Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2614/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. B. ("skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. ("SKO") z [...] sierpnia 2018 r. znak: [...], wydana w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Prezydent [...], na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260, "Prawo o ruchu drogowym"), art. 99 ust. 1 pkt 1, art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm., "ustawa o kierujących pojazdami"), skierował skarżącego na kontrolny egzmian sprawdzający kwalifikacje w zakresie prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu wskazał, że o sprawdzenie kwalifikacji wystąpił Komendant [...] Policji wobec wielokrotnego naruszenia przez skarżącego przepisów i zasad ruchu drogowego i uzyskania w przeciągu roku 27 punktów za te naruszenia. W pouczeniu organ wskazał, że według jego oceny wystarczającym do złożenia egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje jest termin trzech miesięcy, tj. do 11 kwietnia 2018 r. Jednocześnie podał, że w przypadku braku informacji o wystąpieniu przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie ww. egzaminu we wskazanym terminie, wszczęte zostanie postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Wskazana decyzja została doręczona skarżącemu 27 grudnia 2017 r.

Pismem z 8 maja 2018 r. Prezydent [...] ("organ I instancji"), zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowaniami pojazdami.

Następnie, organ ten decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym w zw. z art. 139 pkt 3 i art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o kierujących pojazdami, orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na niepoddanie się skarżącego w wyznaczym terminie egzaminowi, stosownie do obowiązku wynikającego z decyzji tego organu z [...] grudnia 2017 r., a to obligowało do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, wnosząc odwołanie i wskazując na błędne zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym, jak również na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym uznaniu, że przekroczył dozwolony limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Po rozpatrzeniu tego odwołania wydana została wskazana na wstępie decyzja, którą SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] czerwca 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało na art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym i podniosło, że na podstawie tego przepisu starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w przypadku niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. SKO zauważyło przy tym, że nie ulega wątpliwości, że skarżący został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzja w tym przedmiocie jest ostateczna, nie została zaskarżona w toku instancji. Wobec powyższego w chwili obecnej nie jest możliwe kwestionowanie zasadności skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifiakcji. Skarżący pomimo prawidłowego doręczenia skierowania wydanego w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym nie przystąpił do egzmianu. W tej sytuacji Prezydent [...] zobligowany był cofnąć skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. SKO dodało, że przywrócenie cofniętych uprawnień nastąpi po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami w ramach posiadanej kategorii prawa jazdy.

W skardze do Sądu na ww. decyzję SKO, skarżący wniósł o jej uchylenie. Decyzji tej zarzucił:

-naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym poprzez jego błędne zastosowanie z uwagi na wadliwe przyjęcie, że były podstawy do skierowania skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje,

-naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na brak należytego uzasadnienia,

-błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym uznaniu, że przekroczył on dozwolony limit punktów karnych,

-niezasadne rozliczenie punktów za naruszenie przepisów i zasad ruchu drogowego w okresie od 15 grudnia 2016 r. do 11 października 2017 r., zamiast w okresie rocznym,

-naruszenie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, bez należytego merytorycznego rozpoznania sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie było podstaw do sprawdzania jego kwalifikacji i kierowania go na egzamin sprawdzający.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję SKO z [...] sierpnia 2018 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B, a to z uwagi na niepoddanie się (w wyznaczonym terminie) egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje.

Zdaniem Sądu decyzja ta jest prawidłowa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Stosownie zaś do art. 114 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1.

Zważyć przy tym trzeba, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie zmiana do ww. ustawy dokonana ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151), która w art. 125 pkt 16 uchyliła art. 140 i 140a Prawa o ruchu drogowym (v. art. 139 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami). Niemniej z dniem tym weszła w życie również nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957), a zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 nie stosuje się. Stosownie do ust. 2 ww. art. 14, minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. Komunikat, o którym mowa w art. 14 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej nie został ogłoszony; zatem w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie przepis art. 140 Prawa o ruchu drogowym, którego uchylenie mocy obowiązywania ww. ustawą zmieniającą z dnia 9 maja 2018 r. zostało przesunięte w czasie (tj. do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ww. art. 14 ust. 1 przywołanej ustawy zmieniającej), nadal obowiązywał i mógł stanowić podstawę prawną wydanych decyzji.

Tym samym w sprawie należało dokonać oceny, czy spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym.

I tak, zaznaczyć trzeba, że z brzmienia art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a wynika, iż w prowadzonym na jego podstawie postępowaniu organ bada jedynie, czy w stosunku do danej osoby zostało wydane skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, i czy zobowiązany wykonał obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Jeśli organ stwierdzi, że osoba zobowiązana nie poddała się sprawdzeniu kwalifikacji, zobligowany jest wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. W tym zakresie przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym nie pozostawia rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela bowiem pogląd prezentowany jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że decyzja, o jakiej mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym, ma charakter związany, a zatem zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem (por. wyrok NSA z 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w stosunku do skarżącego została wydana w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym decyzja Prezydenta [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...] o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Prezydent [...] wydał ww. decyzję na wniosek Komendanta [...] Policji i w związku z przekroczeniem przez skarżącego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ powyższym aktem skierował więc skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, wskazując jednocześnie, że niedopełnienie tego obowiązku w terminie do 11 kwietnia 2018 r. skutkować będzie wszczęciem postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzja ta, jak wynika z akt sprawy, nie była kwestionowana w drodze odwołania (ani też w innym trybie) przez skarżącego, a została mu doręczona w dniu 27 grudnia 2017 r. Warto dodać, że zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej środku zaskarżenia. Powyższe oznacza, że decyzja w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest ostateczna (i pozostaje w obrocie prawnym), a tym samym korzysta z domniemania legalności i prawidłowości. Decyzja ta musiała być zatem respektowana przez skarżącego. Tymczasem akta sprawy wskazują jednoznacznie na to, że skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego na niego ww. orzeczeniem. Okoliczności tej skarżący nie kwestionuje, kwestionuje natomiast przypisane mu przekroczenie dozwolnego limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, stanowiące podstawę wydania ww. decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

Należy więc dostrzec, że sprawa cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest odrębną od spraw dotyczących prawidłowości wpisu ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (art. 130 Prawa o ruchu drogowym), czy skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 Prawa o ruchu drogowym). Kierowca zainteresowany wykreśleniem wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o podjęcie w tym zakresie stosownego działania, a następnie podjęte w takiej sprawie czynności materialno – techniczne organu poddać kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Może również w odrębnej sprawie zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego ostateczną decyzję w sprawie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Nie może natomiast skutecznie, w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, kwestionować przypisanej mu ilości punktów karnych, czy skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Stąd też nie mogły mieć żadnego znaczenia w sprawie te zarzuty podnoszone przez skarżącego, które dotyczyły przypisania mu ponad 24 punktów karnych i wydania decyzji o skierowaniu na kontrolny egzmian sprawdzający kwalifikacje w zakresie prawa jazdy kat. B.

Zatem wskazać raz jeszcze należy, że ww. decyzja Prezydenta [...] o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest decyzją ostateczną, podlegającą wykonaniu. Dostrzeżenia przy tym wymaga, że termin, w którym skarżący winien zgłosić się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wskazany w tej decyzji, miał charakter jedynie instrukcyjny. Art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym stanowi bowiem wyłącznie o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji; nie przewiduje terminu sprawdzenia kwalifikacji, ani też nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a omawianej ustawy, w razie niepoddania się obowiązkowi sprawdzenia kwalifikacji, organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Również ten przepis nie określa terminu na sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, a tym samym nie precyzuje, po jakim czasie od skierowania na egzamin starosta może zastosować powyższą sankcję. Stąd też w orzecznictwie wypracowano, że to właściwy do orzekania w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym starosta każdorazowo jest zobowiązany ocenić, czy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu przedmiotowego obowiązku, a w konsekwencji kiedy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Strona zaś powinna obowiązek, który na nią nałożono, wykonać w najszybszym możliwym terminie (por. wyrok NSA z 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 275/11). Decyzja wydana w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b podlega bowiem natychmiastowemu wykonaniu.

Podsumowując, decyzja Prezydenta [...] o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest decyzją ostateczną, jako taka musiała być respektowana także przez organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący decyzji tej nie wykonał, nadto – nie podjął żadnych działań zmierzających do jej wykonania. Nie przystąpił w efekcie do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, ani w terminie wyznaczonym w ww. decyzji, ani po tej dacie. To zaś obligowało organ do wydania decyzji o cofnięciu posiadanego przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami. Okoliczności sprawy wypełniały bowiem dyspozycję art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym, a zgodnie z tym przepisem jedyną przesłanką wydania orzeczenia o cofnięciu prawa jazdy jest fakt niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1.

Dlatego też nie podzielając zarzutów skargi, jednocześnie uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.