Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2647/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Jacek Hyla Sędziowie: NSA Andrzej Przybielski as. WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 13 lipca 2001r. Nr [[...]] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 września 2000r. nr [[...]] i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. L. 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 lipca 2001 r. Nr [[...]] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjętą na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 15 września 2000 r. Nr [[...]] pozbawiającą uprawnień kombatanckich J. L.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że J. L. uprawnienia kombatanckie otrzymał tylko i wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w szeregach Milicji Obywatelskiej. Dlatego też na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach powinien być ich pozbawiony.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. L. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu tego pisma podniósł, że w 1939 r. uczestniczył w obronie G., a w trakcie okupacji działał aktywnie w ruchu oporu oraz, że nie powinno się go pozbawiać uprawnień kombatanckich, gdyż przysługują mu one również z innych tytułów.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Dla oceny poglądów zaprezentowanych przez organ administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, który w dacie orzekania przez organ administracji stanowił, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z postanowień zacytowanego przepisu nie wynika aby ustawodawca miał zamiar pozbawiać osoby posiadające uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej bez żadnych ograniczeń. Wręcz przeciwnie z przepisu tego wynika, że cały szereg osób uczestniczących w utrwalaniu władzy ludowej zachowuje swoje uprawnienia, jeżeli nabyły je również z innych tytułów.

Ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć przez nabycie uprawnień z innych tytułów. Uwzględniając jednak fakt, że decyzje przyznające uprawnienia kombatanckie wydawane są na podstawie dowodów potwierdzających prowadzenie określonych rodzajów działalności w przeszłości należy stwierdzić, że zawierają one w swojej treści pewien element deklaratoryjny. Uprawnienia w nich zawarte dla określonych osób są bowiem konsekwencją faktów mających miejsce w przeszłości. Organ administracji ich nie kreuje ale stwierdza tylko fakt ich wystąpienia.

W związku z tym nie można wykluczyć sytuacji, w której jedna osoba miała przyznane uprawnienia jedynie z tytułu utrwalenia władzy ludowej, ale przysługiwały jej one również z innych tytułów co nie znalazło jednak swojego odzwierciedlenia w stosownym orzeczeniu administracyjnym. Zagadnienie to stanowiło przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale 7 sędziów z dnia 4 marca 2002 r. OPS 13/01 stwierdził, że "Wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich" (ONSA 2001, z. 4, poz. 132).

Z przedstawionego poglądu wynika więc jednoznacznie, że organ administracji w trakcie postępowania, w którym weryfikowane są uprawnienia kombatanckie nie może się ograniczyć jedynie do stwierdzenia, że uprawnienia były przyznane z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale w przypadku podniesienia takiego zarzutu powinien zweryfikować czy stronie uprawnienia te nie przysługują również z innych tytułów.

Właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku. Po wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich J. L. przedstawił dowody, z których jego zdaniem wynika, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu również z tytułu działalności w Armii Krajowej oraz obrony G. w 1939 r. Okoliczność ta jednak w ogóle nie stanowiła przedmiotu rozważań organu administracji, nie podjęto więc starań mających na celu ustalenie prawdy obiektywnej. Takie postępowanie ze strony organu administracji stanowi istotne naruszenie postanowień art. 7 i 77 K.p.a., które zobowiązują organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego.

Dlatego też uwzględniając powyższe okoliczności na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien dokonać ustaleń, czy skarżącemu nie przysługują uprawnienia kombatanckie z innych tytułów i dopiero po dokonaniu tych ustaleń podjąć rozstrzygnięcie w sprawie.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi, przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).