Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 266/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 7  ust. 3, art. 18  ust. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: Art. 7, 77 par. 1, 80  i 107  par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145  par. 1  pkt 1c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 266/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Krystyna Kutzner, Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.), WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r., sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy nr [...], decyzją z [...] 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1-3, art. 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., w skrócie: kpa) oraz art. 1, art. 2, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 7, art. 10, art. 13, art. 14, art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 poz. 1851 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r. póz. 1465) ustalił, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą A. B. za okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 2.000,00 zł stanowi świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w powyższej kwocie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Podał także, że wpłatę kwoty należy dokonać na rachunek GOPS na wskazany w decyzji numer rachunku bankowego. Wskazał, że odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone zostaną od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do świadczenia wychowawczego do dnia całkowitej spłaty nienależnych świadczeń.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 w bazie ZUS systemu EMP@TIA pojawiła się informacja, że A. B. rozpoczęła działalność gospodarczą w kwietniu 2017 r. Zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. e ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej jest dochodem uzyskanym. Po uwzględnieniu dochodu za miesiąc maj 2017 r. stwierdzono, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie A. B. wyniósł 1.278,95 zł, tak więc dopuszczalne kryterium dochodowe w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w wysokości 800,00 zł na osobę w rodzinie zostało przekroczone. Organ podał, że rodzina A. B. liczy pięć osób, w tym troje dzieci. Jej roczny dochód w 2014 r. wynosił 15 777,33 zł (dochód utracony), a dochód uzyskany z umowy o pracę to 3 000,00 zł. Dochód uzyskany z podjętej działalności gospodarczej A. B. wynosił 3 394,74 zł. Roczny dochód męża J. B. to 0,00 zł. Organ podał także następujące zestawienia obliczeniowe. Miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu uzyskanego: 3 000,00 zł + 3 394,74 zł = 6 394,74 zł. Miesięczny dochód na jednego członka rodziny: 6 394,74 zł : 5 os. w rodzinie = 1 278,95 zł. Kryterium dochodowe na jednego członka rodziny: 800,00 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego na jednego członka rodziny: 1 278,95 zł - 800,00 zł = 478,95 zł. Wobec wskazano, że świadczenie wychowawcze pobrane przez stronę w okresie 2017-06-01 do 2017-09-30 jest świadczeniem nienależnie pobranym. Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (art. 25 ust. 9 w/w ustawy), a osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (art. 25 ust. 1 w/w ustawy).

A. B. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o uchylenie wskazanej wyżej decyzji. Odwołanie uzasadniła tym, że od decyzji SKO z [...] 2018 r. [...] służy skarga do WSA w Krakowie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 grudnia 2018 r. działając na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało na dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] 2016 r. Nr [...] przyznano A. B. świadczenie wychowawcze na troje dzieci: Z., J. i H. B., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., w wysokości 500,00 zł miesięcznie na każde dziecko, w tym na dziecko "pierwsze".

W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. - rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, był rok kalendarzowy 2014 r., a prawo do świadczenia organ ustalał z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Podstawą przyznania wskazanego świadczenia było spełnienie przez rodzinę wnioskodawczyni ustawowego kryterium dochodowego w wysokości 800 zł na osobę w rodzinie. Wniosek o świadczenie wychowawcze oraz decyzja przyznająca to świadczenie zawierały pouczenie, z którego wynikało, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie wychowawcze. Zaznaczono, że niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

SKO wyliczyło, iż po ponownym przeliczeniu dochodu przez organ I instancji z uwzględnieniem dochodu uzyskanego za miesiąc maj 2017 r. ustalono, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1278,95 (3394,74 zł (z tytułu uzyskania dochodu z działalności gospodarczej) + 3000,00 zł (z tytułu uzyskania w 2015 r. dochodu z umowy o pracę w firmie A sp. z o.o.), tj. 6394,74: 5 osób w rodzinie), co oznacza, że przekroczone zostało kryterium dochodowe rodziny (800 zł) określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Kolegium wskazało, że świadczenie wychowawcze uznaje się za nienależnie pobrane w sytuacji m.in. gdy świadczenie wychowawcze było wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W przypadku odwołującej się jest to miesiąc czerwiec 2017 r. O fakcie podjęcia działalności gospodarczej i uzyskaniu dochodu strona nie powiadomiła niezwłocznie OPS, pomimo że była o tym pouczona. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Powyższe oznacza, że pobrane świadczenie wychowawcze na dziecko Z. B. w okresie od czerwca 2017 r. do września 2017 r., w wysokości 2 000,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym.

W świetle powyższego SKO uznało, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie poprzedzające wydanie decyzji było prawidłowe, a zatem nie dostrzegło podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wskazało, iż sprawa o której mowa w odwołaniu - SKO [...] jest sprawą dotyczącą weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego w innym okresie (od 01-07-2018 do 30-09-2018) i nie ma wpływu na zakres sprawy przedmiotowej.

W skardze do WSA w Krakowie na ww. decyzję SKO z dnia 10 grudnia 2018 r. [...] A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącej, podstawowym błędem pracownika GOPS było sumowanie dochodów za rok 2016 z dochodem za jeden miesiąc 2017 roku jako średnia z prowadzonej działalności gospodarczej. Podała, że te dochody się nie nakładają na jeden i ten sam okres czy miesiąc, co wyjaśniała już w trakcie trwania postępowania administracyjnego. Wskazała, że przekazała organowi dokumenty potwierdzające, iż od stycznia 2017 roku jedynym źródłem jej dochodu jest prowadzona działalność gospodarcza gdyż umowę o pracę w firmie A Sp. z o.o. rozwiązała 18 kwietnia 2018 r., listem poleconym. Dodatkowo, błędem organu był brak weryfikacji dostarczonych dokumentów PIT-36 za rok 2017 złożonych do Urzędu Skarbowego, jak również złożonego oświadczenia o dochodach za okres 10.04.2017 do 31.12.2017 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca podała, że do dnia dzisiejszego nie otrzymała świadectwa pracy, do skargi dołączyła pozew przeciwko pracodawcy o wydanie świadectwa pracy. Wskazała, że brak tego świadectwa nie świadczy o niezakończeniu pracy ani o jej trwaniu, a tym bardziej o uzyskiwanym dochodzie po jej rozwiązaniu. Dodała, że fakt braku świadectwa pracy nie przeszkadzał organowi I instancji w wydaniu kolejnej decyzji [...] z dnia 10 października 2018 r. o przyznaniu świadczeń na kolejny okres. W złożonym PIT-36 za rok 2017 do Urzędu Skarbowego w pozycji "D" Dochody należności ze stosunku pracy, widnieje pusta pozycja, gdyż nie wypłacano skarżącej wynagrodzenia, ponieważ nie miała wtedy dochodu. Jedynym dochodem w roku 2017 wykazanym w tym dokumencie była kwota 31.420,64 zł z tytułu działalności gospodarczej rozpoczętej w kwietniu 2017 roku.

Skarżąca zarzuciła, że organ administracji nie uwzględnił faktu, iż od 1 stycznia 2017 do końca maja 2017 roku jej jedyny dochód to dochód z prowadzonej działalności i wyniósł 3.394,74zł. Jeśli iść tą drogą i wliczać dany miesiąc z rozpoczętej działalności w 2017 r. do dochodu uzyskanego w 2016 r., to biorąc nawet cały dochód za rok 2016, który wyniósł 38.848,88 zł plus jeden miesiąc z oświadczenia z dnia 16.07.2018 r. o dochodzie tylko za maj 2017 r., tj. 3394,74 zł, co daje razem dochód 42.243,62 zł podzielony na 12 mc. i na 5 osób, to według skarżącej, jej średni dochód miesięczny oscyluje na poziomie 704,06zł.

Skarżąca argumentowała, że prowadzenie działalności gospodarczej to nie jest to samo co praca ze stałymi miesięcznymi dochodami zawartymi w umowie, miesięczny dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jest każdego miesiąca różny, zależny od wystawionych w danym miesiącu faktur i poniesionych kosztów, dlatego nie można brać pod uwagę dochodu z jednego miesiąca do wyliczenia średniej za rok a tym bardziej do średniej miesięcznej za rok poprzedni 2016, biorąc pod uwagę jeden miesiąc z roku 2017, bo w roku 2016 nie prowadziła działalności gospodarczej. W konkluzji podała, że błędne jest wyliczenie pracownika GOPS przez dodanie dochodu z umowy o pracę (z której tytułu nie otrzymywała wynagrodzenia w 2017 roku) do dochodu tylko za jeden miesiąc 2017 roku i następnie wyliczenie średniej za półtoraroczny okres. Przy czym jej cały jedyny dochód za miesiąc maj 2017 wyniósł tylko 3.394,74 zł a nie jak zostało napisane w uzasadnieniu 6.447,73zł, a dodatkowo działalność ta został rozpoczęta w kwietniu 2017 i od stycznia 2017 do maja 2017 jej dochód wynosił 0 zł, a ponadto nie można dochodu z rozpoczętej działalności z pierwszego miesiąca, wliczać do średniej miesięcznej roku poprzedniego. Reasumując, dochody za rok 2016 i 2017 (38.848,88 zł i 31.420,64 zł, razem 70.269.52 zł) podzielone na 24 mc. i na 5 członków rodziny, dają średni dochód miesięczny - 585,58 zł, a więc nie przekracza ustalonego kryterium dochodowego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wskazało, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazano przyczyny przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, z powołaniem się na przepisy prawa. Kolegium, poprzez analizę stanu faktycznego, wskazanie przepisów ustosunkowało się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i argumenty podane w uzasadnieniu decyzji są aktualne także w odniesieniu do zarzutów skargi, bowiem skarga w zasadzie powiela argumentację odwołania.

Wskazano, że jak wynika z akt sprawy w sytuacji dochodowej rodziny A. B. doszło do zmian mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Podczas weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2017/2018 w bazie ZUS sytemu EMP@TIA pojawiła się informacja, że A. B. rozpoczęła działalność gospodarczą w kwietniu 2017 r., a zgodnie z oświadczeniem A. B. dochód uzyskany za miesiąc maj 2017 r. wyniósł 3394,74 zł. Powzięcie ww. informacji spowodowało konieczność dokonania ustaleń, czy po uwzględnieniu uzyskanego przez A. B. dochodu - spełnione jest kryterium dochodowe, które uprawnia do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Po ponownym przeliczeniu dochodu z uwzględnieniem dochodu uzyskanego za miesiąc maj 2017 r. ustalono, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1278,95 (3394,74 zł z tytułu dochodu z działalności gospodarczej) + 3000,00 (z tytułu uzyskania w 2015 r. dochodu z umowy o pracę), tj. 6394,74: 5 osób w rodzinie), co oznacza, że przekroczone zostało kryterium dochodowe rodziny (800 zł) określone w ustawie o państwa w wychowywaniu dzieci.

Zdaniem organu bez znaczenia z punktu widzenia stanu prawnego ( art. 7 ust. 1 ustawy) była utrata zatrudnienia przez skarżącą od 18 kwietnia 2018 r., bowiem utrata taka mogłaby być uwzględniona wyłącznie w odniesieniu do roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (tj. 2016) lub po tym roku (tj. 2017) i wówczas ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Nadto, poza zakresem oceny pozostają inne decyzje wydawane przez organ I instancji i stan faktyczny ustalony na potrzeby innych prowadzonych przez organ I instancji postępowań.

Z uwagi na powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, uznając je za zgodne z przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 10 grudnia 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję pracownika GOPS działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r., ustalającą, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą za okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 2.000,00 zł stanowi świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązującą skarżącą do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w powyższej kwocie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016, poz. 2134 z późn. zm., dalej w skrócie: ustawa).

Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zgodnie natomiast z art. 5 ust 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

W myśl art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl ust. 2 tego przepisu, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się:

1) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania;

1a) świadczenie wychowawcze wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 3a;

2) świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie;

3) świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze;

4) świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego;

5) świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Stosownie do ust. 3 tego przepisu, od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.

Z kolei art. 20 ustawy ustanawia obowiązek powiadomienia organu o zmianie danych, zobowiązując w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 1 ustawy). Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W myśl ust. 2, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z kolei w myśl z ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Z kolei na podstawie art. 2 pkt 20 ustawy, uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m.in.:

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

Na podstawie art. 2 ust. 19 ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu oznacza to utratę dochodu spowodowaną m.in.

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

Przechodząc do rozpoznania sprawy, wskazać należy, że Sąd nie uznał dokonanych przez organy administracji ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy za wystarczające.

Rozstrzygnięcia wymagają bowiem dwie kwestie.

Po pierwsze, czy zmiana sytuacji dochodowej w związku z uzyskaniem przez skarżącą dochodu z tytułu podjęcia od 10 kwietnia 2017 r. działalności gospodarczej ma wpływ na przyznane jej decyzją z dnia [...] 2016 r. [...] świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko. Po drugie – czy brak wypłaty wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę rzeczywiście, jak przyjęły organy, nie ma znaczenia prawnego, wobec formalnego rozwiązania umowy o pracę w 2018 r.

Od rozstrzygnięcia ww. kwestii zależy następnie ocena, czy świadczenie wypłacone od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. na pierwsze dziecko w wysokości 2000 zł można uznać za nienależnie pobrane w rozumieniu ww. przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Bezspornym jest, że w 2014 r. skarżąca nie przekroczyła ustawowego kryterium dochodowego w wysokości 800 zł, uprawniającego do przyznania jej świadczenia na pierwsze dziecko. Trafnie Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że po rozpoczęciu przez skarżącą działalności gospodarczej należało dokonać ponownego przeliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem uzyskanego dochodu, z tym że, zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy - w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Jak zatem wynika z ww. przepisu (szczególnie podkreślonej części) do dochodu dolicza się kwotę osiągniętego dochodu ale nie za pierwszy miesiąc, a za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (a nie - rozpoczęcia działalności gospodarczej). W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy brak jest jednak informacji, czy w miesiącu kwietniu skarżąca uzyskała jakikolwiek dochód, co pozwoliłoby na doliczenie do dochodu rodziny dochodu z tytułu działalności gospodarczej osiągniętego w maju 2017, jak uczyniły to organy. Po drugie, z powołanego przepisu art. 7 ust. 3 ustawy wynika, że kolejnym warunkiem powiększenia dochodu o dochód z ww. miesiąca jest uzyskiwanie go w okresie, za który weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, czyli do 30 września 2017 r. W aktach brak dokumentu, na podstawie którego można by ustalić tą okoliczność.

Wobec powyższego, Sąd nie jest w stanie skontrolować, orzekając na podstawie zebranego przez organ materiału dowodowego, czy uwzględniony przez organy dochód za maj 2017 r. w wysokości 3.394,74 zł z tytułu podjęcia działalności gospodarczej jest dochodem z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a także czy dochód ten był uzyskiwany nadal w okresie, za jaki weryfikowane było prawo do świadczenia wychowawczego.

O ile trafne jest co do zasady stanowisko, zgodnie z którym skarżąca nie wywiązała się niezwłocznie z obowiązku poinformowania organu o okoliczności uzyskania dochodu, tj. o zmianie sytuacji dochodowej rodziny, wynikającym z art. 20 ustawy, to brak wyjaśnienia ww. okoliczności, nie pozwala na ocenę, czy podjęcie działalności gospodarczej miało wpływ na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy, co następnie pozwoliłoby na ustalenie, czy i w jakim zakresie pobrane świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym.

Zdaniem Sądu, organy nie wyjaśniły także dlaczego uznały, że nie miał znaczenia prawnego fakt nieotrzymywania przez skarżącą wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę od 1 stycznia 2017 r., czyli także w okresie od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. Skarżąca konsekwentnie podnosiła, że w 2017 roku nie otrzymywała wynagrodzenia za pracę, co, jej zdaniem, ujawnione zostało w zeznaniu podatkowym za rok 2017 (w aktach adm. brak tego zeznania). W tym miejscu wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko WSA w Krakowie zajęte w wyroku z 24 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1268/18, że pojęcie utraty dochodu w myśl art. 2 pkt 19 lit. c ustawy nie można zawężać tylko do utraty zatrudnienia rozumianej formalnie (rozwiązanie umowy o pracę). Dlatego organy winny wskazać, dlaczego, weryfikując dochód skarżącej za ww. okres, nie zakwalifikowały wynagrodzenia za pracę w ww. okresie jako dochodu utraconego, skoro nie kwestionowały, że skarżąca w tym roku nie pobierała wynagrodzenia za pracę. Fakt wystąpienia przez skarżącą do sądu pracy, a następnie wydanie przez ten sąd postanowienia z dnia 29 marca 2019 r. o umorzeniu postępowania (vide: postanowienie Sądu Rejonowego VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych k. 26-28 akt sądowych), z którego wynika, że A sp. z o.o. z siedzibą w G została rozwiązana postanowieniem sądu rejestrowego z dnia 31 stycznia 2019 r. i wykreślona z rejestru, potwierdza jedynie, że skarżąca nie otrzymała wynagrodzenia za pracę pomimo braku formalnego rozwiązania stosunku pracy.

Ponownie rozpatrując sprawę organy ustalą, czy uzyskanie dochodu przez skarżącą z tytułu działalności gospodarczej, przy uwzględnieniu ww. przesłanek z art. 7 ust. 3 ustawy oraz przy uwzględnieniu utraty dochodu z tytułu utraty zatrudnienia spowodowało utratę prawa do świadczenia wychowawczego, biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty.

Biorąc pod uwagę powyższe naruszenia przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.