej są dla skarżącego niewykonalne, gdyż kierowca załadowując masę drewna dokonuje pomiaru w metrach sześciennych, a nie w tonach.

Skarżący podniósł nadto zarzut przewlekłości postępowania administracyjnego. Podał, iż przedłużenie postępowania do prawie 4 miesięcy od dnia kontroli do wydania decyzji nie miało żadnego uzasadnienia, stanowiąc obrazę art. 35 § 1 i 3 k.p.a., gdyż decyzję w tej sprawie wydano dnia 9 marca 2009 r., tj. po upływie blisko 3 miesięcy od daty zakończenia postępowania wyjaśniającego.

Pismem z dnia 23 października 2009 r. skarżący uzupełnił skargę z dnia 24 czerwca 2009 r. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r.

Skarżący podał, że z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152), nazywanego dalej rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r., w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych ani też ze świadectwa legalizacji wag nie wynika w jaki sposób ma być przeprowadzane ważenie. Brak jest informacji o ustawieniu wag, wypoziomowaniu terenu, sposobu najazdu na wagę przez pojazd, dopuszczalnych pochyleń terenu itd. Powyższe okoliczności mają wpływ na prawidłowość dokonywanych ważeń pomimo ważności samej legalizacji, a tym samym wpływają na rzetelność wyniku ważenia kontrolowanego pojazdu.

Według skarżącego, w związku z brakiem uregulowań prawnych dotyczących sposobu przeprowadzania ważenia statycznego pojazdu nie można zgodzić się z GITD, że takim dokumentem może być instrukcja ważenia pojazdów wydana przez kontrolującego, tym bardziej, że nie uwzględnia ona instrukcji użytkowania wag pochodzącej od producenta, jak również Certyfikatu Zatwierdzenia wydanego przez Główny Urząd Miar w Warszawie. Wagi używane w trakcie ważenia pojazdu kontrolowanego nie mogły wskazać prawidłowych wyników ważenia, ponieważ zgodnie z Certyfikatem Zatwierdzenia wydanym przez Główny Urząd Miar powinny być użytkowane na odpowiednio przygotowanym płaskim i utwardzonym podłożu o pochyleniu nie większym niż 5%. (strona 4 Certyfikatu pkt. 2.4). Potwierdzeniem, że stanowisko ważenia nie odpowiadało wymaganiom Certyfikatu jest szkic z odchyłkami wykonany przez uprawnionego geodetę, który wykonał pomiary w punkcie ważenia pojazdu na zlecenie skarżącego.

Dodatkowo skarżący wskazał, że w wydanym Certyfikacie jest zapis mówiący o wskazaniach cząstkowych tj. wskazania nacisków kół lub osi pojazdu, nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu (strona 4 Certyfikatu pkt. 2.4). Pomimo tego kontrolujący dokonuje pomiaru pojazdu w powyższy sposób, wiedząc, że jest on nieprawidłowy i nakłada karę za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu. Wyniki ważenia zespołu pojazdów podczas przeprowadzonej kontroli w dniu 25 listopada 2008 r. budzą wątpliwości, gdyż naruszały obowiązujące prawo. Skarżący zarzuca przekroczenie dopuszczalnego błędu granicznego pomiaru w wyniku dwukrotnego ważenia na osiach napędowych wchodzących w skład podwójnej osi napędowej pojazdu.

I oś napędowa - I ważenie 11,50 t - II ważenie 11,20 t

II oś napędowa -I ważenie 11,50 t- II ważenie 11,15 t

Skarżący podniósł, że w obu przypadkach zostały w rażący sposób przekroczone dopuszczalne błędy graniczne. Wagi nie powinny być zatem dopuszczone do ważenia, ponieważ jest to niezgodne z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (załącznik do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. - tabela klasa IIII - błąd graniczny dopuszczalny ±1,0 e).

Skarżący załączył do pisma z dnia 23 października 2009 r. następujące dokumenty:

- Certyfikat zatwierdzenia typu WE nr [...] wraz z załącznikiem do Certyfikatu zatwierdzenia typu WE nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r.,

- szkic stanowiska ważenia wraz z odchyłkami wykonany przez uprawnionego geodetę,

- Instrukcję obsługi elektronicznej wagi przenośnej samochodowej typu LP600 pochodzącej od producenta - firmy I. opisującej procedury obsługi i kalibracji tejże wagi przeznaczonej do statycznego pomiaru nacisków kół i osi pojazdów.

Skarżący podkreślił, iż w jego ocenie stanowisko ważenia nie odpowiadało wymaganiom Certyfikatu, czego potwierdzeniem jest szkic z odchyłkami wykonany przez uprawnionego geodetę na zlecenie O. – u.

Pismem z dnia 24 lipca 2009 r. organ złożył odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie oraz podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy za niezasadne uznał argumenty skargi wskazujące na naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Wymienione rozporządzenie nie miało zastosowania w sprawie, gdyż podczas kontroli nie użyto wag do ważenia pojazdów w ruchu, lecz wag nieautomatycznych elektronicznych, a te w dniu kontroli spełniały wymagania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiada wagi nieautomatyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 183, poz. 1791). Wyżej wymienione rozporządzenie nie obowiązywało w dniu kontroli bowiem utraciło moc z dniem 1 stycznia 2008 r., na podstawie art. 12 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 249, poz. 1834). Jednak zgodnie z § 40 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych "dowody legalizacji pierwotnej, legalizacji jednostkowej i legalizacji ponownej wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia są ważne do czasu upływu ich okresów ważności określanych w przepisach dotychczasowych (Dz. U. Nr 5, poz. 29). Obydwie użyte podczas kontroli wagi spełniały odpowiednie wymagania, co potwierdzają Świadectwa Legalizacji Ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Gdańsku, których kopie zostały załączone do akt sprawy. Świadectwa te ważne były odpowiednio: do 31 maja 2009 r. dla nieautomatycznej wagi elektronicznej o nr fabr. 27142418, do 31 maja 2009 r. dla nieautomatycznej wagi elektronicznej o nr fabr. 27142419.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz.1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami jak i powołaną podstawą prawną.

Nie ulega wątpliwości, iż poruszanie się pojazdów o przekroczonych parametrach norm dopuszczalnych, może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Z art. 61 ustawy - Prawa o ruchu drogowym wynika wprost, że przewożony ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, w ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

W niniejszej sprawie, niezależnie od złożonych do akt administracyjnych dowodów legalizacji ponownej zastosowanych do pomiarów wag, skarżący zarówno w skardze z dnia 24 czerwca 2009 r., jak i w uzupełnieniu skargi, tj. piśmie z dnia 23 października 2009 r. podważył wiarygodność wyników ważenia statycznego z tego względu, że z dwukrotnych pomiarów wynika rozbieżność przekraczająca dopuszczalne błędy graniczne wagi.

Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, ale nie może pominąć, że uszła uwadze organów administracji znaczna rozbieżność wyników dwukrotnego ważenia na użytych dwóch wagach przenośnych do pomiarów statycznych, która wynika wprost z załącznika do protokołu. Wynik zapisany w protokole kontroli budzi uzasadnione wątpliwości strony, ponieważ uzyskane wyniki po dwukrotnym ważeniu pojazdu na dwóch wagach przekraczają granice dopuszczalnego błędu.

Z ustaleń faktycznych dotyczących wyników ważenia, zamieszczonych w załączniku do protokołu kontroli, a także protokołu kontroli zawierającego średnie wyniki dwukrotnego ważenia wynika, że ważenie odbyło się dwoma przenośnymi wagami do pomiarów statycznych o nr 27142418 i 27142419, których świadectwa legalizacji ponownej znajdują się w aktach administracyjnych (k. 90 akt administracyjnych).

W sytuacji zakwestionowania przez stronę legalności dokonania pomiarów tymi wagami należy podnieść, że zgodnie z art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz.U. z 2004 r. Nr 243 poz. 2441 ze zm.), Minister właściwy do spraw gospodarki upoważniony został do określenia, w drodze rozporządzeń, dla poszczególnych rodzajów lub grup przyrządów pomiarowych:

1) wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów oraz charakterystyk metrologicznych, a także, jeżeli jest to niezbędne, w zakresie warunków właściwego stosowania tych przyrządów oraz miejsc umieszczania na nich cech legalizacji i zabezpieczających,

2) szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej, a także, jeżeli jest to niezbędne, sposoby i metody ich przeprowadzania.

Na podstawie tego upoważnienia ustawowego Minister Gospodarki wydał rozporządzenie z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz.U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Badając na tej podstawie zarzuty skarżącego, nie można im odmówić słuszności. Zgodnie z § 6 rozporządzenia błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej określa załącznik do rozporządzenia. Przepis § 3 pkt 9 rozporządzenia stanowi, że użyte w nim określenie błędy graniczne dopuszczalne oznaczają – określone w wymaganiach wartości skrajne błędów.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia dla klasy dokładności IIII błędy graniczne dopuszczalne wynoszą ±1,0e. Jak wynika ze świadectwa legalizacji ponownej z dnia 18 maja 2007 r. wystawionego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu miar Nr [...] w G. działka legalizacyjna e równa się 50 kg. W myśl § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych pomiarów, błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia.

Z analizy wyników ważenia zawartych w protokole kontroli z dnia 25 listopada 2008 r. wynika, iż rozbieżność w dwukrotnym ważeniu wagą pierwszą wynosi 300 kg (I wynik: 11.500 kg, a II wynik: 11.200 kg), a rozbieżność ważenia wagą drugą wynosi 350 kg (I wynik: 11.500 kg, a II wynik: 11.150 kg).

Sąd doszedł do przekonania, iż twierdzenia skarżącego o przekroczeniu błędu granicznego dopuszczalnego na mocy załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r., są zasadne. Zaniechanie poczynienia przez organ jakichkolwiek ustaleń w tej kwestii może mieć zatem istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Niezależnie od powyższego, należy wskazać, iż przedstawiona kierowcy w trakcie kontroli "instrukcja ważenia pojazdów" nie jest tożsama z dokumentami przedstawionymi przez skarżącego przy piśmie z dnia 23 października 2009 r., tj. Certyfikatem zatwierdzenia typu WE nr [...] wraz z załącznikiem do Certyfikatu zatwierdzenia typu WE nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. oraz Instrukcją obsługi elektronicznej wagi przenośnej samochodowej typu LP600 pochodzącej od producenta - firmy I. opisującej procedury obsługi i kalibracji tejże wagi przeznaczonej do statycznego pomiaru nacisków kół i osi pojazdów. "Instrukcja ważenia pojazdów" nie jest w szczególności ani urzędowo poświadczonym odpisem ani wypisem z dokumentów pochodzącym od producenta. W przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia istotnym było zgromadzenie stosownej dokumentacji potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta. Fakt niezgromadzenia odpowiednich i niebudzących wątpliwości dokumentów w postępowaniu administracyjnym stanowi przejaw wadliwego i niepełnego zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego dla wyjaśnienia sprawy.

Nie ulega zatem wątpliwości, że tak znaczne rozbieżności w wynikach ważenia obligowały organ administracji publicznej do wyjaśnienia tej kwestii, a następnie odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji.

Usunięcie wskazanych uchybień procesowych pozwoli dopiero na dokonanie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia w świetle zastosowanych norm prawa materialnego.

W związku z powyższym, rozważenia będzie wymagała również kwestia prawidłowości dokonanego w dniu [...] listopada 2008 r. ważenia statycznego, z uwagi na wymagania określone w załączniku do Certyfikatu zatwierdzenia typu WE Nr [...] wydanego przez Główny Urząd Miar w dniu [...] lutego 2005 r., dotyczącego wagi nieautomatycznej elektronicznej przeznaczonej do ważenia nacisku kół lub osi pojazdu (klasa dokładności IIII, e: 50 kg). Na stronie 4 załącznika do Certyfikatu zatwierdzenia Typu WE nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. w pkt 2.4. podano, że waga może być używana na odpowiednio przygotowanym płaskim i utwardzonym podłożu o pochyleniu nie większym niż 5%. Zaleca się nawierzchnię betonową, leżącą w jednej płaszczyźnie o odchyleniach od tej płaszczyzny nie przekraczającym +/- 9mm. Podane informacje nie zostały zawarte w instrukcji ważenia pojazdów (k. 93 akt administracyjnych), którą organ wymienia w odpowiedzi na skargę. Tym samym, nie można stwierdzić, czy stanowisko ważenia odpowiadało wymaganiom określonym w podanym powyżej Certyfikacie zatwierdzenia i czy powyższa okoliczność miała wpływ na uzyskane wyniki ważenia zapisane następnie w protokole kontroli.

Na marginesie, należy zauważyć, że bez znaczenia dla oceny sprawy pozostaje fakt powoływania się w uzasadnieniu skargi z dnia 24 czerwca 2009 r. na rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, które nie miało zastosowania w sprawie, gdyż właściwy przepis został powołany w uzasadnieniu uzupełnienia skargi z dnia 23 października 2009 r. Powyższy błąd nie wpływał na treść sformułowanego zarzutu – braku odniesienia się przez organ do przekroczenia dopuszczalnego błędu granicznego pomiaru.

W tej sytuacji brak oceny stanu faktycznego w zakresie przekroczenia granicznego dopuszczalnego błędu wag podczas ważenia statycznego pojazdu może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Wadliwość ta uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, której wysokość została ustalona o wyniki ważenia zakwestionowanymi przenośnymi wagami do pomiarów statycznych, których użycie w świetle powyższych unormowań nie zostało wyjaśnione.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona oceny wyników ważenia uzyskanych przy użyciu wag do pomiarów statycznych opisanych w załączniku do protokołu kontroli, mając na uwadze podnoszone przez skarżącego przekroczenia granicznego dopuszczalnego błędu podczas ważenia pojazdu strony, a także treść dokumentów załączonych do pisma z dnia 23 października 2009 r., tj. Certyfikatu zatwierdzenia typu WE [...] wraz z załącznikiem do niego, instrukcji obsługi producenta o sposobie obsługi elektronicznej przenośnej wagi przeznaczonej do statycznego pomiaru nacisków kół i osi pojazdów oraz szkicu stanowiska ważenia wraz z odchyłkami sporządzonego przez uprawnionego geodetę.

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.