Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 376/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8 , art. 77, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), , Protokolant asyst. sędz. Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta B., uchylił w części decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie zwrotu nieruchomości i orzekł w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku H. K. i S. K. na skutek uchylenia wcześniejszych decyzji w toku kontroli instancyjnej, decyzją z dnia [...] orzekł:

1. o zwrocie na rzecz H. K. w ½ części i S. K. w ½ części nieruchomości położonej w obrębie [...] m. B. oznaczonej numerami działek 369/2 o powierzchni 0,3135 ha, 408/3 o powierzchni 0,0341 ha (w granicach działek nr 145/11, 145/17, 145/8, nabytych aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...]), stanowiących własność Gminy Miasta [...] których prawo własności ujawniono w KW nr [...], KW nr [...] Sądu Rejonowego w B. Wydziału Ksiąg Wieczystych;

2. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu na rzecz byłych właścicieli działki nabytej aktem notarialnym Rep. A nr [...] - nr [...] z dnia [...] jako działka nr ewid. 147/7 i działek oznaczonych wg obecnie obowiązującej ewidencji gruntów jako działki nr 102, 105/1, 105/2, 103/2, obręb [...] m. B. (w granicach dawnych działek nr 145/11, 145/17, 145/8) oraz dla nieruchomości nabytej aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] jako działka nr 170/13, a także dla działek obecnie oznaczonych w operacie ewidencji gruntów jako działki nr 104/1 i 104/3 położone w obrębie [...] m. B. (w dawnych granicach działek nr 145/14,145/4,145/23);

3. o zobowiązaniu współwłaścicieli H. K. i S. K. do zwrócenia na rzecz Gminy Miasto B. wypłaconego odszkodowania, które zgodnie z opinią szacunkową rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] sporządzoną przez K. R. po uwzględnieniu przepisu art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami za wymienioną w punkcie 1 nieruchomość wynosi 44.137,16 zł i nie przekracza 50 % wartości opinii szacunkowej rzeczoznawcy majątkowego;

4. nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Przeniesienie prawa własności nieruchomości opisanej w punkcie 1 decyzji nastąpi z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Współwłaściciele nieruchomości są zobowiązani udostępnić nieruchomość w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem wszelkich awarii ciągów, przewodów i urządzeń , jeśli takowe znajdują się na nieruchomości zwracanej;

5. podział działki nr 369/1 o powierzchni 0,7063 ha na działki nr 369/1 o powierzchni 0,3806 ha, 369/2 o powierzchni 0,3135 ha, 369/3 o powierzchni 0,0122 ha oraz działki nr 408/1 o powierzchni 1,4332 ha na działki nr 408/3 o powierzchni 0,0341 ha, 408/4 o powierzchni 1,3991 ha zatwierdzi decyzja, gdy stanie się ostateczna zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 1 b ustawy o gospodarce nieruchomościami;

6. decyzja stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2, art. 141 ust. 4, art. 142, art. 216, art. 217 ust. 2 oraz art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 2147, dalej jako: "u.g.n.").

Odwołanie od ww. decyzji złożył Prezydent Miasta B. podnosząc, iż obecnie na zwracanej nieruchomości usytuowany jest parking o nawierzchni asfaltowobetonowej, którego docelowym przeznaczeniem jest zabezpieczenie miejsc postojowych dla mieszkańców osiedla mieszkaniowego B., a także asfaltowe drogi dojazdowe do ww. parkingu, ogrodzenie z siatki, sieć wodociągowa, kanalizacja deszczowa oraz linia elektroenergetyczna niskiego napięcia wraz z oświetleniem, a także pergola śmietnikowa obsługująca mieszkańców pobliskiego bloku. Uzupełnieniem zagospodarowania działek są nasadzenia roślinne, uporządkowane drzewa i krzewy. Autor odwołania zgłosił zastrzeżenia dotyczące sporządzonej w sprawie wyceny wskazując, że rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym pominął rzeczone naniesienia wbrew art. 140 ust. 4 u.g.n.

Wojewoda [...] – na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") – decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił ww. decyzję Starosty [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Skargę na wskazaną decyzję wywiódł S. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 czerwca 2016 roku, sygn. akt: II SA/Łd 286/16 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] (punkt pierwszy wyroku) i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (punkt drugi wyroku). Wyrok jest prawomocny od dnia 2 września 2016 roku. W motywach wyroku Sąd podkreślił, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., a także naruszenia zasad postępowania określonych w art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a. Z okoliczności sprawy wynika, iż organ odwoławczy podstaw do wydania decyzji kasacyjnej upatrywał w tym, że w toku postępowania odwoławczego rzeczoznawca majątkowy złożył nowy operat szacunkowy dotyczący nieruchomości będących przedmiotem postępowania. Operat ten – jak wskazuje pismo przewodnie jego autora z dnia 5 stycznia 2016 roku – został opracowany w związku z uwagami podnoszonymi we wniesionym odwołaniu. Analiza złożonego operatu, a także innych okoliczności związanych z ustaleniem wartości nieruchomości będącej przedmiotem postępowania jednoznacznie potwierdza tezę, iż kwestia ta była przedmiotem ustaleń organu pierwszej instancji w następstwie analizy złożonego już uprzednio operatu i jego aneksu. Nie można zatem twierdzić, iż kwestia ta nie była przedmiotem ustaleń i oceny organu pierwszej instancji. Jakkolwiek rzeczoznawca w ww. piśmie wskazał, iż "wycofuje z obiegu dotychczasowy Operat szacunkowy oraz sporządzony do niego Aneks", to jednak nowy operat jest elementem ustaleń i oceny tych samych okoliczności, które były przedmiotem zainteresowania Starosty i legły u podstaw faktycznych wydanej przez ten organ decyzji. Organ odwoławczy okoliczności tych w ogóle nie oceniał, a przez to nie miał okazji dostrzec, że nowy operat szacunkowy stanowi kontynuację postępowania dowodowego prowadzonego przez Starostę w zakresie ustalenia wartości nieruchomości, co deprecjonuje stanowisko organu odwoławczego o konieczności zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Do tego samego wniosku – zdaniem Sądu – prowadzi brak wskazania przez organ odwoławczy konkretnych wadliwości dotychczasowego postępowania, w szczególności brak wskazania tych wadliwości na płaszczyźnie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, a tylko wadliwość działań organu w tym zakresie i to tylko wadliwość szczególnego rodzaju stanowiłaby podstawę do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.

Ponadto Sąd podkreślił, iż istotą postępowania jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona (art. 136 i nast. u.g.n.). Konsekwencją orzeczenia zwrotu nieruchomości jest orzeczenie zwrotu ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowania, zwaloryzowanego stosownie do reguł określonych w art. 140 ust. 2 u.g.n. Odszkodowanie ustalone w powyższy sposób może być zmniejszone lub zwiększone wskutek zmniejszenia lub zwiększenia wartości nieruchomości będącego następstwem działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu (art. 140 ust. 4 u.g.n.). Z okoliczności sprawy wynika, iż zasadniczym powodem opracowania nowego operatu szacunkowego była kwestia wpływu na zwaloryzowane odszkodowanie działań inwestycyjnych podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, a więc – jak domagał się tego odwołujący – zwiększenia wartości nieruchomości wskutek tych działań, a tym samym zwiększenia podlegającego zwrotowi odszkodowania. Z punktu widzenia istoty i zakresu prowadzonego postępowania kwestia ta – w ocenie Sądu – nie może być uznana za wyczerpującą zasadniczy zakres ustaleń koniecznych do załatwienia sprawy. Jest to kwestia istotna w sprawie, to jednak jej zakres oddziałuje wyłącznie na pewien element rozstrzygnięcia, a zatem tym bardziej powinna ona być wyjaśniona w ramach postępowania odwoławczego, z wykorzystaniem możliwości procesowych jakie daje art. 136 K.p.a. W sprawie organ odwoławczy wydał natomiast – z naruszeniem powyższego obowiązku – decyzję kasacyjną, która stanowiąc rozstrzygnięcie wyłącznie procesowe, nie kończy postępowania w sprawie, a dodatkowo skutkuje dalszym pogwałceniem zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.), bowiem odkłada w czasie załatwienie sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 1, 3, 4, 5 i 6 i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu na rzecz H. K. w ½ części i S. K. w ½ części nieruchomości położonej w obrębie [...] m. B. oznaczonej numerami działek 369/2 o powierzchni 0,3135 ha, 408/3 o powierzchni 0,0341 ha (w granicach działek nr 145/11, 145/17, 145/8, nabytych aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...]), stanowiących własność Gminy Miasta B., których prawo własności ujawniono w KW nr [...], KW nr [...] Sądu Rejonowego w B., Wydziału Ksiąg Wieczystych oraz w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w ramach postępowania odwoławczego organ wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie dlaczego w operacie szacunkowym sporządzonym dla potrzeb postępowania wbrew treści przepisu art. 140 ust. 4 u.g.n. brak jest stosownych obliczeń dotyczących wartości nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia. Wszak w postępowaniu o zwrot nieruchomości obok ustaleń dotyczących zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia (art. 136 i nast. u.g.n.) istotnym elementem jest również obliczenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania według reguł określonych w art. 140 u.g.n. W następstwie opisanego zapytania, rzeczoznawca majątkowy przesłał aneks do operatu szacunkowego, którego analiza – zdaniem Wojewody – wykazała, że szacując wartość nieruchomości rzeczoznawca uwzględnił wśród nakładów poczynionych na gruncie również te związane z budową drogi i placów lokalnych o nawierzchni z asfaltobetonu, parkingu z płyt otworowych oraz terenów zielonych z nasadzeniami. Tymczasem w przepisie art. 140 ust. 4 u.g.n. chodzi nie o jakiekolwiek działania zwiększające użyteczność i wartość nieruchomości, ale o te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie.

Z powyższego – zdaniem Wojewody – wynika, że z jednej strony organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie rzeczonej nieruchomości jako zbędnej na cel wywłaszczenia, podczas gdy w aneksie rzeczoznawca majątkowy uwzględnił poczynione na nieruchomości nakłady, związane z budową drogi i placów lokalnych, parkingu oraz terenów zielonych z nasadzeniami. Uznanie przywołanej wyceny w całości za prawidłową oznaczałoby w istocie jednoczesne przyjęcie, że podjęte na nieruchomości działania związane z budową ww. naniesień poczynione zostały dla realizacji celu wywłaszczenia. W efekcie nieruchomość nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, a zatem brak jest podstaw do orzekania o zwrocie nieruchomości.

Z uwagi na przytoczone rozbieżności między treścią orzeczenia a sporządzonym aneksem Wojewoda wystąpił do Starosty – w trybie art. 136 u.g.n. – o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie realizacji celu wywłaszczenia oraz przesłanie wyceny odpowiadającej poczynionym ustalenia. Załączona do akt sprawy wycena zawierała – w ocenie Wojewody – niedopuszczalną formę aneksu, stąd jednocześnie Wojewoda zwrócił uwagę, aby sporządzona opinia ujęta była w nowym operacie szacunkowym.

W efekcie przy piśmie z dnia 7 lutego 2017 roku Starosta B. przesłał nowy operat szacunkowy, w którym ponownie doliczono do wartości gruntu wartość dróg i placów lokalnych o nawierzchni z asfaltobetonu, parkingi z płyt otworowych oraz tereny zielone z nasadzeniami. Rzeczoznawca uznał, że ww. naniesienia służyły realizacji celu wywłaszczenia i – jak podkreślił Wojewoda – operat szacunkowy jako dowód w sprawie podlega ocenie, jednakże organ drugiej instancji podziela w tym zakresie stanowisko rzeczoznawcy majątkowego.

Cytując treść art. 137 u.g.n. Wojewoda stwierdził, że w sprawie co prawda nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej, ale art. 216 u.g.n. rozszerza możliwość zwrotu nieruchomości na zasadach określonych w art. 136 i nast. u.g.n., m.in. na nieruchomości przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 roku, poz. 64 ze zm.). Rzeczoną nieruchomość wykupiono na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży Rep. A nr [...] z dnia [...]. Treść aktu notarialnego oraz oferta nabycia nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie budzi wątpliwości Wojewody, że umowa została zawarta w związku z zamiarem wywłaszczenia nieruchomości na cel publiczny w ramach procedury poprzedzającej wywłaszczenie i spełnia cechy nabycia w rozumieniu art. 216 ust. 1 u.g.n. Zatem w odniesieniu do ww. nieruchomości znajdują zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości na zasadach określonych w art. 136 i nast. u.g.n.

Jak dostrzegł Wojewoda w umowie wskazano, że nieruchomość przeznaczona jest pod budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu przy ulicy A V. Z ustaleń Starosty wynika, że przywołana infrastruktura podziemna przy ul. A V w B. została wybudowana w ustawowym terminie.

Zgodnie z dokumentami przekazanymi przez Zakład Wodociągu i Kanalizacji "WOD-KAN" budowa kanalizacji sanitarnej Ø 200 ukończona została w 1985 roku, co potwierdza protokół z dnia 21 stycznia 1986 roku odbioru końcowego i przekazania do użytku zadania inwestycyjnego. Z kolei budowa wodociągu Ø 300 ukończona została w 1986 roku, jak wynika z protokołu odbioru końcowego z dnia 18 września 1986 roku.

Kwestia budowy sieci ciepłowniczej – jak wyjaśnił Wojewoda – wyjaśniona została zaś przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w B. w piśmie z dnia 15 października 2013 roku, w którym wskazano m.in. że inwestorem sieci od K-101 do K-1011 przebiegającej przez działkę nr ewid. 408/1 była Kopalnia Węgla Brunatnego B. PEC B. przesłało poświadczoną kopię protokołu z dnia 4 kwietnia 1989 roku przekazania – przejęcia środka trwałego PT 25/89 wraz z załącznikiem. Wskazano również, że sieć ciepłownicza została przekazana PEC sp. z o.o. aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...]. Z kolei inwestorem sieci ciepłowniczej od PS111 do K-103 przebiegającej przez działki nr ewid. 103/2, 369 i 408/1 była Dyrekcja Rozwoju Miasta i Osiedli Wiejskich B. PEC sp. z o.o. załączył kserokopię protokołu na okoliczność ujawnienia środka trwałego. Opisana sieć została przekazana do PEC sp. z o.o. aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...]

Przedstawione ustalenia dotyczące realizacji celu wywłaszczenia w postaci ww. infrastruktury nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i organ odwoławczy je podziela.

Zdaniem Wojewody, osobnego wyjaśnienia wymaga natomiast kwestia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w odniesieniu do działek nr ewid. 369/2 i 408/3, co do których organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie. Rzeczoznawca majątkowy wyceniając nieruchomość według stanu na dzień zwrotu uwzględnił naniesienia w postaci dróg i placów lokalnych o nawierzchni z asfaltobetonu, parkingi z płyt otworowych oraz tereny zielone z nasadzeniami. Mając na uwadze wytyczne dotyczące sporządzenia nowego operatu szacunkowego, rzeczoznawca miał świadomość, iż uwzględniając w wycenie ww. naniesienia, założył jednocześnie, że miały one związek z realizacją celu wywłaszczenia. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, iż opisane naniesienia na działkach nr ewid. 369/2 i 408/3 stanowiły realizację celu wywłaszczenia.

Wykup działek objętych opisanym aktem notarialnym był jedynie elementem większej całości. W piśmie Wojewódzkiego Zarządu Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia 19 stycznia 1983 roku, nr UAN.III.8330/160/81/83/R3 "Informacja o terenie" napisano, że teren przedstawiony na załączniku graficznym przeznaczony jest na realizację I etapu osiedla budownictwa mieszkaniowego "B." w B. zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzonym uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] oraz uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...]. W załączniku nr 1a zatytułowanym "Warunki do informacji o terenie znak: [...] z dnia [...] wskazano m.in. że teren I etapu os. "B." ograniczają od południa ul. A kl. Zo, zaś od północy właśnie ujęta w przywołanym wcześniej akcie notarialnym ul. A V. Załącznik opisuje również wymóg budowy sieci wodociągowej, kwestię odprowadzania ścieków oraz zaopatrzenia w ciepło w ramach I etapu realizacji os. "B". W kontekście budowy infrastruktury technicznej przywoływana jest również ul. A

Z ustaleń Starosty wynika, iż na działce nr ewid. 369 jest parking oraz ogrodzenie z siatki. Z odwołania Prezydenta Miasta B. wynika, że jego docelowym przeznaczeniem jest zabezpieczenie miejsc postojowych dla mieszkańców osiedla B.

Z kolei na działce nr ewid. 408/1 urządzone są obiekty sportowe osiedla B. tj. boisko uniwersalne, 2 korty tenisowe, ogrodzenie kortów z siatki na słupkach metalowych, ściana do tenisa z placem oraz ciąg pieszo jezdny. Nawierzchnie ww. obiektów są asfaltowobetonowe. Przez nieruchomość przebiega również linia oświetleniowa boisk sportowych, zaś pozostała część nieruchomości stanowi teren zagospodarowany porośnięty trawą, która jest koszona.

Sięgając do poglądów judykatury Wojewoda podkreślił, że w ramach budowy osiedla mieści się także realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków usługowych, handlowych, ciągów pieszych, parkingów, boisk, terenów zielonych, sieci kanalizacyjnych, ciepłowniczych itp. służące mieszkańcom. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że na działkach nr ewid. 369/2 i 408/3 znajdują się naniesienia stanowiące element infrastruktury osiedla i stanowią one realizacje celu wywłaszczenia. Choć – jak dostrzegł organ drugiej instancji – z aktów notarialnych nie wynika wprost, że przedmiotowe działki zostały zakupione w celu realizacji osiedla B., jednakże taki cel można to wywieść z całokształtu materiału dowodowego. Wszak cel wywłaszczenia należy ustalić w oparciu o całą dokumentację zgromadzoną w postępowaniu poprzedzającym wywłaszczenie, czy – jak w sprawie – sprzedaż nieruchomości w ramach procedury poprzedzającej wywłaszczenie.

Przywołane pismo Wojewódzkiego Zarządu Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia 19 stycznia 1983 roku wraz załącznikiem oraz przywołany w nim ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzony uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] – w ocenie organu – wskazują że wykup działek był jedynie elementem większej całości w postaci budowy osiedla, dlatego zrealizowanie na tych działkach opisanych elementów infrastruktury tego osiedla wskazuje na realizację celu publicznego i powoduje, że działek nie można uznać za zbędne na cel wywłaszczenia.

Z opisanych powodów organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zakresie zwrotu nieruchomości i rozliczeń z tym związanych i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. K. wskazał, że kwestionuje decyzję Wojewody [...] z dnia 21 marca 2017 roku w części dotyczącej uchylenia decyzji Starosty [...] w części obejmującej punkty 1, 3, 4, 5 i 6 oraz odmowy zwrotu na rzecz H. K. i S. K. nieruchomości położonej w B. oznaczonej jako działki nr ewid. 369/2 i 408/3. Autor skargi wskazał na naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 7, art. 8, art. 33 § 2 i 3, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. i art. 137 u.g.n. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w kwestionowanym zakresie oraz zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, iż Wojewoda napisał w decyzji, że odwołanie od decyzji Starosty złożył Prezydent Miasta B. co nie jest prawdą ponieważ pod odwołaniem widnieje pieczęć i podpis Wiceprezydenta Miasta I. O. który nie jest stroną postępowania. W aktach sprawy nie ma dokumentu potwierdzającego upoważnienie lub pełnomocnictwo dla Wiceprezydenta co stanowi naruszenie art. 33 § 2 i 3 K.p.a. Ponieważ odwołanie przysługuje stronom postępowania, a Wiceprezydent nią nie jest, to ze względów formalnych powinno zostać uznane za nieważne.

Wojewoda powołał się na poglądy judykatury stanowiące, iż w ramach budowy osiedla mieszkaniowego mieści się także realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci m.in. parkingów. Skarżący ten pogląd podzielił jednak podkreślił, że w przywołanych wyrokach cel wywłaszczenia określany był jako budowa osiedla. Tymczasem, w sprawie cel wywłaszczenia został dokładnie i precyzyjnie określony w decyzji z dnia [...], nr [...] jako "budowa kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy A V". Taki sam cel widnieje w innych dokumentach jak choćby w ofercie sprzedaży złożonej J. K. z dnia [...] czy w umowie sprzedaży Rep. A nr.[...]. Również w oświadczeniu Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji z dnia [...] pada stwierdzenie że gospodarstwo rolne J. i H. K. zostało wykupione pod zadanie inwestycyjne ul. A V. W piśmie Urzędu Miasta z dnia 19 września 2011 roku Prezydent zawiadomił o możliwości zwrotu działki (co prawda innej bo nr 167, ale wchodzącej w skład wywłaszczonego gospodarstwa), której nabycie nastąpiło "pod budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy A V". W żadnym z tych pism nie ma mowy o budowie osiedla, a ulica A V (obecnie ul. B) nigdy nie była ulicą osiedlową, a stanowiła wówczas obwodnicę miasta. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego rozpoznając wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ winien wnikliwie zbadać czy nieruchomość została w jakikolwiek sposób wykorzystana, a jeśli tak to, czy w sposób zgodny z celem wywłaszczenia. W związku z tym cel wywłaszczenia należy interpretować bardzo ściśle co potwierdza art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazujący przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie nabycia). Wojewoda stwierdził, że budowa kanalizacji Ø 200 ukończona została w 1985 roku, a wodociągu Ø 300 w 1986 roku, co potwierdza realizację celu wywłaszczenia. Cel został zrealizowany dokładnie w taki sposób jak został określony w decyzji tzn. budowa kanalizacji i wodociągu w ulicy A V. Potwierdzają to zarówno mapy na których są naniesione te urządzenia, jak również dzienniki budowy kanalizacji i wodociągu dokładnie określające miejsce budowy tych urządzeń. Starosta precyzyjnie określił zakres objęty wnioskiem o zwrot nieruchomości, który obejmuje działki nr ewid. 369/2 i 408/3 które stały się zbędne na realizację celu wywłaszczenia. Na tych działkach nie ma kanalizacji sanitarnej Ø 200 ani wodociągu Ø 300. Na działce nr ewid. 369/2 jest obecnie parking w połowie ogrodzony siatką i stanowi płatny parking strzeżony, a na pozostałej części jest parking ogólnodostępny. Działka nr ewid. 408/3 stanowi bardzo mały fragment działki nr ewid. 408 i jest na niej jedynie trawnik. Obiekty sportowe, o których wspomina Wojewoda są oddalone o ok. 40 m od granicy tej działki. W [...] na mocy decyzji Wojewody [...] (nr [...]) działki nr ewid. 369 i 408 zostały przekazane w użytkowanie wieczyste, a następnie aktem darowizny oddane miastu, co świadczy, że stały się one zbędne na cel wywłaszczenia określony w decyzji. Wojewoda pomija jednak ten dowód choć jest on bardzo ważny w sprawie. W punkcie 2 ww. decyzji zamieszczono zapis, że decyzjami nr [...] [...] i [...] zatwierdzono plan realizacyjny osiedla B. zatem dopiero te decyzje przesądziły o budowie osiedla, a wszystkie one zostały wydane później niż nastąpiło wywłaszczenie.

Ponadto autor skargi zwrócił uwagę, że Wojewoda co prawda przytoczył przepis art. 137 u.g.n., ale zupełnie nie rozpatrzył sprawy przez pryzmat tego artykułu, ponieważ nie ustalił kiedy parking na działce nr ewid. 369/2 objętej żądaniem zwrotu został wybudowany. Z pisma Prezydenta Miasta B. z dnia 12 sierpień 2014 roku wynika, że parking powstał w 1998 roku, czyli 14 lat po wywłaszczeniu. Dla skarżącego zastanawiającym jest skąd u Wojewody pewność, że rzeczoznawca miał świadomość, iż uwzględnione w wycenie naniesienia na działkach mają związek z realizacją celu wywłaszczenia, bowiem przeczą temu zapisy w operacie. W punkcie 2 cel wyceny rzeczoznawca napisał, że "operat sporządza się w celu określenia wartości praw do nieruchomości gruntowej dla potrzeb rozliczeń, o których mowa w art. 140 u.g.n. w związku z jej zwrotem jako nie wykorzystanej na cel publiczny". W pkt. 5.4, iż "na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego wpisano, że działki nr ewid. 369/2 i 408/3 znalazły się na terenie przeznaczonym pod budowę kanalizacji sanitarnej deszczowej i wodociągu przy ul. A V", a w pkt 5.4 jest tabela "przeznaczenie terenu na dzień wywłaszczenia tj. 18 października 1976 roku", podczas gdy wywłaszczenie nastąpiło 8 lat później. W pkt. 9.2 jest wyraźny zapis dlaczego rzeczoznawca doliczył koszty budowy parkingu. Zacytowane zapisy – w ocenie skarżącego – dowodzą, że rzeczoznawca nie przesądził o realizacji celu wywłaszczenia, a wręcz przeciwnie potwierdził, że cel nie został zrealizowany. Wydaje się, że dla Wojewody koronnym argumentem do odmowy zwrotu nieruchomości stał się sam fakt sporządzenia przez rzeczoznawcę operatu, nawet bez analizy i oceny tego operatu. Nie jest rolą rzeczoznawcy orzekanie o zwrocie nieruchomości, tylko sporządzenie operatu. Dowody w sprawie są przez Wojewodę traktowane wybiórczo i przywołane w decyzji w sposób pozornie pasujący do jej uzasadnienia, co narusza art. 107 § 3 K.p.a. Wojewoda bazując na tym samym materiale dowodowym wydawał już trzy decyzje kasacyjne i miał wystarczająco dużo czasu na jego analizę, a mimo to nie zrobił tego należycie, czym złamał zasadę zaufania obywateli do państwa (art. 8 K.p.a.).

Z treści odwołania w jasny sposób wynika że jego głównym celem było uzyskanie większego odszkodowania, świadczą o tym liczne uwagi odwołującego do operatu szacunkowego. Nie bez znaczenia jest fakt braku argumentów co do zasadności zwrotu nieruchomości, co świadczy to o tym, że takich argumentów nie ma, bo w przeciwnym razie byłyby podniesione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Stosownie do uregulowania art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd skargę oddala w całości albo w części.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organ drugiej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, ustalił stan faktyczny i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa.

Tytułem wstępu wyjaśnić wypada, iż zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Zaakcentować wypada, iż ustawodawca, na gruncie art. 153 P.p.s.a., w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu, gdy tenże się z nimi nie zgadza.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 czerwca 2016 roku, sygn. akt: II SA/Łd 286/16, po rozpoznaniu skargi S. K. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] uchylającą decyzję Starosty [...] z dnia [...] w sprawie zwrotu nieruchomości.

W treści przywołanego wyroku Sąd uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego wyjaśnił, iż Wojewoda [...] uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania uchylił się od merytorycznej analizy sprawy, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) i wyrażoną w art. 12 K.p.a. zasadę szybkości postępowania. Organ drugiej instancji naruszył także art. 138 § 2 K.p.a., a także podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz art. 136 K.p.a.

Stosownie do powołanego wcześniej przepisu art. 153 P.p.s.a. Wojewoda [...] ponownie rozpoznając odwołanie zobowiązany było uwzględnić zalecenia wynikające z przywołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2016 roku.

Kontrolując legalność zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji, która została wydana po ponownym rozpoznaniu odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej po wspomnianym wyroku, skład orzekający uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ rozpoznał sprawę z poszanowaniem przepisu art. 153 P.p.s.a.

Merytoryczne wywody Sądu powinna rozpocząć uwaga, iż przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., czyli decyzja uchylająca w części decyzję pierwszoinstancyjną i orzekającą w tym zakresie oraz utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Decyzję reformatoryjną, bo tak nazywana jest w literaturze przedmiotu decyzja określona w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., organ odwoławczy wydaje, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna (niecelowa, niesłuszna). Rozpoznając odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy nie może ograniczyć się do badania zgodności owych decyzji z prawem, lecz powinien rozstrzygnąć merytorycznie o sprawie administracyjnej, a więc również zbadać decyzję z punktu widzenia celowości i słuszności rozstrzygnięcia. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa podstaw wydania tego typu decyzji. Skoro organ odwoławczy zreformował decyzję organu pierwszej instancji i opierając się na art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekł co do istoty sprawy, rzeczą tego organu było uzupełnienie postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tym miejscu systematyzując informacje w sprawie przypomnieć należy, iż decyzja organu pierwszej instancji orzekała o zwrocie na rzecz H. K. i S. K. nieruchomości oznaczonej aktualnie nr ewid. działek 369/2 i 408/3 (punkt 1 decyzji organu pierwszej instancji) wraz z wszelkimi rozliczeniami związanymi z tymi i skutkami (punkty 3 – 6 decyzji pierwszej instancji) oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości aktualnie oznaczonych nr działek 102, 105/1, 105/2 i 103/2 oraz aktualnych działek nr ewid. 104/1 i 104/3 (punkt drugi decyzji pierwszej instancji).

Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta B. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zakresie punktu 1, 3, 4, 5 i 6 oraz w tym zakresie orzekł odmawiając zwrotu nieruchomości, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji.

Skarga wywiedziona w sprawie przez S. K. ograniczona została do kwestii uchylenia przez Wojewodę [...] punktu 1, 3, 4, 5 i 6 decyzji pierwszej instancji i orzeczenia o odmowie zwrotu nieruchomości aktualnie oznaczonej nr ewid. 369/2 i 408/3.

Z akt administracyjnych wynika, co nie jest okolicznością sporną w sprawie, iż działki aktualnie oznaczone nr ewid. 369/2 i 408/3 stanowiły przedmiot umowy sprzedaży zawartej między poprzednimi właścicielami nieruchomości – J. K. i H. K. a Skarbem Państwa w imieniu którego działał Zastępca Dyrektora ds. Przygotowania Inwestycji Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B. We wspomnianym akcie notarialnym (§ 2) napisano, że " Z prawomocnej decyzji, wydanej z upoważnienia Wojewody [...] przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w P. w dniu [...] z nr [...] oraz projektu planu zagospodarowania przestrzennego, stanowiącego integralną część tej decyzji, a także stosownie do powołanych wyżej map będące przedmiotem umowy działki znajdują się na terenie przeznaczonym pod budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągowej przy ul. A V. Wspomniana decyzja z dnia [....], którą zatwierdzono plany realizacyjne na budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy A V i VI w B. – etap ZTE niewątpliwie odwołuje się do planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta B. i materiałów do aktualizacji planu. Jako cel wskazano w ofercie z dnia [...] skierowanej do właściciela nieruchomości, a która poprzedzała zawarcie wspomnianego aktu notarialnego wskazano budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągowej w ul. A V. Niemniej niewątpliwie z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że ul. A V była realizowana jako element infrastruktury nowoprojektowanego osiedla B. W aktach administracyjnych, jako istotny dokument, odnotować wypada bowiem "Informację o terenie" z dnia [...] Wojewódzkiego Zarządu Architektury i Nadzoru Budowlanego w P.. Nr [...] oraz decyzję koordynacyjną Nr [...] z dnia [...]. określające warunki realizacji kolejnych etapów osiedla B. w tym min. wodociągu, kanalizacji sanitarnej, deszczowej, ciepłociągu i samej ul. A V . Istotne w sprawie jest także pismo Prezydenta Miasta B. z dnia 12 sierpnia 2014 roku, z którego wynika, że na działce nr ewid. 369, z której w wyniku podziału powstać miała objęta wnioskiem o zwrot działka nr ewid. 369/2 znajduje się parking strzeżony i ogrodzenie z siatki, przyłącze wodociągowe oraz linia kablowa NN. Natomiast na terenie działki nr 408/1, z której wydzielona miała być także objęta wnioskiem o zwrot działka nr ewid. 408/3, znajdują się obiekty sportowe (boisko uniwersalne, korty tenisowe z ogrodzeniem oraz ściana do tenisa i ciąg pieszo – jezdny), latarnie oświetleniowe boisk oraz linia kablowa oświetleniowa. Ponadto przez teren działki nr ewid. 408/1 – zgodnie z powołanym pismem – przebiega sieć wodociągowa.

Aktualne działki nr ewid. 369/2 i 408/3 stały się przedmiotem wniosku H. K. i S. K. o zwrot nieruchomości, który to wniosek zainicjował postępowanie w sprawie.

Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 137 ust. 1 przywołanej wcześniej ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wskazuje, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami – z mocy art. 216 ust. 1 u.g.n. – stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m.in. art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Przepis art. 137 u.g.n. oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem ww. terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie – o odmowie zwrotu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2011 roku, sygn. akt: II SA/Kr 1422/10, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powołanych wcześniej dokumentów wynika, że sporna nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot – wedle decyzji z dnia [...] oferty z dnia [...] i aktu notarialnego z dnia [...] – przeznaczona została pod budowę kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy A V w B. Niewątpliwie zaś wskazana infrastruktura, jak i sama ul. A V były elementem realizowanego osiedla mieszkaniowego B.

Biorąc pod uwagę cel wywłaszczenia spornej nieruchomości nie sposób zaprzeczyć wnioskom organu drugiej instancji, że na działkach nr ewid. 369/2 i 408/3 zrealizowano cel wywłaszczenia. Nie ulega wątpliwości, iż na tym terenie wykonano wodociąg, co potwierdzają załączone do akt organu pierwszej instancji dokumenty, na które zwrócił uwagę Wojewoda [...] w motywach kontestowanej decyzji. Na spornym terenie wykonano także linię kablową NN, choć ona szczegółowo nie została wymieniona jako cel wywłaszczenia. Owszem cel wywłaszczenia został określony szerzej (budowa kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągu w ulicy), to fakt realizacji jednego elementu infrastruktury technicznej nie wyklucza oceny, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Cel wywłaszczenia niewątpliwie powinien być interpretowany ściśle, co jednak nie wyklucza dokonywania jego wykładni z uwzględnieniem wszelkich okoliczności sprawy. Skoro cel wywłaszczenia w tym zakresie został określony jako budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz wodociągu to realizacja nawet jednego z tych urządzeń, a ponadto realizacja innych elementów infrastruktury technicznej (linia kablowa NN), budowa ulicy A V wyklucza możliwość uznania, że wspomniane grunty stały się zbędne na cel wywłaszczenia. Ustalenia te przesądzają, iż wskazane działki nie stały się zbędne w rozumieniu analizowanej regulacji i nie jest możliwy ich zwrot.

Oceny w tym przedmiocie nie zmienia to, że na spornych działkach – oprócz wspomnianych urządzeń – znajduje się aktualnie parking i obiekty sportowe. Nie ulega wątpliwości, że posadowienie w gruncie jakichkolwiek elementów infrastruktury technicznej (np. kanalizacja, wodociąg, sieć ciepłownicza, linia energetyczna) nie wyklucza możliwości organizacji na gruncie infrastruktury, która – jak w sprawie – służy funkcjonowaniu osiedla mieszkaniowego. Niewątpliwie zatem słusznie Wojewoda [...] zwrócił także uwagę, że wywłaszczenie nieruchomości na budowę wskazanej sieci infrastruktury technicznej było powiązane z budową osiedla mieszkaniowego B. w B. Obiektami towarzyszącymi funkcjonującemu osiedlu mieszkaniowemu jest niewątpliwie parking i obiekty sportowe w postaci ogólnodostępnych boisk czy kortów tenisowych. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu drugiej instancji, iż budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla – takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Za infrastrukturę związaną nierozerwalnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje podziemne – linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 roku, sygn. akt: IV SA 2033/96 oraz wyroki WSA: w Krakowie z dnia 5 listopada 2013 roku, sygn. akt: II SA/Kr 958/13; w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2011 roku, sygn. akt: II SA/Po 158/11 oraz z dnia 20 grudnia 2007 roku, sygn. akt: III SA/Po 648/07; w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2011 roku, sygn. akt: II SA/Łd 37/11 oraz z dnia 21 października 2008 roku, sygn. akt: II SA/Łd 664/08 i inne).

Z opisanych powodów Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał zasadność poglądu organu drugiej instancji, iż cel wywłaszczenia na wskazanych nieruchomościach został zrealizowany, co wyklucza możliwość zwrotu tychże nieruchomości na rzecz następców prawnych wywłaszczonych właścicieli.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, iż stroną postępowania niewątpliwie jest Prezydent Miasta B. ale – z mocy § 85 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] w sprawie uchwalenia Statutu Miasta B. (Dz. Urzęd. Woj. [...] nr [...]– Wiceprezydenci wykonują zadania należące do Prezydenta w ustalonym zakresie w sposób przewidziany w ustawie z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 446 ze zm.). Zgodnie z treścią § 87 ust. 1 ww. statutu, oświadczenie woli w imieniu Miasta w zakresie zarządu mieniem składa jednoosobowo Prezydent, albo działający na podstawie jego upoważnienia Wiceprezydent Miasta. W aktach administracyjnych znajduje się dokument zatytułowany "Upoważnienie", z którego wynika, że Prezydent Miasta B. upoważnia I. O. – Wiceprezydenta Miasta B. m.in. do składania odwołań od decyzji wydanych w sprawach z zakresu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dokument ten został sporządzony w dniu 8 stycznia 2015 roku i stanowi upoważnienie na okres od dnia 8 stycznia 2015 roku do dnia 31 maja 2016 roku. Tymczasem odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej zostało sporządzone w dniu [...] czyli w okresie ważności upoważnienia. Wobec tego działanie wiceprezydenta polegające na wniesieniu odwołania w imieniu Prezydenta Miasta znajdowało się w zakresie jego kompetencji i nie można stwierdzić by w sprawie doszło do naruszenia art. 33 § 2 i § 3 K.p.a., które stanowią o pełnomocniku i o obowiązku dołączenia dokumentu umocowania do akt sprawy. Niewątpliwie dokument upoważnienia został załączony do akt sprawy na późniejszym etapie postępowania niż w momencie wniesienia odwołania, ale – w ocenie Sądu – wobec tego, że fakt istnienia upoważnienia jest niewątpliwy, uchybienie w tym zakresie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Oceny w tym zakresie nie zmienia także to, że wiceprezydent oficjalnie swoją funkcję objął z dniem 15 stycznia 2015 roku, bowiem w dacie wniesienia odwołania (30 kwietnia 2015 roku) bezspornie swoją funkcję pełnił.

Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 137 u.g.n. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w głównej mierze przez organ pierwszej instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad postępowania, a strony postępowania miały zapewnioną możliwość wypowiedzenia się w tym zakresie, zgłaszania wniosków (art. 10 K.p.a.). Strony, w szczególności skarżący działający w postępowaniu administracyjnym w imieniu własnym i jako pełnomocnik H.K. miał zapewnioną możliwość uczestniczenia we wszelkich czynnościach w sprawie, czyli np. w rozprawie administracyjnej, czy oględzinach. Uzasadnienie kontestowanej w skardze decyzji także odpowiada prawu zawierając wszelkie elementy wymienione w art. 107 § 3 K.p.a. Wszystkie ustalenia organu drugiej instancji poparte załączonymi do akt administracyjnych dowodami znajdują swoje potwierdzenie i – wbrew twierdzeniom skarżącego – potwierdzają, że na spornym terenie objętym wnioskiem o zwrot zrealizowano cel wywłaszczenia, zatem oprzeć się krytyce nie może także zarzut naruszenia art. 137 u.g.n.

Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł w wyroku o oddaleniu skargi.

AC