Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 70/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2011 r. sprawy ze skargi "J." Spółka z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia

[...] nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...]

w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów "J" Spółki z o.o z siedzibą

w S. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i odmowy umorzenia tego postępowania.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż Prezydent Miasta S. po uprzednim doręczeniu upomnienia nr [...] z dnia [...], wystawił wobec "J" Spółki z o.o. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] obejmujący należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu [...] nr rej. [...] w kwocie [...] w okresie od dnia 16 listopada 2004 r. do dnia 26 marca 2008 r. oraz koszty upomnienia w kwocie [...]. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także następujące uchwały Rady Miasta Szczecin: uchwałę nr XIII/269/03 z dnia 1 grudnia 2003 r., uchwałę nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r., uchwałę nr XV/411/07 z dnia 19 listopada 2007 r. oraz uchwałę nr XVI/438/07 z dnia 21 grudnia 2007 r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego został doręczony zobowiązanemu w dniu 11 września 2009 r.

Pismem z dnia 15 września 2009 r. Spółka zgłosiła zarzuty w sprawie powadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana podniosła następujące zarzuty: błąd co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej zwanej: u.p.e.a.) oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] znak [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Prezydent Miasta S. uznał za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego [...] i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła strona. Na skutek przedmiotowego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem [...] z dnia [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując iż z treści zażalenia wynika, że zobowiązany podniósł także zarzut naruszenia art. 27 u.p.e.a., do którego organ egzekucyjny I instancji się nie ustosunkował.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta S. w dniu

[...] wydał postanowienie [...] w którym kolejny raz uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione pismem z dnia 15 września 2009 r.

w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że fakt obecności pojazdu [...] nr rej. [...] został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez wykonujących swe obowiązki inspektorów, poprzez umieszczenie za wycieraczką samochodu zawiadomień w łącznej ilości 347 sztuk, które dotyczą postojów ww. pojazdu na rożnych ulicach i wystawione są przez różnych inspektorów, co wyklucza ewentualną pomyłkę bądź świadome działanie na niekorzyść zobowiązanej spółki.

Organ wyjaśnił, że obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania wynika z mocy samego prawa. Z art. 13 ust. 1

i art. 13 f ustawy z dnia 21 marca 985 r. o drogach publicznych wynika, że obowiązek uiszczenia wynikłych z tych przepisów opłat powinien być realizowany niezwłocznie po wystąpieniu stanu faktycznego (zaparkowanie w strefie płatnego parkowania, nieuiszczenie opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego powstaje obowiązek uiszczenia danej opłaty. W konsekwencji organ uznał, powołując się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07 (publ. LEX nr 344875), że termin (w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a.)

do wykonania przez zobowiązaną Spółkę obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej upłynął najpóźniej w dniu stwierdzenia przez pełniących swoje obowiązki inspektorów obecności samochodu na obszarze strefy płatnego parkowania bez dowodu uiszczenia opłaty parkingowej. Odnośnie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ egzekucyjny stwierdził, że zarzut ten dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Powołując się na wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1418/97 organ stwierdził, że błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce wówczas, gdy osoba przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy jest inną osobą niż adresat decyzji (aktu normatywnego), stanowiącego podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Jak stwierdził organ Spółka "J" z siedzibą

w S. przy ul. [...], była właścicielką pojazdu [...] nr rej. [...] w okresie wskazanym w tytule wykonawczym, wobec powyższego nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.

Organ egzekucyjny wskazał, że dłużnik zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego winien przedstawić dowody wskazujące, że osoba korzystająca z drogi publicznej nie jest tożsama z właścicielem pojazdu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08). Co prawda zobowiązana Spółka odpowiadając pismem z dnia 15 października 2009 r.

na wezwanie organu egzekucyjnego, dokonanego pismem z dnia 23 września 2009 r., do którego dołączono kopię upomnienia nr [...], wskazała krąg osób, które miały korzystać z pojazdu nr rej. [...] w okresie wymienionym w tytule wykonawczym, jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt, co uniemożliwiło ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej, a w konsekwencji wystawienie tytułu wykonawczego na osobę korzystającą z drogi publicznej. Natomiast, jak stwierdził Prezydent Miasta S., organ egzekucyjny nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie samochodu, ponieważ nie pozwalają na to przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, LEX nr 344875).

Następnie organ podkreślił, że brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej Spółce upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. może stanowić w myśl art. 33 pkt 7 u.p.e.a. podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jednakże w przedmiotowej sprawie upomnienie nr [...] z dnia [...], zawierające m.in. wyszczególnienie ulic, na których dokonywano parkowania, zostało doręczone w dniu 11 marca 2009 r., zgodnie z art. 45 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity:

Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.), w związku z art. 18 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny poinformował, że przepis ten stanowi, iż tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju stawki tych odsetek. Zdaniem organu wszystkie te elementy zostały zawarte w tytule wykonawczym ponieważ w rubryce 32 ww. tytułu wykonawczego podano pierwszą i ostatnią datę, za którą naliczono opłatę dodatkową za nieopłacony postój, natomiast w rubryce 33 podano kwotę należności głównej w wysokości [...] (identyczną jak w ww. upomnieniu), a w rubryce 35 zaznaczono, że odsetek nie pobiera się. Na stronie 1 tytułu wykonawczego pomiędzy rubryką 41 a 42 została podana informacja, że wskazane w niniejszym tytule wykonawczym zobowiązanie jest wymagalne i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji. Wobec powyższego zarzut niespełnienia wymogów określonych

w art. 27 § 1 u.p.e.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

Pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 10, 75, 77, 78, 80 k.p.a, a także art. 18, art. 33 pkt 1, 4 i 7, 10 art. 59 pkt 1 ust. 4 u.p.e.a.

W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że stanowisko Prezydenta Miasta S. wyrażone w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na uwzględnienie i zostało wydane na podstawie jednostronnej, korzystnej dla organu interpretacji materiału dowodowego z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Strona wskazała, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie powołała się na przepisy art. 6, 7, 8 i 10 k.p.a., wskazując, iż rozstrzygając wniesione zarzuty, organ administracji ograniczył się do jednostronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie rozpatrzył wszystkich zarzutów, nie dokonał sprawdzenia przedstawionych okoliczności wskazujących jednoznacznie, że w okresie objętym wezwaniem, samochód znajdował się w dyspozycji, co najmniej kilku osób, w tym: E.L., T.M., A.S., I.M., T.M., Z.S. O przeprowadzenie dowodu

z zeznań wszystkich w/w osób jako świadków na okoliczność stwierdzenia czy ewentualnie kto i kiedy dokonywał postoju określonego wyżej pojazdu w strefie płatnego parkowania, zobowiązany wnosił w oparciu o art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w piśmie z dnia 9 lipca 2009 r. Pomimo złożenia przez zobowiązanego wskazanych wyżej wniosków o przesłuchanie świadków, organ nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu przesłuchanie świadków i wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Co więcej wątpliwości co do osoby zobowiązanej zostały przez organ rozstrzygnięte na niekorzyść Spółki. Działanie takie (a raczej zaniechanie) uznane musi zostać za celowe działanie organu, który nie "fatygując się zbytnio" z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego wszczyna egzekucję administracyjną, za nic mając wnioski i dowody przedkładane przez Spółkę w toku postępowania. Wobec powyższego, zdaniem strony, organ administracyjny rozstrzygając zarzuty wniesione w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, nie zapoznał się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i nie podjął należytych kroków mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.

Zobowiązana Spółka wskazała również, iż tytuł wykonawczy wymienia inne daty niż upomnienie, które otrzymała Spółka. W upomnieniu wskazano konkretne daty i godziny rzekomego pozostawienia samochodu bez uiszczenia opłaty, natomiast tytuł wykonawczy wskazuje na okres od dnia 16 listopada do dnia 26 marca 2008 r., co wskazuje, iż tytuł wykonawczy został wystawiony bez uprzedniego doręczenia upomnienia dotyczącego powyższego okresu. Ponadto sposób wskazania okresu w tytule wykonawczym sugeruje, że samochód stał pozostawiony w strefie przez cały okres w nim wskazany, co z kolei oznaczałoby, że albo opłata powinna być wyższa albo że tylko w niektórych przypadkach postój w strefie nie był opłacony. Brak tożsamości treści obu powyższych dokumentów skutkuje niemożliwością zajęcia merytorycznego stanowiska. Oba dokumenty dotyczą bowiem innych okresów. W tym stanie rzeczy, według Spółki, zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, co uzasadnia wniosek o umorzenie postępowania w oparciu o art. 59 § 1 pkt 4 w zw. z art. 33 u.p.e.a.

Wobec zaniechania przez organ administracji przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia zarzutu skarżącego

w przedmiocie błędu co do osoby zobowiązanego zdaniem Spółki należało stwierdzić, że organ administracji rozstrzygający zarzuty naruszył art. 77, 78, 80, 81 k.p.a.

W związku z powyższym, zdaniem strony, brak było w niniejszej sprawie podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego przeciwko zobowiązanemu, a w konsekwencji, zasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Po przeprowadzeniu postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S. wymienionym na wstępie postanowieniem dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ przytoczył treść przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1, art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 33 up.e.a. Organ wskazał, iż nietrafne są zarzuty naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, które mają w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył zasady wynikającej z art. 6 k.p.a., albowiem działał na podstawie przepisów prawa właściwych do postępowania egzekucyjnego, nie mógł też naruszyć art. 7 i 8 k.p.a. w sprawie prowadził bowiem postępowanie egzekucyjne, nie zaś postępowanie wyjaśniające. Wskazano także, że nie mógł naruszyć art. 10 k.p.a. albowiem nie stosuje się go w toku postępowania egzekucyjnego, w postępowaniu tym organ bowiem nie wydaje decyzji. Organ podkreślił również, iż w niniejszej sprawie zobowiązana Spółka błędnie pojmuje rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu egzekucyjnym zaś przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakładają na organ egzekucyjny, ani też nie konstruują uprawnień, będących korelatem tego obowiązku, do prowadzenia przez ten organ postępowania dowodowo-wyjaśniającego w celu udowodnienia zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, w tym ustalenia osoby korzystającej z dróg publicznych, organ egzekucyjny ma w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Na poparcie swego stanowiska organ powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne konkludując, iż w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Jak wyjaśnił organ wierzyciel ani też organ egzekucyjny nie jest zobowiązany,

a nawet uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub poszukiwania dowodów celem udokumentowania zarzutów skarżącego. Obowiązek ten obciąża zobowiązanego, a nie wierzyciela lub organ egzekucyjny, gdyż to skarżący zgłaszając dany zarzut zamierza odnieść określony skutek prawny. Tym samym nietrafne są zarzuty naruszenia przepisów dotyczących zasad prowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Zatem to zobowiązany powinien przedstawić dowody na poparcie zgłoszonych zarzutów natomiast organ dokonuje oceny wiarygodności zaoferowanych dowodów.

Organ odwoławczy podzielił ocenę wyrażoną przez organ I instancji, który nie dał wiary twierdzeniu strony, iż mimo braku jakiejkolwiek pisemnej umowy osoby trzecie korzystały z samochodu spółki. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, popartym ugruntowaną linią orzecznictwa sądów administracyjnych uzasadnił dlaczego nie ma potrzeby ani możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, ze nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia załączone do zażalenia oświadczenia I.M. o tym, iż ona użytkowała pojazd [...][...] w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 10 kwietnia 2005 r. i J.M. o tym, że pojazd ten użytkowali od 16 listopada 2004 r. do 26 marca 2008 r. E.L., T.M., A.S., I.M., T.M., Z.S. Powołując się w tym zakresie na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10 Kolegium wskazało, iż właściciel użyczając pojazdu innej osobie bierze na siebie ryzyko, że osoba ta nie wywiąże się z obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej tym samym musi ponieść skutki zaniechania obowiązku przez tę osobą. Wierzyciel nie ma możliwości poszukiwania faktycznego użytkownika samochodu. Zasadne zatem jest, że dowód w tym zakresie obciąża właściciela pojazdu. Dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, by było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby. Oświadczenia osób, które korzystały z samochodu skarżącej nie spełniają wymogu wskazania osoby faktycznie korzystającej z tego samochodu we wskazanych dniach. W niniejszym przypadku oświadczenie I.M. obejmuje okres kiedy zgodnie z oświadczeniem J.M. pojazd użytkowały także inne osoby. Tym samym, zdaniem Kolegium, przedłożone oświadczenia nie mogą stanowić dowodu na to, że w konkretnych dniach inne niż właściciel osoby użytkowały wskazany pojazd. Organ odwoławczy wskazał także, że nietrafne są zarzuty odnośnie rzekomo innych dat w upomnieniu i innych w tytule wykonawczym. Prezydent Miasta S. w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że w rubryce 32 tytułu wykonawczego podano pierwszą i ostatnią datę, za którą naliczono opłatę dodatkową za nieopłacony postój, zaś w upomnieniu wymieniono poszczególne daty i godziny postoju samochodu. Praktyka taka jest od lat ugruntowana i dotychczas nie budziła wątpliwości organu odwoławczego jak i sądów administracyjnych co do jej zgodności z prawem. Organ odwoławczy nie podziela wątpliwości co do tego, ze tytuł wykonawczy jak i upomnienie dotyczą tego samego zobowiązania.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie art. 18, art. 27 § 1, art. 33 pkt 1 i 4 art. 45 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7, 8, 9, 10, 61, 75, 77, 78, 80, 81 i 136 k.p.a.

Według skarżącej organ pomimo wskazania przez Spółkę osób dysponujących samochodem wskazanym w upomnieniu nie przeprowadził dowodu z przesłuchania wskazanych osób. Ponadto pomimo złożenia wniosku w trybie art. 61 § 1 k.p.a. o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie osoby lub osób ponoszących odpowiedzialność za pozostawienie samochodu w strefie płatnego parkowania bez uiszczania stosownej opłaty postępowanie takie nie zostało wszczęte. Świadczy to, zdaniem skarżącej, o tym, iż organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

Ponadto, jak podniosła skarżąca, organ błędnie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego ponieważ fakt, iż we wskazanym w tytule wykonawczym okresie Spółka była właścicielką pojazdu nie stanowi jeszcze dowodu, że jest ona zobowiązana do poniesienia opłat za parkowanie w strefie w okresach wskazanych w upomnieniu. Przepis art. 13 ustawy o drogach publicznych nie wprowadza domniemania, że korzystającymi z dróg publicznych są wyłącznie właściciele pojazdów ponieważ mogą być nimi również posiadacze.

Jak podkreśliła skarżąca w okresie objętym tytułem wykonawczym samochód znajdował się w posiadaniu co najmniej kilku osób, co potwierdza tezę, iż w tytule egzekucyjnym błędnie wskazano Spółkę jako osobę zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji

i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"-"c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.).

W następstwie kontroli zaskarżonego aktu Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. jest niezgodne z prawem.

Jak wynika z okoliczności rozpoznawanej sprawy, niniejsze postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela - Prezydenta Miasta S., będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, w okresie od 16 listopada 2004 r. do 26 marca 2008 r. Korzystając z przysługującego uprawnienia do wniesienia zarzutów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, Spółka "J", powołując się na okoliczności wskazane w art. 33 pkt 4, 7 i 10 u.p.e.a., podniosła zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a., zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie

(w punktach 1 – 10). Stosownie do tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku

z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa

w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego – o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) – co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela – jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem).

Zgodnie z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie

33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela

w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa

w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca.

W przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta S., będący równocześnie wierzycielem egzekwowanej należności, zatem nie powstała konieczność – przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. zwracania się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko takie zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por.: uchwała NSA z 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, publ. w ONSAiWSA 2007/5/112; wyrok NSA z 21 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 400/08, publ. LEX nr 549015), zasadnie więc organ egzekucyjny wydał przedmiotowe postanowienie na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.,

bez uzyskania stanowiska wierzyciela.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest wydane w postępowaniu egzekucyjnym ostateczne postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów, wobec czego - w związku z charakterem obowiązku, jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania - wskazać należy, iż obowiązek poniesienia takich opłat określony został w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty

za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5) - jak ma to miejsce w przypadku S.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty

za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy

o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego,

np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonale związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji

do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, iż opłaty te

są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane, określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku.

Sporządzane przez inspektora SPP (działającego z upoważnienia zarządcy drogi) zawiadomienie o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania - jak to

w rozpatrywanej sprawie miało miejsce w 347 przypadkach, w okresie od 16 listopada 2004 r. do 26 marca 2008 r. - którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi zatem dokument (dowód) potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z drogi dodatkową i wystarczającą informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty. Ani przepisy ustawy o drogach publicznych, ani postanowienia uchwał Rady Miasta S. nie ustanawiają obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru", nie można też uznać, by taki sposób dodatkowego informowania korzystającego ze strefy płatnego parkowania naruszał prawa gwarantowane w Konstytucji, tym bardziej, iż dokument ten nie nakłada na korzystającego z parkingu jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje o nieopłaconym postoju. Obowiązek poniesienia opłaty powstał bowiem z mocy prawa w momencie postawienia pojazdu w strefie.

Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje, że będąca przedmiotem egzekucji kwota pieniężna [...] stanowi (wraz z kosztami upomnienia) konsekwencję stwierdzenia przez powołanych do tego inspektorów SPP braku poniesienia w 347 przypadkach opłaty za parkowanie należącego do skarżącej Spółki samochodu osobowego [...] nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania. Niesporne jest również, że wierzyciel (Prezydent Miasta S.) wzywał skarżącą Spółkę do uiszczenia ww. kwoty, a wobec niedokonania zapłaty, wystawił wobec zobowiązanej tytuł wykonawczy i skutecznie go doręczył, wszczynając tym samym postępowanie egzekucyjne, występując w nim w roli organu egzekucyjnego. Kwestie sporne stanowi natomiast to, czy zobowiązanym do uiszczenia wskazanych należności była faktycznie skarżąca Spółka, do której we wskazanym okresie należał przedmiotowy pojazd.

Skarżąca twierdzi, że zarówno Prezydent Miasta S., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie faktycznego użytkownika pojazdu, na którym, stosownie

do treści art. 13 ust. 1 i art. 13f ustawy o drogach publicznych, ciążył obowiązek uregulowania opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W jej ocenie, fakt złożenia przez właściciela przedmiotowego pojazdu wniosku o wszczęcie postępowania mającego na celu ustalenie osoby, od której powinna być pobrana opłata za nieopłacony postój i przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, skutkuje tym, że to na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek podejmowania dalszych czynności (w tym przesłuchania), które miałyby doprowadzić do jednoznacznego ustalenia osoby/osób, które faktycznie ten pojazd użytkowały w dniach i godzinach, w których wystawiono zawiadomienia o nieopłaconym postoju.

Odnosząc się do tej kwestii, na wstępie wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie.

Tego rodzaju domniemania mają swoje źródło w definicji prawa własności zawartej w treści art. 140 Kodeksu cywilnego. Pozytywna strona własności obejmuje uprawnienie do posiadania rzeczy, uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Wyraźnie zaznaczonym w normie art. 140 k.c. uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Według powołanego przepisu właściciel może korzystać z rzeczy, w szczególności może pobierać pożytki oraz inne dochody z rzeczy.

Nie definiuje tu ustawodawca pojęcia korzystania z rzeczy. Nie wymienia też wyczerpująco różnych postaci korzystania z rzeczy, posługuje się zaś enumeracją przykładową. Tym celowym zabiegiem tworzy otwarty model normatywny prawa własności, a równocześnie unika niebezpieczeństwa przeoczeń, możliwych wobec zróżnicowanego przeznaczenia różnorodnych rzeczy.

Dla potrzeb praktycznych warto jednak podjąć próbę bardziej szczegółowej klasyfikacji uprawnień obejmowanych mianem korzystania z rzeczy. Można tu więc wskazać typ uprawnień do używania rzeczy (ius utendi), do pobierania pożytków (ius fruendi), do pobierania innych dochodów z rzeczy, do przyrostu (accessio), do zużycia (ius abutendi) i przetworzenia rzeczy.

Niewątpliwym uprawnieniem właściciela, choć pominiętym w enumeracji z art. 140 k.c., jest uprawnienie do używania rzeczy. Nie można tu bowiem powątpiewać, że stanowi ono postać korzystania z rzeczy. Chodzi oczywiście o takie korzystanie z rzeczy, które nie polega na czerpaniu pożytków (ani innych dochodów). Opisu tego pojęcia można dokonywać jedynie w kontekście rodzaju rzeczy i jej przeznaczenia. Przykładowo można tu wskazywać korzystanie z rzeczy polegające na np. używaniu pojazdu podczas jazdy. W ocenie Sądu czym innym jest używanie rzeczy a czym innym uprawnienie właścicielskie polegające na korzystaniu z rzeczy. Właściciel samochodu może korzystać z niego nie używając go.

Z tego powodu organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny (także będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności) ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu (t.j. osoby upoważnione przez Spółkę do używania pojazdu), a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, Lex nr 344875; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 i I OSK 868/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że skarżąca Spółka nie udowodniła, że korzystającym z drogi była inna osoba. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania dowodu na okoliczność korzystania z pojazdu Spółki przez inne osoby. Nie można bowiem uznać za taki dowód oświadczeń I.M. i J.M. o korzystaniu w okresie wskazanym w tytule wykonawczym z pojazdu należącego do skarżącej Spółki. Trzeba tu podkreślić, że właściciel przekazując pojazd innej osobie bierze na siebie ryzyko,

że osoba ta nie wywiąże się z obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej i tym samym musi ponieść skutki zaniechania obowiązku przez tę osobę. Wierzyciel, jak i organ egzekucyjny, nie ma możliwości poszukiwania faktycznego użytkownika samochodu (por. wyrok WSA w Szczecinie z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10 publ.

w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnie zatem skarżony organ przyjął, że dowód w tym zakresie obciąża właściciela pojazdu,

a działaniu organu nie można zarzucić sprzeczności z art. 61, 75, 77, 78, 80, 81, 136 k.p.a. Ponadto stanowisko organu w tym przedmiocie zostało wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, co niezasadnym czyni zarzut skarżącego w kwestii naruszenia art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a.

Zdaniem Sądu, również zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. jest nietrafiony. Przepis ten w § 1 wymienia elementy, które powinien zawierać tytuł wykonawczy. Wśród tych elementów wymienia się m.in. oznaczenie wierzyciela, datę wystawienia tytułu, treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci wierzyciela. W ocenie rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego analizowany tytuł wykonawczy spełnia wymogi, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. albowiem zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w tym przepisie. W rubryce 32 podano bowiem pierwszą i ostatnią datę, za którą naliczono opłatę dodatkową za postój, zaś w rubryce 33 podano kwotę należności głównej, identyczną jak w upomnieniu, zaznaczono również, iż nie pobiera się odsetek, wskazano także, że zobowiązanie jest wymagalne.

Na marginesie Sąd pragnie wskazać, odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku dowodowego - cofniętego na rozprawie - o przesłuchanie świadków wskazanych w skardze, w tym niezidentyfikowanych pracowników – inspektorów strefy płatnego parkowania jak również zobowiązanie Prezydenta Miasta S. o podanie ich danych, że stosownie do przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. uprawnienie Sądu do przeprowadzenia dowodu w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest do dowodów z dokumentów, i to w sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania

w sprawie. Dlatego Sąd orzekający w sprawie nie mógłby takiego wniosku uwzględnić. Sąd nie posiada kompetencji na podstawie ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do zobowiązywania organu do wskazania danych ewentualnych świadków.

Mając powyższe na uwadze i nie znajdując w świetle powyższego podstaw do uznania zarzutów skargi za uzasadnione, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.