Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1472/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant ref. staż. Agnieszka Dzięcioł, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r., Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("[...]WINB") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania [...] ("skarżąca") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] ("PINB") z dnia [...] grudnia 2016 r., Nr [...], nakładającej na spółkę [...] S.A. z siedzibą w [...] ("inwestor") obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie urządzeń elektroenergetycznych zlokalizowanych na terenie działek nr ew. [...] i [...] obr. [...] [...], gm. [...], tj. fragmentów 4 linii elektroenergetycznych SN 15 kV przebiegających przez działki – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy linii elektroenergetycznych przebiegających przez działki o nr ew. [...]w miejscowości [...], [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], PINB umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. Z kolei decyzją z dnia [...] września 2013 r., Nr [...],[...]WINB uchylił to rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie słupa linii elektroenergetycznej WN 110 kV oraz 4 linii SN 15 kV zlokalizowanych na terenie ww. działek.

Wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2626/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego.

Organ pierwszej instancji ustalił, że przez teren działek nr ew. [...] i [...] przebiegają fragmenty 4 linii elektroenergetycznych SN 15 kV (linie o nazwach: [...]). Właściciel ww. linii nie posiada decyzji o pozwoleniu na ich budowę ani decyzji o dopuszczeniu do użytkowania.

W odniesieniu do budowy linii [...] ustalono, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...]września1973 r., Nr [...], ustalono lokalizację szczegółową wyjść liniowych napowietrznych 15 kV z RPZ 110/15 [...]. Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dni [...] maja 1974 r. udzielono zezwolenia na wejście w teren celem realizacji ww. inwestycji w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. nr 18 ze zm.). Właściciel inwestycji okazał protokół odbioru technicznego z dnia [...] grudnia 1976 r.

W odniesieniu do budowy linii [...] ustalono, że decyzjami Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1974 r. i z dnia [...] lipca 1974 r., w trybie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r" nr 18 ze zm.) udzielono zezwolenia na wejście w teren celem realizacji budowy ww. napowietrznej linii. Właściciel inwestycji okazał protokół odbioru technicznego z dnia [...] lipca 1977 r.

W odniesieniu do budowy linii [...] i [...] ustalono, że właściciel sieci (Zakłady [...]w [...]) okazał protokół odbioru technicznego z dnia [...] maja 1981 r. i [...] lipca 1981 r.

Po uzyskaniu od inwestora inwentaryzacji budowlanej urządzeń elektroenergetycznych oraz ich ekspertyzy technicznej, PINB w [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie urządzeń elektroenergetycznych zlokalizowanych na terenie działek nr ew. [...] i [...] , tj. fragmentów 4 linii elektroenergetycznych SN 15 kV, przebiegających przez te działki.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła [...]. Odwołująca wskazała, że ww. linie elektroenergetyczne zostały wybudowane nielegalnie, a inwestorowi nie przysługują żadne prawa przedmiotowe w stosunku do działek, przez które linie te przebiegają.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2016 r., uznając, że została ona podjęta na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłową interpretację przepisów prawa materialnego i procesowego.

Organ odwoławczy stwierdził, że niniejsza sprawa była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, a PINB wykonał zalecenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2626/13, tj. ustalił, że fragmenty 4 linii elektroenergetycznych SN 15 kV o nazwach: [...] przebiegające przez działki nr ew. [...] i [...], powstały przed 1 stycznia 1995 r. w warunkach samowoli i budowlanej, jak również dokonał oceny zebranego materiału dowodowego w ramach przepisów k.p.a.

Zdaniem [...]WINB, organ pierwszej instancji w oparciu o treść znajdujących się w aktach decyzji, dotyczących ww. linii, oraz zdjęć lotniczych, dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie ich budowy i słusznie stwierdził, że linie te powstały samowolnie, przed 1 stycznia 1995 r. PINB prawidłowo zastosował art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym jeżeli budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., inwestor ponosi konsekwencje samowoli budowlanej według odpowiednich przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., "Prawo budowlane z 1974 r.").

Jak podkreślił [...]WINB, w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające nakazanie rozbiórki dokonanej samowoli budowlanej, jak też nie zaszła konieczność nałożenia obowiązku dokonania określonych zmian i przeróbek w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z przepisami. A więc w sprawie nie została spełniona żadna przesłanka z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w piśmie z dnia 6 września 2015 r., znak: [...], Urząd Miejski w [...], Wydział Planowania Przestrzennego, przesyłając wypisy i wyrysy archiwalnych oraz aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działek nr ew. [...] wskazał, że miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego z 1990 r. oraz 1993 r. uwzględniały linie elektroenergetyczne 110 kV jako inwestycję istniejącą, oznaczoną w załączniku mapowym rysunku planów. Wskazano również, że obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 2003 r. wskazuje linię elektroenergetyczną 110 kV z korytarzem technologicznym oraz linie elektroenergetyczne 15 kV oznaczone na załączniku graficznym rysunku planu zagospodarowania.

Sporna inwestycja nie narusza przepisów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących obecnie, jak też poprzednio, na omawianym terenie, a więc nie została spełniona przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Linia została oznaczona w przepisach planistycznych jako istniejąca. Plan nie przewiduje zakazu sytuowania linii na terenie objętym jego zapisu, wobec powyższego brak jest możliwości uznania, że ww. inwestycja jest niezgodna z tymi przepisami. Kwestia, że ww. działki przeznaczone są na cele budowy obiektów usługowo-mieszkaniowych nie ma wpływu na prawidłowość prowadzonego postępowania legalizacyjnego i treść wydanego rozstrzygnięcia.

Ponadto, w ocenie [...]WINB, w toku postępowania nie stwierdzono, aby przedmiotowe fragmenty linii napowietrznych, objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem powodowały niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dalsze istnienie tej inwestycji nie zagraża życiu i zdrowiu przebywających w jej pobliżu osób, ani nie stwarza realnego niebezpieczeństwa powstania szkody w mieniu. Organ nie stwierdził również istnienia istotnego, niedającego się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa, pogorszenia warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia.

Organ odwoławczy, nie zgadzając się z kolejnymi zarzutami odwołania stwierdził również, że inwestor, tj. spółka [...] S.A. z siedzibą w [...], nie istniała w dacie budowy przedmiotowych linii, jednak linie te znajdują się w zasobach jego przedsiębiorstwa, a infrastruktura elektroeenergetyczna, zlokalizowana na przywołanych wcześniej działkach, jest własnością [...] – [...] sp. z o.o. (obecnie: [...] S.A.).

Skargę na powyższą decyzję złożyła [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że na budowę przedmiotowych linii elektroeneregetycznych nie wydano pozwolenia na budowę, jak również działki, przez które linie te przebiegają, nie zostały przeznaczone w żadnym planie zagospodarowania przestrzennego na ich budowę.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] marca 2017r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., Nr [...], nakładającej na spółkę [...] S.A. z siedzibą w [...] obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie urządzeń elektroenergetycznych zlokalizowanych na terenie działek nr ew. [...] i [...] obr. [...][...], gm. [...], tj. fragmentów 4 linii elektroenergetycznych SN 15 kV.

W pierwszej kolejności na uwagę zasługuje fakt, iż w sprawie niniejszej orzekał już tutejszy Sąd , który uchylając decyzję o umorzeniu postępowania wyrokiem z dnia 7 maja 2014r.sygn.akt VII SA/Wa 2626/13 wskazał na konieczność ustalenia daty powstania przedmiotowych urządzeń oraz jednoznaczne wyjaśnienie czy pomimo dalece idących przygotowaniach właściwych podmiotów do prawidłowej realizacji inwestycji, uzyskano na ich realizację wymagane pozwolenie na budowę czy też powstały w warunkach samowoli budowlanej.

Powyższe jest o tyle istotne dla oceny kontrolowanej obecnie przez Sąd decyzji, albowiem zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ponieważ ocena ta i wskazania, stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., formułowane są w uzasadnieniu wyroku, moc wiążącą ma nie tylko samo rozstrzygnięcie ale i uzasadnienie. W konsekwencji, przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dodać należy, iż przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przy czym, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełni oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż organy nadzoru budowlanego, ponownie rozstrzygając w sprawie, zastosowały się do wskazań Sądu z poszanowaniem normy art. 153 p.p.s.a.

Po pierwsze organy ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, iż przedmiotowe fragmenty 4 linii elektroenergetycznych SN 15 kV przebiegające przez działki nr ew. [...] i [...] obr. [...][...], gm. [...], zostały zrealizowane przed 1 stycznia 1995r. oraz ,że inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc stanowią one samowolę budowlaną.

To zaś oznacza, że w sprawie należało uwzględnić art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), zgodnie z którym przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, na podstawie wskazanej regulacji prawnej, postępowanie należało przeprowadzić z uwzględnieniem przepisów art. 37, 40 i 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), a tym samym wyjaśnić, czy nie zachodzi podstawa do wydania na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 tej ustawy nakazu przymusowej rozbiórki przedmiotowego obiektu.

Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z ww. art. 37 ust. 1, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Organ II instancji orzekając w sprawie uznał, iż żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała. Wskazał na zgodność inwestycji z obowiązującym na tym terenie planem miejscowym,

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. zaprezentowaną w uchwale NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13 z argumentacja organu należy się zgodzić.

W uchwale tej Sąd wskazał zaś, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.) są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

Co do zasady - przepisy o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.) to przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. Jedynie w niektórych przypadkach w odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę zrealizowanych w sposób niesprzeczny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie budowy, ale z naruszeniem innych przepisów, głównie przepisów o warunkach technicznych (tzw. samowola materialnoprawna), należy uwzględnić przeznaczenie terenu od daty budowy.

Analizując wyrysy i wypisy z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego z 1990 r. oraz 1993 r. organ wskazał, że uwzględniały one linie elektroenergetyczne 110 kV jako inwestycję istniejącą, oznaczoną w załączniku mapowym rysunku planów. Również obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 2003 r. wskazuje linię elektroenergetyczną 110 kV z korytarzem technologicznym oraz linie elektroenergetyczne 15 kV oznaczone na załączniku graficznym rysunku planu zagospodarowania. Plan nie przewiduje zakazu sytuowania linii na terenie objętym jego zapisem, pomimo, że ww. działki przeznaczone są na cele budowy obiektów usługowo-mieszkaniowych.

Zasadnie więc organy przyjęły, iż przedmiotowa inwestycja choć samowolna nie jest sprzeczna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W końcu analiza zaistnienia w sprawie przesłanki z art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., doprowadziła organ do prawidłowego stwierdzenie ,że przedmiotowe urządzenie nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jednocześnie Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2015r. w sprawie II OSK 112/14, że żaden z przepisów art. 37 oraz art. 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. nie nakłada na organy (obecnie właściwe organy nadzoru budowlanego) obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ani też nie uzależnia wydania decyzji na podstawie art. 37 lub art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. od tego, czy obiekt został usytuowany w całości albo z przekroczeniem granicy działki stanowiącej własność inwestora. Nie można więc domniemać takiego obowiązku, skoro nie wynika wprost z przepisów prawa.

Konkludując, w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające nakazanie rozbiórki dokonanej samowoli budowlanej, jak też nie zaszła konieczność nałożenia obowiązku dokonania określonych zmian i przeróbek w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z przepisami, o którym mowa w art. 40 Prawa budowlanego z 1974r.

Ustalenie w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., że obiekt budowlany wybudowany został zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, rodził po stronie organów nadzoru budowlanego obowiązek usankcjonowania samowoli budowlanej. Formą legalizacji w sytuacji, gdy obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego jest pozwolenie na jego użytkowanie, które jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności obiektu do użytkowania wykonanego obiektu (art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.).

Zgodnie z ust 2 art. 42 przywołanej ustawy, organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia , ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego.

Odnosząc się do zarzutu skargi należy powtórzyć za organem, że spółka [...] S.A. z siedzibą w [...], nie istniała w dacie budowy przedmiotowych linii, jednak linie te znajdują się w zasobach jego przedsiębiorstwa, a infrastruktura elektroeenergetyczna, zlokalizowana na przywołanych wcześniej działkach, jest własnością [...]–[...]sp. z o.o. (obecnie: [...] S.A.)

Mając powyższe na uwadze, podzielając w całości ocenę dokonaną w sprawie przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.