Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 449/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 162
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 449/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r., sprawy ze skarg "O" Sp. z o.o. w O., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 11 stycznia 2011r. nr [...],, [...],, [...],, [...],, [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań, - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi postanowieniami z 11 stycznia 2011r. od nr [...] do nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił podatnikowi "O" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 30 września 2010r. od nr [...] do nr [...].

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzjami z 30 września 2010r. od nr [...] do nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, określono Skarżącej prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2005r. W decyzjach tych, zgodnie z art. 210 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej-O.p.) zawarto pouczenie o przysługującym prawie i terminie do wniesienia odwołania.

Decyzje organu pierwszej instancji, doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 5 października 2010r. za potwierdzeniem odbioru, a ustawowy termin do wniesienia odwołań upłynął w dniu 19 października 2010r. Odwołania od powyższych decyzji odwołania wniesiono w dniu 20 października 2010r., o czym świadczy data stempla pocztowego potwierdzona przez Pocztę Polską S.A. Centrum Poczty, Oddział Rejonowy pismem nr [...] z 26 października 2010r. Z uwagi na to, że nie zachowano ustawowego terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z 18 listopada 2010r. od nr [...] do nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołań. Skarżącej przysługiwało prawo do wniesienia skargi na powyższe postanowienia ale z uprawnienia tego nie skorzystała, natomiast pismem z 29 listopada 2010r. wniesiono o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od opisanych powyżej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania pełnomocnik Skarżącej podniósł, że w ostatnim dniu do złożenia odwołania , tj. 19 października 2010r. polecił praktykantce – studentce nadanie odwołania w urzędzie pocztowym, ona zaś złożyła je dopiero następnego dnia, a jego wprowadziła w błąd zapewniając, że zrobiła to zgodnie z poleceniem. Dopiero z treści postanowienia o uchybieniu terminowi pełnomocnik dowiedział się, że został wprowadzony przez nią w błąd. Wobec tego w ocenie pełnomocnika uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu, jeżeli podmiot, który uchybił terminowi nie ponosi w tym zakresie winy. Stwierdzono, że przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 162 § 1 i § 2 O.p., które muszą być łącznie spełnione, to:

- uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu,

- wniesienie podania o przywrócenie terminu,

- dochowanie (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia takiego podania, które należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi dopełnienie czynności, dla której termin był ustanowiony.

Następnie wyjaśniono, że uprawdopodobnienie braku winy, to uwiarygodnienie stosowną argumentacją staranności działania strony oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczono, że choć uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie, to strona skarżąca nie zdołała braku swojej winy uprawdopodobnić.

W niniejszej sprawie Skarżąca ustanowiła pełnomocnika w osobie adwokata P.S., któremu w myśl art. 145§2 O.p. należało doręczać pisma, dlatego też jemu doręczono wydane decyzje. Pełnomocnik złożył jednak odwołania z uchybieniem terminu.

Podkreślono również, iż przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest zachowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, a przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W odniesieniu do profesjonalnego pełnomocnika, adwokata, należy oczekiwać, że staranność ta będzie zachowana. Profesjonalny pełnomocnik obowiązany jest należycie organizować obsługę biurowo - administracyjną swej kancelarii i za sposób jej funkcjonowania ponosi odpowiedzialność. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, że do uchybienia terminowi do wniesienia odwołań doszło w następstwie zaniedbania praktykantki - studentki, której zlecono wysłanie odwołań, to zaniedbanie tego pracownika obciąża zatrudniającego ją pełnomocnika spółki, a zatem okoliczność ta nie daje podstaw do ustalenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. W ocenie organu każdy pracownik, również praktykant, zatrudniony w firmie wykonuje czynności w jej imieniu i w zakresie do którego został upoważniony. Stąd też błąd praktykantki, której zlecono wysłanie odwołań, jest błędem pełnomocnika, a tym samym błędem spółki, za który ponosi ona odpowiedzialność.

W dalszej części organ powołał orzecznictwo, z którego wynika, że nie tylko wina podatnika lecz również innych osób (...) , czy pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie do uchybienia terminowi do wniesienia odwołań doszło z winy umocowanego w sprawie pełnomocnika, gdyż nie wykazał on należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i tym samym nie uprawdopodobnił braku swojej winy. Z uwagi na to, że nie spełniono jednej z czterech przesłanek ustanowionych dla przywrócenia terminu, nie rozpatrywano już pozostałych przesłanek wymienionych w przepisie art. 162 § 1 i § 2 O.p.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, złożyła Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonalności tych postanowień. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 162 O.p., poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej pomimo, że złożone wnioski o przywrócenie terminu w sposób właściwy i wystarczający uprawdopodabniały, że uchybienie terminowi do wniesienia zażaleń nastąpiło z przyczyn niezależnych od pełnomocnika Skarżącego, a tym samym bez jego winy lecz z winy osoby trzeciej – studentki odbywającej jedynie praktykę w kancelarii pełnomocnika strony skarżącej, na co Skarżący ani jego pełnomocnik nie mogli mieć żadnego wpływu.

Zdaniem Skarżącej, o ile pełnomocnik może rzeczywiście ponosić odpowiedzialność za zaniedbania wynikające ze złej organizacji pracy czy też za uchybienia będące skutkiem naruszenia obowiązków pracowniczych przez osoby zatrudnione w kancelarii pełnomocnika, to odpowiedzialność ta jest wyłączona, gdy uchybień dopuściła się osoba nie zatrudniona w kancelarii, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Działania studentki, odbywającej praktykę w kancelarii należy zdaniem pełnomocnika oceniać jako zachowania osoby trzeciej.

Skarżąca nie zgodziła się z zarzutem, że pełnomocnik powinien upewnić się, że listy zostały nadane w terminie, gdyż czynność ta nie jest na tyle skomplikowana, by należało nadzorować jej przeprowadzenie przez osobę, która wielokrotnie tego dokonywała i zawsze robiła to prawidłowo. Podkreślono, że nawet, gdyby pełnomocnik skarżącego upewniał się czy listy nadano w terminie, to nie pozwoliłoby uniknąć uchybienia terminowi, 20 października 2010r. praktykantka zapewniała go bowiem, że listy wysłała dzień wcześniej, więc nie można mieć pewności, że 19 października 2010r. również nie wprowadziłaby pełnomocnika w błąd. Powyższe okoliczności świadczą zdaniem Skarżącej, że nie ponosi ona winy w przekroczeniu terminu do wniesienia odwołań.

W odpowiedzi na skargi, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując zajęte wcześniej stanowisko.

Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: I SA/Kr 449/11, I SA/Kr 450/11, I SA/Kr 451/11, I SA/Kr 452/11, I SA/Kr 453/11 i prowadzić pod sygn. akt: I SA/Kr 449/11. Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy ze skarg wniesionych na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd działał w trybie art. 111§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.) który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich zaskarżonych decyzjach skargi opierają się na jednakowych podstawach naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania przy identycznym stanie faktycznym - stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy tymi sprawami związek, o którym mowa w ww. art. 111§2 p.p.s.a., a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, przy tym strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do połączenia spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. dalej-p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia, przy czym -zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a. - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2 p.p.s.a. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425). Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt: II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Podkreślić należy, że w świetle art. 134§1p.p.s.a. sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Skargi są niezasadna.

Organ odwoławczy, w postępowaniu wstępnym, jest zobligowany do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy odwołanie spełnia wymagania co do treści.

Art. 223§2 O.p., przewidując czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, nakłada jednocześnie na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został zachowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie (art. 228§1 pkt 2 O.p.). Badanie przez organ odwoławczy warunków zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego upływał termin do dokonania tej czynności, liczony od dnia doręczenia decyzji stronie. Aby zatem wniesienie odwołania było skuteczne musi zostać zachowany termin do dokonania tej czynności. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa - art. 247§1 pkt 3 O.p.

Zgodnie z art. 162§1 O.p. w razie uchybienia terminu, na wniosek zainteresowanego, przywraca się termin do dokonania określonej czynności o ile zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest możliwe, o ile zostaną spełnione następujące przesłanki:

- nastąpi uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego,

- zostanie wniesiony wniosek o przywrócenie terminu,

- wniosek zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia,

- wraz z wnioskiem zostanie dokonana czynność, której dokonano z uchybieniem terminu.

Skarżąca podniosła, iż nie ponosi winy za niedochowanie terminu do złożenia odwołania, bowiem studentka-praktykantka, której powierzono złożenie odwołania w urzędzie pocztowym w konkretnym dniu poinformowała pełnomocnika adwokata, że to uczyniła, gdy tymczasem faktycznie zrobiła to dopiero w dniu następnym już po upływie terminu do złożenia odwołania o czym nie poinformowała pełnomocnika.

Należy podkreślić, iż o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 21 grudnia 2006r. sygn. akt: I FSK 374/2006 - Lex nr 262725, wyrok NSA z 14 stycznia 2000r. sygn. akt: I SA/Gd 794/99 - Lex nr 40381, wyrok NSA z 2 lutego 2000r. sygn. akt: SA/Sz 2125/98 lex nr 39797). Art. 162§1 O.p. nie uzależnia zasadności przywrócenia terminu od stopnia gradacji zawinienia, co oznacza, że każdy rodzaj zawinienia, a więc od winy umyślnej (celowej) do winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa i lekkomyślności nie uzasadnia zastosowania dobrodziejstwa przywrócenia terminu. Wina umyślna, cechuje się zamierzonym działaniem, co oznacza iż dany podmiot dąży świadomie do określonego celu niezgodnego z prawem czy zasadami współżycia społecznego i chce go osiągnąć, bądź wie że jego działanie może być działaniem niezgodnym z prawem, czy zasadami współżycia społecznego ale mimo to podejmuje to działanie godząc się na naruszenie prawa czy zasad współżycia społecznego. Wina nieumyślna w postaci lekkomyślności natomiast, cechuje się tym iż podmiot przewiduje iż działanie jego może być niezgodne z prawem lub zasadami współżycia społecznego i bezpodstawnie zakłada iż do tego naruszenia nie dojdzie, natomiast wina nieumyślna w postaci niedbalstwa cechuje się tym, iż podmiot nie przewiduje, że jego działanie może być niezgodne z prawem czy zasadami współżycia społecznego, choć może i powinien to przewidzieć.

Dodać należy iż zainteresowany winien jedynie uprawdopodobnić brak winy w działaniu. Skarżąca powoływała się na fakt świadomego zatajenia przez studentkę-praktykantkę faktu złożenia odwołania po terminie. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Skarżącą. Brak winy ma miejsce natomiast wówczas, gdy niedopełnienie obowiązku w terminie do dokonania czynności procesowej, stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego wysiłku. Badając tę przesłankę w tym świetle zgodzić należy się z oceną organu odwoławczego, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy.

Oceniając działanie Skarżącej, nie można przyjąć, że było ono niezawinione. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć i które mogłyby usprawiedliwiać działanie pełnomocnika Skarżącej. Wskazać należy, iż przy ocenie czy można przypisać winę Skarżącej należy uwzględniać nie tylko winę samej Skarżącej, lecz również innych osób, którymi Skarżąca posłużyła się do wykonania określonych czynności na rzecz strony. Jak podnosi się w orzecznictwie, skutki działań i zaniechań podmiotu, któremu powierzono sporządzenie odwołania, obciążają podatnika.(vide wyrok NSA z 10 czerwca 2010r. LEX nr 738047, POP 2011/1/51).

Co znamienne, to na adwokacie, prowadzącym kancelarię, spoczywa obowiązek takiego zorganizowania jej działań, aby zapewnić prawidłową ochronę interesów nie tylko swoich, ale nade wszystko interesów klientów. W orzecznictwie przyjmuje się, że nie tylko wina strony, lecz również innych osób, w tym pracownika lub osoby wykonującej określone czynności na rzecz strony, wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. (vide wyrok NSA z 23 września 2004r. sygn. akt: FSK 502/4LEX nr 133750).

W realiach rozpoznawanej sprawy, pełnomocnik będący adwokatem prowadzącym indywidualną kancelarię, posłużył się osobą, która w ogóle nie była zatrudniona w kancelarii a jedynie odbywała praktykę jako studentka. Oznacza to zatem, iż czynność złożenia odwołania w placówce pocztowej powierzono osobie, którą z kancelarią nic nie łączyło wobec czego rodzi się pytanie czy działanie pełnomocnika było odpowiedzialne i profesjonalne i czy tym samym w pełni zapewniono klientowi (Skarżącej) prawidłową ochronę jej interesów. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, przyjmuje się, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria.(vide wyrok WSA w Poznaniu z 23 czerwca 2010r. sygn. akt: I SA/Po 200/10 LEX nr 673450).

Nie dochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek zaniechania złożenia odwołania w placówce pocztowej w terminie określonym w art. 223§2 O.p., co nie jest kwestionowane. Ustalenie tej okoliczności uzasadnia przyjęcie, iż Skarżąca ponosi winę za niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania.

Reasumując, Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonych postanowieniach oraz w odpowiedziach na skargi i stwierdził, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania, bowiem pełnomocnik podatnika wykazał się niedbalstwem. Zdaniem Sądu organ w zakresie wystarczającym do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrał materiał dowodowy, który następnie, bez przekroczenia ustawowych granic, poddał szczególnie wnikliwej analizie, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski.

Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargi oddalono.