Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2308/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi L. D., G. W., J. D., J. S., M. Z., M. D., M. D. oraz W. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2022 r. nr DN.gn.625.144.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 29 lipca 2022 r., nr DN.gn.625.144.2021, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania L. D., M. Z., J. D., W. D., J. S., G. W., M. D., M. D. i I. D., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 13 października 2021 r., nr WS-III.7515.2.81.2019.RM, o umorzeniu w części postępowania administracyjnego z dniem 16 września 2021 r. z mocy prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Orzeczeniem z 2 stycznia 1950 r., nr L.Rol.:U/4/c/2/6/50, Starostwo Powiatowe w N. orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa, na podstawie dekretu z 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318) oraz dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) nieruchomości ziemskich położonych w gromadzie B., ówczesna gmina G., powiat N. Powołanym orzeczeniem objęte zostały, między innymi, nieruchomości stanowiące dotychczasową własność A. D., która w 1947 r. została przymusowo przesiedlona na [...] do miejscowości C. (ówczesny powiat W.).

Wnioskiem z 1 czerwca 2019 r. L. D., M. Z., J. D., W. D., J. S., G. W., M. D. i M. D. (następcy prawni A. D.), a także I. D., wystąpili o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia w części w jakiej dotyczyło nieruchomości A. D.

Decyzją z 13 października 2021 r. Wojewoda Małopolski umorzył z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty Powiatowego w N. z 2 stycznia 1950 r., w części dotyczącej A. D.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli L. D., M. Z., J. D., W. D., J. S., G. W., M. D., M. D. i I. D.

Decyzją z 29 lipca 2022 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 13 października 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491), która weszła w życie z dniem 16 września 2021 r. Zgodnie z tym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Organ wskazał, że kwestie związane z doręczeniem orzeczenia z 2 stycznia 1950 r. regulowało rozporządzenie Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z 15 lipca 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 37, poz. 271). Stanowiło ono akt wykonawczy do dekretu z 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318) stanowiącego podstawę kwestionowanego orzeczenia. Organ przywołał § 4 i § 5 rozporządzenia i podniósł, że na zasadność zastosowania tych przepisów w niniejszej sprawie wskazał sam organ w orzeczeniu z 2 stycznia 1950 r. podnosząc, że przysługuje od niego prawo odwołania się do Wojewódzkiego Urzędu K., które należy wnieść za pośrednictwem Starostwa Powiatowego w N. w ciągu 14 dni licząc od dnia następnego po dniu doręczenia tego orzeczenia dokonanego w trybie przepisów rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z 15 lipca 1948 r.

Minister podniósł, że orzeczenie z 2 stycznia 1950 r. zostało ogłoszone w dzienniku urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 15 lipca 1950 r. (Nr 16, poz. 325). Zatem zgodnie z § 5 rozporządzenia z 15 lipca 1948 r. prowadzi to do wniosku, że przedmiotowe orzeczenie zostało doręczone w dniu 14 sierpnia 1950 r., to jest w trzydziestym dniu od wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło jego ogłoszenie.

Z kolei wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności spornego orzeczenia wpłynął do Wojewody w dniu 5 czerwca 2019 r. (data prezentaty wpływu na wniosku), dlatego ten dzień należy uznać za datę wszczęcia postępowania nadzorczego.

Zdaniem organu odwoławczego, z porównania powyższych dwóch dat w sposób niewątpliwy wynika, że wszczęcie postępowania nastąpiło po upływie trzydziestu lat od doręczenia spornego orzeczenia. Prawidłowo więc organ uznał, że w sprawie ziściły się przesłanki do umorzenia postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r.

Ponadto, Minister podniósł, że Wojewoda błędnie przypisał I. D., nie będącej następcą prawnym A. D., status strony postępowania. Z uwagi jednak na formalny charakter rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Organ wskazał, że nie podziela zawartego w odwołaniu zarzutu zastosowania w niniejszej sprawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. pomimo jego oczywistej niezgodności w Konstytucją. Wskazał, że kwestia ewentualnej niezgodności powołanego przepisu z Konstytucją leży poza kompetencją organów nadzoru i nie rzutuje na wynik sprawy (do czasu stwierdzenia niekonstytucyjności przez właściwy organ). Wojewoda był obowiązany zastosować przepis ustawy bez względu na ewentualne zastrzeżenia co do braku jego zgodności z ustawą zasadniczą, co wynika z zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji, której emanację stanowi art. 6 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnieśli L. D., M. Z., J. D., W. D., J. S., G. W., M. D. i M. D. zarzucając tej decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2. Zdaniem skarżących, powołana norma nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w jej stanie faktycznym i prawnym jest oczywiście sprzeczna z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Narusza bowiem zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa. Pozbawia również obywateli wynagrodzenia za szkody spowodowane przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka im możliwość dochodzenia przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej.

Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przez okres ponad dwóch lat skarżący prowadzili postępowanie administracyjne przed Wojewodą Małopolskim. Nie mieli oni prawa przypuszczać, że w trakcie rozpoznawania ich sprawy organy władzy ustawodawczej dokonają zmiany przepisów prawa w taki sposób, że wniosek skarżących nie będzie podlegał merytorycznemu rozstrzygnięciu i zostanie umorzony z mocy prawa po upływie trzydziestu dni od dnia wejście w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. Skarżący zarzucili naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzonej z niej zasady ochrony interesów w toku, a także zasady nieretroakcji. Podnieśli, że mieli prawo oczekiwać, że wprowadzone zmiany znajdą zastosowanie dopiero do spraw wszczętych po wejściu w życie powyższej nowelizacji k.p.a. Ponadto, uchwalenie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. budzi wątpliwości co do trybu jej przyjęcia, jak też zgodności z prawem. Skarżący podnieśli również, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., choć nie pozbawił ich wprost możliwości wniesienia pozwu cywilnego o odszkodowanie za mienie w B., to czyni tego rodzaju pozwy zupełnie bezskutecznymi, co jest sprzeczne z art. 77 Konstytucji. Skarżący nie mają bowiem możliwości uzyskania prejudykatu do dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej, skoro przedmiotowe postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazali, że w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności sąd administracyjny jest uprawniony bezpośrednio do stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. i niestosowania tego przepisu przy wydawaniu rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), zwanej dalej "ustawą z 11 sierpnia 2021 r." Zgodnie z tym przepisem, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje z kolei na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości.

Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia stanowi obligatoryjną przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego.

Celem opisanego rozwiązania prawnego, na co wskazano wprost w uzasadnieniu do projektu ustawy z 11 sierpnia 2021 r., było dostosowanie systemu prawa do skutków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Powołanym orzeczeniem Trybunał stwierdził niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W motywach powyższego orzeczenia Trybunał podniósł, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie wskazał, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście sąd konstytucyjny zaznaczył, że określając przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania ustawodawca powinien wziąć pod uwagę całość zasad mieszczących się w klauzuli państwa prawnego, którą przewiduje art. 2 Konstytucji RP. Z kolei odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których należy również możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał dostrzegł również, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału, obowiązkiem ustawodawcy jest wręcz kształtowanie regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu, wraz z upływem czasu, stanu niepewności. Niezbędne jest zatem, zdaniem sądu trybunalskiego, ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być bowiem pozorna. Taka zaś pozorność wystąpiłaby nie tylko wtedy gdyby ustawodawca nie przewidział ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale także wówczas gdyby ograniczenia te nie były wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej przewidywać nieograniczoną w czasie możliwość wzruszania aktu, na podstawie którego strona nabyła prawo lub ekspektatywę.

Te właśnie przyczyny stały się podstawą przyjętej przez ustawodawcę regulacji, którą w art. 156 § 3 k.p.a. wprowadzono cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat. W konsekwencji, nie ma obecnie możliwości zakończenia merytorycznym rozstrzygnięciem spraw o stwierdzenie nieważności będących w toku. Niemożność ta wynika wyraźnie z zawartego w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. przepisu przejściowego (art. 2 ust. 2), który zakłada umorzenie z mocy prawa wszystkich postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.

W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionują ustaleń organów dotyczących wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starostwa Powiatowego w N. z 2 stycznia 1950 r. w części dotyczącej A. D. po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia tego orzeczenia. Ustalenia w tym zakresie wynikają ze znajdującego się w aktach sprawy Dziennika Urzędowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr 16 z 15 lipca 1950 r., poz. 325, a także prezentaty wpływu na wniosku skarżących z 5 czerwca 2019 r. i nie budzą również wątpliwości Sądu.

Całość podniesionej w skardze argumentacji dotyczy natomiast dostrzeżonej przez skarżących sprzeczności rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. z normami i zasadami wynikającymi z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Odnosząc się do tego nie można jednak nie dostrzec, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, przewidziano również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Z kolei w postępowaniu karnym ustawodawca przewidział ustanie karalności po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), zaś po 20 latach gdy czyn stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że art. 31 ust. 3 Konstytucji przewiduje zasadę proporcjonalności. Zasada ta wymaga wyznaczenia granic ingerencji władzy publicznej w sferę wolności i praw konstytucyjnych poprzez ogólne określenie przesłanek, których spełnienie jest konieczne do wprowadzania ograniczeń praw i wolności jednostki. Wymagane jest, między innymi, aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny). Konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie może również naruszać istoty danej wolności lub prawa podmiotowego. Ponadto, ograniczenia prawa i wolności jednostki mogą być przewidziane tylko wówczas gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, 29 września 2008 r., SK 52/05 oraz 28 września 2006 r., K 45/04). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego trafnie podkreśla się również, że w takim kontekście należy rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba wprowadzenia danej ochrony. Z drugiej zaś strony należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów, których prawa regulacją ustawową zostają ograniczone. Jednocześnie omawiana zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (w omawianym przypadku: czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, jest ona niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest połączona, a także czy jej efekty pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.

Zdaniem sądu w składzie orzekającym, sporna regulacja, ograniczająca w czasie możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji, była konieczna. Jej zaś wprowadzenie jest skutkiem powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. Regulacja ta doprowadziła również do zamierzonych i wprost wskazanych w powołanym orzeczeniu Trybunału rezultatów. Jej wynikiem jest bowiem ograniczenie w czasie możliwości eliminowania decyzji z obrotu prawnego. Służy ona również ochronie interesu publicznego, w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły prawa, przy uwzględnieniu także i tego, że przedmiotowe nabycie, z uwagi na upływ terminów zasiedzenia, i tak by nastąpiło. Ponadto, sporna instytucja nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez okres trzydziestu lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji lub postanowienia. Ten okres czasu uznać trzeba za wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego. Jeżeli zatem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługujących mu praw, to musi liczyć się z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia w odniesieniu do orzekania o wadach nieważności decyzji gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji wydanych wiele lat temu. Jak już przy tym wyżej podkreślono, jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 kodeksu cywilnego).

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważa nad eksponowaną w skardze zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi pozostaje również to, że co najmniej od daty wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 r. każdy, a więc również skarżący, powinien liczyć się z tym, że ustawodawca to orzeczenie wykona i uchwali regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania decyzji w trybie nadzwyczajnym. Na tym polega, między innymi, zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły podważać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się bowiem na pewności prawa i przewidywalnym działaniu organów państwa. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Starostwa Powiatowego w Nowym Sączu z 2 stycznia 1950 r. skarżący złożyli dopiero po 4 latach od wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. i jednocześnie po przeszło 69 latach od daty wydania kwestionowanego orzeczenia. Skarżący musieli zatem (a przynajmniej powinni) liczyć się z tym, że efektywność takiego działania może być zagrożona.

Sam natomiast art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. nie narusza konstytucyjnie chronionej własności. W szczególności nie pozbawia on jednostki przynależnego jej prawa majątkowego (w ujęciu materialnym), a wyłącznie uprawnienia procesowego (prawa do uzyskania decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zasadności wniosku jednostki). Innymi słowy, to że skarżący domagali się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 2 stycznia 1950 r. nie oznacza jeszcze, że organy, w świetle zasady legalizmu określonej w art. 6 k.p.a., wydałyby rozstrzygnięcie zgodne z ich wnioskiem. Zwrócić trzeba też uwagę na surowe wymagania, jakie są formułowane w orzecznictwie sądów administracyjnych co do możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a także zasadę domniemania legalności decyzji ostatecznej (art. 16 k.p.a.).

Z podanych wyżej przyczyn niezasadne okazały się formułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 2 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Podsumowując, wobec upływu ponad 30 lat od daty doręczenia kwestionowanego orzeczenia z 2 stycznia 1950 r. do dnia złożenia wniosku inicjującego postępowanie nieważnościowe zaistniała podstawa do obligatoryjnego umorzenia przedmiotowego postępowania. Z chwilą bowiem wejścia w życie ustawy z 11 września 2021 r., co nastąpiło 16 września 2021 r., organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiego rozstrzygnięcia, a prowadzone w tym przedmiocie postępowanie podlegało umorzeniu z mocy prawa, co zaskarżona decyzja jedynie potwierdziła.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).