Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2267/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 10, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1, 42 ust. 1, 46 ust. 3 i 4, 49 ust. 2, 252
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. Aktiengesellschaft z siedzibą w B., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz B. Aktiengesellschaft z siedzibą w B., Niemcy kwotę w wysokości 1617 zł (jeden tysiąc sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej nazywany "UP") decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], na podstawie

art. 10 i 26 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz.117 z późn. zm., dalej: "u.o.w."), mającej zastosowanie na podstawie

art. 315 ust. 3 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., nazywanej dalej. "p.w.p."), na podstawie art. 6 PTC (Dz. U. z 1991 r. Nr 70, poz. 303 plus załącznik) po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej zgłoszenia nr [...], wydzielonego ze zgłoszenia macierzystego wynalazku [...]pt.: "Kompozycja farmaceutyczna drospirenonu i etynyloestradiolu, preparat farmaceutyczny i zastosowanie połączenia drospirenonu i etynyloestradiolu", zgłoszonego do ochrony w trybie PCT w dniu [...] sierpnia 2000 r. przez B., B., Niemcy (dalej: "skarżący"), na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego w dniu [...] listopada 2009 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na wyżej opisany wynalazek .

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP podał, że zgłoszenie wynalazku nr [...]: "Kompozycja farmaceutyczna drospirenonu i etynyloestradiolu, preparat farmaceutyczny i zastosowanie połączenia drospirenonu i etynyloestradiolu" zostało wydzielone ze zgłoszenia macierzystego [...], p.t. "Kompozycja farmaceutyczna drospirenonu i etynyloestradiolu, i jej zastosowanie", dokonanego w trybie PCT (układ o współpracy patentowej PCT (Dz. U. z 1991 r. załącznik do nr 70, poz. 303)) jako polski odpowiednik zgłoszenia opublikowanego pod numerem [...] w dniu [...] marca 2001 r.

UP podał, że w dacie zgłoszenia wydzielonego istotą wynalazku wyrażoną w niezależnych zastrzeżeniach patentowych nr 1, 12 i 21 była kompozycja farmaceutyczna zawierająca drospirenon i 17α-etynyloestradiol, znamienna tym, że jako pierwszy aktywny czynnik zawierała drospirenon w ilości odpowiadającej dziennej dawce podawania kompozycji od [...] mg do [...] mg i jako drugi czynnik zawierała etynyloestradiol w ilości odpowiadającej dziennej dawce podawania od [...] do [...] mg, wraz z jednym lub większą liczbą farmaceutycznie dopuszczalnych nośników lub zaróbek, przy czym co najmniej [...] % drospirenonu ulega rozpuszczeniu w kompozycji ciągu 30 minut, przy zastosowaniu metody mieszadłowej II USP XXIII, z użyciem wody o temperaturze 37°C, przy szybkości mieszania 50 obrotów na minutę" oraz preparat farmaceutyczny i zastosowanie drospirenonu w połączeniu z 17α-etynyloestradiolem.

W trakcie korespondencji z UP skarżący kilkakrotnie zmieniał zastrzeżenia patentowe.

UP decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...], na podstawie

art. 10 i 26 u.o.w. mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz

art. 6 PTC oraz art. 49 ust. 1 p.w.p. odmówił udzielenia patentu na wynalazek

pt.: "Kompozycja farmaceutyczna drospirenu i etynyloestradiolu, preparat farmaceutyczny i zastosowanie połączenia drospirenonu i etynyloestriadiolu.

Odmowa udzielenia patentu została podjęta dla zakresu ochrony dotyczącego kompozycji zawierającej od [...] do [...] mg drospirenonu i [...] do [...] mg etynyloestradiolu oraz zaróbki farmaceutycznej, w której to kompozycji [...] % drospirenonu ulega rozpuszczeniu w przeciągu pół godziny, po zmierzeniu Metodą Mieszadłową II USP XXIII z użyciem wody o temperaturze 37°C, przy szybkości mieszania 50 obrotów na minutę.

Organ uznał, że zgłoszone rozwiązanie nie mogło być opatentowane, ponieważ zakres żądanej ochrony był niejednoznaczny, gdyż kompozycja, preparat oraz zastosowanie nie zostały określone za pomocą odpowiednich cech technicznych.

Wraz z wnioskiem o powtórne rozpatrzenia sprawy skarżący nadesłał kolejną wersję zastrzeżeń patentowych różniącą się od poprzedniej wersji tym, że został dodany warunek dotyczący drospirenonu: "drospirenon nie jest w postaci zmikronizowanej oraz drospirenon nie jest napylony z jego roztworu na powierzchnie cząstek obojętnego nośnika".

Urząd Patentowy, rozpatrując sprawę ponownie, uznał, że wprowadzona przez skarżącego poprawka dotycząca drospirenonu była niedopuszczalna, wskutek czego tak sformułowane zastrzeżenie nie spełniało przesłanek z art. 37 p.w.p., o czym UP powiadomił skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2010 r.

W odpowiedzi skarżący w dniu [...] maja 2010 r nadesłał wyjaśnienia oraz zmienioną wersję zastrzeżeń patentowych, w której zastrzeżenie 1 dotyczyło tabletki, w której drospirenon był w postaci niezmikronizowanej oraz nie był napylony z jego roztworu na powierzchnie cząstek obojętnego nośnika.

Skarżący uważał, że wprowadzone zmiany nie stanowiły niedopuszczalnej poprawki i nie tworzyły nowego rozwiązania. Skarżący na poparcie wskazał fragment na str. 9 opisu.

UP, zająwszy odmienne niż strona stanowisko, w piśmie z dnia [...] maja 2010r. i podał, że wskazywany przez skarżącego fragment na str. 9 (zaczynający się od słów "Aby uzyskać większą szybkość rozpuszczania ...") dotyczył dalszego zwiększania szybkości rozpuszczania kompozycji farmaceutycznej zawierającej drospirenon i etynyloestradiol, w której drospirenon występował w postaci zmikronizowanej lub był napylony z jego roztworu na powierzchnię cząstek obojętnego nośnika. UP podtrzymał swoje stanowisko, że obecność zmikronizowanego (lub napylonego) drospirenonu stanowi istotę wynalazku. Nie są to jedynie "zwykłe przykłady", jak starał się wykazać skarżący.

UP podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że zgodnie z art. 26 u.o.w. zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie do UP podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami. W ocenie organu, opis wynalazku nie ujawnia istoty polegającej na kompozycji farmaceutycznej zawierającej drospirenon i etynyloestradiol, w której drospirenon nie jest w postaci zmikronizowanej oraz że drospirenon nie jest napylony z jego roztworu na powierzchnię cząstek obojętnego nośnika.

UP zauważył, że w trakcie procedury ponownego rozpatrywania sprawy skarżący kilkukrotnie zmieniał zakres żądanej ochrony poprzez nadsyłanie zmienionych wersji zastrzeżeń patentowych.

W odpowiedzi na powyższe pismo, skarżący w piśmie z dnia [...] września 2010 r., oprócz wyjaśnień, nadesłał również zmienione zastrzeżenia patentowe.

W nowonadesłanej wersji zastrzeżeń patentowych skarżący ubiegał się w zastrzeżeniu 1 o ochronę na: Tabletkę zawierającą a) drospirenon jako pierwszy aktywny czynnik, w ilości odpowiadającej dziennej dawce [...] mq, b) etynyloestradiol (pierwotnie prawidłowo określony jako 17- α-etynyloestradiol) jako drugi aktywny czynnik, w ilości odpowiadającej dziennej dawce od [...] mg do [...] mg, oraz

c) jeden lub większą liczbę farmaceutycznie dopuszczalnych nośników lub zaróbek, znamienne tym, że drospirenon był w postaci ulegającej szybkiemu rozpuszczeniu, czyli takiej, że co najmniej [...]% drospirenonu z tabletki ulegało rozpuszczeniu w ciągu 30 minut, co określono przy zastosowaniu testu rozpuszczania przy pomocy Metody Mieszadłowej II USP XXIII, z wodą o temperaturze 37°C jako rozpuszczalnikiem, przy 50 rpm (szybkości mieszania wyrażonej w obrotach na minutę), przy czym drospirenon był w postaci zmikronlzowanei lub napylonej z roztworu na cząstki obojętnego nośnika.

W piśmie z dnia [...] października 2010 r. UP uznał, że na tak określony zakres żądanej ochrony został już udzielony patent [...].

Wobec tego w wersji zastrzeżeń patentowych nadesłanej w dniu [...] lutego 2011 r. skarżący ubiegał się w zastrzeżeniu 1 o ochronę na: Tabletkę zawierającą

a) drospirenon jako pierwszy aktywny czynnik, w ilości odpowiadającej dziennej dawce [...] mg, b) etynyloestradiol (pierwotnie określany jako 17α− [...] mg do [...] mg, oraz c) jeden lub większą liczbą farmaceutycznie dopuszczalnych nośników lub zarobek, przy czym (brak "znamienna tym, że") co najmniej [...]% drospirenonu z tabletki ulegało rozpuszczeniu w ciągu 30 minut, co określono przy zastosowaniu testu rozpuszczania przy pomocy Metody Mieszadłowej II USP XXIII, z wodą o temperaturze 37°C jako rozpuszczalnikiem, przy 50 rpm (szybkości mieszania wyrażonej w obrotach na minutę) [oraz] przy czym drospirenon był w postaci niezmikronizowanej oraz przy czym drospirenon był nienapylony z roztworu na cząstki obojętnego nośnika.

UP w piśmie z dnia [...] marca 2011 r. powiadomił skarżącego, że w opisie zgłoszenia nie były wprost ujawnione inne metody uzyskiwania szybkiego uwalniania drospirenonu, poza mikronizowaniem i napylaniem z roztworu, takie jak skarżący wskazał w swoich pismach, a więc wprowadzanie surfaktantów, zastosowanie polimorficznych form drospirenonu, stały roztwór drospirenonu czy inne.

Skarżący w kolejnym etapie zmienił zakres żądanej ochrony i przy piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. nadesłał zmienioną po raz kolejny wersję zastrzeżeń patentowych, ostatnią i aktualnie obowiązującą wersję zastrzeżeń patentowych, w których przedmiotem wynalazku była tabletka (pierwotnie kompozycja farmaceutyczna) zawierająca drospirenon w ilości odpowiadającej dziennej dawce [...] mg (pierwotnie [...]-[...] mg) i jako drugi aktywny czynnik 17α -etynyloestradiol, w ilości odpowiadającej dziennej dawce od [...] do [...] mg (pierwotnie [...] do [...] mg), wraz z jednym lub większą liczbą farmaceutycznie dopuszczalnych nośników lub zaróbek, znamienną tym, że co najmniej [...] % drospirenonu z tej tabletki ulega rozpuszczeniu w ciągu 30 minut, co określono przy zastosowaniu Metody Mieszadłowej II USP XXIII, w 900 ml (pierwotnie nie określono objętości) wody o temperaturze 37°C jako medium rozpuszczającym, przy szybkości mieszania 50 obrotów na minutę.

Skarżący był zdania, że obecnie złożone zastrzeżenia są wyraźnie różne i w żadnej mierze nie są identyczne z zastrzeżeniami patentu [...] (w sprawie macierzystej).

W ocenie UP, była to wersja zastrzeżeń patentowych zasadniczo zbliżona co do swej istoty do wersji zastrzeżeń patentowych z dnia [...] kwietnia 2009 r., której to wersji zastrzeżeń patentowych dotyczyła pierwsza decyzja UP odmawiająca udzielenia patentu.

Zakres żądanej ochrony w aktualnej wersji zastrzeżeń patentowych został więc ograniczony (w stosunku do zakresu żądanej ochrony, na który została wydana decyzja odmowna) w ten sposób, że kompozycja farmaceutyczna występowała obecnie w postaci tabletki; ograniczono także zakresy ilościowe obydwu czynników aktywnych - drospirenonu z zakresu [...] do [...] mg do wartości [...] mg,

a 17α-etynyloestradiolu z ilości odpowiadającej dziennej dawce [...] do [...] mg do węższego zakresu od [...] do [...] mg. Doprecyzowano również ilość wody, w której odbywało się badanie rozpuszczalności.

Te ograniczenia nie miały jednak wpływu na istotę problemu stanowiącego o wydaniu przez UP odmowy udzielenia patentu.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. dołączonym do zmienionej wersji zastrzeżeń patentowych skarżący w punkcie 3 podniósł zarzut naruszenia jego prawa do bycia wysłuchanym przez UP, który w osobie eksperta odmówił mu wzięcia pod uwagę ujawnienia wynalazku (zgłoszonego w dniu [...] sierpnia 2000 r.) w dokumentach opublikowanych po dacie zgłoszenia niniejszego wynalazku, tj. w opisach patentowych [...],[...],[...].

W tymże piśmie skarżący powtórnie poruszył problem ujawnienia środków zwiększających rozpuszczalność, znanych z publikacji w A., C.D. M. i S. S. D., 1989, 3, str. 513-525, w której omawiano ogólny stan wiedzy na temat wpływu różnych parametrów na szybkość rozpuszczania różnych form dawkowania różnych leków. Wymienione w tabeli 1 metody zwiększania rozpuszczalności słabo rozpuszczalnych leków to: modyfikacja chemiczna (otrzymywanie rozpuszczalnych proleków); wpływanie na wielkość cząsteczek i formy krystaliczne leku (poprzez mielenie/mikronizację substancji czynnej, zmianę pokroju/postaci polimorficznej, uzyskiwanie solwatów, wprowadzanie zakłóceń do kryształów); dyspergowanie leku w substancjach nośnikowych (uporządkowane mieszaniny, liofilizacja, mielenie, napylanie z roztworu, stałe roztwory, stałe zawiesiny, mieszaniny eutektyczne); lub stosowanie środków kompleksujących i zwiększających rozpuszczalność (środki powierzchniowo czynne, cyklodekstrynę).

Zdaniem skarżącego, sposoby poprawiania rozpuszczalności słabo rozpuszczalnego leku stosowane w opisach patentowych dla drospirenonu [...],[...],[...] zostały wskazane w ogólnej publikacji w A., C.D. M. i S. S. D., 1989, 3, str. 513-525 Tak więc opisy patentowe [...],[...],[...] stanowiły dowód, że kompozycje, z których drospirenon jest szybko uwalniany, mogą być otrzymane bez konieczności dostarczania drospirenonu w postaci zmikronizowanej.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko, że wymagania dotyczące zamieszczania przykładów w zgłoszeniu były nieuzasadnione.

Skarżący sugerował, że rozwiązania, które nie są szczegółowo przedstawione w przykładach badanego zgłoszenia, nie mogły być objęte zastrzeżeniami patentowymi. Skarżący uzasadniał, że zilustrowanie przykładami wykonania wszystkich możliwości wskazywanych w tabeli 1 publikacji C.D. M. i S. S. D. byłoby zbyt uciążliwe. Zdaniem skarżącego, w takim przypadku, tj. gdyby istniała konieczność zilustrowania każdej metody poprawiania rozpuszczalności leku w osobnym przykładzie wykonania, nie byłoby żadnego powodu (bodźca), aby występować o ochronę patentową.

Skarżący w w/w piśmie żądał odniesienia się do decyzji w sprawie zagranicznych odpowiedników polskiego zgłoszenia, oraz powodów udzielenia patentu polskiego [...], dla którego to zgłoszenia opis i zastrzeżenia były "zasadniczo identyczne" jak dla niniejszego zgłoszenia.

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał oraz poczynione ustalenia UP podał, że decyzja odmowna z dnia [...] września 2009 r. została wydana w oparciu o art. 10 i 26 u.o.w. oraz art. 6 PCT, ponieważ na zgłoszone rozwiązanie nie mogła być udzielona ochrona patentowa ze względu to, że zakres żądanej ochrony był określony w sposób niejednoznaczny, gdyż nie został określony za pomocą odpowiednich cech technicznych.

UP wyjaśnił, że w myśl art. 10 u.o.w., niepełny zestaw środków technicznych nie stanowi rozwiązania, prowadzi jedynie w kierunku rozwiązania.

Stosownie do art. 26 u.o.w. zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie do UP podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami.

W myśl art. 6 Układu PCT, zastrzeżenie lub zastrzeżenia powinny określać przedmiot żądanej ochrony. Zastrzeżenia powinny być jasne i zwięzłe. Powinny być w całości poparte opisem.Zgodnie z zasadą 6 Regulaminu PCT stanowiącą uściślenie art. 6 Układu PCT, określenie przedmiotu dla którego wnosi się ochronę, powinno być dokonane przez podanie cech technicznych wynalazku (ust. 6.3 lit. a).

Dla aktualnie obowiązującej wersji zastrzeżeń patentowych przedmiotem wynalazku była tabletka (pierwotnie kompozycja farmaceutyczna) zawierająca drospirenon w ilości odpowiadającej dziennej dawce [...] mg (pierwotnie [...]-[...] mg) i jako drugi aktywny czynnik 17α -etynyloestradiol, w ilości odpowiadającej dziennej dawce od [...] do [...] mg (pierwotnie [...] do [...] mg), wraz z jednym lub większą liczbą farmaceutycznie dopuszczalnych nośników lub zarobek, znamienna tym, że co najmniej [...] % drospirenonu z tej tabletki ulega rozpuszczeniu w ciągu 30 minut, co określono przy zastosowaniu Metody Mieszadłowej II USP XXIII, w 900 ml (pierwotnie nie określono objętości) wody o temperaturze 37°C jako medium rozpuszczającym, przy szybkości mieszania 50 obrotów na minutę.

W ocenie UP, była to wersja zastrzeżeń patentowych zasadniczo zbliżona co do swej istoty do wersji zastrzeżeń patentowych z dnia [...] kwietnia 2009 r., której to wersji zastrzeżeń patentowych dotyczyła pierwsza decyzja UP odmawiająca udzielenia patentu.

W obydwu wersjach zastrzeżenia 1 w części przedznamiennej określony był skład jakościowy i ilościowy dla składników aktywnych farmakologicznie, a więc drospirenonu i 17α-etynyloestradiolu. Taki skład kompozycji farmaceutycznej znany jest ze stanu techniki, co wskazywano skarżącemu kilkakrotnie w trakcie korespondencji, a skarżący nie negował tego faktu.

W części znamiennej, a więc stanowiącej o istocie wynalazku, w obydwu przypadkach określono cele wynalazku, a więc efekty, jakie w założeniu powinny być osiągnięte, a nie środki techniczne prowadzące do tego celu/efektu.

W obydwu przypadkach określono kompozycję/tabletkę poprzez korzystną, założoną jako cel wynalazku, rozpuszczalność jednego ze składników czynnych - drospirenonu. W przypadku uaktualnionej wersji zastrzeżeń patentowych doprecyzowano warunki badania metodą mieszadłową.

UP odniósł się powtórnie do zarzutów skarżącego wyrażonych w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., dołączonym do zmienionej wersji zastrzeżeń patentowych dotyczących zarzutu naruszenia proceduralnego prawa skarżącego do bycia wysłuchanym.

UP wyjaśnił skarżącemu m. in. w decyzji z dnia [...] września 2009 r oraz w pismach procesowych, że powołanie się w zakresie ujawnienia wynalazku na publikacje w opisach patentowych [...],[...],[...] nie spełniało wymagania z art. 26 u.o.w., w tym art. 26 ust. 4 u.o.w., zgodnie z którym zgłoszenie uważa się za dokonane w czasie, w którym zostało złożone w UP. Nie można więc dokonać ujawnienia wynalazku w późniejszym czasie, niż data zgłoszenia.

Natomiast w piśmie z dnia [...] marca 2011 r UP wyjaśnił, że dokumenty ze stanu techniki (R., brak daty publikacji; A.., C.D. M. i S. S. D., 1989, 3, 513-525), omawiające ogólny stan wiedzy na temat wpływu różnych parametrów na szybkość rozpuszczania różnych form dawkowania różnych leków, nie mogły stanowić dostatecznego ujawnienia dla szybkiego uwalniania konkretnego leku drospirenonu dla zgłoszenia [...].

W ocenie UP, ogólny stan wiedzy nie naprowadziłby specjalisty na konkretnie rozwiązania problemu polepszania rozpuszczalności drospirenonu. W takim przypadku zawartość opisu patentowego zmuszałaby specjalistę w danej dziedzinie do podjęcia dodatkowej pracy twórczej i eksperymentów, by na podstawie ujawnionych przez skarżącego danych technicznych dojść do rezultatu, o którym mowa w zastrzeżeniu niezależnym.

Zdaniem UP, opisy patentowe [...],[...],[...]stanowiły dowód, że kompozycje, z których drospirenon jest szybko uwalniany, mogły być otrzymane bez konieczności dostarczania drospirenonu w postaci zmikronizowanej, lecz nie stanowiły ujawnienia wynalazku w dacie zgłoszenia, a więc nie stanowiły dowodu na spełnienie przez niniejsze zgłoszenie

art. 26 u.o.w.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego podniesionego w z piśmie z dnia

[...] czerwca 2011 r., że wymagania dotyczące zamieszczania przykładów w zgłoszeniu były nieuzasadnione, UP wyjaśnił, że rozwiązanie, na które skarżący starał się uzyskać ochronę patentową powinny być odpowiednio ujawnione w opisie patentowym. Jeśli zakres ochrony miał być szeroki (np. szybkie uwalnianie możliwe do uzyskania wieloma metodami), to i ujawnienie w opisie powinno być odpowiednio obszerne. Najkorzystniejszą formą ujawnienia wynalazku jest przykład wykonania wynalazku. Nie jest to jednak jedyna możliwość ujawnienia, UP dopuszcza również bardziej opisowe przedstawienie rozwiązania problemu technicznego.

UP zauważył, że dowodem na to, że nie są stawiane wymagania, żeby wszystkie rozwiązania objęte zastrzeżeniami były przedstawione w przykładach realizacji wynalazku jest fakt, że w sprawie macierzystej, w patencie [...], skarżący uzyskał ochronę na kompozycje, w których drospirenon jest w postaci 1) zmikronizowanej lub 2) napylonej z roztworu na cząstki obojętnego nośnika, a więc na dwie realizacje, mimo że przykłady wykonania dotyczą jedynie zmikronizowanej postaci drospirenonu (brak przykładu dla napylania drospirenonu z roztworu na cząstki obojętnego nośnika).

W ocenie UP, z argumentacji skarżącego wynikało, że mimo stosunkowo niewielkiego nakładu pracy (jedna z możliwych realizacji rozwiązania) pragnął uzyskać ochronę patentową na kilkanaście innych, nie przebadanych i nie dokonanych realizacji.

Skarżący w w/w piśmie żądał ponadto odniesienia się do decyzji w sprawie zagranicznych odpowiedników polskiego zgłoszenia, oraz powodów udzielenia patentu polskiego [...], dla którego to zgłoszenia opis i zastrzeżenia były "zasadniczo identyczne" jak dla rozpoznawanego zgłoszenia.

Mając powyższe na uwadze, UP wyjaśnił, że obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia umowy międzynarodowe stanowią (zgodnie z art. 27 pkt. 5 i 8 Układu o współpracy patentowej, PCT), iż każde umawiające się państwo, przy orzekaniu zdolności patentowej wynalazku zastrzeżonego w zgłoszeniu międzynarodowym, ma swobodę stosowania kryteriów swego prawa krajowego w odniesieniu do wcześniejszego stanu techniki i innych warunków zdolności patentowej, nie będącymi wymogami co do formy lub treści zgłoszeń. Takim warunkiem jest warunek dostatecznego ujawnienia wynalazku.

Powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 2183/04 oraz VI SA/Wa 112/08, UP podał, że orzeczenia wydane przez inne urzędy patentowe nie są wiążące dla organu. Nie sposób przyjąć, aby uzyskanie patentu w jednym państwie automatycznie oznaczało obowiązek organu do udzielenia ochrony na ten wynalazek w innym państwie. Każde zgłoszenie podlega indywidualnemu badaniu. Stosownie do art. 27 ust. 5 układu PCT, prawu krajowemu państwa, w którym zgłoszono wynalazek oddano swobodę w ustalaniu takich istotnych warunków zdolności patentowej, jakie państwo to uzna za właściwe, a nadto zgodnie z art.27 ust.6 PCT, prawo krajowe może wymagać dostarczenia przez zgłaszającego dowodu w odniesieniu do każdego warunku zdolności patentowej przewidzianego przez to prawo. W świetle tych unormowań posiadanie patentu europejskiego nie mogło odnieść zamierzonego skutku, sprowadzającego się w istocie do oczekiwania na zastosowanie niejako pewnego automatyzmu przy udzielaniu prawa ochronnego na zgłoszony wynalazek w Polsce.

UP podkreślił, że nie może podać powodów udzielenia patentu polskiego [...], gdyż w zakresie orzekania eksperci podlegają tylko ustawom

(art. 269 ust. 1 p.w.p.), a każde zgłoszenie patentowe rozpatrywane jest indywidualnie, w oparciu o obowiązujące w danym zakresie przepisy prawa

(patrz art. 6 kpa oraz art. 9, 87 , 89 i 91 Konstytucji RP).

Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję UP z dnia [...] października 211 r., utrzymującą w mocy decyzję UP z dnia [...] września 2009 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek zgłoszony za nr [...] pt "Kompozycja farmaceutyczna drospirenonu i etynyloestradiolu, preparat farmaceutyczny i zastosowanie połączenia drospirenonu i etynyloestradiolu", wydzielony ze zgłoszenia macierzystego [...], zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. polegające na pominięciu i nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, braku odniesienia się do dowodów i argumentów przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania, a w szczególności na braku wyjaśnienia kwestii, dlaczego zdaniem UP rozpuszczalność drospirenonu nie może zostać uznana za środek techniczny, który prowadzi do uzyskania efektu zwiększonej dostępności biologicznej składnika aktywnego,

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady budowania zaufania obywateli wobec organów administracji publicznej polegające na braku jakiegokolwiek wyjaśnienia dlaczego wobec tego samego podmiotu w analogicznym stanie faktycznym, działając w oparciu o te same przepisy prawa w odniesieniu do patentu [...] Urząd Patentowy uznał rozpuszczalność drospirenonu za środek techniczny i nie miał zastrzeżeń do określonego sformułowania zastrzeżeń patentowych, a w odniesieniu do zgłoszenia patentowego nr [...] już tej cechy za środek techniczny nie uznał,

3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w szczególności poprzez brak wskazania jakichkolwiek argumentów w zakresie zmiany stanowiska Urzędu Patentowego w zakresie braku uznania cech technicznych wynalazku wskazanych w zastrzeżeniach Patentowych zgłoszenia [...] za środki techniczne prowadzące do osiągnięcia określonego rezultatu,

4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 6 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób rażąco sprzeczny z zasadą praworządności, a w szczególności stosowanie w sposób nieuzasadniony różnych kryteriów do oceny uznania tych samych cech wskazanych w zastrzeżeniach patentowych jako cech technicznych definiujących istotę wynalazku,

5. naruszenie przepisu art. 32 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i nieuwzględnienie podstawowej zasady równości podmiotów wobec prawa oraz równego traktowania podmiotów przez władze publiczne, co w sferze prawa administracyjnego winno przejawiać się w tym, że podmioty o tym samym statusie prawnym mogą na gruncie tych samych przepisów oczekiwać takich samych rozstrzygnięć orzekających o przyznaniu im uprawnień wynikających z przepisów prawa, zwłaszcza w sytuacji gdy przedmiotem rozstrzygnięcia są analogiczne sprawy dotyczące sfery uprawnień tego samego podmiotu,

6. naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 u.o.w. w zw. z art. 26 u.o.w. mającej zastosowanie na podstawi art. 315 ust. 3 p.w.p. poprzez niewłaściwą jego wykładnię w zakresie pojęcia ujawnienia istoty wynalazku i w konsekwencji brak uznania, iż wynalazek spełnia wymogi ustawowe w zakresie przesłanek udzielenia patentu,

7. naruszenie prawa materialnego tj. art. 26 u.o.w. w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wadliwe uznanie, iż zastrzeżenia patentowe zgłoszenia [...] nie zawierają cech technicznych umożliwiających urzeczywistnienie wynalazku,

8. naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 u.o.w. w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym sprawy i w konsekwencji wadliwe uznanie, iż wynalazek ujawniony w zgłoszeniu patentowym nr [...] nie spełnia przesłanki przemysłowego jego zastosowania.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji UP z dnia [...] października 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji UP z dnia [...] września 2009 r.

W uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2011 r., zgodnie z którym zakres żądanej przez skarżącego ochrony został określony w sposób niejednoznaczny, ponieważ nie podano środków technicznych umożliwiających realizację wynalazku, co skutkuje brakiem stosowalności (art. 10 u.o.w.). Zarzut ten został oparty na części znamiennej zastrz. 1, która zgodnie z argumentacją UP została zdefiniowana poprzez efekty, jakie mają być osiągnięte, a nie poprzez środki techniczne prowadzące do tego efektu.

Skarżący podał, że cechą charakteryzującą tabletkę, która stanowiła przedmiot zgłoszenia [...], był profil rozpuszczalności drospirenonu. Był to parametr ściśle techniczny, ponieważ określał zdefiniowaną cechę techniczną wynalazku - profil rozpuszczalności, który jednoznacznie wskazywał zdolność zastrzeganej tabletki do szybkiego uwalniania drospirenonu z tej tabletki. Z kolei ta właściwość techniczna tabletki prowadziła do efektu będącego zwiększoną dostępnością biologiczną substancji aktywnej.

W ocenie strony, UP błędnie nie uznał tego parametru za cechę techniczną.

Uzasadniając swoje stanowisko UP powołał się na szereg argumentów i cytatów z orzecznictwa oraz "Poradnika wynalazcy", które mają charakter ogólny i nie odnoszą się do istoty sporu. UP uznał, że istota wynalazku została zdefiniowana poprzez efekt, a nie przez środki techniczne, co w rezultacie miało skutkować brakiem spełnienia przesłanki stosowalności wynalazku. Tym samym, UP przyjął stanowisko, że zastrzeżenie 1 w zgłoszeniu [...] było całkowicie nieakceptowalne w świetle u.o.w., PCT oraz orzecznictwa sądów administracyjnych. Przyjęte przez UP stanowisko w sprawie przedmiotowego zgłoszenia [...] było całkowicie sprzeczne ze stanowiskiem, jakie UP przyjął przy rozpatrywaniu innego zgłoszenia [...]także należącego również do skarżącego. Dokonując zestawienia zgłoszenia [...] pierwszeństwo od [...] sierpnia 1999 r. z patentem [...], pierwszeństwo od dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący zauważył, że oba zastrzeżenia mają bardzo podobną część przedznamienną i niemal identyczną część znamienną - stanowiącą o istocie wynalazku. Stąd, pytanie skarżącego o przyczynę, z powodu której UP, powołując się na te same przepisy prawa oraz orzecznictwo uznał, że zastrzeżenie 1 według patentu [...] dostatecznie określa kompozycję i jednoznacznie definiuje cechę techniczną, natomiast zastrzeżenie 1 według zgłoszenia [...] - nie. Zdaniem strony, biorąc pod uwagę treść i sens obu zastrzeżeń, przy realizacji wynalazku oba zastrzeżenia będą identycznie określały cechy techniczne kompozycji ([...]) i tabletki ([...]) oraz zakres chronionych rozwiązań. Nie ma żadnych różnic pod względem technicznym w zakresie tych dwóch definicji, które identycznie określają przedmiotowy środek do podawania doustnego. Skoro, według UP, zastrzeżenie 1 z [...] spełnia wymagania określone w art. 10 i 26 u.o.w., to jest oczywiste, że zastrzeżenie 1 z [...] powinno również spełniać przesłanki z cyt. przepisów. UP nie wykazał na czym polega wyjątkowość zastrzeżenie 1 z [...], że dopuszczona wcześniej przez UP definicja nie spełnia tych przepisów prawa.

We wszystkich pismach oraz argumentacji przedstawionej w obu decyzjach UP powołał się jedynie na ogólne twierdzenia i komentarze nie dotyczące wprost przedmiotowej sprawy. UP nie przedstawił żadnego dowodu na to, że o ile na podstawie zastrzeżeń i opisu wynalazku [...] specjalista będzie mógł precyzyjnie i szczegółowo zrozumieć przedmiot i zakres patentu i zrealizować wynalazek, to w przypadku identycznie opisanego i zdefiniowanego wynalazku według [...] nie będzie mógł tego zrobić. Podnoszony przez UP brak "konkretnych środków technicznych, które pozwolą na jednoznaczne i powtarzalne osiągnięcie rezultatu wynalazku w pełnym chronionym rozmiarze, jaki zakreślają zastrzeżenia patentowe" skarżący uznał za niewystarczający.

W ocenie skarżącego, stanowisko UP stanowiło rażące naruszenie nie tylko art. 6 k.p.a. i 8 k.p.a., ale przede wszystkim art. 32 Konstytucji RP.

Ponadto, UP, rozpoznając sprawę dopuścił się naruszenia norm zawartych w przepisach art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. jak też 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stosowania odmiennych kryteriów do oceny analogicznych stanów faktycznych w odniesieniu do tego samego podmiotu, jak też zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a.

Brak wyczerpującego wskazania stanowiska UP, jak też jakiegokolwiek wskazania zmiany stanowiska w odniesieniu do zaprezentowanych przez skarżącego zastrzeżeń patentowych, mimo bardzo obszernej korespondencji, skutkował przedstawieniem szeregu kolejnych poprawionych wersji zastrzeżeń patentowych przez skarżącego, które za każdym razem były kwestionowane przez Eksperta. Będąc świadomym udzielenia patentu [...], skarżący nie otrzymał dostatecznego wyjaśnienia co do podstawy odrzucenia przez UP analogicznych zastrzeżeń.

Odnosząc się do założenia UP, który przyjmując, że rozpuszczalność drospirenonu stanowiła efekt wynalazku, domagał się określenia środków technicznych jakie miałyby go zapewnić, skarżący wskazał na jego niezaradność, gdyż środkiem technicznym był ściśle określony parametr techniczny tj. profil rozpuszczalności drospirenonu. Ten środek techniczny zapewniał nieoczekiwanie korzystny efekt tj. zwiększoną dostępność biologiczną. Bez względu na to, jakimi metodami uzyska się wskazany w zastrzeżeniu profil rozpuszczalności drospirenonu, efekt zwiększenia dostępności biologicznej będzie zapewniony. Skarżący podkreślił, że istotą wynalazku nie był sposób uzyskania dobrej rozpuszczalności, ale to, że określony i ściśle zdefiniowany profil rozpuszczalności drospirenonu nadawał tabletce szczególnie korzystne właściwości tj. zwiększoną dostępność biologiczną.

Każdy wynalazek w swojej idei opiera się na pewnej wstępnej wiedzy technicznej, która stanowi punkt wyjścia do opracowania nowego, nieoczywistego rozwiązania. Urząd w trakcie badania zdolności patentowej danego rozwiązania uwzględnia przecież stan techniki i wiedzę jaką dysponował twórca w momencie zgłoszenia wynalazku. W przypadku nowych rozwiązań, nie ma potrzeby zastrzegać środków, które są już znane i które można wykorzystać do realizacji wynalazku (typowe metody uzyskiwania większej rozpuszczalności są znane w stanie techniki), gdyż same w sobie nie zapewnią nowego i nieoczekiwanego efektu. Zastrzegać należy tylko te środki (konkretna wartość rozpuszczalności), które stanową o istocie wynalazku i warunkują uzyskanie efektu (dostępność biologiczna).

Odnośnie typowych metod uzyskiwania żądanej rozpuszczalności Zgłaszający wskazał na podręcznik R. (1990) oraz pracę przeglądową M. i D. (1989) odnosząc się do stanu wiedzy przeciętnego specjalisty w dacie zgłoszenia. Miało to na celu wykazanie, że istnieje wiele różnych sposobów uzyskania tak dobrej rozpuszczalności drospirenonu, jednak to nie te sposoby determinują istotę wynalazku, zatem nie ma potrzeby wskazywania ich w zastrzeżeniu.

Skarżący nie wskazywał, że cytowane prace ze stanu techniki zawierały ujawnienie wynalazku, a jedynie twierdził, że odzwierciedlają stan wiedzy w dziedzinie wynalazku w dacie zgłoszenia. Biegły, korzystając m.in. z rozwiązań opisanych w R. (1990) oraz artykule przeglądowym M. i D. (1989) w połączeniu z ujawnieniem przedstawionym w przedmiotowym zgłoszeniu, bez żadnego dalszego wkładu wynalazczego będzie mógł uzyskać dany profil rozpuszczalności drospirenonu, taki jak w zastrz. 1 zgłoszenia i zrealizować wynalazek.

Skarżący podkreślił, że dokumenty [...],[...],[...] zostały powołane przez niego w toku postępowania przed UP nie jako stan techniki, ale jako przykłady różnych metod (opisanych w artykule przeglądowym M. i D.) stosowanych do uzyskiwania różnych rozpuszczalności, które mogą być wykorzystane do wytworzenia kompozycji o żądanym profilu rozpuszczalności drospirenonu, takim jaki jest zastrzegany w rozwiązaniu [...]. UP natomiast przyjął błędnie te dokumenty jako stan techniki i odrzucił je w całości wskazując, że zostały one opublikowane po dacie zgłoszenia [...]. Zatem UP nie uwzględnił merytorycznej argumentacji skarżącego.

Rozpatrując zastrzeżenie 1 zgłoszenia [...] UP odmówił uwzględnienia stanu techniki i wiedzy przeciętnego specjalisty przy ocenie wynalazku. Zdaniem skarżącego, stoi to w całkowitej sprzeczności ze wskazaniami, które sam UP kieruje do twórców i zgłaszających wynalazki: "Także stan techniki, w zakresie, w jakim jest w dokumencie opisany, jest uważany za zawarty w tym dokumencie." (Poradnik wynalazcy, Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim, międzynarodowym, pod red. A. Pyrży, Warszawa, KIG, UP RP, 2009, str. 119). Zatem fachowiec, mając wiedzę opisaną szczegółowo zarówno w podręczniku R. (1990) jak i szczegółowo przedyskutowaną w pracy przeglądowej M. i D. (1989) odnośnie innych rozwiązań oprócz mikronizacji, będzie potrafił uzyskać profil rozpuszczalności taki jak określono w zastrz. 1 wg zgłoszenia [...].

Nawiązując do powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 27 pkt 5 i 8 układu o współpracy patentowej, skarżący zauważył, że Polska jest stroną Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, a to oznacza, że patenty udzielone przez Europejski Urząd Patentowy, zwany dalej EPO, mogą (zgłoszone po 1 maja 2004 r.) w wyniku ich walidacji obowiązywać również na terytorium Polski, na równi z patentami udzielonymi przez UP w trybie krajowym lub PCT. Fakt ten powinien być brany pod uwagę przez UP, gdyż jako organ administracji państwowej powinien dbać o równe traktowanie wobec prawa wszystkich podmiotów obecnych na polskim rynku zgodnie z powołanym wcześniej art. 32 Konstytucji RP. Z kolei podkreślenia wymaga, iż EPO udziela patentów na wynalazki, w których zastrzeżenia są sformułowane w sposób analogiczny jak wskazał skarżący zarówno w zgłoszeniu patentowym [...] jak też w udzielonym już na jego rzecz patencie [...]. Dowodem na to jest również udzielenie na rzecz skarżącego patentu [...]na wynalazek [...], w którym zastrzeżenia są sformułowane w sposób analogiczny jak w zgłoszeniu [...].

Skarżący podkreślił również, że w sytuacji gdy Polska jest stroną Konwencji o Patencie Europejskim oraz zobowiązała się w Układzie Europejskim podpisanym w dniu 16 grudnia 1991 w Brukseli, ustanawiającym stowarzyszenie pomiędzy Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, UP jest zobowiązany do zapewnienia takiego samego poziomu ochrony praw własności intelektualnej jaki jest w Unii Europejskiej, do stosowania tych samych standardów w szczególności jeśli chodzi o kryteria przesłanek zdolności patentowej wynalazku oraz sposobu określenia istoty wynalazku w zastrzeżeniach patentowych. O ile przesłanki określające zdolność patentową wynalazku są takie same na gruncie prawa krajowego oraz na gruncie Konwencji o Patencie Europejskim, to ich interpretacja przez UP jest w wielu sytuacjach znacząco odmienna od tej prezentowanej przez EPO, co nie powinno mieć miejsca. Takie działanie UP powoduje powstanie niejednolitości w zakresie przysługującej podmiotom na terenie Polski ochrony patentowej. Podmioty, które uzyskały patent poprzez zgłoszenie wynalazku w EPO, po dokonaniu stosownej walidacji na terenie Polski mogą uzyskać ochronę w takim zakresie, w jakim UP ochrony by im nie udzielił, stosując teoretycznie te same kryteria oceny. Sytuacja taka kształtuje niewątpliwie nierówne traktowanie podmiotów wobec prawa i jest sprzeczna nie tylko z Konstytucją RP, ale również z zasadą równości stanowiącą podstawowy filar idei ustanowienia Unii Europejskiej oraz jednolitego rynku wewnętrznego.

W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wskazując, że zaskarżona decyzja nie stanowi naruszenia prawa materialnego.

Odnośnie zarzutu skargi, iż UP nie wyjaśnił dlaczego rozpuszczalność drospirenonu nie może zostać uznana za środek techniczny, który prowadzi do uzyskania efektu zwiększonej dostępności biologicznej składnika aktywnego, UP powołał się na swoje wielokrotne wyjaśnienia, że rozpuszczalność drospirenonu z tabletki będącej przedmiotem wynalazku jest efektem uzyskiwanym poprzez konkretne środki techniczne dotyczące składu tabletki. Środkiem technicznym powodującym efekt określonego szybkiego uwalniania - rozpuszczania drospirenonu z kompozycji było jego rozdrobnienie, czyli wskazana powierzchnia właściwa. Cecha techniczna odpowiedniej powierzchni właściwej drospirenonu prowadziła do efektu określonego (szybkiego) rozpuszczania, powodując określony efekt biologiczny u pacjenta - zwiększoną dostępność biologiczną leku. Firma zgłaszająca nie wskazała cechy technicznej rozdrobnienia w zastrzeżeniach patentowych.

UP wyjaśnił, że sprawa niewyjaśnienia, dlaczego wobec tego samego podmiotu w analogicznym stanie faktycznym podjął różne decyzje, była poruszana w korespondencji ze skarżącym kilkakrotnie. Organ wyjaśnił również, że nie może podać powodów udzielenia patentu polskiego [...], gdyż w zakresie orzekania eksperci podlegają tylko ustawom (art. 269 ust. 1 p.w.p.), a każde zgłoszenie patentowe rozpatrywane jest indywidualnie, w oparciu o obowiązujące w danym zakresie przepisy prawa (patrz art. 6 k.p.a. oraz art. 9, 87, 89 i 91 Konstytucji RP).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem przepisów procesowych w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Urząd Patentowy RP jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania. Zgodnie z

art. 252 p.w.p., do postępowania przed Urzędem Patentowym RP stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jako organ administracji publicznej Urząd Patentowy RP musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej, w sposób wyczerpujący rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy, ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, powinien także wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, ma obowiązek zapewnienia stronie możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu (art. 9, art. 11, art. 10 k.p.a.). Wreszcie musi uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Postępowanie w zakresie rozpatrywania zgłoszeń wynalazków zawarte jest w rozdziale 3 p.w.p. (art. 41 - art. 55). Stosownie do treści art. 49 ust. 2 p.w.p., przed wydaniem decyzji o odmowie udzielenia patentu Urząd Patentowy ma obowiązek wyznaczyć zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Dowody i materiały mogą wykraczać poza wykaz objęty sprawozdaniem o stanie techniki. Przepis ten współgra z art. 10 k.p.a., w którym ustanowiono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, stanowiącą jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie indywidualnej ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w każdym jego stadium. Omawiana zasada obejmuje m.in. prawo strony do wypowiadania się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem - prezentowanym zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również przez doktrynę - strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. W literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Podkreślenia wymaga ponadto, iż zasada, gwarantująca stronom możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, odnosi się do wszystkich dowodów i materiałów, bez względu na to, z czyjej inicjatywy są one przeprowadzone lub zbierane (z urzędu czy na wniosek strony), co dotyczy również "żądań", bez względu na to, kto je wysuwa. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a.

Skarżący do pisma z dnia [...] kwietnia 2009 r., które wpłynęło do UP przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2009 r., dołączył na nowo zredagowane zastrzeżenia patentowe. Organ odniósł się do nich dopiero w decyzji z dnia [...] września 2009 r., w której odmówił udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek. Następnie wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przedłożył nową wersję zastrzeżeń patentowych, do których UP zajął stanowisko w piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. W odpowiedzi na pismo organu skarżący przedstawił w dniu [...] maja 2010 r. swoje pisemne stanowisko, do którego załączył poprawione zastrzeżenia patentowe, które, jak sam zaznaczył, znacząco ograniczył. Urząd Patentowy wyjaśnił swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. Odpowiedział na nie skarżący pismem z dnia [...] września 2010 r., do którego dołączył kolejną wersję zastrzeżeń patentowych. Organ nadal nie znajdował podstaw do udzielenia patentu, co wyraził w piśmie z dnia [...] października 2010 r. Skarżący przedłożył w dniu [...] lutego 2011 r. następną wersję zastrzeżeń patentowych. Organ nadal nie znajdował podstaw do udzielenia patentu, o czym powiadomił skarżącego pismem z dnia [...] marca 2011 r. Skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. wyjaśnił przyczyny zmiany zastrzeżeń patentowych, dołączył do tego pisma poprawione zastrzeżenia patentowe, które ograniczył do jednego punktu. Ponadto drugi aktywny składnik określił jako

17α-etynyloestradiol czyli w sposób, w jaki został wcześniej określony w zgłoszeniu macierzystym oraz w części niezamiennej zastrzeżenia niezależnego dołączonego do podania o udzielenie patentu (w części znamiennej zastrzeżenia 1 jako składnik aktywny wskazano zaś etynyloestradiol). We wcześniejszych zastrzeżeniach patentowych drugi aktywny składnik był ujmowany jako etynyloestradiol. Skarżący zastrzegł też nową ilość tego składnika, ograniczając ją do dawki odpowiadającej od [...] mg do [...] mg. Wcześniej na taką dawkę powoływał się, ale jedynie w zastrzeżeniach zależnych. Nadto sprecyzował objętość wody – 900 ml, stanowiącej medium rozpuszczające. Organ niesłusznie stanął na stanowisku, że ta wersja zastrzeżeń jest zasadniczo zbliżona w swej istocie do wersji zastrzeżeń patentowych z dnia [...] kwietnia 2009 r., które zostały ocenione w decyzji UP z dnia [...] września 2009 r. W zastrzeżeniach niezależnych zgłoszonych przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący przede wszystkim określił przedmiot wynalazku jako kompozycję farmaceutyczną, preparat farmaceutyczny, podczas gdy w tych ostatnich jako tabletkę. Nadto przyjął inne dawki: w przypadku drospirenonu [...] do [...] mg,

a w przypadku etynyloestradiolu (a nie - 17α-etynyloestradiolu) dawki do [...] mg do [...] mg, a także nie określił objętości wody. Przy tym, również nie odniósł się do tych zastrzeżeń przed wydaniem w dniu [...] września 2009 r. decyzji.

Zdaniem Sądu nowa wersja zastrzeżeń zgłoszona w dniu [...] czerwca 2011 r. ograniczała zakres żądanej ochrony, gdyż przedmiot wynalazku określała jako tabletkę, zawierała nowe informacje (w stosunku do zgłoszenia z dnia [...] kwietnia 2009 r.) co do ilości obu składników aktywnych, przy czym drugi czynnik także został na nowo ujęty (17α-etynyloestradiol) i podano nową jego ilość od [...] mg do [...] mg oraz dookreślono objętość wody jako medium rozpuszczającego. W tej sytuacji, zgodnie z art. 37 ust. 1 p.w.p. należało przyjąć, iż nowa wersja zastrzeżeń była dopuszczalna. Przepis ten stanowi, że do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może, z zastrzeżeniem ust. 2, wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione, w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki.

Wobec tego organ na mocy art. 49 ust. 2 p.w.p. powinien był przed wydaniem decyzji o odmowie udzielenia patentu wyznaczyć zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Dowody i materiały mogły wykraczać poza wykaz objęty sprawozdaniem o stanie techniki.

Ponadto, według art. 37 ust. 3 p.w.p. w przypadku wprowadzenia uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku, a także w każdym innym przypadku, gdy w toku postępowania nastąpi zmiana zakresu żądanej ochrony, zgłaszający obowiązany jest do nadesłania odpowiednio zmienionego skrótu opisu wynalazku. Zgłaszający nie przedłożył zmienionego skrótu opisu wynalazku, a organ nie rozważył i nie skorzystał z instrumentu przewidzianego przez art. 42 ust. 1 bądź art. 46 ust. 3 i 4 p.w.p., odpowiednio stosowanego.

W postępowaniu wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie podjął omawianych czynności i wydał decyzję o odmowie udzielenia patentu.

Brak przedstawienia przez Urząd Patentowy RP argumentacji co do istnienia przeszkód do uzyskania patentu przed wydaniem skarżonej decyzji pozbawiło skarżącego możliwości wypowiedzenia się do postawionych zarzutów i zajęcia ostatecznego stanowiska w sprawie.

Natomiast brak zmienionego skrótu opisu wynalazku stanowił brak w materiale dowodowym i stanowiło to naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Pozbawienie skarżącego prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, nieuzupełnienie materiału dowodowego o zmieniony skrót opisu wynalazku stanowi naruszenie wskazanych przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy także zauważyć, że skarżący w trakcie postępowania przedkładał szereg dowodów sporządzonych w językach obcych, będących następnie przedmiotem wymiany stanowisk między nim a organem. Niektóre z nich zostały szczątkowo przetłumaczone przez skarżącego. Należy zauważyć, że zgodnie z

art. 27 Konstytuci RP oraz art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 z późn. zm.) językiem urzędowym jest język polski. Według ustawy o języku polskim wszystkie podmioty realizujące zadania publiczne na terenie Polski mają obowiązek dokonywania wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1). Przepisy prawa własności przemysłowej nie zawierają w tym zakresie odrębnych uregulowań.

Należy także zauważyć, że decyzje są wydawane przez ekspertów, ale w imieniu Urzędu Patentowego RP. Winna zatem być zagwarantowana jednolitość stosowania obowiązujących przepisów przez organ.

W konkluzji należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle stwierdzonych uchybień formalnych skutkujących uchyleniem decyzji Urzędu Patentowego, rozważanie zarzutów naruszenia prawa materialnego, podniesionych w skardze, staje się zbędne.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a., stosowanych na mocy art. 252 p.w.p., odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadził w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, zaś w pkt 2 sentencji orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a.