Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 630/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 136 , art 137  ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magda Froncisz SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Piotr Fronc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 marca 2022 r., WS-VI.7534.3.42.2021.KA w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 stycznia 2021 r. znak GN.6821.1.20.2019.JI Starosta Tarnowski orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako część działki nr [...], obręb [...] (w granicach dawnej działki nr [...]), będącej obecnie własnością Gminy Miasta Tarnowa, dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]

Odwołanie od tej decyzji wniósł A. M..

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 30 marca 2022 r., znak WS-VI.7534.3.42.2021.KA utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jak podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.).

W jej uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Warunkiem zastosowania powołanej regulacji jest ustalenie w pierwszej kolejności, iż wniosek o zwrot dotyczy nieruchomości wywłaszczonej w ścisłym rozumieniu, tj. przejętej na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego w drodze decyzji administracyjnej, bądź w jednym z trybów wskazanych w art. 113 ust. 3, art. 142a lub art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n., oraz że wniosek ten został złożony przez uprawnioną osobę -poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek A. M., z dnia 3 lipca 2019 r., uzupełniony pismem z dnia 30 stycznia 2020 r., który to, jako były właściciel, wystąpił o zwrot nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] (w granicach dawnej wywłaszczonej działki [...], obręb [...]

Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że zarządzeniem Prezydenta Miasta Tarnowa Nr 44/74 z dnia 23 grudnia 1974 r. zatwierdzono miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego terenów rekreacyjno-sportowych "Tarnów-Wątok" o obszarze ok. 49 ha, położonych w T. w rejonie ulic: [...] oraz torów kolejowych. Powołane wyżej zarządzenie wydane zostało w trybie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7 poz. 47) i ogłoszone, w dniu 18 stycznia 1975 r. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie Nr 1, poz. 13, z datą obowiązywania - 18 stycznia 1975 r.

Decyzją Urzędu Miejskiego w Tarnowie z dnia 12 czerwca 1975 r. znak: GKP 11440/124/75 zatwierdzono z urzędu plan realizacyjny terenów rekreacyjno-sportowych, ograniczonego ulicami: [...] w T..

Z kolei zgodnie z wyciągiem z wykazu zmian gruntowych działek scalonych nr [...], m.in. działka nr [...] obr. [...] wraz z innymi działkami weszła w skład działki nr [...]. Decyzją Urzędu Rejonowego w Tarnowie z dnia 30 grudnia 1992 r. znak: RTGG.2.7212/1-87/92/2670 działka nr [...] podzieliła się m.in. na działkę nr [...]. Z kolei podziałem nr [...] działka nr [...], podzieliła się m.in. na działkę nr [...]. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 25 maja 2005 r. znak: WG.AP.7430-65/05 działka nr [...] podzieliła się m.in. na działkę [...]. Na podstawie podziału nr ewid.[...] ustalono, iż działka nr [...] podzieliła się m. in. na działkę nr [...]. Zgodnie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 17 października 2018 r. znak: WGN.RGE.6831.30.110.2.2018.APa działka nr [...] podzieliła się m.in. na działkę nr [...]. Organ I instancji ustalił, iż dawna działka nr [...] odpowiada aktualnie części działki nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, m.in. przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...], która na skutek przejścia z układu katastralnego na obrębowy, zgodnie z wyciągiem z wykazu zmian gruntowych z daty T., dnia 15 lipca 1978 roku, otrzymała nowe oznaczenie jako działka obrębowa nr [...], obręb [...], stanowiąca poprzednio własność A. M., syn J. i A., została sprzedana Skarbowi Państwa aktem notarialnym Rep. A. II nr [...] z dnia 20 grudnia 1978 r. Nabycie ww. nieruchomości było konsekwencją decyzji Urzędu Miejskiego w Tarnowie z dnia 12 czerwca 1975 roku GKP II 440/124/75 zatwierdzającej plan realizacyjny terenu rekreacyjno-sportowego [...] w T., między innymi na ww. działce. Umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, a zatem zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., co do zasady znajdą w stosunku do przedmiotowej nieruchomości odpowiednie zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zaznaczono, iż w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn.: P 38/11, stwierdzono, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów organ I instancji ustalił, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było zagospodarowanie terenów rekreacyjno-sportowych "[...]".

Zgodnie z informacją Urzędu Miasta Tarnowa (pismo z dnia 21 listopada 2019 r. znak: WPP.6727.893.2019), obecnie "część przedmiotowej działki zlokalizowana jest w terenie oznaczonym symbolami 7 KDD (teren drogi publicznej dojazdowej) i 1ZD (teren ogródków działkowych). Pozostała cześć działki nr [...] obr. [...] zlokalizowana jest w terenie nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego." Ponadto ustalono, iż w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Miasta Tarnowa, zatwierdzonego uchwałą Nr XI/214/99 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 15 lipca 1999 r. część działki nr [...], obr. [...], nieobjęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zlokalizowana jest w terenie oznaczonym symbolem ZD (teren ogródków działkowych) oraz terenie drogi głównej.

W dniu 16 grudnia 2019 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości. W trakcie rozprawy stwierdzono, iż przedmiotowa działka nr [...], w części odpowiadającej dawnej działce nr [...] stanowi obecnie teren ogródków działkowych.

Jak ustalono, decyzją Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 18 lutego 2016 r. znak: WGN.RGM.6844.31.269.2015/BBo stwierdzono, że Polski Związek Działkowców nabył z dniem 19 stycznia 2014 r. prawo użytkowania nieruchomości, zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]", położnej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako m.in. część działki nr [...], obr[...] o pow. 84982 m2, wskazana na załączniku graficznym do decyzji kolorem żółtym [aktualnie odpowiada ona m. in. części działki nr [...]], oraz działka nr [...] obr[...] o pow. 1218 m2, stanowiącej własność Gminy Miasta Tarnowa, obj. KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tarnowie Wydział VI Ksiąg Wieczystych.

Dalej ustalono, że decyzją z dnia 26 lipca 1982 r. znak: GKP 6/8230-5/82/a Prezydent Miasta Tarnowa przekazał na rzecz [...] Związku Działkowców - Wojewódzki Zarząd w Tarnowie, w nieodpłatne użytkowanie teren w rejonie ul. [...] i potoku [...] o łącznej pow. 6,4846 ha, na okres 5 lat z przeznaczeniem na realizacje czasowych ogródków działkowych. Decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1962 r. o gospodarce terenami w miastach oraz ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Następnie ww. decyzja Prezydenta Miasta Tarnowa została zmieniona na podstawie art. 155 KPA w zakresie powierzchni przekazanych gruntów na 7,7900 ha, decyzją Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 4 marca 1983 r znak: GKP 6/8230-5a/82. W dniu 16 września 1983 r. znak: GT.II.8331/147/83 Prezydenta Miasta Tarnowa na wniosek Zarządu Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" "wydał lokalizację dla ogrodów działkowych na okres 10 lat z możliwością prolongaty w razie dalszego wstrzymania budowy Ośrodka Sportu i Rekreacji". Decyzją z dnia 26 lutego 1985 r. znak: G.G.8230-2/85, wydaną na podstawie art. 155 KPA, Prezydent Miasta Tarnowa zmienił za zgodą stron swoją decyzję z dnia 18 października 1983 r. znak: GKP 6/8230-5/83 poprzez zmianę okresu nieodpłatnego użytkowania terenu na okres 15 lat. Kierownik Biura Wojewódzkiego Zarządu PZD w Tarnowie pismem z dnia 1 grudnia 1989 r. znak: WZ PZD Tarnów L. dz. [...] poinformował, że zgodnie z art. 11 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 maja 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych, PZD "[...]" uznaje się że ogród stały w związku z nie przedłużeniem lokalizacji czasowej ogrodu. Na tej podstawie Wojewódzki Zarząd Polskiego Związku Działkowców wystąpił do Krajowej Rady PZD w Warszawie o przerejestrowanie w/w/ ogrodu z czasowego na stały. W dniu 13 lutego 1997 r. Sekretarz Polskiego Związku Działkowców potwierdził, ze Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]" położony w Tarnowie przy ul. [...] wpisany jest do rejestru prowadzonego przez Krajową Radę Polskiego Związku Działkowców i oznaczony jest numerem A - XLIII-41-5221 i że spełnia warunki pracowniczego ogrodu działkowego stałego na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

Teren wywłaszczonej parceli znalazł się w całości w obszarze określonym w ww. decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 18 lutego 2016 r.

Następnie wskazano, iż w dacie realizacji ogrodu działkowego na przedmiotowym terenie obowiązywała ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, której art. 2 ust. 1 przewidywał, iż pracownicze ogrody działkowe zapewniają ludziom pracy i ich rodzinom aktywny wypoczynek, możliwość prowadzenia przede wszystkim na własne potrzeby upraw ogrodniczych, stanowią składnik terenów zielonych oraz terenów rekreacyjnych.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 ww. ustawy, pracowniczym ogrodem działkowym jest obszar gruntu rolnego podzielony na działki przeznaczone pod uprawy ogrodowe i oddane w użytkowanie osób fizycznych, wyposażony w urządzenia niezbędne do prowadzenia upraw ogrodowych oraz służący zarazem do wypoczynku użytkowników działek i innych osób.

Zdaniem Wojewody Małopolskiego zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako część działki nr [...], obręb [...] (w granicach dawnej działki nr [...]).

Przytoczono fragment uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 marca 2018 r., sygn.: II SA/Kr 1561/17, wydanego w sprawie o podobnym stanie faktycznym i prawnym, w którym Sąd wyjaśnił, iż: "Nawet przy wstępnym założeniu co do przeznaczenia przejmowanych terenów, nie było prawnych przeciwwskazań by wstępne plany korygować lub zmieniać w ramach tego samego przedsięwzięcia. O braku realizacji celu wywłaszczenia w tym przypadku można mówić jedynie wtedy, gdy na przejętym terenie nie zostało zrealizowane żadne przedsięwzięcie (...) tj. gdy teren wywłaszczony nie został w ogóle zagospodarowany - stanowił nieużytek, czy też zagospodarowano go sprzecznie ze wstępnym założeniem np. na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową powstała infrastruktura przemysłowa. W niniejszym postępowaniu ustalono ponad wszelką wątpliwość, iż na wywłaszczonym terenie powstały tzw. pracownicze ogrody działkowe. Rację ma organ powołując się na brzmienie art. 1 ust 1 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18,poz. 117). Ogrody działkowe, w przeszłości tzw. pracownicze ogrody działkowe były elementem świadomie tworzonej tkanki miejskiej jako tereny zielone (przy braku ogólnodostępności tego terenu), a tworzone celem wykorzystania wolnego czasu przez pracowników i ich rodziny a więc przez mieszkańców miasta. Ogrody działkowe były tworzone na terenach miejskich i służyły mieszkańcom miasta w celach wypoczynkowych i rekreacyjnych. Realizacja tych ogrodów była zatem realizacją mieszczącą się w pojęciu budowa miasta (...). Ponad wszelką wątpliwość data realizacji tego przedsięwzięcia nastąpiła przed złożeniem wniosku o zwrot (...) oraz przed 22 września 2004 r. Żądanie zwrotu tej nieruchomości jest zatem pozbawione podstaw."

Podzielając powyższe wywody na gruncie przedmiotowej sprawy Wojewoda Małopolski stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość - jako wykorzystana na cele zagospodarowania pod tereny rekreacyjne - nie mogła zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, nawet pomimo pewnej modyfikacji ustalonego stanu jej zagospodarowania w stosunku do pierwotnych założeń, bowiem zmiana ta nie miała charakteru zasadniczego.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. M., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację treści Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta Tamowa z dnia 23 grudnia 1974r. zatwierdzającego miejscowy plan szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenów rekreacyjno-sportowych [...]", albowiem celem wywłaszczenia było zagospodarowanie terenów rekreacyjno - sportowych w ramach określonego celu wywłaszczenia w decyzji PWRN w Krakowie z 16 maja 1966r. znak USW.WŁ.IV-3/9/66 o wywłaszczeniu nieruchomości oraz w decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Tarnowie nr BUA-I-5/228/1483/63 z 23 października 1963r. o lokalizacji szczegółowej nr [...] (których to dokumentów brak w aktach organu I instancji) a Starosta Tarnowski i Wojewoda Małopolski ogólnikowo stwierdzają, iż w/w tereny rekreacyjno - sportowe są równoznaczne z ogródkami działkowymi.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wywłaszczenie było konieczne, gdyż jak podawały lokalne wiadomości nad potokiem Wątok miał powstać zalew do kąpania a na pobliskich działkach miały być wybudowane boiska sportowe do siatkówki, koszykówki, tenisa, hala sportowa itp. Wszystko miało być dostępne dla mieszkańców Tamowa i okolic. Takie były plany, lecz z tych planów nic nie zrealizowano. Podobno zabrakło na to pieniędzy.

Ponieważ na wywłaszczonych terenach nic się nie działo i zaczęły zarastać, część wywłaszczonych właścicieli porozumiała się i wystąpiła z inicjatywą utworzenia ogródków działkowych. Władze miasta wyraziły zgodę i tak w 1983r. powstał Rodzinny Ogród Działkowy [...]" w T. ul. [...]."

Jak wynika z zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego str.4. Prezydent Miasta Tamowa 26 lipca 1982r. przekazał na rzecz Polskiego Związku Działkowców – Wojewódzki Zarząd w T. w nieodpłatne użytkowanie wywłaszczone grunty na okres 5 lat z przeznaczeniem na realizację czasowych ogródków działkowych.

W dniu 16 września 1983r. Prezydent Miasta Tamowa wydał lokalizację dla ogrodów działkowych na okres 10 lat z możliwością prolongaty w razie dalszego wstrzymania budowy Ośrodka Sporu i Rekreacji (str.5 w/w decyzji). Z powyższego wynika, iż myślano dalej o budowie obiektów sportowych a ogrody działkowe, których nie było w planie były tylko inwestycją czasową. Termin istnienia tych ogrodów działkowych został później przedłużony do 15 lat a w 1997r. przerejestrowano te ogrody z tymczasowych na stałe.

Okazało się, że inne były cele wywłaszczenia a inny jest obecnie sposób użytkowania.

W planie realizacyjnym nie było mowy o ogródkach działkowych tylko o obiektach sportowych, a ogródki działkowe powstały z inicjatywy wywłaszczonych właścicieli a nie władz miasta.

Skarżący zwrócił uwagę, że 2 lutego 1996r. wystąpił razem z siostrą o zwrot wywłaszczonej działki. Odpowiedź odmowną otrzymali decyzją Urzędu Rejonowego w Tarnowie z dnia 31.05.1996r. nr RTGG.2.7221-8/96/1607 (wydaną na podstawie art. 69 ust 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości).

Zdaniem Urzędu cyt.: "ogrody działkowe spełniają funkcję terenu rekreacyjnego, a zatem należało uznać, iż objęte wnioskiem działki są wykorzystywane zgodnie z celem ich nabycia".

Powyższych dokumentów brak w aktach sprawy.

W podobnym tonie wypowiada się 26 lat później Wojewoda Małopolski w zaskarżonej decyzji.

Skarżący zapytuje - na jakiej podstawie uznano, iż tymczasowa inwestycja jaką były rodzinne ogrody działkowe (a nie pracownicze ogrody działkowe jak napisano potem w decyzji, bo tych nigdy tam nie było), które nigdy nie były w planie realizacji terenu rekreacyjno-sportowego zostały uznane za zgodne z celem wywłaszczenia?

Tymczasem Wojewoda Małopolski i Starosta Tarnowski uważają, iż boiska sportowe, hale sportowe, stadion, zalew nad potokiem są równoznaczne z ogrodami działkowymi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania – Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie [...] w piśmie z dnia 25 października 2022 r. wniosło o oddalenie skargi.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 17 października 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U.2022.329 t.j.) dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że skarga jest bezzasadna a zaskarżona decyzja prawidłowa.

Stosownie do art. 136 ust. 3 zd. 1 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei jak stanowi art. 137 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2). Istotnym uzupełnieniem tej regulacji jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w wyniku którego art. 137 ust. 1 pkt 2 utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W wyroku z dnia 18 listopada 2014 r. I OSK 622/13 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że: "w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości konieczne są do ustalenia dwie przesłanki - cel wywłaszczenia i zbędność nieruchomości na ten cel, co wynika z art. 136 ust. 3 u.g.n. Daje on bowiem uprawnienie poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego wynika założenie, że cel wywłaszczenia określa decyzja o wywłaszczeniu i generalnie z aktu tego rzeczywiście cel ten wynika. Jednak o ile decyzja o wywłaszczeniu tego nie czyni, cel ustala się na podstawie innych dowodów, aktów, czynności itd."

W postępowaniach dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, składane wnioski o zwrot najczęściej dotyczą takich spraw w których od wydania decyzji wywłaszczeniowej bądź sprzedaży nieruchomości Skarbowi Państwa minęło kilkadziesiąt lat, tak jak w niniejszej sprawie w której nieruchomośc została sprzedana Skarbowi Państwa aktem notarialnym Rep A. II nr 7936/1978 z dnia 20 grudnia 1978 r, ten upływ czasu powoduje, że zgromadzenie przez organ pełnej dokumentacji z czasu wywłaszczenia jest niejednokrotnie niemożliwe. Sąd kontrolujący - czy organy prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a w konsekwencji czy prawidłowo dokonały ustaleń faktycznych w sprawie, dostrzega skutki wynikające z upływu kilkudziesięciu lat.

Co istotne, w sytuacji gdy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczy (jak w niniejszej sprawie) wywłaszczenia dokonanego kilkadziesiąt lat temu a zatem w okresie, gdy obowiązywały zupełnie inne niż obecnie standardy stanowienia i wykonywania prawa, w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia, wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej, decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, czy akcie notarialnym powinny być oceniane proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydawania tych aktów, a nie z daty dokonywania jej kontroli czy analizy. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać jedynie z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności ( wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1417/13). Ponadto, wprawdzie w orzecznictwie akcentuje się, że generalnie cel wywłaszczenia należy wykładać ściśle, ale nie oznacza to jednak, iż trzeba czynić to wąsko, to jest bez uwzględnienia specyfiki okoliczności towarzyszących danej inwestycji i bez oceny jej całokształtu. Z tego powodu od wielu lat w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje wielokrotnie wyrażany pogląd, iż w przypadku, gdy na wywłaszczonych nieruchomościach miało powstać założenie złożone to nie można przyjmować, iż celem wywłaszczenia było zabudowanie w konkretny sposób poszczególnych elementów budowlanych czy też infrastrukturalnych tego założenia, ale należy w takiej sytuacji - jako cel wywłaszczenia - traktować w sposób ogólny tę złożoną infrastrukturę techniczną (wyrok NSA z dnia 14 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2625/16).

Istota sporu sprowadza się więc do rozstrzygnięcia, czy został zrealizowany cel wywłaszczenia. W decyzji z dnia 12 czerwca 1975 r GKP II 440/124/75 zatwierdzającej plan realizacyjny terenu cel ten został określony jako zagospodarowanie terenów rekreacyjno-sportowych "[...]" ("[...] ").

Mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w zarysowanym sporze Sąd przyznał rację organom obu instancji, stwierdzając, że poprawnie wyprowadziły wniosek o zrealizowaniu celu wywłaszczenia.

Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że zarządzeniem Prezydenta Miasta Tarnowa Nr 44/74 z dnia 23 grudnia 1974 r. zatwierdzono miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego terenów rekreacyjno-sportowych "Tarnów-Wątok" o obszarze ok. 49 ha, położonych w T. w rejonie ulic: [...] oraz torów kolejowych. Powołane wyżej zarządzenie wydane zostało w trybie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7 poz. 47) i ogłoszone, w dniu 18 stycznia 1975 r. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie Nr 1, poz. 13, z datą obowiązywania - 18 stycznia 1975 r.

Decyzją Urzędu Miejskiego w Tarnowie z dnia 12 czerwca 1975 r. znak: GKP 11440/124/75 zatwierdzono z urzędu plan realizacyjny terenów rekreacyjno-sportowych, ograniczonego ulicami: [...] w T..

Z kolei zgodnie z wyciągiem z wykazu zmian gruntowych działek scalonych nr 260/16/2439/86/87, m.in. działka nr [...] obr. [...] wraz z innymi działkami weszła w skład działki nr [...]. Decyzją Urzędu Rejonowego w Tarnowie z dnia 30 grudnia 1992 r. znak: RTGG.2.7212/1-87/92/2670 działka nr [...] podzieliła się m.in. na działkę nr [...]. Z kolei podziałem nr [...] działka nr [...], podzieliła się m.in. na działkę nr [...]. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 25 maja 2005 r. znak: WG.AP.7430-65/05 działka nr [...] podzieliła się m.in. na działkę [...]. Na podstawie podziału nr ewid.[...] ustalono, iż działka nr [...] podzieliła się m. in. na działkę nr [...]. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 17 października 2018 r. znak: WGN.RGE.6831.30.110.2.2018.APa działka nr [...] podzieliła się m.in. na działkę nr [...]. Organ I instancji ustalił, że dawna działka nr [...] odpowiada aktualnie części działki nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, m.in. przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...], która na skutek przejścia z układu katastralnego na obrębowy, zgodnie z wyciągiem z wykazu zmian gruntowych z daty T., dnia 15 lipca 1978 roku, otrzymała nowe oznaczenie jako działka obrębowa nr [...], obręb [...], stanowiąca poprzednio własność Pana A. M., syna J. i A., została sprzedana Skarbowi Państwa aktem notarialnym Rep. A. II nr [...] z dnia 20 grudnia 1978 r. Nabycie ww. nieruchomości było konsekwencją decyzji Urzędu Miejskiego w Tarnowie z dnia 12 czerwca 1975 roku GKP II 440/124/75 zatwierdzającej plan realizacyjny terenu rekreacyjno-sportowego [...] w T., miedzy innymi na ww. działce. Umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, a zatem zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., co do zasady znajdą w stosunku do przedmiotowej nieruchomości odpowiednie zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Podkreślenia wymaga, iż organ aby prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy, w szczególności sposób zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości przeprowadził rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości. Na skutek przeprowadzonych czynności zostało stwierdzone, że działka będąca przedmiotem wywłaszczenia od A. M. w 1978 r. o numerze [...], w części odpowiadającej dawnej działce nr [...] stanowi obecnie teren ogródków działkowych.

W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że w dacie realizacji ogrodu działkowego na przedmiotowym terenie obowiązywała ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U.1981.12.58 z dnia 1981.05.12 ze zm.), której art. 2 ust. 1 przewidywał, iż pracownicze ogrody działkowe zapewniają ludziom pracy i ich rodzinom aktywny wypoczynek, możliwość prowadzenia przede wszystkim na własne potrzeby upraw ogrodniczych, stanowią składnik terenów zielonych oraz terenów rekreacyjnych. Pracownicze ogrody działkowe to urządzenia użyteczności publicznej ( art. 2 ust 2). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, pracowniczym ogrodem działkowym jest obszar gruntu rolnego podzielony na działki przeznaczone pod uprawy ogrodowe i oddane w użytkowanie osób fizycznych, wyposażony w urządzenia niezbędne do prowadzenia upraw ogrodowych oraz służący zarazem do wypoczynku użytkowników działek i innych osób.

Powyżej przytoczone okoliczności implikują stwierdzenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości położonej w Tarnowie, oznaczonej jako część działki nr [...], obręb [...], bowiem została wykorzystana na cele zagospodarowania pod tereny rekreacyjne, gdyż zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ogródki działkowe stanowić miały tereny związane z wypoczynkiem i rekreacją. Z tych względów sporna nieruchomość nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, nawet pomimo pewnej modyfikacji ustalonego stanu jej zagospodarowania w stosunku do pierwotnych założeń, bowiem zmiana ta nie miała charakteru zasadniczego.

Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.