Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1208/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ś. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. na podstawie art. 2 , art. 4, art. 5, art. 6, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567 ), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Ś. z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie udzielania kierownikowi Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. upoważnienia do prowadzenia postępowań i wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu zasiłków dla opiekunów, po rozpatrzeniu wniosku T. S. z dnia 11.06.2014 r. odmówiono jej świadczeń w formie:

- zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów na Z. S. w kwocie 520,00 zł. miesięcznie, za okres od 1.07. 2013 r. do 28.10.2013 r.

- odsetek ustawowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na następujących ustaleniach:

W dniu 11.06.2014 r. T. S. (dalej: skarżąca) złożyła w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Ś. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od dnia 2013-07-01 do dnia 2013-10-28 (wraz z ustawowymi odsetkami) na ojca Z. S.. Do wniosku dołączyła odpis skrócony aktu zgonu Z. S. z dnia 02.07.2014 r. (zgon nastąpił w dniu 28.10.2013 r.)

Zasiłek dla opiekuna, w kwocie 520 zł, przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., na podstawie uznanego za niekonstytucyjny art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw /art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz. U z dnia 30 kwietnia 2014r., poz. 567) /. Zasiłek dla opiekuna przysługuje:

- za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (wraz z odsetkami),

- od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. /art. 2 ust. 2 pkt 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz. U z dnia 30 kwietnia 2014 r., poz. 567) /.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2012 r.( Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z atr. 17 ust. 1a osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

Zgodnie z atr. 17 ust. 3. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie. 4. Świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. /art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z późn. zm./

Zgodnie z art. 17 ust. 5. pkt 1-5 w/w ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zgodnie z cytowanym art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2012 r. (Dz. U z 2006 Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, poza rodzicem lub opiekunem faktycznym niepełnosprawnego dziecka legitymującego się odpowiednim orzeczeniem, mają prawo się ubiegać także inni członkowie rodziny, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, także gdy pełnią funkcję spokrewnionej rodziny zastępczej, jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami albo osobą z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z art. 128 k. r. i o. (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz.59 ) do alimentowania dziecka zobowiązani są jego krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Małżonek nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad drugim niepełnosprawnym małżonkiem, gdyż zgodnie z art. 130 k.r i.o., obowiązek alimentacyjny małżonka względem drugiego może powstać dopiero po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji.

W stanie prawnym obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) - w osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; a jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) osobie wymagającej opieki, pozostającej w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. pismem z dnia 8.07.2014 r. Nr [...]zawiadomił na podstawie art. 10 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2013 r. poz. 267) skarżącą o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych materiałów i dowodów w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna.

Reasumując te rozważania organ I instancji stwierdził, że, skarżącej nie przysługuje zasiłek dla opiekuna na ojca Z. S., ponieważ nie spełnia ona przesłanek art. 2 ust. 2 pkt 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz.567). Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31.12.2012 r. - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości i przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad ojcem Z. S.od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 28 października 2013 r. wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu odwołania podkreśliła, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2011 r. na stałe w związku z opieką nad ojcem Z.S. nabyła na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2011 r. nr [...]. Następnie prawo to utraciła ex lege od 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557). W ocenie skarżącej jej sytuacja począwszy od 1 lipca 2013 r. nie zmieniła się i, gdyby nie zmiana stanu prawnego, nadal spełniałaby warunki do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego decyzją z [...] września 2011 r.

Na poparcie swego stanowiska skarżąca powołała orzecznictwo odnośnie stosowania art.17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych: wyroki WSA w Poznaniu z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 429/10, w Olsztynie z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 1023/10, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07.

Decyzją z dnia[...]września 2014 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. 2001 r., Nr 79, poz. 856, ze zm.) i § 1 pkt 15 lit. b) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr. 198, poz. 1925), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r., poz. 267), art. 2, art. 4, art. 5, art. 6, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013, poz. 1456 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie to oparte zostało na następujących ustaleniach:

- w dniu 11 czerwca 2014 roku skarżąca złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym ojcem Z. S.,

- z akt sprawy wynika, że Z.S. legitymował się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia [...].07.2000 r. uznającym go za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe,

- T. S.wnioskująca o ustalenie i wypłatę zasiłku na Z. S. była dla osoby wymagającej opieki córką,

- Z. S. pozostawał w związku małżeńskim, żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- Z. S.zmarł w dniu 28.10.2013 r.,

- SKO decyzją z dnia [...]09.2011 r. Nr [...]przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na Z. S. na okres od 1.08.2011 r. na czas nieokreślony.

- decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Specjalista Pracy Socjalnej w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Ś., odmówił przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem Z.S.,

Mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa zespół orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że osoba wymagająca opieki nie spełniała przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych – pozostawała bowiem w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił też, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem przyznane zostało skarżącej 23 września 2011 r., a więc przed zmianą brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a, która to zmiana nastąpiła 14 października 2011 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniosła T.S., domagając się uchylenia jej i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. Podniosła, że organy obu instancji nie uwzględniły wieku i rzeczywistego stanu zdrowia jej mamy, która nie tylko nie była w stanie zapewnić opieki swemu mężowi, ale sama wymagała opieki ze strony skarżącej. Do skargi dołączono kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z [...].01.2014 r. o zaliczeniu M. S. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności ze stopniem niepełnosprawności ustalonym od 29.11.2013 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Przyznając, że uprzednio (we wrześniu 2011 r.) dokonało rozszerzającej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem innych niż tylko językowa metod i wzięło po uwagę rzeczywisty stan zdrowia współmałżonka pod kątem możliwości sprawowania przez niego opieki, podkreśliło, że obecnie – po zmianie brzmienia tegoż przepisu – jest on jednoznaczny w swej treści i powinien podlegać ścisłej interpretacji językowej oraz że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczają możliwość wydawania decyzji uznaniowych, a taki charakter miałaby ocena, czy małżonek, który nie jest osoba niepełnosprawną w stopniu znacznym jest w stanie sprawować opiekę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja została bowiem wydana z naruszeniem prawa.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji jest w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej zasiłku dla opiekuna wraz z ustawowymi odsetkami.

Stanowisko takie organy obu instancji oparły na językowej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wykładnia taka prowadzi jednak do nieakceptowalnych rezultatów, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie II SA/Ke 106/14. Gdy bowiem stan zdrowia obojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby gdyby taki związek małżeński nie istniał.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę był zdolny sprawować jego współmałżonek, a nie wyłącznie od ustalenia, że pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, nie wyłącza bowiem podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pozostawanie w związku małżeńskim stanowi natomiast przeszkodę w przyznaniu tego świadczenia wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest w stanie skutecznie tę pomoc świadczyć. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych zarówno w odniesieniu do stanu prawnego sprzed 14 października 2011 r., jak po tej dacie (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/GL 227/12, WSA w Krakowie z 16.04.2013, sygn. akt III SA/Kr 688/12, WSA w Łodzi z 15 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 83/13). Podkreślić przy tym należy, że nowelizacja art. 17 ust. 5 pkt 2a polegała na zawężeniu okoliczności wyłączających prawo do świadczenia, a nie ich rozszerzeniu.

Obszerne uzasadnienie dla konieczności zweryfikowania rezultatów językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wykładnią systemową i celowościową powyższych przepisów zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2013 r. w sprawie I OSK 46/13. Zwrócił uwagę, że przełamanie rezultatów językowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest konieczne, aby treść norm prawnych regulujących sprawy świadczeń pielęgnacyjnych była zgodna z konstytucyjnymi zasadami praworządności oraz ochrony i poszanowania więzi rodzinnych. Zasadny jest wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd ukształtowany pod wpływem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, że artykułu 17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych przed nowelizacją, jak i po nowelizacji, nie należy interpretować zgodnie z jego literalną treścią, lecz z uwzględnieniem wykładni celowościowej przy uwzględnieniu wartości wynikających z art. 18 i 32 Konstytucji, tj. równości wobec prawa oraz ochrony małżeństwa i dobra rodziny. Niewątpliwie powyższa systemowa i celowościowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych wykracza poza językowe brzmienie tego przepisu, jest jednak uzasadniona koniecznością takiego odczytywania norm prawnych, aby ich treść nie pozostawała w sprzeczności z Konstytucją RP. W konsekwencji za nieuprawnioną uznać należy taką wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.) traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim z tego tylko powodu, że małżonek tej osoby nie legitymuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i bez względu na to, czy małżonek tej osoby również takiej opieki wymaga. Pozostawanie w związku małżeńskim stanowi natomiast przeszkodę w przyznaniu tego świadczenia wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest w stanie skutecznie tę pomoc świadczyć.

Zaprezentowaną linię orzeczniczą Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny dokonać oceny określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia, mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a tejże ustawy, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 p.p.s.a. W szczególności przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie dokonanie ustalenia czy wiek i stan zdrowia umożliwiał M. S. sprawowanie opieki nad Z.S. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 28 października 2013 r.

Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy lub zakazy, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony.

W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na charakter prawny uchylonego aktu, który nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku, bądź przyznaniem uprawnienia. Przyjąć więc należy, że jako taki nie nadaje się on do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności), a co za tym idzie nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie wstrzymania jego wykonania w trybie art. 152 p.p.s.a.