Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 120/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 30
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędzia WSA Małgorzata Malinowska - Grakowicz, , Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Kuliś, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie I. oddala skargę w całości; II. zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na rzecz adwokata A. K. kwotę [...] zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym [...] zł podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej jako organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium lub w skrócie SKO) decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W.- [...] (dalej jako Prezydent W., organ I instancji) z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], o nieudzieleniu K. Z. (dalej jako strona, wnioskodawca, zobowiązany, odwołujący lub skarżący) ulgi w postaci umorzenia należności o charakterze publicznoprawnym z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, o której mowa w zawiadomieniu Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we W. (dalej w skrócie jako ZDiUM we W. ), nr [...] w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 30 stycznia 2014 r. strona zwróciła się do Prezydenta W. z wnioskiem w sprawie należności o charakterze publicznoprawnym z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, następnie zaś pismem z dnia 13 lutego 2014 r. sprecyzowała żądanie informując, że wnosi o anulowanie opłaty dodatkowej, a nie udzielenie ulgi w spłacie tej należności. W związku z tym organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2014r., nr [...], umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Strona kolejnym pismem z dnia 26 marca 2014 r. wystąpiła o umorzenie należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, o której mowa w zawiadomieniu ZDiUM we W. , nr [...], w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu tego wniosku strona powołała się na pisma złożone w toku wcześniej prowadzonego postępowania, które zostało zakończone wyżej wzmiankowaną decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania.

Prezydent W., po rozpatrzeniu tego wniosku, wydał w dniu [...] czerwca 2014 r. decyzję nr [...], odmawiającą udzielenia wnioskowanej ulgi. Na skutek wniesionego od tej decyzji odwołania, Kolegium decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], uchyliło decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem takiego rozstrzygnięcia było naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia i oceny wszystkich argumentów podniesionych przez stronę w korespondencji prowadzonej ze ZDiUM w sprawie należności określonej w zawiadomieniu nr [...]. Organ odwoławczy jednocześnie zwrócił uwagę, iż z uwagi na specyfikę postępowania dowodowego w sprawach dotyczących udzielania ulg w spłacie należności publicznoprawnych wnioskodawca winien, we własnym interesie, współpracować z organem I instancji przy gromadzeniu materiału dowodowego, w szczególności dotyczącego jego sytuacji życiowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał oznaczoną na wstępie decyzję z dnia [...] lutego 2015 r., którą odmówił umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, o której mowa w zawiadomieniu Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we W., nr [...], w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zobowiązany, pomimo wezwania z dnia [...] grudnia 2014 r., odmówił przedstawienia informacji dotyczącej jego sytuacji materialnej (pismo z dnia 18 grudnia 2014 r.). Organ I instancji przytoczył przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa lub w skrócie O.p.), zawierający przesłanki warunkujące udzielenie wnioskowanej ulgi, po czym stwierdził, że w sprawie nie występuje ważny interes zobowiązanego ani interes publiczny. Prezydent Wrocławia zauważył, że zobowiązany nie wykazał żadnego nadzwyczajnego zdarzenia, które wskazywałoby na niemożność zapłaty przedmiotowej należności, a ponadto uznał, że argumenty strony, dotyczące przyczyn przekroczenia czasu parkowania, nie uzasadniają umorzenia należności pieniężnej.

W odwołaniu od tej decyzji strona wskazała, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż: po pierwsze- Prezydent W. wydał już w tej sprawie decyzję, która obowiązuje i jest korzystna dla strony, po drugie- kwestionowana decyzja jest sprzeczna z tą wcześniejszą decyzją i jest wydana później niż ta decyzja, po trzecie- wydanie obu tych decyzji wskazuje na bałagan i brak porządku w dokumentacji, gdyż jedna sprawa jest prowadzona przez dwa działy i pod odrębną numeracją, po czwarte- kwestionowana decyzja jest próbą obejścia pierwszej decyzji wydanej w tej sprawie i decyzji Kolegium uchylającej tę decyzję, a po piąte- kwestionowana decyzja stanowi próbę "naciągnięcia" odwołującego się na zbędne opłaty.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...], jednakże, po wniesieniu przez stronę skargi do tut. Sądu, postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] , Kolegium - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie u.p.p.s.a.) - uchyliło swoje postanowienie z dnia 19 marca 2015 r. i rozpatrując odwołanie strony wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] , utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. - z dnia [...] lutego 2015 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przywołał wpierw uregulowania ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej w skrócie u.f.p.) oraz Ordynacji podatkowej w kontekście prawidłowości zastosowanej podstawy prawnej z art. 67a § 1 pkt 3 Op. w zw. z art. 67 u.f.p.

SKO wskazało, iż przesłanki zastosowania ulg w spłacie zobowiązań określone w art. 67a § 1 O.p. są zwrotami niedookreślonymi, gdyż na gruncie prawa nie ma definicji tych pojęć, jednakże mając na uwadze poglądy doktryny i orzecznictwo sądowe uznać należy, iż wyznacznikiem oceny zaistnienia w konkretnej sprawie którejś z tych przesłanek winny być kryteria zobiektywizowane, odpowiadające powszechnie przyjętej hierarchii wartości. Podkreślono przy tym, iż dokonując takiej analizy, powinno się uwzględnić całokształt sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony, osiągane przez nią dochody i ponoszone wydatki oraz możliwość zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie. O ważnym interesie strony nie może decydować natomiast jej subiektywne przekonanie. Wtedy bowiem trzeba by przyjąć, że interes każdego jest ważny i każdemu należałoby umarzać zaległości z tytułu niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, co przekreślałoby wyjątkowy charakter instytucji ulg w spłacie należności i podważałoby konstytucyjną zasadę powszechnego obowiązku ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Natomiast przez pojęcie interesu publicznego należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie przykładowo jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, czy zaufanie obywateli do organów władzy. Przesłanka ta nieodłącznie związana jest z finansowym aspektem funkcjonowania wspólnoty samorządowej i społeczeństwa. Wskazano także, iż ulgi w spłacie należności są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechnego obowiązku ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Ich przyznanie stawia wnioskodawcę w sytuacji korzystniejszej, uprzywilejowanej w porównaniu do sytuacji, w jakiej funkcjonują pozostali obowiązani do ponoszenia tych ciężarów. Z tej przyczyny udzielenie ulgi winno mieć zastosowanie jedynie w wyjątkowych przypadkach i być podparte konkretnymi, wymagającymi uwzględnienia okolicznościami.

Wskazano dodatkowo, iż ustawodawca, mając na względzie nadzwyczajny charakter ulg w spłacie należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym nie tylko obwarował możliwość ich zastosowania określonymi przesłankami, ale wprowadził również konstrukcję uznania administracyjnego. Przepisy Ordynacji podatkowej, regulujące kwestie ulg, posługują się bowiem sformułowaniem "może udzielić", nie zaś "udziela", co sugerowałoby powinność organu w tym zakresie. Oznacza to po pierwsze, iż nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia określonych w Ordynacji podatkowej przesłanek udzielenia ulgi, organ może, ale nie musi uwzględnić wniosku strony o umorzenie należności. Decyzja organu oparta jest w znacznej mierze na elementach natury słusznościowej. Oceniając zatem w ramach uznania administracyjnego całokształt okoliczności danej sprawy, w tym m.in. okoliczności powstania objętej wnioskiem należności, czy możliwość pozyskania od wnioskodawcy tejże zaległości, organ może uznać, iż podanie o ulgę w spłacie nie zasługuje na pozytywne rozpatrzenie. Zastosowanie ulgi podatkowej jest zatem prawem a nie obowiązkiem organu. Nie oznacza to jednak, że decyzje w tym zakresie mogą być dowolne. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie musi odnosić się do aktualnej sytuacji wnioskodawcy, tj. sytuacji istniejącej w dniu wydania decyzji.

Zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji wyjaśnił i wziął pod uwagę wszystkie istotne okoliczności sprawy. Przeanalizował występowanie w sprawie obu ustawowych przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. przesłanki ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego. Szczególnie podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie zobowiązany pomimo wezwania z dnia 10 grudnia 2014 r., odmówił przedstawienia informacji dotyczącej jego sytuacji materialnej (pismo z dnia 18 grudnia 2014 r.). Nie wskazał też żadnych argumentów związanych z sytuacją zdrowotną czy innymi okolicznościami, które mogłyby uzasadniać udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie należności. W sprawie brak jest zatem dowodów, że sytuacja finansowa, majątkowa czy zdrowotna bądź rodzinna uniemożliwia odwołującemu się zapłatę przedmiotowej należności. Zauważono, że również sam zobowiązany takich argumentów nie podniósł, gdyż stwierdził jedynie (w piśmie z dnia 13 lutego 2014 r.), że nieuiszczenie opłaty parkingowej nie było zamierzone i nie wynikało ze złej woli odwołującego się, lecz z braku możliwości "dopłacenia" opłaty za parkowanie. Odwołujący wskazał natomiast, iż za brak możliwości uiszczenia dopłaty winę ponosi "Zarząd Miasta", gdyż automaty parkingowe nie posiadają takiej funkcji. Z kolei w piśmie z dnia 30 stycznia 2014 r. wskazał, że brak opłaty dodatkowej za parkowanie był spowodowany tym, że nie uświadomił sobie upływu czasu.

Kolegium spostrzegło także, iż nietrafny jest zarzut zobowiązanego, że organ I instancji bezpodstawnie wezwał go do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Przywołując na tę okoliczność treść art. 50 § 1 k.p.a. SKO wskazało, że inicjatywa dowodowa i obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wnioskowane umorzenie należności obciąża stronę postępowania, co oznacza, że to zobowiązany winien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawiać z własnej inicjatywy takie okoliczności, które przemawiają za wystąpieniem tej przesłanki. Wnioskodawca bowiem wskazując na przeszkody w zakresie możliwości uiszczenia należności najczęściej sam dysponuje odpowiednimi dowodami mogącymi potwierdzić określone fakty. Udział strony w całym postępowaniu dowodowym jest więc nieodzowny, ponieważ jest udziałem w tworzeniu orzeczenia.

Kolegium za prawidłowe uznało organu I instancji, że argumenty podniesione przez stronę, a dotyczące przyczyn przekroczenia czasu parkowania, nie uzasadniają umorzenia należności pieniężnej z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, gdyż przepisy, obowiązującej w dniu zdarzenia, Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nakładają obowiązek bezzwłocznego wniesienia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Zgodnie bowiem z § 8 pkt 5 tej uchwały parkowanie po upływie czasu określonego na wydruku z parkometru jest równoznaczne z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie, zaś stosownie do § 10 ust. 1 uchwały opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynosi 50 zł. Zdaniem Kolegium argumenty wnioskodawcy nie są związane z żadnymi nadzwyczajnymi okolicznościami, które uniemożliwiałyby uregulowania należności.

W ocenie Kolegium nie jest też zasadny zarzut, że brak możliwości dopłacenia opłaty za parkowanie powstał z winy Miasta z uwagi na to, że automaty parkingowe nie posiadają funkcji dopłaty, ponieważ wbrew zarzutom odwołującego miał on możliwość przedłużenia czasu parkowania, poprzez uiszczenie kolejnej opłaty (wykupienie nowego biletu), z czego zresztą wcześniej skorzystał.

Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi ważny interes zobowiązanego uzasadniający umorzenie tej należności pieniężnej. Powołując się w tej mierze na art. 84 Konstytucji RP wskazano, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, dlatego też możliwość umorzenia należności publicznoprawnych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. Nie można w związku z tym przedmiotowych zwrotów normatywnych (ustawowych przesłanek umorzenia należności publicznoprawnych) interpretować rozszerzająco, jak chciałby tego odwołujący, zwłaszcza w sytuacji, że powstała należność była wynikiem zaniechania strony polegającego na braku uiszczenia dodatkowej opłaty za parkowanie.

Wskazano także, iż należność, o której umorzenie ubiega się zobowiązany, nie powstała z przyczyn losowych, ale na skutek określonego, niezgodnego z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, działania zobowiązanego.

Zdaniem SKO analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala też stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje interes publiczny, który uzasadniałby umorzenie należności publicznoprawnej z tytułu dodatkowej opłaty za parkowanie. W ocenie Kolegium odmowa umorzenia tej należności nie będzie miała negatywnych konsekwencji dla społeczności lokalnej, ani dla wnioskodawcy. W obszarze obowiązków publicznoprawnych mieści się również przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Kolegium, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego będzie wyegzekwowanie należności publicznoprawnej niż jej umorzenie, gdyż należności z tytułu opłat za parkowanie stanowią jedno ze źródeł dochodów budżetowych i są źródłem finansowania zadań publicznych realizowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego.

Organ odwoławczy uznał również, że nie jest zasadny zarzut wydania kwestionowanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na to, że w rozpatrywanej sprawie zostały już wydane decyzje zarówno przez organ I instancji, jak i Kolegium. Zauważono w tym względzie, że pierwotnie organ I instancji umorzył postępowanie z wniosku strony jako bezprzedmiotowe z uwagi na sprecyzowanie, że pierwotny wniosek z dnia 30 stycznia 2014 r. dotyczył anulowania opłaty dodatkowej za parkowanie, a nie udzielania ulgi w spłacie tej należności (decyzja Prezydenta W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]). Natomiast kolejny wniosek strony, już w sprawie umorzenia przedmiotowej należności, został złożony pismem z dnia [...] marca 2014 r., zaś organ I instancji wydał w tej sprawie w dniu [...] czerwca 2014r. decyzję nr [...], odmawiającą udzielenia wnioskowanej ulgi. Wbrew zatem twierdzeniom strony wydanie przez Prezydenta W. kwestionowanej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...], nie oznacza, że w tej sprawie wydane zostały dwie, sprzeczne ze sobą decyzje. Decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. została bowiem wydana w wyniku ponownie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania, gdyż wyeliminowanie przez organ odwoławczy decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. nakładało na I instancji obowiązek ponownego rozpatrzenia wniosku strony, poprzez zbadanie i wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Podniesiono także, że wbrew zarzutom strony kwestionowana decyzja nie nakłada na stronę obowiązku ponoszenia jakichkolwiek opłat. Decyzja ta dotyczy bowiem odmowy udzielenia ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym w postaci umorzenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, natomiast podstawę do zapłaty należności w kwocie 50,00 zł stanowi zawiadomienie ZDiUM we W. , nr [...].

W skardze na opisaną powyżej decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2015 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zarzucił, że decyzja ta narusza przepisy "KC, KH, Kodeksu P.A. i Konstytucji RP", a nadto, że decyzja ta została wydana bez jego zgody jako druga w sprawie, pomimo że pierwsza decyzja uwzględniała jego argumenty i anulowała nałożoną karę. Skarżący podniósł, że sprawie nadano nowy numer i powtórnie ją rozstrzygnięto, zmieniając jej treść, gdy tymczasem decyzji raz wydanej "nie można rozpatrywać powtórnie". Skarżący wyraził pogląd, że brak opłaty nie był zwykłym brakiem opłaty, a jedynie niedopłatą. Zauważył przy tym, że przyjęty system opłat uniemożliwia dokonywanie dopłat w przypadku, gdy czas zaplanowanego postoju zostanie przekroczony. Skarżący wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie przedłużył się czas wizyty u notariusza, co nie było spowodowane jego winą, lecz koniecznością poprawy testamentu z uwagi na błędy popełnione przez asystenta notariusza. Po wyjściu od notariusza natychmiast dopłacił "brakującą" opłatę i odjechał (wskazał tu na swoje pisma kierowane do Urzędu Miejskiego W.). Skarżący wyjaśnił też, że w jego przekonaniu odmowa ujawnienia sytuacji majątkowej wynika z przepisów Konstytucji. Wskazał jednocześnie, że ujawni swoje dochody podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu i zaznaczył, że dochody te nie są wysokie, dlatego też ich uszczuplenie nawet o 50,00 zł wpłynie negatywnie na jego stan finansów (wyjaśnił, że otrzymuje rentę w wysokości [...] zł).

Skarżący zarzucił, że Kolegium dokonało błędnej interpretacji przepisów prawa "odrzucając" jego odwołanie w sprawie drugiej decyzji i kwestionując termin do wniesienia odwołania. Dalej skarżący wskazał, że uchwała Rady Miejskiej W. jest nieprawidłowa i, że nie ma możliwości uzupełnienia opłaty w przypadku przedłużenia czasu parkowania. Zwrócił też uwagę na niemożność przewidywania czasu trwania czynności przez parkującego, zwłaszcza okoliczności niezależnych od niego.

Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem Kolegium wskazał, że dla emerytów i rencistów kwota 50,00 zł jest wysoka i decyduje o wykupie leków, zabiegów i wizyt medycznych, żywności, opłat podstawowych i innych, co powoduje, że takie uszczuplenia mogą być nawet przyczyną pogorszenia "zdrowia a w konsekwencji życia".

W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja rażąco narusza przepisy prawa, tj. "KC, KH, KPA, prawo finansowe", a także "cele prawa i sprawiedliwość". Zdaniem skarżącego Kolegium winno uchylić drugą decyzję organu I instancji jako wydaną bezprawnie (druga decyzja w tej samej sprawie), przy czym zauważył, że pisma w obu tych sprawach były kierowane do Prezydenta W. i albo tam nastąpiło błędne ich przekierowanie albo w sposób świadomy urzędnicy i prawnicy Urzędu obchodzą przepisy prawa dla korzyści finansowej miasta. Dodatkowo skarżący wskazał na kwestię pokrewieństwa (powinowactwa) pomiędzy członkami Kolegium biorącymi udział w rozstrzygnięciu jego sprawy.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na zarzut dotyczący rozstrzygnięcia po raz drugi sprawy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie Kolegium zauważyło, że zarzut ten jest bezzasadny, ponieważ pierwotnie wydana przez organ I instancji w tej sprawie decyzja z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] , dotyczyła umorzenia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 30 stycznia 2014 r. uwagi na wyjaśnienie, iż podanie to nie jest wnioskiem o umorzenie należności. Decyzja ta nie rozstrzygała zatem o umorzeniu bądź odmowie umorzenia należności, lecz było to rozstrzygnięcie o charakterze formalnym, kończące postępowanie administracyjne, bez merytorycznego orzeczenia co do istoty sprawy. Wbrew twierdzeniu skarżącego, na mocy tej decyzji nie umorzono przedmiotowej należności, jak również jej nie "anulowano". Z kolei decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], została wydana w związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku z dnia [...] marca 2014 r., w którym wystąpił o umorzenie należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie. Przy czym decyzja ta została uchylona przez Kolegium, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja kasacyjna nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kolegium wskazało, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2015 r. stanowił art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 67 u.f.p. Przepisy te przewidują możliwość udzielenia ulgi w spłacie należności publicznoprawnej m.in. poprzez jej umorzenie. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły jednak przesłanki do zastosowania ulgi w spłacie należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie spowodowane ważnym interesem skarżącego bądź wynikające z interesu publicznego.

Kolegium podtrzymuje swoje stanowisko, że argumentacja przedstawiona przez stronę nie wskazuje na zaistnienie jakichkolwiek nadzwyczajnych obiektywnych okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu o dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, w kwocie 50,00 zł. Skarżący miał świadomość, że uiścił opłatę za parkowanie tylko na określony czas i powinien był przewidzieć konsekwencje związane z brakiem dokonania dodatkowej opłaty za parkowanie. Wizyta u notariusza nie była przeszkodą do dokonania czynności. Nie było żadnych przeszkód natury prawnej bądź faktycznej w przerwaniu czynności dokonywanej u notariusza w celu dokonania dodatkowej opłaty za parkowanie. A zatem przyczyna nieuiszczenia opłaty za parkowanie nie wynika z przeszkód nie do przezwyciężenia. Z kolei wskazany przez skarżącego brak uświadomienia sobie upływu czasu wskazuje wręcz na jego niedbalstwo. Nie jest więc zasadne twierdzenie skarżącego, że nie ponosi on winy w nieuiszczeniu wymaganej opłaty za parkowanie.

Kolegium zwróciło uwagę, iż w rozpatrywanej sprawie skarżący nie przedstawił też żadnych innych argumentów związanych z sytuacją zdrowotną czy innymi okolicznościami, które mogłyby uzasadniać udzielenie mu wnioskowanej ulg w spłacie przedmiotowej należności. Co istotne, skarżący odmówił też przedstawienia informacji dotyczące jego sytuacji materialnej. Powyższe wskazuje zatem, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności wynikające z jego ważnego interesu bądź interesu publicznego, a tylko w takim przypadku organ byłby uprawniony udzielić wnioskowanej ulgi w spłacie należności publicznoprawnej. Z akt sprawy nie wynika również, aby sytuacja finansowa, majątkowa czy zdrowotna bądź rodzinna uniemożliwia skarżącemu zapłatę należności. Za takim stanowiskiem dodatkowo przemawia wskazana w skardze wysokość renty, którą skarżący otrzymuje – [...] zł. Kwota należności wynosi 50,00 zł, a więc zapłata tej kwoty nie zagrozi egzystencji skarżącego.

Zdaniem Kolegium, ocena stanu faktycznego dokonana przez organ I instancji, jak i organ II instancji w rozpatrywanej sprawie uwzględnia wszystkie okoliczności przywołane przez skarżącego. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, że skarżący nie wykazał, aby nie miał obiektywnych możliwości uregulowania przedmiotowej należności.

W ocenie SKO dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma też znaczenia kwestia pokrewieństwa czy powinowactwa pomiędzy członkami Kolegium biorącymi udział w rozstrzygnięciu sprawy, gdyż stosownie do art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 1 k.p.a. żaden z członków Kolegium biorących udział w podjęciu zaskarżonej decyzji nie podlegał wyłączeniu od orzekania w rozpatrywanej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) u.p.p.s.a.

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ustanawiając w tym przepisie materialnoprawną postawę umorzenia ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach instytucji tak zwanego "uznania administracyjnego", pozostawiając organom swobodę oceny zarówno co do ustalenia, czy w danym przypadku zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie, jak i ustalenia zakresu ewentualnego umorzenia. Konstrukcja "uznania administracyjnego" pozwala organowi administracji publicznej na wybór kierunku rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy spełnione zostaną przesłanki z hipotezy normy prawnej cytowanego przepisu Ordynacji podatkowej. Przy braku ich spełnienia organ zobligowany jest do odmowy uwzględnienia żądania strony.

Wprowadzając normatywne warunki umorzenia ustawodawca użył zwrotów niedookreślonych, których wykładni na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy dokonuje właściwy organ. W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany należy uznać pogląd, że sądowej kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (vide: wyrok NSA z 9 stycznia 2002 w sprawie o sygn. akt III SA 830/00, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 906/10, wyrok NSA z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11) oraz czy prawidłowe są ustalenia organu co do faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Tego rodzaju ustalenia podlegają również kontroli sądu administracyjnego w razie wywiedzenia skargi.

W orzecznictwie i doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż przez ważny interes dłużnika należy rozumieć sytuacje nadzwyczajne, losowe przypadki, gdy dłużnik nie jest w stanie uregulować zaległości, a także normalną sytuację ekonomiczną, gdy uzyskiwane przez stronę dochody, nie pozwalają na pokrycie koniecznych wydatków. Natomiast przez ważny interes publiczny rozumieć należy potrzebę "dobra ogółu", której zagospodarowanie służy całemu społeczeństwu lub zbiorowości lokalnej. Interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze takie wartości jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność aparatu państwowego itp.

Mając na uwadze powyższe ogólne ramy prawne dotyczące wniosku o umorzenie należności publicznoprawnej przede wszystkim wskazać należy, że skarżący kwestionuje samą zasadność wymierzenia kary dodatkowej, wiążąc ją z brakiem w jego ocenie podstawy prawnej do jej wymiaru. Wyraźnie należy podkreślić, iż zarzut taki, i to tylko co do jego dopuszczalności, a nie zasadności, mógłby być postawiony jedynie w innym postępowaniu tj. w ewentualnym późniejszym postępowaniu egzekucyjnym w ramach zarzutów co do tytułu wykonawczego, które zgłoszą się w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Z tego też powodu argumentacja skarżącego nie mogła odnieść skutku w badanym postępowaniu dotyczącym odmowy umorzenia. Nie budzi wątpliwości Sądu, że instytucja umorzenia należności publicznoprawnych jest swoistym "aktem łaski", polegającym na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela od poboru należności, ustalonych zgodnie i na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Tym samym instytucja ta, co w tej sprawie ma doniosłe znaczenie, ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie jest sporna zasadność wymiaru danej należności organu tzn. gdy zakończono postępowanie w tym przedmiocie. Mając więc na uwadze, iż kwestionowanie zasadności nałożonej opłaty oraz domaganie się umorzenia nałożonej na daną stronę opłaty badane być winno w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych, stwierdzić należy, iż w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości wobec Skarbu Państwa nie można kwestionować i domagać się weryfikacji wysokości wymiaru należności stanowiącej podstawę prawomocnie ustalonego zobowiązania objętego wnioskiem o umorzenie. Poza kognicją Sądu pozostawały więc zarzuty skarżącego dotyczące zasadności wymierzenia opłaty wynikającej z braku opłat za parkowanie. Wszelkie nieprawidłowości związane z zasadą i zakresem nakładania danych opłat podnoszone w toku postępowania administracyjnego i w skardze nie mogły być więc skuteczne w ramach niniejszego postępowania.

Dokonując natomiast oceny postępowania prowadzonego przez organy administracyjne oraz kontrolując zasadność odmowy wnioskowanego umorzenia Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania nie zostały przekroczone.

Zgodzić się należy z ocena Kolegium, że za ważny interes zobowiązanego ani interes publiczny nie można uznać wskazywanych przez skarżącego argumentów dotyczących przyczyn przekroczenia czasu parkowania, tj. braku winy w nieuiszczeniu opłaty z uwagi na nieprzewidziane przedłużenie czasu wizyty u notariusza, brak uświadomienia sobie upływu czasu, brak technicznych możliwości dopłacenia opłaty parkowanie, czy też samo poczucie krzywdzącego charakteru nałożonej opłaty. Nie ma bowiem wątpliwości, iż w istocie nie było żadnych przeszkód natury prawnej bądź faktycznej w opuszczeniu kancelarii notarialnej w celu dokonania dodatkowej opłaty za parkowanie. To po stronie skarżącego leżał wybór czy oczekiwać na zakończenie czynności związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego, czy też opuszczenie kancelarii w celu bądź to przedłużenia postoju, bądź też ostatecznego zwolnienia miejsca postojowego.

Co równie znamienne w badanej sprawie skarżący nie przedstawił też żadnych innych argumentów związanych z sytuacją zdrowotną czy innymi okolicznościami, które mogłyby uzasadniać udzielenie mu wnioskowanej ulg w spłacie przedmiotowej należności z uwagi na istnienie ważnego interesu zobowiązanego. Skarżący, pomimo wyraźnego wskazania przez organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej z dnia 6 października 2014 r., że winien był, we własnym interesie, współpracować z organem I instancji przy gromadzeniu materiału dowodowego, w szczególności dotyczącego jego sytuacji życiowej, odmówił przedstawienia informacji dotyczące jego sytuacji finansowej, majątkowej, zdrowotnej bądź rodzinnej. Ze zgromadzonego natomiast w toku postepowania administracyjnego materiału dowodowego nie wynika aby sytuacja uniemożliwia skarżącemu zapłatę należności w kwocie 50,00 zł, skoro otrzymuje rentę w wysokości [...] zł.

Zupełnie pozbawione zasadności były zarzuty dotyczące rozstrzygnięcia po raz drugi sprawy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, skoro organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], umorzył postępowanie w przedmiocie "anulowania" opłaty dodatkowej, zaś zaskarżona obecnie decyzja Kolegium z dnia [...] listopada 2015 r., jak też poprzedzająca ją decyzja kasacyjna tego organu z dnia 6 października 2016 r., odnosiły się wyłącznie do decyzji Prezydenta W., odpowiednio z dnia [...] lutego 2015 r. i z dnia [...] czerwca 2014 r., dotyczących późniejszego wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2014 r., w którym wystąpił o umorzenie należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w kwocie 50,00 zł., o której mowa w zawiadomieniu ZDiUM we W., nr [...]

Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty koncentrujące się na niewłaściwym składzie orzekającym Kolegium przy wydawaniu zaskarżonej decyzji w kontekście pokrewieństwa czy powinowactwa pomiędzy dwoma członkami Kolegium z uwagi na tożsamo brzmiące ich nazwiska. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż w badanej sprawie nie wystąpiły wskazane w art. 24 § 1 k.p.a. przyczyny, których zaistnienie skutkuje z mocy prawa wyłączeniem członka Kolegium od udziału w postępowaniu, ani też nie mieliśmy do czynienia z wystąpieniem okoliczności niewymienionych w tym przepisie, które jednak mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności członka kolegium (art. 24 § 3 k.p.a.).

Reasumując rozważania stwierdzić należy, iż ustalenia i wnioski, jakie poczyniono przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2015 r., mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia adwokata uzasadnia art. 250 § 1 u.p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801).