Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1117/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. K. i S. K. na decyzję Wojewody z dnia 25 lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala


UZASADNIENIE

wyroku z dnia 11 marca 2014 r.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. znak sprawy [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek W. K. i S. K. orzekł o odmowie wymeldowania uczestniczki R. J. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr 1 przy ul. T w K.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu 17 stycznia 2013 r. zostało wszczęte na wniosek W. K. i S. K. postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie R. J. z pobytu stałego z lokalu przy ul. T 1 w K, w związku z twierdzeniem wnioskodawców, że uczestniczka nie zamieszkuje w tym lokalu, posiada jedynie w nim swoje rzeczy osobiste.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że uczestniczka nie wyprowadziła się w sposób trwały i dobrowolny z miejsca stałego zameldowania. Przesłuchani w czasie rozprawy w dniu 15 marca 2013 r. świadkowie, mieszkańcy ul. T, zeznali, że widują R. J. na terenie budynku przy ul. T w K. Świadek E. D. zeznała, że widuje uczestniczkę średnio 2 razy w tygodniu, a ostatnio widziała ją na około 2 tygodnie przez terminem rozprawy. Świadek J. B., sąsiadka uczestniczki, zeznała, że R. J. zamieszkuje lokal nr 1 w budynku przy ul. T w K od około 30 lat. Świadek wie o tym, bo uczestniczka do niej przychodzi i ciągle coś pożycza. Uczestniczka nocuje w lokalu, świadek w tym lokalu nie była, jednak przez okno widać, że w lokalu są meble i rzeczy. Uczestniczka R. J. również potwierdziła, że zamieszkuje lokal, nocuje w nim i są w nim jej cenne rzeczy, w tym meble. W lokalu nie ma prądu, wody i gazu, więc czynności codzienne wykonuje poza lokalem, korzystając z uprzejmości sąsiadów i znajomych. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z zapisu monitoringu na okoliczność, że uczestniczka nie nocowała w lokalu w nocy z 14 na 15 marca 2013 r. Organ pierwszej instancji pominął powyższy dowód, gdyż w jego ocenie okoliczność, że uczestniczka nie nocowała w lokalu nie świadczy o tym, że opuściła miejsce stałego zameldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Żaden przepis nie stanowi bowiem, w jaki sposób i z jaką częstotliwością osoba zameldowana w lokalu ma z niego korzystać. Świadek M. G., były właściciel nieruchomości położonej w K przy ul. T zeznał, że w czasie, gdy był właścicielem nieruchomości uczestniczka dysponowała lokalami nr 1 i 2, zdaniem świadka w lokalu nr 1 przebywała sporadycznie, pozorując zamieszkiwanie.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji. Organ dał wiarę zeznaniom świadków, mieszkańców ul. T w K, gdyż zeznania te były spójne, logiczne i wzajemnie ze sobą korespondujące. Organ uznał za wiarygodne również zeznania M. G. na okoliczność posiadania przez skarżącą dostępu do lokalu nr 1.

Wobec powyższego organ stwierdził, uczestniczka jest w dyspozycji mieszkania przy ul. T w K i swobodnie z niego korzysta w zakresie, jaki jej odpowiada. Okoliczność tą potwierdza również prowadzenie przeciwko uczestniczce postępowania przed Sądem Rejonowym o eksmisję. Fakt sporadycznego przebywania w miejscu stałego zameldowania, posiadania kluczy do lokalu i swoich rzeczy nie może być powodem wymeldowania z lokalu. Przejściowa nieobecność czy występowanie okresów czasowego nieprzebywania w lokalu nie upoważnia do automatycznego stwierdzenia, że osoba zameldowana opuściła lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w odniesieniu do uczestniczki nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż nie opuściła ona lokalu, w którym jest zameldowana. Instytucja wymeldowania nie może być natomiast utożsamiana z instrumentem prawnym pozwalającym na usunięcie osoby z lokalu. Żądanie usunięcia w lokalu osób, które nie posiadają do niego uprawnień nie może być realizowane w postępowaniu meldunkowym i nie może być podstawą stosowania w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli skarżący W. K. i S. K., który zarzucili naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 k.p.a. w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. orzeczenie wymeldowania R. J. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr 1 przy ul. T w K, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżący podnieśli, że R. J. nie przebywa na terenie nieruchomości od lat. W budynku znajduje się monitoring, który stanowi obiektywne źródło informacji o obecności osób zarówno w kamienicy, jak i w przedmiotowym lokalu. Z nagrań monitoringu wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy R. J. wchodziła do lokalu nr 2, a nie nr 1, i to sporadycznie. Zdaniem skarżących oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materialne dowodowym narusza również zasady ogólne wynikające z art. 8 (zasada budzenia zaufania do władzy publicznej) i 6 k.p.a. (zasada działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa). Zdaniem skarżących uczestniczka nie udowodniła, że jest w posiadaniu jakiegokolwiek lokalu w nieruchomości położonej w K przy ul. T, a skarżący podnoszą, że uczestniczka nie posiada lokalu nr 1. Skarżący zarzucili również, że organ pierwszej instancji nie zweryfikował danych podawanych przez uczestniczkę z danymi zawartymi w aktach spraw zalegających w sądach powszechnych oraz w WSA w Krakowie, a dotyczących lokalu nr 1 w budynku przy ul. T w K.

Decyzją z dnia 25 lipca 2013 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania skarżących utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy opuszczenie lokalu jest dobrowolne i ma charakter trwały, a w przedmiotowej sprawie ta przesłanka nie została spełniona. Organ odwoławczy uznał, że zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy był wystarczający do uznania, iż R. J. nie opuściła w sposób trwały lokalu nr 1. Co prawda w lokalu nie ma gazu, prądu i wody, jednak uczestniczce to nie przeszkadza, gdyż czynności takie jak mycie czy gotowanie wykonuje poza lokalem. Zamieszkiwanie uczestniczki w lokalu zostało potwierdzone zeznaniami świadków J. B., E. D., E. M. Z zeznań wymienionych świadków wynika, że uczestniczka ma swobodny dostęp do lokalu nr 1 i korzysta w niego jak sama uważa za stosowne. Organ odwoławczy stwierdził, że żadne przepisy prawa nie stanowią, w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma przebywać w lokalu. Każdy obywatel ma prawo do swobodnego poruszania się i przebywania poza miejscem pobytu stałego, nawet przez dłuższy okres czasu. Zaistnienie takiej sytuacji nie daje podstawy do twierdzenia, że nastąpiło opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania i nie uzasadnia żądania wymeldowania. Nie ma zatem znaczenia, jak często R. J. korzysta z lokalu, skoro wyraziła wolę dalszego w nim zamieszkiwania, co stanowi bezwzględną przeszkodę dla uznania, że nastąpiło opuszczenie lokalu. Stan obiektywnego "nieprzebywania" w lokalu nie jest jeszcze dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu. Kwestia samego pozostawienia, czy też zabrania rzeczy osobistych, nie przesądza jeszcze o braku lub ziszczeniu się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu. Niezbędne jest zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu, o czym decydują między innymi: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu, pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego. Nadto organ odwoławczy wskazał, że przepisy z zakresu ewidencji ludności mają charakter wyłącznie porządkowy, rejestracyjny i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, gdyż do ich rozstrzygania właściwe są sądy powszechne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli skarżący W. K. i S. K., zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej:

- naruszenie prawa materialnego, a to art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną interpretację i w efekcie niezastosowanie;

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niczym nieuzasadnione pomijanie materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji nierozpatrzenie wszechstronnego całości materiału, a co za tym idzie nierozpoznanie istoty sprawy.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z 18 czerwca 2013 r. oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z uwagi na lekceważenie przez organy obu instancji obowiązków wynikających z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarżący wnieśli o stwierdzenie, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że przebywanie uczestniczki w lokalu nr 1 polega jedynie na tym, że ma ona dostęp do lokalu, w którym nie ma mediów, to jest prądu, wody i gazu, a to czyni zamieszkiwanie w lokalu praktycznie niemożliwym. Skarżący powołali się na treść art. 25 k.c., z którego wynika, że zamiar stałego pobytu wyraża się w tym, że osoba winna fizycznie zamieszkiwać w lokalu i mieć wolę w nim przebywania, czyniąc z lokalu swoje centrum życiowe, a nie tylko bywać w nim dla stwarzania pozorów mieszkania. Zdaniem skarżących ocena zamiaru osoby zameldowanej, a w rzeczywistości nie mieszkającej w lokalu nie może się sprowadzać do bezkrytycznego przyjęcia dotyczącego jej woli wewnętrznej, z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą. Nadto zamiar czy wola danej osoby może ulegać zmianom. Skarżący podnieśli, że ostentacyjne wręcz pominięcie dowodu obiektywnego – to jest zapisu z kamer monitoringu należy uznać za rażące pogwałcenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podnosząc dalsze argumenty, jakie podnosili wcześniej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżących dla oceny istnienia przesłanek wymeldowania nie jest także konieczne ustalenie, iż opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, przesłanki takie istnieją nawet, gdy osoba zameldowana na pobyt stały została zmuszona bezprawnie do opuszczenia lokalu, a R. J. w dniu wydawania decyzji nie przebywała w lokalu przy ul. T1 i nie przebywa w nim od dłuższego czasu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływana dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powyższej ustawy organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

Należy podnieść, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Decyzja ta nie powoduje powstania, ani utraty jakichkolwiek praw do lokalu i nie może zastępować postępowania w sprawie o opuszczenie i opróżnienie lokalu. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną interpretację i w efekcie niezastosowanie nie jest uzasadniony. Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez zameldowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędne jest przy tym uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu. Uczestniczka R. J. nie opuściła lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały, w sposób oczywisty i trwały. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, iż uczestniczka w spornym lokalu nr 1 przebywa, choć nie jest w stanie wykonywać w nim wszystkich codziennych czynności z uwagi na to, że lokal jest pozbawiony podstawowych mediów – wody, prądu i gazu. Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków wynika jednak, że uczestniczka w lokalu przebywa i wykonuje w nim różne czynności dnia codziennego. Szczególnie istotne są w tym zakresie zeznania świadków J. B. i E. D., które są sąsiadkami uczestniczki, a z których wynika, że uczestniczka do lokalu przychodzi i wykonuje w nim różne czynności. Należy podkreślić, że fakt, iż uczestniczka nie wykonuje w lokalu wszystkich czynności życiowych i nie przebywa w nim cały czas nie wynika z jej woli, lecz jest spowodowany czynnikiem obiektywnym, to jest stanem technicznym lokalu, za który to stan techniczny odpowiada właściciel lokalu. Zatem nie można przyjąć, że uczestniczka w sposób dobrowolny korzysta z lokalu w ograniczony sposób, co istotnie ma miejsce w niniejszej sprawie. Sąd podziela pogląd, że okoliczność, iż lokal - ze względu na uszkodzenia - nie nadaje się do zamieszkania, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu (tak NSA w wyroku z 12.02.2013 r., II OSK 1893/11, LEX nr 1358449). Dla wydania decyzji o wymeldowaniu nieprzebywanie w nim osoby zameldowanej musi mieć charakter oczywisty i trwały, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Istotny jest również zamiar uczestniczki, która wyraża wolę dalszego zamieszkiwania w lokalu, oczekując na poprawę jego stanu technicznego.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. Organ II instancji w sposób prawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Skarżący wnioskowali o przeprowadzenie dowodu z zapisu monitoringu na okoliczność, iż uczestniczka nie nocowała w lokalu z 14 na 15 marca 2013 r. Zdaniem Sądu powyższy dowód nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wcześniej w postępowaniu wyjaśniającym zostało ustalone, że uczestniczka nie przebywa w lokalu stale, tylko przychodzi do niego w ciągu dnia, a to z uwagi na brak w lokalu mediów. Sąd podziela pogląd, iż żaden przepis prawa nie określa, w jaki sposób osoba zameldowana w lokalu na pobyt stały ma z niego korzystać, aby można było stwierdzić, że lokalu tego nie opuściła w sposób trwały i dobrowolny. Ocena przesłanek wymeldowania sformułowanych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych musi zatem być dokonywana w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest natomiast podstaw do uznania, że uczestniczka opuściła lokal nr 1 w budynku przy ul. T w K w sposób trwały i dobrowolny, z przyczyn wyżej wskazanych. Nie ma żadnego znaczenia okoliczność, czy uczestniczka nocowała w lokalu w konkretnej dacie, czy też nie, ani jak często pojawiała się w lokalu, skoro deklaruje nadal chęć zamieszkiwania w nim, jeśli tylko warunki techniczne lokalu by na to pozwalały.

Na marginesie należy podnieść, że zupełnie niezrozumiały jest sformułowany w skardze wniosek o stwierdzenie, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten stanowi podstawę stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach i nawiązuje do postanowień art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 k.p.a. Nie można zatem łączyć wniosków zaskarżenia opartych na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż brak jest podstaw do zastosowania przez sąd jednocześnie obu wskazanych przepisów w stosunku do tej samej zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna, co musiało skutkować jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a.