Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 252/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2022 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w B. na decyzję Kolei [...] Sp. z o.o. w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r., nr [...]; 2) zasądza od Kolei [...] Sp. z o.o w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Koleje [...] Sp. z o.o. (dalej: Spółka, organ) pismem z 18 stycznia 2022 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek "A" S.A. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawca), podtrzymała swoje rozstrzygnięcie z 9 grudnia 2021 r. nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, w zakresie objętym wnioskiem z 19 października 2021 r.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Spółka przywołała art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.) oraz art. 2, art. 5 w związku z art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, dalej: u.d.i.p.).

Z akt administracyjnych wynika, że z 19 października 2021 r. strona wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:

1. przesłanie kopii wszystkich umów o udzielenie zamówienia publicznego zawartych z "B" sp. z o.o. ( dalej: "B") w latach 2020-2021 wraz z ewentualnymi aneksami i porozumieniami do umów, jeśli były zawarte. Wniosek dotyczy zarówno umów zawartych na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych, jak i na podstawie Regulaminu udzielenia zamówień sektorowych na dostawy, usługi lub roboty budowlane w Koleje [...] sp. z o.o.;

2. udzielenie informacji, czy wykonawca wykonał w całości każdą z umów, a jeśli umowa nadal jest wykonywana - to czy wykonawca wykonuje umowę należycie i zgodnie z terminem wynikającym z umowy;

3. przesłanie protokołów przekazania i odbioru pojazdu podpisanych przez strony w ramach realizacji każdej z tych umów;

4. udzielenie informacji, czy wykonawcy zostały naliczone kary umowne na podstawie tych umów, a jeśli tak, to na jakiej podstawie, w jakiej wysokości i czy kary umowne zostały zapłacone bądź potrącone;

5. udzielenie informacji, czy zamawiający zgłaszał wykonawcy reklamacje na podstawie tych umów, a jeśli tak, to czego one dotyczyły.

Pismem z 9 grudnia 2021 r. Spółka odmówiła udzielenia odpowiedzi w zakresie wnioskowanych informacji.

W uzasadnieniu Spółka wskazała, że stosownie do postanowień art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej ulega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Mając na uwadze powyższe oraz stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, sądów powszechnych i administracyjnych, a także Politykę Zarządzania Informacjami Poufnymi w Koleje [...] sp. z o. o., Spółka stwierdziła, że w/w zakres informacji stanowi zakres tajemnicy przedsiębiorcy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek strony, zaskarżonym rozstrzygnięciem Spółka w całości podtrzymała pierwotne stanowisko w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej, zgodnie z treścią pisma z 9 grudnia 2021 r. Wskazała również, że szczegółowe uzasadnienie zostało przedstawione w tymże piśmie i argumentacja ta pozostaje w całości aktualna. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy brak jest jakichkolwiek dodatkowych podstaw i okoliczności, które mogły by stanowić podstawę do zmiany decyzji.

W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji z 9 grudnia 2021 r. w całości oraz zobowiązanie Spółki do udzielenia skarżącej informacji publicznej w pełnym zakresie wskazanym we wniosku z 19 października 2021 r. w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

a) obrazę prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w związku z art. 1 ust. 1, art. 10 ust. 1 u.d.i.p. i art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez odmowę udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku, nie stanowiącej tajemnicy przedsiębiorstwa;

b) obrazę prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (dalej jako u.z.n.k) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędne, nieprawidłowe i bezpodstawne przyjęcie, że zawnioskowane przez skarżącą informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, podczas gdy brak było jakichkolwiek przesłanek do takiego stwierdzenia, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego i błędnego uznania zaistnienia negatywnej przesłanki dla udostępnienia wnioskowanej informacji i wydania decyzji odmawiającej dostępu do informacji publicznej;

c) obrazę przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia decyzji i zaniechanie wskazania okoliczności faktycznych i prawnych, które doprowadziły Spółkę do uznania, że informacje zawnioskowane przez skarżącą stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa;

d) obrazę przepisów postępowania, tj. art. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p o dostępie do informacji publicznej poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która naruszała prawo i nie było podstaw do jej wydania, a zatem decyzja ta powinna zostać uchylona.

W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu Spółka podkreśliła, że wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczy relacji biznesowych Spółki w okresie od 2020 do 2021 r. "B" jest podmiotem zajmującym się m. in. świadczeniem usług serwisowych oraz napraw zespołów trakcyjnych. Wnioskiem objęte były nie tylko umowy zawarte z "B" (wraz z aneksami i porozumieniami) ale również informacje w przedmiocie realizacji umów, protokoły, informacje dotyczące reklamacji, naliczenia oraz egzekucji kar umownych. Bezsprzecznie część z tych informacji, w tym wzory umów podlegała udostępnieniu w ramach toczących się postępowań, niemniej jednak nie wszystkie umowy zawarte zostały w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych. Spółka podkreśliła, że objęte tajemnicą przedsiębiorstwa mogą być nie tylko pojedyncze informacje ale również ich zbiory i zestawienia, które to w swej ustrukturyzowanej, czy skumulowanej formie przedstawiają wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy. W ocenie Spółki zbiorcze przedłożenie informacji wyodrębnionych we wniosku stanowiło będzie źródło technicznych, technologicznych, a także finansowych danych, które to posiadają wartość gospodarczą. Będą również stanowiły źródło wiedzy dotyczącej napraw bieżących, przeglądów i napraw okresowych oraz inwestycji dotyczących taboru Spółki. Jednocześnie dane te w kompleksowej formie nie są dostępne powszechnie w ramach publikowanych zestawień, czy wiadomości w jakikolwiek inny sposób udostępnianych szerokiemu gronu odbiorców.

Ponadto w Spółce funkcjonuje tzw. Polityka Zarządzania Informacjami Poufnymi, której treść reguluje procedurę postępowania z informacjami poufnymi, w tym objętymi tajemnicą przedsiębiorstwa. Spółka wdrażając Politykę Zarządzania Informacjami Poufnymi w stopniu znacznym ograniczyła dostęp szerokiego grona osób do dokumentów oraz informacji poufnych stanowiących tajemnice przedsiębiorstwa, w tym tych objętych wnioskiem. W kontekście kwestii tajemnicy przedsiębiorstwa Spółka wskazała, że część umów zawartych w swej treści zawiera postanowienia dotyczące zachowania w poufności informacji dotyczących kontrahenta, które to stanowić mogą tajemnicę przedsiębiorstwa, w tym postanowienia wskazujące na brak zgody na przekazywanie jakichkolwiek informacji dotyczących kontrahenta bez uzyskania jego pisemnej zgody. Powyższe w sposób transparentny stanowi o braku możliwości swobodnego dysponowania dokumentacją mogącą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa "B" przez organ. Jednocześnie zgoda na przedłożenie dokumentacji w żadnym zakresie nie została udzielona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym - w świetle art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej: "p.p.s.a.") - kontrola ta odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz.2176, dalej: u.d.i.p.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 i 2 u.d.i.p.). Realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach i na przewidzianych ustawą zasadach wymaga jednoczesnego zaistnienia dwóch pozytywnych przesłanek: przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy a adresatem żądania musi być podmiot obowiązany do jej udostępnienia w świetle art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy.

W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że Koleje [...] Sp. z o.o. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia posiadanej informacji publicznej.

Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne a w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z przepisu tego wynika więc, że organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej nie jest wyłącznie organ władzy publicznej, lecz każdy podmiot wykonujący zadania publiczne, tj. zadania realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służące zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach, lub dysponujący majątkiem publicznym (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiotem takim może być więc np. spółka prawa handlowego, która zajmuje się wykonywaniem zadań publicznych (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3156/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Koleje [...] Sp. z o.o. jest zaś osobą prawną, ustanowioną przez samorząd województwa, która gospodaruje mieniem publicznym. Skarżąca jest bowiem spółką prawa handlowego której, jak wynika z Krajowego Rejestru Handlowego, jedynym wspólnikiem i stuprocentowym udziałowcem jest Województwo [...]. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tj.: Dz. U z 2022 r. poz. 547) w sferze użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne lub spółdzielnie, a także może przystępować do takich spółek lub spółdzielni.

Ponadto jak wynika z KRS Spółka wykonuje zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest transport kolejowy pasażerski.

Także informacje żądane przez skarżącą we wniosku z 27 października 2020 r. stanowią informację publiczną.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przy czym sprawą publiczną jest działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i wskazanych samorządów: gospodarczego i zawodowego oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 23). Ponadto, jak wskazuje treść art. 6 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: majątku, którym dysponują podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej tj. podmioty z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit f) a także o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit c) oraz o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit a – c oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit d). Przy czym, do informacji o majątku, którym dysponują podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji, należy zaliczyć również informacje o nieruchomościach, rzeczach ruchomych oraz innych prawach majątkowych, a także prawa na dobrach niematerialnych, ukształtowane jako prawa bezwzględne albo względne zobowiązania (zob. M. Bernaczyk, M. Jabłoński, Biuletyn informacji publicznej. Informatyzacja administracji, Wrocław 2005, str. 178). Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia również to, że gospodarka środkami publicznymi jest jawna, co wynika z treści art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2320 ze zm.), i zasadą jest, że informacja o majątku, którym dysponują władze publiczne oraz podmioty realizujące w imieniu tych władz zadania publiczne, podlega udostępnieniu podmiotowi zainteresowanemu.

Wskazane przez skarżącą we wniosku z 19 października 2021 r. informacje dotyczą dysponowania przez Spółkę posiadanym majątkiem. Majątek Spółki jest majątkiem publicznym, gdyż województwo zaangażowało w spółkę prawa handlowego środki publiczne w wysokości 100% kapitału. Sposób wykorzystania tego majątku nie może być wyłączony spod kontroli społecznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem udostępnieniu podlega informacja publiczna, dotycząca majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 (jednostki, które wykonują zadania publiczne), pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach.

Zauważyć też przyjdzie, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być zaś załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno–technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 ustawy ma przy tym zastosowanie wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Tym samym, w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, która nie jest informacją publiczną, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą. Natomiast, w razie stwierdzenia, że informacje, o które wnioskuje strona są co do zasady objęte zakresem wskazanej ustawy, nie podlegają jednak udostępnieniu ze szczególnych powodów (np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy), organ ma obowiązek wydać odmowną decyzję administracyjną, w której uzasadni szczegółowo, dlaczego odmówił wnioskującemu dostępu do poszczególnych informacji.

Wyjaśnić przy tym należy, że w przypadku odmowy udostępnienia informacji, zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzje wydaje tylko organ władzy publicznej. Inne podmioty nie wydają decyzji, lecz podejmują rozstrzygnięcie zgodnie z treścią art. 17 u.d.i.p. Z przepisu tego wynika zaś, że do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Nadto, wnioskodawca nie składa odwołania od odmownego rozstrzygnięcia, lecz może wystąpić do podmiotu, który je wydał, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się również odpowiednio przepisy dotyczące odwołania.

Skarżona Spółka, jako podmiot niebędący organem władzy publicznej, powinna zatem w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej podjąć rozstrzygnięcie na podstawie art. 17 u.d.i.p., które powinna należycie uzasadnić.

Zatem ocenie Sądu podlega rozstrzygnięcie Spółki, czy zasadne było ograniczenie przez organ prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Na tę okoliczność bowiem okoliczność powołała się Spółka w zaskarżonej decyzji (rozstrzygnięciu).

W myśl art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (ust 2). Przepis art. 11 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r., nr 153, poz. 1503 ze zm.- dalej "u.z.n.k."), wskazuje, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Powyższe wskazuje, iż dla odmowy udostępnienia określonej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy spełnione muszą być przesłanki formalne i materialne (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, str. 118 – 119, a także wyroki NSA: z 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 192/13; z 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2490/14; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1993/16, publ.: CBOSA). Przesłanka formalna wyraża się w zamanifestowaniu woli konkretnego przedsiębiorcy utajnienia określonych informacji. Z kolei przesłanka materialna polega na tym, że informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy powinny stanowić informacje, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną, jakkolwiek nie muszą mieć same w sobie wartości gospodarczej. Obie te przesłanki muszą być spełnione, aby dana informacja publiczna podlegała ochronie z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) powinno zawierać argumentację wskazującą na okoliczność spełnienia zarówno przesłanek formalnych, jak i materialnych orzeczonej odmowy. Konieczne bowiem jest wykazanie, że konkretne informacje zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa. Szczególnie precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie powinny zawierać te decyzje, w których dokonuje się analizy takich klauzul generalnych jak "tajemnica przedsiębiorcy" i "tajemnica przedsiębiorstwa". Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej (zob. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 511/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 11 ust 4 u.z.n.k. przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W doktrynie przyjmuje się, że ze stanem poufności będziemy mieli do czynienia tylko wtedy, gdy przedsiębiorca kontroluje liczbę i charakter osób mających dostęp do określonych informacji." (E. Nowińska, M. Du Vail, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2013 r.). Informację poufną można zatem uznać za tajemnicę, kiedy przedsiębiorca ma wolę, by pozostała ona tajemnicą dla pewnych kół odbiorców, konkurentów, wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Podkreślić zatem należy, że każda nieujawniona do wiadomości publicznej informacja techniczna, technologiczna, organizacyjna przedsiębiorstwa lub inna informacja posiadająca wartość gospodarczą, co do której przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności powinna być – przed jej udostępnieniem w trybie przepisów u.d.i.p. – indywidualnie oceniona pod kątem zakwalifikowania jej jako tajemnicy przedsiębiorcy. Podczas analizy powyższych okoliczności istotne jest także, że ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej. Wystarczającą przesłanką dla uznania pewnych danych za objętych tajemnicą przedsiębiorstwa jest to, że mają one wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy, który podjął kroki w celu utajnienia tych danych. Strona powołująca się na wartość gospodarczą określonych danych winna wykazać istnienie tej okoliczności i sporządzając motywy decyzji przedstawić w nich swoją argumentację w sposób wyczerpujący.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia z 18 stycznia 2022 r. nie spełnia opisanych wyżej kryteriów.

Uzasadnienie jest zdawkowe. Spółka powołała bowiem w całości podtrzymała pierwotne stanowisko w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej, zgodnie z treścią pisma z 9 grudnia 2021 r. Wskazała również, że szczegółowe uzasadnienie zostało przedstawione w tymże piśmie i argumentacja ta pozostaje w całości aktualna.

Tymczasem w rozstrzygnięciu z 9 grudnia 2021 r., powołując się na treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p., Spółka wskazała, że prawo do informacji publicznej ulega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Następnie powołując się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, sądów powszechnych i administracyjnych, a także Politykę Zarządzania Informacjami Poufnymi w Koleje [...] sp. z o. o., Spółka stwierdziła, że w/w zakres informacji stanowi zakres tajemnicy przedsiębiorcy.

Nie negując przywołanego zarządzenia - Polityka Zarządzania Informacjami Poufnymi w Koleje [...] sp. z o. o. oraz faktu, że niewątpliwie wiele informacji publicznych, którymi dysponuje Spółka ma charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, należy uznać, że organ nie uzasadnił, że żądana informacja do nich należy.

Organ nie wyjaśnił z jakiego powodu uważa, że żądana informacja, objęta wnioskiem, stanowi tego rodzaju informację, która zasługuje na jej ochronę jako tajemnica przedsiębiorstwa. Wyjaśnienia takie Spółka przesłała do Sądu w odpowiedzi na skargę. Jednakże powinny one znaleźć się w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Również drugi z podanych przez Spółkę, w odpowiedzi na skargę, powodów odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej nie zasługiwał na uwzględnienie. Spółka wskazała, na tajemnicę handlową i klauzulę poufności zawartą pomiędzy stronami umowy. Spółka nie wyjaśniła jednak w zaskarżonym rozstrzygnięciu, czy klauzula dotyczy całej umowy, czy jej określonych postanowień. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia spóła nie poczyniła żadnych ustaleń na okoliczność, które z żądanych informacji są sprzeczne z obowiązującą w Spółce Polityką Zarządzania Informacjami Poufnymi i dlaczego, które zaś podlegają udostępnieniu. Spółka zresztą w odpowiedzi na skargę wskazała, że część żądanych informacji w tym wzory umów podlegała udostępnieniu w ramach toczących się postępowań.

W tym stanie rzeczy zasadnie skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a.

Obowiązkiem Spółki było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne

i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Zdaniem Sądu spółka naruszyła powyższe przepisy, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wskazał szczegółowo z czego wywodzi przesłankę odmowy udzielenia informacji i na czym opiera swoje uzasadnienie. Tylko w przypadku prawidłowego uzasadnienia decyzji Sąd może zweryfikować argumentację organu. Sad nie może zastępować organu w sporządzeniu prawidłowego uzasadnienia decyzji, w tym wypadku rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie odmowa udostępnienia informacji publicznej nastąpiła z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). "Tymczasem ustanowione w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyłączenia mają charakter wyjątkowy, a jako takie, nie mogą być wykładane rozszerzająco. Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu "utajnienia" danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia ochroną tajemnicy przedsiębiorcy. Kontrola sądowa w tym zakresie nie może być iluzoryczna, a w związku z tym musi być ona w zasadzie prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Dopiero taka argumentacja organu, w połączeniu z udostępnionymi sądowi administracyjnemu materiałami źródłowymi, umożliwia temu sądowi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia danej informacji publicznej" (zob. wyrok NSA z 1 sierpnia 2019 r., I OSK 2335/17, LEX nr 2733605). Nie jest zatem dopuszczalne w świetle przepisów u.d.i.p. powoływanie się na przesłankę wyłączenia informacji z obowiązku jej udostępnienia bez wskazania konkretnej argumentacji, uzasadniającej przyczyny uznania, że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tylko jasne, nieabstrakcyjne i szczegółowe przedstawienie stanowiska może oprzeć się zarzutowi naruszenia w decyzji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 18 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 684/17).

Z uwagi na brak prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia Sąd uznał, iż zbędnym jest żądanie dokumentów źródłowych, a więc umów, które była przedmiotem wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz Polityki Zarządzania Informacjami Poufnymi w Spółce. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że Sąd nie może zastąpić spółki w sporządzeniu uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zatem wobec braku wyczerpującego uzasadnienia Sąd nie mógł zweryfikować twierdzeń podmiotu wydającego zaskarżoną decyzję, co do przesłanek odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy z dokumentami źródłowymi.

Konsekwencją braku należytego uzasadnienia decyzji, było naruszenie art. 61 ust. 3 Konstytucji oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim w przepisach tych przewidziano możliwość odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.