Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 76/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 5 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.), art. 35 ust. 1-4, art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 30 czerwca 2014 r. str. 48), zwanego dalej rozporządzeniem nr 640/2014, art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z dnia 28 stycznia 2011 r., str. 8), zwanego dalej rozporządzeniem nr 65/2011, § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 2 pkt 3, § 38 ust. 3, § 39 ust. 1, ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, § 3. ust. 3. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz. 324), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 12 marca 2014 r., art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 549, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 1306/2013, art. 53 § 1, art. 55, art. 56 o.p., po rozpatrzeniu odwołania M. D., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika [...] Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w A. z dnia [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 26 828,06 zł.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że zawiadomieniem z dnia 16 listopada 2015 r. Kierownik [...] Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w A. poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. W dniu 1 grudnia 2015 r. do organu I instancji wpłynął wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego z uwagi na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji podjął zawieszone postępowanie w związku z zakończeniem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z dnia [...]. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] zostało zakończone decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z dnia [...].

Decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości łącznie 26 828,06 zł z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Decyzja została doręczona w dniu 12 kwietnia 2016 r.

W odwołaniu [...] podniosła zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 5 ust. 1-3 rozporządzenia nr 65/2011 oraz § 38 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ II instancji podniósł następnie, że skarżąca składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zadeklarowała realizację dwóch pakietów Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone oraz Pakiet 8. Ochrona gleb i wód. W ramach wybranych pakietów zgodnie z § 4. ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Szczegółowe wymogi określone są w załączniku nr 3 do rozporządzenia. W toku realizacji programu rolnośrodowiskowego skarżąca począwszy od 2011 r. składała wnioski o przyznanie płatności, na skutek czego organ I instancji wydawał decyzje: na 2011 r. z dnia [...] o przyznaniu płatności w ramach pakietu 1: 32 641,20 zł oraz pakietu 8: 16 280,00 zł, na 2012 r. z dnia [...] o przyznaniu płatności w ramach pakietu 1: 32 634,00 zł oraz pakietu 8: 16 280,00 zł, na 2013 r. z dnia [...] o przyznaniu płatności w ramach pakietu 1: 32 407,20 zł oraz pakietu 8: 16 156,00 zł, na 2014 r. z dnia [...] o przyznaniu płatności w ramach pakietu 1: 32 518,80 zł oraz pakietu 8: 24 984,00 zł oraz na 2015 r. z dnia [...] o przyznaniu płatności w ramach pakietu 1: 25 895,67 zł oraz pakietu 8: 16 389,80 zł. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 65/2011, i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskową. Dlatego też należy corocznie deklarować te działki rolne, co do których przyznana została pierwsza płatność. Jak wynika z zaskarżonej decyzji i wniosku o przyznanie płatności na 2015 r., skarżąca nie zdeklarowała działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o nr 28 o powierzchni 0,38 ha. Wobec czego w tym zakresie nie dotrzymała zobowiązania. Na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zakresie płatności wypłaconych do powierzchni 0,38 ha płatność stała się nienależna i podlega odzyskaniu za lata poprzednie. Zgodnie z przytoczonym przepisem płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. Stąd też, w ocenie organu II instancji, organ I instancji zasadnie ustalił kwotę 547,20 zł. Na tę kwotę składa się wypłacona w kolejnych latach suma 136,80 zł (0,38 ha powierzchnia działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o nr 28 x 360 zł/ha – stawka płatności x 4 lata). Jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 1 jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. W ostatecznej decyzji z dnia [...] o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości wskazano, że skarżąca nie uprawiała przynajmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin. Nieprawidłowość stwierdzono na działce rolnej B1 o powierzchni 18,29 ha. Procent zmniejszenia płatności ustalony został przez organ I instancji na 20,27 %. O taki też procent została zmniejszona płatność rolnośrodowiskowa w 2015 r. na mocy decyzji z dnia [...]. Wobec tego, że w 2015 r. stwierdzono niespełnienie wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zakresie uprawiania trzech gatunków roślin na deklarowanych działkach rolnych w ramach pakietu l, zobowiązanie do podjęcia określonych ponadprzeciętnych czynności agrotechnicznych w okresie 5 lat nie zostało dotrzymane. Zdaniem organu II instancji zasadne jest w takim przypadku ustalenia jako nienależne kwoty uprzednio wypłaconych płatności, a co do których zobowiązanie nie zostało utrzymane przez cały okres pięcioletni. Płatność rolnośrodowiskowa przysługuje za realizację określonych ponadprzeciętnych czynności agrotechnicznych, które mają służyć środowisku, a zatem rolnik otrzymuje pomoc państwa z tytułu większych kosztów poniesionych na uprawę oraz zmniejszonych zysków związanych z realizacją praktyk korzystnych dla środowiska. Realizacja programu obejmuje cały pięcioletni okres. Niespełnienie określonych warunków czy wymogów w kolejnym roku realizacji programu oznacza, że program nie jest w pełni realizowany jako całość. Dlatego też na podstawie § 39. ust. 1 organy ARiMR dokonują ustalenia kwoty płatności, która wypłacona również w latach poprzednich. Niespełnienie innych warunków przyznania płatności oznacza, że płatności uprzednio wypłacona podlega zwrotowi w zakresie właśnie stwierdzonych nieprawidłowości. Z uwagi na brzmienie art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014 należy odzyskać uprzednio wypłacone środki, przy czym określenie kryteriów rozmiaru, zasięgu i trwałości określone zostało poprzez ustalenie zmniejszenia o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane wymogi w ramach tego pakietu. W niniejszej sprawie zmniejszenie wynosi 20,27%. Zatem taki procent płatności podlegać winien odzyskaniu w ramach pakietu 1 rolnictwo zrównoważone za każdy rok wypłacanej płatności tj. za lata 2011-2014. Łącznie skarżąca ma do zwrotu kwotę 26 280,86 zł (kwota z tytułu niespełnienia wymogów) + 547,20 zł (kwota z tytułu zmniejszenia powierzchni zobowiązania o działkę o nr 28).

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ II instancji zauważył, iż na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011-2014, które wynoszą odpowiednio: 6 588,64 zł + 136,80 zł za 2011 r., 6 587,18 zł + 136,80 zł za 2012 r., 6 541,21 zł + 136,80 zł za 2013 r. i 6 563,83 + 136,80 zł za 2014 r. Każda z wyżej wymienionych kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r., uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 2014.255.18, ze zm.). Tym samym w odniesieniu do wskazanych płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W ocenie organu II instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Płatność rolnośrodowiskowa przekazana na rachunek bankowy skarżącej nie wynikała z pomyłki organu. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej wynika z faktu niedotrzymania przez skarżącą podjętego zobowiązania pięcioletniego. Przyznanie płatności nie wynikało z pomyłki ARiMR ponieważ w dacie wydania decyzji za 2015 r. i za lata 2011-2014 organ I instancji nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż skarżąca nie będzie w sposób zgodny z wymogami stosowała następstwa roślin i konieczności uprawiania trzech gatunków każdej z innej grupy roślin na danej działce rolnej w ramach pakietu 1 oraz, że zmniejszyła obszar gurtów objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Podpisując wniosek skarżąca oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania organu na piśmie o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie płatności oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Skarżąca sama składała wnioski, w których deklarowała działki rolne i uprawy na nich prowadzone. Zatem to skarżąca odpowiada za wypełnienie wniosku i prowadzoną produkcję w gospodarstwie. Organy nie wpływają na deklarację skarżącej, lecz jedynie oceniają złożony wniosek pod kątem spełnienia określonych wymogów i warunków przyznania płatności. Wobec czego to działanie skarżącej spowodowało powstanie nieprawidłowości. Błędna realizacja zobowiązania nie może zostać usprawiedliwiona np. brakiem wiedzy o zasadach przyznawania płatności. Termin 12-miesięczny, o którym mowa w art. 5 ust. 3 akapit 2 rozporządzenia nr 65/2011 mógłby mieć zastosowanie jedynie w sytuacji zaistnienia łącznie przesłanek, o których mowa w art. 5 ust. 3 akapit 1. Tym samym zdaniem organu II instancji w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że § 38 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie stanowi samodzielnej podstawy do ustalenia nienależnie pobranych płatności za 2011-2014. Podobnie art. 5 rozporządzenia nr 65/2011 stanowi ogólną normę będącą podstawą żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, gdy nie spełnione są warunki przyznania płatności. W przypadku płatności rolnośrodowiskowej przesłanki zwrotu uprzednio przyznanej płatności za lata poprzednie określone są w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przede wszystkim zwrot za lata poprzednie następuje w przypadku nierealizowania podjętego zobowiązania zgodnie z warunkami i wymogami, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Dodatkowo w przepisach unijnych znajduje się ogólna podstawa dochodzenia zwrotu płatności za lata poprzednie tj. art. 35 rozporządzenia nr 640/2014 oraz art. 18 rozporządzenia nr 65/2011. Samo stwierdzenie nierealizowania zobowiązania i zmniejszenie płatności w danym roku uprawnia organ do żądania zwrotu przyznanej płatności za lata poprzednie w wysokości odpowiadającej co do zasady zmniejszeniu płatności w roku, w którym stwierdzono daną nieprawidłowość w gospodarstwie rolnika.

W skardze na powyższą decyzję M. C. (dawniej M. D.) wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie § 38 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego błędne zastosowanie w stosunku do płatności za lata 2011-2014;

2. naruszenie art. 5 ust. 1-3 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy do ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2014;

3. naruszenie § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego błędne zastosowanie w stosunku do płatności za lata 2011-2014 i nie wzięcie pod uwagę uregulowań zawartych w art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 oraz art 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez samo stwierdzenie, że niezrealizowanie zobowiązania i zmniejszenie płatności w danym roku uprawnia organ do żądania zwrotu przyznanej płatności za lata poprzednie w wysokości odpowiadającej co do zasady zmniejszeniu płatności w roku, w którym stwierdzono daną nieprawidłowość.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że organ w żaden sposób nie kwestionował podstaw do udzielania płatności, ich wysokości. Nie udzielał wskazówek, co dalszego uczestnictwa w programie czy realizacji planu działalności rolnośrodowiskowej. Organy obu instancji wydały decyzje w oparciu m.in. o § 38 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz o art. 5 ust. 1-3 rozporządzenia nr 65/2011. Tymczasem art. 5 rozporządzenia nr 65/2011, jak i ten akt prawny jako całość, nie może stanowić samodzielnej podstawy do ustalenia nienależnie pobranych płatności. Adresatem tego źródła prawa nie jest w istocie osoba fizyczna, obywatel państwa członkowskiego jako beneficjent programu, a samo państwo członkowskie. Rozporządzenie to wprowadza jedynie ogólne zasady kontroli. Nawet jednak gdyby przyjąć, iż decyzja mogła być wydana na podstawie wskazanego przepisu, to brak jest w nim jakichkolwiek unormowań, czy choćby wskazówek co do płatności udzielonych za lata poprzednie w stosunku do roku, za który pomniejszono już płatność. Zdaniem skarżącej stwierdzenie o nienależnie pobranych płatnościach jest bezpodstawne zarówno w zakresie samej istoty tej instytucji, jaki i podstawy prawnej. Nie można uznać, iż w latach 2011-2014 płatności nie zostały wypłacone prawidłowo, bowiem każdorazowo wniosek był badany przez urzędników organu, którzy nie zgłaszali do nich żadnych zastrzeżeń. Za lata 2011-2014 stan faktyczny nie został uznany za odmienny od przedstawionego we wnioskach. Oparto się jedynie ma stanie faktycznym dotyczącym 2015 r. Należy zatem uznać, iż w latach 2011-2014 stan faktyczny nie stanowił podstawy do przyznania płatności w pomniejszonej wysokości i nie zmienił się on również na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Brak jest podstaw prawnych do uznania płatności za lata 2011-2014 za nienależne na podstawie stanu faktycznego w roku 2015. Organ w niezrozumiały sposób zastosował rozszerzającą wykładnię § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przepis ten nie stanowi w żaden sposób o obowiązku zwrotu (w całości lub części) płatności za lata poprzedzające rok, w którym stwierdzono uchybienie. Przepis § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego mógł stanowić jedynie podstawę do przyznania płatności za 2015 r. w pomniejszonej wysokości. Do obowiązku zwrotu płatności nie wystarcza nie wywiązanie się z programu w innym roku. Ocenie podlega cały okres obowiązywania programu. Istotnym jest cały okres zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez beneficjenta i organy mają obowiązek odnieść się wnikliwie do stwierdzonej niezgodności i jej wpływu na całość operacji, a nie jej fragmentu np. okresu jednego roku. Ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2014 mogło odbyć się zatem jedynie w oparciu o regulacje zawarte w § 39 rozporządzenia roInośrodowiskowego. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków. Te uregulowania zawiera także ust. 2 art. 35 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 140/2014 podobnie art 18 rozporządzenia nr 65/2011. Są to jednak uregulowania skierowane do państwa członkowskiego. Nie może organ w sposób dowolny, nie mając podstawy prawnej, żądać zwrotu płatności na podstawie ogólnej normy zawartej w § 39 rozporządzenia, nie biorą pod uwagę rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L nr 25 poz. 8), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.). rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 poz. 48).

Należy zaznaczyć, że rozporządzenie Komisji nr 65/2011 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2014r. jednakże zgodnie z treścią art.44 rozporządzenia delegowanego Komisji nr 640/2014 niniejsze rozporządzenie stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r. W związku z czym podstawą ustalenia nienależnie pobranych płatności jest art.5 rozporządzenia nr 65/2011 zgodnie z którym:

1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Jeżeli chodzi o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 20913r. to w niniejszej sprawie będzie ono miało zastosowanie w brzmieniu sprzed 15 marca 2014r. gdyż zgodnie z treścią § 3 ust.3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014r. poz. 324) do pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa w ust. 1, albo nowego zobowiązania, określonego w ust. 2, w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe.

W myśl § 2 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r., w brzmieniu obowiązującym sprzed 15 marca 2014r., płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z treścią § 3 wymienionego rozporządzenia podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W myśl § 4 ust.3 wymienionego rozporządzenia wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Zgodnie z treścią § 38 ust.1 rozporządzenia jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt ras lokalnych, lub

3) miedz śródpolnych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

W myśl § 38 ust.3 rozporządzenia jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części I. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni:

1) trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach tego pakietu lub

2) gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Zgodnie z treścią § 39 ust.1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W myśl § 39 ust.2 wymienionego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub miedz śródpolnych objętych danym wariantem;

2) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem;

3) zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.

- przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1;

4) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana za realizację tego wariantu.

Zgodnie z art.35 ust.4 rozporządzenia nr 640/2014 w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że M. C. (poprzednio D.) w 2011r. rozpoczęła realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie pakietu 1 –Rolnictwo zrównoważone oraz pakietu 8 – Ochrona gleb i wód. Decyzjami Kierownika [...] Biura Powiatowego A.R i M.R. w A. skarżącej przyznano płatności rolnośrodowiskowe : na 2011r. – decyzją z dnia [...], na 2012r. – decyzją z [...], na 2013r. – decyzją z [...], na 2014r. – decyzją z [...] i na 2015r. – decyzją z [...].

Należy zaznaczyć, że w 2015r. M.C. nie zadeklarowała do płatności działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr 28 o powierzchni 0,38 ha, która to działka była deklarowana do płatności począwszy od 2011r. Nadto stwierdzono, że skarżąca nie spełniła wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 13 marca 2013r. – pakiet 1 – Rolnictwo zrównoważone – pkt.1 a mianowicie nie uprawiała przynajmniej trzech gatunków roślin, każde z innej grupy na działce rolnej B 1 o powierzchni 18,29 ha. W związku z czym decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał płatność rolnośrodowiskową za 2015r. w pomniejszonej wysokości. Decyzja ta stała się ostateczna. Wprawdzie w dniu 27 listopada 2015r. M. C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lecz decyzją z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego A.R i M.R. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji zaś po wniesieniu odwołania przez skarżącą organ odwoławczy decyzją z [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...].

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy w związku z nieprawidłowością stwierdzoną w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2015r. (niezgłoszenie do płatności działki ewidencyjnej nr 28 oraz brak upraw trzech gatunków roślin na działce rolnej B1) istniały podstawy do ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w latach 2011 – 2014. W ocenie organów administracji w zakresie działki nr 28 oraz działki B1 M.C. nie zrealizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego przyjętego w 2011r. i w związku z czym pobrała nienależne świadczenie w latach 2011 – 2014. Natomiast zdaniem skarżącej płatności za lata 2011-2014 były wypłacane prawidłowo zaś nieprawidłowości dotyczyły jedynie 2015r. W związku z czym w oparciu o stan faktyczny istniejący w 2015r. nie można uznać za nienależne płatności przyznane w latach 2011-2014. W ocenie skarżącej brak jest podstaw do uznania, że doszło do nienależnego pobrania płatności w okresie 2011-2014.

Kwestia sporna jaka występuje w niniejszej sprawie była już rozpoznawana przez sądy administracyjne zaś orzecznictwo w tym zakresie jest utrwalone. W orzecznictwie podkreśla się, że płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny. W przepisie § 39 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r. użyto sformułowania "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi" i brak jest w nim zastrzeżenia, że dotyczy on tylko roku w którym stwierdzono uchybienie. W przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji zobowiązania w określonym roku to do wypłaty za ten rok albo w ogóle nie dochodzi albo płatność jest zmniejszona. Zatem obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres pięciu lat to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w okresie pięciu lat. Pogląd taki wyraził NSA w wyrokach z 5 maja 2016r. w spr. II GSK 2710/14 i z 21 października 2016r. w spr. II GSK 2115/16, WSA w Gdańsku w wyroku z 4 stycznia 2017r. w spr. I SA/Gd 673/16, WSA w Rzeszowie w wyroku z 8 listopada 2016r. w spr. I SA/Rz 686/16 i WSA w Krakowie w wyroku z 25 stycznia 2017r. w spr. I SA/Kr 1403/16. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że M.C. nie zrealizowała w 2015r. zobowiązania rolnośrodowiskowego dotyczącego działek nr 28 i nr B1. Odnośnie działki ewidencyjnej nr 28 to nie została ona zgłoszona do płatności w 2015r. mimo, że rolnik jest zobowiązany deklarować do płatności te działki rolne co do których została przyznana pierwsza płatność. Doszło zatem do naruszenia zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 39 ust.2 pkt.2 rozporządzenia z 13 marca 2013r. Jeżeli chodzi o działkę B1 to nie uprawiano na niej przynajmniej trzech gatunków roślin co stanowi naruszenie zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w załączniku nr 3 rozporządzenia z 13 marca 2013r. – pakiet 1 – punkt 1. Kwestia naruszenia przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2015r. została przesądzona w ostatecznej decyzji organu I instancji z [...] i nie ma potrzeby szerszego omawiania tej problematyki. Skarżąca nie kwestionowała zresztą faktu, że do takiego naruszenia doszło.

Konsekwencją naruszenia przez skarżącą w 2015r. zobowiązania rolnośrodowiskowego odnośnie działek nr 28 i B1 jest to, że nie zrealizowała ona tego zobowiązania dotyczącego tych działek w całym pięcioletnim okresie a mianowicie od 2011r. do 2015r. M.C. w 2011r. zobowiązała się do realizacji pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na nią w programie rolnośrodowiskowym były wiążące przez cały okres trwania zobowiązania czyli przez 5 lat. W sytuacji gdy skarżąca nie zrealizowała tych wymogów w 2015r. to skutkuje to obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych czyli za okres 2011-2014. Zgodnie bowiem z treścią § 39 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r. płatności podlegają zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązani rolnośrodowiskowego. Skoro zatem skarżąca nie zrealizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego w okresie pięcioletnim odnośnie działek nr 28 i B1 to płatności wypłacone w latach 2011 – 2014 podlegają zwrotowi jako nienależne. Płatnościami nienależnymi są bowiem należności, które zostały wypłacone rolnikowi powstałe w wyniku stwierdzonych nieprawidłowościach w jego działaniu lub zaniechaniu. Organy administracji trafnie określiły wobec skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w okresie 2011-2014.

Jeżeli chodzi o wysokość kwoty nienależnie pobranej to nie była ona kwestionowana przez skarżącą. Odnośnie działki nr 28 to kwota ta wynosiła 547,20 zł (0,38ha x 360zł/ha x 4 lata). Jeżeli chodzi o działkę B1 to kwota płatności do pakietu 1 w 2015r. została zmniejszona o 20,27%. W takiej też części zostały określone kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2014. Po dokonaniu stosownych wyliczeń kwota to wyniosła 26280,86 zł (6588,64zł+6587,18zł + 6541,21zł + 6563,83 zł). Szczegółowe wyliczenie znajduje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organy administracji słusznie uznały, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności określone w art.54 ust.3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 gdyż każda z płatności na jeden rok przekraczała 100 euro.

Organy administracji trafnie również uznały, że nie zaistniały przesłanki odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art.5 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE0 nr 65/2011 gdyż do wypłat płatności nie doszło na skutek pomyłki organu lub, że błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Skarżąca nie powoływała się zresztą na okoliczności wymienione w tym przepisie.

Niezasadny jest zarzut skargi naruszenia § 38 ust.3 rozporządzenia z 13 marca 2013r. oraz art.5 ust.1-3 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 poprzez ich błędne zastosowanie do płatności za lata 2011-2014. W ocenie skarżącej w okresie 2011-2014 płatności były wypłacane prawidłowo gdyż wnioski były badane przez organ i nie było do nich żadnych zastrzeżeń. Zdaniem skarżącej nie można uznać, że płatności za lata 2011-2014 były nienależne w oparciu o stan faktyczny z 2015r. Organy zastosowały błędną wykładnię § 38 rozporządzenia rozszerzając ją na okres 2011-2014 podczas gdy przepis ten dawał podstawę zmniejszenia płatności jedynie za 2015r. a nie za cztery lata poprzednie.

Przede wszystkim należy podnieść, że przepis art.5 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 ma charakter ogólny i stanowi on o obowiązku zwrotu przez beneficjenta nienależnej płatności. Płatność nienależna to taka płatność, którą wypłacono rolnikowi a powstała w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości w jego działaniu lub zaniechaniu. Przepis § 38 ust.3 rozporządzenia z 13 marca 2013r. stanowił podstawę zmniejszenia płatności skarżącej na 2015r. co wynika z decyzji organu I instancji z [...]. Nie można się zgodzić z tezą skargi, że w oparciu o nieprawidłowości stwierdzone w 2015r. nie można ustalić nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2014. Kwestia ta została omówiona we wcześniejszej części rozważań. Przypomnieć jedynie należy, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązaniem wieloletnim i w ciągu całego okresu jego trwania mają być zachowane jego wymogi. Zaprzestanie realizacji tych wymogów w jednym roku (w niniejszej sprawie w 2015r.) oznacza, że całe pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie jest zrealizowane i skutkuje to obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych (w niniejszej sprawie za lata 2011-2014). Obowiązek zwrotu ma wówczas charakter wsteczny i pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach.

Błędna jest teza skargi, że skoro wystąpiły nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego za 2015r. to tylko za ten rok winna być pomniejszona płatność a nie może to wpływać na płatności przyznane w poprzednich latach. Skarżąca zobowiązała się realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez 5 lat (od 2011r. do 2015r.) i skoro uchybiła wymogom tego zobowiązania odnośnie dwóch działek w 2015r. to oznacza, że nie zrealizowała całego pięcioletniego zobowiązania dotyczącego tych działek co skutkuje obowiązkiem zwrotu wcześniej przyznanych płatności. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są zasadne.

Niezasadny jest zarzut skargi naruszenia § 39 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r. poprzez jego błędne zastosowanie w stosunku do płatności za lata 2011-2014 oraz niewzięcie pod uwagę uregulowań zawartych w art.35 ust.2 rozporządzenia nr 640/2013 oraz art.18 ust.2 rozporządzenia nr 65/2011.

Przepis § 39 ust.1 rozporządzenia z 13 marca 2013r. stanowi o obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych jeżeli rolnik nie realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowego. Z przepisu tego nie wynika, że pojęcie "zwrotu" odnosi się jedynie do płatności w roku w którym stwierdzono uchybienie w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Nadto w przypadku stwierdzenia uchybienia w danym roku to płatność w tym roku jest zmniejszona lub w ogóle nie jest przyznawana. Prowadzi to do wniosku, że obowiązek "zwrotu płatności", o którym mowa w § 39 ust.1 odnosi się do płatności przyznanych w poprzednich latach.

Jeżeli chodzi o przepis art.35 rozporządzenia nr 640/2014 i art.18 rozporządzenia nr 65/2011 to stanowią one ogólną podstawę dochodzenia zwrotu nienależnych płatności za lata poprzednie. Są one adresowane do Państw Członkowskich UE i upoważniają je do uregulowania kwestii zwrotu nienależnie pobranych należności. Polski prawodawca kwestię zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych uregulował w rozporządzeniu z 13 marca 2013r. wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Wymienione rozporządzenie nie uzależnia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności od skutków stwierdzonej nieprawidłowości oraz trwałości nieprawidłowości. Każda płatność rolnośrodowiskowa pobrana przez rolnika mimo niezrealizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego winna być zwrócona gdyż jest to płatność nienależna. Zaniechanie dochodzenia zwrotu takiej płatności powodowałoby szkodę w budżecie środków unijnych. W ocenie sądu organy administracji trafnie zastosowały przepisy rozporządzenia z 13 marca 2013r. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że M.C. w 2015r. na dwóch działkach nie zachowała wymogów programu rolnośrodowiskowego co oznacza, że na tych działkach nie zostało zrealizowane całe pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W związku z czym płatności przyznane w latach 2011-2014 były płatnościami nienależnymi. Organy administracji trafnie określiły kwotę nienależnie pobranych płatności. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę M. C.

ms