Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 884/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1, art. 24 ust.2,3,3a;
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par.3;
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art.7,art.77 par.1, art.107 par.1,3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.), Protokolant Starszy specjalista Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r., sprawy ze skargi S.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia "[...]" S. W. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na sytuację majątkową i rodzinną.

Decyzją nr"[...]"z dnia "[...]"r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił S. W. umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne za okres 01.1999 r. – 01.2001 r. w łącznej kwocie 28.564,64 zł, ubezpieczenia zdrowotne za okres 07.1999 r. – 01.2001 r. w łącznej kwocie 4.318,42 zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03.1999 r. – 01.2001 r. w łącznej kwocie 2.180,84 zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.W. wskazał, że w momencie podjęcia pracy zgłosił się do ZUS, aby uregulować zadłużenie. Zaciągnął również kredyt bankowy, aby uregulować zaległe składki za pracowników, co było warunkiem zawarcia umowy. Wyjaśnił, że w ciągu roku spłacał zaległość zgodnie z układem ratalnym, ale jego sytuacja się zmieniła : pogorszył się jego stan zdrowia, przeszedł na emeryturę, stracił pracę i toczyły się przeciwko niemu postępowania sądowe. Zaznaczył, że ze względu na problemy zdrowotne (rwa kulszowa) nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy. Podkreślił, że od ponad 10 lat ma z żoną rozdzielność majątkową i tylko dzięki jej dobrej woli nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania i samochodu, gdyż nie byłby w stanie ich ponieść. Wskazał, że mógłby spłacać zadłużenie w ratach w wysokości 100 zł przez rok, a później według rat obliczonych przez organ, bo od połowy 2011r. będzie miał możliwość podjęcia pracy. Podkreślił, że nie uchyla się od obowiązku i chce spłacić zaległości.

W dniu 10 września 2010r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie zaległych składek choćby w części i przywrócenie układu ratalnego. Do pisma dołączył wypełnione oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, zgodnie z którym jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne, z którego dokonywane są potrącenia z tytułu egzekucji sądowej w wysokości 540,43 zł - kwota do wypłaty świadczenia wynosi 1.251,74 zł. Wnioskodawca wskazał, że jest żonaty i od 4 kwietnia 2000r. ma ustanowioną małżeńską rozdzielność majątkową. Jest współwłaścicielem mieszkania, ale faktycznie jest to mieszkanie żony, która została członkiem spółdzielni mieszkaniowej przed zawarciem małżeństwa, a jej rodzice wnieśli wkład i wykupili mieszkanie na własność. Podkreślił, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania ponosi żona ze swojej emerytury. Zgodnie z zarejestrowaną umową jest współwłaścicielem w 2 % samochodu Citroen C5 z 2002r. Podał, że posiada następujące zobowiązania: z tytułu kredytu zaciągniętego w banku PKO SA w wysokości 14.500 zł, z tytułu kosztów sądowych w wysokości 12.147 zł, z tytułu grzywny – 3.200 zł, z tytułu zadośćuczynienia na rzecz Urzędu Skarbowego 10.000 zł, u osób fizycznych – 10.000 zł. Poinformował, że spłaca kredyt bankowy w wysokości 400 zł miesięcznie, natomiast inne zobowiązania dochodzone są w trybie egzekucyjnym – 540 zł "ZUS przekazuje do Komornika". Dodał, że ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości ponad 100 zł miesięcznie. Nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, z uwagi na małżeńską rozdzielność majątkową, jedynie mieszkają w jednym mieszkaniu. Zobowiązany zaznaczył, że intensywnie poszukuje pracy dostosowanej do jego możliwości zdrowotnych.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr "[...]" z dnia "[...]"r. uchylił w części zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od 1.01.1999 r. do 31.07.1999 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał treść art. 28 ust. 1, 2 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.) – dalej jako u.s.u.s. oraz §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365 ze zm.).

W toku postępowania organ ustalił, że prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza została wykreślona z dniem 31 stycznia 2001r. Z informacji uzyskanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że strona nie korzysta z pomocy Ośrodka. Zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwocie brutto 2161,72 zł, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika w kwocie 540,43 zł. Figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych jako współwłaściciel nieruchomości o nr KW "[...]" oraz w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jako współwłaściciel pojazdu Opel Senator z 1991 r.

Organ po dokonaniu ponownej analizy niniejszej sprawy z uwagi na fakt, iż wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości, jak również pobiera świadczenie emerytalne, z którego można prowadzić egzekucję, przyjął, że w jego przypadku brak jest wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 u.s.u.s., a tym samym brak podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia. Podkreślił, że dokonano również oceny wniosku pod kątem zastosowania umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia. Organ wskazał, że w trakcie postępowania wnioskodawca dołączył zaświadczenia lekarskie potwierdzające, iż leczy się w poradni rehabilitacyjnej oraz medycyny rodzinnej z powodu nadciśnienia tętniczego, choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych i kręgosłupa lędźwiowego. W ocenie organu nie można stwierdzić, że w przypadku S. W. wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, to znaczy że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Obecnie otrzymuje on dochód w postaci świadczenia emerytalnego, który nie jest uzależniony od stanu zdrowia. Dodatkowo organ zauważył, że zgodnie z uzyskanymi od wnioskodawcy wyjaśnieniami, ma on zamiar podjąć pracę dostosowaną do stanu zdrowia. Na podstawie analizy zgromadzonego materiału stwierdzono, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniająca umorzenie należności, określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ wskazał również, że z możliwości umorzenia składek na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241, poz. 2074), może skorzystać osoba fizyczna, która nie podlegała przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287). Prawo takie przysługuje osobie, która nie posiadała statusu przedsiębiorcy, co uniemożliwiało jej oddłużenie na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.

Zakład wskazał, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą od 15 grudnia 1990r. do 31 stycznia 2001r., a zatem nie podlegał przepisom ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.

Organ wyjaśnił, że "ważny interes" jest pojęciem nieostrym, niezdefiniowanym przez ustawodawcę. Powszechnie przyjmuje się, że "ważny interes" można zinterpretować jako "mający dużą wagę, duże znaczenie". Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, o istnieniu "ważnego interesu" nie decyduje subiektywne przeświadczenie zobowiązanego, lecz zobiektywizowane kryteria, które są zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. Podkreśla się, iż w pojęciu "ważnego interesu" mieszczą się nadzwyczajne względy, z powodu których zobowiązany nie jest w stanie uregulować zaległości. Przy ocenie ważnego interesu płatnika Zakład musi mieć także na uwadze względy społeczne, wymagające, aby zobowiązania publicznoprawne były realizowane w pierwszej kolejności, a płatnik nie był pochopnie z nich zwalniany. Należy brać również pod uwagę zasadę równego traktowania wszystkich płatników. Zdaniem Zakładu wnioskodawca nie wykazał istnienia ważnego interesu, czyli nie stwierdzono wystąpienia przesłanki określonej w art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Organ podkreślił, że przedsiębiorcy samodzielnie muszą ponosić ciężar prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym zobowiązani są do opłacenia należności z tytułu składek w wyznaczonym ustawowym terminie płatności, niezależnie od przyczyn uniemożliwiających spełnienie takiego obowiązku.

W trakcie toczącego się postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ uznał, że wskazane w decyzji z dnia "[...]" składki za okres od stycznia 1999r. do lipca 1999r. uległy przedawnieniu. Organ wyjaśnił, iż zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w chwili powstania roszczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia w którym stały się wymagalne. Organ wyjaśnił, że z dniem 1 stycznia 2003r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 18.12.2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw, wprowadzające m.in. zmiany w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek. Znowelizowany art. 24 u.s.u.s. wprowadził generalną zasadę, iż należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W ustawie został wprowadzony też katalog przesłanek, których spełnienie umożliwia zawieszenie biegu terminu przedawnienia lub jego przerwania. Biorąc pod uwagę fakt, iż zadłużenie wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 2003r. było wymagalne i nie uległo przedawnieniu, w związku z powyższym ich okres przedawnienia wydłużony został do 10 lat, przy zachowaniu zasady wystąpienia przesłanek powodujących zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia. Po uwzględnieniu okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz zawartą umowę o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, stwierdzono przedawnienie należności z tytułu składek na za opisany okres.

Na powyższą decyzją S.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o umorzenie składek. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja nie przedstawiła jego faktycznej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Skarżący podkreślił, że organ niezasadnie przedstawił wysokość jego emerytury w kwocie brutto. Zgodnie z wyliczeniami pozostaje mu kwota 751,74 zł, która zdaniem ZUS miałaby wystarczyć na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Cytując art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. wskazał, że skoro Zakład uważa, że "ważny interes" jest pojęciem nieostrym, niezdefiniowanym, to powinien działać w interesie tej osoby i na jej korzyść. Skarżący podkreślił, iż zaległości nie powstały z jego bezpośredniej winy, albowiem w tym okresie był związany umowami o prace projektowe na łączną kwotę ok. 90.000 zł, z których nie otrzymał żadnych należności. Odnosząc się do kwestii samochodu marki Opel Senator wskazał, że został on sprzedany za kwotę 1.300 zł, a zgodnie z jego udziałem wynoszącym 2% otrzymał z tego tytułu 65 zł. Umowa sprzedaży została zgłoszona w UM w dniu "[...]"Skarżący podkreślił, że ZUS nadinterpretuje przepisy, bardzo subiektywnie podchodzi do jego sprawy, nie biorąc pod uwagę jego argumentacji. Zwrócił również uwagę na swój wiek (ponad 62 lata) i związaną z nim możliwość podjęcia pracy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zwarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2011r. skarżący odniósł się do argumentów organu zawartych w odpowiedzi na skargę i podtrzymał swoje stanowisko.

Na rozprawie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z: postanowienia z dnia 2 lutego 2011r. oddalającego wniosek o wpis hipoteki przymusowej, tytułu wykonawczego z dnia "[...]"nr "[...]"oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego z dnia 24 stycznia 2011r., których kserokopie przesłał wraz z pismem procesowym z dnia 21 lutego 2011r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) cytowanej dalej jako p.p.s.a.

Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jego zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych i prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób obiektywny i logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Zaskarżoną decyzją uchylono decyzję z dnia "[...]". i umorzono postępowanie w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 lipca 1999r., wobec przedawnienia tych należności, oraz utrzymano tę decyzję w mocy w pozostałym zakresie, czyli odmowy umorzenia należności z tytułu składek za okres od sierpnia 1999r. do stycznia 2001r..

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas, oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie, tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 roku (sygn. akt II UZP 6/04, publ. OSNP 2004/16/285), w której Sąd ten wskazał, że: "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."

Przy braku całkowitej nieściągalności, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego.

Organ orzekający w sprawie prawidłowo uznał, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust.3. Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie o ogłoszenie upadłości (pkt 2). Co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, jednakże nie wystąpił brak majątku, z którego można egzekwować należności (pkt 3). Skarżący jest współwłaścicielem spółdzielczego własnościowego mieszkania. Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne (pkt 4), wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza koszty upomnienia (pkt 4a). Wobec skarżącego do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne wszczęte wnioskiem ZUS, a zatem nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji (pkt 5 i 6). Na obecnym etapie nie można było zatem stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji, brak było prawnej możliwości umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ww. rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.

Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, lecz musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konieczne jest przy tym uzasadnienie stanowiska stosownie do wymogów zawartych w art. 107§1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Sądowa kontrola legalności decyzji obejmuje natomiast jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy składki powinny być umorzone przesądza organ administracji publicznej, czyli organ rentowy. Sąd zatem nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Innymi słowy, kontrola sądu obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności oraz czy w sposób prawidłowy uzasadnił swe rozstrzygnięcie.

Organ dokonał także analizy przesłanki z art.17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, czyli przesłanki "ważnego interesu płatnika". Zgodnie bowiem z powołanym przepisem Zakład może umarzać należności z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r. oraz na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Podkreślić przy tym należy, że również decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie cytowanego przepisu, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ orzekający w niniejszej sprawie dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie rzetelnie przeanalizował sytuację materialną i rodzinną skarżącego oraz dokonał oceny "ważnego interesu" zobowiązanego. Wypełnił tym samym obowiązki wynikające z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a polegające na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

W ocenie skarżącego jego sytuacja majątkowa, stan zdrowia nie pozwala na wywiązanie się ze spłaty powstałego zobowiązania wobec ZUS. W tym miejscu wskazać należy, że brak możliwości wywiązania się ze spłaty zadłużenia nie jest wystarczającym do umorzenia tego zadłużenia. Organ w ramach uznania administracyjnego może odmówić umorzenia jeżeli widzi możliwość wyegzekwowania należności przed terminem przedawnienia.

W ocenie Sądu organ w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dokonał prawidłowej analizy możliwości płatniczych i sytuacji materialno-bytowej skarżącego. Organ ustalił, iż skarżący aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nigdzie nie pracuje, ale uzyskuje stały dochód z emerytury w kwocie 1.251 zł netto (po potrąceniu 540,43 zł w związku z zajęciem wierzytelności przez komornika).

Zdaniem Sądu organ zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Organ uzasadnił powody, dla których pomimo sytuacji materialnej skarżącego oraz jego sytuacji zdrowotnej nie uwzględnił wniosku o umorzenie należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje by sytuacja skarżącego była związana z brakiem jakichkolwiek środków do życia. Organy egzekucyjne w toku postępowania nie mogą zająć wszystkich dochodów skarżącego. Obowiązują w tym zakresie ustawowe wyłączenia spod egzekucji chroniące dłużnika przed sytuacją, w które pozostanie bez środków do życia.

Jednocześnie Sąd podkreśla, iż opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz pracy jest obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, zaś ich nie płacenie uzasadnić można jedynie nadzwyczajnymi okolicznościami, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, bowiem podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, uznając, iż rozstrzygnięcie o umorzeniu byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Wydając rozstrzygnięcie organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, w tym stanie rzeczy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając uwzględniania wniosku skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych.

Końcowo, Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności z tytułu składek może być ponawiany w przypadku zmiany okoliczności faktycznych i każdorazowo podlega ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Na rozprawie Sąd nie uwzględnił zgłoszonych wniosków dowodowych. Zgodnie z art.106 §3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Załączone do pisma procesowego kserokopie nie zostały uwierzytelnione, a zatem nie są dokumentami.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.