Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 528/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1, art. 137 ust. 1 pkt 2, art. 137 ust. 2, art. 216
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 61 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. , nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz Parafii X pod wezwaniem św. Y. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Ł., ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz działki nr [...] o pow[...] m2, dla których SR [...] w [...] prowadzi KW [...] z wpisem prawa własności na rzecz Miasta [...] (dalej zwanego również skarżącym). Wskazaną decyzją Starosta nie zobowiązał przy tym X. pod wezwaniem św. Y. do zwrotu na rzecz skarżącej należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm. – dalej w skrócie: "u.g.n.").

Organ pierwszej instancji ustalił, że ksiądz L. B. działający w imieniu [...] Kościoła pod wezwaniem Św. Y. w [...], aktem notarialnym z [...] kwietnia 1976 r., rep. A.I. nr [...] sprzedał Skarbowi Państwa działki nr [...] i [...], z ark[...], nr rej. [...], o łącznej pow. [...] m2 z nieruchomości zapisanej w KW [...] tom [...] wykaz [...]. Cenę nabywanej części nieruchomości ustalono na kwotę [...]zł, zgodnie z oszacowaniami biegłych w postępowaniu wywłaszczeniowym. Wskazana umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64). Na podstawie dokumentacji archiwalnej ustalono, że na cenę nabywanej części nieruchomości składała się: cena działki nr [...], o pow. [...] m2 - [...] zł zrefundowana przez Zarząd Dróg i Mostów w [...] i cena działki nr [...], o pow. [...] m2 - [...] zł zrefundowana przez Urząd Miejski w [...] Wydział [...]. Działki nr [...] i nr [...], ark. mapy [...], obr. Ł. o łącznej powierzchni [...] m2 będące przedmiotem niniejszej sprawy odpowiadają dawnej działce nr [...] z ark[...], nr rej. [...], o powierzchni [...] m2.

Nabycie działki nr [...] nastąpiło z przeznaczeniem pod przedłużenie ul. [...] w kierunku południowym. Nie odnaleziono decyzji pozwolenia na budowę wydanych dla działek nr [...] i nr [...] w latach 1976-2017. Działki te w latach 1976-1986 znajdowały się w granicach planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] zatwierdzonym przez Wojewodę [...] [...] sierpnia 1975 r. stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] [...] października 1977 r. (Dz. Urz. WRN nr [...] z 1977 r., poz. [...]), którego aktualność została potwierdzona w wykazie aktów prawa miejscowego (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...] z [...] czerwca 1985 r.). Działki nr [...] i nr [...] położone były w rejonie A – rejon wielofunkcyjny, stanowi tradycyjnie śródmieście miasta i zawiera na swym obszarze centrum usługowe najwyższego stopnia (ogólnomiejskie). Podstawową funkcją spornych działek były usługi.

Ustalono również, że działka nr [...] objęta jest umowa nr [...] zawartą [...] grudnia 2004 r., na czas nieoznaczony z E. B. na cele posadowienia garażu o pow. [...] m2 z terenem przyległym o pow. [...] m2 oraz umową nr [...] zawartą [...] sierpnia 2001 r. na czas nieoznaczony z T. K. na analogiczny cel. Działka nr [...] objęta jest zaś umową [...] zawartą [...] sierpnia 2013 r. na czas nieoznaczony z B. M. również celem posadowienia garażu.

W dniu [...] marca 2017 r. odbyły się oględziny. W ich wyniku ustalono, że na działce nr [...] w części południowej znajduje się garaż blaszany. Teren jest nieutwardzony. W części północno-wschodniej znajduje się fragment wylewki betonowej. W tej części działki znajduje się wjazd do dwóch garaży blaszanych nietrwale związanych z gruntem. Działka nr [...] stanowi w całości teren wybrukowany. Od strony zachodniej na działce znajdują się dwa garaże blaszane, a od strony północnej znajduje się brama wjazdowa oraz fragment wjazdu z kostki poz-bruk. Utwardzenie kostką brukową zostało wykonane przez Radę Osiedla. Pismem z [...] kwietnia 2017 r. Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że na działkach nr [...] i nr [...] nie realizował inwestycji polegającej na budowie ul. [...]. Działki te nie wchodzą w układ drogowy ww. ulicy. Pismem z [...] czerwca 2018 r. Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że działki nr [...] i nr [...] nie stanowią i nie stanowiły drogi publicznej. Działki są poza pasem drogowym ul. [...]. Zarząd nie realizował budowy ulicy na tych działkach.

W ocenie Starosty w stosunku do wskazanych działek spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. W terminach przewidzianych w tym przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, ani celu tego nie zrealizowano.

W kontekście art. 140 ust. 1, 3 i 4, art. 5 oraz art. 217 ust. 2 u.g.n. wskazano, że wypłacone odszkodowanie za działkę nr [...] wynosiło [...] zł i obejmowało odszkodowanie za grunt i składniki roślinne oraz budowlane. W przyjętym za podstawę rozliczeń operacie szacunkowym sporządzonym [...] grudnia 2017 r. ustalono, że aktualna wartość nieruchomości wynosi [...] zł. Wypłacone odszkodowanie podlega waloryzacji przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1977 r. do końca kwietnia 2019 r. -4516,2509785334 i wynosi [...] zł po denominacji [...] zł. Rzeczoznawca majątkowy uznał przy tym, że nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości. Wartość nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny jest wyższa niż wartość nieruchomości według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny o [...] zł. Powyższe wynika z faktu, że w dacie wywłaszczenia na nieruchomości znajdowały się składniki budowlane. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że Parafia X. pod wezwaniem św. Y. nie jest zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Wskazano również, że aktualna wartość wywłaszczonej nieruchomości wynosi [...] zł. Zwaloryzowana kwota odszkodowania nie jest zatem większa niż 50% aktualnej wartości.

Miasto [...] oraz B. M. wnieśli odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji. Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy powtórnym rozpatrywaniu sprawy.

Wojewoda decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W toku postępowania odwoławczego Wojewoda poza ustaleniami organu pierwszej instancji ustalił dodatkowo, że działki nr [...] i [...] nie były przedmiotem wniosku rewindykacyjnego, skierowanego do Komisji Majątkowej działającej na podstawie ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła [...] w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1347 ze zm. – dalej w skrócie: "s.p.k.k.").

W ocenie Wojewody w sprawie brak jest przesłanek negatywnych zwrotu nieruchomości. Objęte postępowaniem nieruchomości nie stanowią bowiem drogi publicznej, co zostało potwierdzone w licznej korespondencji z Zarządem Dróg Miejskich w [...]. Stwierdzono również, że cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie został wyraźnie określony w licznych dokumentach poprzedzających zawarcie aktu notarialnego. Celem tym było przedłużenie ul. [...] w kierunku południowym, przez co miał powstać dogodny dojazd /od strony podwórza/ do posesji położonych przy ul. [...]. W tym kontekście wskazano, że Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że na działkach nr [...] i [...] nie zrealizowano inwestycji polegającej na budowie ul. [...]. Wskazane działki nie stanowią i nie stanowiły drogi publicznej. Znajdują się one poza pasem drogowym ul. [...]. Sporne działki nigdy nie zostały zagospodarowane zgodnie z przeznaczeniem. Na działce nr [...] w części południowej znajduje się garaż blaszany. Teren jest nieutwardzony. W części północno-wschodniej znajduje się fragment wylewki betonowej. W tej części działki znajduje się wjazd do dwóch garaży blaszanych nietrwale związanych z gruntem. Działka nr [...] stanowi w całości teren wybrukowany. Od strony zachodniej na działce znajdują się dwa garaże blaszane, a od strony północnej znajduje się brama wjazdowa oraz fragment wjazdu z kostki poz-bruk. W ocenie Wojewody dojazd /od strony podwórza/ do posesji położonych przy ul. [...] miał być konsekwencją przedłużenia ul. [...] w kierunku południowym, a ta nie została przedłużona. Zdaniem organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że przesłanki zbędności określone w art. 136 ust. 3 u.g.n. zostały spełnione.

Odnosząc się do zarzutów odwołania skarżącego, wskazano, że s.p.k.k. poddaje postępowaniu regulacyjnemu między innymi zwrot nieruchomości wywłaszczonych, za wywłaszczenie, których nie wypłacono odszkodowania, albo go nie odebrano. Tymczasem z dokumentów archiwalnych wynika, że wywłaszczenie w niniejszej sprawie odbyło się odpłatnie. Zostało ono poprzedzone wyceną nieruchomości, zaktualizowaną po podpisaniu aktu notarialnego. W dokumentach archiwalnych znajduje się liczna korespondencja pomiędzy Zarządem Gospodarki Terenami w [...] a Zarządem Dróg i Mostów, Wydziałem [...] w sprawie refundacji kosztów odszkodowania. Ponadto odnaleziono korespondencję wewnętrzną nr [...] z [...] kwietnia 1976 r. w której Dział Nabywania Terenów i Regulacji Prawnych prosi Dział Finansowy o wypłatę odszkodowania w kwocie [...]zł. na rzecz kościoła X. pod wezwaniem św. Y. w [...] zgodnie z aktem notarialnym z [...] stycznia 1976 r. rep. A.I. nr [...]. Korespondencja ta zawiera informację, że protokół został podpisany [...] kwietnia 1976 r. Zwrócono uwagę na podjęcie podczas prowadzonego postępowania odwoławczego wszystkich możliwych czynności zmierzających do uzyskania dokumentów potwierdzających fakt wypłaty odszkodowania lub jego niepodjęcia. Podkreślono, że od zawarcia aktu notarialnego minęło ponad 40 lat. Upływ czasu uniemożliwia dotarcie do bezpośrednich dowodów np. pokwitowania odbioru wypłaty odszkodowania. W zachowanych aktach archiwalnych brak jest informacji jakoby proboszcz odmówił przyjęcia odszkodowania, a urząd zmuszony byłby przekazać odszkodowanie do depozytu sądowego. Ze względu na istniejące w polskim systemie prawa domniemanie legalności działań organów, nie należy zakładać, że po dokonanym wywłaszczeniu organy zupełnie zlekceważyły konieczność zrealizowania obowiązku odszkodowawczego. Przyjęcie braku legalnego działania organu powinno zostać wykazane przez osobę, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W aktach sprawy nie ma bezpośredniego dowodu świadczącego o wypłacie odszkodowania na rzecz właściciela nieruchomości, należy jednak podkreślić, że brak dowodów wypłaty odszkodowania wśród odnalezionych dokumentów archiwalnych nie może przesądzać o tym, iż takie odszkodowanie nie zostało wypłacone, bowiem zarówno upływ kilkudziesięciu lat od zawarcia aktu notarialnego, jak i zmiany ustrojowe, w tym mające wpływ na prowadzenie zasobu archiwalnego, nie pozwalają bezkrytycznie odnosić się do ewentualnych braków w dokumentacji archiwalnej. Okoliczności sprawy (pomimo braku dowodów bezpośrednich) dostarczają dowodów pośrednich pozwalających wyprowadzić wniosek o dokonaniu wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość. Prawidłowość tego rodzaju założenia w ocenie organu odwoławczego potwierdza również fakt, że Parafia nie zgłaszała żadnych pretensji ani zarzutów wskazujących, że do przejęcia nieruchomości doszło bez należytej rekompensaty.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, Wojewoda wyjaśnił również, że Starosta w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, dlaczego orzekł o niezobowiązywaniu Parafii X. pod wezwaniem św. Y. w [...] do zwrotu na rzecz skarżącego należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. Wojewoda po otrzymaniu aktualnego operatu szacunkowego dokonał ponownych wyliczeń, które potwierdzają, że Parafia nie jest zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Aktualną wartość wywłaszczonej nieruchomości rzeczoznawca ocenił na kwotę [...]zł. Ponadto uznał, że nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości. Wartość nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny jest wyższa ([...] zł) niż wartość według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny ([...] zł). Nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości o kwotę [...]zł.

Skarżąca złożyła skargę na decyzję Wojewody, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej w skrócie: "k.p.a.") poprzez dowolne, niczym nie poparte i nieuzasadnione przyjęcie, że cel wywłaszczenia działki nr [...] i [...], arkusz mapy [...], obręb Ł. nie został zrealizowany, kiedy to z dowodu w postaci oględzin z nieruchomości, a także operatu szacunkowego (vide str. [...]) bezspornie wynika, iż w dacie wizji lokalnej działki nr [...] i [...] stanowiły "grunt niezabudowany, funkcjonujący jako droga dojazdowa do podwórek posesji zabudowanych budynkami mieszkalnym wielorodzinnymi przy ul. [...] nr [...], [...] i [...] oraz obiektów sakralnych Parafii X. pw. Św. Y. . Na podstawie informacji uzyskanych w trakcie wizji lokalnej ustalono, iż przedmiotowy grunt w latach 90-tych w części utwardzony został przez Radę Osiedla kostką betonową. W obrębie działek zlokalizowano również [...] blaszane garaże (...)" Przedmiotowe stanowisko organu drugiej instancji o braku realizacji celu wywłaszczenia stoi w sprzeczności z ustaleniami poczynionymi przez Starostę [...], który wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), z przeznaczeniem pod budowę/przedłużenie ul. [...] w kierunku południowym "przez co powstałby dogodny dojazd /od strony podwórza/ do posesji położonych przy ul. [...], ewentualnie stanowiłoby to część projektowanego przejścia od ul. [...] do ul. [...]". - vide pismo w aktach sprawy Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z [...] lutego 1974 r., L.dz. [...] Podniesiono również, że ponadto organ nie przeprowadził wszystkich dowodów niezbędnych do wyjaśnienia m.in. kwestii wypłaty odszkodowania poprzestając na domniemaniu prawny, że skoro odszkodowanie zostało przyznane decyzją wywłaszczeniową, to w przypadku braku bezpośrednich dowodów należy przyjąć, iż zapewne zostało ono wypłacone;

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że zachodzą przesłanki do zwrotu działki nr [...] i [...], na podstawie przepisów właśnie tejże ustawy, pomimo braku bezpośrednich dowodów na wypłatę Parafii odszkodowania lub niepodjęcia go przez wywłaszczonego na przykład z depozytu sądowego;

b) art. 61 s.p.k.k. poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż przepis ten dotyczy przywrócenia Kościołowi [...] własności nieruchomości lub ich części przejętych przez Państwo w Polsce Ludowej i poza wypadkami przewidzianymi w art. 61 innych podstaw roszczeń o zwrot utraconego w przeszłości na rzecz Państwa mienia kościelne osoby prawne nie mają, co potwierdza stanowisko TK zajęte w uchwale z 24 czerwca 1992 r. (OTK 1992/1/18). Wskazano, że ustawodawca w sposób szczególny uregulował kwestię zwrotu nieruchomości na rzecz kościelnych osób prawnych, tym samym zamykając możliwość dochodzenia zwrotu na podstawie przepisów powszechnych. W ocenie skarżącego przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby do nadzwyczajnego i niczym nie usprawiedliwionego uprzywilejowania kościelnych osób prawnych, które to podmioty mogłyby korzystać z prawa dochodzenia swoich roszczeń zarówno na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r., jak i na podstawie u.g.n.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o zwrocie Parafii X,. pod wezwaniem św. Y. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Ł., ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz działki nr [...] o pow. [...] m2, dla których SR [...] w [...] prowadzi KW [...] Wskazaną ostatnio decyzją nie zobowiązano przy tym Parafii do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. W ocenie orzekających w sprawie organów w względem spornej nieruchomości spełnione zostały przesłanki zbędności, o których mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc m. in., że w jej ocenie cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanego aktu, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jak stanowi zaś art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Zgodnie z art. 216 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m. in. na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

W kontekście ostatniego z przytoczonych przepisów dostrzec należy, że wywłaszczenie spornej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64). W orzecznictwie wskazuje się, że cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona, organ ma obowiązek ustalić ściśle, przy czym, gdyby okazało się, że treść decyzji wywłaszczeniowej nie określa tego celu w sposób jasny i precyzyjny, cel ten należy ustalić na podstawie wszelkich innych środków dowodowych zgodnie z art. 75 i następne k.p.a. Wskazuje się przy tym, że dopuszczenie możliwości ustalenia celu wywłaszczenia na podstawie innych dowodów, aktów, czynności jest szczególnie istotne w sytuacji nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, albowiem wskazany przepis, jak też żaden inny przepis tej ustawy, nie przewidywał obowiązku sprecyzowania celu wywłaszczenia w akcie, mocą którego własność nieruchomości przechodziła na rzecz Skarbu Państwa. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że tego rodzaju nieruchomości wymagają odmiennych metod ustalenia celu wywłaszczenia. Nie istnieją bowiem decyzje o ich wywłaszczeniu i siłą rzeczy nie może być mowy o sprecyzowaniu "celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu", o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., jako elementu ustalenia podstawy materialnoprawnej decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, lecz celu nabycia w odniesieniu do nieruchomości nabytej na podstawie art. 6 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W odniesieniu do nieruchomości nabytych na podstawie ww. przepisu cel nabycia często nie jest w takiej umowie określony lub jest określony w sposób ogólnikowy. W takiej sytuacji niezbędne jest jego ustalenie lub dookreślenie na podstawie dokumentacji rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, które poprzedziły zawarcie umowy, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji, na potrzeby realizacji której nieruchomość została nabyta, oraz decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, określającego urbanistyczno-architektoniczne zagospodarowanie terenu inwestycji (por. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, LexisNexis, Warszawa 2007) [tak: wyrok NSA z 19 kwietnia 2018 r., I OSK 1242/16].

Należy podkreślić, że sprawa została de facto zainicjowana przez Miasto [...]. Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] pismem z [...] sierpnia 2016 r. zawiadomił Parafię [...] pw. Św. Y. w [...], że prowadzi postępowanie zmierzające do zbycia nieruchomości (działka [...] [...]) o powierzchni [...] KW [...], realizuje zatem obowiązek wynikający z art. 136 ust. 2 u.g.n. zawiadomienia poprzedniego właściciela o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel, niż określony w decyzji wywłaszczeniowej i możliwości ubiegania o zwrot nieruchomości. Tym samym skarżące Miasto [...] uznało, że chociażby w części wskazanej cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ w przeciwnym razie postępowanie zmierzające do zbycia nieruchomości nie byłoby zainicjowane.

Jak trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umowa sprzedaży spornej nieruchomości z [...] stycznia 1976 r., rep. A.I, nr [...] nie wskazuje celu, na jaki miały zostać przeznaczony wywłaszczony grunt. Jak jednak trafnie wywiódł Wojewoda cel wywłaszczenia spornej nieruchomości został wyraźnie określony w licznych dokumentach poprzedzających zawarcie wskazanej umowy. Celem tym było przedłużenie ul. [...] w kierunku południowym, przez co miał powstać dogodny dojazd /od strony podwórza/ do posesji położonych przy ul. [...]. Pomiędzy stronami nie ma sporu co do tego, że na działkach nr [...] i [...] nie zrealizowano inwestycji polegającej na budowie ulicy [...]. Wskazane działki nigdy nie zostały włączone w pas wskazanej ulicy. Na działce nr [...] w części południowej znajduje się garaż blaszany. Teren jest nieutwardzony. W części północno-wschodniej znajduje się fragment wylewki betonowej. W tej części działki znajduje się wjazd do dwóch garaży blaszanych nietrwale związanych z gruntem. Działka nr [...] stanowi w całości teren wybrukowany. Od strony zachodniej w działce znajdują się dwa garaże blaszane, a od strony północnej w działce znajduje się brama wjazdowa oraz fragment wjazdu z kostki poz-bruk. Sąd podziela przy tym twierdzenie Wojewody, że dogodny dojazd /od strony podwórza/ do posesji położonych przy ul. [...] miał być konsekwencją przedłużenia ul. [...] w kierunku południowym, a ta nie została przedłużona. Prawidłowość powyższego rozumowania w realiach niniejszej sprawy znajduje dodatkowo potwierdzenie w fakcie, że jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów cena wywłaszczonej działki [...] (której aktualnie odpowiadają działki [...] i [...]) została zrefundowana przez Zarząd Dróg i Mostów w [...]. Powyższe przemawia za przyjęciem, że celem wywłaszczenia spornych nieruchomości była rozbudowa ul. [...]. Dopiero w konsekwencji rozbudowy tej ulicy miał powstać dogodny dojazd do posesji położonych przy ul. [...]. Okoliczność, że sporna nieruchomość w rzeczywistości funkcjonuje jako droga dojazdowa nie może w realiach niniejszej sprawy świadczyć o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Jak wskazano bowiem powyżej celem wywłaszczenia spornych nieruchomości była rozbudowa ul. [...], zaś dopiero konsekwencją realizacji tego zamierzenia miało być powstanie dogodnego dojazdu do nieruchomości przy ul. [...]. W konsekwencji dla realizacji celu wywłaszczenia niezbędne było włączenie spornych nieruchomości w pas drogowy ul. [...] do czego nigdy nie doszło. O tym świadczy również klasyfikacja gruntów.

W konsekwencji przyjąć należy, że wbrew twierdzeniom skargi poddana sądowej kontroli decyzja nie narusza postanowień u.g.n. Za nietrafne należało przy tym uznać również zarzuty naruszenia art. 61 s.p.k.k. Formułując zarzut naruszenia tego przepisu skarżąca podnosi, że w niniejszej sprawie bezspornie zastosowanie znajdują postanowienia art. 61 ust. 1 pkt 6 wskazanego ostatnio aktu. Zgodnie z tym przepisem, na wniosek kościelnych osób prawnych wszczyna się postępowanie, zwane dalej "postępowaniem regulacyjnym", w przedmiocie przywrócenia im własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części: wywłaszczonych, jeżeli odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone lub nie zostało podjęte. Brzmienie przytoczonego przepisu nie budzi wątpliwości, że postępowanie regulacyjne może mieć miejsce w sytuacji gdy doszło do wywłaszczenia należącej do Kościoła [...] nieruchomości a odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone lub nie zostało podjęte. Sytuacja tego rodzaju nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie miejsca. Treść umowy, w oparciu o którą nastąpiło wywłaszczenie spornej nieruchomości, nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że wywłaszczenie nastąpiło w sposób odpłatny. Wywłaszczenie to zostało poprzedzone wyceną nieruchomości, zaktualizowaną po podpisaniu aktu notarialnego. Sąd podziela pogląd Wojewody co do tego, że wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone podjęciem wszystkich możliwych czynności zmierzających do uzyskania dokumentów potwierdzających fakt wypłaty odszkodowania lub jego niepodjęcia. Zgodzić należy się ze skarżącą, że w aktach sprawy brak jest bezpośrednich dowodów na wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wydając zaskarżoną decyzję trafnie jednak zauważa się, że fakt nabycia spornej nieruchomości ponad 40 lat temu uniemożliwia dotarcie do tego rodzaju dowodów. Trafnie wskazuje się w tym kontekście, że organy administracji nie mają obowiązku wieczystego przechowywania akt sprawy dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Podkreślić należy, że w aktach sprawy znajdują się dowody pośrednie wskazujące na to, że w istocie doszło do wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia spornej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się bowiem korespondencja pomiędzy Zarządem Gospodarki Terenami w [...] a Zarządem Dróg i Mostów, Wydziałem [...] w sprawie refundacji kosztów odszkodowania. Ponadto odnaleziono korespondencję wewnętrzną nr [...] z [...] kwietnia 1976 r. w której Dział Nabywania Terenów i Regulacji Prawnych prosi Dział Finansowy o wypłatę odszkodowania w kwocie [...]zł na rzecz kościoła Parafii X. pod wezwaniem św. Y. w [...] zgodnie z aktem notarialnym z [...] stycznia 1976 r. rep. A.I. nr [...]. Brak jest przy tym jakichkolwiek dowodów mogących świadczyć o tym, że nie doszło do wypłaty odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia spornej nieruchomości. W tego rodzaju sytuacji w ocenie Sądu dysponując przedstawionymi powyżej dowodami pośrednimi, przy braku jakichkolwiek dowodów mogących chociażby uprawdopodabniać niewypłacenie należnego odszkodowania, organy uprawnione były do przyjęcia, że odszkodowanie to zostało zapłacone.

Dla skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez organ poprzez zarzut naruszenia zasady swobody oceny dowodów konieczne jest wykazanie, że organ naruszył reguły logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego czy też jego wnioski są sprzeczne z wiedzą ogólną czy też z konkretnej dziedziny [tak: wyrok NSA z 10 stycznia 2019 r., II OSK 589/18]. W realiach niniejszej sprawy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób odpowiadający regułą wiedzy, logiki oraz doświadczenia życiowego wywiedziono, że w sprawie doszło do wypłaty odszkodowania za sporną nieruchomość. Ustalenia w powyższym zakresie wykluczały zaś zastosowanie postanowień art. 61 ust. 1 pkt 6 s.p.k.k.

Podsumowując całokształt powyższych rozważań, należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skargi poddana sądowej kontroli decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania dowodowego. Dokonana przez organy ocena pozyskanych dowodów odpowiada regułom swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji prawidłowo wywiedziono, że w sprawie nie zrealizowano celu wywłaszczenia spornej nieruchomości, jakim było przedłużenie ul. [...]. Prawidłowo stwierdzono również, że w sprawie doszło do wypłaty odszkodowania za sporną nieruchomość co wykluczało zastosowanie postanowień art. 61 ust. 1 pkt 6 s.p.k.k.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.