Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 1990 nr 66 poz 390
law: Ustawa z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz ustawy o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędzia WSA Karolina Kisielewicz Asesor WSA Michał Sułkowski Protokolant referent stażysta Katarzyna Jaszczołt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Z. B. wniósł skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021r., nr [...], w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy.

Z. B. wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.

Z. B. wskazał, iż do służby w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...] został przyjęty w dniu [...] lutego 1988 r. Zaznaczył, iż chciał pracować w wydziale kryminalnym, ale z powodu braku etatów został przyjęty do pionu [...] Służby Bezpieczeństwa RUSW. Wnioskodawca wskazał, iż wykonywał lakoniczne zadania kontrwywiadowcze. Z ówczesną opozycją nie miał do czynienia. Po 16 miesiącach pracy zwolnił się na własną prośbę. Z. B. do Policji wstąpił w 1991 r. Wskazał, iż przeszedł praktycznie wszystkie szczeble ścieżki zawodowej. Był wyróżniony Brązowym Medalem "Za zasługi dla obronności kraju", i Medalem Srebrnym Za Długoletnią Służbę, Otrzymywał wielokrotnie nagrody pieniężne i pochwałę. Z. B. w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazał, iż podczas pełnienia służby doznał zawału serca, jednak po okresowym zwolnieniu lekarskich ponownie wrócił do realizowania obowiązków. Podniósł, iż narażał swoje życie i zdrowie.

W sprawie ustalono, że Z. B. został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] lutego 2013 r., nabywając prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] czerwca 1989 r., tj. przez okres 1 roku i 4 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby ww. wynosi 23 lata, 5 miesięcy i 7 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] września 1985 r. do dnia [...] sierpnia 1986 r., tj. 11 miesięcy i 27 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] marca 2020 r. (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej –Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

W przekazanej opinii Komendy Głównej Policji nie przedstawiono stanowiska, czy strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Natomiast informacje zawarte w opiniach służbowych, awanse na wyższe stanowiska i stopnie służbowe, otrzymywane dodatki i wyróżnienia, w ocenie organu świadczą o tym, iż Z. B. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. Powyższe potwierdza również stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Dodatkowo poinformowano, iż w 1995 r. wymienionemu obniżono dodatek służbowy z uwagi na nienależyte wywiązywanie się z obowiązków w zakresie pracy operacyjnej. Jednocześnie wskazano, iż wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez Z. B. służby wynosi 23 lata, 5 miesięcy i 7 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa - jak wynika z Informacji o przebiegu służby przekazanej przez IPN - to okres 1 roku i 4 miesięcy, co stanowi ok. 5,6% ogółu służby. W związku z powyższym organ stwierdza, iż wnioskodawca spełnia przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Przechodząc do kwestii rzetelności wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę po dniu 12 września 1989 r., należy wskazać, iż organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez zainteresowanego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W przekazanej opinii Komendy Głównej Policji nie przedstawiono stanowiska w powyższym zakresie, jednakże potwierdzają to informacje o otrzymanych awansach na wyższe stanowiska i stopnie służbowe, wielokrotnie podwyższany dodatek służbowy i funkcyjny, a także otrzymywanie nagród pieniężnych.

Organu wskazał, iż co do tego czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w analizowanym przepisie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, istotny aspekt stanowi również fakt, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, a także wykonywał przed rokiem 1990 zadania charakterystyczne dla tegoż ustroju, co na gruncie przedmiotowej sprawy, w sposób niebudzący wątpliwości, wpływa na niekorzyść byłego funkcjonariusza. Analiza dokumentacji przekazanej przez IPN dowiodła, iż Z. B. z dniem [...] lutego 1988 r. został przyjęty do Służby Bezpieczeństwa na stanowisko inspektora Grupy SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Odnosząc się do uzasadnienia wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. wszczynającego postępowanie w przedmiotowej sprawie, w którym wnioskodawca podniósł, iż z powodu braku etatów został przyjęty do pionu SB należy wskazać, iż zainteresowany raportem z dnia [...] października 1987 r. skierowanym do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] zwrócił się z prośbą o przyjęcie do pracy w Służbie Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], Notatka Zastępcy Szefa RUSW wskazuje, iż ze wstępnej rozmowy ze Z. B. wynikało, iż jest odpowiednim kandydatem do SB. Grupa [...] SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych, w którym ww. pracował zajmowała się kontrwywiadem. Dla organu oczywistym było, że realizowane przez Grupy [...] SB RUSW czynności były charakterystyczne dla ustroju państwa totalitarnego, bowiem były ukierunkowane przede wszystkim na zapobieganie dywersji ideologicznej pochodzącej z państw członkowskich NATO oraz krajów kapitalistycznych, która z punktu widzenia ówczesnej władzy niewątpliwie była szkodliwa dla szerzonych propagandowo komunistycznych ideologii. Organ wskazał, iż temu rodzajowi działalności nie sposób przypisać standardów demokracji, a zatem z perspektywy demokratycznego państwa prawa bezspornego wskazania wymaga, że czynności tego typu w ocenie organu ocenić należy jednoznacznie negatywnie.

Wnioskodawca raportem z dnia [...] maja 1989 r. zwrócił się do Szefa WUSW w [...] z prośbą o zwolnienie z organów SB. Rezygnację motywował względami rodzinnymi. Wskazał także, iż praca operacyjna nie satysfakcjonowała go i nie dawała mu zadowolenia osobistego. Z notatki służbowej Zastępcy Szefa RUSW w [...] wynika, iż głównym powodem złożenia powyższego raportu były problemy rodzinne.

Organ ocenił, iż analiza dokumentacji dowiodła także, iż Z. B. utożsamiał się z państwem totalitarnym m.in. poprzez kandydaturę do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR).

Z. B. wniósł skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021r., nr [...], w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o oddalanie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, (w oparciu o który to przepis została wydana skarżona decyzja) minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

(1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

(2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga przede wszystkim zbadania, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405). W sprawach uznania administracyjnego sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy zawierający wymienione wyżej przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Dokonanie przez organ w uzasadnieniu decyzji interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy jest obligatoryjne.

Przechodząc już do analizy podstawy prawnej skarżonego rozstrzygnięcia podkreślić należało, iż przepis art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawiera dwa pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" które to pojęcia definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", w którym Minister może wyłączyć stosowanie wobec funkcjonariusza przepisów art.15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez Z. B. służby wynosi 23 lata, 5 miesięcy i 7 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa - jak wynika z Informacji o przebiegu służby przekazanej przez IPN - to okres 1 roku i 4 miesięcy, co stanowi ok. 5,6% ogółu służby. Tym samym organ uznał, że została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Z perspektywy zasady doświadczenia życiowego należy wskazać, że pojęcie krótkotrwałej pracy odnoszone jest z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Zatem z perspektywy służby (w stanie faktycznym niniejszej sprawy przeszło 23 lata) okres 1 roku i 4 miesięcy istotnie powinien być określony jako krótkotrwały.

Organ w niniejszej sprawie – zdaniem Sądu – dokonał zatem prawidłowej oceny przesłanki "krótkotrwałości".

Organ nie kwestionował również rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Organ prawidłowo uznał zatem, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Przechodząc, kolejno do dalszej wykładni obowiązujących przepisów, w zestawieniu ze stanem faktycznym sprawy, organ przyjmuje jednak całkowicie nieuprawnione tezy, co prowadzi do błędnych wniosków.

Zważyć należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - a w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przyjąć należy, że nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej - co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ww. ustawy nieuwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy - poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 1935/19). Na tę kwestię zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19 i sygn. akt I OSK 1690/19, wskazując, że w przypadku ustalenia przez organ, iż działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie zaopatrzeniowej. Według Sądu, unormowania zawarte w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 cyt. ustawy w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach - wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. W tym miejscu należy zauważyć, że również Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20, stwierdził wyraźnie, że kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

W ocenie Sądu, Minister w przedmiotowej sprawie dokonał błędnej wykładni. Przede wszystkim organ nie dokonał wystarczającej indywidualizacji oceny całości służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego. Wprawdzie, analiza materiału dowodowego przedstawionego w niniejszej sprawie wprawdzie pozwala na przyjęcie zaangażowania skarżącego w działalność ukierunkowaną na realizowanie działań o charakterze kontrwywiadowczym. Nie można jednak skarżącemu przypisać odpowiedzialności za zindywidualizowanie działanie nakierowane na walkę z opozycją demokratyczną, czy Kościołem Katolickim. Konstrukcja odpowiedzialności zbiorowej jest natomiast polskiemu systemowi prawnemu całkowicie obca.

W materiale dowodowym brak jest zatem informacji, które stanowią okoliczności dyskredytujące skarżącego, w okresie pozostawania w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Pozostały okres wskazuje natomiast na prawidłową postawę funkcjonariusza i wykonywanie obowiązków z pełnym oddaniem służbie. W zakresie analizy spełnienia przesłanki rzetelności pełnionej służby, jeżeli służba pełniona była na zwykłym, standardowym poziomie, funkcjonariusz wykonywał swoje obowiązki prawidłowo, otrzymywał awanse, nagrody i odznaczenia, to zgodnie z art.8a ustawy zaopatrzeniowej należy przyjąć, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art.8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Organ winien wziąć również pod uwagę jako przesłankę pozytywną okres służby jaki pełnił skarżący po 31 lipca 1990r. Przede wszystkim w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że w art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine prawodawca wskazał jedną z przykładowych okoliczności, które mają wpływ na uznanie, że służba była pełniona rzetelnie. Oznacza to, że nawet nieziszczenie się warunku pełnienia służby "z narażeniem życia lub zdrowia" nie wyklucza a priori zastosowania przewidzianego ustawą wyjątku. Wystarczającą przesłanką może być krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego, późniejsza nienaganna służba oraz wystarczająco długi okres służby na rzecz niepodległej Polski (tak jak w przedmiotowej sprawie). Wykładnia językowo-logiczna prowadzi bowiem do wniosku, że brak możliwości ustalenia narażenia życia lub zdrowia, nie wyklucza zastosowania wyjątku, gdy spełnione są inne warunki (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 1390/18; z dnia 17 września 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 670/19; z dnia 17 października 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 829/19).

Należy wskazać, iż w zestawieniu z materiałem dowodowym odzwierciedlającym przebieg i charakter służby organ winien końcowo ocenić czy występuje "szczególny przypadek" (art. 8a ust.1). Przy czym szczególnie uzasadniony przypadek stanowi również rzetelna służba na rzecz wolnej Polski.

Przedstawione rozważania faktyczne i prawne prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Podda ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Rozstrzygając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie, kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości, które - jak wynika z Konstytucji RP - obejmują m.in. prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), do uwzględnienia wniosku skarżącej o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie będąc związanym oceną prawną przedstawioną w powyższej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, iż skarżący spełnił przesłanki zawarte w cytowanych przepisach (o ile nie będą zachodzić okoliczności powodujące wyłączenie związania oceną sądu).