Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1204/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 181, art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA - Józef Waksmundzki Sędziowie NSA - Hanna Rybińska (spr.) - Maria Myślińska Protokolant - Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowo – Handlowego "[...]" Sp. z o.o. w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Kr 321/01 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowo – Handlowego "[...]" S.A. w Kielcach na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 8 stycznia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego 1) Uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 i 3 i sprawę przekazuje w części dotyczącej punktu 2 orzeczenia do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie 2) Zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowo – Handlowego "[...]" S.A. kwotę 1448 zł (tysiąc czterysta czterdzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15.06.2004 r. sygn. akt I SA/Kr 321/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 08.01.2001 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej wyliczenia podatku od towarów i usług, w pozostałej części skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "[...]" SA w Kielcach – oddalił. Stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części dot. pkt 1 i zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że w dniu 18.05.1999 r. funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w Krakowie zatrzymali do kontroli samochód osobowy marki Ford Escort nr rej. [...], którym kierował A. P.. Kierowca powyższego pojazdu okazał niemiecki dowód rejestracyjny, zieloną kartę oraz wyjaśnił, że zamieszkuje w Kielcach i jest pracownikiem polskiej firmy "[...]" SA z siedzibą w Kielcach. W ramach stosunku pracy otrzymał polecenie przejazdu zatrzymanym samochodem.

Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 28.05.1999 r. wszczął postępowanie celne, a następnie decyzją określił kwotę wynikającą z długu celnego w kwocie 6.155,66 zł oraz wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podejmowane w wyniku usunięcia samochodu spod dozoru celnego w kwocie 1.400 zł.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Urzędu Celnego w Krakowie.

Organ celny I instancji postanowieniem z dnia 24.01.2000 r. wszczął postępowanie wobec "[...]" SA w Hurth, Niemcy, a następnie postanowieniem z tego samego dnia połączył postępowania celne w sprawie przedmiotowego pojazdu w stosunku do firmy polskiej i niemieckiej.

W dniu 1.03.2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Krakowie decyzją wydaną w stosunku do PPUH "[...]" SA w Kielcach oraz "[...]" SA w Hurth, Niemcy określił wysokość długu celnego w kwocie 6.100,00 zł oraz wymierzył opłatę manipulacyjną w wys. 1.400 zł.

Wg ustaleń organów celnych, które Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe, kierowca samochodu A. P. posiada stałe miejsce zamieszkania w Polsce, nie posiada zagranicznej wizy pobytowej i jest pracownikiem polskiej firmy "[...]" SA w Kielcach. Samochód stanowi własność firmy [...] w Niemczech, a użytkowany jest na podstawie umowy leasingowej przez niemiecką firmę "[...]" SA w Hurth. Pojazd ten został wprowadzony na polski obszar celny przez R. O. – Prezesa Zarządu niemieckiej firmy "[...]", który posiada kartę stałego pobytu w Niemcach i przekazany został pracownikowi polskiej firmy "[...]" SA w Kielcach – A. P., który posiadał stosowne upoważnienie do dysponowania tym samochodem. Pojazd ten został objęty procedurą odprawy czasowej bezdokumentacyjnej z całkowitym zwolnieniem od cła.

Oddanie do użytkowania samochodu pracownikowi polskiej firmy "[...]" SA w Kielcach było sprzeczne z postanowieniami § 135 i 136 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 01.12.1997 r. i wg organów celnych, konsekwencją tej sytuacji jest powstanie długu celnego, do którego uiszczenia zobowiązana jest firma "[...]" SA w Kielcach i "[...]" w Hurth. Nadto organ celny wyliczył należności podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, nadto opłatę manipulacyjną dodatkową.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania PPUH "[...]" w Kielcach:

- uchylił zaskarżoną decyzję wobec PPUH "[...]" SA w Kielcach,

- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej z tytułu uśnięcia towaru spod dozoru celnego w kwocie 1.400 zł i wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za naruszenie przez osobę warunków i terminów ustalonych przy objęciu towaru procedurą zawieszającą lub gospodarczą procedurą celną w wys. 100 zł,

- w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrując skargę PPUH "[...]" SA w Kielcach, stwierdził z urzędu, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w zakresie dotyczącym obliczenia podatku od towarów i usług, z powodu naruszenia właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, zawsze powoduje nieważność decyzji. Zgodnie z art. 11c ust. 1 i 4 ustawy z dnia 08.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie ujawnienia naruszenia warunków odprawy czasowej, jeżeli organ celny nie pobrał podatku lub pobrał podatek w kwocie niższej od należnej, właściwy dla podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości. Organ celny jest obowiązany przesłać kopie decyzji mających wpływ na wysokość kwot podatków należnych z tytułu importu towaru do urzędu skarbowego właściwego podatnika.

Zdaniem sądu orzekającego w I-szej instancji, organ celny wydając decyzję określającą kwotę wynikającą z długu celnego obliczył w tej decyzji i wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty podatku akcyzowego i podatku VAT. W tej części sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I-szej instancji.

Co do zarzutów skargi sąd uznał je za niezasadne i w tej części podzielił stanowisko organów celnych. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem uznał, że stan faktyczny sprawy uzasadnia zaskarżone rozstrzygnięcie. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, że przedmiotowy samochód był zarejestrowany w Niemczech, wyleasingowany od firmy [...] SA przez firmę "[...]" SA w Hurth. Zdaniem sądu orzekającego, dla oceny praw i obowiązków celnych, wynikających z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, nie są istotne argumenty strony zawarte w skardze. Istotna jest okoliczność, iż pojazd zarejestrowano w Niemczech. W przypadku zobowiązań publicznoprawnych wyłączone są uprawnienia stron do kształtowania stosunków w drodze czynności cywilnoprawnych.

Za bezzasadną i prawnie niedopuszczalną, zdaniem sadu, należało uznać czynność prawną polegającą na udzieleniu pełnomocnictwa A. P. do dysponowania przedmiotowym pojazdem. Towar ten nie został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i jako towar niekrajowy – w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 19 Kodeksu celnego – nie mógł być przedmiotem takiego obrotu. Przedmiotowy samochód był własnością R. O., który posiada kartę stałego pobytu w Niemczech i przez niego został przywieziony do Polski. A. P., obywatel polski mający stałe miejsce zamieszkania w Polsce, użytkował ten samochód wbrew unormowaniom określonym w § 135 ust. 1 pkt 3 oraz § 136 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1.12.1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych.

Nadto sąd orzekający podzielił stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że dłużnikiem jest podmiot, który nie wykonał obowiązku wynikającego z zastosowanej procedury odprawy czasowej tej firmy "[...]" SA w Hurth.

Powyższy wyrok zaskarżyła PPUH "[...]" Sp. z o.o., która jest następcą prawnym Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "[...]" SA. W skardze kasacyjnej strona zarzuca:

1) naruszenie art. 212 § 1 pkt 1 i art. 212 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997 r. – Kodeks celny w związku z § 135 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 01.12.1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 147, poz. 989 ze zm.) – poprzez przyjęcie, że doszło do powstania długu celnego w związku z naruszeniem przez skarżącego warunków odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, polegającym na użytkowaniu samochodu marki Ford Escort o nr rej. [...] przez osobę nieuprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej,

2) naruszenie art. 212 § 1 pkt 1 i art. 212 § 2 ustawy – Kodeks celny w zw. z § 136 ust. 3 cyt. rozporządzenia w pkt 1 – poprzez przyjęcie, że doszło do powstania długu celnego w zw. z okolicznością, że samochód marki Ford Escort nie został powrotnie wywieziony w dniu, w którym Ryszard Ostachowski opuścił polski obszar celny,

3) naruszenie art. 212 § 1 pkt 1 i art. 212 § 2 ustawy – Kodeks celny w zw. z § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14.11.1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne (Dz.U. 1997 r. Nr 139, poz. 937 ze zm.) – poprzez przyjęcie, że w związku z powstaniem długu celnego skarżący jest zobowiązany do zapłaty opłaty manipulacyjnej w wys. 100 zł,

4) naruszenie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 152 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 01.12.1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U. 1997 r. Nr 146, poz. 989 ze zm.) – poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i w związku z tym, nieuwzględnienie przez sąd okoliczności, że organ celny nie wezwał skarżącego do zaprzestania naruszeń, co świadczy o tym, że organ celny nie mógł cofnąć udzielonego skarżącemu pozwolenia na korzystanie z procedury odprawy czasowej,

5) naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej niewyjaśnienie co do pkt 3 zaskarżonego orzeczenia.

W związku z powyższym, skarżący wnosi o zmianę orzeczenia sądu w zaskarżonej części, tj. w pkt 2 i 3 wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Celnej w Krakowie wnosił o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zdaniem organu celnego, nie budzi wątpliwości fakt, że warunki procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła zostały naruszone, konsekwencją czego jest powstanie długu celnego. Wg organu celnego, dla oceny praw i obowiązków celnych wynikających z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, nie są istotne argumenty podniesione przez skarżącą, dotyczące struktury firm "[...]" i badanie samodzielności jej oddziałów zagranicznych. Istotne jest, że zgodnie z prawem kraju, w którym pojazd zarejestrowano, w dokumencie Fahrzeugschein wskazano firmę z siedzibą w Hurth w Niemczech, a zgłoszenie celne w formie ustnej w procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła dokonane zostało na rzecz tego podmiotu zagranicznego przez osobę mającą miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym. R. O., który wwiózł przedmiotowy samochód do Polski, posiada kartę stałego pobytu w Niemczech.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

skarga kasacyjna sporządzona w imieniu Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej, mimo braku powołania stosownego przepisu, wniesiona została w trybie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do treści art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który przysługuje stronie do NSA i skarga ta powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które zdaniem wnoszącego kasację uległy naruszeniu. Treść przepisu art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – wymienia podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną.

Podstawę więc może stanowić:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie,

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw, ale także ich uzasadnienie. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy z art. 174 pkt 1 u.p.s.a. jest – poza przytoczeniem naruszonego przepisu – wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie i jak, zdaniem skarżącego, powinien on być rozumiany i stosowany. Również koniecznym elementem uzasadnienia drugiej podstawy z art. 174 pkt 2 u.p.s.a. jest wskazanie, które przepisy – oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (§ 1 i 2 art. 183 u.p.s.a.). Oznacza to, że w zakresie kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną. Z powyższych rozważań wynika, że kontrola kasacyjna dokonywana przez NSA obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego – przez wojewódzki sąd administracyjny, a w sprawach ze skarg kasacyjnych, wniesionych w trybie art. 101 Przepisów wprowadzających – przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z treścią art. 176 u.p.s.a., skarga kasacyjna powinna również czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

W sprawie niniejszej skarga kasacyjna wprawdzie określa, że strona zaskarża wyrok WSA w pkt 2 i 3 i wnosi o jego zmianę, lecz nie precyzuje bliżej tego żądania.

Przechodząc do omówienia zarzutów skargi kasacyjnej to wywodzi ona, że nie zostały naruszone warunki odprawy czasowej, bowiem przedmiotowy samochód był użytkowany przez pracownika PPUH "[...]" SA z siedzibą w Kielcach. Pojazd stanowił własność niemieckiej firmy leasingowej [...] a wyleasingowany został przez Oddział w Hurth – [...] SA z siedzibą w Kielcach, co stanowi pełną nazwę firmy skarżącego. R. O. był prezesem tej firmy – wynika to z treści rejestru handlowego. W związku z powyższym nie można się zgodzić z twierdzeniem sądu orzekającego, że dla powstania długu celnego nie są istotne zależności między firmą, której siedzibą jest Polska a jej Oddziałem w Hurth. Niewyjaśnienie bowiem jaki był status tego oddziału nie pozwala przyjąć, że mógł być podmiotem praw i obowiązków samodzielnie, a samochód leasingowany w Niemczech do celów prowadzenia działalności gospodarczej nie mógł być użytkowany przez pracowników firmy macierzystej w Polsce bez naruszenia warunków odprawy czasowej. Zarówno sąd orzekający, jak i organy celne firmę macierzystą z siedzibą w Kielcach i jej Oddział w Hurt traktują jako oddzielne podmioty prawne. Należy jednak wyjaśnić, czy skarżąca jako spółka akcyjna mogła tworzyć oddziały za granicą i na jakich zasadach.

Nie została również wyjaśniona okoliczność czy R. O. był pracownikiem Oddziału w Hurth, czy tylko prezesem firmy macierzystej w Kielcach i w jakim charakterze wprowadził samochód na polski obszar celny. Wprawdzie w aktach sprawy administracyjnej jest szereg dokumentów dotyczących przedmiotowego samochodu, ale w języku niemieckim i nie zażądano ich tłumaczenia. W związku z powyższym, sąd orzekający pominął ich omówienie, stwierdzając jedynie odpowiedzialność Oddziału Hurth za powstały dług celny. Zarzut więc kasacji co do braku wyjaśnienia tych okoliczności jest trafny.

Podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 145 § 1 i 2 ustawy – Kodeks celny – procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Pozwolenie na dokonywanie odprawy czasowej udzielane jest na wniosek osoby, która ma użytkować towary lub organizować ich użytkowanie.

Jeżeli więc przyjąć za twierdzeniami skargi kasacyjnej, że "[...] SA w Kielcach była leasingobiorcą przedmiotowego samochodu, bowiem nie mógł być Oddział w Hurth, to wówczas jej pracownik mógłby użytkować przedmiotowy samochód, z tym że należałoby mieć na uwadze treść § 136 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 01.12.1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych.

Ta okoliczność powinna zostać wyjaśniona, szczególnie, że decyzja ostateczna została skierowana wyłącznie do "[...]" SA Zweigniaderlessung Hurth.

Nietrafny jest zarzut kasacji dotyczący błędnego ustalenia, że przedmiotowy samochód nie został powrotnie wywieziony i nie została spełniona przesłanka wymieniona w § 136 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Samochód ten został wywieziony za granicę po jego zwolnieniu, z tym że nie miało to wpływu na powstanie długu celnego. Jak wynika to ze stanowiska sądu orzekającego i organów celnych, dług celny został naliczony jako konsekwencja naruszenia § 135 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia, bowiem przyjęto, że samochód nie był użytkowany wyłącznie przez osobę uprawnioną. Naliczenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest konsekwencją naliczenia długu celnego. Od dalszych ustaleń co do istnienia długu celnego będzie uzależnione naliczenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Nie można podzielić zarzutu skarżącej, że sąd orzekający naruszył art. 134 § 1 u.p.s.a., bowiem nie dostrzegł faktu, że strona nie została wezwana do zaprzestania naruszeń.

Należy stwierdzić, że § 152 cyt. rozporządzenia ma zastosowanie do innego trybu odprawy czasowej. Wówczas gdy importer musi posiadać pozwolenie na korzystanie z odprawy czasowej, organ określa szereg warunków w pozwoleniu, których wykonanie może kontrolować. Natomiast w sprawie niniejszej była dokonana odprawa czasowa bezdokumentacyjna, a zgłoszenie celne dokonane zostało w formie ustnej. Brak więc możliwości byłoby zastosowania § 152 cyt. rozporządzenia.

Na koniec należy zgodzić się z zarzutem strony, że sąd orzekający nie powołał przepisów prawnych, na podstawie których wydano zaskarżone orzeczenie.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 181 i 185 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji, uchylając pkt 2 zaskarżonego wyroku, wobec niewyjaśnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Co do pkt 3 zaskarżonego wyroku zawarte w nim rozstrzygnięcie straciło moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku w pkt 1 (art. 152 upsa).

O kosztach orzeczono na podatnie art. 203 pkt 1 cyt. wyżej ustawy.