Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 89/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 67 par. 2 pkt 2, art. 84 par. 2, art. 88 par. 1, art. 89 par. 2, art. 104 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 2 pkt 3, art. 29 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 210 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skarg Gminy G., M. B. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej M. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchyliło decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2010 r., którą odmówiono zobowiązania właścicieli gruntów do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oraz orzeczono, w myśl art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), o zobowiązaniu Gminy G. (określając ją, jako właściciela działki nr ew. [...]) do wykonania urządzenia w postaci przepustu pod drogą gminną w E., w celu usunięcia przeszkody na kierunku odpływu wód powierzchniowych pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...] w terminie 6 miesięcy.

Wydanie zaskarżonego orzeczenia było poprzedzone szeregiem decyzji organu I. instancji w tej samej sprawie, które następnie były uchylane orzeczeniami organu odwoławczego, w decyzjach tych kolejno zobowiązywano właścicieli gruntów do podjęcia stosownych działań w celu usunięcia szkód bądź odmawiano nałożenia na nich takich obowiązków.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż z wnioskiem o wydanie decyzji wystąpili właściciele m.in. działek nr ew. [...] w E. domagając się przywrócenia stosunków wodnych na działkach nr ew. [...].

Organ stwierdził na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (w tym ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego w specjalności wodno-melioracyjne p. inż. S. M.), iż doszło do zmian stosunków wodnych na gruntach, polegających na zatamowaniu odpływu wód z działek położonych po południowej stronie działki nr ew. [...] stanowiącej drogę gminną (nr ew. [...]). Zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie gdyż powoduje to stagnacje wód opadowych na działkach nr ew. [...] (częściowo zabudowanych) w warstwę ok. 0,3 -0,5 m. w różnych okresach, zależnie do nasilenia opadów atmosferycznych. Bezpośrednią przyczyną tego stanu rzeczy jest następujące w okresie wielu lat podniesienie korony drogi (wskazano też na jej poszerzenie), która tamuje odpływ wód na jej północną stronę. Kwestią sporną jest istnienie wcześniej pod drogą przepustu (wskazano na sprzeczne zeznania świadków, wątpliwości wynikające z nieodnalezienia przepustu). W ocenie organu zebrane materiały dowodowe w sprawie przemawiają za tym, iż przepust istniał (powołano m.in. szkic mapy sporządzonej przy dokonywaniu pomiarów do mapy sytuacyjno-wysokościowej przez geodetę p. W. W. w 1996 roku). Jednak kwestia ta nie ma kluczowego znaczenia, skoro zmiana stosunków wodnych w świetle opinii biegłego nastąpiła w wyniku zahamowania odpływu wód poprzez drogę, jest zasadnym nałożenie na właściciela gruntu obowiązku wykonania urządzeń (tu przepustu), które wyeliminuje skutki zmian.

Podniesiono również, iż organ podziela stanowisko wyrażone w opinii biegłego, jakoby zmiany stosunków na gruntach, gdy chodzi o działki po południowej stronie drogi, nie były następstwem realizacji stawów na działce nr ew. [...].

W uzasadnieniu wskazano, iż z opinii rzeczoznawcy wynikała zasadność realizacji szeregu przedsięwzięć służących przywróceniu sprawnego odprowadzania wód, jednak z treści opracowania nie wynika, aby miały one bezpośredni związek z przywróceniem właściwych stosunków wodnych na gruntach, co do których toczy się postępowanie (działki po południowej stronie drogi). Zauważono, iż kwestia kompleksowej regulacji stosunków wodnych we wsi E. wykracza poza granice niniejszej sprawy.

W skargach na decyzję, p. M. B. (właścicielka działki nr ew. [...]), p. J. K. (właściciel działki nr ew. [...]) i Gmina G., (obowiązana do wykonania przepustu) sformułowali zarzuty naruszenia przepisów postępowania, co do właściwego, wyjaśnienia sprawy i uzasadnienia decyzji (art. 7, 8, art. 80 i 107 § 3 K.p.a.) a także przepisów prawa materialnego – art. 29 ustawy - Prawo wodne oraz art. 104 §. 2 K.p.a., co do obowiązku załatwienia sprawy w całości lub części. Uzasadniając zarzuty przywołano następującą argumentację:

- opinia biegłego nie jest jedynym dowodem w sprawie a sformułowane w niej wnioski potraktowano wybiórczo,

- mylne są ustalenia, co do istnienia pod drogą przepustu, istniała jedynie nielegalnie zamocowana przez właścicieli działki nr ew. [...] rura stalowa, która odprowadzano wodę na niżej położone nieruchomości, dowodem w tym zakresie nie może być szkic geodety, co wynika ze stanowiska organów prowadzących ewidencje gruntów i budynków oraz zarządcy sieci melioracji wodnych, bezpodstawne w świetle zgromadzonego materiału dowodnego są twierdzenia, co do "poszerzenia drogi",

- z materiału dowodnego wynika, iż działki po stronie północnej nr ew. [...] i [...] były położone wyżej niż działki po stronie południowej nr ew. [...] – stąd naturalny spływ wód opadowych był z działek północnych na południowe, z kolei naturalny spływ wody z działki nr ew. [...] odbywał się na działkę nr ew. [...], co potwierdzają stosowne mapy,

- stagnacja wód po deszczach dotyczy wszystkich działek, objętych postępowaniem, co potwierdzają wizje w terenie i materiał fotograficzny, przyczyną stagnacji wody na działce nr ew. [...] może być jej częściowe podniesienie, wykonanie betonowej podmurówki itp.; powodem szkód może być także wadliwa konstrukcja budynku (wcześniej miało to już miejsce) – kwestii tych nie wyjaśniono,

- pominięto zagadnienie istnienia fragmentów rowów na działkach nr ew. [...], rów na działce nr ew. [...] został zrealizowany po 1996 roku i nie ma połączenia z istniejącymi na działkach sąsiednich nr ew. [...], rów na działce nr ew. [...] jest przegrodzony,

- aby przepust zapewnił odprowadzenie wody z działek nr ew. [...] konieczne jest połączenie rowów; z kolei działka nr ew. [...] jest położona na tej samej wysokości, co działka nr ew. [...], z której nie ma odpływu – wobec tego poziom wody pomiędzy działkami wyrówna się lecz szkody na działce nr ew. [...] będą większe, ze względu na jej rozmiar i ukształtowanie,

- podjęte rozstrzygniecie nie załatwia kwestii usunięcia szkody, lecz prowadzi do skierowania nadmiaru wody na najniżej położoną działkę nr ew. [...], gdzie nastąpi jej gromadzenie, bo obecnie brak realnej możliwości odprowadzenia z niej dalej wody (brak zgody dalszych właścicieli działek na realizację odtworzenie, udrożnienie rowów) – działka ta nie jest nieużytkiem, w części jest wykorzystywana, jako staw reszta to trwałe użytki zielone, właściciel prowadzi hodowlę koni,

- rozstrzygnięcie nie nakłada na właścicieli gruntów przyległych obowiązku wykonania (odtworzenia) sieci rowów po obu stronach drogi, wobec tego wykonanie przepustu jest niemożliwe, gdyż byłoby konieczne w zasadzie jego zakopanie w drodze - poziom gruntów przy drodze jest taki, iż nie będzie możliwe doprowadzenie do niego wody ani jej odprowadzenie; z kolei, o ile woda przedostanie się przepustem doprowadzi to do zalania działki nr ew. [...], co może narazić na odpowiedzialność zarządcę drogi,

- istnieje alternatywna możliwość rozwiązania problemu nadmiaru wód, lecz nie chcą się na nią zgodzić właściciele działek nr ew. [...] – odprowadzanie wody w kierunku torów kolejowych, gdzie teren jest niższy rurociągiem krytym do zrealizowania na działce nr ew. [...] do rowu na działce nr ew. [...], takie rozwiązanie nie oddziaływałoby szkodliwie na grunty sąsiednie,

- Gmina nie jest właścicielem działki nr ew. [...] nie można więc na nią nałożyć obowiązków wynikających z art. 29 ustawy - Prawo wodne.

Skarżąca p. M. B. wniosła o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie, wyjaśniając, iż kwestia własności drogi nie była nigdy kwestionowana przez Gminę; z ewidencji gruntów wynika, iż jest ona ujawniona, jako władający.

Na rozprawie pełnomocnik gminy wyjaśnił, iż jest ona samoistnym posiadaczem działki nr ew. [...].

Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Sąd w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

Trafnie podniesiono w skardze p. M. B., iż przy wydaniu decyzji naruszono zasadę wskazaną w art. 104 § 2 k.p.a., którą w ocenie Sądu należałoby kwalifikować, jako normę prawa materialnego. W tym zakresie decyzja dotknięta jest także istotną wadliwością, która w skardze nie została wytknięta. Nakładając obowiązek wykonania urządzenia, jakim może być, co do zasady (jak w tym przypadku) przepust pod drogą, nie wskazano szczegółowo zakresu obowiązku w tym zakresie a więc konkretnie miejsca jego realizacji (wskazano jedynie ogólnie przylegle działki) rzędnych posadowienia przepustu i jego średnicy. Kwestie te mają kluczowe znaczenie dla możliwości oceny skuteczności i potencjalnych skutków przyjętych rozwiązań w tym wykonalności decyzji w kontekście zarzutów skarg, iż rzędne terenów przyległych (brak zagłębień przy drodze – rowów) nie pozwalają w praktyce na wykonie działającego urządzenia (patrz skarga Gminy). Ogólnikowy charakter decyzji narusza zasadę art. 104 §. 2 K.p.a. z którego wynika konieczność rozstrzygnięcia spawy, co do meritum. Nie dopuszczalne jest nałożenie obowiązku, w myśl art. 29 § 3 ustawy - Prawo wodne poprzez wskazanie, jaki efekt ma zostać osiągnięty (jak w zaskarżonej decyzji – usunięcie przeszkody spływu wód), lecz decyzja winna konkretnie wskazywać przedsięwzięcie, jakich środków ma to zapewnić. Orzeczenie nie może bowiem stanowić powtórzenia ogólnych zasad wynikających z norm prawnych o charakterze abstrakcyjnym (likwidacja przeszkód w odpływie wód – art. 29 ust. 2 ustawy – Prawo wodne), lecz - wobec nie wykonywania ciążących na właścicielu gruntów obowiązków - precyzować je w ramach rozstrzygnięcia indywidualnego z uwzględnieniem konkretnych potrzeb i uwarunkowań faktycznych. Jedynie na marginesie można zauważyć, iż wyłącznie realizacja tak sformułowanych w decyzji obowiązków może być ewentualnie w przyszłości skutecznie wymuszona w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji.

Już sama wskazana wyżej wadliwość rozstrzygnięcia musi prowadzić do jego wyeliminowania z obrotu stanowi, bowiem o naruszeniu przepisów prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie wskazana wadliwość nie pozwala na precyzyjną ocenę skutków wydania orzeczenia w kontekście zarzutów skarg, tzn. ustalenia, na jakiej rzędnej względem terenów przyległych będzie dochodzić do wykorzystywania przepustu w przypadku zrealizowania urządzenia, a więc jakie skutki będzie on miał z punktu widzenia przywrócenia stosunków wodnych na gruntach, z których wody miały być odprowadzane (działki nr ew. [...] i [...]). W tym kontekście istotny z kolei może być zarzut, iż działki nr ew. [...] i [...] (z której to także woda ma być odprowadzana przepustem) są na tej samej wysokości a z kolei działki nr ew. [...] i [...] nie są połączone uprzedzeniem łączącym je z planowanym przepustem (rowem).

Zasadny jest wobec tego zarzut, iż sprawa nie została właściwie wyjaśniona przed wydaniem orzeczenia w kontekście właściwego doboru przyjętych środków (realizacja przepustu), gdy chodzi o skuteczność przyjętych rozwiązań (spowodowanie odpływu wód z działek po stronie południowej).

Trafnie wprawdzie organ wywodzi, iż przedmiotem postępowania nie jest uregulowanie stosunków wodnych na znacznym obszarze wsi, lecz usunięcie szkód, jakie powstają na działkach wnioskodawców w związku ze zmianą stosunków wodnych wobec uchybienia przez właścicieli gruntów przyległych - analogicznie samoistnych posiadaczy – obowiązkom wynikającym z art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo wodne. Stąd nieuprawnione jest orzekanie w myśl art. 29 ust. 3 wskazanej ustawy o obowiązkach osób, których działania (zaniechania) nie są przyczyną stwierdzonych skutków w postaci szkodliwego wpływu zmian wody na gruncie na nieruchomości wnioskodawców. W szeregu przypadków nie można jednak wykluczyć, iż określone zmiany są następstwem skumulowanych działań (zaniechań) kilku właścicieli gruntów. W rozpoznawanej sprawie wskazuje się w skardze Gminy, iż wykonanie przepustu pod drogą nie spowoduje odprowadzenia wody na działkę nr ew. [...], o ile nie zostanie wykonany (odtworzony) rów na działce nr ew. [...] (przeciwległej do działki nr [...]).

Fachowa ocena tych kwestii wymaga wnikliwej interpretacji map wysokościowych czy obliczania potrzeb i wielkości przepływów, niezbędna jest, więc w tym zakresie wiedza specjalistyczna. Wskazanych wątpliwości nie rozstrzyga zamieszczona w aktach sprawy opinia rzeczoznawcy. Wynika z niej bowiem iż rozwiązania problemu odprowadzania wód ze wskazanych działek wymaga podjęcia szeregu działań. Nie kwestionując, iż ich zakres w pewnym zakresie wykracza poza granice sprawy, sporządzona opinia nie odpowiada jednak na zasadnicze - wobec zapadłego rozstrzygnięcia - pytanie, czy przedsięwzięcie w ograniczonym zakresie (budowa wyłącznie przepustu o nieokreślonych parametrach), przyniesie zamierzone efekty. Ich ocena, przy uwzględnieniu potrzeby wcześniejszego doprecyzowania zakresu obowiązków Gminy, wymaga niewątpliwie wiedzy specjalistycznej.

Odnosząc się do zarzutów, iż odprowadzanie wód z działek po stronie południowej doprowadzi do ich stagnacji na działce nr ew. [...] należy wskazać, iż okoliczność ta nie może sama w sobie prowadzić do uznania, iż orzeczenie jest wadliwe. Sytuacja taka jest dopuszczalna, o ile istotnie prowadziłoby to do przywrócenia stanu wody sprzed dokonania zmian na działkach żądających wszczęcia postępowania. W takim przypadku właścicielowi działki nr ew. [...], o ile wcześniej woda z niej była odprowadzana, będą przysługiwać roszczenia względem właścicieli działek przez które odpływ został powstrzymany. Nie ma w tym kontekście znaczenia, czy są oni zainteresowani jego przywróceniem, gdyż obowiązki w tym zakresie mogą być na nich nałożone w drodze decyzji kończącej odrębne postępowanie z wniosku właściciela działki nr ew. [...]. Inaczej jednak rzecz się będzie miała, o ile trafny jest zarzut, iż poziom działek nr ew. [...] i [...] jest taki sam a więc przyjęte rozwiązanie - zapewnienie pośredniego przepływu wód między działkami za pośrednictwem przepustu między działkami nr ew. [...] i [...] - nie zapewni problemu stancji wody. W tym przypadku, o ile wody były wcześniej odprowadzane przez działkę nr ew. [...], będzie wymagała rozważenia konieczności nałożenia, w ramach niniejszego postępowania, także stosownych obowiązków na właścicieli działek, na które wcześniej była odprowadzana woda z działki nr ew. [...]. Także w tym przypadku, dla oceny tych okoliczności niezbędna jest wiedza specjalistyczna.

Warunkiem uznania rozwiązania polegającego na odprowadzaniu wód na działkę nr ew. [...] za dopuszczalne jest ustalenie, iż taki był kierunek spływu wód przed dokonaniem zmiany stanu wody na gruncie – powstaniem naturalnej przegrody w postaci korony drogi. Wprawdzie skarżący podnoszą konsekwentnie, iż z materiału archiwalnego wynika, jakoby w przeszłości poziom działek po północnej stronie drogi (w tym nr ew. [...]) był wyższy niż działek po stronie południowej (nr ew. [...]), i kwestionują jednocześnie istnienie rowów odwadniających po stronie północnej. W takim przypadku wskazują logicznie, iż wody nie odpływały z działek niżej położnych na wyższe, lecz odwrotnie a podniesienie drogi nie mogło stanowić przeszkody dla odpływu wód w kierunku północnym. W tym zakresie nie zajął szczegółowo stanowiska organ orzekający w sprawie, pomimo iż była ona podnoszona. Jednocześnie z opinii rzeczoznawcy wynika, iż kwestia wcześniejszego istnienia rowu po stronie północnej jest przesądzona w następstwie wydania ostatecznej decyzji, co do której wojewódzki sąd administracyjny wydał o sygn. akt 6 II SA 3628/02). W przypadku potwierdzenia, iż spadek terenu na przedmiotowym odcinku drogi był generalnie w kierunku północnym, kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy wzdłuż drogi istniały urządzenia, które mogłyby skutkować zmianą kierunku odpływu wód (rowy, przepust). Oczywistym jest bowiem, iż poprzez odpowiednie poziomowanie urządzeń wodnych (dobór głębokości rowów i przepustów) można zmienić kierunek odprowadzania wody w stosunku do wynikającego z naturalnego ukształtowania terenu.

Rozpoznając ponownie sprawę, w tym dokonując pełnej oceny bogatego materiału dowodowego, organ administracji wyjaśni więc kolejno wskazane okoliczności:

- czy doszło do zmian stanu wody na gruncie poprzez zatamowanie odprowadzania ich w kierunku północnym ze wskazanych działek położnych po południowej stronie drogi (na działkach nr ew. [...] i [...]),

- o ile tak było w istocie, jakie konkretnie środki powinni podjąć właściciele poszczególnych gruntów, aby odwrócić ten stan (wykonanie przepustu, odtworzenie rowów itp.).

Dokonując oceny wskazanych okoliczności organ rozważy zasadność uzyskania wyjaśnień biegłego poprzez jego przesłuchanie, czy to w ramach udziału na rozprawie (co jest dopuszczalne w myśl art. 67 § 2 pkt 2, art. 84 § 2 zd. 2 i art. 89 § 2 i art. 88 § 1 K.p.a.), bądź, w razie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, o sporządzenie kolejnej pisemnej opinii.

Wobec powyższego zasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie właściwego wyjaśnienia sprawy, i mogło to mieć istotny wpływ na jej wynik.

Odnosząc się do innych zrzutów skarg należy stwierdzić, co następuje:

- ani brak naniesienia urządzenia wodnego (przepustu) na mapach ewidencyjnych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, ani jego nie zamieszczenie w ewidencji urządzeń melioracji wodnych nie przesądza o tym, że obiekt nie istniał; z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów organ może uznać za dowód wszystko, co służy wyjaśnieniu sprawy a wyciągane wnioski powinny wynikać z zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego – jedynie o ile ustalone okoliczności sprawy nie pozwalają na sformułowanie logicznych wniosków (zeznania świadków, archiwalne opracowania kartograficzne) organ powinien rozważyć przeprowadzenie dodatkowych dowodów - np. oględziny, w ramach których dokonana zostanie odkrywka w poprzek drogi pozwalająca na ustalenie, czy oprócz rury stalowej istniał przepust, co uprawdopodobniałoby dodatkowo istnienie rowów przydrożnych o stosownej głębokości,

- bez znaczenia w kontekście przeszkody dla spływu wód jest to, czy droga ulegała poszerzeniu, istotne jest czy była ona podwyższona – trafnie organ administracji uznał okoliczność tą za udowodniona w kontekście wniosków z opinii rzeczoznawcy (porównanie rzędnych map) jak i zasad doświadczenia życiowego (generalnie na skutek umacniania nawierzchni drogi podlegają stopniowemu podnoszeniu),

- bez znaczenia jest czy istniejąca (co jest bezsporne między Stronami) rura stalowa została zainstalowana legalnie, istotne czy służyła utrzymaniu wcześniej istniejącego kierunku odpływu wód z działek po stronie południowej na północną stronę drogi,

- stagnowanie wód na gruncie, niebędącym naturalnym ich zbiornikiem, w wyniku powstania przeszkód w ich odprowadzaniu w dotychczasowy sposób jest niewątpliwie szkodą dla jego właściciela, ogranicza bowiem możliwość wykorzystania gruntów zgodnie z ich przeznaczeniem,

- nie istniała w ramach niniejszego postępowania, toczącego się w trybie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, możliwość generalnego uregulowania stosunków wodnych na określonym terenie, przedmiotem postępowania jest wyłącznie ustalenie zakresu obowiązków związanych ze szkodami na konkretnych nieruchomościach (wskazanych stosownymi wnioskami ich właścicieli); o ile przywrócenie właściwych stosunków wodnych (poprzez usunięcie przeszkody w kierunku ich dotychczasowego spływu) spowoduje szkodę na innych gruntach, wobec wcześniejszego zatamowania z nich odpływu wód, może to być, na wniosek kolejnych właścicieli, przedmiotem odrębnego postępowania,

- sam fakt istnienia rozwiązań alternatywnych, co do odprowadzania wód z działek po południowej stronie drogi (krytym kolektorem przez działkę nr ew. [...] do działki [...]) nie przesądza, iż wydane rozstrzygnięcie, którym nakazano wykonanie urządzenia lub przywrócenie stanu poprzedniego jest wadliwe, choć wydanie decyzji ma charakter fakultatywny (organ "może" nałożyć obowiązki); zasadą bowiem powinno być, aby w przypadku wystąpienia szkód na gruntach w wyniku działań (zaniechań) właścicieli nieruchomości sąsiednich koszty ekonomiczne czy organizacyjne podjęcia konkretnych działań ponosiły osoby będące sprawcami szkód nie zaś poszkodowani (w świetle zasady art. 7 K.p.a. uwzględnienia słusznego interesu strony),

- bez znaczenia w sprawie jest kwestia, iż Gmina G. nie jest właścicielem działki, gdzie znajduje się droga z uwagi na treść art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo wodne; o ile nawet gmina nie realizowała działań prowadzących do podniesienia korony drogi to sam fakt jej podwyższenia (o ile to stanowiło przeszkodę dla odpływu wód) nie zwalnia jej z obowiązków wynikających z art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo wodne.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono w związku z treścią art. 200 ustawy, jedynie w stosunku do Strony skarżącej, która złożyła stosowny wniosek, w związku z treścią art. 210 § 1 ustawy.