Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 632/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 632/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2013 r., sprawy ze skargi Biura "K" Sp. z o.o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 marca 2013 r. Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary porządkowej - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z 5 marca 2013r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Biura "K" sp. z o.o. w K., utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 18 grudnia 2012r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej w wysokości 1.500,00 zł.

Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął wobec Biura "K" sp. z o.o. postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za listopad 2011r. Celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w toku prowadzonego postępowania podatkowego, organ I instancji wezwaniami z 9 października 2012r. nr [...] i z 15 listopada 2012r. nr [...] wzywał spółkę do przedłożenia wyjaśnień i dokumentów w podanym zakresie. Wezwania zawierały pouczenie, że w przypadku niezastosowania się do wezwań może zostać nałożona kara porządkowa na podstawie art. 262 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz.749 ze zm. dalej-O.p.).

Postanowieniem z 29 października 2012r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na wniosek spółki przedłużył termin wyznaczony w wezwaniu o 14 dni, tj. do 8 listopada 2012r. W odpowiedzi spółka złożyła wprawdzie pismo, niemniej nie przedłożyła wszystkich żądanych przez ten organ dokumentów.

W związku z niekompletną odpowiedzią organ wystosował kolejne wezwanie, które zostało skierowane na adres pełnomocnika spółki i odebrane przez osobę do tego uprawnioną, wezwanie to pozostało jednakże bez odpowiedzi. Wobec powyższego organ I instancji nałożył na spółkę karę porządkową w wysokości 1.500,00 zł.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, zarzucając naruszenie art. 262§1 pkt 2 O.p., poprzez:

1.jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten daje możliwość nałożenia kary porządkowej w odniesieniu do braku przedłożenia przez stronę żądanych dokumentów, a co za tym idzie - nałożenie na stronę kary porządkowej nie przewidzianej przepisami prawa,

2.jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i ustalenie, że strona bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień oraz przez nałożenie kary porządkowej w wysokości rażąco wygórowanej w stosunku do zarzucanych stronie uchybień.

Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wyjaśniając, że zgodnie z art. 262§1 pkt 1-3 O.p., strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.700,00 zł (obwieszczenie Ministra Finansów z 2 sierpnia 2011r. w sprawie wysokości wymienionej w art. 262§1 O.p., Monitor Polski Nr 71, poz. 707). Zdaniem organu odwoławczego Spółka została prawidłowo wezwana na podstawie art. 159§1 O.p. i pouczona o możliwości wymierzenia kary porządkowej. Wezwanie precyzowało bowiem jakie dokumenty należy przedstawić, a które to mogą mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania.

Następnie Spółka została ukarana karą porządkową za bezzasadną odmowę zastosowania się do wezwania z 15 listopada 2012r. nr [...] zarówno w zakresie niezłożenia żądanych dokumentów, jak i nieudzielenia wyjaśnień na piśmie. Strona w ogóle nie zareagowała na ww. wezwanie, nie przedłożyła bowiem żądanych dokumentów ani też nie udzieliła pisemnych wyjaśnień, chociażby poprzez złożenie wniosku o przedłużenie wyznaczonego terminu w wezwaniu, tak jak to uczyniła w przypadku pierwszego wezwania.

Zdaniem organu odwoławczego sformułowanie "bezzasadna odmowa" stanowiące jedną z przesłanek nałożenia kary porządkowej, należy rozumieć nie tylko jako odmowę wprost dokonania danej czynności ale również bierne niezastosowanie się do treści odpowiedniego wezwania, bez wskazania przyczyn. Bezzasadną odmową będzie zatem również odmowa dorozumiana, przejawiająca się brakiem reakcji wezwanego na kierowane do niego pisma, bądź też stosowanie się do nich w niepełnym zakresie.

W kontekście powyższego organ odwoławczy stwierdził, że nieprzedłożenie dokumentów w przedmiotowym postępowaniu nosi znamiona bezzasadnej odmowy dokonania przez stronę określonej czynności, mogącej skutkować nałożeniem na stronę kary porządkowej w świetle art. 262§1 pkt 2 O.p.

Odnosząc się natomiast do zarzutu spółki, że wysokość nałożonej na nią kary porządkowej jest rażąco wygórowana w stosunku do zarzucanych jej uchybień, wyjaśniono, że wysokość kary porządkowej jest prawie o połowę niższa niż przewiduje to przepis art. 262§1 O.p., gdyż zastosowano gradację kary. Organ I instancji przy ustalaniu wysokości kary wziął pod uwagę nie tylko charakter sprawy, ale też fakt, że strona częściowo ustosunkowała się do pierwszego wezwania z 9 października 2012r. Nałożony na spółkę wymiar kary został uzasadniony w wydanym rozstrzygnięciu i jest adekwatny do zarzucanego jej czynu.

Za nietrafiony uznano również argument spółki odnośnie rzekomej niemożności zastosowania się do ww. wezwania z uwagi na fakt, że osób uprawnione do reprezentowania spółki i przekazywania informacji organowi oraz posiadające wiedzę w zakresie wezwania znajdowały się w tym okresie na zwolnieniu lekarskim bądź na urlopie. Z akt wynikało bowiem, że wiceprezes zarządu spółki - uprawniona do samodzielnej reprezentacji, rozpoczęła urlop w dniu, w którym upływał termin wskazany w wezwaniu, co oznacza, że wykonanie wezwania było możliwe. Niezależnie od tego, spółka działająca przez pełnomocnika winna odnieść się do wezwania organu I instancji, choćby poprzez złożenie wniosku o przedłużenie wyznaczonego terminu w wezwaniu, tak jak to uczyniła w przypadku pierwszego wezwania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie Dyrektora izby Skarbowej złożyła Spółka domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenia kosztów postępowania, z uwagi na naruszenie:

1.art. 233§1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 262§1 pkt 2 O.p., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy postanowienie to zostało wydane bez podstawy prawnej, ponieważ art. 262§1 pkt 2 O.p. nie przewiduje nałożenia na stronę kary porządkowej w przypadku nieprzedłożenia dokumentów,

2.art. 233§1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 187§1 w zw. z art. 122 O.p., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, która zawiera niedokładne i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, że spółka na wezwanie organu nie udzieliła wyjaśnień oraz że bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień.

Uzasadniając skargę Spółka podkreśliła, że katalog czynów zagrożonych karami porządkowymi, zawarty w art. 262§1 pkt 2 O.p. ma charakter zamknięty i nie wymienia zaniechania przedłożenia dokumentów. Takie zachowanie nie może zatem pociągnąć za sobą kary porządkowej. Ponadto stwierdzono, że nie jest prawdą, iż spółka nie złożyła wyjaśnień. Zrobiła to, jednakże w ocenie organu w sposób niejasny. Poza tym organ zażądał wyjaśnień, które zostały złożone już wcześniej, co nie może być potraktowane jako bezzasadna odmowa.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa.

Stosownie do art. 262§1 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego: nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem, mogą zostać ukarani kara porządkową. Regulacje zawarte w art. 262 O.p. mają na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego w dbałości o to, aby postępowanie to przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem. Podkreślić również należy, iż kara porządkowa może być nałożona tylko w przypadkach ściśle określonych w art. 262§1 O.p. Katalog tych przypadków jest zamknięty, co oznacza, że nie jest dopuszczalne karanie innych, nieobjętych tym przepisem zachowań. Jednak, zdaniem Sądu, w tej sprawie zaistniała podstawa prawna do nałożenia na skarżącą spółkę kary porządkowej.

W rozpatrywanej sprawie kara porządkowa została nałożona w związku z tym, że skarżącą spółka nie złożyła wyjaśnień i dokumentów w zakresie wynikającym z prawidłowo skierowanego do tej spółki wezwania. Wystosowane w tym zakresie do strony pisemne wezwanie z 9 października 2012r., zawierało wskazanie nie tylko jakie informacje winny być przekazane organowi ale także organ I instancji jasno określił w nim treść swego żądania, wyznaczył stronie termin i pouczył o sankcji grożącej za brak reakcji na wezwanie.

Co więcej, organ również przychylił się do wniosku skarżącej spółki i przedłużył jej termin do przedłożenia żądanych informacji.

Strona nie zastosowała się jednak do wezwania. Brak jakiejkolwiek odpowiedzi na ponowne wezwanie, organ podatkowy słusznie ocenił jako bezzasadną odmowę zastosowania się do wezwania. Zdarzenie to wypełniało przesłanki do zastosowania w tej sprawie przepisu art. 262§1 pkt 2 O.p.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie ustawowe wymagania do skutecznego nałożenia na skarżącą przez organy podatkowe kary porządkowej, a mianowicie: wezwanie było uzasadnione przepisami ustawy o podatku od towarów i usług wezwanie było czytelne, wskazujące podstawę prawną wezwania, wezwanie zostało doręczone w trybie przewidzianym w Ordynacji podatkowej, i pomimo upływu terminu do złożenia informacji, skarżący jej nie złożył i nie zgłosił się do Urzędu celem wyjaśnienia sprawy.

Ponadto skarżąca spółka nie usprawiedliwiła niewykonania obowiązku podatnika. Uchylenie postanowienia o ukaraniu karą porządkową jest możliwe tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wskaże przyczyny usprawiedliwiające niestawiennictwo i niewykonanie czynności nałożonych wezwaniem. Przyczyny takie muszą być obiektywne i muszą wskazywać na niemożność zadośćuczynienia żądaniu organu. Spółka nie wskazała okoliczności istotnych dla wymierzenia kary porządkowej, które mogły być uwzględnione przez organ podatkowy w trybie art. 262§6 O.p. Nie można było uznać za usprawiedliwioną odmowę przekazania dokumentów okoliczność, że w owym czasie nie było osób uprawnionych do reprezentacji podatnika bowiem wiceprezes zarządu spółki (uprawniona do jednoosobowej reprezentacji) rozpoczęła urlop dopiero w dniu, w którym upływał termin wskazany w wezwaniu tj. w dniu 26 listopada 2012r.

Należy pamiętać, że wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy materialnej nie ma charakteru nieograniczonego. Pomimo tego, że obowiązek dowodzenia spoczywa, co do zasady, na organach podatkowych, oczywistym jest, że możliwość pozyskiwania przez nie materiału dowodowego w sprawie jest ograniczona. Natomiast organ kierując do strony wezwanie w toku postępowania na podstawie art. 155§1 O.p. pośrednio uznaje, że udział ten jest niezbędny dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. To organ podatkowy jako prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu. Należy w tym miejscu zauważyć, iż to organ podatkowy jest gospodarzem postępowania i na nim spoczywa obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie (art. 187 O.p.). W celu weryfikacji przedstawianych w deklaracji rozliczeń organ podatkowy miał prawo zdecydować w ramach swobody w podejmowaniu czynności procesowych, jakie dowody powinny być w sprawie przeprowadzone. Zdaniem Sądu wybór ten był prawidłowy, był najprostszym środkiem do szybkiego uzyskania niezbędnych dla tego postępowania danych. Wyjaśnienia, które zostaną złożone organowi w odpowiedzi na wezwanie na podstawie art. 155§1 O.p. w toczącym się postępowaniu podatkowym, mają walor dowodu w rozumieniu art. 180§1 O.p.

Szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy posiada podatnik i nie do przyjęcia jest sytuacja, że to on będzie decydował, które dane udostępni organowi podatkowemu a których nie, które mają znaczenie w sprawie, a które nie. Istnieją bowiem informacje, które są wyłącznie w posiadaniu podatnika i uzyskanie ich bez jego udziału nie jest możliwe. Organ podatkowy może bowiem nie wiedzieć w ogóle o istnieniu danego środka dowodowego. Z tych też powodów w orzecznictwie i literaturze podnosi się na konieczność podejmowania przez podatnika współpracy z organami podatkowymi, w celu wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności w sprawie. Podatnik zna bowiem najlepiej swoją sytuację prawną i faktyczną, jest zatem w stanie przedstawić organowi dowody w celu wykazania całokształtu swojej sytuacji i jego słusznych racji.

Prawa podatnika do zgłaszania dowodów i składania wyjaśnień, realizującego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, o której mowa w art. 123 O.p. nie można jednak mylić z sytuacją, w której organ wie, iż podatnik pozostaje w posiadaniu konkretnego środka dowodowego.

Podstawowym obowiązkiem organu podatkowego jest bowiem ustalenie w sprawie prawdy materialnej, a więc uwzględnienie wszystkich dowodów świadczących na korzyść jak i nie korzyść podatnika. Tym samym organ podatkowy nie może zrezygnować dobrowolnie z przeprowadzenia istotnego dowodu w sprawie. W takim przypadku z obowiązkiem ustalenia prawdy materialnej korespondować będzie obowiązek strony do przedstawienia odpowiednich dowodów, pozostających w jej posiadaniu, co też zostało wprost wskazane w treści art. 262 O.p.

Prawo do zachowania bierności w toku postępowania podatkowego nie wyklucza zatem możliwości nałożenia przez ustawę na podatnika obowiązku przedłożenia określonych dowodów.

Przypadki, w których zastosowana może być kara porządkowa, są enumeratywnie wymienione w powołanym wyżej art. 262 O.p. Poza określonymi sytuacjami, strona nie ma zatem obowiązku brania czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Ryzykuje jednak w takim przypadku możliwość zapadnięcia niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia w sprawie.

Mając na uwadze, iż prawidłowo wezwana strona przez organ podatkowy do złożenia niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnień ich nie złożyła, należało uznać, że organ podatkowy właściwie zastosował w rozpatrywanej sprawie art. 262§1 O.p.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.