Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1352/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant ref. staż. - Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o. o. w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... marca 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister, organ odwoławczy lub II instancji) z ... marca 2014 r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR lub organ I instancji) z ... grudnia 2013 r., nr ..., dotyczącą wypłaty refundacji wywozowej do wniosku WPR1 o numerze ... z .... września 2007 r. (...) w wysokości łącznej ... zł (do pozycji 1, 2, 3, 5, 6, 7, 10, 11, 12, 13, 14) oraz odmowy wypłaty refundacji wywozowej do pozycji 4, 8, i 9 ww. wniosku WPR1. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 24 września 2007 r. do Agencji Rynku Rolnego wpłynął wniosek P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka, skarżąca, strona), o wskazanym wyżej numerze o wypłatę refundacji z tytułu wywozu towaru o kodzie CN 1905 90 60 w ilości ... kg.

Decyzją z ... grudnia 2010 r. wydaną po przeprowadzeniu u skarżącej kontroli zarejestrowanych w ARR receptur produktów przetworzonych non-aneks I, która to kontrola obejmowała weryfikacje receptur o kodach: ... Prezes Agencji Rynku Rolnego udzielił refundacji wywozowej do wniosku WPR1 w wysokości łącznej 1449,27 zł (do pozycji 1, 2, 3, 5, 6, 7, 10, 11, 12, 13, 14) oraz odmowy wypłaty refundacji wywozowej do pozycji 4, 8, i 9 ww. wniosku.

Kontrole receptur ... i ... przeprowadzone w 2009 r. i 2010 r., zakończone zostały wynikiem pozytywnym.

Kontrola receptury ... przeprowadzona w 2008 r. wskazywała, że dokumentacja produkcyjna i magazynowa prowadzona przez spółkę uniemożliwiła przeprowadzenie weryfikacji danych zadeklarowanych we wniosku o rejestrację receptury, co w konsekwencji prowadziło do całkowitej odmowy wypłaty refundacji.

W przypadku kontroli receptur .... w 2009 r. i ... w 2010 r. ustalono mniejsze zużycie jaj od ilości zadeklarowanej i w tej części recepturę uznano za nieprawidłową na potrzeby refundacji wywozowej, część dotycząca cukru była zgodna z faktycznym zużyciem. Ze względu na brak ustalonych stawek refundacji od momentu akcesji Polski do Unii Europejskiej kontrolujący odstąpili od kontrolowania zużycia mąki oraz serwatki.

Organ sytuację odnoszącą się do receptur z pozycji 4 i 10 potraktował jako nieumyślne żądanie strony wypłacenia kwoty refundacji wyższej od refundacji stosowanej i w związku z tym zgodnie z art. 48 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 186, s. 1-58 z 17 lipca 2009 r., dalej rozporządzenie nr 612/2009 - weszło w życie z dniem 6 sierpnia 2009 r. zastępując rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r.) nałożył karę w wysokości połowy różnicy pomiędzy kwotą refundacji wnioskowanej a kwotą refundacji stosowanej do wywozu faktycznego.

Spółka złożyła odwołanie od decyzji Prezesa ARR zaskarżając wyłącznie jej punkt II, tj. odmowę wypłaty refundacji wywozowej. Skarżąca wnosiła o przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpatrzenia podnosząc, że prowadzona przez nią od 2004 r. dokumentacja produkcyjna i handlowa jest wystarczająca do ustalenia zasadności wniosku o wypłatę refundacji wywozowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister decyzją z ... marca 2013 r., nr ... uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezesa ARR.

Organ II instancji stwierdził, że rozpatrując sprawę należy wziąć pod uwagę wyniki kontroli dokonywanych w spółce przez Izbę Celną od 2009 r. w kontekście wskazywanego przez stronę sposobu podejścia do prowadzenia dokumentacji w latach 2004-2006.

Zdaniem Ministra rozstrzygnięcie po przeprowadzeniu ponownego postępowania dowodowego musiało doprowadzić do wyjaśnienia i ewentualnego usunięcia sprzeczności polegającej na dokonaniu przez agencję płatniczą różnej oceny wypełniania przez spółkę wymogów warunkujących wypłatę refundacji wywozowych do towarów eksportowanych w analogicznych okresach przy podobnym stanie faktycznym, jednak kontrolowanych w odmiennych okresach.

Organ odwoławczy wskazał, iż uchylenie decyzji Prezesa ARR w całości było konieczne pomimo zaskarżenia przez stronę tylko jej punktu II, gdyż wyliczenie kwoty należnej refundacji wywozowej było związane z wyliczeniem kwoty kary zgodnie z art. 48 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 612/2009.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ARR decyzją z ... grudnia 2013 r. o wskazanym wyżej numerze powtórzył poprzednie rozstrzygnięcie i w pkt I udzielił spółce refundacji wywozowej do wniosku WPR1 w łącznej wysokości ... zł do poz. 1-3, 5-7, 10-14 oraz w pkt II odmówił wypłaty refundacji wywozowej do pozycji 4, 8, i 9 tego wniosku.

W uzasadnieniu organ wskazał, że produkty objęte wnioskiem zostały wyprodukowane w oparciu o zarejestrowane, zgodnie z art. 10 rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 578/2010 z dnia 29 czerwca 2010 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1216/2009 w odniesieniu do systemu przyznawania refundacji wywozowych dla niektórych produktów rolnych wywożonych w postaci towarów nieobjętych załącznikiem I do Traktatu oraz kryteriów dla ustalenia wysokości kwot takich refundacji (Dz. U. L 171 z 6.7.2010, s. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie nr 578/2010 – przepis ten zastąpił art. 10 rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 1043/2005) receptury.

Rejestracja receptur jest możliwa po wcześniejszym udzieleniu spółce autoryzacji uprawniającej do rejestrowania receptur w rejestrze receptur Agencji Rynku Rolnego (ARR). Spółka wystąpiła o autoryzację.

Na podstawie § 41 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz zasad postępowania z tymi towarami w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 101 poz. 1031 ze zm.; dalej: rozporządzenie MF z 27 kwietnia 2004 r. - obowiązującego do 1 maja 2010r.) oraz na podstawie § 17 Porozumienia Ministra Finansów i Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia 24 lipca 2003 r. o współdziałaniu Służby Celnej i ARR w zakresie przywozu i wywozu towarów objętych Wspólną Polityką Rolną, Prezes ARR zlecił Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie przeprowadzenie kontroli autoryzacyjnej.

W protokole z kontroli spełnienia warunków autoryzacji do korzystania z rejestru receptur ARR z 6 sierpnia 2004 r. organ kontrolujący wskazał, że skarżąca nie spełniała niektórych warunków wniosku o autoryzację, w szczególności w zakładzie produkcyjnym nie była prowadzona stała ewidencja surowców z wyszczególnieniem ich pochodzenia, a prowadzona w firmie dokumentacja księgowa nie była wystarczająca na potrzeby właściwej weryfikacji w celu korzystania z systemu receptur.

Przedsiębiorca w oświadczeniu z 9 września 2004 r. zobowiązał się do wdrożenia w zakładzie właściwej dokumentacji, wobec czego autoryzacja do rejestrowania receptur została spółce udzielona.

W celu stwierdzenia czy zarejestrowane w ARR receptury są zgodne z recepturami stosowanymi przez stronę w praktyce produkcyjnej oraz potwierdzenia spełnienia warunków będących podstawą do udzielenia autoryzacji na wniosek Prezesa ARR receptura o kodzie ... została zlecona do kontroli w dniu 14.01.2008 r., recepturę o kodzie ... zlecono do kontroli wnioskiem z dnia 12.11.2008 r., natomiast receptury o kodach: ... zlecono do kontroli wnioskiem z dnia 24.04.2009 r.

W przypadku receptur o kodach: ... i ... kontrole zakończyły się pozytywnie.

W wyniku przeprowadzonej w 2008 r. kontroli receptury o kodzie ... ustalono, że prowadzona przez stronę dokumentacja produkcyjna i magazynowa uniemożliwiła stwierdzenie faktycznego zużycia ilości surowców refundowanych wykorzystywanych do produkcji, a receptura została uznana za nieprawidłową na potrzeby wypłaty refundacji wywozowych.

W toku kontroli przeprowadzonej w 2009 r. recepturę o kodzie ... w części dotyczącej jaj uznano za nieprawidłową na potrzeby wypłaty refundacji wywozowej. Analogicznie w części dotyczącej jaj uznano za nieprawidłową recepturę o kodzie ...

Kontrola receptury o kodzie ... nie wykazała nieprawidłowości.

Jednocześnie w wyniku weryfikacji dokumentów stwierdzono, że receptury zadeklarowane w pozycjach 8 i 9 przedmiotowego wniosku WPR1, czyli ... nie były ważne w dniu zgłoszenia towaru do wywozu, który przypadł na dzień 17.09.2007r. Zarówno receptura o kodzie ... została zarejestrowana w ARR z terminem ważności od dnia 08.12.2004 r. do dnia 08.12.2005 r.

Ponownie przeprowadzona w 2012 r. kontrola ww. receptury, dokonana na bazie nowej znacznie rozszerzonej dokumentacji przedstawionej przez stronę, dała pozytywne wyniki, z wyjątkiem receptury ..., dla której dla której stwierdzono niższe zużycie cukru o 0,46 kg na 100 kg wyrobu gotowego niż zadeklarowane we "Wniosku o rejestrację receptury". Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Prezes ARR przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, zwracając się do Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (dalej: Dyrektor IC) z zapytaniem, czy pozytywne wyniki kontroli przeprowadzonej w roku 2012 mają wpływ i zmieniają wyniki kontroli poprzedniej.

W odpowiedzi Dyrektor IC pismem z 10 czerwca 2013 r. potwierdził, że przedstawiona w trakcie kontroli prowadzonej w latach 2006-2008 dokumentacja była niewystarczająca do potwierdzenia prawidłowości danych zadeklarowanych we wnioskach o rejestrację receptur, a także nie były zapewnione warunki do lokalizowania i identyfikowania surowców. Dopiero ponowna kontrola autoryzacyjna przeprowadzona w 2008 r. zakończyła się pozytywnie, gdyż skarżąca przedstawiła dokumentację pozwalającą na prawidłowe identyfikowanie i lokalizowanie surowców. Dodatkowo Dyrektor IC zwrócił uwagę, iż kontrole przeprowadzone w 2012 r. to były na nowo przeprowadzone kontrole, na podstawie dokumentacji przedstawionej przez spółkę w trakcie prowadzenia kontroli tj. w okresie od lutego do października 2012 r. (a nie na podstawie analizy dokumentów zebranych w trakcie wcześniejszych kontroli dokonanych w latach 2006 - 2008). Ponadto strona przedstawiła swoją dokumentację dostosowaną do wymagań stawianych przez kontrolujących w trakcie kontroli autoryzacyjnej w 2008 r.

W czerwcu 2013 r. Izba Celna przekazała do ARR dokumenty, które spółka przedstawiła podczas kontroli receptur w latach 2006-2008 i podczas kontroli w 2012 r. Ponadto Dyrektor IC pismami z 11 września i 15 października 2013 r. wyjaśnił, że dokumenty, które miały kluczowe znaczenie przy wyliczaniu rzeczywistego zużycia surowców refundowanych, nie były przekazane kontrolującym w trakcie kontroli receptur w latach 2006-2008. Dokumentacja przedstawiona przez skarżącą w trakcie kontroli receptur w 2009 r. (po etapie uzyskiwania powtórnej autoryzacji) była dostosowana i zdecydowanie rozszerzona w stosunku do przedstawionej w trakcie pierwszych kontroli receptur. To właśnie z powodu braku przedstawienia przez stronę właściwej dokumentacji, niemożliwe było potwierdzenie faktycznego zużycia surowców refundowanych dla tych receptur.

Wyjaśniając podniesioną przez organ odwoławczy kwestię sprzeczności polegającej na dokonaniu przez Prezes ARR różnej oceny wypełniania przez spółkę wymogów warunkujących wypłatę refundacji wywozowych do towarów eksportowanych w analogicznych okresach przy podobnym stanie faktycznym, lecz kontrolowanych w odmiennych okresach – Prezes ARR stwierdził, że żadnej sprzeczności nie było, gdyż zasadniczo różniły się stany faktyczne, na podstawie których organ dokonywał oceny spełnienia wymogów warunkujących wypłatę refundacji. Wyników kontroli konkretnej receptury bądź partii nie można rozciągać na inne receptury. Strona mogła do niektórych produktów czy partii produkcyjnych prowadzić rozszerzoną dokumentację a do niektórych tylko tę niezbędną na potrzeby księgowe. Jeżeli spółka twierdzi, że miała w danym okresie określone dokumenty to nie znaczy to, że organ tylko z samego faktu takiego twierdzenia ma przyjąć pozytywny wynik kontroli i uznać, że dla innych partii produkcyjnych kontrolowanych w innym okresie (choć okresy produkcji były podobne) - też była prowadzona właściwa dokumentacja. Organ I instancji stwierdził, że dokumentacja taka nie została przedłożona, a gdyby istniała, to byłaby przedłożona, gdyż właśnie udowodnienie prawdziwości złożonych deklaracji było w interesie spółki.

Prezes ARR podkreślił, że z analizy otrzymanych od Dyrektora IC dokumentów przedstawianych przez spółkę podczas kontroli w 2006 r. i 2012 r. wynika, że zarówno rodzaj jak i ilość tych dokumentów, mimo że okazywane były podczas kontroli tych samych receptur i partii produkcyjnych - zdecydowanie się różni.

Wskazał, że różnica dotyczyła kilkudziesięciu dokumentów, a równocześnie podczas kontroli w 2006 r. nie przekazano tak istotnych dokumentów jak np.: schemat receptury WPR, zużycie półproduktów do wyrobów WPR, wyciąg z zeszytu z produkcji, rejestry stanu jakościowego, zmianowa karta rozchodu nadzienia, raport ubytku wagi ciasta, raport z pomiaru wagi syropu, receptury namiarowe, opis procesu produkcji, dokumenty stanowiskowe. W ocenie organu I instancji mało wiarygodne jest, aby strona posiadając te dokumenty (niektóre nawet w nazwie miały skrót WPR - Wspólna Polityka Rolna) - na żadnym z etapów kontroli: ani w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli ani na etapie postępowania prowadzonego przez ARR jak i przez Ministra - nie przedstawiła tych dokumentów.

Prezes ARR stwierdził również, że niewiarygodne są twierdzenia Prezesa spółki z 7 sierpnia 2013 r. dotyczące posiadania i prowadzenia zeszytu półproduktów od czasu pierwszej autoryzacji czyli rzekomo nieprzerwanie od maja 2004 r., bowiem w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli w 2007 r. ta sama osoba twierdziła, iż nie jest konieczne szczegółowe dokumentowanie mające na celu identyfikację surowców, nie jest konieczne dokumentowanie ilości otrzymanych półproduktów, a identyfikowanie i lokalizowanie surowców użytych do produkcji towarów na eksport z refundacją jest po prostu niemożliwe.

Organ I instancji podkreślił, iż ani na etapie kontroli ani w czasie procedury odwoławczej spółka nie deklarowała, że posiada ani nie przedstawiła kontrolującym zeszytu "Zużycie półproduktów WPR", który po raz pierwszy został przedstawiony kontrolującym we wrześniu 2008 r., co potwierdza notatka z września 2008 r. sporządzona przez przedstawicieli spółki i podpisana przez jej Prezesa. Znamienne jest, iż dla receptur kontrolowanych w późniejszych latach zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" stał się jednym z bardzo istotnych dokumentów do wyliczenia zużycia surowców refundowanych.

Dokument "Schemat receptury WPR" przekazany podczas kontroli w 2012 r. wskazuje, iż do produkcji wyrobu gotowego zużyte były półprodukty - receptury przejściowe. Jednak w przekazanym materiale brak jest dokumentów, na podstawie których można stwierdzić jaka ilość poszczególnych receptur przejściowych została użyta do produkcji wyrobu gotowego ani jakie w założeniu powinny być ich proporcje - co byłoby potrzebne do określenia ilości produktów podstawowych w recepturze. Strona rejestrując receptury w rejestrze receptur ARR nie zgłosiła w ich składzie półproduktów - receptur przejściowych. W związku z powyższym brakuje danych, które pozwoliłyby na ustalenie ilości półproduktów receptur przejściowych w recepturze głównej, a tym samym - na prawidłowe wyliczenie zużycia składników refundowanych.

Poza tym, jak wynika z dokumentów otrzymanych z IC w Warszawie, pewne z nich powstały dopiero w 2007 r., czyli "były tworzone" i dostosowywane na potrzeby aktualnie przeprowadzanych kontroli. Inne dokumenty (np.: wyciąg z zeszytu z produkcji z 22 września 2005 r., raport z pomiaru wagi syropu z 19 maja 2004 r., zużycie półproduktów do wyrobów WPR z 22 września 2005 r., zmianowa karta rozchodu nadzienia z 22 września 2005 r., stanowisko czekolada z 21 września 2005 r., stanowisko pakowanie z 22 września 2005 r.), biorąc pod uwagę umieszczone na nich daty, mogły funkcjonować w firmie już od 2004 r. a pomimo tego nie zostały przedłożone podczas kontroli przeprowadzanych w latach 2006-2008. Nadto dokumenty te są zwykłymi pismami opatrzonymi podpisami lub nie podpisanymi. Organ podkreślił, że tak istotne dokumenty nie zostały przygotowane według standardów ISO, pomimo wdrożenia przez spółkę tego systemu.

Prezes ARR uznał za niedopuszczalną sytuację, w której spółka dostosowuje dokumentację po latach, przedstawia ją i żąda uznania jej do kontroli przeprowadzonych kilka lat wcześniej. Podkreślił, iż dokumenty, które spowodowały, że możliwe było obliczenie faktycznego zużycia surowców refundowanych do kontrolowanych receptur będących przedmiotem tej decyzji, zostały przedstawione dopiero w 2009 r. oraz przy kontrolach w 2012 r. Nie były one przedkładane wcześniej, nie są to dokumenty zewnętrzne ani wydruki z informatycznych systemów produkcyjnych a w świetle różnych stanowisk i opinii prezentowanych na przestrzeni lat przez stronę - ewidentnie wskazać można czas, w którym nastąpiła rzeczywista zmiana w dokumentowaniu procesu produkcyjnego na potrzeby korzystania z systemu refundacji wywozowych. Był to wrzesień 2008 r. - okres przeprowadzania a właściwie podsumowania wyników drugiej kontroli autoryzacyjnej. Wtedy zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" przedstawiono pierwszy raz a później widząc, że może on być uwzględniony i w istotny sposób wpływać na wyniki kontroli postanowiono przedstawić go również jako istniejący na etapie wcześniejszych kontroli, choć wcześniej w odwołaniach od protokołów z kontroli Prezes Zarządu spółki twierdził, że nie ma możliwości takiego dokumentowania i że posiadana dokumentacja księgowa jest wystarczająca.

Wyjaśnienia przedstawicieli spółki składane na wszystkich etapach postępowania organ uznał za niespójne, a nawet sprzeczne.

Prezes ARR przyjął za udowodnione następujące fakty:

- zeszyt zatytułowany "Zużycie półproduktów WPR" nie był przedłożony na żadnym z etapów postępowania administracyjnego w przedmiocie badania uprawnienia do refundacji wywozowej; pojawił się dopiero w 2008 r., w trakcie postępowania prowadzącego do uzyskania po raz drugi autoryzacji;

- w 2008 r. ustalono, iż dopiero zeszyt, który będzie prowadzony i podpisywany na etapie produkcji przez kierownika będzie mógł być uwzględniany w trakcie kontroli receptur w przyszłości;

- zakres danych zawartych w zeszycie jest niewystarczający do określenia faktycznego zużycia składników; zeszyt z produkcji jest tylko matematycznym rozliczeniem wykonanym "od końca", tzn. od wyrobu gotowego rozliczane są poszczególne półprodukty;

- gdyby zeszyt prowadzony był na bieżąco w trakcie produkcji znajdowałyby się w nim poprawki, skreślenia, byłby pisany różnymi charakterami pisma a przedstawiony zeszyt jest "prawie idealny", bez skreśleń, napisany jednakowym pismem, wygląda jakby był napisany jednego dnia, a obejmuje przecież kilkadziesiąt, czy nawet kilkaset wyprodukowanych partii towaru.

Organ I instancji odwołał się do wiedzy z kontroli rejestrów prowadzonych odręcznie przez innych przedsiębiorców.

Zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" dopiero w zestawieniu z innymi dokumentami przedłożonymi pierwszy raz w 2009 r. (karty stanowiskowe, schemat receptury WPR, zużycie półproduktów do wyrobów WPR, rejestry stanu jakościowego, zmianowa karta rozchodu nadzienia, raport ubytku wagi ciasta, raport z pomiaru wagi syropu, receptury namiarowe, opis procesu produkcji, karta odpadów) dał podstawę do obliczenia faktycznego zużycia surowców refundowanych.

Po rozpoznaniu odwołania, w którym spółka wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, tj. w zakresie pkt II i o udzielenie jej refundacji wywozowej do poz. 4 8 i 9 wniosku WPR1, ewentualnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji - Minister decyzją z 28 marca 2014 r. o wskazanym wyżej numerze utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister podkreślił, że podstawę do obliczenia refundacji wywozowej stanowią receptury (deklaracje określające faktyczne zużycie produktów refundowanych w towarze przetworzonym) po zarejestrowaniu ich przez ARR, nadaniu im kodu i wskazaniu przez przedsiębiorcę we wniosku WPR1. Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 578/2010 (art. 49 rozporządzenia nr 1043/2005) jeżeli produkty zostały zużyte do produkcji towarów, które mają zostać wywiezione, zgłoszenie strony zainteresowanej musi zawierać ilość faktycznie zużytych produktów oraz charakter i ilość każdego z produktów podstawowych, produktów uzyskanych w wyniku ich przetworzenia (...), z których uzyskano dane towary. Zainteresowana strona, na poparcie swej deklaracji, zobowiązana jest dostarczyć właściwym władzom wszystkie dokumenty i informacje, jakie te władze uznają za stosowne. Zgodnie zaś, z art. 47 rozporządzenia nr 578/2010 (art. 51 rozporządzenia nr 1043/2005), eksporter, który nie dostarczy zadowalających informacji na poparcie swego zgłoszenia, nie jest uprawniony do refundacji. Właściwe władze sprawdzają prawidłowość przedstawionych im dokumentów za pomocą odpowiednich środków. W myśl tego przepisu to spółka musi udowodnić, że zadeklarowane w recepturach ilości produktów refundowanych ustalone zostały na podstawie udokumentowanego zużycia tych produktów w procesie produkcyjnym, a wszelkie dokumenty i informacje na poparcie prawdziwości zadeklarowanych w zarejestrowanych recepturach ilości produktów jest zobowiązany przedstawić podczas kontroli receptur. Przedstawienie dokumentów potwierdzających prawdziwość receptur warunkuje uprawnienie do refundacji.

W czasie ważności receptury jak i po jej wygaśnięciu a także po wypłaceniu refundacji do towaru identyfikowanego daną recepturą, na wniosek Prezesa ARR, organy celne na podstawie § 41 pkt 2 rozporządzenia MF z 27 kwietnia 2004 r. mogą przeprowadzać kontrole receptur u producenta. Są to kontrole weryfikujące zgodność zarejestrowanej w ARR receptury z recepturą stosowaną przez producenta w praktyce produkcyjnej. Kontrole te mają również na celu weryfikację czy producent spełnienia warunki autoryzacji (czy jest prowadzona dokumentacja surowców i półproduktów oraz wyrobów gotowych, z uwzględnieniem ich pochodzenia oraz czy surowce wykorzystywane do wytworzenia produktów przetworzonych wywożonych z refundacją są przechowywane oddzielnie od innych surowców lub zapewnione są warunki do ich prawidłowego lokalizowania i identyfikowania na podstawie dokumentacji handlowej, produkcyjnej lub magazynowej).

Ponadto, w przypadku stwierdzenia, że eksporter w celu przyznania refundacji wywozowej nieumyślnie złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej, refundacja należna w przypadku danego wywozu jest refundacją stosowaną do produktów faktycznie wywiezionych, zmniejszoną o kwotę odpowiadającą połowie różnicy między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną do wywozu faktycznie dokonanego - zgodnie z art. 48 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (art. 51 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999).

W świetle przywołanych przepisów organ II instancji uznał za bezzasadny zarzut, że spółka nie otrzymała wyczerpujących wyjaśnień jakie urządzenia księgowe i ewidencyjne organ (jak i działający na jego zlecenie funkcjonariusze IC) będzie uznawać za "stosowne". Minister potwierdził stanowisko Prezesa ARR, wyrażone w uzasadnieniu decyzji, że procesy produkcyjne i systemy informatyczne wspomagające pracę w każdym przedsiębiorstwie stanowią pewien unikalny, charakterystyczny system; w każdym przedsiębiorstwie są różne systemy informatyczne, różne procesy produkcyjne nie ma możliwości stworzenia zamkniętego katalogu, wykazu dokumentów, które przedsiębiorca powinien posiadać w sytuacji korzystania z systemu receptur i uzyskiwania do nich refundacji wywozowych; kontrolerzy badając daną recepturę powinni otrzymać od przedsiębiorcy zestaw dokumentów stanowiący komplet dokumentujący "krok po kroku" zużycie surowców na poszczególnych etapach.

To obowiązkiem spółki było przedstawienie właściwej dokumentacji wskazującej na zachowanie ciągłości w dokumentowaniu zużywania surowców i ewentualnych strat na etapie produkcji, bowiem zgodnie z art. 51 rozporządzenia nr 1043/2005 eksporter, który nie dostarczy zadowalających informacji na poparcie swojej deklaracji nie jest uprawniony do refundacji.

Już w oświadczeniu z 9 września 2004 r. skarżąca zobowiązała się do uzupełnienia dokumentacji ewidencyjnej zapewniającego możliwość prawidłowej identyfikacji surowców używanych do produkcji towarów z refundacją jak i całej dokumentacji handlowej związanej z zakupem, dostawą oraz sprzedażą tych surowców, dzięki której będzie możliwa prawidłowa identyfikacja poszczególnych partii surowców użytych do produkcji towarów wywożonych z refundacją. Przeprowadzona w latach 2006-2008 kontrola weryfikacyjna zarejestrowanych receptur ustaliła, że mimo podjętego zobowiązania spółka nie dostosowała sposobu dokumentowania do wymogów autoryzacji warunkujących otrzymanie refundacji. Nie przedstawiła dokumentów potwierdzających zgodność ilości zużycia produktów zadeklarowanych w recepturach z faktycznym zużyciem podczas wytwarzania towarów. Przedstawiona w trakcie kontroli dokumentacja była niewystarczająca do potwierdzenia prawidłowości danych zadeklarowanych we wnioskach o rejestrację receptur. W sytuacji, gdy na podstawie prowadzonej w spółce dokumentacji (produkcyjnej, magazynowej, handlowej) nie jest możliwe ustalenie faktycznych ilości zużycia produktów refundowanych w produkcji wyrobu przetworzonego, podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przez Prezesa ARR art. 10 rozporządzenia nr 1043/2005 organ II instancji uznał za całkowicie bezpodstawny.

Minister nie zgodził się także z twierdzeniem strony, że kontrolerzy z IC każdorazowo otrzymali ze spółki wszystkie dokumenty, o które się zwrócili i które zostały przez nich ocenione jako "stosowne". Z protokołów z kontroli weryfikacyjnych receptur przeprowadzonych w latach 2006-2008, jak również z licznych wyjaśnieniach kierowanych do ARR wynika, że kontrolerzy zwracali się do skarżącej o uzupełnienie dokumentów i zwracali uwagę, iż brakuje dokumentacji, która potwierdzałaby ilości surowców refundowanych zużytych do produkcji danego towaru przetworzonego (np. pismo IC do spółki z 15 września 2006 r.). W lutym 2007 r. w zakładzie produkcyjnym kontrolerzy wspólnie z Dyrektorem Naczelnym spółki dokonali analizy przedstawionych dokumentów i stwierdzili, że nadal są one niekompletne. Jednoznacznie wskazywali, że brakuje dokumentów pozwalających na rozliczenie zużycia składników refundowanych. Kontrolujący podkreślali, iż od lutego 2007 r. byli w stałym kontakcie telefonicznym ze stronę, prosząc o dosłanie kolejnych dokumentów. Pomimo zapewnień spółki żadne dokumenty do kontrolujących nie wpłynęły.

Jeżeli strona miała wątpliwości, czy dokument o nazwie "Zużycie półproduktów WPR" może być przedłożony organom celnym w takcie kontroli, jako dokument mogący mieć wpływ na pozytywne zakończenie kontroli weryfikacyjnych receptur powinna zwrócić się o opinię do kontrolujących.

Organ odwoławczy podkreślił znaczenie notatki ze spotkania, które odbyło się 10 września 2008 r. w siedzibie Urzędu Celnego z przedstawicielami spółki, m.in. z Dyrektorem Naczelnym spółki, w której jej przedstawiciele stwierdzili, że przedłożony w trakcie tego spotkania dokument – zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" nie był wcześniej przedstawiany organom celnym.

Organ II instancji nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, iż dokumentacja produkcyjna spółki nie uległa zmianie na przestrzeni lat, począwszy od 2004 r. do 2012 r., bowiem w trakcie kontroli przeprowadzanych w 2009 r. jak i w 2012 r. zakres dokumentów jaki został przedstawiony kontrolerom był znacznie poszerzony w porównaniu do ilości dokumentów jakie były przedłożone przez stronę w trakcie kontroli przeprowadzanych w latach 2006-2008. Jak wynika z analizy otrzymanych z IC w Warszawie dokumentów, które spółka przedstawiła podczas kontroli w latach 2006 -2008 r. i podczas kontroli w 2012 r., zarówno rodzaj, jak i ilość dokumentów okazanych podczas kontroli tych samych receptur zdecydowanie się różnią. W trakcie kontroli w latach 2006-2008 strona przekazała kilkadziesiąt dokumentów mniej niż podczas kontroli przeprowadzanych w 2012 r.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania organ II instancji stwierdził, iż Prezes ARR nie dopuścił się zarzucanych uchybień proceduralnych w zakresie prowadzonego postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Postępowanie było prowadzone praworządnie i sprawiedliwe. W sposób wyczerpujący wyjaśnione zostały adresatowi decyzji przesłanki jakimi kierował się organ, który wydawał zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Decyzja wydana została po zbadaniu okoliczności sprawy, w oparciu o wszechstronne rozważenie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Prezes ARR przestrzegał podstawowego obowiązku organu administracji, jakim jest ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy. Organ dokonał prawidłowej oceny faktów i wskazał je w uzasadnieniu decyzji.

Minister podkreślił szeroki katalog wyłączeń przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego przez art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą - w tym art. 77 § 2 - 4 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.).

Za nieuprawnione organ uznał twierdzenie spółki jakoby nie rozumiała ona, co kryje się pod wynikającym z przepisu art. 45 ust. 2 rozporządzenia nr 578/2010 pojęciem "stosownych dokumentów". Spółka jest profesjonalnym uczestnikiem w eksporcie towarów przetworzonych non-aneks I, działa na własny rachunek i jest świadoma praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa obowiązujących w tym zakresie. Nadto w podpisanych przez przedstawicieli spółki protokołach z kontroli receptur kontrolujący jednoznacznie wskazują na brak dokumentów, które potwierdzą zużycie surowców refundowanych do produkcji wyrobu gotowego według kontrolowanej receptury.

Dokumentacja dotycząca działań kontrolnych prowadzonych w 2012 r. nie zawiera żadnych dowodów pozwalających na potwierdzenie, że spółka posiadała wymaganą dokumentację a jedynie nie przekazała jej kontrolującym w latach 2006-2008.

Na powyższą decyzję Ministra spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżając decyzję Ministra wyłącznie w części utrzymującej w mocy decyzję Prezesa ARR o odmowie wypłaty refundacji wywozowej do pozycji 4, 8 i 9 wniosku. Spółka zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w części dotyczącej odmowy wypłaty refundacji wywozowej do poz. 4, 8, 9 wniosku WPR1;

2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez:

a) błędne przyjęcie, że prowadzona przez spółkę dokumentacja jest niewystarczająca do uzyskania refundacji wywozowej do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1, w sytuacji gdy w wyniku rekontroli dokonanej przez IC w Warszawie opartej na tej samej dokumentacji uznano, iż jest ona w zupełności wystarczająca do dokonania szczegółowych ustaleń co do weryfikacji danej zarejestrowanej receptury pod kątem zgodności z informacjami zadeklarowanymi we wnioskach o refundację i możliwe było na jej podstawie ustalenie, że wykazane ilości surowców refundowanych wykorzystanych do produkcji towaru wywiezionego z refundacją były faktycznie zużyte, a tym samym uprawniała do uzyskania refundacji wywozowej do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1;

b) nieuzasadnione przyjęcie, że materiał dowodowy zebrany podczas kontroli nie pozwalał na ustalenie ile danego półproduktu zużyto do wyprodukowania towaru gotowego, w tym na obliczenie procentowego udziału półproduktów w wyrobie gotowym, podczas gdy zarówno dokumentacja, jak i informacje uzyskane od skarżącej już podczas pierwszej kontroli były wystarczające do dokonania powyżej wskazanych ustaleń, a tym samym do uzyskania przedmiotowej refundacji wywozowej do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1;

c) nieuzasadnione przyjęcie, że pozytywna dla spółki rekontrola oparta została na podstawie nowej, "znacznie poszerzonej" dokumentacji, w sytuacji gdy dalsze kontrole weryfikacyjne dokonane przez IC w Warszawie jednoznacznie potwierdziły, że dokumentacja produkcyjna prowadzona przez spółkę w niezmienionej formie od 2004 r. jest w zupełności wystarczająca do dokonania szczegółowych ustaleń co do weryfikacji danej zarejestrowanej receptury pod kątem zgodności z informacjami zadeklarowanymi we wnioskach o refundację;

d) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że przedstawiona przez stronę dokumentacja jest niewystarczająca i niewiarygodna, gdyż nie stanowi ona wydruku z systemu produkcyjnego IT, a przedłożone "dokumenty są zwykłymi zapisami na kartkach z zeszytu";

e) brak podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności brak poddania analizie zeszytu dotyczącego zużycia półproduktów istniejącego i dostępnego w czasie przeprowadzanej kontroli, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wręcz dowolną jego ocenę a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy przejawiające się w przyjęciu, iż brak jest wystarczającej dokumentacji do uzyskania refundacji do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1, wybiórcze i wyjątkowo jednostronne potraktowanie zeznań złożonych przez Dyrektora Zakładu oraz Prezesa Zarządu i wyciągniecie wniosków z nich nie wynikających, co w konsekwencji skutkowało wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy wypłaty refundacji wywozowej do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1;

f) dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca "ani na etapie kontroli ani w czasie procedury odwoławczej nie przedstawiła ani nawet nie deklarowała, że posiada zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" w sytuacji, gdy już podczas pierwszej kontroli spółka uzyskała zezwolenie ze strony organów kontrolujących na posiłkowanie się w składanych wyjaśnieniach na zapisach w nim zawartych, które to organy uznały uzyskane informacje za "stosowne";

3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, a w szczególności brak wyczerpującego odniesienia się przez organ II instancji do argumentacji i zarzutów podniesionych przez spółkę w odwołaniu i poprzestanie jedynie na dosłownym przytoczeniu stanowiska organu I instancji bez zajęcia własnego stanowiska w sprawie, nieuwzględnienie w postępowaniu słusznego interesu obywatela oraz działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej;

4. art. 9 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek informowania skarżącej, w tym udzielania jej wskazówek i wyjaśnień co do tego, jakiego rodzaju dokumenty organy kontrolne będą uznawały za stosowne, w sytuacji gdy przepisy wspólnotowe posługują się jedynie ogólnym pojęciem "stosownych dokumentów", co w konsekwencji skutkowało nieuzasadnioną odmową wypłaty refundacji wywozowej do poz. nr 4, 8 i 9 wniosku WPR1;

5. art. 45 ust. 2 rozporządzenia nr 578/2010 poprzez:

a) bezzasadne przyjęcie, że skarżąca nie spełniła przewidzianych w nim warunków i nie przedstawiła dokumentów pozwalających na ustalenie, czy wykazane w zarejestrowanych recepturach ilości surowców refundowanych wykorzystanych do produkcji towarów były faktycznie zużyte, w tym umożliwiających wyliczenie zużycia składników refundowanych, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania refundacji wywozowej do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1, w sytuacji gdy w/w przepisy w żadnym razie nie precyzują o jakiego rodzaju dokumenty chodzi, lecz posługują się jedynie ogólnym pojęciem "stosownych dokumentów";

b) jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że ocena spełniania przez stronę warunków do uzyskania wypłaty refundacji wywozowej dokonywana jest wyłącznie na podstawie dokumentacji prowadzonej przez spółkę, podczas gdy ww. przepis stanowi, iż zainteresowana strona zobowiązana jest dostarczyć nie tylko dokumenty, lecz także "informacje, jakie te władze uznają za stosowne" a skarżąca takie informacje dostarczyła posiłkując się - za zezwoleniem organów kontrolujących - na zapisach zawartych w tzw. zeszycie zużycia półproduktów, co nie zostało uwzględnione przez organy przy wydawaniu rozstrzygnięcia w sprawie;

6. naruszenie art. 47 rozporządzenia nr 578/2010 poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że spółka jako eksporter nie dostarczyła "zadowalających informacji' na poparcie swego zgłoszenia i w związku z tym nie jest uprawniona do uzyskania refundacji do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1.

Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej odmowy wypłaty refundacji wywozowej oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi zaakcentowała, że decyzja Prezesa ARR została wydana w oparciu o wadliwie zebrany i wręcz dowolnie przez organ oceniony materiał dowodowy sprawy, a w konsekwencji również błędnie ustalony stan faktyczny. Zaskarżona decyzja Ministra jedynie powielenie zapadłej uprzednio decyzji organu I instancji a uzasadnienie stanowi powtórzenie wywodów organu I instancji zawartych w decyzji z 19 grudnia 2013 r., bez szczegółowego i wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutów i argumentów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu.

Zdaniem skarżącej wyniki rekontroli w pełni potwierdziły prawidłowość prowadzonej przez spółkę dokumentacji, w tym zgodność rzeczywistego zużycia surowca refundowanego z danymi zadeklarowanymi w złożonych wnioskach. Przedmiotowa rekontrola wykazała bowiem, że prowadzona przez skarżącą dokumentacja, jak i uzyskane od spółki informacje były jak najbardziej wystarczające do dokonania szczegółowych ustaleń co do weryfikacji danej receptury pod kątem zgodności z informacjami zadeklarowanymi we wnioskach o refundację i pozwalały m.in. na ustalenie ile danego półproduktu zużyto do wyprodukowania towaru, w tym na obliczenie procentowego udziału półproduktów w wyrobie gotowym.

Zdaniem spółki dalsze kontrole weryfikacyjne dokonywane przez IC w Warszawie potwierdziły, że dokumentacja produkcyjna prowadzona przez nią w niezmienionej formie od 2004 r. jest w zupełności wystarczająca do dokonania szczegółowych ustaleń co do weryfikacji danej zarejestrowanej receptury pod kątem zgodności z informacjami zadeklarowanymi we wnioskach o refundację.

Za nieprawdziwe spółka uznała stanowisko organu, iż rekontrola oparta została na nowej, "znacznie rozszerzonej dokumentacji". Dokumentacja w spółce jest niezmienna począwszy od 2004 r. Kontrola jak i późniejsza rekontrola dokonywane były w identycznym stanie dokumentów i informacji, gdyż spółka prowadzi dokumentację w niezmienionej formie od 2004 r. Jedynie, co uległo zmianie podczas rekontroli to samo podejście funkcjonariuszy Izby Celnej do kontrolowanej dokumentacji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister w żaden sposób nie odniósł się do wielu podnoszonych przez skarżącą kwestii - mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy - jak chociażby kwestii przyzwolenia kontrolerów z IC na posiłkowanie się w składanych przez stronę wyjaśnieniach na zapisach zawartych w zeszycie dotyczącym zużycia półproduktów. W istocie organ II instancji - w ślad za stanowiskiem organu I instancji - poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że spółka nie posiadała dokumentów umożliwiających wyliczenie zużycia składników refundowanych. Organy nie kwestionowały faktu posiłkowania się przez skarżącą w składanych podczas kontroli wyjaśnieniach na zawartych w zeszycie dotyczącym zużycia półproduktów zapisach a jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że spółka na żadnym etapie kontroli ani w czasie procedury odwoławczej nie przedstawiła ani nawet nie deklarowała, że posiada zeszyt "Zużycie półproduktów WPR". Powyższe bezsprzecznie świadczy o dokonaniu przez organ całkowicie dowolnej oceny materiału dowodowego, a tym samym naruszenia art. 80 k.p.a.

Zdaniem skarżącej organ rażąco naruszył art. 45 ust. 2 rozporządzenia nr 578/2010, ponieważ przepis ten odwołuje się nie tylko do samej dokumentacji, lecz także do informacji. Skarżąca poza dokumentacją przedłożyła organom kontrolującym wszelkie niezbędne do uzyskania refundacji informacje posiłkując się w składanych podczas kontroli wyjaśnieniach na zapisach zawartych w tzw. zeszycie dotyczącym zużycia półproduktów, na co kontrolujący wyrażali zgodę.

Z brzmienia przepisu art. 47 rozporządzenia nr 578/2010 wynika, że eksporter, który nie dostarczy zadowalających informacji na poparcie swego zgłoszenia, nie jest uprawniony do refundacji, natomiast ocena, czy uzyskane od przedsiębiorcy informacje są "zadowalające czy nie" należy tylko i wyłącznie do organów kontrolujących, a organy kontrolujące w niniejszej sprawie uznały, że w zakresie zużycia półproduktów wystarczające jest posiłkowanie się zapisami z tzw. zeszytu zużycia półproduktów.

Spółka podniosła, iż fakt, że przedstawiane dokumenty nie stanowią wydruków z systemów produkcyjnych IT nie może podważać zawartych w nich danych i informacji, tak jak poprawny stan zeszytu prowadzonego przez spółkę nie przeczy temu, iż zeszyt prowadzony był na bieżąco w czasie procesu produkcyjnego. Zeszyt dotyczący "Zużycia półproduktów WPR" istnieje już od 2004 r. i to organy kontrolujące nie żądały okazania go, a ograniczyły się jedynie do zezwolenia na posiłkowanie się nim w składanych w czasie kontroli wyjaśnieniach.

Zdaniem skarżącej dokumentacja wraz z wyjaśnieniami opartymi na zapisach zawartych w zeszycie dotyczącym zużycia półproduktów jak najbardziej potwierdzały deklarowane w recepturach zużycie surowców refundowanych, co winno skutkować przyznaniem refundacji wywozowej także do poz. 4, 8 i 9 wniosku WPR1.

Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, zajmując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 145 p.p.s.a. sąd administracyjny może uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie każde naruszenie przepisów prawa daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wskazanych ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi jak i z normami prawa materialnego sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miało stwierdzenie czy organ właściwie ustalił i ocenił niespełnienie przez skarżącą wymogów przewidzianych w przepisach wspólnotowych dotyczących przyznawania refundacji wywozowej do towarów przetworzonych non-aneks I oraz czy właściwie interpretował pojęcia: "stosowne dokumenty i informacje" (z art. 45 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 578/2010 z dnia 29 czerwca 2010 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1216/2009 w odniesieniu do systemu przyznawania refundacji wywozowych dla niektórych produktów rolnych wywożonych w postaci towarów nieobjętych załącznikiem I do Traktatu oraz kryteriów ustalania wysokości kwot takich refundacji (Dz. Urz. UE L 171 z 6 lipca 2010 r. ze zm.) i "dostarczenie zadawalających informacji" (z art. 47 rozporządzenia nr 578/2010).

Zasadniczo tych kwestii dotyczyła skarga spółki.

Istotne dla rozpoznania sprawy zasady korzystania z refundacji do produktów rolnych wywożonych w postaci towarów przetworzonych nieobjętych załącznikiem I do Traktatu (tzw. towary non-aneks I) w dniu złożenia przez skarżącą wniosku WPR1 określało rozporządzenie Komisji (WE) nr 1043/2005 z dnia 30 czerwca 2005 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 3448/93 w odniesieniu do systemu przyznawania refundacji wywozowych dla niektórych produktów rolnych wywożonych w postaci towarów nieobjętych załącznikiem I do Traktatu oraz kryteriów dla ustalenia wysokości kwot takich refundacji. Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 8 lipca 2010 r. na mocy art. 54 rozporządzenia nr 578/2010. Jakkolwiek rozporządzenie (WE) nr 1043/2005 utraciło moc, to odesłania do niego odczytuje się jako odesłania do rozporządzenia nr 578/2010, zgodnie z tabelą korelacji w załączniku IX.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1043/2005 do refundacji przyznawanych do towarów przetworzonych non-aneks I mają też zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych, które zastąpiło rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolny.

Zastosowanie odpowiednie mają przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. 2012r., poz. 633 ze zm.) - w szczególności art. 7 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 5.

W odniesieniu do kontroli zakładów produkujących towary przetworzone wywożone z refundacją oraz sposobu wypełniania wniosków o refundacje WPR1 obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz zasad postępowania z tymi towarami w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 101, poz. 1031 i z 2006 r. Nr 78, poz. 544).

Stosownie do art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 578/2010 (który to przepis zastąpił art. 10 akapit 3 rozporządzenia nr 1043/2005), w drodze odstępstwa od ust. 1, 2 i 3, w przypadku regularnego wywozu towarów wytwarzanych przez określone przedsiębiorstwo w jasno określonych warunkach technicznych oraz posiadających stałe cechy charakterystyczne i jakość, za zgodą właściwych organów, ilości te można ustalić na podstawie wzoru produkcyjnego dla towarów lub na podstawie średnich ilości produktu użytych w określonym czasie do wytworzenia danej ilości przedmiotowych towarów. Ustalone w ten sposób ilości produktów pozostają podstawą obliczeń do czasu zmiany warunków wytwarzania towarów.

Wzorem produkcyjnym jest receptura. Podstawą do naliczenia refundacji wywozowych jest towar wyprodukowany na podstawie kodu receptury zarejestrowanej przez producenta w Agencji Rynku Rolnego, który posiada stałe cechy charakterystyczne i jakość, a także jest dla niego określone zużycie na podstawie ilości ustalonych przez producenta w procesie produkcyjnym danego rodzaju towaru. Podstawą do wyliczenia kwoty refundacji jest ilość produktów refundowanych zużytych do wytworzenia danej ilości towarów w procesie produkcyjnym zadeklarowana w recepturach (wzorach produkcyjnych) zarejestrowanych w rejestrze receptur ARR.

Zużycie produktów refundowanych określa się na podstawie receptury. Przedsiębiorcy, którzy zamierzają ubiegać się o przyznanie refundacji wywozowych do towarów przetworzonych z grupy non-aneks I są zobowiązani do uzyskania autoryzacji do rejestrowania receptur i zarejestrowania receptury określającej skład przetworzonego towaru w Agencji Rynku Rolnego.

Autoryzacja jest udzielana po sprawdzeniu w drodze kontroli przeprowadzonej przez służby celne na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz zasad postępowania z tymi towarami w zakresie przewidzianym dla organów celnych. Na podstawie § 41 pkt 1 rozporządzenia MF z 27 kwietnia 2004 r. Dyrektor IC wykonuje na wniosek agencji płatniczej kontrolę zakładów produkcyjnych i przetwórczych w zakresie posiadania możliwości wytwórczych i dokumentacyjnych producenta do rejestrowania i stosowania receptur. Natomiast zgodnie z § 42 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MF z 27 kwietnia 2004 r. kontrola ma na celu ustalenie czy surowce wykorzystywane do wytworzenia produktów przetworzonych wywożonych w celu uzyskania refundacji wywozowej są przechowywane oddzielnie od innych surowców lub zapewnione są warunki do prawidłowego lokalizowania i identyfikowania surowców na podstawie dokumentacji handlowej, produkcyjnej lub magazynowej. Natomiast § 42 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia stanowi, że kontrola ma ustalić czy prowadzona jest dokumentacja surowców i półproduktów z uwzględnieniem ich pochodzenia, produktów ubocznych oraz gotowych produktów przetworzonych.

W § 42 ust. 2 rozporządzenia MF z 27 kwietnia 2004 r. określony został katalog dokumentacji handlowej, który zawiera wszystkie księgi, rejestry, dowody kasowe, rachunki i dokumenty uzupełniające zawierające zapisy dotyczące produkcji i jakości, a także korespondencję odnoszącą się do działalności gospodarczej przedsiębiorstwa, jak również dane handlowe, w jakiejkolwiek formie one występują, włączając dane archiwizowane elektronicznie, w takim stopniu w jakim te dokumenty lub dane odnoszą się bezpośrednio lub pośrednio do kontroli zakładów produkcyjnych w zakresie dostosowania możliwości wytwórczych producenta do zgłaszanej do zarejestrowania receptury.

Dopiero po sprawdzeniu w drodze kontroli, czy te warunki są spełnione przez przedsiębiorstwo, Prezes ARR udziela autoryzacji do rejestracji receptur w ARR. Po uzyskaniu autoryzacji przedsiębiorstwo jest uprawnione do rejestracji receptur.

Odnosząc się do postawionego zagadnienia sąd, po dokonaniu kontroli postępowania administracyjnego stwierdza, iż organ właściwie ustalił stan faktyczny sprawy i na jego podstawie wywiódł uzasadniony wniosek, iż w odniesieniu do receptur nr ... spółka nie spełniła wymogów przewidzianych w przepisach wspólnotowych dotyczących przyznawania refundacji wywozowej do towarów przetworzonych non-aneks I.

Sąd stwierdza, że zasadnie organy obu instancji podkreśliły, iż formularz wniosku o rejestrację receptury zawiera pouczenie o konsekwencjach prawnych wynikających ze złożenia nieprawdziwej deklaracji przedsiębiorcy. Producent składając w ARR wniosek o rejestrację receptury musi być świadomy, iż złożenie we wniosku nieprawdziwej deklaracji pociąga za sobą konsekwencje prawne. Podanie nieprawdziwych bądź niedokładnych informacji może wiązać się z odmową wypłaty refundacji, utratą uprawnień do refundacji wywozowych, a nawet koniecznością zwrotu uzyskanych kwot refundacji.

Receptury (deklaracje określające faktyczne zużycie produktów refundowanych w towarze przetworzonym) po zarejestrowaniu przez ARR w rejestrze receptur i nadaniu im kodu przedsiębiorca wskazuje we wniosku WPR1 jako podstawę do obliczenia refundacji wywozowej. Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 578/2010 (art. 49 rozporządzenia nr 1043/2005), jeżeli produkty zostały zużyte do produkcji towarów, które mają zostać wywiezione, zgłoszenie strony zainteresowanej musi zawierać ilość faktycznie zużytych produktów oraz charakter i ilość każdego z produktów podstawowych, produktów uzyskanych w wyniku ich przetworzenia (...), z których uzyskano dane towary. Zainteresowana strona, na poparcie swej deklaracji, zobowiązana jest dostarczyć właściwym władzom wszystkie dokumenty i informacje, jakie te władze uznają za stosowne. Zgodnie zaś z art. 47 rozporządzenia nr 578/2010 (art. 51 rozporządzenia nr 1043/2005) eksporter, który nie dostarczy zadowalających informacji na poparcie swego zgłoszenia, nie jest uprawniony do refundacji.

Podkreślić należy, że swoboda przedsiębiorstw w zakresie stosowanych technologii produkcji oraz wyposażenia technicznego a także różnorodność systemów dokumentowania procesów produkcyjnych uniemożliwiają i czynią niezasadnym narzucenie przedsiębiorstwom zamkniętego katalogu, wykazu dokumentów, które przedsiębiorca powinien posiadać w sytuacji korzystania z systemu receptur i uzyskiwania do nich refundacji wywozowych. Kontrolerzy badając daną recepturę, powinni otrzymać od przedsiębiorcy kompletny zestaw dokumentów obrazujący szczegółowo zużycie surowców na poszczególnych etapach produkcji. Obowiązkiem producenta jest przedstawianie właściwej i prawidłowej dokumentacji wskazującej na zachowanie ciągłości w dokumentowaniu zużywania surowców i ewentualnych strat na etapie produkcji. Przepisy nie formalizują stanu i formy przedstawianych przez stronę dokumentów.

Sąd podkreśla, iż w myśl przywołanych przepisów przedsiębiorca musi udowodnić, że zadeklarowane w recepturach ilości produktów refundowanych ustalone zostały na podstawie udokumentowanego zużycia tych produktów w procesie produkcyjnym i dlatego zobowiązany jest do przedstawienia podczas kontroli receptur wszelkich dokumentów i informacji na poparcie prawdziwości zadeklarowanych w zarejestrowanych recepturach ilości produktów, także w formie zapisów odręcznych. Dopuszczenie odręcznej i niesformalizowanej formy dokumentów i informacji nie może jednakże prowadzić do przyjęcia przez organ za wiążące zapisków czy kartek, których wygląd, stan i treść podważają lub przeczą ich wiarygodności – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie i do czego organ wyczerpująco odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy – z mocy art. 45 i 47 rozporządzenia nr 578/2010 – na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia uprawnień do uzyskania refundacji to właśnie strona decyduje o tym jakie dokumenty i informacje przedstawi kontrolującym, aby te uprawnienia udowodnić i uzyskać. Z przedstawionych im przez skarżącą dokumentów kontrolerzy uwzględnią te, które uznają za stosowne i zadawalające (w rozumieniu art. 45 i art. 47 rozporządzenia nr 578/2010) dla przyznania refundacji wywozowej.

Przedstawienie dokumentów potwierdzających prawdziwość receptur warunkuje uprawnienie do refundacji. Sąd zwraca szczególną uwagę na fakt, iż skarżąca dla uzyskania refundacji musi przedstawić a więc udostępnić (doręczyć) dokumenty a nie jedynie poinformować, że posiada wymaganą dokumentację.

Twierdzenia zatem strony, iż posiadała od 2004 r. właściwą dokumentację a jedynie nie przekazała jej kontrolującym w latach 2006-2008, nawet gdyby odpowiadały prawdzie, to nie mogłyby być uznane za wypełnienie zobowiązań z art. 45 i art. 47 rozporządzenia nr 578/2010.

Podkreślenia wymaga, że rekontrole odbywały się z uwzględnieniem wcześniej nieprzedstawianych dokumentów i dopiero uwzględnienie całości dokumentacji, wraz z zeszytem "Zużycie półproduktów WPR", przyniosło pozytywny dla strony wynik.

Ustalenia organów w tym zakresie i przyjęta wykładnia przywołanych przepisów są w ocenie sądu prawidłowe.

W zebranym materiale dowodowym istotne znaczenie ma stanowisko Prezesa spółki, iż zeszyt "Zużycie półproduktów WPR", po raz pierwszy został przedstawiony kontrolującym we wrześniu 2008 r., co potwierdza notatka z 10 września 2008 r. sporządzona przez przedstawicieli skarżącej i podpisana przez jej Prezesa. Wobec tego dokumentu nie mają istotnego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zeznania przesłuchiwanego w charakterze świadka Dyrektora Zakładu, który stwierdził, iż przy udzielaniu kontrolerom wyjaśnień pracownicy korzystali z tego zeszytu i znajdował się on w pomieszczeniach, po których poruszali się kontrolerzy.

W ocenie sądu wniosek organu, że wiele dokumentów a zwłaszcza mający kluczowe znaczenie zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" – powstał na potrzeby postępowania już po kontrolach z lat 2006 - 2008 w okolicznościach rozpoznawanej sprawy był uprawniony i nie przekraczał granic swobodnej oceny dowodów.

Wniosek taki jest racjonalny i logiczny w sytuacji mającej miejsce w rozpoznawanej sprawie a mianowicie gdy kluczowa dla uzyskania uprawnień do refundacji dokumentacja nie była udostępniana kontrolującym w czasie kontroli a równocześnie znajdujący się w aktach administracyjnych (przeanalizowany przez sąd) zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" (jakoby prowadzony od 2004 r.) - zapisany jest bez skreśleń, jednakowym pismem jakby był pisany jednym ciągiem, chociaż obejmuje bardzo dużą ilość wyprodukowanych partii towaru. Prawidłowo przy ocenie prawdziwości tego dokumentu organ odwołał się do doświadczenia z wielu innych kontroli odpowiadającemu doświadczeniu życiowemu, z którego jednoznacznie wynika, iż gdyby zeszyt był prowadzony na bieżąco w trakcie produkcji to znajdowałyby się w nim liczne poprawki, skreślenia, byłby pisany różnymi charakterami pisma, nosiłby ślady zniszczenia. Przedstawiony zeszyt jak to ocenił organ, a sąd potwierdza, jest "prawie idealny". Potwierdzeniem powyższych twierdzeń są także inne dokumenty załączone przez skarżącą, które w przeciwieństwie do zeszytu, zawierają liczne skreślenia i poprawki, np. zmianowa karta rozchodu nadzienia, monitorowanie wagi netto na stanowisku pakowaczki (karty 1258, 1221, 1222 i następne akt administracyjnych – segregator nr 4). Zważyć także należy, że dokumenty te są najczęściej jedno lub dwustronicowe, w przeciwieństwie do obszernego zeszytu. Należy także podkreślić, że skarżąca przed wrześniem 2008 r. nigdy nie powoływała się na zeszyt "Zużycie półproduktów WPR" mimo wielokrotnych kontroli przeprowadzanych przez Dyrektora IC, które to kontrole były negatywne dla strony. Skarżąca po otrzymaniu protokołu z kontroli nigdy w zastrzeżeniach do kontroli nie wskazywała na zapisy tego zeszytu. Co więcej jak zasadnie zauważyły organy Prezes Zarządu spółki w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli w 2007 r. twierdził, iż nie jest konieczne szczegółowe dokumentowanie mające na celu identyfikację surowców, nie jest konieczne dokumentowanie ilości otrzymanych półproduktów, a identyfikowanie i lokalizowanie surowców użytych do produkcji towarów na eksport z refundacją jest po prostu niemożliwe. Także sam sposób prowadzenia zapisów w tym zeszycie sugeruje, że został on wytworzony w okresie późniejszym, po wskazanych przez Dyrektora IC uchybieniach w latach 2004-2008, gdyż prowadzony jest on "od końca", tzn. od wyrobu gotowego rozliczane są poszczególne półprodukty. Innymi słowy wyliczana jest domniemywana zawartość, a nie faktyczne zużycie składników refundowanych zużytych do wyprodukowania produktu gotowego.

Stanowisko organu znajduje także potwierdzenie w zapisach w protokołach z kontroli (przeprowadzonych w latach 2006-2008). Nie pozostawiają one wątpliwości, że skarżąca nie dostarczyła wystarczających dokumentów i informacji potwierdzających, że zadeklarowane w zarejestrowanych recepturach ilości zużycia produktów refundowanych są ilościami faktycznie zużytymi do wytworzenia towarów wywiezionych z refundacją a przecież do przedstawienia takich dokumentów przedsiębiorca jest zobowiązany na podstawie art. 47 rozporządzenia nr 578/2010. Przepisy te nie precyzując rodzaju dokumentów (mowa jest o wszystkich dokumentach i informacjach, które kontrolujący uznają za stosowne) jednocześnie konkretnie określają co jest przedmiotem kontroli - a to wprost wyznacza zakres niezbędnych dowodów. Ich przedstawienie nie powinno nastręczać trudności profesjonalnej spółce istniejącej na rynku polskim i europejskim już od ponad 20 lat.

Odnosząc się natomiast do sprecyzowanych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania Sąd stwierdza, wbrew twierdzeniom skarżącej, że działania Agencji Rynku Rolnego oraz organu II instancji podejmowane w toku postępowania zmierzały do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z przepisami obowiązującego prawa materialnego.

Za bezzasadny sąd uznaje zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra z 28 marca 2014 r. mieści się w dyspozycji art. 138. Przepis ten zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, co oznacza, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w przepisie, co stanowiłoby naruszenie tego przepisu.

Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. należy również uznać za bezpodstawny. Wydana decyzja jest poprawna pod względem formalnoprawnym i zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym także uzasadnienie faktyczne oraz prawne.

Minister działając jako organ II instancji w postępowaniu administracyjnym wnikliwie rozpatrzył sprawę merytorycznie wyznaczoną treścią zaskarżonej decyzji Prezesa ARR. W wyniku rzetelnego rozpatrzenia i omówienia całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, działając na podstawie przepisów prawa organ II instancji prawidłowo nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa ARR. Powyższe znalazło pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji Ministra, który wyczerpująco wyjaśnił przesłanki podjętego rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do zarzutu naruszenie art. 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie wadliwie zebranego materiału dowodowego oraz dowolne uznanie, iż skarżąca nie spełniła wymogów uprawniających do uzyskania refundacji wywozowej a nadto nieuwzględnienie w toku postępowania słusznego interesu obywatela należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie organ administracji zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy i na tej podstawie ocenił całokształt sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazane zostały fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł. Organ wydając zaskarżoną decyzję przestrzegał zasad postępowania administracyjnego, działając na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie możliwe kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a co za tym idzie postępowanie prowadzone było w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w licznych pismach organy informowały skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. W żadnej mierze organ nie dopuścił się dowolności ocen. Uznanie, że skarżąca nie spełniła warunków do uzyskania refundacji wywozowej do receptur nr ... było oparte na całokształcie zebranego materiału dowodowego, z zachowaniem zasad logiki oraz na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego.

W konsekwencji sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, co mając na uwadze, z mocy art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną oddalił.