Wyrok NSA, sygn. akt I SA 538/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Koncesje
Powołane przepisy: article: art. 34 ust. 2, art. 36 ust. 1 i 2, art. 60 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 105 poz. 452
law: Ustawa z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i nadzorze farmaceutycznym.
Teza: 1. W decyzji wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i nadzorze farmaceutycznym /Dz.U. nr 105 poz. 452 ze zm./ wojewódzki inspektor farmaceutyczny jest uprawniony wyłącznie do nakazania w ustalonym terminie usunięcia uchybień w zakresie wytwarzania i przechowywania środków farmaceutycznych oraz materiałów medycznych; nie może natomiast nakazać dostosowania działalności apteki do innych warunków określonych w koncesji na jej prowadzenie.

2. Zajęcie części lokalu aptecznego na inną działalność niż określona w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy podlega ocenie w trybie jej art. 34 ust. 2.

TEZY

1. W decyzji wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i nadzorze farmaceutycznym /Dz.U. nr 105 poz. 452 ze zm./ wojewódzki inspektor farmaceutyczny jest uprawniony wyłącznie do nakazania w ustalonym terminie usunięcia uchybień w zakresie wytwarzania i przechowywania środków farmaceutycznych oraz materiałów medycznych; nie może natomiast nakazać dostosowania działalności apteki do innych warunków określonych w koncesji na jej prowadzenie.

2. Zajęcie części lokalu aptecznego na inną działalność niż określona w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy podlega ocenie w trybie jej art. 34 ust. 2.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi "C." spółki z o.o. w W. na decyzję Krajowego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 7 marca 1996 r. w przedmiocie nakazania usunięcia uchybień w działalności apteki prowadzonej przy ul. G. w W. i na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w (...) z dnia 17 lipca 1995 r., a także zasądził od Krajowego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej dziesięć złotych tytułem zwrotu wpisu.


UZASADNIENIE

Decyzją nr FAWA 9218/21/D/6/95, wydaną w dniu 17 lipca 1995 r., Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w (...) - powołując jako podstawę prawną art. 51 pkt 2 i art. 60 ustawy z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i nadzorze farmaceutycznym /Dz.U. nr 105 poz. 452 ze zm./ - nakazał spółce z o.o. "C.":- usunięcie z lokalu apteki przy ul. G. nr 4 w W. innej działalności w terminie 1 miesiąca,- złożenie informacji o aktualnym adresie spółki,- zorganizowanie działalności apteki w całym lokalu zatwierdzonym w ramach procesu koncesyjnego do prowadzenia tej apteki oraz przedstawienie do kontroli Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego wszystkich pomieszczeń tego lokalu,- realizowanie recept na środki psychotropowe zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny podkreślił zwłaszcza to, że w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 21 czerwca 1995 r. stwierdzono w aptece nieprawidłowości polegające na przeniesieniu - po otrzymaniu koncesji - siedziby spółki z ul. S. nr 16/20 w W. na teren apteki i na zajęciu około 75 m2 powierzchni apteki na potrzeby spółki; nie udostępniono też inspektorowi pomieszczenia zajmowanego przez spółkę na magazyn leków. Przejęcie części lokalu apteki na inne cele spowodowało, że stał się on niesamodzielny i niefunkcjonalny, oraz sprawiło, że wobec braku magazynu materiałów opatrunkowych są one przechowywane w magazynie tabletek i ampułek, w komorze przyjęć oraz na korytarzach. Apteka jest zorganizowana niezgodnie z warunkami zawartymi w par. 4 ust. 1 i 2 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 listopada 1992 r. w sprawie typów aptek, zakresu i rodzaju czynności należących do aptek poszczególnych typów oraz wymogów dotyczących lokalu i wyposażenia aptek /M.P. nr 37 poz. 277/.

Decyzję powyższą utrzymał w mocy Krajowy Inspektor Farmaceutyczny, który w decyzji nr (...), wydanej w dniu 7 marca 1996 r. na podstawie art. 54 ust. 1 i art. 65 cytowanej ustawy o środkach farmaceutycznych, stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Z protokołu kontroli wynika, że w lokalu aptecznym - oprócz podstawowej działalności określonej w koncesji - jest prowadzona inna działalność, na którą spółka - stosownie do art. 36 ust. 3 ustawy o środkach farmaceutycznych - powinna uzyskać zgodę Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Niedopuszczenie inspektora do przeprowadzenia kontroli w magazynie zajmowanym przez spółkę stanowi naruszenie art. 59 ust. 1 tej ustawy i podlega sankcjom określonym w art. 69 ustawy. Jako naruszenie obowiązujących przepisów wskazano również to, że dopiero po przeprowadzeniu kontroli spółka wystąpiła o zmianę koncesji w części dotyczącej jej siedziby, choć obowiązek zgłoszenia organowi koncesyjnemu zmian w stanie faktycznym i prawnym powinien być wykonany w ciągu 14 dni od ich powstania. Spółka ponadto nie wyjaśniła rozbieżności związanych z numerem ewidencyjnym ulicy, przy której znajduje się apteka: raz określanym jako ul. G. nr 4, innym razem jako ul. G. nr 6.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "C." wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 36 ust. 3 i art. 25 ustawy o środkach farmaceutycznych, par. 4 ust. 1 i 2 zarządzenia w sprawie typów aptek oraz art. 77 Kpa. W szczególności skarżąca podała, że par. 4 ust. 1 wspomnianego wyżej zarządzenia w sprawie typów aptek stanowi, iż lokal apteki ogólnodostępnej typu B powinien mieć powierzchnię funkcjonalną nie mniejszą niż 80 m2. Apteka przy ul. G. ma 203 m2 powierzchni funkcjonalnej. Jeśli zaś chodzi o oznaczenie nieruchomości, przy której apteka się znajduje, to rozbieżności wynikające w tym zakresie z działalności organów władzy nie mogą powodować konsekwencji negatywnych dla użytkownika. Apteka ma wszystkie pomieszczenia wymienione w par. 4 powołanego wyżej zarządzenia. W dniu otrzymania zezwolenia na otwarcie apteki przy ul. G. siedziba spółki mieściła się już w lokalu apteki. Zdaniem skarżącej, prowadzenie w lokalu apteki księgowości i spraw administracyjnych innych aptek oraz zlokalizowanie tam gabinetu prezesa spółki nie jest inną działalnością, o jakiej mowa w art. 36 ust. 3 ustawy o środkach farmaceutycznych. To samo należy odnieść do nabywania przez spółkę leków na potrzeby innych aptek i punktu aptecznego. Inna działalność w rozumieniu tego przepisu to działalność nie związana z zakresem ustawy o środkach farmaceutycznych. Żaden z przepisów, jak dalej wywodzi skarżąca, nie obliguje jej do powiadomienia w terminie 14 dni organu koncesyjnego o zmianie siedziby spółki. Nałożenie na skarżącą w decyzji obowiązku nie przewidzianego przez prawo uzasadnia uchylenie decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 156 par. 1 Kpa.

W odpowiedzi Krajowy Inspektor Farmaceutyczny wniósł o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej. Przedmiotem działalności spółki, zapisanym w rejestrze handlowym, jest prowadzenie wszelkiej działalności gospodarczej, to jest usługowej, handlowej i wytwórczej, w szczególności w zakresie środków farmaceutycznych, a nie tylko prowadzenie omawianej apteki. W rozumieniu art. 36 ust. 3 ustawy o środkach farmaceutycznych jest to inna działalność, na której prowadzenie w aptece potrzebna jest zgoda Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Bezpodstawny jest zarzut, że organ nadzoru farmaceutycznego, wydając zgodę na uruchomienie apteki, wiedział o przeniesieniu do tego lokalu siedziby spółki. Zarówno we wniosku o koncesję, jak i we wniosku o zgodę na uruchomienie apteki spółka podała, że apteka zajmuje cały lokal o powierzchni ponad 260 m2, i nigdy nie poinformowała organu koncesyjnego ani organu nadzoru o wprowadzaniu swoich agend do lokalu apteki. Bez znaczenia w tej materii jest to, że powierzchnia apteki przekracza minimalną normę powierzchni funkcjonalnej, określonej w par. 4 zarządzenia w sprawie typów aptek. W tej sytuacji nakazanie usunięci z lokalu apteki działalności spółki było działaniem koniecznym i zgodnym z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga spółki "C." zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z zupełnie innych powodów niż przytoczone w jej uzasadnieniu. Sąd, jak stanowi art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że ciąży na nim obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, a nie tylko podniesionych w skardze.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, treści decyzji i zarzutów skargi należy stwierdzić, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają w zasadzie dwie kwestie. Pierwsza z nich dotyczy wyjaśnienia tego, czy prowadzenie w aptece przy ul. G. agend spółki stanowi działalność apteki, czy też inną działalność, o jakiej mowa w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i nadzorze farmaceutycznym /Dz.U. nr 105 poz. 452/. Druga natomiast wiąże się z kompetencjami wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych, określonymi w art. 60 ust. 1 tej ustawy.

Artykuł 36 cytowanej ustawy stanowi, że zadaniem aptek jest zaopatrywanie ludności w środki farmaceutyczne i materiały medyczne /ust. 1/. Ponadto apteki sporządzają leki recepturowe i wytwarzają, określone w ustawie, leki gotowe, prowadzą działalność w zakresie informacji o lekach na potrzeby pracowników medycznych i dla ludności, biorą udział w kształceniu i podnoszeniu kwalifikacji farmaceutów i innych pracowników medycznych, uczestniczą w działalności oświatowo-zdrowotnej i mogą brać udział w racjonalizacji farmakoterapii /ust. 2/. Inna działalność niż wymieniona wyżej może być prowadzona w aptekach za zgodą wyrażoną przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej po zasięgnięciu opinii Naczelnej Izby Aptekarskiej /ust. 3/.

Apteka przy ul. G. w W. jest jedną z sześciu aptek prowadzonych przez skarżącą spółkę. Część lokalu apteki, co w sprawie jest bezsporne, spółka zajęła na swoje potrzeby bez zgody Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Nastąpiło to po uzyskaniu przez nią w dniu 25 lipca 1989 r. koncesji na prowadzenie apteki i po otrzymaniu w dniu 7 września 1989 r. przydziału lokalu użytkowego przy ul. G. o powierzchni 254 m2 z przeznaczeniem na prowadzenie apteki.

Warto w tym miejscu zauważyć, że występując o koncesję na prowadzenie apteki przy ul. G., jak również o przydział lokalu dla niej, spółka "C." wskazywała jako swoją siedzibę adres ul. S. nr 16/20 w W., a we wniosku z dnia 3 listopada 1989 r. o zezwolenie na uruchomienie tej apteki podała, że cały lokal przy ul. G. jest przeznaczony na potrzeby apteki.

Pomieszczenia zajęte przez spółkę są wykorzystywane na biuro, księgowość i magazyn spółki oraz gabinet jej prezesa. Prowadzona w nich działalność w oczywisty sposób wykracza poza czynności określone w art. 36 ust. 1 i 2 omawianej ustawy. Działalność ta jest prowadzona na rzecz osoby prawnej, zawiązanej w celach gospodarczych /art. 158 Kh/, dla której ta apteka jest tylko jednym ze środków osiągnięcia tych celów.

Pozostawiając poza rozważaniami bardzo szeroki zakres działalności spółki "C.", uwidoczniony w rejestrze handlowym, nie można pominąć tego, że zakres czynności związanych z prowadzeniem przez nią kilku aptek jest nie tylko znacznie szerszy niż działalność jednej apteki, ale jest także rodzajowo inny. Księgowość spółki dotyczy ewidencjonowania jej działalności gospodarczej jako podmiotu gospodarczego. Podobnie należy ocenić prowadzenie innych spraw administracyjnych spółki czy też magazynu na potrzeby wszystkich jej jednostek organizacyjnych. Prowadzi to do konkluzji, że w rozumieniu art. 36 ust. 3 omawianej ustawy działalność spółki jako podmiotu gospodarczego jest rodzajowo inna niż działalność prowadzonej przez nią apteki, w związku z czym w lokalach aptecznych może być wykonywana jedynie za zgodą wyrażoną przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej.

Rozważania dotyczące drugiej kwestii, to jest kompetencji wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, należy poprzedzić przytoczeniem treści art. 60 ust. 1 wyżej powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań dotyczących warunków wytwarzania i przechowywania środków farmaceutycznych oraz materiałów medycznych wojewódzki inspektor farmaceutyczny nakazuje w drodze decyzji usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Z zawartych w tym przepisie sformułowań i określeń wynika, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny nie został uprawniony do wskazywania w decyzji sposobu usunięcia stwierdzonych uchybień, jak stało się to w rozpoznawanej sprawie, w której skarżącej spółce nakazano faktycznie opuszczenie pomieszczeń zajmowanych przez nią w lokalu apteki przy ul. G. i zobowiązano ją do złożenia informacji o aktualnym adresie /pkt 1 i 2 decyzji z dnia 17 lipca 1995 r./.

Okoliczności polegające na wprowadzeniu do apteki agend spółki i niepoinformowaniu organu koncesyjnego o zmianie adresu świadczą o nieprzestrzeganiu warunków prowadzenia apteki, to znaczy warunków koncesji, na co zresztą zwraca uwagę Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w uzasadnieniu swojej decyzji. Mogą i powinny one być ocenione w trybie cofnięcia koncesji /art. 34 ust. 2 ustawy/.

Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że w decyzji wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 10 października 1991 r. wojewódzki inspektor farmaceutyczny jest uprawniony wyłącznie do nakazania usunięcia w ustalonym terminie uchybień w zakresie wytwarzania i przechowywania środków farmaceutycznych oraz materiałów medycznych; nie może natomiast nakazać dostosowania działalności apteki do innych warunków określonych w koncesji na jej prowadzenie. Zajęcie części lokalu aptecznego na inną działalność niż określona w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy podlega ocenie w trybie art. 34 ust. 2 tej ustawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku i na mocy art. 55 ust. 1 tej ustawy zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot wpisu.