Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1337/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel spr. Sędziowie : NSA Krystyna Kutner WSA Tadeusz Wołek Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi I.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 24 października 2005 r. Nr :[...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2005 r., nr: [...]., Naczelnik Urzędu Celnego w N. działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. 2004, nr 204, póz. 2088) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 10 maja 2005 r., nr [...] nałożył karę pieniężną w kwocie [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz w kwocie [...] zł - za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu 10 maja 2005 r. o godz. 12.10 w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...] funkcjonariusze Izby Celnej w K. - Referat Grupa Mobilna w N. dokonali kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego przez I.D. działającą pod firmą "I.", R. ul. B. [...], samochodem marki M. o nr rej. [...], należącym do S.M., zam. R. ul. D. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...], należącą do firmy I.D. Kontrolujący stwierdzili brak licencji na wykonywanie transportu drogowego oraz brak karty opłaty drogowej. Sporządzili protokół kontroli nr [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w N. zawiadomieniem z dnia 13 maja 2005 r., nr [...], poinformował I.D. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz naruszenia przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.

Pismem z dnia 16 czerwca 2005r. Naczelnik Urzędu Celnego w N. powiadomił I.D. o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na to pismo I.D. dostarczyła w dniu 01 lipca 2005 r. kserokopię umowy dzierżawy gier zręcznościowych oraz kserokopię karty opłaty drogowej tygodniowej nr [...] , ważnej od dnia 10 maja 2005 r., godz.7.00 do dnia 17 maja 2005, godz.7.00, wykupionej w dniu 10 maja 2005 o godz. 14. Strona poinformowała, że karta opłaty za przejazd po drogach krajowych podczas kontroli znajdowała się w jej biurze. Organ administracyjny stwierdził jednak w swej decyzji, że takie wyjaśnienie jest niewiarygodne, ponieważ na karcie opłaty widnieje stempel Urzędu Pocztowego R. z godziny 14 i wtedy już po kontroli karta została wykupiona. Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazać w czasie kontroli m.in. wypis z licencji oraz dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych (art. 87 ust. 1 ustawy).

Naczelnik Urzędu Celnego w N. wskazał, iż przewóz dokonywany przez I.D. nie był przewozem na potrzeby własne, ponieważ I.D. nie posiadała tytułu prawnego do dysponowania kontrolowanym pojazdem samochodowym. W żaden sposób nie wynika on z umowy dzierżawy z dnia 1 lipca 2004 r. - samochód ten jest zarejestrowany na A.M.

W odwołaniu od powyższej decyzji I.D. zarzuciła organowi I instancji naruszenie art.4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 7 i 77 § 1 K.p.a. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz o pozbawienie wskazanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Niezarobkowym przewozem drogowym na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 pkt. 4 ustawy, jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo W stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki,

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego- rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W ocenie odwołującej się strony powyższe przesłanki zostały spełnione, tj.

a) skontrolowany pojazd samochodowy był prowadzony przez pracownika strony,

b) legitymowała się ona tytułem prawnym do dysponowania pojazdem,

c) rzeczy przewożone stanowiły jej własność czym świadczy umowa dzierżawy przewożonej maszyny,

d) wymieniony przewóz nie był przewozem w zakresie usług turystycznych.

Ustawa nie zawęża tytuł do pojazdy wyłącznie do własności pojazdu, lecz posługuje się bardziej terminem "tytuł prawny do dysponowania pojazdem". Legitymacja ta może mieć swoje źródło zarówno w prawie własności, jak i w umowie dwustronnej dotyczącej korzystania z cudzej rzeczy: najem, dzierżawa, użyczenie, pożyczka, leasing itp. I.D. wskazała, że jej legitymacją do dysponowania pojazdem było uzgodnienie pochodne do umowy dzierżawy urządzenia - stosunku umownego łączącego ją jako właściciela dzierżawionego urządzenia z dzierżawcą urządzenia - właścicielem samochodu.

Odwołująca się podniosła, że nie miała najmniejszego powodu by starać się o licencję na wykonywanie transportu, gdyż nie wykonuje takich usług zarobkowo, ani w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia 21 października 2005 r., znak: [...], Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia [...] 2005 r..

Decyzją z dnia 24 października 2005 r., znak: [...] , Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. r.2000, nr 98, póz. 1071 z późn.zm.) oraz art. 4 pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 33 ust.1, art. 42 ust. 1, art. 87, art. 89 ust. 1 pkt.3, art. 92 ust. 1, ust. 4, art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. 2004, nr 204, póz. 2088), § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U., nr 150, póz. 1684 z późn. zmian) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. nr [...] z dnia [...] 2005 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ II instancji wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego i samej umowy dzierżawy automatów nie wynika, że I.D. posiada tytuł prawny do dysponowania samochodem, który jest własnością A.M. W § 3 umowy dzierżawy jest zapis, że dzierżawca - A.M. zobowiązany jest do użytkowania przedmiotu dzierżawy zgodnie z jego przeznaczeniem i wymogami oraz do dokonywania na własny koszt naprawy i remontów. W tej sytuacji przewóz towarów stracił przymiot przewozu na potrzeby własne I.D. i stał się transportem drogowym, który wymaga posiadania przez przedsiębiorcę licencji na jego wykonywanie. Strona powinna dysponować umową użyczenia pojazdu samochodowego, która następnie podlega zgłoszeniu w Urzędzie Skarbowym.

Na powyższą decyzję skargę wniosła I.D. , wnosząc o jej uchylenie, jako niezgodnej z art.4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym oraz z art. 7 i art. 10 K.p.a. względnie przekazanie sprawy organowi I instancji celem stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia art. 10 K.p.a., poprzez wydanie decyzji w dniu 24 października 2005 r. a więc przed dniem 27 października 2005 r. czyli przed upływem terminu wyznaczonego skarżącej na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym nie nakłada na stronę obowiązku zawarcia umowy użyczenia pojazdu samochodowego i zgłoszenia tego w Urzędzie Skarbowym oraz zawarcia jakiejkolwiek umowy użytkowania pojazdu samochodowego. Strona ma wykazać natomiast tytuł prawny do dysponowania pojazdami samochodowymi. Skarżąca dysponowała zaś pojazdem samochodowym dzierżawcy na podstawie ustnych uzgodnień wynikających z realizacji umowy dzierżawy i w dniu kontroli posiadała dowód rejestracyjny pojazdu samochodowego. W związku z brakiem precyzyjnego określenia obowiązków w § 3 umowy dzierżawy, jej strony zmuszone zostały do dokonania ustnego uzgodnienia precyzującego podział obowiązków przy konserwacji urządzeń. Na mocy tych uzgodnień skarżąca, jako wydzierżawiający właściciel automatu zapewnił nieodpłatnie kierowcę pojazdu i przyczepę do przewozu i konserwację urządzenia, a dzierżawca pokrył koszty paliwa i udostępnił pojazd samochodowy celem przewozu urządzenia do jego konserwacji. Przewóz dokonywany był wyłącznie pomocniczo w celu transportu maszyny do jej konserwacji.

Skarżąca podniosła, iż organy I i II instancji wszelkie niejasności lub wątpliwości rozstrzygnęły na niekorzyść strony postępowania, czym uchybiły zasadzie zakazu rozstrzygania wszystkich wątpliwości na niekorzyść strony wynikającej z zasad: prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i czynnego udziału strony w postępowaniu (art.10 k.p.a.).

Skarżąca podkreśliła, iż tylko wtedy można stronie zarzucić niedopełnienie ciążącego na niej obowiązku, gdy treść tego obowiązku jest w pełni zrozumiała, a ponadto strona ma realne możliwości wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Przepis art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nie nakłada na stronę obowiązku wykazania tytułu prawnego do dysponowania pojazdem samochodowym w postaci przedłożenia umowy użyczenia pojazdu samochodowego, lecz wykazania jakiegokolwiek tytułu prawnego do dysponowania tym pojazdem.

Realnie możliwe, ale niespotykane i nieżyciowe jest zawieranie umowy użyczenia pojazdu samochodowego i rejestrowanie tejże w Urzędzie Skarbowym wyłącznie dla dokonania jednego przewozu. Najczęściej dowodem dysponowania pojazdem samochodowym jest przekazanie przez właściciela pojazdu innej osobie korzystającej z tego pojazdu - dokumentów pojazdu i kluczyków. Skarżąca dysponowała kluczykami i dokumentami pojazdu oraz samym pojazdem. Formułowanie w tym zakresie stwierdzeń podobnych do stwierdzenia organu II instancji jest niespotykane w życiu codziennym i nie wynika w żaden sposób z przepisów prawa.

Decyzja organu II instancji jest błędna również ze względów proceduralnych i to w stopniu uzasadniającym, zdaniem skarżącej, stwierdzenie jej nieważności z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Mimo że organ II instancji wyznaczył skarżącej termin do zapoznania z aktami sprawy i wypowiedzenia się na ich temat, decyzja tegoż organu została wydana przed upływem tego terminu.

Tym samym pozbawiono stronę możliwości zrealizowania swego uprawnienia, co uzasadnia zdaniem skarżącej stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 10 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie. Transportem drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów (art. 4 ustawy o transporcie drogowym). Jest to również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, a niebędący niezarobkowym przewozu drogowego, jak również jest to działalność gospodarcza w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.

Niezarobkowy przewóz drogowy to z kolei przewóz na potrzeby własne czyli każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W przypadku niespełnienia powyższych warunków przewóz dokonywany przez przedsiębiorcę należ potraktować jako transport drogowy, na który wymagane jest uzyskanie odpowiedniej licencji, (art. 5 ustawy).

Wbrew twierdzeniom skarżącej nie spełniła ona wszystkich wymogów art.4 ust.4 ustawy. Tytułem prawnym jest dokument poświadczający posiadanie określonych praw (w szczególności prawo dysponowania pojazdem). Prawa te są materializowane w postaci dokumentów, np. umów, pozwalających na identyfikację ich posiadacza i dających mu możliwość ich realizacji. Wymaganie dokumentu np. w postaci umowy użyczenia, jest jak najbardziej zasadne, choćby z uwagi na częste przypadki wejścia w posiadanie dokumentów lub rzeczy wbrew woli ich właściciela. Zatem zgoda na dysponowanie, w tym przypadku pojazdem marki M., dla celów dowodowych, powinna być wyrażona w formie pisemnej.

Prowadząc postępowanie organ II instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czemu dał wyraz w swojej decyzji. Wydanie decyzji z naruszeniem wyznaczonego skarżącej terminu do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie co do zebranego materiału dowodowego nie miało wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Pełnomocnik skarżącej, który w dniu 27 października 2005r. zapoznał się z aktami sprawy, nie wniósł nic ponad to co skarżąca podnosiła w czasie prowadzonego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn zupełnie innych niż wskazane przez organ administracyjny.

Skarżąca nie kwestionuje ustalenia organów administracyjnych, że w dniu 10 maja 2005 r. dokonywała przewozu w transporcie drogowym, a przewóz ten podlega przepisom ustawy z dnia 6 września 2001 r. ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. 2004, nr 204, póz. 2088). Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (art.3 ust. 1 pkt 2 ustawy), a skarżąca nie kwestionuje ustalenia, że prowadzony w dniu kontroli zespół pojazdów przekroczył 3,5 tony masy całkowitej.