Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1107/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 7 art. 27 art. 33
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt egzekucyjnych wynika, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wszczął jako organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne do majątku spółki P. S.A. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta S. nr [...] i nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. oraz nr [....] z dnia [...] września 2008 r. Tytuły wykonawcze obejmowały należności Spółki w podatku od nieruchomości za poszczególne okresy z lat 2003 - 2008. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, skierowanym do T. zostały doręczone zobowiązanej spółce w dniu 1 października 2008 r.

W dniu 31 października 2008 r. Skarżąca na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) dalej u.p.e.a., złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu nr [...] z dnia [...] września 2008 r., tj. tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta S. nr [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż wymienione tytuły wykonawcze zostały podpisane przez osobę nie posiadającą upoważnienia do dokonywania takich czynności w imieniu wierzyciela. Podniosła, iż stanowi to wadę uniemożliwiającą wszczęcie i powoduje niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdyż tytuły wykonawcze nie zawierające podpisu wierzyciela nie stanowią wniosku, o którym mowa w art. 26 § 1 u..p.e.a. i nie mogły być podstawą wszczęcia egzekucji, co stanowiło rażące naruszenie prawa.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. jako organ egzekucyjny, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powołując się na tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 194/07 podniósł, iż brak spełniania wymogów formalnych przez wystawiony tytuł wykonawczy podlega zaskarżeniu w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego, kiedy zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wskazał, iż jedną z podstaw zarzutów jest niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., to jest wymogów jakie powinien spełniać tytuł wykonawczy. Stwierdził, iż zarzuty są środkiem zaskarżenia, które służą w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, iż nie można się nimi posłużyć w następnych stadiach postępowania. Również art. 59 u.p.e.a. nie określa wśród przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego, braku spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., jako przesłanki umorzenia egzekucji. Podniósł też, iż skoro w toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono, że tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające prowadzenie postępowania egzekucyjnego, to również po zakończeniu egzekucji zobowiązany nie może wnosić zarzutów dotyczących egzekucji.

Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. Wskazując na błędną interpretację art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej pomimo braku wniosku wierzyciela w tym zakresie, a zobowiązanemu nie przysługuje uprawnienie do podnoszenia niedopuszczalności prowadzenia takiego postępowania, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, iż wniosek z dnia 31 października 2008 r. nie stanowił zarzutu w rozumieniu art. 33 pkt 10, lecz dotyczył okoliczności prowadzenia egzekucji pomimo braku stosownego wniosku wierzyciela w tym zakresie, tj. okoliczności dopuszczalności prowadzenia egzekucji w tej sytuacji oraz zaistnienia przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Skarżąca podkreśliła, iż organ egzekucyjny nie może prowadzić egzekucji, jeżeli o jej wszczęcie nie wystąpił wierzyciel, a wszczęcie takiego postępowania przez organ egzekucyjny nie będący jednocześnie wierzycielem jest niedopuszczalne. Powołując się na przepisy art. 1a pkt 13, art. 26 § 1 u.p.e.a. oraz § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) Skarżąca wskazała, iż ustawodawca warunkiem sine qua non wszczęcia egzekucji uczynił posiadanie przez organ egzekucyjny wniosku wierzyciela. Ponieważ zarówno odpis tytułu wykonawczego doręczony Skarżącej jak i egzemplarz znajdujący się w organie egzekucyjnym nie zostały podpisane przez osobę upoważnioną do takich czynności przez wierzyciela, fakt ten przesądza, iż tytuł wykonawczy nie podpisany przez wierzyciela, nie mógł być podstawą wszczęcia egzekucji.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż brzmienie art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wskazuje, iż tytuł wykonawczy powinien zawierać podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Wystawione przez Prezydenta Miasta S. tytuły wykonawcze z dnia [...] lipca 2008 r. zawierają pieczęć oraz podpis D. J. działającego z upoważnienia Prezydenta, zaś tytuły wykonawcze z dnia [...] września 2008 r. zawierają pieczęć oraz podpis S. S. ze wskazaniem, iż działa z upoważnienia Prezydenta. Skarżący wskazując na załączone do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 31 października 2008 r. upoważnienia do działania w imieniu Prezydenta Miasta S. podniósł, iż nie zawierają one pełnomocnictwa do podpisywania tytułów wykonawczych. Wywodzi z powyższego, że tytuły wykonawcze nie zostały podpisane przez wierzyciela, bądź upoważnioną do tego osobę, stąd wszczęta na podstawie takich wadliwych tytułów wykonawczych egzekucja podlega umorzeniu.

Zgodnie z art. 33 pkt 10 niespełnianie przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 stanowi podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązany, co stwierdzono na podstawie zebranego materiału dowodowego nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do złożenia zarzutów dotyczących barku spełnienia wymogów formalnych, w przewidzianym przez prawo terminie. Ponieważ doręczenie tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 1 października 2008 r., stąd termin do złożenia zarzutów upłynął w dniu 8 października 2008 r.

Zarzuty są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w praktyce oznacza, że nie można się nim posłużyć w następnych stadiach tego postępowania. Zarzuty wnosi się bowiem w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Organ wskazał, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić także w przypadkach przewidzianych art. 59 § 1 u.p.e.a. Katalog przesłanek umorzenia postępowania został w tym przepisie sformułowany odmiennie w odniesieniu do dyspozycji normy art. 33. Należy uznać, iż wolą prawodawcy było, aby rozdzielić przesłanki umorzenia w zależności od ich wagi i charakteru oraz wskazać, iż jedne uchybienia w zakresie postępowania egzekucyjnego podlegają wyeliminowaniu w trakcie trwania całego postępowania, zaś inne z nich mogą skutkować umorzeniem egzekucji tylko w przypadku, gdy zostaną zgłoszone na początku postępowania - w określonym terminie 7 dni. Wśród przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w przepisie art. 59 nie ma przesłanki określonej jako niespełnienie wymogów art. 27 ustawy, jak ma to miejsce w art. 33 pkt 10 ustawy. Zatem zarzut niespełnienia wymogów art. 27 ustawy można podnosić jedynie poprzez wniesienie zarzutu na podstawie art. 33 pkt 10 - w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu nie można uznać, iż jakakolwiek wada tytułu wykonawczego, która została dostrzeżona przez zobowiązanego w innym momencie egzekucji, jest na tyle ważna i istotna, aby stanowiła podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym postępowaniu istotne znaczenie ma bowiem samo istnienie i wymagalność egzekwowanego obowiązku, prawidłowość oznaczenia osoby zobowiązanego, dokonanie doręczenia upomnienia zobowiązanemu, czy niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, co podkreślił ustawodawca uzależniając możliwość prowadzenia egzekucji na każdym z jej etapów od istnienia tych przesłanek. Natomiast takie okoliczności jak zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, czy też niespełnienie wymogów określonych w art. 27, zostały potraktowane przez ustawodawcę odmiennie. Mogą być one bowiem wyłącznie podstawą zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, które podlegają rozpatrzeniu, jeżeli zostały zgłoszone w okresie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Z uwagi na powyższe zobowiązany nie może skutecznie, w trakcie późniejszego postępowania egzekucyjnego wnosić o jego umorzenie powołując się na przesłanki, które istniały w chwili jego wszczęcia, a które stanowiły przyczynę zarzutów. Z uwagi na powyższe organ egzekucyjny nie był też uprawniony do rozpatrywania kwestii skuteczności pełnomocnictw udzielanych przez wierzyciela, gdyż zagadnienie prawidłowości wypełnienia tytułów wykonawczych nie może być przedmiotem postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu błędną interpretację art. 59 ust. 1 pkt 7 u.p.e.a., w związku z jej art. 1a pkt 13 u.p.e.a., art. 26 § 1 u.p.e.a., art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., oraz § 5 ust.1 i § 6 ust. 1 rozporządzenie Ministra Finansów, poprzez przyjęcie, że: wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niewystawionego przez wierzyciela bądź jego wierzyciela jest na gruncie ustawy dopuszczalne; nieuzasadniony jest wniosek podniesiony przez Skarżącą na podstawie art. 59 ust.1 pkt 7 u.p.e.a.; Naruszenie art. 6, 7 i 8 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r., kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez przyjęcie, że: błędne ustalenie stanu faktycznego zaistniałego w przedmiotowej sprawie tj. iż Skarżąca podnosi w ramach art. 59 § 1 ust.1 pkt 7 u.p.e.a. przesłankę z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tj. brak na tytule wykonawczym datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego, nie odniesienie się w zaskarżanym postanowieniu do kwestii do dopuszczalności wszczęcia na gruncie ustawy egzekucji administracyjnej bez wniosku (tytułu wykonawczego) wystawionego przez wierzyciela lub z jego upoważnienia, w tym do argumentacji podnoszonej w tym zakresie przez Spółkę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddaleni i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy dopuszczalne jest składanie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art.59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i powoływanie się na brak spełnienia kryteriów prowadzenia tej egzekucji, wskazanych w art.26 i 27 w/w ustawy.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, w jaki sposób przedmiotową problematykę regulują przepisy prawa. Badanie dopuszczalności egzekucji oraz ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art.27 par.1 i 2 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny następuje w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego. W przypadku stwierdzenia przez organ, iż obowiązek którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji, lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art.27 par.1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zwraca tytuł wierzycielowi. W razie zaś stwierdzenia przez organ, że egzekucja jest dopuszczalna a tytuł wykonawczy spełnia wszelkie wymogi, nadaje mu klauzulę wykonalności i doręcza jego odpis zobowiązanemu. Po otrzymaniu tytułu wykonawczego, zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty są środkiem ochrony przysługującym zobowiązanemu, przed niezgodnym z prawem prowadzeniem w stosunku do jego majątku egzekucji. Podstawy zarzutów zostały w sposób wyczerpujący wymienione w art.33 u.p.e.a. Jedną z podstaw zarzutów, jest niespełnienie wymogów z art.27 u.p.e.a. Czas składania zarzutów został też ściśle określony. Są one środkiem zaskarżenia który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W praktyce oznacza to, iż nie można się nim posłużyć w następnych stadiach tego postępowania. Zarzuty wnosi się bowiem a terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego.

Co zaś się tyczy umorzenia postępowania w trybie art.59 u.p.e.a. to zobowiązany może z takim wnioskiem występować we wszystkich fazach postępowania egzekucyjnego. W/powołany przepis nie ustanawia bowiem żadnego terminu dla występowania z tym żądaniem. Jednakże wśród przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w art.59 u.p.e.a. nie jest wymieniona okoliczność niespełnienia wymogów opisanych w art.27 u.p.e.a. To zaś prowadzi do konkluzji, iż zobowiązany posiada uprawnienie do podnoszenia zarzutu niespełnienia wymogu z art. 27 u.p.e.a. lecz tylko w drodze wniesienia zarzutów w trybie art.33 u.p.e.a. czyli we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż w sytuacji gdyby przyjąć, że zarzut stawiany przez podatnika oparty jest o dyspozycję art.27 u.p.e.a. to jawi się on jako nietrafny. Takiego zarzutu nie sposób bowiem skutecznie podnieść w postępowaniu toczącym się - jak w niniejszej sprawie – wskutek złożenia wniosku o umorzenie postępowania w trybie art.59 u.p.e.a.

Odnosząc się do drugiej spornej kwestii, a mianowicie prowadzenia egzekucji bez wniosku wierzyciela, to zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Brak wniosku skarżący wywodzi bowiem z tego, iż tytuł wykonawczy nie został podpisany przez umocowaną do tego osobę – tj. Prezydenta Miasta S. Skarżący nie wziął jednak pod uwagę okoliczności, iż dopuszczalne jest udzielenie pełnomocnictwa do dokonania pewnych czynności. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Tytuły wykonawcze zostały podpisane przez S. S. i D. J., którzy pełnili funkcję Naczelnika Wydziału Finansowego. Podpisując zaś omawiane tytuły, działali z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (k.63 i 85 akt adm.). Upoważnienie takie znajduje się w aktach administracyjnych a z jego treści wynika, że zawiera umocowanie dla w/w osób do wydawania i podpisywania decyzji podatkowych, postanowień wydawanych w trakcie postępowania podatkowego, oraz zaświadczeń. Tym samym uznać należy, iż sporne tytuły egzekucyjne zostały wydane w sposób prawidłowy, wskutek wniosku wierzyciela. Stąd zarzut prowadzenia postępowania bez wniosku, nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym, wobec braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie podzielając zarzutów zawartych w złożonej skardze, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art.151 p.p.s.a.