Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1887/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1998-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 25 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Postępowania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i w zakresie podatku od towarów i usług są postępowaniami odrębnymi i rozstrzygnięcia w zakresie jednego podatku z formalnego punktu widzenia nie mają mocy wiążącej w postępowaniu podatkowym dotyczącym drugiego z podatków.

Rozstrzygnięcia w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie można uznać za rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług.

TEZY

Postępowania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i w zakresie podatku od towarów i usług są postępowaniami odrębnymi i rozstrzygnięcia w zakresie jednego podatku z formalnego punktu widzenia nie mają mocy wiążącej w postępowaniu podatkowym dotyczącym drugiego z podatków.

Rozstrzygnięcia w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie można uznać za rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w Ś. na podstawie ustaleń z przeprowadzonej kontroli u skarżącego stwierdził nierzetelne prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 1992, a także sprzeczności poszczególnych składników działalności gospodarczej w tym okresie. Nierzetelność ta polegała na zawyżeniu kosztów uzyskania przychodów o kwotę 58.706.968 starych zł w wyniku księgowania w koszty wydatków, które zostały poniesione na cele prywatne. Stwierdzono również zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o wydatki niesłusznie zaliczone przez skarżącego do kosztów reprezentacji i reklamy w kwocie 11.872.164 starych zł z uwagi na brak na niektórych dowodach zakupu wskazania nabywcy, wystawianie dowodów na adres prywatny oraz na fakt, że wydatki te nie mają związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W wyniku oceny tych ustaleń dla celów podatku od towarów i usług organ podatkowy uznał, że na skutek niesłusznego zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, skarżący zawyżył podatek naliczony o kwotę 4.008.713 starych zł. Uznano także zaniżenie należnego podatku od towarów i usług na kwotę 1.229.624 starych zł na skutek niewykazania w ewidencji sprzedaży dla potrzeb podatku od towarów i usług przekazania towarów na potrzeby reklamy i reprezentacji w wysokości 5.589.200 starych zł.

Działając zatem na podstawie art. 169 Kpa stosownie do uprawnień wynikających z art. 11 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ organ ustalił podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług w drodze szacunku.

Decyzją z dnia 11 września 1995 r. Urząd określił kwotę podatku od towarów i usług do zapłaty za miesiąc sierpień 1993 r. w wysokości 206.000 zł przed denominacją i prawidłową kwotę do przeniesienia za miesiąc grudzień 1993 r. na następny okres w kwocie 26.949.000 starych zł oraz ustalił za okres od 5 lipca do 31 grudnia 1993 r. kwotę podatku do zapłaty na podstawie przepisów art. 27 ust. 5 pkt 1 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości 37.264.000 starych zł i zgodnie z powołanym przepisem art. 27 ust. 5 pkt 2 określił sankcję o wartości 12.026.000 starych zł.

W odwołaniu, skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił, że za podstawę wydania zaskarżonej decyzji przyjęto rozstrzygnięcie decyzji z dnia 30 sierpnia 1995 r., która wskutek wniesionego odwołania nie stała się jeszcze ostateczna. Kwestionuje strona zasadność ustalenia przez Urząd Skarbowy obrotu w drodze szacunku oraz nie zgadza się ze stwierdzonymi sprzecznościami poszczególnych składników działalności gospodarczej. Ponadto zdaniem odwołującego się brak uzasadnienia dla zastosowania sankcji do ustalonego i niezaewidencjonowanego obrotu w kwocie 78.098.000 starych zł.

Izba Skarbowa w trybie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i określiła należny podatek VAT za miesiąc sierpień 1993 r. w kwocie 208,50 zł, nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za miesiąc grudzień 1993 r. do przeniesienia na miesiąc następny w kwocie 2.694,90 zł oraz ustaliła sankcję w kwocie 1.202,60 zł na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 2 cyt. ustawy o podatku VAT.

W uzasadnieniu Izba stwierdziła, iż należy się zgodzić z podniesionym zarzutem, że brak było podstaw do szacunkowego ustalenia podstawy opodatkowania zgodnie z art. 11 cyt. ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Mając na względzie ten przepis Izba Skarbowa rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym decyzją z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie podatku obrotowego odstąpiła od szacunkowego ustalenia obrotu i określiła obrót z działalności handlowej za 1993 r. na podstawie prowadzonej księgi przychodów i rozchodów oraz stwierdzonych dowodów w sprawie.

Z tego względu stwierdzono brak podstaw do ustalenia podatku VAT w kwocie 37.264.000 starych zł na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 1 cyt. ustawy. W tym przypadku wystąpił bowiem jedynie obrót zadeklarowany i zaewidencjonowany w ewidencji dla potrzeb podatku od towarów i usług.

Jednocześnie organ odwoławczy zważył, iż Urząd Skarbowy w zaskarżonej decyzji ustalił zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie 12.026.000 starych zł za okres od 5 lipca do 31 grudnia 1993 r. w sposób właściwy i zgodny z obowiązującymi przepisami.

W przedmiotowej sprawnie nie uznano bowiem za koszty uzyskania przychodów wydatków w kwocie 56.706.958 starych zł nie mających związku z działalnością gospodarczą. Nie uznano również za koszty uzyskania przychodów wydatków w kwocie 11.872.164 starych zł zaliczonych do reprezentacji i reklamy.

Stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji w tej kwestii zostało podtrzymane przez Izbę Skarbową w decyzji z 29 sierpnia 1996 r. w sprawie podatku dochodowego.

Wobec nieuznania powyższych wydatków za koszty uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, podatek naliczony został zawyżony o podatek określony w fakturach dokumentujących poniesienie tych wydatków.

Izba podkreśliła, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym.

Natomiast odnośnie podniesionego w odwołaniu zarzutu, że podstawą ustaleń zaskarżonej decyzji było rozstrzygnięcie nieostatecznej jeszcze decyzji z 30 sierpnia 1995 r. określającej zobowiązanie w podatku dochodowym za rok 1993 Izba stwierdziła, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem powołanie się na tę decyzję nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w uzasadnieniu wywodząc, iż Izba rozpoznając odwołanie nie uwzględniła zarzutu o charakterze formalnym tj. naruszenie art. 173 par. 1 Kpa. Skarżący stwierdza, że zgodnie z cyt. przepisem wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania; nie oznacza to jednak, że decyzja ta przed uprawomocnieniem się może stanowić podstawę do orzekania w kolejnych postępowaniach, co miało miejsce w przypadku skarżącego.

Taka praktyka organów podatkowych jest zdaniem skarżącego podwójnie dotkliwa, wywołała bowiem kolejne skutki prawne polegające na wydaniu kolejnej wadliwej w znacznej części decyzji.

Izba w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie podkreśliła, iż skarga nie zawiera zarzutów natury merytorycznej a odnośnie naruszenia przepisu art. 173 par. 1 Kpa. Izba stwierdziła, iż organ podatkowy w zakresie podatku VAT oraz podatku dochodowego prowadził postępowanie dowodowe zakończone wydaniem dwóch decyzji, powołana zaś decyzja w sprawie zobowiązania w podatku dochodowym nie stanowiła podstawy do podjęcia zaskarżonej decyzji z zakresu podatku od towarów i usług.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368/.

W ustalonym bezspornie stanie faktycznym zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, choć nie bezpośrednio z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu skargi.

Przede wszystkim z urzędu Sąd stwierdził, że Izba Skarbowa w B. na podstawie art. 38 ust. 2 cyt. w. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym uznała w całości za słuszną skargę Bogdana N. skierowaną do NSA - zarejestrowaną pod sygnaturą I SA/Gd 1767/96 - na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 29 sierpnia 1996 r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym za 1993 r. i decyzją z dnia 30 grudnia 1996 r. zmieniła swoją decyzję w ten sposób, że uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 30 sierpnia 1995 r. w całości i określiła wysokość zobowiązania w podatku dochodowym za 1993 r. w kwocie 202,80 zł /po denominacji/.

W uzasadnieniu wywiedziono, że zarzuty strony podniesione w skardze odnośnie zakwestionowanych kosztów uzyskania przychodu należało uznać w całości za słuszne, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego.

Na gruncie przepisów cyt. w. ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym - przepis art. 25 ust. 1 pkt 1 stanowi, że obniżenia kwoty podatku lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Skoro kwestionowane przez organy podatkowe koszty uzyskania przychodu zostały uznane za koszt w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym tym samym podatnik mógł obniżyć na zasadzie art. 19 ustawy o podatku VAT podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktur zakupu zakwestionowanych jako koszty - towarów, a to skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zarzutu sprecyzowanego w skardze Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę reprezentuje pogląd, że postępowanie w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku od towarów i usług są postępowaniami odrębnymi i rozstrzygnięcia w zakresie jednego podatku z formalnego punktu widzenia nie mają mocy wiążącej w postępowaniu podatkowym dotyczącym drugiego z podatków.

Powyższe nie wyklucza oczywiście przemiennego wykorzystania na ogólnych zasadach dowodów zgromadzonych w tych postępowaniach.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcia w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie można uznać za rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług, stąd zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły być uwzględnione.

Z przyczyn podanych na wstępie uzasadnienia na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 55 ust. 1 cyt. w. ustawy o NSA orzeczono jak w wyroku.