Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1806/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 191
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 181a
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 29 ust. 1, art. 30, art. 31, art. 32 ust. 1 lit. e, art. 62, art. 78 ust. 1, art. 78 ust. 3, art. 221 ust. 3-4
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca),, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Referent stażysta Michał Fiut, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 marca 2016r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w zgłoszeniu celnym w zakresie wartości celnej towaru oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie wprowadzenia zmian w zgłoszeniu celnym w zakresie wartości celnej towaru.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 27 lutego 2008 r. zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy marki [...]. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. rachunek z 9 października 2007 r. wystawiony przez firmę [...] określający wartość importowanego pojazdu na kwotę 7000 CHF. Do zgłoszenia dołączono opinię rzeczoznawcy [...] z 25 lutego 2008 r. zawierającą opis stanu technicznego pojazdu i jego uszkodzeń wraz z podaniem wartości brutto na kwotę 23.100 zł. Zgłoszenie celne zostało przez organ celny przyjęte, jako odpowiadające wymogom formalnym. Z uwagi na załączone do zgłoszenia świadectwo pochodzenia EUR1 nr [...] z 23 stycznia 2008 r., zastosowano preferencyjną stawkę celną 0%.

W dniu 1 lipca 2011 r. do organu celnego wpłynęło pismo Prokuratury Apelacyjnej w [...] nr [...] z 30 czerwca 2011 r. wraz z wynikami kontroli szwajcarskich władz celnych przeprowadzonej na wniosek Prokuratury w ramach pomocy prawnej dotyczącej sprzedaży samochodów, w tym spornego samochodu [...], objętego przedmiotowym zgłoszeniem. Właściciel firmy [...] zeznał, iż w lutym 2010 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i nie wystawił ani nie podpisał przedmiotowego rachunku.

W wyniku kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej przez organ celny w trybie art. 78 § 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 302 z 19 października 1992 r. ze zm.; dalej: WKC) stwierdzono, że wartość samochodu podobnego do importowanego na rynku szwajcarskim wynosiła 40500 CHF, wg katalogu Eurotax Glass. Wartość ta znacznie odbiegała od zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej, dlatego Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z [...] września 2012 r. wszczął postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej sprowadzonego ze Szwajcarii pojazdu. W toku postępowania przeprowadzono dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy. Biegły w opinii nr [...] z 6 listopada 2012 r. określił wartość pojazdu [...] na kwotę 74.400 zł, która po skorygowaniu o elementy fiskalne (marża, cło, podatek akcyzowy i podatek od towarów i usług) została przyjęta przez organ jako wartość celna towaru w wysokości 44.366 zł. W oparciu o te ustalenia, Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r., zmienił zapisy w odpowiednich polach zgłoszenia celnego z 27 lutego 2008 r. i w miejsce wskazanej przez stronę kwoty 20.484 zł, ustalił wartość celną sprowadzonego pojazdu na kwotę 44.336 zł. W decyzji wskazano jednocześnie, że zmiana wartości celnej towaru nie wpłynęła na zmianę kwoty długu celnego, z uwagi mającą zastosowanie do tego towaru zerową preferencyjną stawkę celną, na podstawie świadectwa pochodzenia EUR1.

Po rozpatrzeniu odwołania strony kwestionującego prawidłowość ustalenia wartości celnej pojazdu, Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z [...] maja 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie wywiódł, że w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Porozumienia w stosowaniu artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., wartość celna jest ustalana co do zasady na bazie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary (art. 29 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 29 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny Dz. Urz. WE, seria L, nr 302, s. 1, ze zm., dalej powoływany jako WKC). Organy celne mogą jednak odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zdeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę, określoną w art. 29 WKC (art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny – Dz. Urz. UE, seria L, nr 253 ze zm., dalej powoływany jako "RWKC").

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości o do tego, czy zadeklarowana przez skarżącego wartość celna stanowi cenę faktycznie zapłaconą lub należną za importowany pojazd. Wskazywała na to treść pisma szwajcarskiej administracji celnej załączonego do pisma Prokuratury Apelacyjnej w [...] z 30 czerwca 2011 r., z którego to dokumentu wynikało, że firma [...] wprawdzie istniała w dacie wystawienia rachunku stanowiącego podstawę zgłoszenia celnego, jednakże w kolumnie cena sprzedaży zamieszczono adnotację TF (totalne fałszerstwo). Również z przesłuchania właściciela firmy wynikało, że rachunku tego nie wystawił, ani nie podpisał. Organ uznał pismo władz szwajcarskich za dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej.

Wątpliwości organów celnych wzbudziła również rażąca rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością pojazdu a cenami pojazdów używanych podanymi przez katalogi branżowe. Korzystając z katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass’s 2008 PW-CH 1/2008, organ celny ustalił, że cena samochodu tej marki, modelu i rocznika wynosiła 40500 CHF. Pozwalało to na przyjęcie, że wartość ta, po pomniejszeniu o procentowy stopień uszkodzeń zespołów pojazdu, korekty oraz współczynniki stopnia uszkodzenia podane w załączonej do zgłoszenia celnego wycenie nr 90/08 z 25 lutego 2008 r, na rynku szwajcarskim wynosiłaby ok. 20700 CHF, a więc 3 razy więcej niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym.

Wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej, w rozumieniu art. 181a RWKC, wskazywało na konieczność zastosowania dla ustalenia tej wartości, innej metody niż metoda wartości transakcyjnej określona w art. 29 ust. 1 WKC. Powołując się na opinię Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ stwierdził, że jedyną dopuszczalną metodą ustalenia wartości celnej w przedmiotowej sprawie jest tzw. Metoda ostatniej szansy (art. 31 ust. 1 WKC). Zastosowanie tej metody pozwala oprzeć się na opiniach rzeczoznawców oraz branżowych katalogach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Organ odwoławczy wskazał, że Światowa Organizacja Celna zaleca w ramach metody ostatniej szansy – zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych lub podobnych, w oparciu o podobne pojazdy produkowane w innych krajach. Polega ona na tym, że dla sporządzenia kalkulacji używanego pojazdu wyprodukowanego we Wspólnocie, za punkt wyjścia przyjmuje się katalogową cenę samochodu identycznego lub podobnego wyprodukowanego poza Wspólnotą, a więc w kraju trzecim, z jednoczesnym założeniem, że model samochodu podobnego musi być jak najbardziej zbliżony do samochodu wycenianego (rocznik, klasa samochodu, rodzaj i pojemność silnika, wyposażenie, itp.). Kierując się tymi dyrektywami, powołany przez organ biegły rzeczoznawca w opinii Nr [...] z 6 listopada 2012 r. dokonał ustalenia wartości pojazdu na kwotę 74.400 zł, przyjmując za punkt odniesienia pojazd marki BMW X5 o zbliżonych parametrach technicznych i wyposażenia, wyprodukowany w USA.

Za nieuzasadniony, w świetle art. 188 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 749; dalej: o.p.) organ odwoławczy uznał zarzut odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka – [...] na okoliczność zakupu samochodu i wystawienia rachunku oraz zapłaconej kwoty za importowany pojazd. W ocenie organu nawet potwierdzenie przez [...] faktu zapłaty za przedmiotowy pojazd kwoty 7000 CHF w firmie JPC Import-Eksport, nie usunęłoby uzasadnionych wątpliwości, co do wiarygodności ceny transakcyjnej zapłaconej za importowany pojazd i odstąpienia od zastosowania art. 181a RWKC.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 181a RWKC, poprzez przyjęcie przez organy, iż w niniejszej sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości i przyczyny pozwalające zakwestionować wiarygodność lub dokładność informacji czy dokumentów służących określaniu wartości celnej, które dołączone zostały do zgłoszenia celnego, w sytuacji gdy zostały one oparte na zeznaniach świadka [...] oraz poprzez brak uwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadka [...], osoby dokonującej faktycznego zakupu w imieniu pojazdu w imieniu strony, jako dowodu równoznacznego pod względem mocy i wiarygodności z dowodem, na którym organy dokonały ustaleń faktycznych;

- art. 122, art. 121, art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 188, art. 191 w zw. z art. 122, a także art. 187 § 1, art. 194 § 3 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124 i art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprzeczności istotnych ustaleń organu drugiej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na uznaniu, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej ceny transakcyjnej pojazdu oraz uznaniu, że wartość pojazdu na dzień odprawy celnej wynosiła 44.366 zł, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dowód którego przeprowadzenia odmówiono są wystarczające do tego, żeby stwierdzić, że pojazd miał wartość określoną ceną nabycia ujętą w fakturze zakupu, tj. 20.484 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. Akt III SA/Lu 504/14 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2013 r., jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Za zasadne w świetle zgromadzonego materiału, Sąd uznał wątpliwości organu celnego odnośnie ceny transakcyjnej (7000 CHF), co w myśl art. 181a RWKC upoważniało ten organ do podjęcia działań w ramach procedury weryfikacyjnej, przewidzianej prawem. W związku z tym za nieusprawiedliwione uznane zostały zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 WKC, poprzez jego niezastosowanie przez organ celny i odrzucenie przez niego wartości transakcyjnej pojazdu, jak również naruszenia art. 181a RWKC oraz niewłaściwą wykładnię art. 31 ust. 2 WKC, poprzez jego zastosowanie i dokonanie określenia wartości celnej pojazdu tzw. "metodą ostatniej szansy". W sytuacji bowiem, kiedy zadeklarowana wartość celna nie może być przyjęta, to organ celny powinien określić wartość, przy zastosowaniu kolejnych metod wynikających z przepisów art. 30-31 WKC. WSA w Lublinie stwierdził, że zarówno metoda wartości transakcyjnej identycznych towarów, jak i metoda wartości transakcyjnej podobnych towarów (art. 30 ust. 2 lit. "a" i "b" WKC) odnosi się do cech towarów, takich jak identyczność lub podobieństwo. Tych przesłanek nie spełniają sprowadzane z zagranicy używane i uszkodzone samochody, ponieważ każdy z nich charakteryzuje się innym stopniem zużycia. Do takich pojazdów nie znajduje również zastosowania metoda ceny jednostkowej towarów importowanych (art. 30 ust. 2 lit. "c" WKC) oraz metoda wartości kalkulowanej (art. 30 ust. 2 lit. "d" WKC). Za słuszne należało zatem uznać stanowisko organów celnych, że wartość celną sprowadzonego ze Szwajcarii samochodu osobowego należy ustalać przy zastosowaniu metody, o której mowa w art. 31 WKC, to jest metody ostatniej szansy. W tym celu organ zasadnie z urzędu powołał - w ramach uprawnień określonych w art. 197 ustawy z 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa Dz. U. 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako "o.p." - biegłego rzeczoznawcę, który w swojej opinii z 15 listopada 2012 r. określił wartość rynkową sprowadzonego samochodu, uwzględniając jego stan techniczny, ustalony na podstawie przedłożonej przez skarżącego oceny technicznej z 25 lutego 2008 r. oraz pozostałych dokumentów nadesłanych przez organ celny. Na tej podstawie organy celne prawidłowo ustaliły wartość celną sprowadzonego pojazdu, przyjmując do wyliczeń wartość podaną w opinii rzeczoznawcy na kwotę 77400 zł (19 535,89 CHF), pomniejszoną o zastosowane korekty (z tytułu cła, zwyczajowej marży, podatku VAT i podatku akcyzowego), co ostatecznie dało kwotę 44.366 zł. W ocenie Sądu pierwszej instancji postępowanie organu celnego w zakresie ustalenia wartości celnej pojazdu zostało przeprowadzone w zachowaniem reguł określonych w ord. pod. Słusznie natomiast organ odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka - [...], na okoliczność zakupu pojazdu i potwierdzenia faktycznie całkowicie zapłaconej ceny pojazdu. Okoliczności wynikające z faktu zakupu pojazdu zostały stwierdzone innymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie. Postępowanie organu celnego nie narusza zatem art. 188 ord. pod, bowiem z treści tego przepisu wynika po pierwsze, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, po drugie, przedmiotem dowodu nie może być okoliczność stwierdzona wystarczająco innym dowodem. Nie ma znaczenia dla sprawy cena (transakcyjna) i deklarowana przez skarżącego wartość celna sprowadzonego samochodu osobowego w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości, co do tego, że zadeklarowana wartość stanowi całkowitą, faktycznie zapłaconą lub należną kwotę określoną w art. 29 WKC. Organ skutecznie zakwestionował wiarygodność danych wynikających z dokumentacji przedstawionej przez stronę. W takich warunkach rzeczą organu celnego było samodzielnie ustalić wartość celną towaru w określonym przepisami prawa celnego trybie, z zachowaniem - wymaganej przez art. 191 ustawy o.p. - zasady swobodnej oceny dowodów oraz na mocy art. 78 ust. 3 WKC zmienić zapisy w poszczególnych polach zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD z 27 lutego 2008 r.

Dodatkowo Sąd wyjaśnił, że decyzja organu pierwszej instancji z 14 stycznia 2013 r. jest rozstrzygnięciem wydanym przed upływem 5 lat od daty dokonania zgłoszenia celnego, zatem nie można mówić o "przedawnieniu" ustalenia należności przez organ celny, skoro zgodnie z art. 56 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622) powiadomienie dłużnika o kwocie należności powinno być dokonane nie później niż w terminie pięcioletnim, liczonym od dnia powstania długu celnego. Z akt sprawy wynika, że toczy się postępowanie karne, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC. Oznacza to, że zakaz z art. 221 ust. 3 WKC - powiadomienia dłużnika po upływie lat 3, licząc od powstania długu celnego - nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Orzeczenie Sądu pierwszej instancji zaskarżył [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Skarga kasacyjna oparta na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zarzucała wyrokowi sądu pierwszej instancji:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 221 ust. 4 WKC, poprzez uznanie w rozpatrywanej sprawie prawa organów celnych do wydania decyzji ustalającej wysokość należności celnych po upływie trzyletniego terminu, określonego w art. 221 ust. 3 WKC, ze względu na toczące się postępowanie karne;

2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wynikającej z niej zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, poprzez przyjęcie dopuszczalności stosowania art. 56 Prawa celnego w zw. z art. 221 ust. 4 WKC bez powiadomienia strony o wszczęciu postępowania dotyczącego ustalenia wartości celnej przed upływem terminu z art. 221 ust. 3 WKC;

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art.: 122, 121, 180 § 1 w zw. z 187 § 1 oraz 188, 191 w zw. z art. 122, a także 187 § 1, 194 § 3 oraz 210 § 4 w zw. z 124 i 235 ord. pod, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez uznanie za zgodne z ww. przepisami działań organu administracji, które zdaniem skarżącego obarczone były brakiem podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dopuszczenia dowodów oferowanych przez stronę oraz złamaniem zasady postępowania podatkowego, które powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, co doprowadziło do ustalenia, iż istnieją uzasadnione wątpliwości, co do ceny transakcyjnej pojazdu, wynikające z faktury zakupu, a w konsekwencji kontynuowania postępowania i ustalenie nowej wartości celnej pojazdu będącego przedmiotem postępowania celnego

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w której skarżący kasacyjnie podtrzymywał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt I GSK 756/14, uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutów skargi kasacyjnej podnosząc, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonał analizy i oceny przesłanek zastosowania przepisu art. 221 ust. 4 WKC. W ocenie Sądu kasacyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w rozpoznawanej sprawie ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, "że z akt sprawy wynika, że toczy się postępowanie karne, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC." Nie zostało ono poparte żadnymi konkretnymi dowodami, których analiza i ocena mogłaby uzasadniać twierdzenie o popełnieniu czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnej na uszczuplenie.

W konsekwencji motywy rozstrzygnięcia nie są na tyle precyzyjne, aby pozwalały na ocenę jego prawidłowości, w szczególności w kontekście podstaw odpowiedzialności skarżącego w warunkach art. 221 ust. 4 WKC. Stanowi to uchybienie, które w niewątpliwy sposób mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w ten sposób, że dokonane w sprawie ustalenia nie dają wystarczającej podstawy do właściwej jego oceny.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu należy wskazać, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przypomnieć należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 30 ust. 1, art. 31 i art. 78 oraz art. 214 ust 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny w wersji obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia celnego (Dz. Urz. Nr L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm. – dalej jako WKC) oraz art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 235 z dnia 11 października 1993 r. ze zm. – dalej jako RWKC).

Zgodnie z powyższymi przepisami, po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą dokonać sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, czyli przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem celnym oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej wymienione dokumenty i dane. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania.

Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego lub kontroli przeprowadzonej po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 WKC, co do zasady wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33 WKC – z zastrzeżeniem przypadków, które nie mają znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

Z treści art. 181a RWKC wynika, że jeżeli zgodnie z procedurą ustanowioną w ust. 2, organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, mogą odstąpić od ustalenia wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej

Możliwość odmowy zastosowania metody wartości transakcyjnej na podstawie art. 181a RWKC, może być skutkiem zakwestionowania wiarygodności (materialnej lub formalnej) informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru, ewentualnie wynikać z braku odpowiednich dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniająca jej odrzucenie wystąpi wówczas, gdy okaże się, że była ona rażąco niska (co zakłada jej porównanie z innymi cenami, więc nie może nastąpić w sposób dowolny).

W ocenie Sądu przedstawiona przez organy celne argumentacja przekonująco uzasadnia odstąpienie od zastosowania metody wartości transakcyjnej do ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu, w rozpoznawanej sprawie.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zasadniczą podstawą odstąpienia od przyjęcia wartości transakcyjnej, była istotna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych. Organ powołał się również na informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych, z których wynikało, że rachunek dotyczący przedmiotowego pojazdu dołączony do zgłoszenia celnego, nie został wystawiony przez jego sprzedawcę, tj. firmę [...]. W toku czynności podjętych przez władze szwajcarskie ustalono, że właściciel tej firmy [...] nie wystawiał tego rachunku, ani go nie podpisywał. Przekazanie dokumentów przez szwajcarskie władze celne w ramach procedury pomocy prawnej opierało się na przepisach Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską uzupełniającego Umowę między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską o Protokół w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych (Dz. Urz. WE L Nr 169, poz. 77) oraz Protokołu dodatkowego z dnia 9 czerwca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, będący załącznikiem do Porozumienia.

Organ celny dokonując porównania cen pojazdów tej samej marki i rocznika co pojazd importowany według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass’s Nr 2 z 2008 r.) z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zauważył istotne rozbieżności. Katalogowa wartość pojazdu, z uwzględnieniem stopnia uszkodzeń, była bowiem prawie trzy razy wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu.

Organ celny prawidłowo ustalił wstępnie wartość pojazdu w oparciu o katalog branżowy, co dało jedynie asumpt dla wstępnej weryfikacji wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym i nie stanowiło podstawy do ustalenia wartości ostatecznie przyjętej w decyzji. Strona internetowa, do której odwołały się organy celne, zawierająca ceny samochodów na rynku kraju eksportu (katalog branżowy) również nie stanowiła podstawy do określenia wartości celnej towaru. Uzyskane w ten sposób dane miały jedynie charakter porównawczy i stanowiły podstawę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wartości celnej zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Skuteczne podważenie wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym uzasadniało ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o inne metody określone w art. 30-31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metodą pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej. Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z następującymi zasadami i przepisami ogólnymi: porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów rozdziału 3 tytułu I WKC. W przypadku importu używanych samochodów, dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, między innymi informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców.

W rozpoznawanej sprawie podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była wycena rzeczoznawcy [...] z dnia 6 listopada 2012 r. Przy określaniu wartości pojazdu rzeczoznawca przyjął wartość pojazdu marki BMW X5 wyprodukowanego w USA w kwocie bazowej 125.000 zł. Biegły wyjaśnił z jakiej przyczyny jako pojazd porównawczy przyjął ten samochód, następnie bardzo dokładnie uzasadnił poczynione ustalenia. Biegły skorygował wartość bazową z uwzględnieniem elementów takich jak : wersja, dopuszczalna masa całkowita, konstrukcja, pojemność silnika, liczba cylindrów oraz rodzaj skrzyni biegów. Z treści opinii wynika, że biegły uwzględnił stan techniczny pojazdu wynikający z załączonej do zgłoszenia celnego oceny technicznej z dnia 25.02.2008 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę [...], jak też szacunkowy koszt napraw i uszkodzeń w niej opisanych. Należy zatem stwierdzić, że biegły wyczerpująco uzasadnił ustaloną wartość pojazdu, uwzględniając wszystkie jego uszkodzenia opisane w załączonej do zgłoszenia celnego opinii rzeczoznawcy [...]. Wartość pojazdu biegły oszacował na kwotę 74.400 zł. Nie kwestionując ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii, Naczelnik Urzędu Celnego w [...] dokonał następnie korekty ustalonej przez biegłego wartości pojazdu, uwzględniając wartość cła, zwyczajowej marży, podatku akcyzowego oraz podatku VAT i decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalił wartość celną importowanego pojazdu na kwotę 44.366 zł.

Zarzuty skarżącego, że sporządzona przez biegłego wycena pojazdu dokonana została w sposób dowolny, są gołosłowne i w żaden sposób nie nawiązują do uzasadnienia opinii biegłego.

W świetle powyższego nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość ustaleń organu odnośnie wartości celnej importowanego pojazdu. W konsekwencji, skoro zaistniała rozbieżność pomiędzy wartością zadeklarowaną a prawidłowo ustaloną w toku postępowania celnego – należało dokonać stosownych korekt w zgłoszeniu celnym. Jak prawidłowo wskazał organ – korekty te nie wpłynęły na kwotę długu celnego z uwagi na zastosowanie preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0%, do czego upoważniało dołączone do zgłoszenia celnego świadectwo EUR.1.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że w niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 27 lutego 2008 r., a uwzględniając trzyletni termin przedawnienia wynikający z art. 221 ust. 3 WKC, przedawnienie długu nastąpiło w dniu 7 lutego 2011 r. oraz mając na uwadze wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 29 października 2015 r. należy wskazać, że art. 221 ust. 3 i 4 WKC nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 221 ust. 1 WKC, niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania dłużnika należy powiadomić o kwocie należności celnej. Przepis ten w ust. 3 określa, że powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. W drodze wyjątku – w myśl art. 221 ust. 4 WKC - jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat.

W myśl postanowień art. 217 ust. 1 akapit pierwszy WKC każda kwota należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych wynikających z długu celnego, zwana dalej "kwotą należności", obliczana jest przez organy celne, z chwilą gdy znajdą się one w posiadaniu niezbędnych informacji, po czym zostaje wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób (zaksięgowanie). Pojęcie "zaksięgowanie" oznacza akt administracyjny (lub decyzję w rozumieniu art. 4 pkt 5 WKC.), na mocy którego zostaje określona prawidłowa kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych pobieranych przez właściwe organy celne, nie zaś wpisanie tej należności do ewidencji księgowej, które może nastąpić także z mocą wsteczną (zob. wyrok ETS C-203/01, Fazenda Publica przeciwko Antero).

Jednak w myśl postanowień art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. z 2015 r. poz. 858, dalej jako Pr.cel.), to zgłaszający oblicza i wykazuje w zgłoszeniu celnym kwotę należności przywozowych lub należności wywozowych. Organ celny wydaje decyzję, w której określa kwotę wynikającą z długu celnego tylko wtedy, gdy stwierdzi, że zgłaszający w zgłoszeniu celnym zadeklarował nieprawidłowe dane, mogące mieć wpływ na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego lub zastosowaną procedurę celną (art. 23 ust. 3 w zw. z art. 51 Pr.cel.).

W sprawie niniejszej, jak Sąd wskazywał w początkowej części uzasadnienia, organ celny dokonał kontroli zgłoszenia zgodnie stosownie do treści art. 78 ust. 1 WKC. Zgodnie zaś z treścią ust. 3 tego artykułu, gdy organ celny stwierdzi nieprawidłowości, to powinien podjąć niezbędne kroki w celu uregulowania sytuacji prawnej podmiotu, adekwatnie do ustaleń postępowania kontrolnego. W przypadku stwierdzenia "niedoboru" należności celnej organ powinien wydać decyzję o retrospektywnym zaksięgowaniu dodatkowej kwoty długu celnego, ewentualnie wraz z odsetkami (art. 220 ust. 1 WKC oraz art. 51 Pr.cel.) lub też decyzję o zwrocie lub umorzeniu cła (art. 235 i nast. WKC). Natomiast w sytuacji, gdy w zgłoszeniu celnym zostaną ujawnione nieprawidłowe dane, które nie mają wpływu na dług celny lub zastosowaną procedurę, organ celny może (na wniosek zgłaszającego lub z urzędu) dokonać zmiany nieprawidłowych danych w trybie art. 23 ust. 4 Pr.cel., jak miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że w sprawie niniejszej organ celny nie dokonywał wyliczenia należności celnych przywozowych oraz nie dokonywał ich retrospektywnego zaksięgowania, o którym powiadamiał dłużnika (skarżącego).

Skarżący sprowadził ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki V[...] i dokonując zgłoszenia celnego w dniu 27 lutego 2008 r. skorzystał z preferencji celnej w postaci obniżonej stawki celnej 0%. Stawka o charakterze preferencjnym może być zastosowana jedynie po spełnieniu określonych warunków formalnych, wynikających w tym przypadku z postanowień Protokołu nr 3 do Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej (Dz. U. UE L nr 45 z 15 lutego 2006 r.). Zgodnie z art. 16 ust.1 tego Protokołu, produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień Umowy po przedstawieniu jednego z dowodów pochodzenia, którymi w szczególności są świadectwo przewozowe EUR.1, bądź deklaracja sporządzona przez eksportera na fakturze. Skarżąca przy zgłoszeniu celnym zadeklarowała obniżoną stawkę celną 0% na podstawie świadectwa pochodzenia EUR.1 nr [...] z dnia 23 stycznia 2008 r. Przedstawiony dowód pochodzenia został przez organ celny uznany za wiarygodny i zastosowana została preferencyjna stawka celna w wysokości 0%, wobec czego zmiana wartości celnej dokonana w zgłoszeniu celnym w polu 42 nie wpłynęła na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący nieprzesłuchania w charakterze świadka [...] na okoliczność zakupu pojazdu i potwierdzenia zapłaconej ceny. Zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W ocenie Sądu, dokonanie przez świadka [...] w imieniu skarżącego zakupu przedmiotowego pojazdu, nie miało znaczenia dla wyjaśnienia sprawy, skoro organ prowadził postępowanie ze względu na fakt, że to cena transakcyjna, deklarowana przez skarżącego jako wartość celna sprowadzonego samochodu osobowego, z uwagi na wysokość znacznie odbiegającą od cen rynkowych, uzasadniała istnienie wątpliwości, co do tego, czy była całkowitą faktycznie zapłaconą kwotą, w rozumieniu art. 29 WKC. W sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w art. 181a RWKC, obowiązkiem organu celnego jest ustalenie wartości celnej towaru w trybie określonym przepisami prawa celnego, z zachowaniem – wymaganej przez art. 191 ord. pod. – zasady swobodnej oceny dowodów.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi dotyczącymi postępowania dowodowego, z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W konsekwencji organy obu instancji trafnie zastosowały przepisy prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Organy szczegółowo uzasadniły motywy swoich rozstrzygnięć, opierając się na wszechstronnie zebranym i rozważonym materiale dowodowym, z którego wyciągnęły logiczne wnioski, odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych, mających oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach, respektując przy tym granice swobodnej oceny dowodów wynikające z zasady wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.