Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 655/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 a § 9, art. 71b, art. 89 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 123 § 1 pkt 1, art. 124.
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z "[...]" r. nr "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS), po rozpatrzeniu zażalenia B. D. (dalej skarżąca, dłużnik zajętej wierzytelności), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej przez dłużnika zajętej wierzytelności.

Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej NUS) prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku A. Sp. z o.o. z siedzibą w "[...]" przy ul. "[...]" (dalej A., zobowiązana, spółka) na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez NUS jako wierzyciela. NUS zawiadomieniami z 3 sierpnia 2015 r. oraz z 21 grudnia 2017 r., dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych należnych zobowiązanej Spółce od skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą pod wykazywanym adresem w tej samej lokalizacji co zobowiązana. Przedmiotowe zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności odpowiednio 7 sierpnia 2015 r. oraz 3 stycznia 2018 r.. Dłużnik zajętej wierzytelności w odpowiedzi z 18 sierpnia 2015 r. oraz 11 stycznia 2018 r. oświadczył, że uznaje wierzytelność zobowiązanej spółki wynikającą z zajęć wierzytelności i przekaże kwoty tytułem zajęcia na rachunek bankowy NUS. Do wydania postanowienia NUS z "[.1.]" r. w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty wierzytelności, dłużnik zajętej wierzytelności przekazał organowi egzekucyjnemu łącznie kwotę 401.770,00 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego przeprowadził 22 marca 2019 r. u dłużnika zajętej wierzytelności kontrolę w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W trakcie kontroli ustalono, że dłużnik zajętej wierzytelności nie realizował w pełni zajęcia wierzytelności. Należna zobowiązanej spółce od skarżącej kwota wierzytelności, nieprzekazana do organu egzekucyjnego, określona została na kwotę 1.334.199,21 zł. Należność ta została odpisana z ksiąg rachunkowych działalności skarżącej, z uwagi na przedawnienie z dniem 31 grudnia 2018 r.. Pismem z 5 kwietnia 2019 r. skarżąca złożyła zastrzeżenia do protokołu. Podnosiła, że kontrola realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego została dokonana w momencie, kiedy to środek egzekucyjny nie odnosił wobec niej żadnych skutków prawnych. Nie istniała już bowiem wierzytelność pomiędzy skarżącą a A.. Jako dłużnik zajętej wierzytelności prawidłowo wykonywała swoje obowiązki i przekazywała w miarę możliwości środki finansowe na rzecz organu egzekucyjnego, a obecnie wierzytelność się przedawniła.

Pismem z 14 maja 2019 r. organ egzekucyjny wystąpił do dłużnika zajętej wierzytelności o przygotowanie dokumentacji księgowej dotyczącej rozliczeń pomiędzy skarżącą a A., od momentu powstania wierzytelności do 31 grudnia 2018 r. (także za lata 2015-2017). Wystąpiono ponadto o wskazanie przyczyn niezrealizowania zajęcia wierzytelności.

Następnie organ egzekucyjny przeprowadził u dłużnika zajętej wierzytelności kontrolę uzupełniającą. Do protokołu kontroli z 27 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że nie ma wiedzy na temat możliwości finansowych firmy skarżącej w latach 2015-2018. Pełnomocnik przekazał natomiast 3 czerwca 2019 r. organowi egzekucyjnemu dokumenty potwierdzające powstanie wzajemnych wierzytelności. Jak wskazywał następnie organ egzekucyjny, z zebranego w trakcie kontroli materiału wynika, że zajęta przez organ egzekucyjny wierzytelność skarżącej na rzecz A., na dzień odbioru pierwszego zajęcia, tj. na dzień 7 sierpnia 2015 r., wynosiła 1.757.098,86 zł. W toku egzekucji prowadzonej do majątku A., dłużnik zajętej wierzytelności (skarżąca) przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 401.770,00 zł. W związku z powyższym, wyliczona przez organ egzekucyjny nieprzekazana przez dłużnika zajętej wierzytelności należność wyniosła 1.355.328,86 zł (1.757.098,86 zł - 401.770,00 zł). Ponadto jak wskazywał organ z akt sprawy wynika, że dłużnik zajętej wierzytelności (w latach 2015-2019) pomimo zajęcia egzekucyjnego regulował zobowiązania A. wobec jej wierzycieli w kwocie 45.842,45 zł, opisane w zaskarżonym postanowieniu - w dalszej części uzasadnienia.

NUS postanowieniem z "[.1.]" r. określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej przez dłużnika zajętej wierzytelności, na łączną kwotę 1.355.328,86 zł. W ocenie organu egzekucyjnego, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, nie doszło do przedawnienia wzajemnych wierzytelności pomiędzy skarżącą a A.. Według organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności, jak i uznanie wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności, poprzez wpłaty dokonane na konto organu egzekucyjnego na poczet zajęcia, przerwały bieg terminu przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego.

Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, pismem z 24.10.2019 r. pełnomocnik skarżącej poinformował organ odwoławczy, że Sąd Okręgowy w "[...]" w sprawie o sygnaturze "[...]" stwierdził, że wierzytelności przysługujące A. od skarżącej uległy przedawnieniu, nie przedkładając żadnej dokumentacji w tym zakresie.

Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącą zażalenia, DIAS postanowieniem z "[.1.]" r. uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z "[.1.]" r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W ocenie DIAS organ egzekucyjny w niewystarczającym zakresie ocenił podnoszony przez skarżącą zarzut związany z przedawnieniem zobowiązania cywilnoprawnego, na podstawie art. 123 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.; dalej k.c.). Organ odwoławczy wskazał, że wyjaśnienia wymaga też kwestia pozwu złożonego przez A. przeciwko skarżącej i ustalenie, czy przedmiotem postępowania sądowego są te same wierzytelności, o których mowa w zaskarżonym postanowieniu.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Olsztynie, prawomocnym wyrokiem z 9 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 44/20 oddalił skargę na ww. postanowienie DIAS.

Rozpatrując ponownie sprawę NUS przeprowadził 15 stycznia 2020 r. kontrolę uzupełniającą u dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Kontrolującym przedłożono kserokopię pozwu z 15.03.2019 r., do którego dołączono wezwania Spółki A.: z 3.03.2015 r. do zapłaty przez skarżącą kwoty 1.339.380,00 zł wraz z odsetkami, oraz z 13.02.2019 r. kwoty 1.327.598,62 zł wraz z odsetkami. Organ ustalił, że Sąd Okręgowy w "[...]" Wydział Gospodarczy wyrokiem z 27 września 2019 r. sygn. akt "[...]" oddalił powództwo A. przeciwko skarżącej. Żadna ze stron postępowania cywilnoprawnego nie wystąpiła do Sądu z wnioskiem o wydanie uzasadnienia wyroku. Pracownik organu egzekucyjnego sporządził 27.02.2020 r. w siedzibie Sądu Okręgowego fotokopie z akt tej sprawy. W toku postępowania cywilnoprawnego strony nie przywoływały udziału organu egzekucyjnego, który dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych należnych zobowiązanej Spółce od skarżącej. W aktach sprawy sądowej brak również informacji o dokonywanych przez skarżącą wpłatach do organu egzekucyjnego na poczet realizacji zajęcia wierzytelności, stanowiących przedmiot sporu między stronami.

NUS postanowieniem z "[...]" r. określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej przez skarżącą na łączną kwotę 1.355.328,86 zł. Powołał w sentencji art. 71a § 9 w związku z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.).

Zdaniem organu egzekucyjnego zachowanie dłużnika zajętej wierzytelności wpisuje się w wykładnię bezpodstawnego uchylania się od realizacji zajęcia wierzytelności na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a.. W ocenie organu skarżąca na żadnym etapie postępowania nie podważała wysokości kwoty nieprzekazanej tytułem przedmiotowych zajęć, a jedynie podważa wymagalność należności od 1.01.2019 r.. Na dzień pierwszego zajęcia - 7.08.2015 r., jak i drugiego - 4.01.2018 r. - wierzytelność nie była przedawniona. Według organu egzekucyjnego od dnia pierwszego zajęcia wierzytelności powstał obowiązek przekazywania każdej istniejącej i przyszłej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Co istotne dłużnik uznał wierzytelność, a ponadto dokonał kilkunastu wpłat.

W zażaleniu na to postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i umorzenie sprawy. Zarzuciła naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne określenie wysokości nieprzekazanej kwoty. W ocenie strony jej wierzytelności względem A. uległy przedawnieniu, a realizacja zajęcia wierzytelności nie może być dokonana. Organ egzekucyjny w nieuprawniony sposób podważa prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w "[...]" z 27 września 2019 r. sygn. akt "[...]". Skarżąca zaznaczyła, że pierwszą kontrolę prawidłowości realizacji zajętej wierzytelności organ przeprowadził 30.11.2016 r., a bezczynność organu egzekucyjnego do 22.03.2019 r. stanowiła akceptację działań firmy skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności, i przyczyniła się do wydania zaskarżonego postanowienia po przedawnieniu zajętych wierzytelności.

DIAS w uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia z "[...]" r. omówił tryb w jakim stosownie do brzmienia przepisu art. 89 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85 u.p.e.a.. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 71a u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzenia u dłużników zajętej wierzytelności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W myśl art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Jak wskazywał DIAS z przepisu tego wynika, że przesłankami do określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności są: fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie) i bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Zgodnie z treścią art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a.. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. Do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. W orzecznictwie jednolite jest stanowisko, zgodnie z którym przyczyny uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu powinny mieć charakter prawny, a nie faktyczny. W związku z powyższym zwrot "bezpodstawnie uchyla się" odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania (np. zarzut przedawnienia, zarzut potrącenia).

W ocenie DIAS, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy NUS wykonał zalecenia organu odwoławczego. Organ egzekucyjny przeprowadził dodatkowe postępowanie, w którym wyjaśnił stan faktyczny sprawy w zakresie mającym wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ egzekucyjny ocenił podnoszony przez skarżącą zarzut przedawnienia zobowiązania cywilnoprawnego oraz wyjaśnił kwestię pozwu złożonego przez Spółkę A. przeciwko skarżącej ustalając, że przedmiotem postępowania sądowego są te same wierzytelności. Według organu egzekucyjnego wierzytelność istniała i nie była przedawniona w dniu dokonania jej zajęcia. Okoliczność przedawnienia się wierzytelności, jak twierdzi skarżąca z dniem 31.12.2018 r., w żadnym razie nie oznacza, że wcześniej nie wystąpiła przesłanka bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętych wierzytelności. Czynność, jaką było zastosowanie środka egzekucyjnego, dokonana była w terminie, kiedy należność była wymagalna. Uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu dotyczy zarówno sytuacji, gdy dłużnik nie przekazuje istniejącej wierzytelności organowi egzekucyjnemu w całości lub w części, na dzień wydania postanowienia, jak również gdy zajętą wierzytelność przekazał zobowiązanemu lub innym wierzycielom, bądź też - jak w niniejszej sprawie - gdy zajęte wierzytelności, w ocenie skarżącej, uległy przedawnieniu przed wydaniem postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a.. Dla zastosowania tego przepisu istotne znaczenie ma fakt, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał należności organowi egzekucyjnemu oraz nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne odstąpienie od przekazania zajętej wierzytelności, w terminie wskazanym w art. 80 § 1 u.p.e.a..

W ocenie organu odwoławczego z dokumentów przedłożonych w trakcie przeprowadzonych przez organ egzekucyjny kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności wynika, że nie wystąpiły przesłanki, które pozwoliłyby dłużnikowi zajętej wierzytelności skutecznie uchylać się od przekazania kwoty zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Skarżąca bezpodstawnie nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej kwoty. Zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się przez skarżącą od przekazania organowi pierwszej instancji zajętych wierzytelności pieniężnych, a tym samym zaistniały przesłanki do wydania postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności. Przy czym skarżąca nie kwestionuje ustalonego przez organ egzekucyjny stanu faktycznego sprawy, jak również okoliczności, że w okresie od dokonania zajęcia wierzytelności 7.08.2015 r. - bezpodstawnie realizowała również inne zobowiązania A., bez zgody i wiedzy organu egzekucyjnego. Są to kwoty: na rzecz operatora telefonicznego - 4.236,17 zł, na należność z tytułu podatku PIT - 1.415,00 zł oraz VAT - 830,00 zł, na koszty związane z postępowaniami sądowymi - 7.278,00 zł, na należność z tytułu składek ZUS - 13.405,39 zł, na inne zobowiązania określone przez dłużnika zajętej wierzytelności terminem "A." - 18.677,89 zł. Jak wynika z zebranego materiału, dłużnik zajętej wierzytelności, po otrzymaniu i uznaniu zajęcia, przekazał należności na rzecz innych wierzycieli w łącznej kwocie 45.842,45 zł.

W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie jednoznacznie potwierdza, że dłużnik zajętej wierzytelności uchylał się od przekazania organowi egzekucyjnemu należnych mu kwot wierzytelności pieniężnych, zajętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku A.. Biorąc powyższe pod uwagę organ pierwszej instancji w treści postanowienia z "[...]" r. zasadnie wskazał na zaistniałe przesłanki bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej kwoty. Niezasadne są tym samym twierdzenia skarżącej dotyczące naruszenia art. 71 a § 9 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne określenie wysokości nieprzekazanej kwoty.

Organ podał, że przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi podstawę prawną do przypisania odpowiedzialności dłużnikowi zajętej wierzytelności za bezpodstawne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności albo części tej wierzytelności. W ocenie organu odwoławczego fakt, że postanowienie z "[...]" r. NUS wydał po podjęciu przez Sąd Okręgowy w "[...]" Wydział Gospodarczy wyroku z 27 września 2019 r. sygn. akt "[...]" oddalającego powództwo Spółki A., również nie ma wpływu na stwierdzone przez organ egzekucyjny bezpodstawne uchylanie się od przekazywania zajętej wierzytelności i nie przesądza o nieistnieniu przesłanki z art. 71a § 9 u.p.e.a.. Zasadne jest stanowisko organu pierwszej instancji, że wyrok Sądu Okręgowego jest wiążący tylko między stronami postępowania cywilnego. Wyrok ten nie ma wpływu na prowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie w zakresie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności przez skarżącą jako dłużnika zajętej wierzytelności. Na dzień zajęcia - 7.08.2015 r., wierzytelność istniała oraz nie była przedawniona. Dłużnik zajętej wierzytelności uznał wierzytelność, a następnie dokonał kilkunastu wpłat na rzecz organu egzekucyjnego, realizując tylko częściowo zajęcie. Dłużnik zajętej wierzytelności, po dniu zajęcia wierzytelności pieniężnych należnych zobowiązanemu i uznaniu zajętych wierzytelności, nie poinformował organu egzekucyjnego o zaistnieniu jakiekolwiek przeszkody natury prawnej, uniemożliwiającej realizację zajęcia egzekucyjnego.

DIAS zaznaczył końcowo, że twierdzenia strony dotyczące działań organu egzekucyjnego w okresie od dnia pierwszej kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 30.11.2016 r. do 22.03.2019 r., nie mają wpływu na prawidłowość wydanego przez NUS postanowienia z "[...]" r. oraz wysokość określonej kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności. W ocenie organu odwoławczego to postępowanie trwało dłużej niż zazwyczaj, jednakże spowodowane było skomplikowanym charakterem sprawy, koniecznością zebrania pełnej dokumentacji pozwalającej na wydanie postanowienia w sprawie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez skarżącą oraz utrudnioną współpracą z dłużnikiem zajętej wierzytelności.

W skardze do WSA w Olsztynie skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o rozpoznanie skargi na rozprawie, uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie:

- art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie postanowienia sprzecznego z zasadami demokratycznego państwa prawnego, gdyż organy obu instancji zlekceważyły orzeczenie Sądu Okręgowego w "[...]" z 27 września 2019 r. sygn. akt "[...]",

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wobec utrzymania w mocy postanowienia naruszającego art. 71 a § 9 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne określenie wysokości nieprzekazanej kwoty, z uwagi na fakt, że przedmiotowa wierzytelność względem A. uległa przedawnieniu.

W treści skargi powtórzono argumenty zawarte w zażaleniu. Podniesiono, że bierność organu egzekucyjnego doprowadziła do wydania postanowienia w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty wierzytelności dopiero po przedawnieniu wierzytelności. Zarzucany przez organ brak poinformowania przez stronę organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia egzekucyjnego nie ma wpływu na przesłankę natury prawnej tj. przedawnienie wierzytelności.

W ocenie autora skargi WSA w Olsztynie słusznie stwierdził w wyroku z 9 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 44/20, że kwestia przedawnienia jest decydująca dla wydania rozstrzygnięcia o określonej treści. Treść rozstrzygnięć organów obu instancji jest w tym przypadku sprzeczna w pierwszej kolejności z ww. wyrokiem Sądu Okręgowego, a w konsekwencji z twierdzeniami płynącymi z ww. wyroku WSA w Olsztynie. Kwestię przedawnienia zajętych wierzytelności WSA uznał za kluczową i decydującą dla treści rozstrzygnięcia.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podał, że WSA w Olsztynie ww. wyrokiem nie rozstrzygał sprawy merytorycznie. Sąd potwierdził zasadność uchylenia postanowienia NUS z "[.1.]" r. oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Natomiast na dzień dokonania zajęcia wierzytelność istniała i nie była przedawniona.

Pismami procesowymi z 28 października 2020 r. i 14 stycznia 2021 r. strona wnosiła o przeprowadzenie rozprawy (k. 42-45, 103).

Zarządzeniem z 16 grudnia 2020 r. Sąd skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym (k. 102).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.).

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a w związku z art. 17 § 1 kpa określił wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności: B. B. D. na rzecz A. Sp. z o.o. na kwotę 1.355.328,86 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku A. Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż w latach 2012 - 2013, B. B. D. wystawiła Spółce z o.o. A. faktury za wykonane usługi budowlane. Łączna suma wierzytelności wynikająca z tych faktur stanowi kwotę 3.340.680 zł (4.619.880,00 zł - 1.279.200,00 zł - po korektach). Powyższą należność pomniejszono o kwotę 1.583.581,14 zł, na którą składają się kwoty salda i należności opłacone i rozliczone przez B. B. D. przed zajęciem wierzytelności w dniu 07.08.2015 r..

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2020 r. I SA/Ol 44/20 oddalił skargę skarżącej. W uzasadnieniu tego wyroku WSA stwierdził, że "Do okoliczności wymagających zbadania i weryfikacji w toku powtórnie prowadzonego postępowania DIAS zaliczył podnoszony przez dłużnika zajętej wierzytelności zarzut przedawnienia zajętych wierzytelności z dniem 31 grudnia 2018 r. DIAS odnosząc się do tej okoliczności omówił wynikające z art. 123 k.c. warunki przerwania biegu terminu przedawnienia należności cywilnoprawnych. W ocenie DIAS w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny bardzo ogólnie odniósł się do okoliczności, które w jego ocenie miały wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia wierzytelności cywilnoprawnych, na podstawie art. 123 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: z 2019 r. poz. 1145; zwana dalej k.c.)". "DIAS wskazał również, że w toku postępowania odwoławczego strona wskazywała na mogący mieć potencjalnie istotny wpływ na rozstrzygnięcie wyrok sądu powszechnego".

Sąd zgodził się z DIAS w kwestii potrzeby wyjaśnienia przez organ I instancji istotnych okoliczności faktycznych. Czy dokonana na podstawie przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. czynność organu egzekucyjnego - zajęcie wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności jest czynnością o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c., przerywającą bieg terminu przedawnienia roszczenia cywilnoprawnego. Powyższa kwestia ma charakter tylko i wyłącznie prawny i co do zasady następczy wobec ustaleń o charakterze faktycznym.

W wyroku z dnia 24 maja 2019 r., sygn. akt V ACa 16/19 Sąd Apelacyjny w Gdańsku wypowiedział się w kwestii zakresu podmiotowego i przedmiotowego przerwy biegu przedawnienia, na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Tezy tego wyroku, który Sąd rozpoznający tę sprawę w pełni podziela, dają odpowiedź na pytanie, które były przedmiotem omawianej decyzji kasacyjnej i wyroku sądu administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest , że w latach 2012 - 2013, B. B. D. sprzedawała Spółce z o.o. A. usługi budowlane. Przedmiotem zajęcia egzekucyjnego są wierzytelności, które wynikają z wykonania usług budowlanych. Kwota wierzytelności wynika z faktur, które zostały wystawione przez B. B. D. na rzecz Spółki z o.o. A..

W 2015 r. dokonano zajęcia egzekucyjnego tych wierzytelności. Od dnia odebrania przez dłużnika zajętej wierzytelności pierwszego zajęcia, tj. od dnia 07.08.2015 r. do chwili obecnej, dłużnik zajętej wierzytelności przekazał na poczet wierzytelności należnych A. Sp. z o.o. tutejszemu organowi egzekucyjnemu łącznie kwotę 401.770 zł. W rozpoznawanej sprawie , a wynika to z przedstawionych faktów i okoliczności, jak wynika z art. 123 § 1 pkt 1 k.c., bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Zgodnie z art. 124 k.c., po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo, z tym że w razie przerwania przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Poza tym przerwanie biegu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. następuje, co do zasady, tylko między stronami postępowania, jeżeli z istoty łączącego je stosunku prawnego wynika, że są materialnie zobowiązane lub uprawnione, a więc skutek przerwania zachodzi tylko w podmiotowych i przedmiotowych granicach czynności podjętej przez wierzyciela (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2014 r., II CSK 196/14, OSNC 2015, Nr 12, poz. 145). Z powyższych rozważań wynika zatem, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, odnośnie zajętych wierzytelności w stosunku do wierzyciela skarbowego. Skutek przerwania zachodzi tylko w podmiotowych i przedmiotowych granicach czynności podjętej przez wierzyciela.

W rezultacie Sąd rozpoznający tę sprawę w pełni podziela stanowisko DIAS, że wyrok z dnia 27.09.2019 r., sygn. akt "[...]", w którym Sąd Okręgowy w "[...]" Wydział Gospodarczy oddalił powództwo A. Sp. z o.o. przeciwko B. B. D. nie dowodzi, że doszło do przedawnienia wierzytelności w stosunku do wierzyciela skarbowego. B. B. D. jest dłużnikiem zajętej wierzytelności. Natomiast NUS jest wierzycielem zajętej wierzytelności. Skutek przerwania biegu terminu przedawnienia zachodzi tylko w podmiotowych i przedmiotowych granicach czynności podjętej przez wierzyciela. W rozpoznawanej sprawie w następstwie podjętych czynności egzekucyjnych doszło do przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Skutek ten dotyczy relacji pomiędzy NUS a dłużnikiem B. B. D.. Nie dotyczy on relacji między stronami stosunku zobowiązaniowego.

A zatem fakt, że Sąd Okręgowy w "[...]" w sprawie o sygnaturze "[...]" stwierdził, że wierzytelności przysługujące A. Spółka z o.o. od B. B. D. uległy przedawnieniu, pozostaje bez wpływu na wynik tej sprawy. W konsekwencji prawidłowo Naczelnik Urzędu Skarbowego, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, postanowieniem z dnia "[...]" r. określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej przez B. B. D., na łączną kwotę 1.355.328,86 zł. Dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od realizacji zajęcia wierzytelności. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych uzasadnione było wydanie postanowienia na podstawie art. 71 a § 9 u.p.e.a.. Dłużnik zajętej wierzytelności na żadnym etapie postępowania nie podważał wysokości kwoty nieprzekazanej tytułem przedmiotowych zajęć, a jedynie podważa wymagalność należności od dnia 01.01.2019 r. Zgodnie z art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, to może być ona ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Użyte w tym przepisie pojęcie "bezpodstawnie uchyla się..." należy rozumieć jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Postanowienie to stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Na dzień zajęcia w dniu 07.08.2015 r., jak i zajęcia w dniu 04.01.2018 r. wierzytelność nie była przedawniona. Według organu egzekucyjnego, od dnia pierwszego zajęcia wierzytelności w dniu 07.08.2015 r. powstał obowiązek przekazywania każdej istniejącej i przyszłej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Istotnym jest, że dłużnik uznał wierzytelność, a ponadto dokonał kilkunastu wpłat. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 08.06.2020 r..

W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Wyrok Sądu Okręgowego w "[...]" z 27 września 2019 r. sygn. akt "[...]", z przyczyn wskazanych wyżej, nie miał wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wobec utrzymania w mocy postanowienia naruszającego art. 71 a § 9 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie zachodziły przesłanki faktyczne i prawne do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty. Przedmiotowa wierzytelność względem wierzyciela skarbowego nie uległa przedawnieniu.

Skarga okazała się bezzasadna i po myśli art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.