Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3016/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d i art. 78, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 78e ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 829
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi N. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] września 2015 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r., na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r., poz. 615) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania N. P., utrzymała w mocy uchwałę nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu adwokackiego N. P., która z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, a z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę niedostateczną. W konsekwencji wynik końcowy egzaminu adwokackiego został ustalony jako negatywny.

Komisja dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego i stwierdziła, że z punktu widzenia zakresu orzekania szczegółowe ustosunkowanie się Komisji II stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną zasadności części egzaminu zakwestionowanych w odwołaniu, zgodnie z zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy. Wyjaśniła również kwestię kryteriów ocen zadań z części pierwszej do czwartej (egzamin adwokacki w roku 2015 nie obejmował części piątej).

Komisja podniosła, że oceniając pracę egzaminowanej SSA A. S. wskazała m.in. na:

- prawidłowo sformułowany wniosek i zarzuty, oznaczenie Sądu, zaskarżonej decyzji, stron postępowania, pełnomocnictwo wraz z opłatą, nie został dołączony odpis skargi,

- nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa poprzez podniesienie zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 15 kpa oraz zupełnie bezzasadne podniesienie zarzutu art. 16 kpa,

- błędne uznanie, że decyzja była zaskarżona w części,

- ogólne uzasadnienie skargi, które nie dotyka istoty problemu,

- brak poprawnego rozstrzygnięcia, poprzez m.in. brak podniesienia istotnych zarzutów, tj. przedstawienie zarzutów naruszenia prawa procesowego, a pominięcie zarzutów prawa materialnego,

- skoncentrowanie uzasadnienia skargi na kwestii nieważności decyzji, co świadczy o braku umiejętności rozróżnienia trybów wzruszenia decyzji zwyczajnych od nadzwyczajnych,

- poprawność pracy pod względem stylistycznym, choć w pracy pojawiają się błędy stylistyczne,

- prawidłowy układ graficzny i styl skargi, choć występują liczne niedokładności, Natomiast adw. K. S. wskazała m.in. na:

- zachowanie wszystkich wymogów formalnych z wyjątkiem dołączenia odpisu

skargi,

- brak dostatecznie przekonującego uzasadnienia rażącego naruszenia prawa podniesionego przez odwołującą w skardze,

- niewłaściwe zastosowanie przepisów kpa poprzez sporządzenie zarzutu naruszenia przepisu art. 16 kpa,

- pominięcie naruszenia przepisów mających znaczenie dla rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 10 § 1 kpa, 139 kpa, 79 kpa, co prowadzi do wniosku, że odwołująca nie zrozumiała istoty zadania egzaminacyjnego i nie dokonała prawidłowej subsumpcji norm prawnych lub też, że normy te nie są jej znane,

- brak poprawnego rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony poprzez podniesienie zarzutów, które nie znajdowały odzwierciedlenia w stanie faktycznym, a zaniechanie podniesienia zarzutów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,

- zawarcie w skardze tylko jednego z licznych uchybień, co wskazuje na nienależytą wiedzę i umiejętności w zakresie stosowania prawa,

- prawidłowy układ graficzny, praca poprawna, choć występują błędy w pisowni oraz błędy stylistyczne.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Komisja stwierdziła, że skarga sporządzona przez odwołującą spełnia większość wymogów formalnych, jednakże obciążona jest brakiem formalnym w postaci braku jej odpisu (art. 47 § 1 ppsa). W skardze wskazano podstawy prawne zaskarżenia, jak również podstawę prawną zarzutów (art. 57 § 1 pkt 3 ppsa). Spełniony został również wymóg przewidziany w przepisie art. 46 § 2 ppsa.

Komisja podniosła, że zdająca nie dostrzegła w ogóle naruszenia zasady reformationis in peius i nie postawiła zarzutu naruszenia przepisów art. 139 kpa. W skardze podniesiono natomiast zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności - art. 15 kpa. Odwołująca słusznie dostrzegła, iż doszło do rozpoznania sprawy w innym zakresie niż została ona rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji z uwagi na oparcie rozstrzygnięcia organu II instancji na innej podstawie prawa materialnego (art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). W tym zakresie Komisja nie podzieliła stanowiska pierwszego z egzaminatorów, iż nastąpiło "nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa poprzez podniesienie zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 15 k.p.a., co nie znajduje oparcia w materiale sprawy". Do naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. doszło i to w sposób opisany przez zdającą w skardze. Egzaminowana nie dostrzegła natomiast, że w kazusie doszło do przyjęcia przez organ drugiej instancji nowych, dodatkowych ustaleń stanu faktycznego i rozpoznania sprawy w innym zakresie niż została ona rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji, co również stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności i ostatecznie doprowadziło organ do przyjęcia innej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zdaniem Komisji zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. uznać należy za trafny, ale egzaminowana nie dostrzegła istotnej części przejawów w/w naruszenia prawa procesowego koncentrując się wyłącznie na zmianie materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia.

Wbrew twierdzeniom skarżącej decyzja organu I instancji nie została zaskarżona odwołaniem jedynie w części. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji otrzymało brzmienie:

I. Nakazuje usunąć nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań higienicznych w barze "[...] " w [...] przy ul. [...], poprzez:

1. usunięcie w pomieszczeniu kuchennym wycieku z rury usytuowanej pod sufitem, a także wymianę w tym pomieszczeniu tynków oraz powłok malarskich ścian i sufitu;

2. zapewnienie sprawnie działającej spłuczki klozetowej w pomieszczeniu WC przeznaczonym dla personelu baru

- w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

II. Nadaje decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Z treści odwołania wynika natomiast, iż A. S. kwestionuje rozstrzygniecie zarówno co do zakresu prac wskazanych w pkt. 1 "moim zdaniem, dla poprawy warunków sanitarnych w pomieszczeniu kuchennym baru wystarczy tylko uszczelnić rurę, uzupełnić ubytki tynku oraz odmalować ściany i sufit" jak i w zakresie pkt. 2. "nie

zgadzam się z przyjętymi w decyzji ustaleniami, dotyczącymi spłuczki klozetowej w pomieszczeniu WC dla personelu".

Egzaminowana twierdząc, iż A. S. nie kwestionuje decyzji w części nakazującej usunięcie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań higienicznych w barze nie dostrzegła faktu, iż tak sformułowany nakaz nie nakładałby żadnego rzeczywistego i konkretnego obowiązku. Treść rozstrzygnięcia wskazana w części I decyzji dotycząca nakazu usunięcia nieprawidłowości stanowi zwartą i nierozerwalnie powiązaną całość z każdym z punktów wymienionych po dwukropku. Nadto sama decyzja ostateczna w zakresie w/w nakazu byłaby niewykonalna, a przez to istniałyby podstawy do stwierdzenia jej nieważności zgodnie z przepisem art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Z uwagi na powyższe Komisja stwierdziła, iż podniesiony przez egzaminowaną zarzut naruszenia art. 16 k.p.a. był nieuzasadniony i nietrafny.

Nadto egzaminowana nie dostrzegła naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. (zasadne było również podniesienie naruszenia z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) dotyczącego niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego sprawy w zakresie sprawności urządzeń sanitarnych w pomieszczeniu WC dla personelu oraz przestrzegania wymagań higieny osobistej przez pracownika kuchni – K. S. Brak również podniesienia zarzutów związanych z niezawiadomieniem strony o przesłuchaniu świadka, uniemożliwieniem stronie wzięcia czynnego udziału w przesłuchaniu oraz niepoinformowaniem strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji (art. art. 10 § 1 k.p.a., art. 79 k.p.a.).

Wbrew twierdzeniom odwołującej w sporządzonej pracy egzaminacyjnej nie został podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego. Egzaminowana uzasadniając zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. wskazała jedynie, iż decyzja organu II instancji oparta została na innej podstawie prawnej, niż wskazana w decyzji organu I instancji. Brak jest przy tym zarzutów wskazujących, iż przepisy prawa materialnego zostały przez organ II instancji błędnie zinterpretowane (błędna wykładnia) lub błędnie zastosowane (błędna subsumcja do ustalonego stanu faktycznego).

W konsekwencji Komisja uznała, iż egzaminowana nie dostrzegła faktu naruszenia przepisów prawa materialnego. W realiach zadania egzaminacyjnego można było podnieść, iż konsekwencją naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.) było naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez ich niewłaściwe zastosowanie do sprawy, w których okoliczności faktycznie nie zostały ustalone ponad wszelką wątpliwość.

Komisja wyjaśniła, że zgodnie z przepisem art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Odwołująca nie może przejść tej weryfikacji pozytywnie z uwagi na fakt, iż ewidentnie nie dostrzegła powyższych podstawowych dla sprawy zarzutów. Komisja nie zgodziła się też z twierdzeniami, że egzaminowana dostrzegła w swojej pracy naruszenie 27 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zarzutów takich brak jest w pracy zdającej. Ponadto, sam fakt podniesienia zarzutu naruszenia przepisu art. 16 k.p.a. nie mającego żadnego odzwierciedlenia w realiach zadania egzaminacyjnego świadczy o podstawowych problemach z interpretacją stanu faktycznego sprawy i stosowaniem przepisów k.p.a.

Oceny tej nie może zmienić fakt podniesienia przez egzaminowaną jednego trafnego zarzutu (naruszenia art. 15 k.p.a.).

Komisja nie podzieliła argumentacji drugiego z egzaminatorów, że zawarcie w skardze tylko jednego z licznych uchybień wskazuje na nienależytą wiedzę i umiejętności w zakresie stosowania prawa. Od kandydata do zawodu adwokata należy wymagać zdolności do prawidłowego zdefiniowania co najmniej kilku z występujących w sprawie naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, a przynajmniej tych zupełnie podstawowych, tj. art. 139, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.

Komisja dodała, że odwołująca kwalifikowała zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. jako rażące naruszenie prawa. W treści uzasadnienia nie wykazano w dostatecznie przekonujący sposób jakoby w/w naruszenie prawa było rażące. Obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika podnoszącego zarzut zaistnienia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa jest wykazanie, iż owo naruszenie jest rażące, tj. oczywiste i naruszające zasadę praworządności.

Komisja podkreśliła, że egzamin adwokacki jest egzaminem zawodowym, który ma zadanie sprawdzić wiedzę praktyczną i "warsztat" zdającej. Jedną z podstaw owego "warsztatu" jest zasada, że stawianie przez pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zawsze musi być opatrzone uzasadnieniem dotyczącym wpływu naruszenia na wynik sprawy. Twierdzenie zawarte w odwołaniu jakoby podniesienie innych zarzutów naruszenia prawa niż zarzuty dotyczące nieważności było zbędne, jest nieuzasadnione albowiem egzaminowana nie miała żadnej pewności, iż zarzuty przez nią postawione zostaną istotnie przez sąd administracyjny zakwalifikowane jako zarzuty wskazujące na wystąpienie przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Gdyby nie zostały one zakwalifikowane to sąd administracyjny dokonałby oceny czy stwierdzone uchybienia miały wpływ na wynik sprawy. W kontekście naruszenia zasady dwuinstancyjności wystąpienie takiego wpływu nie jest wcale oczywiste. Z tego względu należało możliwie szeroko zabezpieczyć interesy reprezentowanej strony i podnieść chociażby z ostrożności inne dostrzeżone uchybienia. Ponadto skarga sporządzana była przez odwołującą w warunkach egzaminu adwokackiego, a zatem należało przynajmniej wskazać w uwagach do pracy jakie, istotne dla rozstrzygnięcia, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego lub prawa materialnego skarżąca dostrzegła, w czym się one wyrażały i dlaczego nie zostały zawarte w skardze. Brak takich zarzutów w skardze lub w uwagach do pracy uniemożliwia Komisji oraz egzaminatorom odniesienie się do ewentualnych dostrzeżonych a nie ujawnionych przez zdającą zarzutów i dokonanie pełnej oceny wiedzy i kwalifikacji zawodowych egzaminowanej, jednakże taki stan rzeczy obciąża wyłącznie odwołującą.

Egzaminowana sporządziła skargę, co było prawidłową decyzją w realiach zakreślonych zadaniem egzaminacyjnym. Wniosła na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ppsa o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości. Wniosek ten był adekwatny do postawionego zarzutu, jednakże w realiach zadania egzaminacyjnego był on nietrafny. Sformułowanie takiego wniosku wymaga wskazania, dlaczego w ocenie skarżącej dostrzeżone uchybienia są tego rodzaju, że zachodzą przesłanki nieważności decyzji. Takiego uzasadnienia wniosku egzaminowana w skardze nie zawarła. W realiach zadania egzaminacyjnego wniosek ten nie był zasadny, choć w przypadku przekonującego uzasadnienia oraz wykazania wpływu dostrzeżonych uchybień na treść rozstrzygnięcia nie stanowiłby on samodzielnej przeszkody dla uzyskania oceny pozytywnej.

Skarga zawiera prawidłowy wniosek o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Komisja stwierdziła, że egzaminowana nie zabezpieczyła w dostatecznym stopniu interesów reprezentowanej strony, narażając ją, w razie braku stosownej aktywności ze strony sądu administracyjnego, na oddalenie skargi.

Oceny tej nie zmienia brak związania sądu administracyjnego treścią zarzutów wynikający z art. 134 § 1 ppsa, a tym samym możliwość dostrzeżenia uchybień organów obu instancji z urzędu albowiem profesjonalny pełnomocnik mający na względzie interes reprezentowanej strony powinien wskazać sądowi administracyjnemu uchybienia popełnione przez organy administracji. Powinien przy tym sformułować zarzuty w sposób, który uzasadni ich uwzględnienie. Jednocześnie Komisja zauważyła, iż w warunkach egzaminu adwokackiego od osoby aspirującej do wykonywania zawodu adwokata należy wymagać więcej niż tylko wniesienia skargi, która z uwagi na treść art. 134 § 1 ppsa powinna być zawsze skuteczna, jeżeli tylko organy dopuściły się naruszeń przepisów prawa. Gdyby bowiem dla uzyskania oceny pozytywnej poprzestać jedynie na samym fakcie sporządzenia skargi, to praca z części czwartej egzaminu adwokackiego w ogóle nie poddawałaby się kontroli zgodnie z wzorcem wskazanym w przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Egzaminowana złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zawarła w skardze jego uzasadnienie, które wprawdzie jest lakoniczne, jednak jest to powodowane głównie zakresem informacji przedstawionych w zadaniu.

Skargę sporządzono językiem poprawnym, Egzaminowana prawidłowo stosuje pojęcia języka prawniczego. Praca zawiera kilka błędów literowych i stylistycznych.

Reasumując Komisja nie podzieliła stanowiska zawartego w odwołaniu. Dokonana przez egzaminujących analiza sporządzonej pracy została przeprowadzona w sposób wyczerpujący i rzetelny. Przy wydawaniu ocen cząstkowych egzaminatorzy rozpatrzyli całokształt okoliczności faktycznych, w szczególności uwzględnione zostały również elementy pozytywne pracy. W ocenie egzaminatorów praca egzaminowanej nie zasługuje na ocenę wyższą niż ocena niedostateczna; ocena ta została prawidłowo i wyczerpująco uzasadniona. Oceny tej nie zmienia fakt dostrzeżenia w pracy odwołującej elementów pozytywnych.

Ocena została dokonana zgodnie z kryteriami zawartymi w przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Każda z opinii została wystawiona z uwzględnieniem wzorca przewidzianego art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w aspekcie czterech elementów: zachowania wymogów formalnych (pkt 1), prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji (pkt 2), poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu stron, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje (pkt 3); innych uwag (język, styl, staranność pracy - pkt 4). Elementy te, do których egzaminatorzy czynili stosowne uwagi na tle ocenianej pracy, stanowiły jednocześnie uzasadnienie wystawionej oceny.

Ustawodawca mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego przy ocenie prac z części pierwszej do czwartej i charakter egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Praca egzaminacyjna, aby mogła zasłużyć na ocenę pozytywną, musi spełniać kryteria wymienione w przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w stopniu pozwalającym na przyjęcie, iż zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata.

Na poparcie swojej argumentacji Komisja powołała się na konkretnie wskazane orzecznictwo sądowoadministracyjne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, N. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia:

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze poprzez niedokonanie oceny sporządzonej pracy pisemnej z zakresu prawa administracyjnego z uwzględnieniem wszystkich kryteriów przewidzianych w tym przepisie oraz niedostrzeżenie, że ocena tej pracy dokonana przez Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Szczecinie nie odbyła się z uwzględnieniem wszystkich kryteriów przewidzianych we wskazanym przepisie, w szczególności poprzez nienależyte rozważenie właściwości zastosowanych przez zdającą przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, co doprowadziło do niewłaściwego określenia ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa administracyjnego i nieprawidłowego przyjęcia, że właściwą oceną tego zadania jest ocena niedostateczna, a w konsekwencji do nietrafnego ustalenia uzyskania negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego,

b) art. 77 § 1 kpa w związku z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w niewyczerpującym rozpatrzeniu skargi będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego oraz niedostrzeżeniu, że Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Szczecinie w sposób niewyczerpujący i niewystarczająco wszechstronny dokonała oceny zadania z zakresu prawa administracyjnego, w szczególności poprzez niezbadanie poprawności zarzutów prawa procesowego i nierozpatrzenie poprawności zastosowanego rozwiązania pod kątem interesu mocodawcy i uzyskania rozstrzygnięcia zgodnego z dobrem mocodawcy,

c) art. 107 § 3 kpa w związku z art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w braku pełnego uzasadnienia prawnego, w szczególności poprzez nie odniesienie się w sposób jasny i zrozumiały oraz wyczerpujący do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Na wstępie należy pokreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Postępowanie związane z egzaminem adwokackim regulują przepisy art. 78d - art. 78 i ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r. poz. 829) zakres, tryb i sposób przeprowadzenia egzaminu adwokackiego i radcowskiego w latach 2014 i 2015 odbywa się na podstawie ustaw zmienianych w brzmieniu dotychczasowym, z tym, że egzaminy nie będą obejmowały zadania polegającego na rozwiązaniu testu.

Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Zadanie z zakresu prawa karnego polega na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Zadanie z zakresu prawa cywilnego polega na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Zadanie z zakresu prawa gospodarczego polega na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Zadanie z zakresu prawa administracyjnego polega na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Piąta część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki polegającego na przygotowaniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

W trakcie egzaminu adwokackiego zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa.

Oceny rozwiązania każdego z zadań dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów przy czym: oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.

Podkreślić przy tym należy, że różnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, że błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 poa, mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej. A zatem, że wprowadzenie wielostopniowej skali ocen sprawia, że możliwe jest uzyskanie pozytywnej oceny z części od drugiej do piątej egzaminu adwokackiego, mimo istnienia błędów w zakresie, czy to dochowania wymogów formalnych, czy materialnoprawnych, czy też nieuwzględnienia interesu strony, którą zdający zgodnie z zadaniem reprezentuje. Pogląd ten pozostaje w sprzeczności z ustawowym celem egzaminu adwokackiego. Tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do "przejścia" do skali ocen pozytywnych (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 225/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2333/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195/12).

Egzamin adwokacki przeprowadzają komisje egzaminacyjne do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, w składzie 8 członków, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, a do składu komisji egzaminacyjnych kandydatów na członków wskazują: Minister Sprawiedliwości - 4 egzaminatorów i 4 zastępców egzaminatorów, Naczelna Rada Adwokacka - 4 adwokatów, jako egzaminatorów i 4 adwokatów, jako zastępców egzaminatorów (art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze), przy czym członek Komisji Egzaminacyjnej podlega wyłączeniu z przyczyn podanych w art. 78 ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze.

Jak wynika z akt administracyjnych skład Komisji Egzaminacyjnej odpowiadał wymaganiom przepisu art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, a członkowie Komisji złożyli oświadczenia o braku podstaw z art. 78 ust. 6 powołanej ustawy, do wyłączenia ich z Komisji.

Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach, a ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu. Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz.U. nr 163 poz. 1301) tj. z dnia 27 maja 2013 r. (Dz.U. z 2013 poz. 1423). Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Podczas rozwiązywania zadań zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 ustawy).

Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim. Z kolei Komisja II Stopnia odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się do poszczególnych zarzutów w nich podnoszonych. Takie opinie w sprawie zadań skarżącej członkowie Komisji II Stopnia sporządzili uznając, że z zadania z zakresu prawa administracyjnego zasadnie otrzymała ocenę niedostateczną. W tym zakresie Komisja II Stopnia uzasadniła w sposób wyczerpujący, dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącej wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6). Należy przy tym podkreślić, że egzaminatorzy oceniający prace i komisje podejmujące uchwały ustalają wyniki zdających w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów.

Sąd w składzie orzekającym uznał stanowisko Komisji II Stopnia za prawidłowe. Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy z zakresu prawa administracyjnego sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Komisja wywiodła, że sporządzona przez skarżącą skarga zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu adwokata. W konsekwencji wadliwość sporządzonej przez skarżącą skargi uzasadniała otrzymanie przez nią oceny nie zaliczającej tej części egzaminu adwokackiego.

W tym miejscu godzi się przypomnieć, że dla oceny pracy nie ma znaczenia, jakie ewentualne decyzje podjąłby sąd, który miałby orzekać na skutek wniesionego środka zaskarżenia. Przy ocenie pracy egzaminacyjnej istotnym jest to, czy zdający prawidłowo ocenił problem oraz czy przy prawidłowym zastosowaniu przepisów właściwie skonstruował środek zaskarżenia.

Sąd wskazuje, że celem egzaminu adwokackiego jest przede wszystkim sprawdzenie umiejętności stosowania przepisów prawa w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, stanowiącego zadanie egzaminacyjne. Podkreślić należy, że w myśl materialnej podstawy rozstrzygnięcia, podany w zadaniach z zakresu prawa administracyjnego stan faktyczny realizował cel egzaminu adwokackiego. Art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładł nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W związku z tym wymagania stawiane zdającemu nie przewidują odmiennego jego traktowania od takiego, jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien także wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest, bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciła uwagę Komisja. Egzamin adwokacki jest dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności. Zdaniem Sądu, skoro więc zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, zatem sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny oraz należycie chroniący interesy strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Ocenie egzaminatorów muszą zatem podlegać wszystkie elementy projektu pisma procesowego sporządzanego przez zdającego na pisemnym egzaminie adwokackim, zaś stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny.

W ocenie Sądu, sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez ocenę rozwiązania każdego z zadań przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Egzaminatorzy w swoich ocenach, a w ślad za tym wydane na ich podstawie uchwały komisji egzaminacyjnej uwzględniły w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji. Komisja II Stopnia została powołana przez Ministra Sprawiedliwości w składzie zgodnym z przepisem art. 78h ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze. Działanie tej Komisji nie naruszało przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Z prac Komisji II Stopnia sporządzono protokół stwierdzający podjęcie zaskarżonej uchwały zgodnie z przepisem art. 78h ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze oraz uchwała ta została podpisana przez wszystkich członków tej Komisji.

W niniejszej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie uchwały wyczerpująco wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, obszernie zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia oraz wskazano na stosowne orzecznictwo. Komisja II stopnia odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą argumentów dokładnie uzasadniła wadliwości sporządzonej przez nią skargi Uzasadnienie uchwały zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zauważa nadto, iż opis istotnych zagadnień jest dokumentem kierowanym do egzaminatorów, a przedmiotem odwołania są wystawione przez te osoby oceny oraz ich poprawność. Opis istotnych zagadnień jest jedynie pomocniczym instrumentem o charakterze wewnętrznym. Opisowi temu nie został jednakże przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny. .

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcia organu zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.