Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 61/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 153, 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 40 ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] o rozpatrzeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy w RP jako oczywiście bezzasadnego, o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, o braku zgody na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i umorzyła postępowanie pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

A. M. narodowości [...] (ur. 1972 r.) wg własnego oświadczenia nie posiadający żadnego obywatelstwa, złożył wniosek w dniu 24 grudnia 2007 r. o nadanie statusu uchodźcy w PR. Po rozpatrzeniu wniosku szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. uznał wniosek o oczywiście bezzasadny, odmówił nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Organ odwoławczy wskazał, że był to trzeci, kolejny wniosek złożony przez A. M. Pierwszy wniosek został złożony 26 stycznia 2006 r., następny 25 maja 2007 r. Trzeci wniosek został rozpatrzony negatywnie przez organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] września 2007 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r.

W dniu 7 maja 2009 r. A. M. złożył kolejny czwarty wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Kolejny piąty wniosek został złożony w dniu 3 marca 2010 r. Postępowanie wszczęte tym ostatnim wnioskiem zakończyło się decyzją Rady do Spraw Uchodźców z [...] lutego 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji umarzającą postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Ta decyzja Rady do Spraw Uchodźców oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r. (V SA/Wa 1387/11).

Rozpatrując w wyniku powyższego wyroku WSA w Warszawie ponownie sprawę w ramach postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 24 grudnia 2007 r. Rada do Spraw Uchodźców na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. umorzyła postępowanie odwoławcze. A. M. złożył na tę decyzję skargę do WSA w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r. (IV SA/Wa 2268/12) uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, że organ odwoławczy umorzył jedynie postępowanie odwoławcze, skutkiem czego jest pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji z [...] stycznia 2012 r.

Rozpatrując ponownie sprawę Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że WSA w Warszawie w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r. (V SA/Wa 1387/11) wskazał na konieczność uporządkowania toczących się równolegle postępowań w sprawach kolejnych wniosków A. M. poprzez ich połączenie lub umorzenie jednego z nich. Organ odwoławczy wskazał, że wobec trwającego postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 3 marca 2010 r. na skutek uchylenia przez WSA w Warszawie decyzji obu organów administracji w sprawie z tego wniosku należało doprowadzić do wyeliminowania z obiegu postępowania w sprawie z wniosku z dnia 24 grudnia 2007 r. Rozstrzygnięcie takie, zgodnie z zaleceniem WSA w Warszawie nie narusza zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 139 kpa, skoro w sprawie A. M. toczy się postępowanie zainicjowane jego późniejszym wnioskiem, uwzględniającym aktualną sytuację skarżącego.

Skargę na powyższą decyzję Rady Do Spraw Uchodźców wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił jej istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 153 ppsa poprzez niezastosowanie się przez organ do wskazań co do dalszego postępowania w sprawie zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 557/10, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r. (sygn. akt V SA/Wa 1387/11);

- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 9 kpa poprzez niepodjęcie przez Radę do Spraw Uchodźców wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niedopełnienie przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych w przedmiocie toczących się z mojego wniosku postępowań w sprawie nadania statusu uchodźcy;

- art. 107 § 3 kpa poprzez zawarcie w decyzji uzasadnienia niespełniającego wymogów określonych w tym przepisie, w szczególności poprzez brak uzasadnienia prawnego w przedmiocie bezprzedmiotowości niniejszego postępowania;

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez niezasadne uchylenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz umorzenie postępowania organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi A. M. wskazał, że w zaskarżonej decyzji Rada podkreśliła konieczność uporządkowania postępowań toczących się w sprawie skarżącego trzeciego i piątego wniosku. Rada umarzając postępowanie uznała, że jest to uzasadnione postępowaniem administracyjnym zapoczątkowanym piątym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Skarżący podkreślił, że piaty, ostatni wniosek złożył w marcu 2010 r. Po wyroku uchylającym decyzje organów obu instancji (V SA/Wa 1387/11) i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. umorzył postępowanie w sprawie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, a Rada utrzymała tę decyzję w mocy decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zdaniem skarżącego Rada błędnie ustaliła stan faktyczny w sprawie bowiem umorzyła postępowanie zapoczątkowane trzecim wnioskiem, ze względu na toczące się postępowanie wywołane piątym wnioskiem, umorzyła również postępowanie z piątego wniosku. Skutki powyższego naruszenia są znaczące ponieważ doszło do umorzeniu obu postępowań w przedmiocie złożonych przez skarżącego obu wniosków o nadanie statusu uchodźcy.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z analizy akt administracyjnych wynika, że A. M. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w dniu 24 grudnia 2007 r. Postępowanie zostało umorzone decyzją szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2009 r. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę (sygn. akt V Sa/Wa 832/09). Zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 557/10 uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organu pierwszej i drugiej instancji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695 ze zm.) z powodu stwierdzenia, że nowy wniosek został oparty na tych samych podstawach co poprzedni, załatwiony odmownie, wymaga stwierdzenia przez organ nie tylko tego, że cudzoziemiec nie przedstawił we wniosku nowych informacji uzasadniających objęcie go ochroną, ale też tego, że sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się.

Sąd wskazał "(...) uchylenie wyżej wymienionych decyzji powinno doprowadzić do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie ochrony. Przy ocenie podstaw nadania skarżącemu statusu uchodźcy organ rozważy, czy wystąpiły w sprawie nowe okoliczności (dotyczące sytuacji w kraju pochodzenia), wpływające na uzyskanie przez cudzoziemca statusu uchodźcy. Jeżeli postępowanie wyjaśniające nie będzie prowadzić do tego rodzaju ustaleń, utrzymanie dotychczasowego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie w zakresie, w jakim odmawia ono nadania stronie statusu uchodźcy, będzie uzasadnione związaniem organu decyzją ostateczną (...). W zakresie, w jakim ocenione miałyby zostać podstawy udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany, zmiana stanu prawnego po wydaniu decyzji ostatecznej kreuje nową sprawę administracyjną. Wymaga ona zatem ponownego merytorycznego rozpoznania".

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. uznał wniosek za oczywiście bezzasadny, ponownie odmówił nadania statusu uchodźcy w RP, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzającej brak przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, zaś Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. umorzyła postepowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie rozpatrujący skargę od powyżej opisanej decyzji, wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2268/12) uchylił decyzję organu drugiej instancji. W uzasadnieniu skargi Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ umorzył jedynie postępowanie odwoławcze, skutkiem czego jest pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej odwołaniem merytorycznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2012 r. rozpatrującej wniosek jako oczywiście bezzasadny, odmawiającej nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzającej brak przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Sąd wskazał, że uniemożliwiając skarżącemu, bez podania konkretnych przyczyn, zaskarżenie w/w decyzji w drodze odwołania organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 kpa, która gwarantuje stronom prawo do zaskarżenia decyzji wydanych w pierwszej instancji, jak również zasadę informowania stron wyrażoną w art. 9 kpa.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rada do Spraw Uchodźców zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. uchyliła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2012 r. w całości i umorzyła postępowanie pierwszej instancji.

Zasadniczą kwestią jest więc to, czy zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2013 r. została wydana zgodnie z wytycznymi wyrażonymi w cytowanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2268/12).

Zgodnie bowiem z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie Rada do Spraw Uchodźców naruszyła art. 153 ppsa uchylając decyzję i umarzając postępowanie organu pierwszej instancji bowiem organ nie rozpoznał prawidłowo odwołania od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2012 r. uzasadniając to jedynie toczącym się innym postępowaniem zainicjowanym kolejnym, piątym wnioskiem skarżącego o nadanie statusu uchodźcy. W konsekwencji więc Rada do Spraw Uchodźców nie rozpatrzyła merytorycznie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, do czego zobowiązana była opisanym powyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto w niniejszej sprawie (zainicjowanej trzecim wnioskiem) orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu dokonał wykładni art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695 ze zm.) i wskazał na konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku.

Sądowi ponadto z urzędu wiadomo, że postępowanie zainicjowane piątym wnioskiem (z dnia 9 marca 2010 r.) zostało również umorzone decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2013 r. Decyzja organu drugiej instancji została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1621/13.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Rada, mając na względzie orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2268/12 oraz wcześniejsze orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 557/10 rozpozna prawidłowo wniosek skarżącego z dnia 24 grudnia 2007 r.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu znajduje uzasadnienie w art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 i w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).