Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 769/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 70 par. 1, art. 76 par. 1, art. 76a, art. 208 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: Starszy asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2002 r. oraz odsetek za zwłokę 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz M. W., kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. nr [...], w sprawie zaliczenia M. W. nadpłaty w podatku od towarów i usług w wysokości 491,49 zł, powstałej 1 czerwca 2004 r. w wyniku uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. nr [...], na poczet:

– zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r., powstałej wskutek wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. decyzji z [...]r. Nr [...] – w wysokości 397,99 zł,

– odsetek za zwłokę od wskazanej wyżej zaległości – w wysokości 93,50 zł.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z [...] r. określił M. W. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. w wysokości 19.973 zł. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na powstałą wskutek wydania ww. decyzji zaległość w podatku od towarów i usług Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wystawił [...] kwietnia 2004 r. tytuł wykonawczy nr [...] i skierował go do realizacji. W wyniku podjętych działań egzekucyjnych wpłynęły na rachunek wierzyciela środki pieniężne w łącznej wysokości 23.744,95 zł. Wśród nich była między innymi wpłata z 1 czerwca 2004 r. w wysokości 491,49 zł. Wskazane wyżej środki pieniężne zostały zarachowane na objętą tytułem wykonawczym zaległość podatkową oraz na odsetki za zwłokę od tej zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 26 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 507/07 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał [...] r. decyzję, którą uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskutek uchylenia powyższej decyzji z [...] r., kwoty wyegzekwowane na jej podstawie stały się nadpłatami.

Kolejną decyzją z [...] r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił M. W. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. ponownie w wysokości 19.973 zł. Następnie decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dokonał wymiaru uzupełniającego i określił podatniczce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. w kwocie 29.543 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu odwołań pełnomocnika strony, decyzją z [...] r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...]r. Na decyzję organu odwoławczego podatniczka wniosła skargę do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjmując, że zobowiązanie podatkowe M. W. w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. uległo przedawnieniu, wyrokiem z 25 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1428/13, uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. Od tego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Wcześniej, to jest [...] sierpnia 2011 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., działając na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., wydał postanowienie, którym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W kolejnych pismach z 7 października 2011 r. oraz 23 stycznia 2012 r. pełnomocnik podatniczki domagał się wyjaśnienia powodów, którymi kierował się organ podatkowy nie zwracając podatniczce kwot uzyskanych w toku ww. postępowania egzekucyjnego. Zdaniem pełnomocnika strony, w wyniku uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. wyegzekwowane kwoty stały się nienależne i obowiązkiem organu było ich zwrócenie wraz z odsetkami lub zaliczenie na poczet zobowiązań podatkowych zgodnie z wnioskiem podatniczki.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., na podstawie między innymi art. 76 § 1 i art. 76a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.), postanowieniem z [...] r. nr [...], poinformował stronę o zaliczeniu nadpłaty w podatku od towarów i usług z 1 czerwca 2004 r. w kwocie 491,49 zł, na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. oraz na poczet odsetek za zwłokę od tej zaległości.

W zażaleniu na to postanowienie podniesiono zarzut naruszenia art. 76 § 1 oraz art. 76a O.p., poprzez bezpodstawne zaliczenie istniejącej nadpłaty na poczet zaległości podatkowej określonej decyzją, której nieważność stwierdził następnie sąd administracyjny.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., wymienionym na wstępie postanowieniem z [...]r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił między innymi, że organ podatkowy pierwszej instancji dokonał zaliczenia na zobowiązanie wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...]r., utrzymanej w mocy [...] maja 2011 r., ponieważ decyzja ta – pomimo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Organ odwoławczy zauważył, że postępowanie przed sądami zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. do tej pory nie zostało ostatecznie zakończone. Toczące się postępowanie sądowoadministracyjne nie niweczy faktu istnienia zaległości podatkowej, a zatem organy podatkowe z urzędu zobligowane były do dokonania zaliczenia, stosownie do unormowania zawartego w art. 76 § 1 O.p.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. pełnomocnik M. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz stwierdzenie, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a także o orzeczenie o kosztach postępowania sądowego, zarzucił organowi podatkowemu naruszenie art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p. w związku z naruszeniem:

1) art. 77 § 4 w związku z art. 77 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. poprzez nierozliczenie oprocentowania w trybie art. 78 § 3 pkt 1 z tytułu nadpłaty powstałej w wyniku uchylenia decyzji z 8 stycznia 2004 r.;

2) art. 54 § 1 pkt 7 w związku z § 3 O.p. poprzez nie przeanalizowanie sytuacji faktycznej oraz nie wskazanie w przedmiotowych rozstrzygnięciach wskazanych przepisów i nie naliczenie odsetek za okres od 8 grudnia 2003 r. do 23 kwietnia 2004 r. jeżeli decyzję, na podstawie której dokonuje się wskazanego w postanowieniach zaliczenia wydano dopiero w 2010 r.;

3) art. 76a w związku z art. 239f § 1 pkt 2 O.p. poprzez wydanie postanowienia pomimo wiedzy, że na dzień jego wydania do decyzji złożona była skarga do sądu administracyjnego; tym samym przedmiotowe postępowanie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, a Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. bezzasadnie zastosował art. 233 § 1 pkt 1 zamiast art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Po wniesieniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 września 2015 r., sygn. akt I FSK 941/14, oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1428/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

W punkcie wyjścia przypomnieć należy, że w myśl art. 72 § 1 pkt 1 O.p., za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Stosownie do art. 76 § 1 O.p., nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, z zastrzeżeniem § 2, który w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio. W świetle art. 62 § 1 O.p., jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Jeżeli natomiast dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę (art. 55 § 2 tej ustawy). Na podstawie art. 76a § 2 pkt 1 O.p., zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem powstania nadpłaty w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1-3 i 5 oraz § 2 tej ustawy.

Analiza powyższych unormowań prowadzi do wniosku, że zasadniczym warunkiem zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych jest istnienie tych zaległości. Brak zaległości podatkowych, na poczet których można zaliczyć nadpłatę, zgodnie z przytoczonymi wyżej regułami, powoduje automatycznie powstanie obowiązku jej zwrotu podatnikowi.

W niniejszej sprawie kwestia istnienia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za wrzesień 2002 r. została przesądzona w prawomocnym już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1428/13. W wyroku tym sąd uznał za uzasadnioną skargę M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r., w przedmiocie określenia ww. zobowiązania i uchylił kwestionowaną decyzję. Sąd uznał bowiem, że doszło w sprawie do przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną decyzją. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną od tego wyroku, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji co do upływu terminu przedawnienia (wyrok NSA z 9 września 2015 r. sygn. akt I FSK 941/14).

W świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego. Dotyczy to również sytuacji, w których zobowiązanie podatkowe wygasło przez zapłatę jeszcze przed upływem terminu przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.). Upływ terminu przedawnienia stanowi negatywną przesłankę procesową, powodującą bezprzedmiotowość postępowania i w rezultacie prowadzi do umorzenia postępowania podatkowego. Umorzenie postępowania powoduje natomiast powrót do stanu prawnego, istniejącego przed wszczęciem postępowania (uchwała NSA z 29 września 2014 r., II FPS 4/13). W przypadku niestwierdzenia w postępowaniu podatkowym nieprawidłowości w obliczeniu podatku, podatkiem do zapłaty jest w konsekwencji podatek wynikający z deklaracji. W tej sytuacji ostatecznie zapłacony i obliczony przez podatnika podatek, niezależnie od tego, czy będzie odpowiadał w pełni obowiązującym regulacjom prawnym, będzie podatkiem należnym, a podatek wpłacony na podstawie decyzji, wyeliminowanej z obrotu prawnego na skutek przedawnienia – nadpłatą.

W przedmiotowej sprawie nadpłata została zaliczona na poczet zaległego zobowiązania podatkowego, które ostatecznie okazało się przedawnione. Organy podatkowe naruszyły zatem art. 76 § 1 i art. 76a O.p.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 153).

ak