Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1175/96
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1997-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 78 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Już sam fakt założenia domniemania /a nie pewności/ fikcyjności spornego rachunku przemawiał za uwzględnieniem wniosku dowodowego w przedmiocie zeznań świadka, to jest zgodnie z art. 78 par. 1 Kpa nakazującym uwzględnienie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

2. Zastosowanie wobec wspólników spółki cywilnej formy przesłuchania ich jako świadków odrębnie, pozbawiło ich uprawnienia do czynnego uczestnictwa w postępowaniu z naruszeniem art. 10 par. 1 Kpa.

TEZY

1. Już sam fakt założenia domniemania /a nie pewności/ fikcyjności spornego rachunku przemawiał za uwzględnieniem wniosku dowodowego w przedmiocie zeznań świadka, to jest zgodnie z art. 78 par. 1 Kpa nakazującym uwzględnienie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

2. Zastosowanie wobec wspólników spółki cywilnej formy przesłuchania ich jako świadków odrębnie, pozbawiło ich uprawnienia do czynnego uczestnictwa w postępowaniu z naruszeniem art. 10 par. 1 Kpa.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organy administracyjne w tym również organy podatkowe mają obowiązek przestrzegania praworządności oraz podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego danej sprawy oraz do załatwienia jej przy uwzględnieniu interesu publicznego oraz indywidualnego. Wynika to z treści art. 7 Kpa jako unormowania o charakterze materialnoprawnym, stanowiącego jednocześnie wskazówkę interpretacyjną odnośnie innych przepisów mających zastosowanie w określonym przypadku.

W sprawie niniejszej organy podatkowe obu instancji nie sprostały powyższym obowiązkom przede wszystkim dlatego, że ich rozstrzygnięcia nie zostały poprzedzone należytym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności, naruszające nadto przepisy art. 77 par. 1 Kpa, art. 86 Kpa a także art. 107 par. 3 Kpa.

Jak wynika z akt administracyjnych organu stopnia podstawowego zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia omawianej sprawy przywiązuje do rachunku nr 1/DT/94 z dnia 5.08.1994 r., uznając ten rachunek za fikcyjny w świetle istniejących zeznań wspólników przesłuchanych w charakterze świadków oraz pozostałych dowodów, przyjmując, iż "zachodzi domniemanie" (...) "że rachunek jest fikcyjny i że przedmiotowa usługa nigdy nie była dokonana" /cytaty z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej/. W konsekwencji organ ten podjął próbę wykazania, ze nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z zeznań usługobiorcy w osobie Jana J. powołując się na przepis art. 78 par. 1 i 2 Kpa.

Tymczasem już sam fakt założenia domniemania /a nie pewności/ fikcyjności spornego rachunku przemawiał za uwzględnieniem wniosku dowodowego w przedmiocie zeznań Jana J. a to zgodnie z art. 78 par. 1 Kpa nakazującego uwzględnienie żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, przy czym nie chodzi tu wyłącznie o okoliczności o charakterze istotnym.

To co powiedziano wyżej nie eliminuje uprawnienia organów administracyjnych do odmowy uwzględnienia przedmiotowego żądania, ale odmowa musi zostać przekonywująco uzasadniona w ramach faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji /art. 107 par. 3 Kpa/ co w tym przypadku nie miało miejsca.

Nadto zastosowanie wobec wspólników formy przesłuchania ich jako świadków i to odrębnie, pozbawiło ich uprawnienia do czynnego uczestnictwa w postępowaniu z naruszeniem art. 10 par. 1 Kpa, mimo że osoby te były i są stronami, które miały zostać przesłuchane w tym właśnie charakterze, oczywiście przy zapewnieniu im gwarancji procesowych, a przede wszystkim zapewnieniu czynnego udziału w postępowaniu.

Wykazane wyżej uchybienia organu I instancji nie zostały dostrzeżone przez Izbę Skarbową, która tym samym zaakceptowała wadliwą i przedwczesną decyzję pierwszoinstancyjną, dlatego też Sąd mając na uwadze to, co powiedziano wyżej orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.