Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 129/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany w ewidencji gruntów uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] listopada 2003r.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] września 2003r. S. M. wnosił o likwidację błędu w ewidencji gruntów miasta [...] polegającego na zgodnym ze stanem prawnym włączeniu do działki nr [...] wpisanej w rejestrze ewidencji gruntów wsi [...] jako władanie [...] – Skarb Państwa, całej działki gruntu stanowiącej jego własność.

Pismem z dnia [...] października 2003r. poinformował, że przedmiotem jego wniosku jest grunt wpisany w ewidencji gruntów wsi [...] jako działka numer [...] na całej długości sąsiedniej działki nr [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Starosta Powiatowy w [...] umorzył postępowanie w sprawie likwidacji błędu w ewidencji gruntów i budynków w zapisie działki nr [...] położonej we wsi [...] figurujące w pozycji rejestrowej nr [...] – Skarb Państwa [...] S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...], uznając iż wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego tj. nie przedstawił dokumentów stwierdzających, że jest właścicielem gruntu objętego wnioskiem, wobec czego postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż z posiadanych akt wynika, że w czasie pomiarów gruntów i ustalania osób władających K. M. – ojciec S. M. nie wnosił żadnych zastrzeżeń co do powstałych zapisów w rejestrach ewidencji gruntów wsi [...]. W jednostce rejestrowej nr [...] wpisany został K. M. jako osoba władająca działką nr [...], a w jednostce rejestrowej nr [...] zostały wpisane [...] jako władające działką nr [...].

Wpis w ewidencji gruntów w zakresie działki nr [...] został zmieniony w czasie kompleksowego regulowania własności gospodarstw rolnych – jako właściciele w/w działki zostali wpisani S. i E. M.

W 1983r. w czasie aktualizacji ewidencji gruntów wsi [...] dawna działka nr [...] została oznaczona numerem [...] o powierzchni 0,78 ha, zaś dawna działka [...] została oznaczona numerem [...] o powierzchni 5,95 ha.

Wskazano, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność posiadania tytułu własności do gruntu włączonego do działki oznaczonej numerem [...] (obecnie nr [...]).

Odwołanie od tej decyzji złożył S. M. podnosząc, że wpisując w ewidencji gruntów Skarb Państwa – [...] jako władających zapomniano dopisać osobę właściciela i w ten sposób powstała rozbieżność pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym a tym jaki wykazano w rejestrze gruntów.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy podnosząc, iż obecnie zapisy rejestru gruntów są prawidłowe i nie zawierają w sobie błędu, w związku z czym postępowanie w sprawie likwidacji błędu (wobec niestwierdzenia jego istoty) jest bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż dokumentacja geodezyjna wykonana w 1952 roku zawiera informacje o granicach i właścicielach nieruchomości planowanych do zajęcia pod budowę kolejki [...][...] – [...]. Wpis w rejestrze pomiarowym tej dokumentacji K. M. jako właściciela działki [...] (która jest przedmiotem postępowania) nie zawiera powołania na dokumenty, z których to prawo własności miałoby wynikać.

Dokumentów takich nie ustalono do chwili obecnej na podstawie posiadanych danych geodezyjnych, nie przedłożyli ich też zainteresowani w sprawie.

Działka [...] (obecnie [...]) , zawierająca działkę oznaczoną w 1952r. numerem [...], do chwili obecnej nie ma uregulowanego stanu własności, a jako władający wpisany jest Skarb Państwa – [...].

Ustalenie tytułu prawnego do nieruchomości nie należy do kompetencji organu prowadzącego operat ewidencji gruntów i budynków, może natomiast nastąpić w trybie ustawowo określonym. Obecnie zapisy w operacie ewidencji gruntów w zakresie działki [...] wobec braku osoby właściciela wynikają z określonego stanu faktycznego władania udokumentowanego właściwymi protokołami, powstałymi w toku zakładania ewidencji.

W skardze na powyższą decyzję S. M. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji zarzucił, iż organy zajęły się w zasadzie analizą tytułów własności wydanych dla tej części gruntu, która prawidłowo przypisana jest w ewidencji gruntów skarżącym, natomiast zbadaniem stanu prawnego gruntu wykazanego jako Skarb Państwa, którego dotyczył wniosek, zajęto się tylko marginalnie.

Wskazał, iż jego wniosek dotyczył likwidacji błędu spowodowanego bezpodstawnym wprowadzeniem do ewidencji gruntów nie istniejącego podziału nieruchomości, i to kto ma jakie tytuły własności nie ma w sprawie znaczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wnosił o odrzucenie skargi.

Podniósł, iż przedmiotem analizy były dokumenty i tytuły prawne tak dla nieruchomości zdaniem skarżącego prawidłowo ujawnionej w ewidencji gruntów jak i dla gruntu Skarbu Państwa ujawnionego w ewidencji jako władanie [...].

Istniejące tytuły prawne nie potwierdziły zaistnienia błędu w ujawnieniu działki skarżącego, natomiast dla części gruntu zajętego pod kolej i wpisanego jako władanie Skarbu Państwa do chwili obecnej nie stwierdzono istnienia tytułu własności.

Proponowany przez skarżącego sposób likwidacji błędu przez zmianę granic jest nie do przyjęcia, gdyż operat ewidencji gruntów, ani inne dokumenty państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie przedstawiają odmiennie niż w chwili obecnej przebiegu granic. Ewentualne wykazanie w operacie ewidencji gruntów podziału z 1952r. sporządzonego dla celów związanych z budową kolejki [...], nie ma uzasadnienia, gdyż poszczególne części gruntu zapisane wtedy na różne osoby, nie mają uregulowanego stanu prawnego, a w dacie zakładania powszechnej ewidencji gruntów tj. rok 1964-1967 stanowił już władanie [...], co było wtedy i jest do chwili obecnej zgodne ze stanem faktycznym jak i zapisami operatu ewidencji gruntów.

Na rozprawie dnia 22 grudnia 2004r. skarżący S. M. wyjaśnił, że jego wniosek o likwidację błędu sprowadzał się do tego, aby w ewidencji gruntów odnośnie działki o dawnym numerze [...] jako właściciel wpisany był jego ojciec K. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie a art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego tegoż artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Treścią decyzji jest załatwienie sprawy tzn. rozstrzygnięcie o istocie sprawy czyli orzeczenie co do tych interesów prawnych lub obowiązków, które legitymowały określone osoby do udziału w postępowaniu jako strony. Umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw i obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej, stanowiąc załatwienie sprawy "w inny sposób" w rozumieniu art. 104 § 1 kpa.

Art. 105 kpa wymienia przyczyny stanowiące podstawę umorzenia postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1 kpa, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Art. 105 § 2 kpa dopuszcza umorzenie postępowania, jeżeli łącznie istnieć będą przesłanki następujące:

a) postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony,

b) wniosek o umorzenie postępowania wnosi ta strona, która żądała wszczęcia postępowania,

c) inne strony postępowania nie zgłaszają sprzeciwu,

d) umorzenie postępowania nie narusza interesu społecznego.

Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie niniejszej organy obu instancji w sposób niewłaściwy zastosowały art. 105 § 1 kpa uznając, że postępowanie jest bezprzedmiotowe.

Przystępując do rozpatrzenia sprawy organ I instancji przede wszystkim powinien dążyć do prawidłowego sprecyzowania wniosku. Jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie intencją jego wniosku było wpisane w ewidencji gruntów jego ojca K. M. jako właściciela działki o dawnym numerze ewidencyjnym [...].

Dążył więc skarżący do dokonania określonych zmian w ewidencji gruntów i taki wniosek winien być merytorycznie rozpatrzony. Uznanie, iż strona czy też jej poprzednik prawny nie jest właścicielem gruntu, którego dotyczy wniosek i w związku z tym nie ma ona interesu prawnego we wszczynaniu postępowania dotyczącego zmian w ewidencji gruntów nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym.

Stwierdzenie braku interesu prawnego winno skutkować wydaniem decyzji odmawiającej dokonania zmian w ewidencji gruntów, gdyż stanowi przesłankę merytoryczną dotyczącą przedmiotu postępowania.

Tak samo uznanie przez organ II instancji, iż zapisy rejestru gruntów są prawidłowe winno skutkować decyzją odmawiającą dokonania określonych zmian, albowiem okoliczność iż zapisy ewidencji są prawidłowe również nie sprawia, że postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe.

Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni bowiem prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (tak NSA w wyroku z 9 października 2000r. w sprawie sygn. akt VI SA 707/00).

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji wydając decyzje o umorzeniu postępowania uchyliły się od jej merytorycznego rozstrzygnięcia i nie rozpoznały jej co do istoty, przyjmując bezpodstawnie bezprzedmiotowość postępowania.

Z tego też względu decyzje obu instancji zostały uchylone celem rozpoznania sprawy merytorycznie, co do istoty, zgodnie z wnioskiem skarżącego.

Sąd mając na uwadze podstawę procesową uchylenia obu decyzji nie odniósł się do zarzutów merytorycznych skargi, albowiem sprawa powinna być rozpoznana od początku po czym nastąpi rozstrzygnięcie o jej istocie.

Wskazać jednak należy na prawidłowe stanowisko organów, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zapisy w ewidencji mają charakter wyłącznie techniczno – deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku.

Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (tak NSA w wyrokach w sprawach sygn. akt II SA 1824/95, II SA 1718/95, II SA 1155/92, II SA 1231/97, II SA 1007/99).

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270) orzekł jak w sentencji orzeczenia.

Z uwagi na charakter zaskarżonych decyzji nie zachodziła konieczność rozstrzygnięcia w kwestii wykonalności w trybie art. 152 p.p.s.a.