Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1411/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1 , art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.31
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.72 ust.4
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Maria Mysiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia oraz odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 18 września 2013 r. Stowarzyszenie "N. D. B. " wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...] r., stwierdzającego, że realizacja planowanego przedsięwzięcia, polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych w okolicy miejscowości P., gm. B. przebiega etapowo oraz że nie zmieniły się warunki określone w decyzji Wójta Gminy B. w dniu [...] o środowiskowych uwarunkowaniach wraz z postanowieniem prostującym omyłkę pisarską oraz o dopuszczenie Stowarzyszenia "N. D. B. " do udziału w powyższym postępowaniu o stwierdzenie nieważności, jako podmiotu działającego na prawach strony.

Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego ww. postanowienia Wójta Gminy B. oraz dopuszczenia Stowarzyszenia "N. D. B. " do udziału w tym postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 listopada 2014r. sygn. akt II SA/Sz 229/14 oddalił skargę Stowarzyszenia "N. D. B. " z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1065/15 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 229/14 i zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...].

W uzasadnieniu wyroku NSA zauważył, że Sąd I instancji zaaprobował rozstrzygnięcie organów administracyjnych, które prowadziły wywód prawny wypowiadając się o istocie postępowania nieważnościowego, zasadności jego prowadzenia na tle przesłanek z art. 31 K.p.a., jednak przy pominięciu specyfiki

i charakteru skutków prawnych kwestionowanego postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...] r. Sąd I instancji za słuszny uznał zarzut skargi kasacyjnej podnoszący naruszenie przez WSA art. 141 § 4 w zw. z art. 31 K.p.a., a w konsekwencji zaaprobowania przez Sąd I instancji, naruszenia przez organ przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 107 K.p.a. w zw. z art. 31 K.p.a. co mogło przełożyć się istotnie na wynik sprawy i prawidłową ocenę materialnoprawnych aspektów art. 31 K.p.a. Chodzi tutaj o wszechstronne wyjaśnienie, bez naruszenia ww. zasad postępowania, posiadania przez stowarzyszenie uzasadnienia/legitymacji dla wniosku nieważnościowego celami statutowymi i przemawianiem za wnioskiem interesu społecznego.

NSA uznał, że w sprawie powinny być ponownie przeanalizowane

z zachowaniem zasad postępowania materialnoprawne przesłanki art. 31 K.p.a. do wszczęcia postępowania z uwzględnieniem materialnoprawnej specyfiki postanowienia wydawanego w trybie art. 72 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...). Kwestia działania na prawach strony w postępowaniu jest zagadnieniem materialnoprawnym, które wymaga wszechstronnych ustaleń. Zdaniem Sądu II instancji, organy powinny jeszcze raz przeanalizować, czy w niniejszej sprawie istnieje merytoryczne i faktyczne powiązanie między przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności a celami i zakresem działania Stowarzyszenia i jego argumentacji co do wadliwości kwestionowanego postanowienia. Skarżący bowiem domaga się wszczęcia postępowania nieważnościowego wobec postanowienia, które kreuje możliwość dalszego wykorzystywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w kolejnych postępowaniach, co odpowiada celom statutowym Stowarzyszenia, które działa na rzecz ekologii i zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego obywateli. Należy zatem ponownie rozważyć, czy mając na uwadze materialnoprawną specyfikę kwestionowanego postanowienia wniosek Stowarzyszenia jest w interesie publicznym, i czy zachodzi zgodność celu statutowego

z interesem społecznym.

Sąd wskazał, że wniosek skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia powinien być rozpatrywany z uwagi na wartości, o których stanowi art. 31 K.p.a. w tym, w zakresie interesu społecznego, także w nawiązaniu do skutków prawnych i samej istoty postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...] r.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 31 § 1 i 2 K.p.a. odmówiło w pkt 1 wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...]. nr [...], a w pkt 2 odmówiło dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w swoim wniosku

o stwierdzenie nieważności Stowarzyszenie wskazało jedynie, iż jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) i przysługuje mu prawo uczestniczenia na prawach strony

w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa. Przytaczając zapisy Statutu i cele Stowarzyszenia wskazano, iż działalność Stowarzyszenia zmierza do realizacji konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju, nie odniesiono się jednak do realiów tej konkretnej sprawy administracyjnej. Stowarzyszenie "N. D. B. " nie wykazało konkretnego zagrożenia interesu społecznego, który zamierza chronić, jako uczestnik postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...] r.

Kolegium stwierdziło, że treść przepisu art. 31 § 1 K.p.a. oznacza, że udział organizacji społecznej na prawach strony w postępowaniu administracyjnym jest możliwy przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek, gdy: 1) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw

i obowiązków innego podmiotu, czyli strony (stron) tego postępowania; 2) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej i przemawia za tym interes społeczny.

Organ wskazał, że przesłanka interesu społecznego przemawiającego za udziałem w postępowaniu musi być rozważana w każdej sprawie indywidualnie przy uwzględnieniu konkretnych realiów i uwarunkowań konkretnej sprawy. W sytuacji,

w której Stowarzyszenie wywodzi interes społeczny w swym udziale w postępowaniu

z ochrony walorów dziedzictwa przyrodniczego i zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego obywateli, winno ono wykazać, jakie to walory uznaje za godne ochrony oraz które obiekty przyrodnicze są zagrożone planowaną inwestycją i jakie mogą być realne źródła tych zagrożeń, z jakich powodów zagrożony jest interes ogólny mieszkańców regionu, którego dotyczy planowana inwestycja z punktu widzenia zagadnień ochrony środowiska i ekologii. Stowarzyszenie ". B. ", nie wskazało zagrożenia dla konkretnego dobra społecznie chronionego-interesu społecznego, zagrożenie którego uzasadniałoby udział Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu.

Stowarzyszenie nie przedłożyło żadnego dowodu wskazującego na istnienie zagrożenia dla środowiska w związku z planowaną przez inwestora budową, co pozwoliłoby na uznanie, że interes społeczny przemawia za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Istnienie interesu społecznego nie może wynikać z samego faktu, że wnioskodawca jest uczestnikiem wielu innych postępowań.

W ocenie organu o tym, że za wszczęciem postępowania na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. przemawia interes społeczny, może świadczyć jedynie autentyczne

i bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych w uzasadnionych racjonalnie sytuacjach, kiedy rzeczywiście można mieć poważne obawy, co do zagrożenia takich wartości, jak zdrowie lub życie ludzkie.

Zgodnie z art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepis ten stanowi modyfikację zastosowania art. 31 K.p.a., która jednak została ograniczona w wymiarze podmiotowym (dotyczy wyłącznie organizacji ekologicznych) i przedmiotowym (wyłącznie w sprawach z zakresu ochrony środowiska wymagających zagwarantowania udziału społeczeństwa).

Z brzmienia przepisu art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku

i jego ochronie wyraźnie wynika, iż uprawnienie do udziału w postępowaniu środowiskowym dotyczy wyłącznie tzw. postępowań zwykłych i nie odnosi się to do postępowań nadzwyczajnych, jakim jest postępowanie zainicjowane wnioskiem

o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy B. z dnia

[...] r. Stanowisko takie potwierdza także utrwalona linia orzecznicza (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 maja 2010 r., II SA/Wr 89/10, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., II OSK 1919/10). Tak więc w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia, omawianą procedurę i podmiotowość w postępowaniu nadzwyczajnym regulują przepisy k.p.a.

Kolegium mając na uwadze wskazania NSA zawarte w wyroku z dnia 31 stycznia 2017r. wskazało, że przepis art. 72 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji

o środowisku i jego ochronie (...), stanowiący materialnoprawną przesłankę do wydania kwestionowanego postanowienia z dnia 18 października 2012 r., ogranicza strony postępowania w sprawie wydania stanowiska jedynie do organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach oraz wnioskodawcy, bądź podmiotu, na rzecz którego przeniesiono tą decyzję. Powyższa interpretacja znajduje potwierdzenie w ogólnej normie art. 28 K.p.a. Nie można bowiem uznać, by inne osoby niż podmiot ubiegający się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, miały jakikolwiek interes prawny w przedmiocie wydania kwestionowanego stanowiska. Jedynym celem postępowania w trybie art. 72 ust. 4 ww. ustawy oraz konsekwencją zajęcia pozytywnego dla wnioskodawcy stanowiska jest możliwość ubiegania się przez niego o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę w przedłużonym, sześcioletnim terminie. Zajęcie przedmiotowego stanowiska oddziałuje zatem jedynie na sferę praw obowiązków wnioskodawcy, uprawniając go do ubiegania się o pozwolenie na budowę w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Stanowisko to jest zatem całkowicie nieistotne dla pozostałych stron postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Organ wskazał, że z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) wynika, iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowi zagadnienie wstępne w procesie realizacji planowanego przedsięwzięcia, a jej wydanie stanowi przesłankę warunkującą możliwość ubiegania się o wydanie innych decyzji niezbędnych dla jego realizacji, jak chociażby decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub decyzji o pozwoleniu na budowę.

W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie, jedynymi warunkami, od których ustawodawca uzależnił wydanie przedmiotowego stanowiska, jest zatem: zamiar wnioskodawcy etapowania planowanego przedsięwzięcia oraz brak zmian warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Odnosząc się do stwierdzenia Stowarzyszenia, iż nieprawdziwe jest rozstrzygniecie Wójta Gminy B., iż realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo, bowiem do chwili obecnej nie została zrealizowana, czy chociażby rozpoczęta jedna z części inwestycji, której dotyczy decyzja Wójta z dnia [...] r. organ zauważył, iż przystąpienie do prowadzenia robót budowlanych nie może - stanowić przesłanki warunkującej wydanie stanowiska w przedmiocie etapowania przedsięwzięcia w trybie art. 72 ust. 4 omawianej ustawy, gdyż dopiero uzyskanie takiego stanowiska umożliwia ubieganie się o wydanie pozwolenia na budowęw przedłużonym terminie, a kolejno dopiero przystąpienie do prowadzenia robót budowlanych.

W ocenie Kolegium pojęcia "realizacja inwestycji" nie można utożsamiać

z koniecznością prowadzenia, czy nawet rozpoczęcia określonych robót budowlanych. Żaden przepis ustawy nie daje ku temu podstaw. Według Kolegium w analizowanym przypadku chodzi o podjęcie jakichkolwiek działań związanych z realizacją inwestycji. Czynnością tą jest już tylko kontynuowanie uzyskiwania formalnoprawnych zgód właściwych organów koniecznych do rozpoczęcia robót budowlanych. Postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia nie jest postępowaniem w przedmiocie udzielania decyzji o warunkach zabudowy czy pozwolenia na budowę, stanowiąc etap poprzedzający postępowanie w powyższym zakresie. Powyższe, a także treść art. 72 ust. 4 ustawy, jednoznacznie wskazują, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest jednym z pierwszych etapów procesu inwestycyjnego, stanowiąc swoiste "rozstrzygnięcie wstępne" wobec kolejnych, formalnych zgód właściwych organów (np. decyzji o warunkach zabudowy, pozwolenia na budowę), niezbędnych do faktycznego rozpoczęcia prac.

W analizowanej sprawie działania związane z przyznaniem przez lokalnego operatora systemu elektroenergetycznego dodatkowej mocy przyłączeniowej dla projektowanego parku, pozwalającego wykorzystać możliwość wszystkich 10 lokalizacji potwierdzają, iż wnioskodawca nie poprzestał wyłącznie na uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a podjął kolejne kroki zmierzające do realizacji planowanej inwestycji. Wymóg ten zatem został spełniony.

Kolegium za chybiony uznało zarzut Stowarzyszenia co do "nieprawdziwych rozstrzygnięć Wójta Gminy B., iż realizacja planowanego przez inwestora przedsięwzięcia przebiega etapowo" (...) w świetle zawartych w ustaleniach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego Gminy B. przyjętych uchwałami Rady Gminy nr XI/91/07 z dnia 30 października 2007 r. część terenów wskazanych pod inwestycję, przeznaczona była pod budowę elektrowni wiatrowych, zaś kolejną uchwałą z dnia 7 czerwca 2010 r. nr XLIII/331/10 tereny te przeznaczone zostały pod budowę gazociągu wysokiego ciśnienia. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla zespołu elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą techniczną niezbędną dla prawidłowej realizacji funkcji przeznaczenia podstawowego w okolicy miejscowości P. - Uchwała Nr XI/91/07 Rady Gminy w B. z dnia [...] r. utracił moc w części uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w gminie B., pod nazwą "Gazociąg wysokiego ciśnienia" - Uchwała Nr XLIII/331/10 Rady Gminy w B. z dnia 7 czerwca 2010 r. Plan gazociągu obejmuje pas terenu o szerokości 20,0m przebiega m.in. przez działki: [...] obręb K., [...] obręb P., czego potwierdzeniem jest załącznik graficzny.

Kolegium stwierdziło, że rolą organizacji społecznej biorącej udział

w postępowaniu jest oczywiście czuwanie nad właściwym tokiem postępowania, ale

w ramach konkretnego postępowania, jeżeli pomiędzy celem działań organizacji

i interesem społecznym zachodzi związek odnoszący się do materialnoprawnego przedmiotu danej sprawy, nie zaś jakiejkolwiek sprawy prowadzonej przez organy administracji publicznej. Udział organizacji społecznej w postępowaniach administracyjnych nie może być utożsamiany z przypisaniem im roli instytucji sprawujących nadzór i kontrolę nad wszelakimi działaniami organów administracji publicznej.

Kolegium za niezasadny uznało zarzut naruszenia Konwencji z Aarhus z dnia

25 czerwca 1998 r., skoro orzekało w oparciu i na podstawie przepisów proceduralnych (tj: 31 K.p.a. i nast.), które są w całości zgodne z wytycznymi wprowadzonymi przez ww. umowę międzynarodową. Przepisy Konwencji z Aarhus stanowią zobowiązanie dla władz państw ratyfikujących tę Konwencję do podjęcia działań legislacyjnych i ustanowienia przepisów, które będą realizowały jej zapisy, tak aby udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym środowiska był możliwy. Ustawodawca polski stworzył takie ramy prawne, wprowadzając odpowiednie zapisy do Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 31 K.p.a.) oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 33 § 2 P.p.s.a). Artykuł 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus (którego naruszenie w szczególności zarzuca organowi Skarżący), stanowi, iż: "Każda ze Stron zapewni, że członkowie społeczeństwa spełniający wymagania, o ile takie istnieją, określone w prawie krajowym, będą mieli dostęp do administracyjnej lub sądowej procedury umożliwiającej kwestionowanie działań lub zaniechań osób prywatnych lub władz publicznych naruszających postanowienia jej prawa krajowego w dziedzinie środowiska". Owe wymagania, od których prawo krajowe uzasadnia udział czynnika społecznego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym środowiska, zostały ściśle określone w art. 31 K.p.a.

Odnosząc się do wniosku o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego Kolegium po jego wnikliwym rozpatrzeniu stwierdziło, że żądanie Stowarzyszenia nie uprawdopodabnia wadliwości postanowienia Wójta Gminy B. z dnia

[...] r. określonych w art. 156 § 1 K.p.a.

Od powyższego postanowienia Stowarzyszenie "N. D. B. " złożyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W ocenie Stowarzyszenia, Kolegium nie dokonało wnikliwej oceny czy spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 31 § 1 K.p.a. Stowarzyszenie wskazało, że cele statutowe organizacji zawierają w sobie działalność publiczną na rzecz zrównoważonego rozwoju gminy B. i okolic, w szczególności poprzez wykonywanie działań w zakresie ochrony środowiska oraz czynnej ochrony przyrody, upowszechnienia idei zrównoważonego rozwoju w zakresie gospodarczym, ekologicznym i kulturowym, działalność wspomagającą rozwój wspólnot i społeczności lokalnych. Interes społeczny przejawia się przede wszystkim w tym, że planowana inwestycja, której dotyczy postanowienie, będzie miała wpływ na życie mieszkańców terenów znajdujących się w obszarze oddziaływania tej inwestycji oraz że z uwagi na swój charakter będzie miała wpływ na rozwój i funkcjonowanie lokalnych społeczności.

W ocenie Stowarzyszenia, każdy cel działania określony w statucie nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem, może uzasadniać wystąpienie

z żądaniem dopuszczenia do postępowania, jeżeli przedmiot postępowania wkracza

w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik.

W niniejszej sprawie SKO nie uwzględniło, że postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] r. dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] r. wydanej dla inwestycji polegającej na budowie zespołu elektrowni wiatrowych w miejscowości P. w gminie B., czyli na inwestycji stanowiącej realne zagrożenie dla dobra społecznie chronionego jakim jest zdrowie i życie mieszkańców oraz środowisko. Zagrożeniem dla tych wartości społecznie chronionych jest fakt, iż na dzień wydania przedmiotowej decyzji nie było żadnej normy regulującej zasadę lokalizowania elektrowni wiatrowych oprócz normy hałasowej.

W ocenie Stowarzyszenia, organ odmawiając wszczęcia postępowania

i dopuszczenia go do udziału w postępowaniu, nie dokonał żadnej analizy pod kątem istnienia interesu społecznego w powiązaniu z celami statutowymi Stowarzyszenia uzasadniającego jego żądanie i nie dokonało w ogóle analizy przesłanek uzasadniających unieważnienie powyższej decyzji, a swoje rozstrzygnięcie oparło jedynie na gołosłownych twierdzeniach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia

[...] r. nr [...] działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia "N. D. B. " z siedzibą

w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium po wnikliwej analizie wniosku Stowarzyszenia, podzieliło w pełni stanowisko poprzedniego składu Kolegium orzekającego w sprawie stwierdzając, że Stowarzyszenie w swoim wniosku wskazało jedynie ogólnie, iż planowana inwestycja której dotyczy przedmiotowe postanowienie Wójta Gminy B., będzie miała wpływ na życie mieszkańców terenów, na których jest ona planowana, czyli będzie miała wpływ na rozwój i funkcjonowanie lokalnych społeczności. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministarcyjnym, wykazanie interesu społecznego organizacji ekologicznej winno polegać na wskazaniu powiązania skonkretyzowanych zagrożeń dla środowiska (jego rodzaju i wielkości), wynikających z eksploatacji realizowanej inwestycji, w tym dla zdrowia i życia społeczności lokalnej, z ustaleniami zawartymi w przedmiotowym postanowieniu. Wniosek Stowarzyszenia takich wskazań nie zawiera.

Stowarzyszenie "N. D. B. " powyższe postanowienie zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie:

1) art. 7 i 77 K.p.a. poprzez naruszenie przez organ przepisów zobowiązujących go do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia,

2) art. 28, art. 31 § 1 pkt 2 i art. 31 § 2 K.p.a. oraz art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez nieprzyznanie przez SKO w K. stronie skarżącej statusu podmiotu działającego na prawach strony w postępowaniu nieważnościowym,

3) art. 8, art. 9 oraz art. 11 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie postanowienia niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek,

4) art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 138 K.p.a., poprzez naruszenie przez organ przepisów zobowiązujących go do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia,

5) art. 7 i 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a., poprzez brak działania ze strony organu zmierzającego do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nadto brak odniesienia się do zarzutów zgłoszonych przez skarżące Stowarzyszenie,

6) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący oraz przyjęcie dowolnej oceny dowodów

w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

7) naruszenie art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w powiązaniu z art. 6 w związku

z załącznikiem I pkt 20 Konwencji z Aarhus z 1998 r. stosowanej bezpośrednio poprzez art. 9, art. 91 w związku art. 32, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w odniesieniu do art. 152 oraz 174 Dyrektywy WE,

8) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak podania dowodów na potwierdzenie okoliczności stanowiących podstawę faktyczną podjęcia decyzji, brak wskazania przyczyn nieuznania poszczególnych dowodów, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej wydanej decyzji, brak sporządzenia uzasadnienia postanowienia odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie postanowienia.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie powołując się na treść art. 71 ust.4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) wskazało,

że poprzez postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] r. stwierdzające, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz nie zmieniły się warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z 2008 r., inwestor niejako "uzyskał" możliwość wykorzystania przedmiotowej decyzji w odrębnych postępowaniach np. budowlanych. Tak więc związek ww. postanowienia z decyzją środowiskową jest bezsprzeczny, a to tym bardziej uzasadnia zbadanie legalności wydanego postanowienia i dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nieważnościowym.

Stowarzyszenie podniosło, że SKO nie ustosunkowało się do zarzutów podniesionych przez Stowarzyszenie i nie rozpatrzyło wnikliwie czy konkretne wady postanowienia wskazane przez Stowarzyszenie stanowią podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium w K. podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.").

Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...] r. i odmowie dopuszczenia organizacji społecznej Stowarzyszenia "N. D. B. " do udziału w postępowaniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w związku z wymienionym na wstępie uzasadnienia wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1065/15, kontrolując zaskarżoną decyzję należało mieć na uwadze, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu sądu wiązały organ któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania oraz skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie. Z treści przepisu art. 153 P.p.s.a. wynika, iż zarówno organy administracyjne, których działanie było przedmiotem skargi, jaki i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawne na podstawie, których ten sąd orzekał. W przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły co oznacza,

że orzekając ponownie w niniejszej sprawie organy administracji oraz Sąd są związane wykładnią wyrażoną w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1065/15.

Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza,

że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Tym samym kontrola prawidłowości zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie wynika z oceny realizacji zaleceń zawartych w uzasadnieniu omawianego wyroku.

Organy powinny więc były wykonać wskazania Sądu, ponownie dokonując analizy wniosku Stowarzyszenia z dnia 18 września 2013 r. pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 31 K.p.a. z uwzględnieniem materialnoprawnej specyfiki postanowienia w trybie art. 72 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U z 2017 r. poz.1405) zwanej dalej "ustawą". Nadto organy powinny jeszcze raz przeanalizować, czy w niniejszej sprawie istnieje merytoryczne i faktyczne powiązanie między przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności

a celami i zakresem działania Stowarzyszenia i jego argumentacji co do wadliwości kwestionowanego postanowienia. Zadaniem organów było też ponowne rozważenie, mając na uwadze materialnoprawną specyfikę kwestionowanego postanowienia, czy wniosek stowarzyszenia jest w interesie publicznym i czy zachodzi zgodność celu statutowego z interesem społecznym.

Dokonując pod takim kątem oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że organy w obszernym uzasadnieniu zaskarżonych postanowień zastosowały się do wytycznych wskazanego wyroku, a zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z art. 31 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji

i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Z cytowanego wyżej przepisu wynika, że przesłankami inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą wystąpić łącznie jest statutowy cel jej działalności i względy interesu społecznego, przy czym ciężar wykazania istnienia tych przesłanek a zwłaszcza interesu społecznego spoczywa na samej organizacji (wyrok NSA z 11 grudnia 2014 r. I OSK 1016/13), albowiem jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza, gdy reprezentują przeciwstawne interesy (wyrok NSA z 13 stycznia 2015 r. II GSK 588/14).

Ocena wystąpienia przesłanki interesu społecznego w dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu należy do organu administracji. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza, gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia2012 r., sygn. akt II OSK 122/11, organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu ma obowiązek szczególnie starannego wykazania istnienia interesu społecznego w danym postępowaniu. Natomiast na organie administracji spoczywa ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2009 r., sygn. II OSK 1339/09).

Rozstrzygając o dopuszczeniu organizacji do postępowania każdorazowo organ ocenia istnienie w sprawie interesu społecznego. Nawet jeśli udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne.

Pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, wobec czego w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu administracji rozpatrującego sprawę. Pojęcie interesu społecznego w rozumieniu jakim występuje w art. 31 § 1 in fine K.p.a. jest pojęciem nieostrym, stwarzającym trudności interpretacyjne, prowadzące niekiedy do skrajności w zbyt zawężającej lub nazbyt rozszerzającej wykładni tego pojęcia przez organy administracji publicznej

(A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., str. 297). Istnieje również niebezpieczeństwo podobnych wypaczeń interpretacyjnych (wykładnia rozszerzająca) po stronie organizacji społecznej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym interes społeczny musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach

i działaniem w nich organów administracyjnych (por.: wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. II OSK 1397/10, Lex nr 1151862; wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. II OSK 663/11, Lex nr 1217445; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. II OSK 843/07 niepubl.). Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub interesom jej członków, a ponadto musi mieć niższą rangę niż interes strony. Dlatego udzielenie ochrony prawnej interesowi organizacji społecznej pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie i podlega kontroli instancyjnej.

Mając na względzie cytowane wyżej orzecznictwo sądów administracyjnych, Sąd uznał za prawidłową ocenę organu, iż Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego, który warunkowałby dopuszczenie go do udziału w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...] r., stwierdzającego, że realizacja planowanego przedsięwzięcia, polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych w okolicy miejscowości P., gm. B. przebiega etapowo oraz że nie zmieniły się warunki określone w decyzji Wójta Gminy B. w dniu [...] r. o środowiskowych uwarunkowaniach.

Oceniając spełnienie przesłanki posiadania interesu społecznego o którym mowa w art. 31 K.p.a. organ po pierwsze słusznie zauważył, że Stowarzyszenie N. D. B. nie przedłożyło żadnego dowodu wskazującego na istnienie zagrożenia dla środowiska w związku z planowaną przez inwestora budową, co pozwoliłoby na uznanie, że interes społeczny przemawia za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Po drugie organ obszernie wyjaśnił cel wydawania, specyfikę i skutki postanowienia o którym mowa w art. 72 ust. 4 ustawy, wyrażającego stanowisko, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz wyjaśnił relację tego postanowienia do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Statutowe cele Stowarzyszenia "N. D. B. ", które dotyczą przede wszystkim ochrony środowiska, działań na rzecz ekologii, ochrony dziedzictwa przyrodniczego i zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego obywateli, działania na rzecz konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju - ekorozwoju, propagowania

i wspierania inicjatyw mających na celu rozwój, na terenie gminy B., technologii opartych na energii ze źródeł odnawialnych, nie ingerujących w naturalną równowagę pomiędzy przyrodą, krajobrazem i przede wszystkim człowiekiem, a także podejmowania działań zmierzających do poprawy stanu prawnego w zakresie ochrony środowiska, bezpieczeństwa ekologicznego obywateli i realizacji zasady zrównoważonego rozwoju; nie zostały przez Stowarzyszenie wykazane poprzez konkretne przykłady naruszenia interesu społecznego, który miałby związek

z omawianą sprawą postępowania w sprawie wydania postanowienia w trybie art. 72 ust. 4 ustawy.

Słusznie Kolegium stwierdziło, że Stowarzyszenie domaga się stwierdzenia nieważności postanowienia, które przecież nie rozstrzyga o uwarunkowaniach mających wpływ na środowisko, a jedynie przedłuża do 6 lat ważność wydanej w dniu [...] r. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 10 elektrowni wiatrowych w rejonie P.. Materialnoprawne skutki wskazanego postanowienia oddziałują jedynie na sferę praw obowiązków wnioskodawcy, uprawniając go do ubiegania się o pozwolenie na budowę w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Stanowisko to jest nieistotne dla pozostałych stron postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodzić należy się z Kolegium, iż jedynymi warunkami, od których ustawodawca uzależnił wydanie przedmiotowego postanowienia, jest zamiar wnioskodawcy etapowania planowanego przedsięwzięcia oraz brak zmian warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Niewystarczające do udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym (art. 31 K.p.a.) jest powoływanie się na cele statutowe bez jednoczesnego wykazania, że te cele służą ochronie zagrożonego konkretnego dobra, na które będzie miał wpływ wydany akt administracyjny i leży to w interesie społecznym. Organizacja społeczna powinna przynajmniej uprawdopodobnić, że swoim działaniem przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia w interesie społecznym, celów postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie. Dopiero wówczas będzie można przyjąć, że na rzecz jej udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny.

W ocenie Sądu skarżące Stowarzyszenie we wniesionej skardze nie przedstawiło żadnych argumentów, które wskazywałyby na to, że istnieje interes społeczny uzasadniający jego uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym, którego specyfiką jest wydanie postanowienia w trybie art. 72 ust. 4 ustawy.

Nadto stwierdzić należy, że uzasadnienie stanowiska organu w zaskarżonym

i poprzedzającym ją postanowieniu jest logiczne i spójne, a wnioski z niego płynące jasno uwidaczniają, że Stowarzyszenie nie wykazało swojego interesu społecznego, który przemawiałby za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu administracyjnych jako uczestnika na prawach strony. Zaskarżone postanowienie zostało szczegółowo i wyczerpująco uzasadnione.

Sąd nie dopatrzył się wskazanych w skardze naruszeń w zakresie postępowania dowodowego i procesowego. Organ wydając decyzję wziął pod uwagę wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, zapadłe w wyroku wydanym w niniejszej sprawie, mające znaczenie dla ustalenia istnienia przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.