Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2672/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie : NSA Piotr Lechowski WSA Elżbieta Kremer Protokolant : Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2004 r sprawy ze skargi K. S.- [...] [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 19 października 2001 r nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych [...] groszy).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r K. S. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1995, o wartości [...] FRF, przywieziony z Francji.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r uznał zgłoszenie celne SAD [...] za nieprawidłowe, określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł oraz objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny podniósł, iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów oraz rewizji celnej towaru zadeklarowana wartość celna tego pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), z uwagi niską cenę w stosunku do rzeczywistej wartości tego towaru. Wartość celna dla w/w towaru została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego.

Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu przyjęto kwotę [...] zł tj. wartość rynkową w Polsce pojazdu tej samej marki i rocznika według katalogu "Pojazdy samochodowe, Wartości Rynkowe", Część A/V/2001, a następnie wartość tę pomniejszono o 22% z tytułu podatku od towarów i usług, o 6,4% z tytułu podatku akcyzowego oraz o 35% z tytułu cła. Ustalona w ten sposób wartość celna wyniosła [...] zł.

Kwota długu celnego według stawki 5% min. [...] EUR została ustalona w kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się podnosząc, że w toku postępowania dołączył dokumenty bankowe potwierdzające pobranie środków dewizowych w wysokości [...] FRF na zakup przedmiotowego samochodu. Środki te wykorzystał zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto skarżący zarzucił, iż organ celny nie wskazał podstawy prawnej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, a dokonując ustalenia wartości celnej towaru nie uwzględniono korekty z tytułu ponadnormatywnego przebiegu w/w pojazdu, jak również nie uwzględniono zwyczajowej marży handlowej w wysokości 10%.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia 19 października 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził, że o zakwestionowaniu przedłożonej faktury zadecydowała rażąco niska cena samochodu w stosunku do jego rzeczywistej wartości, dlatego organ celny I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności danych podanych w tym dokumencie zwłaszcza, gdy ustalona wartość celna pojazdu różniła się od wartości deklarowanej o ponad 54%.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży obowiązujące w Polsce przepisy dają możliwość organom celnym ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r, zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r (Dz.U. Nr 80, poz.908). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. "ostatniej szansy" na podstawie art.29 Kodeksu celnego.

Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia korekty wynikającej z ponadnormatywnego przebiegu samochodu, Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż mając na uwadze przepisy dotyczące wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych, brak jest wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procentach stopnia uszkodzenia pojazdu, gdyż pojazdy uszkodzone nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia.

Odpowiadając na zarzut odwołania dotyczący nie uwzględnienia marży handlowej, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że od kwoty bazowej nie odejmuje się 10% marży lub innych narzutów, ponieważ import samochodów używanych wprowadzonych na polski obszar celny jest importem indywidualnym, a nie dla celów handlowych. Uśrednione ceny takich właśnie pojazdów zawierają wyspecjalizowane wydawnictwa. Skarżący kwestionuje brak odliczenia od kwoty bazowej marży, nie zauważając jednocześnie, że od kwoty tej odliczono cło według stawki autonomicznej tj.35%, a nie według stawki preferencyjnej, czyli niewątpliwie korzystniejszej dla importerów.

W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł zastosowana metoda tzw. "ostatniej szansy" uwzględnia wszystkie czynniki cenotwórcze i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych.

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut braku podstawy prawnej do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, gdyż podstawa prawna została podana w decyzji organu celnego I instancji zgodnie z wymogami określonymi w art.210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.).

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący powtórzył dotychczasowe zarzuty o nie uwzględnieniu korekty z tytułu ponadnormatywnego przebiegu samochodu oraz nie uwzględnienia marży handlowej, a dodatkowo podniósł, iż zostały naruszone terminy prowadzenia postępowania celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, a dodatkowo wyjaśnił, że skarżący został poinformowany o nie możności dotrzymania terminu do załatwienia odwołania, z uwagi na znaczną ilość odwołań i konieczność ich rozpatrzenia zgodnie z kolejnością wpływu. Organ odwoławczy postąpił wiec zgodnie z art.140 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnośnie wartości celnej pojazdów stwierdzić należy, że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikającego z art.23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to : weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna, a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że ustalona przez organ celny wartość celna różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczanie wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, sygn. akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002, Nr 2, poz.76).

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.

W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych, iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego, ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.

Niezrozumiała i nieprzekonywująca jest argumentacja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w części dotyczącej wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejestrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotem postępowania był taki właśnie towar.

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.