Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 593/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 11 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K., decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 39, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104, art. 108 i art. 163 k.p.a., przyznał W.G. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie wydatków na leki w miesiącu [...] w kwocie [...] zł jednorazowo.

Organ I instancji wskazał, że w związku uchyleniem przez SKO w K., poprzedniej decyzji MOPS z dnia [...], w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, zmienił z dniem [...], decyzję z dnia [...] przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu leków w części dotyczącej wysokości, tj. z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł. Podniósł, że w porozumieniu z dnia [...], zawartym z pracownikiem socjalnym, W.G. zobowiązał się do udokumentowania zakupu leków wymienionych w zaświadczeniu lekarskim na kwotę minimum [...] zł. Ponadto dodał, że wypłata świadczeń przyznanych decyzją z dnia [...] uwarunkowana była przedłożeniem faktur za leki zakupione zgodnie z zaświadczeniem lekarskim. Jednakże w toku postępowania skarżący przedłożył faktury, na podstawie których ustalono, że w [...] dokonał zakupu leków na łączną kwotę [...] zł., jednakże tylko jeden z tych leków – za kwotę [...] zł - był wymieniony w zaświadczeniu lekarskim. Wobec tego – zgodnie z art. 11 i art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej - zaistniały podstawy zmiany decyzji z dnia [...] przyznającej zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu leków, w części dotyczącej wysokości – tj. zmiany z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że w aktach sprawy znajduje się porozumienie zawarte pomiędzy pracownikiem socjalnym a skarżącym z dnia [...], z którego treści wynika, że w sytuacji uzyskania zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków w wysokości [...] zł w miesiącach od [...] do [...] skarżący zobowiązał się do przedłożenia pracownikowi socjalnemu faktur za zakup leków zaleconych w bieżących zaświadczeniach lekarskich na kwotę [...] zł, w tym za [...] odpowiednio do [...], co miało stanowić podstawę do uruchomienia środków na zakup leków w miesiącu [...]. Na podstawie przedłożonych przez skarżącego w [...] faktur ustalono, że w [...] dokonał zakupu leków - zgodnie z zaświadczeniem lekarskim – tylko na kwotę [...] zł. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku skarżącego wystąpiły przesłanki z art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem W.G., mając świadomość, że warunkiem wypłacenia mu zasiłku celowego na leki w kwocie [...] zł, jest przedłożenie faktur zakupu leków zgodnych z zaświadczeniem lekarskim, nie dotrzymał postanowień zawartego porozumienia. Miał wydać w [...] kwotę [...] zł. z zasiłku celowego na leki zalecone przez lekarza, natomiast wydanie kwoty zasiłku na inne leki, bądź na inne cele, było niezgodne z przeznaczeniem przyznanego zasiłku. Organ podkreślił, że jeżeli zachodziła konieczność zażywania innych leków niż wynikało to z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...], to skarżący powinien przedłożyć organowi I instancji aktualne zaświadczenie lekarskie ze wskazaniami zażywania innych leków. Ponadto dodał, że z przedłożonych faktur wynika, iż w [...] skarżący dokonał zakupu leków na łączną kwotę [...] zł, z czego jeden lek był wymieniony w zaświadczeniu lekarskim. Podkreślił, że zasiłek celowy został przyznany w wysokości [...] zł., a to oznacza, że pozostała kwota przyznanego zasiłku została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i zmarnotrawiona. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia ochrony danych osobowych poprzez żądanie przedłożenia przez stronę dokumentów, organ podkreślił, że skarżący powinien mieć świadomość, że w sytuacji korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, jest zobligowany współpracować w ustaleniu swojej sytuacji osobistej, zdrowotnej, majątkowej i dochodowej z pracownikiem socjalnym, zaś dane co do jego sytuacji uzyskiwane są wyłącznie na potrzeby postępowania administracyjnego w danej sprawie. Wskazał, że nie jest dopuszczalne przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w żądanej wysokości, bez dokładnego zbadania z udziałem strony jej sytuacji życiowej. Ponadto dodał, że przyznane środki powinny być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem, a jeżeli świadczenie zostało przyznane pod warunkiem okazania faktur za leki, które skarżącemu zalecił lekarz, to skarżący powinien tego warunku dopełnić. Organ wskazał, że wbrew zarzutom odwołania, nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, gdyż wydanie decyzji nastąpiło nie z powodu zmiany sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, ale z powodu zaistnienia przesłanek z art. 11 ustawy o pomocy społecznej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W.G. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Zarzucił naruszenie przez organ art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez niewykonanie obowiązku kierowania się dobrem osoby korzystającej z pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi zarzucił także naruszenie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych oraz art. 68 Konstytucji RP, dotyczącego prawa do ochrony zdrowia, wskazując, iż nie może kontynuować leczenia. Ponadto podniósł, że w postępowaniu w sprawie doszło do naruszenia art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, gdyż organ w decyzji nie wykazał, że nastąpiła zmiana sytuacji osobistej lub majątkowej skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i dodał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 39 ustawy o pomocy społecznej poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego. Podniósł, że zebrane dowody nie dawały podstaw do zakwestionowania zasadności zażywania przez skarżącego zakupionych leków. W tym zakresie wskazał, że organ nie ustalił, czy leki te nie zostały zalecone przez lekarza. Ponadto zarzucił, że uznanie przez organ, iż skarżący powinien zażywać leki określone w zaświadczeniu, nie ma uzasadnienia w przepisach prawa. Dodał, że przyznanie zasiłku celowego na zakup tańszych odpowiedników leków, a nie leków zaleconych przez lekarza, nie może wynikać jedynie z oceny przez organ zasadności zażywania tych leków, a powinno ewentualnie być poparte zebranymi w sprawie dowodami. Ponadto podniósł, że uzupełnienie zaświadczenia według wzoru przygotowanego przez MOPS w K., nie ma żadnych podstaw prawnych. Wskazał, że poprzez przedstawienie zaświadczenia w aptece, skarżący jest zobowiązany do ujawnienia informacji o swoim stanie zdrowia, a ujawnienie takich informacji jest zbędne, gdyż organ zebrał dowody konieczne dla wydania decyzji w trakcie wcześniejszego postępowania. Podkreślił, że żądanie wypełnienia zaświadczenia prowadzi jedynie do naruszenia dóbr osobistych skarżącego. Ponadto zarzucił, że błędne jest wskazanie przez organ w podstawie prawnej decyzji, całego art. 11 ustawy o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na powyższe, organ odwoławczy wskazał, że zarzuty podniesione w piśmie pełnomocnika są bezzasadne. Podkreślił, że w decyzji nie zawarł oceny, iż skarżący zakupił niewłaściwe leki, lecz że nie dotrzymał zawartego w kontrakcie socjalnym zobowiązania dotyczącego przedłożenia faktur za leki zakupione zgodnie z zaświadczeniem lekarskim. Podniósł, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku udokumentowania zakupu leków wymienionych w zaświadczeniu lekarskim, będącym podstawą zawartego z pracownikiem socjalnym porozumienia i nie przedstawił także innego zaświadczenia lekarskiego, a wobec tego należało uznać, że naruszył postanowienia tego porozumienia, co stanowi przesłankę zmiany decyzji przyznającej świadczenie – na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto podkreślił, że dane dotyczące potrzeby stosowania leków, są niezbędne dla przyznania zasiłku celowego na zakup leków, a organy pomocy społecznej – zgodnie z art. 100 ust. 2 tej ustawy - mają prawo do ich uzyskania.

Skarżący w piśmie z dnia [...] podtrzymał wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak i decyzji organu pierwszej instancji, nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani też przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] w przedmiocie zmiany decyzji tego organu z dnia [...] co do wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków w miesiącu [...].

Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 182), decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5.

Natomiast na podstawie art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy, w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, podstawę odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, może stanowić między innymi brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymanie jego postanowień.

Z materiału zebranego w aktach administracyjnych wynika, że W.G. [...] zawarł porozumienie z pracownikiem socjalnym, zgodnie z którym zobowiązał się do dokumentowania wydatków na leki wymienione w zaświadczeniu lekarskim, co stanowić miało podstawę wypłaty przyznanych środków na zakup leków.

Na tej podstawie - mocą decyzji wydanych w [...], skarżącemu zostały przyznane zasiłki celowe na poszczególne miesiące - z przeznaczeniem na zakup leków - w kwocie po [...] zł. w każdym miesiącu, od [...] do [...], w tym też zasiłek na miesiąc [...].

W zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jako podstawę zmiany decyzji przyznającej zasiłek celowy na [...] stwierdzając, że skarżący nie wywiązał się ze zobowiązań zawartych w porozumieniu socjalnym, bowiem w [...] dokonał zakupu leków określonych w zaświadczeniu lekarskim jedynie na kwotę [...] zł. Ponadto nie przedłożył innego zaświadczenia lekarskiego, celem ustalenia konieczności stosowania innych leków niż wymienione w zaświadczeniu będącym podstawą kontraktu. Tym samym skarżący odmówił udokumentowania potrzeby stosowania innych leków niż wymienione w przedmiotowym zaświadczeniu lekarskim.

Prawidłowa była zatem ocena organu odwoławczego, że postępowanie skarżącego należało zakwalifikować jako niedotrzymanie postanowień zawartego porozumienia.

Jednocześnie zasadnie organ stwierdził, że pozostała kwota przyznanego zasiłku została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, gdyż wydanie jej na leki, których potrzeba stosowania nie została udokumentowana, bądź na inne cele, było niezgodne z przeznaczeniem przyznanego świadczenia.

Uzasadnione było zatem – przy zastosowaniu art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – wydanie decyzji zmieniającej wysokość przyznanego zasiłku celowego na leki.

Wobec tego podkreślenia wymagało, że zarzut zawarty w piśmie pełnomocnika skarżącego, dotyczący zastosowania przez organ zarówno art. 11 ust. 1, jak i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie zasługiwał na uwzględnienie.

W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzone zostało bowiem zarówno niedotrzymanie przez skarżącego postanowień zawartego porozumienia socjalnego – czyli wystąpienie przesłanki z art. 11 ust. 2 ustawy, jak i wykorzystanie zasiłku niezgodnie z przeznaczeniem – tj. wystąpienie przesłanki określonej w art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Uwzględniając powyższe, jako bezpodstawny uznać również należało zarzut zawarty w skardze i w piśmie pełnomocnika skarżącego, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez niewykonanie obowiązku kierowania się dobrem osoby korzystającej z pomocy społecznej.

Ponadto zarzut pełnomocnika skarżącego, że zebrane dowody nie dawały podstaw do zakwestionowania zasadności zażywania przez skarżącego zakupionych leków jest nieadekwatny do stwierdzeń organu w niniejszej sprawie. W zaskarżonej decyzji organ podkreślił bowiem, że jeżeli wystąpiła konieczność zażywania przez skarżącego innych leków niż wynikało to z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...], to skarżący miał obowiązek przedłożyć organowi I instancji aktualne zaświadczenie lekarskie ze wskazaniami zażywania innych leków. Wbrew błędnemu przekonaniu pełnomocnika, wyrażonemu w jego piśmie – to nie organ, lecz skarżący miał obowiązek wykazania, czy zakupione przez niego leki (inne niż wymienione w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...]), były zalecone przez lekarza.

Natomiast nie sposób odnieść się do argumentu zawartego w piśmie pełnomocnika z dnia [...], dotyczącego tańszych odpowiedników leków, gdyż w rozpoznawanej sprawie kwestia ta wcześniej nie wystąpiła.

Bezpodstawny był zarzut skargi dotyczący naruszenia w rozpoznawanej sprawie, przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, gdyż - jak trafnie wskazał organ odwoławczy - w sytuacji korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, strona jest zobligowana współpracować w ustaleniu swojej sytuacji życiowej, w tym zdrowotnej, a dane co do tej sytuacji uzyskiwane są wyłącznie na potrzeby postępowania administracyjnego w danej sprawie.

Ponadto - jak trafnie podkreślił organ w odpowiedzi na pismo pełnomocnika - dane dotyczące potrzeby stosowania leków, są niezbędne dla przyznania zasiłku celowego na zakup leków, a organy pomocy społecznej – zgodnie z art. 100 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - mają prawo do ich uzyskania.

W wyniku przeprowadzenia kontroli w zakresie wskazanym w cytowanych wyżej przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzić zatem należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak i decyzji organu pierwszej instancji, nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani też przepisów postępowania, a wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.