Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1509/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 art. 145 par. 1 art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5 ust. 9b
journal: Dz.U. 1996 nr 106 poz 489
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach skarbowych.
article: zał. nr 2
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1267
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych - tekst jedn.
article: zał. nr 2
journal: Dz.U. 2003 nr 209 poz 2027
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych
article: art. 19 art. 22
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1302
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr.) As. sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi spółki A w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/K. Nikodem /-/ S. Zapalska /-/J. Małecki


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] nr [...] przez Wójta Gminy T. wobec spółki A w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od nieruchomości.

Na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161, ze zm.) Zarząd spółki A wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Podstawą zarzutu było prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W opinii spółki A - Naczelnik Urzędu Skarbowego jako Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów skarbowych (Dz.U. nr 209 poz. 2027 z późn. zm.) nie jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla spółki A, gdyż właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. nr 209 poz. 2027 z późn. zm.) tj. Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w związku ze złożonymi zarzutami zwrócił się do Wójta Gminy T. o zajęcie stanowiska w sprawie i wydanie postanowienia na podstawie art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968, ze zm.).

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy T. działając na podstawie art. 34 § 1 i § 2 w związku z art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił uznania zarzutów spółki A. zgłoszonych w dniu [...] . za uzasadnione.

Wójt Gminy T. stwierdził, iż w deklaracji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2007r. zobowiązany, sam określił swój adres podając: "W. – C., ul. [...]". Mając na uwadze przepis art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym " właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego"- organem właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej jest, zdaniem Wójta Gminy T., Naczelnik Urzędu Skarbowego.

W ocenie wierzyciela egzekucja administracyjna prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jest jedynym środkiem prowadzącym do zaspokojenia wierzyciela, a kwestia posiadania przez zobowiązanego statusu tzw. dużego podatnika ma uboczne znaczenie dla sprawy.

Pismem z dnia [...]spółka A złożyły zażalenie na powyższe postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. podnosząc błędną interpretację art. 33 pkt 9 w związku z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21.06.1996r. (Dz. U. z 2004r. Nr 121 poz. 1267 z późn. zm.) oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. nr 209 poz. 2027), poprzez przyjęcie iż: właściwym organem egzekucyjnym w stosunku do spółki A jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. nr 209 poz. 2027 z późn. zm.), podczas gdy właściwym organem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe spółka A wniosła o uchylenie postanowienia Wójta Gminy T. z dnia [...]. Nr[...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanowienie wierzyciela jest prawidłowe, a jego stanowisko znajduje oparcie w przepisie art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Naczelnik Urzędu Skarbowego jest właściwym organem egzekucyjnym dla zobowiązanych, mających siedzibę w W. przy ul. [...]. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza odrębnych uregulowań w zakresie tzw. dużych podatników. Jeżeli więc siedziba zobowiązanego mieści się na obszarze terytorialnego zasięgu działania Naczelnika Urzędu Skarbowego to należy uznać, iż jest on właściwym miejscowo organem egzekucyjnym.

Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało przez spółkę A zaskarżone w dniu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P..

Zarząd spółki A zarzucając przedmiotowemu postanowieniu: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą, w związku z jej art. 22 § 2 oraz art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21.06.1996r. (Dz. U, z 2004r. Nr 121 poz. 1267 z późn. zm.) oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. nr 209 poz. 2027), poprzez przyjęcie iż:

➢ "nowelizacja ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21.06.1996r. (Dz.U. z 2004r, Nr 121 poz. 1267 z późn. zm.) dokonana ustawą z dnia 27.06.2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Z 2003r. nr 137poz.1302) nie spowodowała zmiany właściwości organu egzekucyjnego, egzekwujacego należności publicznoprawne spółki A z tytułu podatku od nieruchomości, a więc w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do podmiotu wymienionego w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych(Dz.U.z2003r. nr 209 poz. 2027), podczas gdy właściwy miejscowo ze względu na siedzibę podatnika organ podatkowy I instancji jest, za wyjątkiem naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. nr 209 poz. 2027), jest także właściwym miejscowo organem egzekucyjnym

➢ właściwym miejscowo organem egzekucyjnym w stosunku do spółki A ze względu na kryterium siedziby Spółki jest w zakresie egzekucji zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości, Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. nr 209 poz. 2027 z późn. zm.) podczas gdy w stosunku pospółki A. jako podmiotu o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21,06.1996r. (Dz. U. z 2004r. Nr 121 poz. 1267 z późn. zm.) właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest tylko i wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia.

➢ siedziba spółki A mieści się na obszarze terytorialnego działania Naczelnika Urzędu Skarbowego podczas gdy siedziba spółki A mieści się na obszarze terytorialnego działania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, gdyż spółka A jak też inne podmioty spełniające kryteria art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych podlegają wyłącznie właściwości naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. nr 209 poz. 2027) "

wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. nr [...] z [...] wraz z poprzedzającym je postanowieniem Wójta Gminy T. nr [...] z[...].oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że "postanowienie wydane przez wierzyciela jest prawidłowe i jego stanowisko znajduje oparcie w przepisie art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji." Zgodnie z tym przepisem, właściwość organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości, ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Jeżeli więc siedziba zobowiązanego mieści się na obszarze terytorialnego zasięgu działania Naczelnika Urzędu Skarbowego, to należy uznać, iż jest on właściwym miejscowo i organem egzekucyjnym , bowiem ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie wprowadza odrębnych uregulowań w zakresie tzw. dużych podatników.

Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd nie doparzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.

Kwestią sporną między stroną skarżącą a organem, która pojawiła się w związku z wniesieniem przez zobowiązaną spółkę A zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest właściwość miejscowa organu egzekucyjnego: czy do prowadzenia egzekucji wobec spółki A., właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W., czy też Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego. Skarżąca spółka wskazuje, że od 1 stycznia 2004 r. należy do grupy podatników określonych przepisami art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.) - tzw. "dużych" podatników co do których ustawodawca określił inną właściwość organu podatkowego i tym samym egzekucyjnego. Ta właściwość została określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i izb skarbowych. W związku z czym organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego.

Spór sprowadza się do interpretacji prawa. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tylko przez jeden organ egzekucyjny – ten, którego właściwość miejscowa została ustalona zgodnie z art.22.

Przepis art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 nr 229, poz. 1954) stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym. Ustawa wskazana wyżej reguluje również kwestię właściwości rzeczowej i miejscowej. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Właściwość organu egzekucyjnego określa wyłącznie art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 22§ 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się co do zasady wg miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W związku z czym wierzyciel, znając zasady, miejsce zamieszkania czy siedzibę zobowiązanego w sposób prosty jest w stanie ustalić właściwy organ egzekucyjny. Kiedy właściwym rzeczowo jest naczelnik urzędu skarbowego, terytorialny zasięg działania naczelników urzędu skarbowego określa rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. nr 209, poz. 2027). Żadne inne kryteria oprócz wskazanych w powołanym art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą wpływać na określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego.

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. nr 137, poz. 1302) wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 21 czerwca 1966 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.), art. 5 ust. 9 otrzymał brzmienie, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a. Przepis art. 5 ust. 9a stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników (tzw. "dużych podatników" wymienionych w art. 5 ust. 9b tejże ustawy) – może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. W rozporządzeniu wykonawczym do ww. ustawy z dnia 19 listopada 2003 r. (już wcześniej cytowanym) w § 2 ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych.

Należy zauważyć, że wskazane przepisy kładą nacisk na pojęcia: "podatnik", "terytorialny zasięg działania (...) wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników". Postępowanie egzekucyjne nie zna pojęcia "podatnik". Postępowanie egzekucyjne ma na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążących na nim obowiązków, zatem postępowanie to prowadzi się wobec zobowiązanego na rzecz wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. W tym postępowaniu podmiotem jest "zobowiązany" i "wierzyciel". Dlatego też w opinii Sądu ta odrębna właściwość terytorialna naczelników urzędów skarbowych, obejmująca podmioty wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dotyczy kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych jak również egzekucji, ale wyłącznie w zakresie należności, co do których poboru te urzędy są właściwe. W takim przypadku właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego jest zarówno organem egzekucyjnym jak i organem podatkowym (wierzycielem) wobec zobowiązanego. Zatem, zdaniem Sądu, naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli, chyba że nastąpi zbieg egzekucji i ten organ egzekucyjny zostanie wyznaczony do prowadzenia egzekucji.

W tych okolicznościach na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, p[oz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji .

/-/ K. Nikodem /-/ S. Zapalska /-/ J. Małecki