Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 574/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 91 ust. 1, art. 91 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 95 poz 1 art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 15 , załącznik nr II pkt 3
law: Rozporządzenie Rady (EWG)  NR 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie,  na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Beata Ziomek (spr.) Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. D. - "T. – P." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 127/10 w sprawie ze skargi J. D. - "T. – P." na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz J. D. - "T. – P." kwotę 2397 (dwa tysiące trzysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r. o sygn akt III SA/Wr 127/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. D. "T. P." od decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej licencji, oddalił skargę.

Sąd orzekł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W wyniku przeprowadzonej na drodze krajowej A-4 kontroli dokumentów funkcjonariusze Izby Celnej we W. stwierdzili, że firma "T. P." wykonywała przewóz drogowy bez stosownej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Kierujący zespołem pojazdu składającego się z samochodu marki Volkswagen IT nr rejestracyjny [...] i przyczepy nr rejestracyjny [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony przewoził zarobkowo płyty CD i DVD z miejscowości L. (Niemcy) do firmy w N.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009r. Naczelnik Urzędu Celnego we W. wymierzył J. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "T. P." karę pieniężną w kwocie 8000zł za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej licencji.

W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej we W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz pkt 3 załącznika II rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992r., art. 4 pkt 3, art. 5 ust 1, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 92a ust. 4, art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm, zwanej dalej u.t.d.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. J. D. zarzuciła naruszenie prawa materialnego:

Sygn. akt II GSK 574/11

pkt 3 załącznika załącznika II rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26

marca 1992r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we

Wspólnocie na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno

lub więcej Państw Członkowskich przez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że ma on

zastosowanie wyłącznie do zagranicznych przewoźników z Unii Europejskiej

wykonujących międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy pojazdami

samochodowymi i wskazane w nim zwolnienie ustawowe od posiadania licencji

wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych nie obejmuje przedsiębiorców

krajowych oraz uznanie, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w powiązaniu z

przesłankami wskazanymi w pkt 4a i b tego rozporządzenia podczas, gdy jego

literalna wykładnia wskazuje na samodzielne zastosowanie;

art. 90 ust. 1 i 91 Konstytucji RP poprzez brak zastosowania i zaniechanie

bezpośredniego zastosowania w sprawie powołanego rozporządzenia Rady (EWG);

art. 93 ust. 7 i art. 92a ust. 4 u.t.d. przez brak zastosowania i umorzenia

prowadzonego postępowania;

oraz naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnym ustaleniu, że łączna masa zespołu pojazdów w trakcie wykonywania przewozu drogowego przekraczała 3,5 tony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. stwierdził, że organ nie naruszył przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że art. 4 pkt 3 u.t.d. definiuje transport drogowy jako krajowy lub międzynarodowy oraz każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków niezarobkowego przewozu drogowego, o którym mowa w art. 4, a także działalność gospodarcza w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Działalność w zakresie transportu drogowego jest działalnością reglamentowaną przez Państwo i zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d. wymaga uzyskania licencji.

Sygn. akt II GSK 574/11

Sąd w pełni zaakceptował ustalenia faktyczne i dokonaną przez organ ocenę prawną. Z międzynarodowego listu przewozowego [...] wynika, że podczas kontroli w dniu 27 czerwca 2009r. kierowca zespołu pojazdów wykonywał transport drogowy bez wymaganej przepisami prawa licencji. W pkt 3 załącznika II rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich określono, że zwolnione z wszelkich licencji wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych są przewozy rzeczy pojazdami silnikowymi, których dopuszczalna rzeczywista masa całkowita, włącznie z rzeczywistą masą całkowitą przyczep, nie przekracza sześciu ton lub których dopuszczalny ładunek użyteczny, włącznie z ładunkiem użytecznym przyczep, nie przekracza 3,5 tony.

W ocenie Sądu, każdorazowo przewóz drogowy rzeczy pojazdami silnikowymi powinien być weryfikowany w świetle szczególnych warunków enumeratywnie wymienionych w pkt 4 załącznika cyt. rozporządzenia. Okoliczność, że wykonywany w dniu kontroli przewóz płyt nie stanowiących własności skarżącej oraz nie przewożonych na jej potrzeby nie można uznać za niezarobkowy przewóz towarów na potrzeby własne, wyklucza zastosowanie zwolnienia na podstawie pkt 3 załącznika II cyt. rozporządzenia jak również czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 90 i 91 Konstytucji. Skarżąca nie kwestionowała faktu, iż podczas kontroli nie posiadała licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Zdaniem Sądu, przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 nie regulują w sposób wyczerpujący wykonywania licencji wspólnotowej i nakazują prowadzenie działalności w zakresie zarobkowego przewozu rzeczy, zgodnie z przepisami prawa krajowego. Te zaś w odniesieniu do zespołu pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3500kg wymagają uzyskania licencji, chyba że przewoźnik posiada licencję na międzynarodowy transport drogowy rzeczy lub został z niej zwolniony. W rozpoznawanej sprawie ustalenia dokonane w oparciu o dane z dowodów rejestracyjnych pojazdu i przyczepy potwierdzają dopuszczalną łączną masę całkowitą zespołu pojazdów poddanych kontroli wynoszącą 3550kg (2800kg + 750kg), rozumianą jako największą określoną warunkami technicznymi masę pojazdu obciążoną osobami i ładunkiem, dopuszczoną do poruszania się na drodze.

Sygn. akt II GSK 574/11

Reasumując, w zaistniałych warunkach nie można przyjąć braku wpływu przedsiębiorcy na powstanie naruszenia o którym mowa w art. 92a ust. 4 u.t.d. jak również uznać, że wystąpiły negatywne przesłanki kontynuowania postępowania określone w art. 93 ust. 7 u.t.d., co uzasadnia oddalenie skargi.

W skardze kasacyjnej J. D. prowadząca działalność pod nazwą "T. P." wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości, decyzji administracyjnych organów I i II instancji i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

* art. 90 ust. 1 i 91 Konstytucji przez brak zastosowania i zaniechanie

bezpośredniego zastosowania w sprawie rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z

dnia 26 marca 1992r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we

Wspólnocie na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez

jedno lub więcej Państw Członkowskich, które w przypadku kolizji z przepisami

prawa krajowego tj. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym,

powinno mieć pierwszeństwo stosowania;

* pkt 3 oraz pkt 4a i b załącznika I! ww. rozporządzenia Rady (EWG) przez

niewłaściwe uznanie, że przepis pkt 3 ma zastosowanie wyłącznie w powiązaniu z

przesłankami wskazanymi w pkt 4a i b tego załącznika, podczas, gdy z jego literalnej

wykładni wynika, że wyrażona tam norma ma samodzielne zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących

podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub

niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie

to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej,

rozpoznając zgodnie z przepisami art. 183 § 1 p.p.s.a. sprawę w granicach skargi

kasacyjnej i biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Sygn. akt II GSK 574/11

W niniejszym przypadku nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania wymienione w § 2 powołanego przepisu.

Międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy w przejazdach dokonywanych na terytorium Wspólnoty regulują przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 881/92 w sprawie dostępu do rynku drogowego przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich (Dz.Urz.UE Nr L 95 z dnia 9 kwietnia 1992r. s.1). W preambule rozporządzenia wskazano na konieczność ustanowienia wspólnej polityki transportowej w zakresie określenia wspólnych reguł i uzgodnień stosowanych do dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy na terytorium Wspólnoty, obejmujących również swobodę świadczenia usług poprzez usunięcie wszelkich ograniczeń nakładanych na usługodawcę ze względu na jego przynależność państwową lub fakt, że prowadzi on działalność w Państwie Członkowskim innym niż to, w którym ma być świadczona usługa. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 powołanego aktu, przewóz międzynarodowy oznacza przejazd pojazdu, gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych Państwach Członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więcej Państw Członkowskich lub państw trzecich albo bez takiego tranzytu. Przewóz międzynarodowy wykonywany jest z zastrzeżeniem licencji wspólnotowej (art. 3 ust. 1). Stosownie do art. 4 ust. 1 licencja wspólnotowa określona w art. 3, zastąpi dokument wydawany przez właściwe władze Państwa Członkowskiego miejsca prowadzenia działalności w przypadku, gdy taki dokument istnieje, poświadczając, że przewoźnikowi udzielono dostępu do rynku w międzynarodowym przewozie drogowym rzeczy. Bezpośrednie stosowanie oraz moc wiążąca przepisów rozporządzenia we wszystkich Państwach Członkowskich wynika z treści art. 15.

Poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca prowadząca działalność pod firmą J. D. "T. – P." wykonywała w dniu 27 czerwca 2009r. w rozumieniu art. 2 cyt. rozporządzenia, międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy przewożąc zarobkowo towar (płyty CD i DVD) z miejscowości L. z terytorium Niemiec do firmy w N. Przewóz ten co do zasady wymagał uzyskania licencji wspólnotowej. Brak takiej licencji stanowiłby delikt administracyjny podlegający karze

Sygn. akt li GSK 574/11

pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 8 u.t.d. Jednakże zwrócić należy uwagę na treść załącznika nr II do opisanego rozporządzenia Rady (EWG), w którym wymieniono enumeratywnie rodzaje przewozów, które wyłączono z obowiązku posiadania licencji wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych. W świetle pkt 3 załącznika nr II takim przewozem, który nie wymaga licencji wspólnotowej ani innych zezwoleń przewozowych jest przewóz rzeczy pojazdami silnikowymi, których dopuszczalna rzeczywista masa całkowita, włącznie z rzeczywistą masą całkowitą przyczep, nie przekracza sześciu ton, lub których dopuszczalny ładunek użyteczny, łącznie z ładunkiem użytecznym przyczep, nie przekracza 3,5 tony. Takim przewozem jest również określony w pkt 4 tego załącznika przewóz rzeczy pojazdami silnikowymi, o ile są spełnione dalsze warunki wymienione w pozycji od lit a do e.

Wbrew poglądom organów administracji, które zaakceptował Sąd I instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, że przewóz realizowany zgodnie z wymogami pkt 3 jest uzależniony od jednoczesnego spełnienia warunków z pkt 4 załącznika II cyt. rozporządzenia. Każdy z przypadków wymienionych enumeratywnie w załączniku nr II stanowi podstawę do samodzielnego wyłączenia z obowiązku posiadania licencji wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych. Za takim stanowiskiem przemawia literalna wykładnia przepisów zawartych w załączniku II rozporządzenia, które nie przewidują wymogu łącznego spełnienia określonych w nich przesłanek.

W oparciu o ustalenia organów jako niekwestionowaną Sąd przyjął okoliczność, że dopuszczalna masa całkowita pojazdów tj. pojazdu i przyczepy wynosi 3550kg, a zatem nie przekracza 6 ton, jako warunku zwolnienia z posiadania licencji wspólnotowej i innych zezwoleń przewozowych, określonego w pkt 3 załącznika nr II rozporządzenia Rady (EWG) Nr 881/92 z dnia 26 marca 1992r. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy dawał podstawę do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, co oznacza, iż wykonywany w dniu 27 czerwca 2009r. przewóz rzeczy był zwolniony z wszelkich licencji wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych. Za nieuprawnione należało zatem uznać w tych warunkach nałożenie kary pieniężnej na skarżącą.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że w kwestii

Sygn. akt li GSK 574/11

wyprowadzenia dopuszczalności stosowania sankcji administracyjnej kary, znaczenie prawne ma art. 91 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba, że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli tej ustawy nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji). Umową taką jest traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003r. między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, a Rzeczypospolitą Polską, dotyczący przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 90, poz. 894). Zgodnie z art. 2 Aktu Akcesyjnego, który stanowi integralną część Traktatu Akcesyjnego, od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot (por. wyroki NSA: z dnia 4.12.2007r. sygn. akt I OSK 1671/06, z dnia 20.10.2010 r. sygn. akt 874/09).

Rozporządzenie Nr 881/92 pochodzi sprzed akcesji, a więc na mocy art. 2 Aktu Akcesyjnego przyjęte zostało do polskiego porządku prawnego. Reguły odnoszące się do stosowania prawa wspólnotowego mają więc zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i do zastosowania przepisów cyt. rozporządzenia Rady (EWG), w tym przede wszystkim pkt 3 załącznika i! rozporządzenia, zgodnie z którym przewóz rzeczy pojazdami silnikowymi, których dopuszczalna rzeczywista masa całkowita, włącznie z rzeczywistą masą całkowitą przyczep, nie przekracza sześciu ton, lub których dopuszczalny ładunek użyteczny, łącznie z ładunkiem użytecznym przyczep, nie przekracza 3,5 tony, zwolniony jest z wszelkich licencji wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych.

Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się uzasadnione. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz uwzględniając materialny charakter tych zarzutów pozwalający zastosować art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Sygn. akt II GSK 574/11

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).