Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1966/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "e"
journal: Dz.U. 1991 nr 106 poz. 457
law: Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu.
Teza: Działka dożywotniego użytkowania gruntu zastrzeżonego w akcie notarialnym o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy do czasu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego nie może być wliczana do powierzchni gospodarstwa rolnego wymienionego w art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "e" ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./.

TEZY

Działka dożywotniego użytkowania gruntu zastrzeżonego w akcie notarialnym o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy do czasu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego nie może być wliczana do powierzchni gospodarstwa rolnego wymienionego w art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "e" ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława J. na decyzję Wojewody w C. z dnia 18 września 1992 r. nr WBP.V.9112-725/92 w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Stanisław J. został zwolniony z pracy w Zakładach "U." w dniu 30 czerwca 1991 r. /pracował tam od 1987 r./ i dnia 1 sierpnia 1991 r. zarejestrował się jako bezrobotny. Od tego czasu przyznano mu zasiłek dla bezrobotnych.

W związku z ujawnieniem faktu, że w dniu zarejestrowania Stanisław J. był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,73 ha, w tym 1,11 ha przeliczeniowego, Kierownik Rejonowego Biura Pracy w M. postanowieniem z dnia 27 sierpnia 1992 r. na podstawie art. 149 par. 1 w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wznowił postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z dnia 3 września 1992 r. uchylił decyzje z dnia 7 sierpnia 1991 r. i z dnia 19 marca 1992 r. o przyznaniu prawa do zasiłku.

Wojewoda w C. w dniu 18 września 1992 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w świetle przepisu art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "d" ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457/ skarżący nie może być uznany za bezrobotnego, skoro jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego.

Stanisław J. nie godzi się z taką decyzją i wnosi o jej uchylenie.

Skarżący nie zaprzecza, że od 1990 r. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,11 ha przeliczeniowego. Wyjaśnia przy tym, że faktycznie użytkuje tylko 0,99 ha przeliczeniowego i od takiej powierzchni nalicza się podatek rolny. W akcie notarialnym o przekazaniu gospodarstwa rolnego rodzice jego zastrzegli sobie prawo dożywotniego użytkowania 15 arów gruntu i z prawa tego korzystają. Na potwierdzenie tego załączył oświadczenie ojca, który podaje, że jest użytkownikiem działki nr 57/3 o powierzchni 0,15 ha.

Naczelny Sąd Administracyjny, badający legalność zaskarżonej decyzji, zważył, co następuje:

Definicja bezrobotnego została zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "d" ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457/. W myśl tego przepisu nie jest bezrobotnym osoba, która m.in. jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego.

W wypadku gdy chodzi o właściciela gospodarstwa rolnego, to przy ocenie jego uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych zakłada się, że jest on jednocześnie posiadaczem takiego gospodarstwa o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego, które stanowi już źródło utrzymania.

Jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego wydzierżawia je lub w ogóle go nie uprawia, to wobec treści art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "d" cyt. ustawy nie ma to wpływu na ocenę jego statusu bezrobotnego.

Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja osoby, która nabywa gospodarstwo rolne jako następca i zgodnie z treścią umowy o przejęciu gospodarstwa nie ma prawa nad częścią tej nieruchomości wykonywać władztwa jako właściciel.

Skarżący w 1990 r. przejął gospodarstwo rolne od rodziców jako następca na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin /Dz.U. 1989 nr 24 poz. 133 ze zm./.

W myśl przepisów tej ustawy rolnikowi przekazującemu gospodarstwo rolne następcy przysługiwało prawo do użytkowania działki gruntu rolnego o powierzchni nie przekraczającej 10 proc. obszaru gospodarstwa, nie więcej niż 0,3 ha.

Rodzice skarżącego skorzystali z tego prawa i w akcie notarialnym zastrzegli sobie dożywotnie użytkowanie 15 arów gruntu z działki nr 57/3.

Dożywotnie użytkowanie, jako ograniczone prawo rzeczowe /art. 244 par. 1 Kc/, jest skuteczne erga omnes.

Właściciel rzeczy obowiązany jest w takim wypadku do powstrzymania się od działań, które by uniemożliwiały lub utrudniały wykonywanie przez uprawnionego ograniczonego prawa rzeczowego.

W takiej sytuacji działka dożywotniego użytkowania zastrzeżonego w akcie notarialnym o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy, do czasu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego, nie może być wliczana do powierzchni gospodarstwa rolnego wymienionego w art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "d" ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./.

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że skarżący Stanisław J. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,11 ha przeliczeniowego. Niesporne jest też, że rodzicom jego przysługuje prawo dożywotniego użytkowania 15 arów fizycznych gruntu na działce nr 57/3, wchodzącej w skład wymienionego gospodarstwa.

Dotychczas jednak nie ustalono, jaką część hektara przeliczeniowego stanowi omawiana 15-arowa działka dożywotnio użytkowana, wydzielona na działce nr 57/3.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zatem zajdzie potrzeba wyjaśnienia tej okoliczności, przez zażądanie z właściwego urzędu gminy odpowiedniej informacji.

Odliczenie powierzchni tej działki, liczonej w hektarach przeliczeniowych, od powierzchni gospodarstwa stanowiącego własność skarżącego pozwoli na ustalenie, czy spełnia on wymagania przewidziane w art. 2 ust. 1 pkt 9 lit. "d" cyt. ustawy.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku.