Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 315/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2021 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł.(dalej jako: "ZUS") działając na podstawie:

1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266), zwanej dalej "u.s.u.s." odmówił D. C. (dalej: Strona, Skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 45.969,71 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne - za okres od 04.2009 r. do 06.2010 r. w łącznej kwocie 30 962,46 zł, ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 04.2009 r. do 06.2010 r. w łącznej kwocie 11 650,26 zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od 04.2009 r. do 06.2010 r., w łącznej kwocie 3 357,03 zł,

2) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej "Rozporządzenie", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 24 577,26 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne - za okres od 04.2009 r. do 06.2010 r. w łącznej kwocie 14 302,16 zł, ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 04.2009 r. do 06.2010 r. w łącznej kwocie 8 812,26 zł, Fundusz Pracy - za okres od 04.2009 r. do 06.2010 r. w łącznej kwocie 1 462,84 zł.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Dnia 4 grudnia 2018 r. Strona złożyła skargę na zajęcie egzekucyjne wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania oraz umorzenie zaległości. W uzasadnieniu swego stanowiska Skarżąca wskazała, iż jej zobowiązanie nie istnieje z uwagi na upływ terminu przedawnienia należności za okres od kwietnia 2009 r. do czerwca 2010 r., który to termin upłynął dnia 31 grudnia 2016 r. Skarżąca wskazała, iż termin przedawnienia należności zabezpieczonej hipoteką przymusową również uległ przedawnieniu, gdyż zabezpieczenie takie nie przerywa biegu terminu przedawnienia zobowiązania zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Tym samym pismem Skarżąca złożyła także wniosek o umorzenie zaległości na podstawie art. 28. u.s.u.s.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, ZUS wydał decyzję z dnia 14 maja 2019 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. ZUS stwierdził, iż nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek, gdyż były podejmowane działania przeciwegzekucyjne, wystawiono upomnienia kierowane na prawidłowy adres. Ponadto należności zabezpieczone hipoteką także nie uległy przedawnieniu z uwagi na wciąż trwające postępowanie egzekucyjne. ZUS stwierdził także, że nie można jednoznacznie stwierdzić czy zachodzą okoliczności do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż Skarżąca nie przedstawiła dokumentów świadczących o jej stanie majątkowym.

Pismem z dnia 9 lipca 2019 r. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Jej zdaniem uzasadnienie wspomnianej decyzji zostało sformułowane w sposób lakoniczny, zawiera jedynie ogólnikowe zwroty, nie zawiera dat i rodzajów czynności przerywających bieg terminu przedawnienia. Organ nie wskazał daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie rozpoznał zarzutu przedawnienia. Ponadto Skarżąca podniosła, iż organ nie rozpoznał zarzutów przez nią zgłoszonych w piśmie z dnia 28 listopada 2018 r., a także, że organ nie poinformował podatnika o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Zdaniem Skarżącej, powyższe uchybienia uniemożliwiały prawidłowe zaskarżenie decyzji i kontrolę instancyjną oraz naruszały naczelne zasady postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., wniósł o oddalenie skargi wskazując, że szczegółowe daty odbioru upomnień nie zostały wskazane w decyzji z uwagi na fakt, iż informacje te były kierowane do organu rozstrzygającego kwestię zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu kwestie przedawnienia wyjaśniono prawidłowo odnosząc się do wyjaśnienia podstaw prawnych i zaistniałych okoliczności mających wpływ na zawieszenie terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek. W piśmie tym organ szczegółowo wskazał daty wysłania upomnień oraz podjęcia pism przez Skarżącą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r. o sygn. akt I SA/Gd 1501/19 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, iż decyzja ZUS została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera jedynie ogólnikowe stwierdzenia, że zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu bez wskazania konkretnych dat i ewentualnych czynności zawieszających bieg terminu przedawnienia. Rzeczą ZUS było wykazanie czy zaległości Skarżącej przedawniły się, czy też nie i dlaczego, tj. na skutek jakich czynności i z jaką datą dokonanych. Sąd wskazał, że uzasadnienie powinno przedstawiać przebieg procesu decyzyjnego stosowania przepisów prawa administracyjnego materialnego jak i procesowego prezentując rozumowanie, które było udziałem organu administracji publicznej na etapie ustalania podstaw prawnych właściwych dla sprawy, czynności i rozumowanie organu administracji na etapie ustalania okoliczności faktycznych sprawy oraz przesłanki, które według organu zadecydowały o rozstrzygnięciu zawartym w decyzji. Sąd podkreślił, że odpowiedź na skargę jako pismo procesowe z postępowania sądowoadministracyjnego nie może konwalidować braków postępowania administracyjnego.

Dnia 8 grudnia 2020 r. ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję odmawiającą umorzenia ww. należności za okresy od kwietnia 2009 r. do czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji Organ wskazał, że nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności. Termin przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu ww. decyzji ZUS wymienił także następujące czynności, które miały wpływ na wydłużenie okresu przedawnienia oraz wskazał w jakim okresie bieg terminu przedawnienia był zawieszony:

• wobec zaległości za okres kwiecień – maj 2009 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (doręczone 5 sierpnia 2009 r.) oraz odpisów tytułów wykonawczych z dnia 3 września 2009 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 10 września 2009 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 10 września 2009 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres czerwiec - sierpień 2009 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (doręczone 12 października 2009 r.) oraz tytułów wykonawczych z dnia 3 listopada 2009 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 21 listopada 2009 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 3 listopada 2009 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres wrzesień 2009 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (dwukrotnie awizowane, przesyłka zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie", pismo pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) oraz tytułów wykonawczych z dnia 8 grudnia 2009 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 21 listopada 2009 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 9 grudnia 2009 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres październik 2009 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (doręczone 19 grudnia 2009 r.) oraz tytułów wykonawczych z dnia 14 stycznia 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (dwukrotnie awizowane, przesyłka zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie", pismo uznane za doręczone), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 14 stycznia 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres listopad 2009 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (doręczone 25 stycznia 2010 r.) oraz tytułów wykonawczych z dnia 18 lutego 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 6 marca 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 18 lutego 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres grudzień 2009 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (dwukrotnie awizowane, przesyłka zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie", pismo pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) oraz tytułów wykonawczych z dnia 16 kwietnia 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 18 maja 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 16 kwietnia 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres styczeń 2010 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (dwukrotnie awizowane, przesyłka zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie", pismo pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) oraz tytułów wykonawczych z dnia 7 maja 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 5 czerwca 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 7 maja 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres luty 2010 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (doręczone 15 kwietnia 2010 r.) oraz tytułów wykonawczych z dnia 21 maja 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 11 czerwca 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 21 maja 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres marzec 2010 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (doręczone 18 maja 2010 r.) oraz tytułów wykonawczych z dnia 16 czerwca 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 6 lipca 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 16 czerwca 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres kwiecień 2010 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (dwukrotnie awizowane, przesyłka zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie", pismo pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) oraz tytułów wykonawczych z dnia 14 lipca 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 28 lipca 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 14 lipca 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres maj 2010 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (dwukrotnie awizowane, przesyłka zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie", pismo pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) oraz tytułów wykonawczych z dnia 31 sierpnia 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 8 września 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 31 sierpnia 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.,

• wobec zaległości za okres czerwiec 2010 r. było to skierowanie upomnienia przedegzekucyjnego (dwukrotnie awizowane, przesyłka zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie", pismo pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia) oraz tytułów wykonawczych z dnia 1 października 2010 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego (doręczone 20 października 2010 r.), powyższe czynności spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wystawienia tytułów wykonawczych tj. 1 października 2010 r. do zakończenia egzekucji tj. 2 sierpnia 2019 r.

Dodatkowo wskazano, że należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres zadłużenia, zostały zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej w księgach wieczystych należących do Skarżącej nieruchomości.

Kolejno ZUS wskazał, że analiza dokumentacji wykazała, że Strona nie prowadzi już działalności gospodarczej. Od 11 października 2017 r. Strona jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku, nie posiada środków na rachunkach bankowych, nie pobiera świadczeń z ZUS. Zgodnie z informacją z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców nie posiada żadnych pojazdów. Skarżąca pomimo wezwania, nie dostarczyła oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, nie wykazała, czy ma zobowiązania wobec innych wierzycieli. Brak jest także informacji o osiąganych przez nią dochodach i sytuacji zdrowotnej.

Zgodnie zaś z zapisami że Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych jest ona właścicielem trzech nieruchomości: (1) lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2 w S. (KW: [...]), nieruchomość jest obciążona wpisem hipoteki na rzecz wierzyciela: P. N. S. F. I. Z., na łączną kwotę 450 000,- zł, (2) lokalu niemieszkalnego o pow. [...] m2 w G., (KW: [...]), nieruchomość jest obciążona wpisami hipotecznymi na rzecz wierzycieli: P. N. S. F. I. Z. (łączna kwota zabezpieczenia 800.000,- zł), ZUS (łączna kwota zabezpieczenia 64.586,25 zł oraz na rzecz osoby fizycznej na kwotą 37.660,39 zł, (3) lokalu niemieszkalnego o pow. [...] m2 w G., (KW: [...]), nieruchomość jest obciążona wpisami hipotecznymi na rzecz wierzycieli: P. N. S. F. I. Z. (łączna kwota zabezpieczenia 800.000,- zł), ZUS (łączna kwota zabezpieczenia 64.586,25 zł oraz na rzecz osoby fizycznej na kwotą 37.660,39 zł.

W ocenie ZUS, w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., a przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodziły w stosunku do ww. zadłużenia. Wskazano, że zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym zatem art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania.

ZUS wskazał, że w stosunku do zobowiązań Skarżącej Dyrektor Oddziału ZUS w G. wszczął postępowanie egzekucyjne obejmujące nieopłacone należności. W ramach postępowania organ zastosował środki m.in. w postaci zajęcia rachunków bankowych. W toku prowadzonego postępowania nastąpił zbieg egzekucji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z Komornikami Sądowymi i Prezydentem Miasta G.. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego przejął Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. i postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na to, że podejmowane przez niego czynności nie doprowadziły do wyegzekwowania należności. Organowi nie udało się także ustalić miejsca faktycznego pobytu Strony. Organ egzekucyjny w oparciu ustalił, że Strona jest właścicielem 2 lokali niemieszkalnych oraz właścicielką lokalu mieszkalnego, zatem istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z posiadanych przez nią nieruchomości.

ZUS wskazał, że przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. zachodzi wówczas, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W postanowieniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono całkowitego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bowiem ustalono, że Strona posiada majątek w postaci nieruchomości. Na nieruchomościach tych ustanowiona została hipoteka przymusowa celem zabezpieczenia należności przysługujących ZUS. Tym samym Strona posiada majątek, który mogłaby spieniężyć choćby w części, a uzyskane z tego tytułu środki finansowe przeznaczyć na spłatę posiadanych zobowiązań.

Do czasu stwierdzenia przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny braku możliwości wyegzekwowania należności z ustalonego majątku nieruchomego, nie można również zanalizować i wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Zdaniem ZUS z ww. powodów nie zachodzą wobec Strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

W ocenie Organu rentowego w sprawie brak jest również podstaw do umorzenia składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s i wydanym na tej podstawie Rozporządzeniu. Organ wskazał, że Strona nie dostarczyła dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację materialną, zatem w sprawie nie jest możliwe dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Strona nie udowodniła, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Nie wykazała ponoszonych kosztów utrzymania, nie wyjaśniła swojej sytuacji rodzinnej oraz nie podała wysokości posiadanych zobowiązań wobec innych wierzycieli. Nadto nie wyjaśniła w jaki sposób zaspokaja swoje niezbędne potrzeby życiowe. Obowiązek wskazania wszelkich trudności i ponoszonych kosztów należy do wnioskodawcy, który powinien sam określić wszystkie okoliczności, na podstawie których ZUS mógłby uznać wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za zasadny i udokumentować je. W sprawie brak jest informacji, aby Strona korzystała z innych instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku.

Organ zauważył, że Skarżąca jest w wieku największej aktywności zawodowej. ZUS nie posiada informacji, które świadczyłyby o niemożliwości osiągania przez Stronę dochodów z tytułu zatrudnienia. Zakład nie posiada informacji, czy Strona podejmuje jakiekolwiek starania w celu znalezienia stałego zatrudnienia.

Wskazano, że formalny status bezrobotnego daje dodatkowe możliwości m.in. w zakresie ewentualnego zdobycia nowych kwalifikacji, odbycia stażu, skorzystania ze specjalnych programów aktywizacji zawodowej. Strona nie wykazała zatem, że podjęła wszelkie działania, aby wykorzystać zdolność do pracy. Tego rodzaju pasywna postawa nie może być premiowana umorzeniem zaległości.

ZUS stwierdził, że z uwagi na wiek Strony, posiadane doświadczenie zawodowe i brak informacji o przeciwskazaniach zdrowotnych do podjęciu zatrudnienia, istnieje realna szansa, przy odpowiednim własnym zaangażowaniu Strony, na podjęcie pracy zarobkowej. Strona powinna podjąć starania mające na celu spłatę zaległości. W chwili obecnej nie można stwierdzić, że w sprawie występuje sytuacja, która wyczerpuje znamiona ubóstwa - ma charakter trwały, jak również trudna sytuacja materialna i rodzinna. Z uwagi na brak informacji na temat ponoszonych kosztów utrzymania, sytuacji rodzinnej oraz braku informacji o wysokości posiadanych zobowiązań wobec innych wierzycieli nie można przeprowadzić kompleksowej analizy sytuacji finansowej Strony. Poza powołaną wyżej możliwością podjęcia przez Stronę pracy zawodowej dysponuje ona majątkiem nieruchomym, który mogłaby spieniężyć choćby w części, a uzyskane z tego tytułu środki finansowe przeznaczyć na spłatę zobowiązań.

Uwzględnienie w takiej sytuacji wniosku i umorzenie zaległych składek pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym. W związku z powyższym ZUS uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt. 3 Rozporządzenia.

Brak też jest podstaw do uznania, że zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym należy uznać, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia.

ZUS podkreślił, że umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procesowaniu spraw z zakresu umarzania należności z tytułu składek.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie ww. decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. brak zastosowania się organu do wytycznych wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1501/19, gdyż nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, uwzględnia błędny termin okresu przedawnienia, powołuje się na czynności, które nie zostały podjęte, wystawienie/doręczenie upomnień i tytułów wykonawczych, które nie zostały wystawione/doręczone stąd też winna zostać uchylona w całości,

2. brak wskazania zakresu postępowania w tym brak ustalenia stanu zadłużenia należności wraz z uwzględnieniem zarzutu przedawnienia, co do kwot wynikających z poszczególnych tytułów wykonawczych. W celu rozpoznania zarzutu przedawnienia, wierzyciel winien był ustalić stan zadłużenia należności wraz z uwzględnieniem zarzutu przedawnienia, co do kwot wynikających z poszczególnych tytułów wykonawczych, tymczasem wierzyciel albo nie wskazał błędne numery poszczególnych tytułów wykonawczych albo nie wskazał, z jakich poszczególnych składowych kwota ta wynika. Organ nie wskazał jakie czynności spowodowały zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia lub wskazał je błędnie. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano także jak długo trwało postępowanie egzekucyjne, czy toczyło się bez jakichkolwiek przerw. Organ ograniczył się do lakonicznego i błędnego wskazania, że zobowiązanie nie przedawniło się z uwagi na 10 letni okres przedawnienia.

3. błędne lub brak wystawienia upomnień i tytułów wykonawczych lub też brak ich doręczenia,

4. nie wskazanie jakie środki egzekucyjne zostały zastosowane i kiedy, w tym nie wskazanie jakie zajęcia rachunków bankowych zostały dokonane,

5. uznanie przez organ, że doręczenie upomnienia przedegzekucyjnego wpływa na bieg terminu przedawnienia, podczas gdy nie wywołuje takiego skutku,

6. naruszenie art 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie wymogów stawianych tytułom wykonawczym. Wierzyciel bądź w ogóle nie wystawił tytułów wykonawczych bądź wystawił je błędnie. Wierzyciel w wystawionych tytułach wykonawczych nie wskazał zabezpieczenia dochodzonej należności pieniężnej hipoteką przymusową. Tytuły wykonawcze nie zawierają wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji administracyjnej, nie wskazują dat doręczenia upomnienia albo wskazują je błędnie, nie zawierają one lub zawierają błędne wskazanie wysokości należności oraz daty, od której należność może być dochodzona.

7. naruszenie art. 64 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, iż zabezpieczenie nieruchomości hipoteką przymusową wpływa na bieg terminu przedawnienia należności.

W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ stwierdził także, że w decyzji z dnia 8 grudnia 2020 r. zrealizował wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku określone w wyroku z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1501/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga D. C. nie jest zasadna.

Na wstępie w niniejszej sprawie, należy odnieść się do kwestii czy Organ rentowy wypełnił wskazania Sądu określone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 1501/19 z dnia 14 listopada 2019 r. uchylającym decyzję ZUS. Dla oceny legalności kontrolowanego aktu należy odnieść się do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracji publicznej i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Obowiązek ten oznacza również brak możliwości formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez sąd poglądem. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3). Zauważyć należy, że nieprzestrzeganie przepisu art. 153 p.p.s.a. podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 p.p.s.a. pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2019 r. I SA/Po 413/19, LEX nr 2722975).

Po takim wstępie w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu, Organ wykonał w pełni wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 1501/19, jak również nie dopuścił się naruszenia powyższych przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. ZUS podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ten w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

W wyroku z dnia 14 listopada 2019 r. Sąd nakazał Organowi rentowemu zgromadzenie dokumentów źródłowych, które stanowiły podstawę rozstrzygania, w przedłożonych Sądowi aktach sprawy brak było tytułów wykonawczych, które miały skutkować zawieszenia terminu przedawnienia.

Ponownie rozpoznając sprawę, ZUS wykonał wytyczne zawarte w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2019 r. i zgromadził konieczne dowody, które wykazują, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia co do przedmiotowych należności, co znajduje również wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Analiza przedłożonych akt administracyjnych oraz uzasadnienie kwestionowanej decyzji prowadzi do wniosku, że Organ zastosował się do wytycznych Sądu. ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazał daty i rodzaje dokonanych czynności wraz ze wskazaniem daty odbioru pism kierowanych do Skarżącej, które to czynności zdaniem Organu przerywają bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Organ wskazał także w jakim okresie bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano także na jakich dowodach oparto się przy rozpoznawaniu sprawy, ZUS wskazał także właściwe podstawy prawne, które służyły do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy. W związku z powyższym Sąd stwierdził, iż ZUS w wydanej decyzji zastosował się do co do wskazań określonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1501/19.

Jednym z obowiązków Organu w sprawie dotyczącej umorzenia należności składkowych było wykazanie, że niezapłacone przez stronę postępowania składki objęte decyzją nie uległy przedawnieniu. Przedawnienie należności z tytułu składek wyklucza ich dochodzenie, a tym samym co do składek przedawnionych, na stronie postępowania nie ciąży obowiązek ich uregulowania. Niedopuszczalnym wobec tego jest objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności.

W świetle powyższego uznać należy, że skoro Organ bezsprzecznie ustalił (i zgromadził zgodnie z wytycznymi Sądu w aktach dowody na tę okoliczność), że przedawnienie przedmiotowych należności nie nastąpiło, to Organ ten był władny wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie zaległości lub odmowę ich umorzenia.

Sąd stwierdza zatem, że skoro w decyzji Organu wykazano, iż w nie upłynął jeszcze termin, po upływie którego należności nie mogą być już dochodzone, bowiem działania związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego zawiesiły bieg terminu przedawnienia, to możliwe stało się merytoryczne rozpoznanie wniosku Skarżącej.

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 1-3 umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 498 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.);

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Wskazania wymaga, że organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub Rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.

Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą Sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania, zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że ZUS sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek.

W ślad za Organem rentowym powtórzyć zatem trzeba, że z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (dotycząca śmierci dłużnika) nie wystąpiła.

W sprawie nie wystąpiła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., albowiem w sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe.

Również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie wystąpiła. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej 30 listopada 2015 r., jednakże należy mieć na względzie, że Skarżąca jest właścicielem trzech nieruchomości. Tym samym należy stwierdzić, że samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Dopiero bowiem w sytuacji braku jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności można mówić o wystąpieniu przesłanki z tego przepisu. To zaś nie miało miejsca w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym oraz nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie znajdują zastosowania w rozpatrywanym przypadku, ponieważ względem Skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani postępowanie likwidacyjne.

Organ rentowy słusznie stwierdził, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi Skarżąca przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zatem również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie została spełniona.

W sprawie nie zaistniała także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., albowiem naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W powyższym zakresie wskazania wymaga, że postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2019 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. umorzył postępowanie egzekucyjne, ponieważ podejmowane przez niego czynności nie doprowadziły do wyegzekwowania należności. Podkreślenia wymaga, że przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. zachodzi wówczas, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdza brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Tym samym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego musi być orzeczeniem, które oprócz formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego stwierdza równocześnie brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W niniejszej sprawie naczelnik nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bowiem ustalono, że Skarżąca posiada majątek w postaci nieruchomości. Na nieruchomościach ustanowiona została hipoteka przymusowa celem zabezpieczenia należności przysługujących ZUS. Z uwagi na powyższe uznać należy, że Skarżąca posiada majątek, który mogłaby spieniężyć (choćby w części), a uzyskane z tego tytułu środki finansowe przeznaczyć na spłatę posiadanych zobowiązań. Ponadto dokonane na majątku zabezpieczenie zwiększa szansę na choćby częściową spłatę zaległych składek, w następstwie ewentualnej licytacji przedmiotowych nieruchomości.

Z uwagi na powyższe należało uznać, że czasowe stwierdzenie bezskuteczności egzekucji nie jest tożsame z trwałym brakiem majątku przez dłużnika.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem ZUS, iż w sprawie nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.).

Należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 14/99). W niniejszej sprawie istnieje zatem niewykorzystana możliwość egzekucji należności składkowych przez ZUS poprzez próbę wyegzekwowania z licytacji nieruchomości.

Z uwagi na powyższe Organ rentowy prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem Skarżącej. W tej sytuacji w sprawie nie było podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że analiza akt sprawy pozwala uznać, że Organ rentowy w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Przede wszystkim rację ma Organ, że w przypadku Skarżącej nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Organ rozpoznając sprawę dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94, POP 1999 r., Nr 2, poz. 31). Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.

Wskazania wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, iż ustawodawca w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nakłada właśnie na wnioskodawcę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną (wyrok z 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 685/11).

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie ZUS podjął szereg czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, do ustalenia sytuacji majątkowej i zdrowotnej strony. Jednakże Skarżąca nie dostarczyła niezbędnych dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację materialną, tym samym ZUS nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Skarżąca nie próbowała wykazać, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Przede wszystkim Strona nie wykazała ponoszonych kosztów utrzymania, nie wyjaśniła swojej sytuacji rodzinnej oraz nie podała wysokości posiadanych zobowiązań wobec innych wierzycieli. Skarżąca nie wyjaśniła w jaki sposób zaspokaja swoje niezbędne potrzeby życiowe.

Analiza wniosku o umorzenie zawierała także rozważania na temat tego, że Skarżąca jest w wieku największej aktywności zawodowej, jest osobą bezrobotną niepobierającą zasiłku. Pomimo tych okoliczności Skarżąca nie podała przyczyn, które uniemożliwiają jej osiągania dochodów z umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Skarżąca nie wyjaśniła, czy podejmuje jakiekolwiek starania w celu znalezienia stałego zatrudnienia. Wobec powyższego nie można stwierdzić, że Skarżąca jest w takiej sytuacji, że nie może podjąć zatrudnienia. Zasadnie też w uzasadnieniu decyzji zauważono, że posiadanie statusu osoby bezrobotnej daje możliwości zdobyciu nowych kwalifikacji, czy też skorzystania z programów aktywizacji zawodowej. Wobec powyższego prawidłowe są wnioski Organu rentowego, że Skarżąca nie wykazała, że podjęła wszelkie działania, aby zdobyć zatrudnienie, tym bardziej w sytuacji, gdy ZUS nie posiada żadnych informacji o ewentualnych problemach zdrowotnych, które uniemożliwiają lub utrudniają podjęcie zatrudnienia. W tej sytuacji zgodzić się należy z Organem rentowym, że w obecnym stanie istnieje realna szansa, że w przypadku zaangażowania Skarżącej w poszukiwania pracy zarobkowej istnieje możliwość poprawy, w określonej perspektywie czasowej jej sytuacji materialnej, jak również pozyskanie środków na spłatę zadłużenia.

Jak bowiem zasadnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 884/08 prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Omawiane uregulowanie nie może być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do ich spłacenia. Podstawa umorzenia należności ZUS mająca swe źródło w omawianych przepisach została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

Niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. W sprawie brak jest danych, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia.

Z zabranego materiału dowodowego nie wynika również, że zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym należy uznać, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia.

Również trafnie Organ rentowy przyjął, że nie zachodzi sytuacja opisana w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia. Skarżąca nie poniosła straty materialnej w wyniku klęski żywiołowej (tj. pożaru, powodzi, trzęsienia ziemi itp.) ani innego nadzwyczajnego zdarzenia. Za nadzwyczajną okoliczność nie może być uznany brak dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wskutek podjęcia decyzji o zaprzestaniu prowadzenia dzielności gospodarczej.

Skarżąca nie wskazała, również problemów ze zdrowiem, które wykluczałyby ją całkowicie i trwale z aktywności zawodowej. Brak jest też informacji o konieczności sprawowania przez Skarżącą opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W związku z powyższym należy uznać, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zarzuty skargi są niezasadne. Podkreślić należy, że Organ rentowy przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, a także wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Również uzasadnienie odpowiada wymogom ustawowym, zawiera wszechstronną ocenę stanu majątkowego Skarżącej i szczegółowo wykazuje dlaczego odmówiono jej umorzenia należności w oparciu o wszystkie ustawowe przesłanki. Organ rentowy prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanej oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia ZUS, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. W zaskarżonej decyzji Organ uwzględnił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. Zakład prawidłowo wyjaśnił, dlaczego odmówił Skarżącej umorzenia składek na podstawie wskazywanych przepisów.

Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienie skargi. Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził także innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.