Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1152/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Uchwała Rady Izby Komorniczej podjęta na podstawie art. 74 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji /Dz.U. nr 133 poz. 882 ze zm./, której przedmiotem jest wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko komornikowi, nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

TEZY

Uchwała Rady Izby Komorniczej podjęta na podstawie art. 74 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji /Dz.U. nr 133 poz. 882 ze zm./, której przedmiotem jest wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko komornikowi, nie podlega kognicji sądu administracyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, , Małgorzata Borowiec (spr.), Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 sierpnia 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 270/05 w sprawie ze skargi Z. R. na uchwałę Rady Izby Komorniczej w Gdańsku z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2005 r. odrzucił skargę Z. R. na uchwałę Rady Izby Komorniczej w Gdańsku z dnia [...] nr [...], w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż na mocy tej uchwały Rada Izby Komorniczej w Gdańsku postanowiła złożyć wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do skarżącego, z powodu rażącego naruszenia przez niego art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.). Uchwała ta została podjęta w trybie art. 94 w zw. z art. 74 powołanej ustawy i wyraża wolę kolegialnego organu samorządu zawodowego komorników, jakim jest rada izby komorniczej.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 tej ustawy, sprawy dyscyplinarne w pierwszej instancji rozpoznaje w składzie 3-osobowym komisja dyscyplinarna, powołana przez Krajową Radę Komorniczą. Od orzeczeń komisji dyscyplinarnej stronom przysługuje odwołanie do sądu wojewódzkiego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, a do rozpoznania odwołania stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego o apelacji (art. 75 ust. 3 ustawy).

Zatem kontrola sądowa nad postępowaniem dyscyplinarnym sprawowana jest przez sąd powszechny. Żaden przepis ustawy o komornikach i egzekucji, nie poddaje kontroli sądu administracyjnego, jakiegokolwiek stadium postępowania dyscyplinarnego w stosunku do komornika sądowego lub czynności zmierzających do wszczęcia takiego postępowania.

Sąd podkreślił, że właściwość sądu administracyjnego w sprawach dyscyplinarnych, może wynikać jedynie z ustaw szczególnych – art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą ppsa.

Ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ustawy ppsa skargę odrzucił.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Z. R., reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżając postanowienie w całości zarzucił mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w zw. z art. 75 ust. 2 i 3 w zw. z art. 74 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o pracownikach sądowych i egzekucji tj. naruszenie przepisów o postępowaniu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższą podstawę, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że powołane przez niego w podstawie skargi kasacyjnej przepisy, nie wyłączają właściwości sądu administracyjnego w sprawach kontroli legalności uchwał organów samorządu komorniczego, w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Przepis art. 74 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, określa podmioty uprawnione do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, zaś przepis art. 74 ust. 2 stanowi, że postępowanie dyscyplinarne wszczyna wniosek Ministra Sprawiedliwości.

Zdaniem skarżącego, skoro w ustawie nie ma mowy wskazującej na to, że wnioski innych uprawnionych podmiotów, w tym wnioski organu samorządu komorniczego wszczynają postępowanie dyscyplinarne w stosunku do komornika, to taki wniosek zawarty w uchwale organu samorządu komorniczego nie jest częścią tego postępowania i nie może być w świetle art. 75 ust. 2 i 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, objęty właściwością sądu wojewódzkiego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Należało zatem rozważyć, czy w świetle art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyłączona jest możliwość zaskarżenia przedmiotowej uchwały do sądu administracyjnego.

Skarżący uważa, że uchwała ta jest czynnością z zakresu administracji publicznej, gdyż mieści się w ramach zadań publicznych realizowanych przez organu samorządu komorniczego. Dotyczy także uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, gdyż zmienia status komornika i rodzi związane z tym uprawnienia i obowiązki w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Analiza ta wskazuje, że uchwała organu samorządu komorniczego w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego spełnia przesłanki uznania jej za akt podlegający skardze do sądu administracyjnego.

Rada Izby Komorniczej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie. Skarżący przyznał, że żaden przepis ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie poddaje kontroli sądu administracyjnego, jakiegokolwiek stadium postępowania dyscyplinarnego w stosunku do komornika.

Jako chybiony oceniono argument, iż przepis art. 75 ust. 2 i 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie wyłącza właściwości sądu administracyjnego. Przepis ten określa właściwość komisji dyscyplinarnej i sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Przedmiotowa uchwała nie dotyczy także uprawnień lub obowiązków, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to nie tylko z uwagi na jej wewnętrzny charakter, ale także z uwagi na brak jej przełożenia na sferę stosunków prawnych komornika. Nie powoduje ona wszczęcia p-ko niemu postępowania dyscyplinarnego.

Pozostaje zatem bez wpływu na jego uprawnienia.

W świetle art. 74 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, postępowanie dyscyplinarne wobec komornika wszczyna tylko wniosek Ministra Sprawiedliwości. Natomiast złożenie takiego wniosku przez organu samorządu komorniczego, automatycznie nie wszczyna postępowania dyscyplinarnego lecz jedynie umożliwia komisji dyscyplinarnej rozpoczęcie tej procedury.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W rozpoznawanej sprawie jej istota sprowadzała się do wyjaśnienia, czy uchwała Rady Izby Komorniczej w Gdańsku podjęta na podstawie art. 74 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, której przedmiotem jest wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu Z. R., podlega kognicji sądu administracyjnego. Skarżący wskazał, iż uchwała ta spełnia przesłanki z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 (decyzje i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące czynności lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Wskazać należy, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że akt lub czynność, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy, musi mieć charakter zewnętrzny tj. musi być skierowany do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 1998 r. II SA 1367/97; ONSA nr 4, poz. 139).

W świetle art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, do kompetencji rady izby komorniczej należy sprawowanie nadzoru nad komornikami i asesorami komorniczymi w zakresie powagi i godności zawodu komornika. W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż nadzór oznacza prawo do kontroli oraz władczego wkraczania w sprawy nadzorowanego podmiotu. Tak więc we wskazanym zakresie, rada izby komorniczej ma prawo do wykonywania wobec komornika czynności władczych.

Uchwała rady izby komorniczej zawierająca wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec komornika, wynika ze sprawowania funkcji nadzorczych.

Komornik m.in. w zakresie przestrzegania powagi i godności zawodu jest podporządkowany radzie izby komorniczej, a akty podejmowane wobec niego w ramach wykonywania funkcji nadzorczych, nie mają charakteru zewnętrznego. Są one wydawane w ramach działania organów danej korporacji zawodowej i dotyczą tylko jej członków.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że uchwała rady izby komorniczej formułująca wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec komornika, stanowi akt wewnętrzny, podjęty w ramach działania danej korporacji zawodowej.

Przedmiotowa uchwała nie dotyczy także uprawnień lub obowiązków, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to nie tylko z uwagi na jej wewnętrzny charakter, ale także z uwagi na brak jej przełożenia na sferę stosunków prawnych komornika. Nie powoduje ona bowiem automatycznie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

Pozostaje zatem bez wpływu na jego uprawnienia czy obowiązki.

Złożenie takiego wniosku umożliwia komisji dyscyplinarnej jedynie rozpoczęcie tej procedury.

Jako nietrafny ocenić należy pogląd skarżącego, iż przepis art. 75 ust. 2 i 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie wyłącza właściwości sądu administracyjnego w sprawach kontroli legalności uchwał organów samorządu komorniczego, w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, ustawa uprawnia Ministra Sprawiedliwości, prezesów sądów, sędziów – wizytatorów, organy samorządu komorniczego oraz komorników – wizytatorów (art. 74 ust. 1 powołanej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji).

Postępowanie dyscyplinarne wszczyna wniosek złożony przez Ministra Sprawiedliwości (art. 74 ust. 2 powołanej ustawy). Analiza tego przepisu upoważnia do stwierdzenia, iż złożenie wniosku przez pozostałe podmioty stanowi jedynie podstawę do podjęcia czynności przez komisję dyscyplinarną.

Właściwość organów w sprawach dyscyplinarnych określa przepis art. 75 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, który postępowanie odwoławcze powierza sądowi wojewódzkiemu – sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych.

Skoro przepisy powołanej wyżej ustawy nie przewidują kontroli sądu administracyjnego w zakresie skarg na uchwałę rady izby komorniczej w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i nie mieści się ona w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo uznał, iż sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Zauważyć należy, iż z punktu widzenia wykładni celowościowej, nie byłoby właściwe powierzenie kontroli czynności wstępnych w postępowaniu dyscyplinarnym sądowi administracyjnemu w przypadku, gdy kontrola orzeczenia dyscyplinarnego powierzona jest wyraźnie sądowi powszechnemu. Oznaczałoby to bowiem wprowadzenie dwutorowości kontroli sądowej w zależności od etapu postępowania dyscyplinarnego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionej podstawy i na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – podlegała oddaleniu.