Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 111/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Zygmunt Chorzępa (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o Nr[...] , Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z dnia [...]r., o Nr [...] w sprawie odmowy przyznania M. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że w dniu 15 maja 2009 r. wpłynął wniosek M. K. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. o przyznanie ww. płatności, deklarując do dopłat działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. zmieniony deklaracją z dnia 29 maja 2009 r., w której producent zadeklarowaną do płatności działki o numerach ewidencyjnych [...] o powierzchni [...] ha.

W dniu 22 września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał

do wnioskodawcy zawiadomienie, którym poinformował o wielkości powierzchni referencyjnej dla działki ewidencyjnej [....] a w dniu 8 października 2009 r. wysłał do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień, w którym poinformował o stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach, w tym dotyczących deklaracji do dopłat działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] przez kilku producentów rolnych.

W odpowiedzi M. K. podtrzymał treść wniosku co do zgłoszonych działek.

W dniu 7 kwietnia 2010 r. M. K. złożył w Biurze organu I instancji m.innymi protokół kontroli przeprowadzonej 15 lipca 2009r. w jego gospodarstwie przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji SA, kopię pozwu o zaniechanie naruszenia posiadania przez Spółkę A.-E. z dnia 19 stycznia 2010 r. oraz umowy

z 1 czerwca 2009 r. zawartą przez J. i M. K. na wykonanie koszenia w terminie do31 lipca 2009r. z M. H. na działkach[....] W tym dniu przeprowadzona została przez organ I instancji rozprawa administracyjna, w toku której przesłuchano wnioskodawcę i przedstawiciela Spółki A.-E. oraz świadków na okoliczność kto jest właścicielem, posiadaczem i użytkownikiem spornych działek [...] i kto dokonywał na tych działkach w 2009r. zabiegów agrotechnicznych.

W dniu 9 kwietnia 2010 r. wnioskodawca złożył kopie kolejnych dokumentów dotyczących zlecenia wykonania w 2009 r. zabiegów wykoszenia traw na spornych działkach.

W dniu 10 maja 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo procesowe, w którym J. i M. K. w sposób szczegółowy odnieśli się do kwestii posiadania zadeklarowanych gruntów, do których wniosek

o przyznanie płatności złożyła również Spółka A. – E.. W piśmie tym zaprezentowali stanowisko, że to oni są posiadaczami zadeklarowanych gruntów i oni użytkowali je rolniczo.

W dniu 26 maja 2010 r. organ I instancji wysłał do strony wezwanie do złożenia kolejnych zeznań na okoliczność posiadania i użytkowania gruntów działki ewidencyjnej[...] W dniu 15 czerwca 2010 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Spółki A. - E., w którym wskazała na okoliczności bezpodstawnego podejmowania się przez Panów K. użytkowania spornych gruntów, prowadzone postępowania sądowe, gdzie w jednym z nich Sąd stwierdził, że zawarte przez poprzednich właścicieli umowy dzierżawy z J. i M. K. rozwiązane zostały w roku 2007 w sposób prawidłowy.

W dniu 17 czerwca 2010 roku przesłuchany M. K., zeznał,

że sporne grunty użytkowane są na podstawie zawartej ustnej umowy dzierżawy, potwierdzonej w warunkowej umowie sprzedaży z dnia 3 sierpnia 2005 r. Umowa dzierżawy została zawarta do dnia 31 stycznia 2026 r. Zeznał, że w umowie pisemnej brak było informacji o sposobie wypowiedzenia tejże umowy, w dniu 25 stycznia 2007 r. Pani S. – D. jako przedstawiciel Spółki A. - E. nadała przesyłką pocztową dokument, zwany rozwiązaniem umowy, co w dalszym toku sprawy spowodowało złożenie przez skarżącego wniosku o wpis w księdze wieczystej warunkowej umowy.

M. K., dalej wskazał, że w świetle przedstawionych okoliczności sprawy jako producent jest dzierżawcą i nieprzerwanym posiadaczem spornych gruntów na podstawie umowy zawartej pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego. Nadto, wskazał, iż w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego w jego gospodarstwie, prowadzony jest rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wszystkich działań i zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na gruntach objętych programem.

M. K. złożył również wniosek o wstrzymanie wydania decyzji w przedmiocie przyznania płatności, w związku z toczącym się postępowaniem sądowym przeciwko Spółce A. - E. o zaniechanie naruszeń posiadania spornych gruntów.

W dniu 18 czerwca 2010 roku przesłuchana D. S. -D., jako reprezentująca Spółkę A. E., wskazała że wniosek o przyznanie płatności

na 2009 r. na grunty działek ewidencyjnych[...] , złożyła dlatego, że to Spółka od 2007 r. wykonywała szereg prac polowych i organizacyjnych dotyczących spornych gruntów, a w 2009 r. wykonała koszenie około [...] ha obszaru, co oznacza, że Spółka jest faktycznym użytkownikiem tych gruntów. W tym dniu, do organu I instancji złożono postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 15 lipca 2009 r. o oddaleniu wniosku M. i J. K. o zabezpieczenie powództwa przez wpis do księgi wieczystej ostrzeżeń o toczącym się postępowaniu.

Z uwagi na złożenie w czerwcu 2010 r. przez M. K. pism procesowych i orzeczeń sądu dotyczącego spornych działek, organ I instancji wezwał producenta do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie spornych nieruchomości. W odpowiedzi M. K. pismem z dnia 17 września 2010 r. wskazał na toczące się aktualnie postępowanie i podtrzymał twierdzenia, że jest posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o przyznanie płatności przez Spółkę A.-E., która jest posiadaczem tych gruntów w złej wierze.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w dniu 30 czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał na rzecz M. K. decyzję

w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na

2009 r., w której:

- umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej do działki rolnej C1 i D1 o łącznej powierzchni [...] ha,

- odmówił przyznania płatności do powierzchni [...] ha, dla której zastosował przepis art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz

- przyznał jednolitą płatność obszarową (JPO) na 2009 r. w kwocie [...] zł za powierzchnię [...] ha.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w sposób szczegółowy odniósł się do zaistniałego konfliktu krzyżowego na działce ewidencyjnej nr [....] z powodu którego został wykluczony z płatności obszar [...] ha, spowodowanego złożeniem wniosku

o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej [...] przez dwóch producentów rolnych, tj. M. K. oraz Spółkę A.-E.. Organ wskazał, że w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że faktyczne posiadanie spornych gruntów sprowadzało się do naprzemiennych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na tychże gruntach przez obu wnioskodawców - a w takim stanie rzeczy, organ ten - nie był w stanie ustalić ich posiadacza.

Od decyzji organu I instancji M. K. odwołał się, wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia do powierzchni

[..] ha.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie organu I instancji nie naruszało prawa, które skutkować powinno wzruszeniem zaskarżonej decyzji. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że fakt posiadania przez M. K. gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej [...] nie został przez stronę należycie udowodniony, dlatego obowiązany był odmówić przyznania płatności do gruntów, dla których posiadanie w sposób nie budzący wątpliwości nie zostało potwierdzone zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym ustawodawca określił m. in., że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. Wskazał nadto, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznając płatności bezpośrednie nie rozstrzyga o "prawie do gruntu", ale bada czy wnioskodawca faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne oraz, czy spełniają one warunek określony w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, wskazujący na ich utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Dalej organ zwrócił uwagę, że ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał na posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. Konstatując fakt braku odniesienia się przez ustawodawcę na gruncie rozporządzenia do pojęcia "posiadania", organ odwołał się do wykładni systemowej zewnętrznej, to jest przepisu art. 336 k.c.

Nadto, organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądowe, reprezentujące pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje sposób władania rzeczą. Wskazał na posiadanie samoistne i posiadanie zależne, stwierdzając że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 17.01.2008 r., II GSK 227/07), wskazane rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie. Konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika bowiem ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Dlatego ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych do płatności gruntów rolnych.

Zdaniem organu odwoławczego treść art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie może być pojmowana w oderwaniu od celu wprowadzenia instytucji płatności bezpośrednich do porządku prawnego. Wskazał przy tym, że konstrukcja instytucji płatności obszarowych dotyczy - co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego - pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Dla uzyskania zatem płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, ale nadto należy je rolniczo użytkować. Wskazał nadto, że przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być postrzegana przez pryzmat ustalenia tytułu prawnego podmiotu wnioskującego o płatność, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. Oznacza to także, że niedysponowanie przez drugą stronę sporu stosownym tytułem prawnym do faktycznie posiadanej nieruchomości nie może skutkować automatycznym wyłączeniem tegoż rolnika z systemu pomocy.

Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy wskazując na przepisy rozdziału 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego stwierdził, że organ I instancji rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie oraz podjął wszelkie niezbędne czynności procesowe, zmierzające do udokumentowania stanu posiadania gruntów działki ewidencyjnej[...] , do której o przyznanie płatności wnioskowała również Spółka A.-E.. Dalej organ wskazał, że w niniejszej sprawie M. K. miał zagwarantowany czynny udział na każdym etapie postępowania, oraz możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co potwierdzają zgromadzone w sprawie dokumenty. Ich ocena - nie pozwala na niepodważalne stwierdzenie, że posiadaczem spornych gruntów był M. K., co oznacza,

iż brak jest podstaw - w świetle przepisu art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - do przyznania jednolitej płatności obszarowej

do gruntów działki ewidencyjnej[...] .

Odwołując się do przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia

2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zasadnie odmówił M. K. przyznania płatności jednolitej płatności obszarowej do spornych gruntów, gdyż

ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, wyjaśnień udzielonych przez strony sporu oraz zeznań świadków, niepodważalnie stwierdzić nie można, że odwołujący był faktycznym posiadaczem gruntów rolnych działki ewidencyjnej [...] na dzień 31 maja 2009 r. Zarówno strona odwołująca jak i strona przeciwna w sporze konfliktu krzyżowego o posiadanie gruntów w/w działki ewidencyjnej - jak również wskazani przez wnioskodawców świadkowie utrzymujący, że prace agrotechniczne wykonywali na ich zlecenia – stwierdzili, że w roku 2009 użytkowali rolniczo sporne grunty. Potwierdzają także fakt naruszania posiadania przez drugą stronę konfliktu. Organ odwoławczy wskazał, że przez te naruszenia żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie mogła w sposób dowolny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Zwrócił również uwagę, że chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, którymi mogą być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Organ zauważył, że prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również: swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, jakie plony zbierać samodzielnie bądź przy udziale innych osób itp. Biorąc powyższe pod uwagę, prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. W niniejszej sprawie, strony konfliktu wielokrotnie wskazywały, że zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu użytków zielonych wykonywane były w różnych okresach (począwszy od ostatnich dni czerwca i w lipcu 2009 r., kiedy to działające na zlecenie Spółki A. E. osoby wykonywały koszenie spornych gruntów, kończąc na październiku 2009 r., kiedy to świadek M. H. wykonał koszenie gruntów m in. działki [...] w imieniu M. K. (dowód: zeznania z 7 kwietnia 2010 r., I. K., J. Z., D. G. wykonujących prace zlecone przez reprezentującą Spółkę, spośród których pierwszy ze świadków dodatkowo zeznał, iż był świadkiem zbierania siana przez Z. A., który potwierdził ten fakt zbioru siana ze wskazaniem, iż czynność

ta wykonana była jedynie na innej niż sporna działka. Dodatkowo organ podkreślił,

że sam odwołujący zauważył w piśmie procesowym z dnia 6 maja 2010 r., gdzie stwierdził, iż "(...) Jakakolwiek jej aktywność (Spółki A.—E.) na naszych terenach nie może zostać potraktowana jako działanie zmierzające do otrzymania dopłat, te bowiem należą się posiadaczom, którzy uprawiają ziemię i nie można być posiadaczem na małą chwilę, potem już nie, a później stać się nim znów na trochę -

jak to się zdaje robić D. S.-D. w imieniu Spółki.(...)". Stwierdzeniem tym – wskazując dalej organ - M. K. potwierdził zasadność ustalenia organów odnośnie przerywanego wzajemnie przez strony konfliktu posiadania gruntów, co – jak wskazał organ odwoławczy - sposób istotny wpłynęło na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie o braku możliwości ustalenia posiadacza gruntów w dniu 31 maja 2009 r.

W sytuacji takiej – wywodził dalej organ odwoławczy - gdy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zawierającego zeznania stron konfliktu krzyżowego oraz świadków , jak i dokumentów przedstawionych w związku

z toczącymi się postępowaniami sądowymi pomiędzy producentami, Spółką A.- E., a M. K., niepodważalne ustalenie posiadacza gruntów rolnych działki ewidencyjnej [...] jest niemożliwe. W sytuacji, gdy posiadanie każdej ze stron nie zostało udowodnione, organ nie mógł postąpić inaczej niż odmówić przyznania płatności do zadeklarowanych gruntów. Strona zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego, do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nie podołała ciężarowi dowodu i nie przedstawiła żadnego dowodu na potwierdzenie okoliczności uzasadniających odmienną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W sytuacji takiej organ I i II instancji zobowiązany był do odmowy przyznania płatności obszarowej.

Powyższą decyzję organu odwoławczego M. K. zaskarżył

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzucając jej:

- naruszenie art. 366 K.c. w związku z art. 345 K.c. polegające na uznaniu przez organ, iż skarżący nie był posiadaczem nieruchomości objętej wnioskiem

o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

- naruszenie art. 3 ust.2 pkt 1 i 2 oraz art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 13 ha, pomimo braku określonych przesłanek uzasadniających odmowę, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie przepisów postępowania: art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób umożliwiający unikniecie wątpliwości co do tego, kto był posiadaczem gruntów objętych konfliktem krzyżowym, co do których organ

I instancji nie przyznał skarżącemu płatności objętych wnioskiem.

W uzasadnieniu skargi, M. K. wskazał, że w dniu 31 stycznia 2005 r. zawarł umowę dzierżawy gruntów, które są przedmiotem konfliktu krzyżowego ([...] ). Umowa ta została zawarta na 20 lat – do 2026 roku. Zdaniem skarżącego umowa ta trwa do dnia sporządzenia skargi. Nadto, skarżący podniósł,

że pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego trwa spór co do rozwiązania tej umowy. Skarżący wskazał nadto, że na dzień 31 maja 2009 r. pozostawał faktycznym użytkownikiem nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną o nr[...] , w szczególności dokonywał niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, spełniając tym samym wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Stwierdzone zaś działania Spółki A. E., polegające na incydentalnych ingerencjach w grunty, nadto notoryczne i uporczywe uniemożliwianie dostępu na łąki, stanowiły przejaw naruszenia posiadania skarżącego. Zdaniem strony skarżącej, nie ulega wątpliwości, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, M. K. nie tylko był posiadaczem spornych gruntów w rozumieniu art. 336 K.c., ale ponadto użytkował je rolniczo, a tym samym zgodnie z art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 marca

2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego brak było podstaw

do odmowy przyznania wnioskodawcy jednolitej płatności obszarowej (JPO)

do powierzchni [...] ha gruntu, gdyż spełniał przesłanki wymagane tym przepisem, wskazując przy tym, że bez znaczenia pozostaje, iż posiadanie to było przerywane na krótkie okresy czasu.

Dalej w uzasadnieniu skarżący wskazał, że na mocy art. 3 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym m. in. płatności bezpośrednich niektóre z zasad postępowania dowodowego zostały wyłączone lub ograniczone. W zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów postanowiono (art.3 ust.3),

że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednakże – co skarżący podkreślił – równocześnie w przepisach tej ustawy (art. 3 ust. 2 i 3), ustawodawca nakazuje organom stać na straży praworządności, wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz na żądanie stron udzielać niezbędnych informacji i zapewnić czynny udział w sprawie. Obowiązki te winny się skonsumować w materiale dowodowym sprawy, który powinien pozwalać

na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Strona przytoczyła przy tym przepisy art. 7 i 77 K.p.a. wskazując, że organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, a dokonane ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem skarżącego organ nie zapoznał się w sposób dostateczny w sprawie z materiałem dowodowym, w szczególności co do okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. skarżący złożył do akt niniejszej sprawy odpis wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Ł z dnia 14 listopada 2011 r. wraz z uzasadnieniem, uwzględniający powództwo M. K. i J. K. przeciwko Spółce A. E. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] oraz księgi wieczystej o nr [...] nakazujący wpisanie w dziale III ww. ksiąg wieczystych, że prawo dzierżawy nieruchomości gruntowej objętej tymi księgami wieczystymi przysługuje odpowiednio J. K. oraz M. K. do dnia 31 stycznia 2026 r., a nadto wskazał, że sprawa o naruszenie posiadania przed Sądem Rejonowym w Ł jest w toku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:

Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja organu w zakresie odmowy przyznania M. K. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego wobec uznania, że skarżący nie wykazał bezspornie okoliczności posiadania w roku 2009 zadeklarowanych gruntów (działka ewidencyjna o nr [...] obręb D.), oraz, że utrzymywał je rolniczo zgodnie z norami przez cały rok kalendarzowy 2009, które to grunty w ocenie organów były również naprzemiennie użytkowane rolniczo przez innego producenta, Spółką A.-E. z N., która zdaniem organów –również nie wykazała jednoznacznie, że była ich posiadaczem i użytkowała je rolniczo.

Skarżący uznał, że ustalenia organów w tym zakresie są błędne i zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 366 K.c. w związku art. 345 K.c. polegające na uznaniu przez organ, iż skarżący nie był posiadaczem zadeklarowanej nieruchomości do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zarzucił naruszenie przepisów art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni [....] ha, pomimo braku określonych przesłanek uzasadniających odmowę.

Zakres ustaleń niezbędnych dla oceny, czy zachodzą przesłanki przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia wyznaczają przepisy prawa materialnego. W przypadku pomocy finansowej w ramach płatności bezpośrednich na 2009 r., przesłanki te zostały określone w art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o płatnościach bezpośrednich".

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przesłanką przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego jest, zgodnie z powołanym przepisem, posiadanie zadeklarowanych gruntów rolnych (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy), do których ma być przyznana płatność oraz utrzymywanie ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 2 i 2a ustawy), tutaj 2009. Ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne,

co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane

w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego w ocenie Sądu "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, do którego skarżący odwołał się w skardze, jest niedostateczne. Na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy je odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania przez cały rok kalendarzowy, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).

W ramach regulacji zawartej w art. 7 ust. 7 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich ustawodawca odnosi się do współposiadania, stwierdzając, że płatność przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali wyrazili zgodę. Na gruncie jednak rozpoznawanej sprawy nie występuje sytuacja współposiadania, gdyż jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie udowodniła posiadania zadeklarowanych gruntów ([...] ), ani ich użytkowania rolniczego przez cały rok 2009, a tym samym nie wykazała spełnienia warunków wymaganych ww. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżący – w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów – nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, faktu posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych przez cały rok 2009.

Wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania organy prawidłowo ustaliły fakt naprzemiennej uprawy spornych gruntów w roku 2009 r. zarówno przez skarżącego J. K., jak drugą stronę konfliktu krzyżowego, Spółkę A.-E.. Okoliczność naprzemiennej uprawy i posiadania spornych gruntów przez obie strony konfliktu krzyżowego została wykazana zgromadzonymi dowodami w sprawie,

a w szczególności zeznaniami świadków. Strona skarżąca sama w skardze, jak również na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. potwierdziła, że spór co do posiadania zadeklarowanego gruntu jest w toku (przed Sądem Rejonowym w Ł), co świadczy, że żadna ze stron konfliktu nie mogła utrzymywać zadeklarowanych gruntów w dobrej kulturze, gdyż obie strony sobie wzajemnie przeszkadzały w rolniczym ich użytkowaniu. Zgodzić się należy z organem, że żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie mogła w sposób dowolny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), przy tym chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, którymi mogą być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, obejmuje bowiem również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie plonów samodzielnie bądź przy udziale innych osób itp. Dlatego zdaniem Sądu słusznie organ odwoławczy wskazał, że strony konfliktu same wielokrotnie podnosiły, iż zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu użytków zielonych wykonywane były w różnych okresach na zlecenie Spółki A. E. czy

w imieniu M. K.. Sam skarżący w piśmie z dnia 6 maja 2010 roku, gdzie stwierdził, iż "(...) Jakakolwiek aktywność Spółki A.-E. na naszych terenach nie może zostać potraktowana jako działanie zmierzające do otrzymania dopłat, te bowiem należą się posiadaczom, którzy uprawiają ziemię i nie można być posiadaczem na małą chwilę, potem już nie, a później stać się nim znów na trochę - jak to się zdaje robić D. S.-D. w imieniu Spółki.(...)". Zgodzić się należy zatem

z organem, że tym stwierdzeniem skarżący K. potwierdził zasadność ustalenia organów Agencji na okoliczność przerywanego wzajemnie przez strony konfliktu posiadania gruntów, co uniemożliwia bezsporne ustalenie posiadacza gruntów w dniu 31 maja 2009 r. jak i w całym w roku 2009 r. oraz podmiotu, który dokonywał na nich zabiegów agrotechnicznych

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy oraz dokonując analizy wyżej przytoczonych przepisów prawa, należy zdaniem Sądu stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy. Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego, a następnie oceniając zebrany materia dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wydały decyzję, w której odmówiono przyznania płatności do gruntów działki ewidencyjnej [...] z uwagi

na fakt, iż skarżący M. K. w sposób nie budzący wątpliwości organu nie udowodnił, że był ich posiadaczem. Wskazać przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego odnośnie istotnych okoliczności mających kluczowe znaczenie w sprawie, a w konsekwencji zawiera prawidłową ocenę okoliczności uzasadniającą wynik rozpatrywanej sprawy.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ww. ustawy

o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepis ust. 2 art. 21 tej ustawy stanowi, że organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś art. 3 ust. 3 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w K.p.a. A zatem, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich została bowiem ujęta odmiennie, niż we wskazanych przepisach K.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli administracyjnej wniosku Spółki A.-E., w wyniku której ustalono, że działki zadeklarowane przez strony konfliktu krzyżowego ([...] ) są użytkowane rolniczo naprzemiennie przez każdą stronę sporu i żadna z nich nie wykazała bezspornie, że była w faktycznym posiadaniu tych gruntów przez cały rok 2009,

co zresztą potwierdza sam skarżący zarówno w skardze jak i na rozprawie, wskazując, iż spór co do posiadania tych gruntów jest w toku, co tym samym jednoznacznie uzasadnia, że zachodzi podstawa do odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej w ramach wsparcia.

Nadto, należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ww. ustawy organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie w art. 3 ust. 3 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. W przeprowadzonym postępowaniu skarżący nie przedstawił dowodów, które podważałyby ustalenia organów, wręcz przeciwnie skarżący wykazał, że trwa spór co do okoliczności posiadania zadeklarowanych działek i ich użytkowania w roku 2009, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy). W ocenie Sądu, skarżący nie dostrzegł, że to on jako ubiegający się o przyznanie płatności powinien wykazać, że użytkował rolniczo grunty w 2009 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. Próba wyprowadzenia przeciwdowodu w postaci uprawiania gruntu przez skarżącego przez jakiś czas w roku 2009 r. i na tej podstawie wywodzenie, że stronie należy się płatność, świadczy jednoznacznie, wbrew tezie skarżącego, że tym bardziej nie był cały czas w posiadaniu spornych gruntów, gdyż – jak wynika z zebranego materiału dowodowego – faktycznie pozbawiony był możliwości z ich ciągłego korzystania i użytkowania. Nieużytkował ich rolniczo przez cały 2009 r., co jak już wyjaśniono wyżej stanowiło konieczny warunek do przyznania płatności.

W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego w sprawie,

i wyczerpującą jego analizą, nie przekraczającą granic swobody określonej w art. 80 K.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ prawa przy odmowie przyznania płatności.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.