Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 623/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej B. O. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

*U Z A S A D N I E N I E

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "organ", "UP RP") decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.; dalej: "p.w.p") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., po rozpoznaniu wniosku B. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] w R. (dalej: "wnioskodawca", "skarżąca") o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy ZNAWCA o nr [...], udzielonego na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "uprawniona"), umorzył postępowanie i przyznał uprawnionej od wnioskodawcy kwotę 1.600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. do Urzędu Patentowego działającego w trybie postępowania spornego wpłynął wniosek B. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] w R. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy ZNAWCA o nr [...] udzielonego na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w C.

Sporny znak towarowy, z pierwszeństwem od dnia [...] października 2003 r., służy do oznaczania towarów w klasie 16, tj. krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami.

Ww. znak przedstawia diagram krzyżówki o jasnofioletowych polach w kolorowej obwódce, na której u góry po lewej stronie widnieje słowo ZNAWCA.

Podstawę wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na ww. znak towarowy stanowił art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p. oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p.

Wnioskodawca swój interes prawny uzasadniał konkurencyjną działalnością względem uprawnionego w zakresie wprowadzania do obrotu publikacji i czasopism z krzyżówkami, w tej sytuacji sporny znak stanowi dla wnioskodawcy ograniczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej gwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., nr 155, poz. 1095). Wnioskodawca powołał także wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie II GSK 252/06. Zdaniem wnioskodawcy sporny znak nigdy nie miał zdolności rejestrowej w kwestionowanym zakresie.

W uzasadnieniu naruszenia art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p. wnioskodawca podniósł, że sporny znak nie spełnia kryteriów w świetle art. 120 ust. 1 p.w.p., ponieważ krzyżówka nie jest towarem ani usługą.

Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, znak towarowy ZNAWCA nie ma konkretnej zdolności odróżniającej dla czasopism i książek z krzyżówkami oraz dla krzyżówek, w razie potraktowania pojęcia krzyżówka jako synonimu czasopisma szaradziarskiego. Określenie ZNAWCA w spornym znaku zostanie odebrane przez konsumenta jako oznaczenie opisowe. Element ten czytelnie bowiem wskazuje na cechy (właściwości) oznaczanych towarów, tj. na stopień trudności zadań krzyżówkowych. Jest więc oznaczeniem ogólnoinformacyjnym. Wnioskodawca wskazał, że właściwością takich oznaczeń jest to, iż nie mogą być one chronione jako znaki towarowe i winny pozostawać do dowolnego wykorzystania przez ogół zainteresowanych zgodnie z ich znaczeniem. Słowny element ZNAWCA, zdaniem wnioskodawcy, jest bez znaczenia z punktu widzenia całościowego oddziaływania spornego znaku towarowego, zwłaszcza, że jest w tym znaku słabo widoczny. Wobec tego jest prawdopodobne, że element ten zostanie pominięty przez przeciętnego odbiorcę przy całościowej percepcji oznaczenia. Oznaczenie w postaci kolorowych ramek oraz oznaczeń słownych informujących o stopniu trudności zadań krzyżówkowych nie może być przedmiotem monopolu używania dla wskazanych towarów i powinno pozostać dostępne dla wszystkich zainteresowanych uczestników obrotu gospodarczego.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. uprawniona wniosła o oddalenie ww. wniosku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 129 ust 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p. stwierdziła, że przepis ten dotyczy znaku in abstracto, tj. bez odniesienia go do konkretnych towarów. Uprawniona zwróciła uwagę, że krzyżówka może być wydrukowana na zwykłej kartce papieru i jako taka sprzedawana w postaci pojedynczych krzyżówek, co tylko potwierdza, iż krzyżówka może być odrębnym towarem, jak każdy inny przedmiot. Zdaniem uprawnionej w spornym słowno - graficznym znaku towarowym ZNAWCA to właśnie element słowny ZNAWCA jest elementem wyróżniającym tego oznaczenia. O ile bowiem przeciętny konsument rzeczywiście może nie rozróżniać pochodzenia czasopism szaradziarskich od różnych wydawców na podstawie samej tylko kolorowej ramki, o tyle będzie on znak towarowy w postaci fioletowej ramki w kratkę wraz ze słowem ZNAWCA łączył i kojarzył zawsze z jednym i tym samym źródłem pochodzenia, gdyż żaden inny wydawca na rynku nie stosuje dla czasopism szaradziarskich kolorowych ramek z takim właśnie napisem. Zdaniem uprawnionej, w ten sposób znak sporny - jako całość - posiada zdolność odróżniającą wystarczającą do pełnienia funkcji znaku towarowego. Ponadto wskazała, że charakter odróżniający znaku może wynikać z połączenia elementów, nawet jeżeli każdy z nich osobno jest pozbawiony charakteru odróżniającego, a w chwili zgłoszenia spornego znaku do rejestracji nie istniała praktyka oznaczania czasopism szaradziarskich kolorowymi ramkami wraz z dodatkowymi wyrazami, tj. np. GENIUSZ, UCZEŃ, MISTRZ. Podniosła, że wnioskodawca nie przedstawił żadnego materiału dowodowego, który by taką praktykę potwierdzał.

W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. wnioskodawca podtrzymał swoje żądanie i przedstawił polemikę ze stanowiskiem uprawnionej.

Na rozprawie w dniu [...] lutego 2013 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Wnioskodawca sprecyzował podstawę prawną żądania unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy wskazując w zakresie krzyżówek art. 129 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p., alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. oraz w zakresie czasopism i książek z krzyżówkami art. 129 ust 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p.

Zdaniem wnioskodawcy wyraz ZNAWCA oraz pozostałe elementy znaku spornego są niewidoczne podczas zakupu czasopism krzyżówkowych, a element słowny odbierany jest jako informacja o istotnej cesze towaru, tj. stopniu trudności zadań szaradziarskich zawartych w czasopiśmie. Uprawniona stwierdziła, iż w znaku spornym nie tylko jeden element jest dystynktywny, ale cały znak towarowy ma zdolność odróżniającą, jako kompozycja, powołała się na pkt 40 orzeczenia ETS z 22 czerwca 2011 r. w sprawie C-56/10 P, wskazując, że nawet znak towarowy składający się z elementów niedystynktywnych jako całość może mieć zdolność odróżniającą.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Urząd Patentowy RP oddalił przedmiotowy wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy ZNAWCA o nr [...].

W uzasadnieniu Urząd Patentowy wskazał, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, który to interes wynika z normy prawnej kreującej prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W świetle tych przepisów legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy jest każdy podmiot, któremu znak ten przeszkadza w prowadzeniu działalności gospodarczej, co potwierdza np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 218/01.

Stwierdził, że krzyżówka jest towarem, który może być sprzedawany.

Organ za niezasadny uznał zarzut udzielenia spornego prawa ochronnego w odniesieniu do krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p. ponieważ towary te skierowane są do szerszej grupy konsumentów. Są to towary, które ze względu na niską cenę należy uznać za ogólnodostępne i powszechnego użytku, a ich nabywcami są osoby w różnym wieku, niezależnie od płci, wykształcenia, statusu społecznego, często są to hobbyści. Zatem są to odbiorcy właściwie poinformowani i uważni. UP RP stwierdził, biorąc pod uwagę cechy strukturalne spornego znaku towarowego, że jako całość posiada on dostateczne znamiona odróżniające. Sama kolorowa ramka i kratka (określona przez uprawnioną jako diagram krzyżówki o jasnofioletowych polach) nie mają cech odróżniających, gdyż są powszechnie używane w wydawnictwach krzyżówkowych, ale element słowny "ZNAWCA" już takie cechy posiada. Nie odnosi się bezpośrednio i konkretnie do samego towaru lub jego cech, więc nie można uznać go za element opisowy, pozbawiony zdolności odróżniającej. Słowo to oznacza osobę studiującą i choć zapisane jest małą czcionką umieszczono je w miejscu wyraźnie widocznym zauważalnym przez odbiorcę. Organ przyjął, że jedynie drogą skojarzeń myślowych odbiorca może kojarzyć to słowo ze stopniem trudności zadania szaradziarskiego, a to, w ocenie organu, za mało, by uznać je za opisowe względem towaru, gdyż skojarzenie to nie wystąpi bez głębszej refleksji u odbiorcy.

UP RP nie zgodził się również z twierdzeniem skarżącej, że słowo "ZNAWCA" jest elementem informacyjnym w spornym znaku, mającym wskazywać na stopień trudności zadań, ponieważ odnosi się ono do osoby rozwiązującej krzyżówki, a nie do samej krzyżówki. Podniesioną przez skarżącą okoliczność, że sporny znak nie jest widoczny w trakcie zakupu oznaczanych nim towarów, a tym samym nie może odróżniać tych towarów, uznał zaś za niepotwierdzoną żadnym dowodem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: "WSA") w Warszawie wyrokiem z 10 lutego 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2039/13) uwzględnił skargę B. O. i uchylił decyzję UP RP z [...] marca 2013 r.

Sąd uznał, że skarżąca miała interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Ponadto Sąd stwierdził, przyznając rację organowi, że "krzyżówka" może być towarem. Nie chodzi bowiem o samo pojęcie "krzyżówki" jako zadania lub rozrywki, lecz o powiązanie tego zadania i rozrywki z nośnikiem, na którym jest zamieszczana. Posiada więc postać materialną, tak jak towar wprowadzany do obrotu handlowego.

Sąd pierwszej instancji podzielił przy tym stanowisko skarżącej w kwestii naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności za zasadny uznał zarzut skarżącej pominięcia w zaskarżonej decyzji oceny elementów graficznych spornego znaku, tj. kolorowej ramki i kratki diagramu z punktu widzenia ich zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

W ocenie Sądu pierwszej, podzielającego stanowisko skarżącej, Urząd Patentowy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności związanych z charakterem użytego w spornym znaku słowa "Znawca" w kwestii jego funkcji odróżniającej. W szczególności nie wziął pod uwagę "Regulaminu udziału w konkursie internetowym "Krzyżówki on-line" przedstawionego przez skarżącą w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r., który wskazuje na opisowy charakter omawianego słowa. Użyte w nim słowa takie jak "laik", "uczeń", czy "student" różnicują krzyżówki ze względu na poziom trudności.

Uprawniona od powyższego wyroku Sądu wniosła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") wyrokiem z 8 lipca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1416/14) oddalił. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że UP RP nie przeprowadził w świetle art. 129 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w.p., całościowej oceny zdolności odróżniającej spornego znaku w formie zgłoszonej do ochrony, co odnosi się w szczególności do oceny części graficznej i kolorystycznej tego znaku, a w szczególności kolorowych pól diagramu krzyżówki, a także obramowania znaku, tj. barwnego prostokąta. Elementy te, wchodzą w zakres spornego znaku, co wynika z treści opisu zgłoszenia znaku do ochrony. UP RP nie ocenił w stopniu pozwalającym na skontrolowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji ww. elementów graficznych i kolorystycznych spornego znaku w kontekście ich zdolności odróżniającej. Kwestia ta ma istotne znaczenie praktyczne, z uwagi na używanie przez uprawnioną spółkę tych elementów znaku w krzyżówkach i wydawnictwach krzyżówkowych. Wprawdzie sposób używania oznaczenia nie ma wpływu na jego zdolność bycia znakiem towarowym, niemniej w postępowaniu spornym o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy sposób jego używania może być dla organu pomocny przy ocenie znaczenia jakie poszczególne elementy znaku są decydujące przy całościowej ocenie zdolności odróżniającej danego znaku.

UP RP ponownie rozpoznając sprawę o unieważnienie prawa ochronnego na sporny słowno-graficzny znak towarowy "ZNAWCA" przeprowadził rozprawę, na której zarówno skarżąca, jak i uprawniona podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

Uprawniona nadto podniosła, że w jej ocenie wyrok NSA nie przesądził kwestii interesu prawnego skarżącej w tej sprawie, który powinien istnieć przez cały czas postępowania. Zdaniem uprawnionej w zakresie działalności gospodarczej skarżącej zaszły zmiany i aktualnie prowadzi ona agencję reklamową. Nadto poinformowała, że prawo na sporny znak towarowy wygasło i wobec tego nie stanowi ono żadnej przeszkody dla działalności skarżącej.

W odpowiedzi skarżąca stwierdziła, że posiada interes prawny w niniejszej sprawie, co potwierdza wydruk z CEIDG. Odnośnie faktu wygaśnięcia spornego prawa podniosła, że nie jest to przeszkodą w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP RP stwierdził, że jest związany zarówno oceną prawną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. orzeczeniach WSA i NSA, tj. odpowiednio VI SA/Wa 2039/13 i II GSK 1416/14. Niemniej wyjaśnił, że rozpatrując tę sprawę uwzględnił także okoliczność, że pomiędzy skarżącą, a uprawioną toczą się inne, analogiczne postępowania o unieważnienie innych znaków towarowych, przeznaczonych do oznaczania towarów w klasie 16, tj. m.in. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2040/13, w której to, w ocenie organu, w pogłębiony sposób zweryfikowano istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego. Ostatecznie organ, kierując się innymi podobnymi sprawami toczącymi się pomiędzy tymi stronami, przyjął, że także w toku ponownego postępowania w tej sprawie obowiązany był dokonać "po pierwsze pogłębionej analizy posiadania przez wnioskodawcę aktualnego i realnego interesu prawnego (art. 164 p.w.p.) w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego znaku i jednoznacznego wskazania w jakim zakresie sporna rejestracja uniemożliwiała mu w dacie złożenia wniosku swobodne prowadzenie działalności gospodarczej" (str. 39 uzasadnienia wyroku VI SA/Wa 2040/13).

UP RP, ponownie rozpatrując wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "ZNAWCA" wskazał, że sporny znak (z pierwszeństwem od [...] października 2003 r.) służył do oznaczania towarów w klasie 16, przy czym to prawo wygasło z dniem [...] października 2013 r. Nadto skarżąca wnosząc o unieważnienie spornego znaku uczyniła to w oparciu o art. 164 p.w.p., zgodnie z którym z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny.

W ocenie UP RP, przedstawiona przez skarżącą argumentacja interesu prawnego nie uzasadnia jej żądania unieważnienia spornego prawa. W uzasadnieniu interesu prawnego skarżącej zabrakło bowiem elementów stanowiących o istocie samego interesu prawnego, jego cech, tj.: bezpośredniości, konkretności, realności, jak i aktualności, ocenianych w relacji do okoliczności faktycznych tej sprawy. Skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że aktualnie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynikającym z treści wydruków dotyczących jej przedsiębiorstwa, a sam wpis, nawet szczegółowo wskazujący charakter tej działalności jak: przeważająca działalność gospodarcza i wykonywana działalność gospodarcza, nie kreuje działalności per se.

Po drugie, jak stwierdził UP RP, skoro uprawniona wykazała, że prawo na sporny znak towarowy wygasło i ochrona nie została przedłużona, to skarżąca nie może zasadnie twierdzić, że istnienie tego prawa stanowi przeszkodę w aktualnie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Prawo wyłączne na sporny znak wygasło z dniem [...] października 2013 r., zatem obecnie nie stwarza ono skarżącej sytuacji realnego i bezpośredniego zagrożenia ograniczenia wolności w prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej. Ponadto organ ustalił, że między stronami nie toczą się żadne postępowania sądowe dotyczące choćby pośrednio spornego prawa. Uprawniona nie domaga się od skarżącej zaprzestania działań w związku z wygasłym aktualnie prawem na sporny znak towarowy. UP RP wyjaśnił przy tym, że wygaśnięcie prawa na sporny znak nastąpiło na skutek upływu okresu, na które zostało ono udzielone oraz niezłożenia przez uprawnioną wniosku o przedłużenie tej ochrony, więc prawo to wygasło ex lege.

Zdaniem organu, nie można przyjąć, aby interes prawny skarżącej posiadał ww. cechy - realności i aktualności, skoro fakty i okoliczności zaistniałe w sprawie nie wykazują związku pomiędzy jej sytuacją prawną, a prawem na sporny znak towarowy.

B. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję organu z dnia [...] czerwca 2016 r., zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Sądu z 13 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2039/13, tj. wyroku wydanego w niniejszej sprawie i utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z 8 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1416/14, a to poprzez przyjęcie, że nie legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu o unieważnienie prawa na sporny znak, co skutkowało wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, podczas gdy w ww. wyrokach WSA i NSA przesądziły o interesie prawnym skarżącej;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę dowodów oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie w jakim UP RP przyjął, że nie wykazała ona okoliczności przemawiających za uznaniem jej indywidualnego, realnego, aktualnego i bezpośredniego interesu prawnego w unieważnieniu spornego znaku, podczas gdy faktycznie wykazała takie okoliczności;

- art. 8 k.p.a. ustanawiającego zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, poprzez wydanie odmiennej decyzji w porównaniu z innymi rozstrzygnięciami wydanymi w analogicznych stanach faktycznych i prawnych (tj. w trzech sprawach dot. znaków "Geniusz" oraz wbrew niedawno wydanemu wyrokowi WSA z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt: VI SA/Wa 979/16);

Skarżąca sformułowała również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w związku z art. 164 p.w.p. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu braku po jej stronie interesu prawnego w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy, podczas gdy wykazała interes prawny w rozumieniu ww. przepisów.

Wobec sformułowanych wyżej zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie.

Zdaniem skarżącej, organ błędnie odwołał się w tej sprawie do uzasadnienia wyroku zapadłego w innej sprawie tj. VI SA/Wa 2040/13, pomijając przy tym wyrok zapadły w niniejszej sprawie, tj. VI SA/Wa 2039/13, w którym Sąd potwierdził po jej stronie istnienie interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak. Wskazała, że organ na podstawie art. 153 p.p.s.a. związany był powyższą oceną prawną, a mimo to pominął ją i obecnie zanegował po jej stronie istnienie interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak. Dodatkowo przywołała liczne sprawy zawisłe przed WSA, w tym sprawę o sygn. akt VI SA/Wa 1138/10, w której WSA potwierdził istnienie po jej stronie interesu prawnego "jako dystrybutor czasopism zawierających szarady i krzyżówki - ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, gdyż wynika to z ograniczenia jej działalności gospodarczej w zakresie dystrybucji omawianych towarów opatrzonych, w jej ocenie, ogólnoinformacyjnym oznaczeniem 1000".

Skarżąca stwierdziła również, że UP RP w sposób całkowicie dowolny zakwestionował stosunek konkurencji pomiędzy nią a uprawnioną. W szczególności zdezawuował znaczenie wydruków z CEIDG oraz wynikający z nich zakres działalności. Wskazała, że wydruki te potwierdzają działalność konkurencyjną stron, dowodzą, że działalność gospodarcza skarżącej "oczywiście obejmuje działalność wydawniczą (np. kod PKD 58.14.Z - m.in. wydawanie czasopism i pozostałych periodyków ukazujących się mniej niż 4 razy w tygodniu, w formie drukowanej lub elektronicznej, włączając Internet; kod PKD 58.11.Z - m.in. wydawanie książek, broszur, ulotek i podobnych publikacji, włączając słowniki i encyklopedia, w formie drukowanej, elektronicznej i dźwiękowej lub w Internecie; kod PKD 58.19.Z - m.in. wydawanie, włączając udostępnianie w trybie on-line: katalogów, materiałów reklamowych, fotografii, rycin i pocztówek itp.)".

Jak wskazała skarżąca, za potwierdzeniem jej interesu prawnego przemawia również okoliczność, że na mocy ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo własności przemysłowej (ostania nowelizacja ww. ustawy), odstąpiono od przesłanki interesu prawnego we wszczęciu postępowania o unieważnienie i wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że wnioskodawca nie musi już wykazywać istnienia interesu prawnego w celu uzyskania decyzji stwierdzającej unieważnienie prawa do znaku. Zasada ta dotyczy nie tylko znaków zgłoszonych po dacie wejścia w życie nowelizacji (tj. 15 kwietnia 2016 r.), ale także znaków zgłoszonych z wcześniejszą datą pierwszeństwa. Zgodnie bowiem z art. 2 powoływanej ustawy, w postępowaniach o unieważnienie praw ochronnych, dotyczących znaków towarowych zgłoszonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, a wszczętych po dniu jej wejścia w życie, nie jest wymagane wykazanie interesu prawnego. Powyższe zmiany w przepisach prawa (odpowiednio, w art. 164 i w art. 169 p.w.p.) dobitnie dowodzą, jak stwierdziła skarżąca, postrzegania przez ustawodawcę przesłanki interesu prawnego jako zbędnej bariery we wszczęciu postępowania spornego (o wygaszenie albo o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy). To stanowisko ustawodawcy powinno, zdaniem skarżącej, zostać uwzględnione także w sprawach takich jak niniejsza, gdzie w rachubę wchodzi ocena interesu prawnego (z uwagi na datę złożenia wniosku w celu wszczęcia postępowania). Przemawia mianowicie za wykluczeniem takiej interpretacji wskazanej przesłanki, która stanowiłaby bezzasadne utrudnienie w realizacji prawnie chronionych interesów wnioskującego o unieważnienie w postępowaniu spornym.

Skarżąca odniosła się także do istoty sprawy - do opisowości spornego znaku, wskazując, że jako taki nie miał zdolności odróżniającej i nie mogło zostać na niego udzielone prawo ochronne, gdyż powinien być wyłączony spod ochrony, jako oznaczenie opisowe dla towarów z klasy 16 (art. 129 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.).

W odpowiedzi na skargę UP RP wniósł o jej oddalenie, wskazując, że podtrzymuje swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a.") stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota rozpoznawanej sprawy dotyczyła oceny prawidłowości decyzji Urzędu Patentowego RP, który umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z powodu braku po stronie skarżącej B. O. interesu prawnego oraz ze względu na fakt, że sporny znak towarowy słowno-graficzny "ZNAWCA" nr [...] wygasł z dniem [...] października 2013 r.

W ocenie Sądu zarzuty skargi są zasadne. Przed przystąpieniem do ich oceny należy jednak poczynić kilka uwag natury ogólnej.

I tak, podkreślić należy, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Oznacza to, że organ, a w dalszej kolejności wojewódzki sąd administracyjny, jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku ciążący na organie i wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w: / T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

W konsekwencji należy uznać, że związanie organu i sądu w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż nie można w sprawie formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem.

Naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a. - w razie złożenia skargi - powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, uzasadniony jest zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2039/13, tj. wyroku wydanego w niniejszej sprawie i utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z 8 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1416/14, jako że w ww. wyrokach WSA i NSA przesądziły już o interesie prawnym skarżącej. W konsekwencji za zasadny należało też uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 164 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu braku po stronie skarżącej interesu prawnego w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że organ nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Sądu I instancji a potwierdzonych w wyroku Sądu kasacyjnego. Fakt, że NSA nie wypowiedział się w tej kwestii expressis verbis nie oznacza automatycznie, iż w takiej sytuacji organ jest uprawniony do ponownego badania interesu prawnego wnioskodawcy. Należy w tym miejscu podkreślić, co uszło uwadze Urzędu Patentowego, że NSA jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. Skoro w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia prawa materialnego, czyli art. 28 k.p.a., sąd kasacyjny nie mógł w tym względzie wypowiedzieć się. Byłoby to możliwe tylko wtedy gdyby w sprawie zachodziła nieważność postępowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W konsekwencji brak rozważań dotyczących interesu prawnego strony zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu kasacyjnego nie oznacza, że Urząd Patentowy ponownie rozpoznając sprawę o unieważnienie tego znaku towarowego może pominąć stanowisko Sądu I instancji zawarte w wiążącym w sprawie wyroku uchylającym. Skoro skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona, wskazania Sądu I instancji co do faktu posiadania przez skarżącą interesu prawego są aktualne i - na zasadzie art. 153 p.p.s.a. - wiążą organ w konkretnej sprawie.

Rzeczywiście jest tak jak podniesiono w skardze, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan prawny uległ zmianie bowiem zgodnie z dokonaną nowelizacją z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo własności przemysłowej odstąpiono od przesłanki interesu prawnego we wszczęciu postępowania o unieważnienie i wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy (art. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej, Dz.U. z 2015 r., poz.1615). Nowelizacja weszła w życie 15 kwietnia 2016 r., zaś zaskarżona decyzja została wydana [...] czerwca 2016 r. Powyższa zasada dotyczy nie tylko znaków zgłoszonych po dacie wejścia w życie nowelizacji (tj. 15 kwietnia 2016 r.), ale także znaków zgłoszonych z wcześniejszą datą pierwszeństwa. Zgodnie bowiem z art. 2 powoływanej ustawy, w postępowaniach o unieważnienie praw ochronnych, dotyczących znaków towarowych zgłoszonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, a wszczętych po dniu jej wejścia w życie, nie jest wymagane wykazanie interesu prawnego.

Przyjętego w tej sprawie stanowiska nie zmienia także okoliczność, że prawo na sporny znak towarowy wygasło z dniem [...] października 2013 i ochrona nie została przedłużona. Urząd Patentowy wyciągnął błędny wniosek, że w takiej sytuacji brak jest "realnego i bezpośredniego zagrożenia ograniczenia wolności w prowadzeniu działalności gospodarczej". Sąd nie podziela tego stanowiska organu, które legło u podstaw umorzenia postępowania uznając, że fakt wygaśnięcia spornego prawa ochronnego automatycznie nie spowodował unicestwienia interesu prawnego oraz bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o unieważnienie znaku.

Sąd zwraca uwagę, że unieważnienie znaku następuje ze skutkiem ex tunc (wstecznym), czyli od dnia, od którego istniała ochrona, co pociąga za sobą nieważność czynności prawnych dokonanych dotychczas przez uprawnionego do znaku. ( por. wyrok NSA z 16 września 2004 r., sygn. akt II GSK 774/04). Natomiast takiego skutku nie ma wygaśnięcie znaku z mocy prawa na skutek upływu czasu, na który zostało udzielone ( art.168 ust. 1 pkt 1 p.w.p).

Idąc tym tokiem rozumowania Sąd uznał za zasadne także pozostałe zarzuty skargi zawarte w pkt I ppkt 2 i 3 petitum skargi, dotyczące naruszenia przepisów postępowania , co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest do zastosowania się do wytycznych zawartych w wyroku WSA z 10 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2039/13 utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z 8 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1416/14, a także weźmie pod uwagę zmianę przepisów p.w.p., o której była mowa wyżej.

Działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję o kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.