Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 361/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. H. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej M. H. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., po przeprowadzeniu w dniu [...] grudnia 2008 r. rozprawy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UP, organ), działając na podstawie art. 104 w związku z art. 102 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 r., poz. 1117 ze zm., zwana dalej p.w.p.) oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm., zwana dalej k.p.c.) w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., orzekł o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt: "[...]" nr Rp [...].

Organ wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] września 2007 r. "[...]" R., T. S., Spółka jawna z siedzibą w K. (spółka, uczestnik) wniosła o unieważnienie, udzielnego na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. ([...]) na rzecz M. K. prowadzącej działalność pod firmą "[...]" (skarżąca, strona) prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt: "[...]" nr Rp [...]. Swój interes prawny do wszczęcia niniejszego postępowania spółka wywiodła

z faktu, że obie strony konkurują na tym samym rynku. Organ podał, iż dokonał oceny nowości spornego wzoru przemysłowego RP [...] zgłoszonego i zarejestrowanego na rzecz skarżącej w 2004 r. poprzez porównanie jego kształtu z kasetą według wzoru użytkowego RU [...] zgłoszonego przez spółkę w 2003 r. Wskutek powyższego ustalił, iż porównywane przekroje poprzeczne profili osłonowych obu kaset mają półkolisty kształt z odgiętymi na zewnątrz końcami. W obu przypadkach górne zagięcie jest dłuższe od dolnego. W przekroju wzoru Rp [...] promienie zagięcia są jednakowe, w przekroju wzoru użytkowego Ru [...] promienie zagięcia nie są jednakowe – dolne zagięcie jest wykonane mniejszym promieniem niż górne i mniejszym niż we wzorze Rp [...]. Z tej przyczyny w ocenie organu porównywane profile osłonowe obu kaset nie są identyczne w rozumieniu art. 103 ust. 1 p.w.p., a zatem zarzut braku nowości wzoru Rp [...] podlegał oddaleniu.

Oceniając indywidualny charakter poprzez porównanie przeciwstawionych wzorów organ podkreślił, że walcowy kształt wałka z nawiniętym materiałem wymusza na projektantach taki kształt kasety, że w przekroju poprzecznym zasadniczą częścią, widoczną dla końcowego użytkownika i wywierającą na nim ogólne wrażenie jest w obu przypadkach połówka walca z wywiniętymi na zewnątrz brzegami (krawędziami). Potwierdził, iż zorientowany użytkownik dostrzeże, że zagięcia osłony spornej kasety Rp [...] są wykonane jednakowymi promieniami, a zagięcia osłony w kasecie według wzoru użytkowego Ru [...] są wykonane niejednakowymi promieniami, jednak ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku osłona według spornego wzoru nie różni się od ogólnego wrażenia, jakie wywołuje na nim osłona według wzoru Ru [...]. Organ podkreślił, iż zasadniczą i widoczną dla zorientowanego (końcowego użytkownika) częścią osłonową kasety według Ru [...] jest połówka walca, którego poprzeczny przekrój jest półkolisty podobnie jak w osłonie kasety według Ru [...], co potwierdza, iż sporny wzór nie posiada przymiotu indywidualnego charakteru, co przemawia za jego unieważnieniem na podstawie art. 104 p.w.p. Podstawą unieważnienia spornego wzoru było zatem stwierdzenie, iż nie posiada on przymiotu indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 p.w.p.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 332/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącej orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, po pierwsze, że uczestnik miał i ma interes prawny do żądania unieważnienia prawa

z rejestracji wzoru przemysłowego, który wynika z faktu konkurowania na tym samym rynku skarżącej i uczestnika, zwłaszcza że wniosek ten złożono, gdy między tymi stronami postępowanie było na etapie I instancji. Po wtóre Sąd stwierdził, iż stwierdzone w toku postępowania sądowego braki świadczą o niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niewyjaśnieniu podstawy faktycznej decyzji, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.).

Sąd wskazał, że w zakresie oceny przesłanki nowości spornego wzoru przemysłowego, różnica między kasetami uwidacznia się przede wszystkim

w promieniach zagięć osłony kaset oraz wielkości ich krawędzi zewnętrznych. Cecha ta nie jest widoczna na rysunku przedstawiającym rzut prosty. Widoczna jest zaś na rysunku przedstawiającym rzut poprzeczny oraz na modelach kaset dołączonych do akt administracyjnych. Zatem przyjęcie przez organ, że wzór nie był identyczny, czyli różnice nie sprowadzały się tylko do nieistotnych szczegółów, powodowało, że nie można było odmówić mu indywidualnego charakteru. Sąd nie podzielił stanowiska organu dotyczącego ustalenia zakresu swobody twórczej przy ocenie indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego uznając, że ściśle użytkowy charakter tego wytworu (głównie jego funkcja maskująca), jego dyskretny wygląd sprawiają, że zakres swobody twórczej przy jego projektowaniu jest bardzo mały, zatem "ogólne wrażenie" musi być odnoszone do drobnych różnic. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia", jakie wywołują kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice i rozważać, czy wpływają one na "ogólne wrażenie".

Sąd nie podzielił też prezentowanego przez organ stanowiska traktującego "zorientowanego użytkownika" jako zwykłego, końcowego użytkownika. W tym kontekście wskazał, że jak wynika z treści decyzji, "zorientowany użytkownik" kasety dostrzeże różnice w promieniach zagięć porównywanych produktów, to i tak odniesie ogólne wrażenie takie, że osłona kasety ma kształt półwalca, co przesądza o braku indywidualnego charakteru przez omawiany wytwór. Oceniając indywidualny charakter kaset do rolet, należało najpierw wyczerpująco ustalić zakres swobody twórczej, biorąc pod uwagę naturę produktu i jego funkcje użytkowe, a następnie ustalić cechy "zorientowanego użytkownika" i poprzez jego pryzmat ocenić produkty i występujące między nimi różnice pamiętając, że "zorientowany użytkownik" to taki, który wie, że są różne rodzaje kaset i bada je dokładnie.

W ocenie Sądu "zorientowany użytkownik" to osoba, która stale używa danego towaru i w związku z tym ma pewną wiedzę na temat tego rodzaju wzorów. Nie jest nim fachowiec. Może nim być "konsument bardzo uważny, który wie czego szuka i zwraca uwagę na wszystkie widoczne elementy produktu". "Zorientowany użytkownik" kaset do rolet na pewno nie jest przeciętnym użytkownikiem, czy przeciętnym finalnym nabywcą; to osoba, która patrzy na kasety nie tylko po ich zamontowaniu w pomieszczeniu. Jednocześnie Sąd zauważył, że kasety po zamontowaniu są niewidoczne albo prawie niewidoczne, gdyż są przytwierdzane do ram okiennych, w zasadzie o takim samym kolorze. Mają bowiem osłonić, ale i ukryć kolorowe rolety, aby były niewidoczne. W tej sytuacji, natura tego produktu powinna być taka, aby był również jak najmniej widoczny. Brak kasety powoduje, ze roleta jest widoczna i psuje estetykę okna.

Za prawidłowy uznał także pogląd skarżącej dotyczący braku jakiegokolwiek stanowiska organu w przedmiocie jej wniosku w zakresie dopuszczenia dowodu

z zeznań świadka, projektanta omawianego produktu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zalecił organowi porównanie kasety do rolet wg wzorów obu stron

i rozważenie, jakie ogólne wrażenie wywierają one na zorientowanym użytkowniku, prawidłowo ustalając zarówno cechy "zorientowanego użytkownika kaset do rolet", jak

i "indywidualny charakter" tego produktu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. UP, działając w oparciu o art. 102, art. 104 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., orzekł o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt: "[...]" nr Rp [...]. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy organ wskazał, iż przedmiotem oceny (zarówno przy ocenie nowości jak i przy ocenie indywidualnego charakteru) mogą być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku. Oznacza to w przypadku przedmiotowego wzoru, iż ocenie nie będą podlegać cechy istotne spornego wzoru wskazane w dokumentacji rejestrowej jako "symetryczne względem tej osi usytuowanie dwóch jednakowych kanałów na całej jej długości", gdyż cechy te dotyczą takich elementów budowy, które stają się widoczne dopiero po rozebraniu kasety ze sporną osłoną, a nie są widoczne podczas jej zwykłego użytkowania, tj. kiedy roleta jest zamocowana na powierzchni okna i pełni swoją funkcję. Na podstawie analizy materiału dowodowego sprawy organ uznał, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu powołanych przepisów art. 104 p.w.p., gdyż zachodzi tożsamość praktycznie wszystkich ww. cech istotnych wzoru widocznych podczas jego zwykłego używania. Zarówno opis spornego wzoru przemysłowego pt.: "[...]" nr Rp-[...], a w szczególności Fig. [...], jak i przeciwstawiona kaseta według wzoru użytkowego nr Ru [...] (po konwersji zgłoszenia wynalazku nr P [...]), a w szczególności Fig. [...], ujawniają cechy istotne spornego wzoru określone jako: (praktycznie) "jednakowo odgięte na zewnątrz końcowe części kasety dolna i górna, przy różnych ich odległościach od jej osi pionowej", oraz "możliwie jak najmniejsza odległość części dolnej od osi poziomej kasety", przy czym rzeczywisty kształt obu porównywanych kaset jest oparty na kształcie połowy walca kołowego prostego. Sprawia to, że zarówno sporny wzór przemysłowy pt.: "[...]" nr Rp-[...], jak i przeciwstawiona kaseta według wzoru użytkowego nr Ru [...] wywierają na zorientowanym użytkowniku takie samo ogólne wrażenie. Takie stanowisko w ocenie UP potwierdzają przedłożone dwa oświadczenia osób (J. R., M. W.), które w swojej profesjonalnej działalności wykonują prace związane z doborem rolet dla klientów.

W tej sytuacji UP stwierdził, iż przedłożone sześć oświadczeń przedsiębiorców

z branży technik osłonowych stwierdzających odmienne wrażenie wywierane na nich przez wskazane na załączonych zdjęciach postacie kasety "[...]" (według spornego wzoru) w porównaniu ze wskazanymi na załączonych zdjęciach postaciami innych kaset, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle rozważań dotyczących zorientowanego użytkownika. Osób sporządzających oświadczenia nie można zaliczyć do kategorii zorientowanych użytkowników, gdyż są profesjonalistami w tej dziedzinie. Natomiast za "zorientowanych użytkowników" organ uznał osoby (J. R., M. W.), które w swojej profesjonalnej działalności związanej z projektowaniem i urządzaniem wnętrz wykonują także prace związane z doborem rolet dla klientów, a których oświadczenia zostały przedłożone przez wnioskodawcę, gdyż osoby te poszukują rolet i dopiero zamierzają je zamontować w projektowanych lub urządzanych przez siebie wnętrzach, a więc przed wyborem właściwego produktu oglądają go uważnie, porównują różne dostępne rodzaje produktu, badają ich wygląd i funkcjonalność.

W rezultacie organ przyjął, że uznanie, iż sporny wzór nie spełnia przesłanki indywidualnego charakteru zawartej w art. 104 p.w.p., stanowi samodzielną

i wystarczającą przesłankę do unieważnienia spornego wzoru, zatem zbędnym

z punktu widzenia ekonomiki postępowania było rozpatrywanie zarzutu braku nowości spornego wzoru.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca (M. K.) wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości. Jako podstawę powyższego wskazała naruszenie:

1. art. 102 i 104 w związku z art. 89 i art. 117 p.w.p., z powodu błędnej wykładni

i niewłaściwego zastosowania poprzez nieprawidłową ocenę indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego i bezpodstawne uznanie, że w dacie zgłoszenia wspomniany wzór chroniony prawem z rejestracji nr Rp-[...] nie spełniał ustawowych warunków udzielenia prawa z rejestracji;

2. art. 78 § 1 w związku z art. 7 i 10 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka na okoliczność indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego,

3. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia

w oparciu o błędne założenia natury faktycznej i prawnej, nieznajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i rzeczywistym stanie sprawy; a także nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na bieg sprawy;

4. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez brak należytego wyjaśnienia stronie przesłanek, którymi organ kierował się przy rozstrzyganiu sprawy;

5. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), poprzez zignorowanie przez organ oceny prawnej i wskazań (wytycznych) wyrażonych w przez Sąd w wyroku z 15 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 332/09 uchylającego poprzednią decyzję UP z [...] grudnia 2008 r. nr Sp. [...] w sprawie unieważnienia wzoru przemysłowego pt: "[...]" nr Rp-[...].

W uzasadnieniu skargi strona szczegółowo odniosła się do charakteru

i przeznaczenia kaset do rolet, wskazując przy tym, że duże różnice miedzy tymi wytworami występować nie mogą. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia", jakie wywołują kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice, zaś organ pominął całkowicie wewnętrzny wygląd kasety do rolet oraz jej przekrój poprzeczny, na co zwracał uwagę sąd w poprzednim rozstrzygnięciu. Ponadto dekorator wnętrz, w ocenie autora skargi, nie może być uznany za zorientowanego użytkownika, będzie bowiem zwracał uwagę tylko i wyłącznie na "zewnętrzny" wygląd rolety z powodu charakteru swojej pracy, tj. modelowania estetyki wyglądu pomieszczenia pod takim kątem, jaki odbiera percepcja zwykłego końcowego użytkownika pomieszczenia. Zatem zarówno wewnętrzny wygląd kasety do rolet oraz jej wewnętrzny przekrój kompletnie nie mają znaczenia z punktu widzenia specyfiki zawodu dekoratora wnętrz i nie wzbudzają jego zainteresowania. Skarżąca podała także, iż zaskarżona decyzja pomija wniosek dowodowy strony, zaś pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności i nie wyjaśnienie stronom powodów takiego działania stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania i przemawia za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podniosła również, że wyrokiem Sądu z 15 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 332/09 organ zobowiązany został do zajęcia jednoznacznego stanowiska w kwestii wniosku dowodowego, przez co naruszył art. 153 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ prezentując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 349/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony skarżącej. Sąd wskazał, iż niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania Sądu i dlatego przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji Sąd brał pod uwagę wytyczne dla organu wynikające

z wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 332/09. Uznał w tym zakresie, iż organ zrealizował wytyczne i zalecenia ww. wyroku. Sąd zaakceptował argumentację organu, że przy ocenie spornego wzoru należało pominąć wewnętrzne kanały montażowe jako niewidoczne podczas normalnego używania tego produktu. W zakresie oceny tego kryterium wzoru przemysłowego WSA podzielił ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że w żadnym razie przedmiotem ochrony nie są "elementy nieumieszczone w postaci wytworu" tzn. jego wewnętrzne, niewidoczne części. WSA podzielił także ocenę organu, że istnieje duża dowolność zewnętrznego ukształtowania kasety pomimo, że zasadniczym kształtem jest kształt półkola wymuszony przez wałek z tkaniną. Ten stwierdzony zakres swobody twórczej pozwala na ukształtowanie profilu zewnętrznego w dowolny sposób wyróżniający się

w sposób oczywisty z grona pozostałych dostępnych na rynku tego typu rolet z osłoną zintegrowaną. W odniesieniu do rozpoznawanego wzoru przemysłowego pt.: "[...]", zakres swobody twórczej należy uznać za większy, a więc ocena oryginalności dokonywana przez organ może pozwalać na przyjęcie tezy, że różnice powinny mieć łatwo zauważalny charakter.

Zdaniem Sądu I instancji sporny wzór przemysłowy nie spełnia wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 p.w.p., gdyż zachodzi tożsamość praktycznie wszystkich cech istotnych spornego wzoru podczas jego zwykłego używania. WSA zgodził się również z przyjętymi w zaskarżonej decyzji kryteriami przyjętymi przez organ dla pojęcia "zorientowanego użytkownika", którym zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem nie jest ani przeciętny konsument, ani przeciętny fachowiec (w sprawie można uznać, że dla kaset będzie to dekorator wnętrz).

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że nie doszło do naruszenia podnoszonych

w skardze przepisów postępowania, a organ procedował poprawnie. Jako zasadny WSA uznał jedynie zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak stanowiska organu w przedmiocie wniosku skarżącej dotyczącego dopuszczenia dowodu z zeznań świadka (projektanta spornego produktu), ale w ocenie Sądu powyższe uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej złożonej na powołany wyrok skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do WSA. Wydanemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania, które to uchybienia miały, bądź mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego (art.174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez ich błędną wykładnię. W szczególności skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez całkowite zignorowanie przez Sąd I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 332/09.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżąca szczegółowo omówiła naruszenia, jakich dopuścił się Sąd I instancji oraz przedstawiła argumenty uzasadniające jej stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2340/11 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez NSA, że w sprawie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji błędnie przyjął, że zaskarżona decyzja UP z dnia 10 listopada 2010 r. została wydana z uwzględnieniem art. 153 p.p.s.a. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, NSA uznał, że ani ten Sąd ani organ nie zastosowali się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 332/09. Za kluczową dla rozpoznania niniejszej sprawy NSA uznał kwestię związania wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 332/09.

Wskazał w tym zakresie, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą

w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wytyczne sądu odnoszące się do stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i sposobu ich zastosowania jako podstawy do wydania decyzji w konkretnej sprawie. Ocena prawna określa prawidłowy sposób działania organu w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz daje wskazania co do kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie w celu wyeliminowania popełnionych błędów, czy uchybień procesowych dostrzeżonych przez sąd. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. Takiej sytuacji w rozpoznawanej sprawie jednak nie ma.

NSA stwierdził, iż niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej przez sąd we wcześniejszym wyroku narusza zasadę związania oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. uzasadnia zaskarżenie aktu lub czynności na tej podstawie i powoduje jej uchylenie przez sąd, stanowiąc gwarancję przestrzegania orzeczeń sądu administracyjnego. W zaskarżonym wyroku Sąd

I instancji w ogóle nie ustosunkował się do całkowitego braku odniesienia się przez organ do przesłanki nowości porównywanych wzorów, zwłaszcza wobec wyraźnie sformułowanych zaleceń Sądu w wyroku z 2009 r., który podkreślił, że istotne różnice między przeciwstawionymi sobie wzorami kaset dotyczące promieni zagięć osłony kaset oraz wielkości ich krawędzi zewnętrznych powodują, że wzory nie były identyczne, czyli różnice nie sprowadzały się tylko do nieistotnych szczegółów, a zatem nie można było odmówić spornemu wzorowi przemysłowemu indywidualnego charakteru. Tych istotnych różnic nie wziął pod uwagę Sąd ponownie rozpoznający sprawę stwierdzając w uzasadnieniu wyroku "tożsamość praktycznie wszystkich cech istotnych spornego wzoru przemysłowego". Powyższe, stanowi istotne uchybienie, którego nie zauważył Sąd w zaskarżonym wyroku, tym bardziej, że granice sprawy administracyjnej określa treść wniosku o unieważnienie, gdzie spółka zarzuciła zarówno brak nowości oraz brak indywidualnego charakteru, zatem UP powinien zbadać obie przesłanki, rozpoczynając od badania wymogu nowości.

Ponadto w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji zaakceptował wadliwe ustalenie przez organ zakresu swobody twórczej przy badaniu indywidualnego charakteru,

a także rozumienia pojęcia "zorientowanego użytkownika", co skutkowało niepełną

i niekonsekwentną oceną porównywanych produktów, dokonaną z naruszeniem art. 104 p.w.p. i 80 k.p.a. Jak wskazał WSA w wyroku z 2009 r., oceniając indywidualny charakter kaset do rolet, należało najpierw wyczerpująco ustalić zakres swobody twórczej, biorąc pod uwagę naturę produktu i jego funkcje użytkowe, a następnie ustalić cechy "zorientowanego użytkownika" i poprzez jego pryzmat ocenić produkty

i występujące między nimi różnice pamiętając, że "zorientowany użytkownik" to taki, który wie, że są różne rodzaje kaset i bada je dokładnie. W wyroku z 15 grudnia 2009 r. Sąd podkreślił, że w kwestii interpretacji pojęć: "zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru" oraz "zorientowany użytkownik" zarówno Sąd, jak i organ ponownie rozpoznający sprawę powinny wykorzystać wywody poczynione w tym zakresie w wyroku NSA 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 364/06 oraz w wyroku WSA w Warszawie z 10 października 2007 r., sygn. VI SA/Wa 1116/07. Jednakże ani Sąd

w zaskarżonym wyroku, ani UP w zaskarżonej decyzji tego nie uczynili. Tymczasem jak wynika z wyroku WSA w Warszawie z 10 października 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1116/07 oceniając indywidualny charakter listew przypodłogowych, należało najpierw ustalić zakres swobody twórczej, biorąc pod uwagę naturę produktu i jego funkcje użytkowe,

a następnie ustalić cechy "zorientowanego użytkownika" i poprzez jego pryzmat ocenić produkty i występujące między nimi różnice pamiętając, że "zorientowany użytkownik" to taki, który wie, że są różne rodzaje listew i bada je dokładnie. "Zorientowany użytkownik" listew przypodłogowych, to na pewno nie jest osoba, która patrzy na listwy po ich zamontowaniu w pomieszczeniu. Natura tego produktu jest bowiem taka, że jeżeli listwy są już prawidłowo zamontowane, to się ich właściwie w ogóle nie widzi, bowiem są nieistotnym detalem wykończeniowym. Rzucałby się w oczy dopiero brak listew, albo ich wadliwe ułożenie. "Zorientowany użytkownik" listew przypodłogowych, to ten, który ich poszukuje i dopiero zamierza je zamontować jako wykonawca lub inwestor. "Zorientowany użytkownik" listew przypodłogowych, przed wyborem właściwego produktu ogląda go uważnie, porównuje różne dostępne rodzaje produktu, bada ich wygląd i funkcjonalność. "Zorientowany użytkownik" raczej ogląda produkt (listwę przypodłogową) w sklepie, z wierzchu i od spodu, bierze ją do ręki, patrzy

z bliska, bada elementy wzdłużne "frontowe" i "tunele" na kable mieszczące się z tyłu.

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji zaaprobował określony niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu z 2009 r. zakres swobody twórczej. Nie można się zgodzić z UP, iż zakres swobody twórczej w przypadku wzoru kaset do rolet jest znaczący. Takie stanowisko uznał za prawidłowe Sąd ponownie rozpoznający sprawę, pomimo szerokiego wywodu na ten temat przeprowadzonego w uzasadnieniu wyroku Sądu z 2009 r. który wyraźnie podkreślił, że w dziedzinie kaset do rolet okiennych występuje ograniczona możliwość swobody twórczej. Ściśle użytkowy charakter tego wytworu (głównie jego funkcja maskująca), jego dyskretny wygląd sprawiają, że zakres swobody twórczej przy jego projektowaniu jest bardzo mały, zatem ogólne wrażenie musi być odnoszone do drobnych różnic. Mając na uwadze charakter i przeznaczenie kaset do rolet, duże różnice między tymi wytworami występować nie mogą. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia", jakie wywołują kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice i rozważać, czy wpływają one na "ogólne wrażenie". Tych zaleceń i wskazań nie wykonał organ, co zaakceptował Sąd w zaskarżonym wyroku.

Stwierdzone w tej sprawie niezastosowanie się organów do oceny prawnej

i wskazań, zawartych w uzasadnieniu orzeczenia sądowego w zakresie dalszego postępowania, obligowało Sąd I instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji, Sąd I instancji zobowiązany był skontrolować, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły ocenę prawną

i wytyczne, co do dalszego postępowania, zawarte w poprzednim wyroku. Tymczasem Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie zaakceptował ustalenia organu administracji, nie poddając ich stosownej ocenie pod kątem przestrzegania art. 153 p.p.s.a. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu (chyba, że zmienił się stan faktyczny lub stan prawny sprawy). Nieprzestrzeganie przepisu art. 153 p.p.s.a. podważa obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli działalności organów administracji i prowadzi do niespójności działania systemu władzy publicznej.

W konsekwencji powyższych rozważań NSA za zasadny uznało zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a., jak również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że nie doszło do naruszenia przez organ w zaskarżonej decyzji przepisów postępowania wskutek niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niewyjaśnieniu podstawy faktycznej decyzji. Za właściwy NSA uznał też zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 78 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

NSA wywiódł, iż w zaskarżonym wyroku Sąd błędnie stwierdził, że UP procedował prawidłowo i nie naruszył przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., pomimo braku jakiegokolwiek stanowiska organu w przedmiocie wniosku skarżącej, pomimo wskazań poczynionych w tym zakresie przez Sąd w wyroku z 2009 r. wyraźnie podkreślił, że organ powinien ustosunkować się i uzasadnić nieuwzględnienie wniosku skarżącej dopuszczenia dowodu z zeznań świadka (projektanta spornego wzoru). Brak jakiegokolwiek stanowiska organu w tej kwestii

w uzasadnieniu decyzji Sąd w wyroku z 2009 r. uznał za naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Za trafny NSA uznał również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepełne, niejasne i nieprecyzyjne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w szczególności co do wypełnienia przez organy administracji wskazań Sądu z wyroku z 2009 r. co do dalszego postępowania i jego oceny prawnej. Uzasadnienie wyroku Sądu ponownie rozpoznającego sprawę nie realizuje w żadnej mierze zaleceń i wskazań dotyczących dalszego przebiegu postępowania poczynionych przez Sąd w wyroku z 2009 r. Sąd zaaprobował ustalenia organu dotyczące oceny indywidualnego charakteru, przy uwzględnieniu zakresu swobody twórczej oraz modelu zorientowanego użytkownika w sposób niezgodny z zaleceniami i wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu z 2009 r. Ponadto, zarówno Sąd w zaskarżonym wyroku, jak i organ całkowicie pominęli ocenę przesłanki nowości spornego wzoru przemysłowego, pomimo wyraźnych zaleceń w tym zakresie przedstawionych przez Sąd w wyroku z 2009 r.

Ostatecznie NSA wskazał, iż stwierdzone uchybienia przepisom prawa procesowego powodują, że przedwczesna byłaby ocena zasadności podstawy skargi kasacyjnej opartej na zarzutach naruszenia prawa materialnego. Posunięcie takie niweczyłoby bowiem cele kontroli instancyjnej ukształtowanej przepisami p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny winien poddać ponownej kontroli zaskarżoną decyzję, uwzględniając w swojej ocenie wyżej przedstawione wywody.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie

w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Przede wszystkim należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2340/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA

w Warszawie.

W związku z powyższym Sąd orzekający w tej sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Jednakże, jak podkreśla się

w piśmiennictwie, z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268), natomiast w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie.

W judykaturze i doktrynie zwraca się również uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony

w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

W tym miejscu wskazać należy, iż podstawę uchylenia wyroku Sądu I instancji stanowiło ustalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż Sąd ten (WSA

w Warszawie) nie dopatrzył się wadliwości w postępowaniu organu, który ponownie rozpoznając wniosek spółki o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" nr Rp [...] był związany wytycznymi wydanego w niniejszej sprawie wyroku z 15 grudnia 2009 r. i zaleceń tych nie wykonał.

Analizując przedmiotową sprawę, w kontekście wyżej przedstawionych regulacji prawnych Sąd za zasadny uznaje zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. W tym zakresie powtórzyć wypada za NSA, iż zaskarżona decyzja organu z dnia [...] listopada 2011 r. nie uwzględniała oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA wydanego w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 332/09. Kwestia ta przesądza

o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Już tylko ta przesłanka skutkować musiała uchyleniem decyzji.

Za uprawniony Sąd uznaje także argument skargi co do braku odniesienia się przez organ do przesłanki nowości porównywanych wzorów na tle zaleceń Sądu,

w szczególności organ nie odniósł się do istotnych różnic między przeciwstawionymi sobie wzorami kaset dotyczących promieni zagięć osłony kaset oraz wielkości ich krawędzi zewnętrznych. UP nie ustalił i nie dokonał analizy, czy w tym zakresie występowały różnice, czy wzory nie były identyczne, czy były nieistotne szczegóły. Jest to uchybienie organu naruszające art. 7 k.p.a.

Ponadto w zaskarżonej decyzji UP nie uwzględnił wytycznych WSA, co do ustalenia zakresu swobody twórczej przy badaniu pojęcia "zorientowanego użytkownika". W kwestii swobody twórczej, organ nie uwzględnił i nie przeprowadził należytej analizy natury produktu, jego funkcji użytkowych, co zostało wyraźnie zaakcentowane w wyroku WSA wydanego w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 332/09. Zignorował także zalecenie rozważenia pojęcia "zorientowanego użytkownika"

w kontekście wywodów poczynionych przez NSA w wyroku z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 364/06 oraz WSA w wyroku z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa1116/07 (w zakresie listew przypodłogowych). Jak słusznie zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku II GSK 2340/11 z dnia 13 marca 2013 r.) wadliwe ustalenie przez organ zakresu swobody twórczej przy badaniu indywidualnego charakteru, a także rozumienia pojęcia "zorientowanego użytkownika" – skutkowało niepełną i niekonsekwentną oceną porównywanych produktów, dokonaną

z naruszeniem art. 104 p.w.p. i art. 80 k.p.a. Oceniając indywidualny charakter kaset do rolet, należało najpierw wyczerpująco ustalić zakres swobody twórczej, biorąc pod uwagę naturę produktu i jego funkcje użytkowe. Dopiero po ustaleniu i wyjaśnieniu cech "zorientowanego użytkownika" przez jego pryzmat należało ocenić produkty

i występujące między nimi różnice. Jak podkreślił NSA, należało przy tym pamiętać, że "zorientowany użytkownik" to taki, który wie, że są różne rodzaje kaset i bada je dokładnie.

Tymczasem dokonana przez UP ocena dotycząca zakresu swobody twórczej jest nieprawidłowa, gdyż w szczególności nie uwzględnia wytycznych sądu zawartych

w wyroku sygn. akt VIII SA/Wa 332/09. UP przy rozważaniu "ogólnego wrażenia", jakie wywołują kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku, nie uwzględnił nawet drobnych różnic i nie rozważał, czy wpływają one na "ogólne wrażenie". Taka ocena dokonana przez organ jest wadliwa i sprzeczna w kontekście obszernych zaleceń sądu.

Niewątpliwie UP nie przestrzegając przepisu art. 153 p.p.s.a. w zakresie zaleceń wydanych w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 332/09, poważył obowiązującą

w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli działalności organów administracji.

Wreszcie zwrócić uwagę należy, że po raz kolejny UP nie odniósł się do wniosku skarżącej w zakresie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka, co podnoszone było już przy procedowaniu w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 332/09. Organ, co zaznaczono uprzednio, powinien zająć jednoznaczne stanowisko w tej kwestii, brak odniesienia się UP do tego wniosku skutkuje, że zarzut skargi jest zasadny w zakresie naruszenia przepisu art. 78 § 1 k.p.a.

Reasumując, za zasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż w sprawie wskutek niedokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego, niewątpliwie doszło do naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie miał na uwadze przedstawione wyżej rozważania Sądu, w szczególności UP uwzględni ocenę prawną

i wskazania Sądu wynikające z rozstrzygnięcia zawartego w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 332/09, mając na uwadze przepis art. 153 p.p.s.a. Również nie umknie uwadze UP rozpoznanie wniosku dowodowego strony skarżącej.

Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt 2).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i 4, art. 209 p.p.s.a. w związku § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).