Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2693/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 151, art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 4d, ust. 4c, art. 29 ust. 3a, ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 827
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 109/19 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. P. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 maja 2019r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 109/19, oddalił skargę K.P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], w przedmiocie odmowy skierowania do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w P. nr [...] z [...] marca 2006 r. K.P. został uznany za trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, i tym samym został zaliczony do kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej E. Komisja Lekarska przywołała między innymi § 48 pkt 7 i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595) rozpoznając przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek oraz przewlekłe choroby skóry nie upośledzające sprawności ustroju. Decyzja ta stała się ostateczna.

W dniu [...] listopada 2018 r. K.P. wystąpił do Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. o ponowne ustalenie zdolności do czynnej służby wojskowej ze względu na zmianę stanu zdrowia od czasu ostatniego orzeczenia komisji lekarskiej. Do wniosku załączył zaświadczenie lekarskie datowane na [...] listopada 2018r., z którego jego zdaniem wynikało, że może się on ubiegać o stanowisko zawodowego żołnierza.

Decyzją z [...] listopada 2018 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w G., na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. i art. 29 ust. 3a i ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1459 – dalej w skrócie "ustawa"), odmówił K.P. skierowania do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej celem zmiany kategorii zdrowia z uwagi na brak potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych.

W odwołaniu od decyzji strona stwierdzała, że orzeczenie komisji lekarskiej z dnia [...] marca 2006 r. opierało się na błędnie zdiagnozowanym w dzieciństwie przewlekłym kłębuszkowym zapaleniu nerek, zaś komisja nie skierowała go na żadne badania potwierdzające jego ówczesny stan zdrowia.

Decyzją z [...] stycznia 2019 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K.P. wniósł o zmianę decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., argumentując analogicznie jak we wniosku i odwołaniu od decyzji I instancji. Dodał, że pozytywnie przeszedł proces rekrutacji do Straży Miejskiej i przedstawił zaświadczenia lekarskie okoliczność tą potwierdzające.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w związku z posiadaną kategorią wojskową E, skarżący został skreślony z ewidencji wojskowej na podstawie ówcześnie obowiązującego § 16 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lipca 2004 r. w sprawie prowadzenia ewidencji wojskowej osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej (Dz.U. Nr 162, poz. 1699). Zatem Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. nie ma żadnego prawnego instrumentu pozwalającego mu na wykonywanie władztwa administracyjnego w stosunku do skarżącego.

Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1459). Generalnie organom orzekającym w niniejszej sprawie przysługują kompetencje do kierowania osób na badania celem wydania orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej. Zgodnie jednak z art. 29 ust. 3a ustawy w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej E. Taką kategorię zdolności posiada w niniejszej sprawie skarżący. Zdolność do czynnej służby wojskowej została ustalona ostateczną decyzją Powiatowej Komisji Lekarskiej w P. z [...] marca 2006 r. Fakt ten jest w sprawie bezsporny. Również nie jest możliwe skierowanie takiej osoby do powiatowej komisji lekarskiej, o czym stanowi art. 28 ust. 4c ustawy, zgodnie z którym do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności D lub E. Tymczasem wobec skarżącego taka właśnie kategoria E została ustalona. W przedmiotowej sprawie organ II instancji nie naruszył więc przepisu art. 29 ust. 3a ani art. 28 ust. 4c ustawy.

Skarżący jako osoba o kategorii zdolności E, czyli w rozumieniu art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy, osoba trwale i całkowicie niezdolna do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, nie może być skierowany w czasie pokoju do wojskowej komisji lekarskiej. Nie ma tu znaczenia, czy zainteresowany składa sam wniosek, czy też skierowanie takie miałoby nastąpić z urzędu. Dla stwierdzenia, że została wypełniona dyspozycja art. 29 ust. 3a wystarczające jest: po pierwsze - stwierdzenie obowiązywania czasu pokoju, który trwa zawsze wtedy, gdy nie została w trybie art. 116 Konstytucji podjęta uchwała o wprowadzeniu stanu wojny, po wtóre - co już zostało stwierdzone, skarżący posiada ustaloną decyzją ostateczną kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej E. W związku z powyższym, nie jest możliwe skierowanie go do wojskowej komisji lekarskiej.

Zgodnie z ogólną zasadą z art. 26 ust. 1 ustawy określenie zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1. Od tej zasady wyjątek przewiduje właśnie art. 29 ust. 1 ustawy. Ustawa dopuszcza jednak w art. 29 ust. 5 skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej w przypadku występowania uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych osób wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 3-5. Do kręgu tych osób nie sposób jednak zaliczyć skarżącego, ponadto orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie według przepisu art. 29 ustawy uzależnia skierowanie na badania w celu zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej od przesłanki potrzeb uzupełniających sił zbrojnych, co w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Powołane wyżej przepisy mają charakter kategoryczny, tym samym ustawodawca przesądził o braku możliwości zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej E, nie pozostawiając organowi żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K.P. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucił:

a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania skutkujące nieodniesieniem się w uzasadnieniu wyroku do wskazywanych przez skarżącego nieprawidłowości przy wydawaniu orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w P. z [...] marca 2006 r.;

b) naruszenie prawa materialnego - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 4d ustawy, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi w związku z uznaniem, że brak jest możliwości zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej E orzeczonej uprzednio wobec skarżącego.

Odpowiadając na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z brzmieniem pierwszego z przywołanych w treści zarzutu unormowań Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może dojść, gdy Sąd wojewódzki rozpoznając skargę, dokonał oceny legalności innej sprawy aniżeli ta, w której wniesiono skargę, względnie gdy ograniczył kontrolę legalności zaskarżonego aktu wyłącznie do podniesionych w skardze zarzutów i wniosków. Obowiązkiem Sądu jest bowiem ocena w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonego aktu, co oznacza, że Sąd powinien uwzględnić skargę także wówczas, gdy dostrzeże inne istotne uchybienia aniżeli te, które zostały przytoczone w skardze. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w drodze zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ, albowiem wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może być utożsamiane z uchybieniem normie art. 134 § 1 p.p.s.a. Natomiast o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. można mówić wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawione jest jednego z elementów wymaganych przepisem ustawy, względnie gdy jego treść jest nielogiczna, niepełna czy niespójna, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego kontrolę instancyjną. W drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zwalczać, prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy, czy też stanowiska co do wykładni norm prawa materialnego. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji dowodzi, że posiada ono wszystkie wymagane przepisem ustawy elementy, dzięki czemu możliwa jest jego kontrola instancyjna. W jego treści Sąd logicznie i rzeczowo wyjaśnił przesłanki natury faktycznej jak i prawnej, które zadecydowały o wydanym rozstrzygnięciu, a ich poprawność nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Przedmiotem kontroli legalności Sąd uczynił zaskarżoną przez K.P. decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., utrzymującą w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G. o odmowie skierowania skarżącego do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej celem zmiany kategorii zdrowia. Sam fakt, że przeprowadzona przezeń kontrola i wydany w jej następstwie wyrok nie odpowiadają oczekiwaniom skarżącego kasacyjnie nie świadczy o naruszeniu art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak zostało to już wcześniej zauważone w drodze zarzutu naruszenia w/w unormowań nie można zwalczać dokonanej przez Sąd oceny stanu faktycznego sprawy jak i stanowiska co do wykładni bądź zastosowania przepisów prawa materialnego, a do tego ewidentnie zmierza autor skargi kasacyjnej dowodząc konieczność rozpatrzenia wniosku skarżącego w aspekcie regulacji art. 28 ust. 4d ustawy, czego wadliwie nie uczyniono w rozpatrywanej sprawie.

W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, którego autor skargi kasacyjnej nie zdołał skutecznie podważyć w drodze sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, niespornym pozostaje, że orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w P. z [...] marca 2006 r. skarżący został uznany za trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, otrzymując kategorię E. Jak wskazał organ kategoria ta został orzeczona na podstawie § 48 pkt 7 "przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek" i § 2 pkt 1 "przewlekłe choroby skóry nie upośledzające sprawności ustroju" rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Skarżący, co również nie jest kwestionowane, nie skorzystał z prawnej możliwości wniesienia odwołania, wobec czego orzeczenie uzyskało przymiot ostateczności. W obecnie toczącym się postępowaniu skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o skierowanie na ponowną komisję lekarską w celu zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej, argumentując że chciałby ubiegać się o stanowisko żołnierza zawodowego, a aktualny stan zdrowia mu to umożliwia, o czym ma świadczyć załączone do wniosku zaświadczenie lekarskie. W świetle tak sformułowanego wniosku, którego treść nie nastręczała wątpliwości interpretacyjnych i determinowała przedmiot postępowania, wykluczając tym samym zastosowanie art. 28 ust. 4d ustawy, organ odmówił skierowania skarżącego do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu zmiany kategorii zdrowia z uwagi na brak potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych. Jak trafnie przyjął Sąd I instancji w ślad za organem odwoławczym w stanie faktycznym sprawy zastosowanie miał przepis art. 29 ust. 3a i ust. 5 ustawy, w myśl którego w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie, ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej E. Nadto skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 3-5 (skarżący do nich się nie zalicza), może nastąpić wyłącznie w przypadku występowania uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych, co w stanie faktycznym sprawy nie ma miejsca. Przepis art. 29 ust. 3a ustawy ma charakter związany, co oznacza, że organowi nie została pozostawiona żadna sfera uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia. Skarżący, o czym była mowa, ostateczną decyzją z 2006 r. ma orzeczoną kategorię E, nadto obecnie obowiązuje stan pokoju, jako że Sejm nie podjął uchwały o stanie wojny na podstawie art. 116 ust. 1 Konstytucji RP. Wreszcie jak prawidłowo przyjął Sąd w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 28 ust. 4c ustawy, w świetle którego do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Na marginesie powyższych uwag w ślad za organem wskazać trzeba, że skarżący nie figuruje obecnie w ewidencji wojskowej, został z niej bowiem skreślony na mocy § 16 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lipca 2004 r. w sprawie prowadzenia ewidencji wojskowej osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej (Dz.U. nr 162, poz. 1699), obowiązującego do dnia 23 kwietnia 2006 r. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 4d ustawy, poprzez jego niezastosowanie nie zasługiwał na uwzględnienie. Przywołany zaś na poparcie powyższego zarzutu wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r. I OSK 1447/16, czego zdaje się nie dostrzegać autor skargi kasacyjnej, został wydany w odmiennym stanie faktycznym sprawy. Za zastosowaniem trybu z art. 28 ust. 4d ustawy nie może przemawiać argumentacja odwołania, że w dniu stawienia się na komisję lekarską przedstawiona komisji dokumentacja lekarska opierała się, zdaniem skarżącego, na błędnie zdiagnozowanej w dzieciństwie chorobie "przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek". Skarżący twierdzi, że nigdy nie był badany pod kątem innych chorób przewlekłych, a komisja lekarska w dniu rekrutacji nie skierowała go na żadne inne badania. Natomiast obecnie skarżący jest zdrowy, sprawny fizycznie, ćwiczy na siłowni, podnosi kwalifikacje zawodowe i chce przejść przeszkolenie, celem uzyskania posady żołnierza zawodowego.

Reasumując, skoro poddana kontroli Sądu I instancji decyzja organu odwoławczego odpowiada przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Mając na względzie fakt, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.