Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 153/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 155, art. 138 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia NSA Gerard Czech Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu pomocy w formie nieodpłatnych posiłków na ekwiwalent pieniężny oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. M., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 stycznia 2017 r., nr [...], mocą której organ ten uchylił w całości decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 6 września 2016 r., nr [...], odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji z dnia 8 stycznia 2016 r. (poprzez zamianę nieodpłatnych gorących posiłków wydawanych w dni robocze na ekwiwalent stanowiący równowartość pieniężną) i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia 8 stycznia 2016 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, na podstawie art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm. [obecnie Dz.U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm. - dopisek Sądu], zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 24, art. 48 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm. – zwanej dalej ustawą), przyznał J. M. pomoc w formie nieodpłatnych posiłków na okres od dnia 8 stycznia 2016 r. do dnia 31 lipca 2016 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że posiłki w postaci dwóch gorących dań będą wydawane przez 5 dni w tygodniu, z kolei w sobotę, niedzielę i święta - będzie wydawany suchy prowiant.

Wnioskiem z dnia 22 marca 2016 r. J. M. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o wstrzymanie wydawania nieodpłatnie gorących posiłków za dni robocze od dnia 1 kwietnia 2016 r. i ich zamianę na ekwiwalent stanowiący równowartość pieniężną, a za dni wolne od pracy - wydawanie suchego prowiantu.

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2016 r., nr [...], zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając na podstawie art. 154 ust. 2, art. 155 K.p.a. i art. 2, art. 24, art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy, odmówił zmiany decyzji własnej z dnia 8 stycznia 2016 r. Na skutek rozpoznania odwołania wywiedzionego od powyższej decyzji przez J. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Opolu decyzją z dnia 9 czerwca 2016 r. uchyliło w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. SKO w Opolu w swojej decyzji zwróciło uwagę na konieczność wystąpienia do strony o sprecyzowanie żądania zawartego we wniosku, tj. czy strona wyraża zgodę na zmianę decyzji ostatecznej, dokonanie oceny czy w sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za zmianą decyzji ostatecznej, a także odniesienie się do przesłanek określonych w art. 155 K.p.a. i uzasadnienie decyzji stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę, pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, na podstawie art. 61 § 4 K.p.a., zawiadomił J. M. o wszczęciu w dniu 8 sierpnia 2016 r. postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniosku strony z dnia 22 marca 2016 r. Jednocześnie, odrębnym pismem z tego samego dnia, organ pierwszej instancji na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia 6 września 2016 r., nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, orzekł o odmowie zmiany decyzji ostatecznej z dnia 8 stycznia 2016 r. we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko organ omówił przebieg postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 8 stycznia 2016 r. W dalszej kolejności wskazał, że po otrzymaniu decyzji SKO z dnia 9 czerwca 2016 r., uchylającej decyzję organu pierwszej instancji, ponownie wszczął postępowanie w sprawie z wniosku z dnia 22 marca 2016 r., o czym zawiadomił stronę pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. Następnie podał, że w dniu 30 sierpnia 2016 r. pracownicy socjalni Ośrodka przesłuchali J. M. jako stronę postępowania i sporządzili na tę okoliczność protokół w celu sprecyzowania żądań. Z treści protokołu wynika, że J. M., odnosząc się do wniosku z dnia 22 marca 2016 r., podtrzymała żądanie zmiany decyzji ostatecznej z dnia 8 stycznia 2016 r., na podstawie której nabyła prawo, stąd organ uznał, iż wniosek należy rozpatrzyć w trybie art. 155 K.p.a. Organ wywodził, że decyzja o odmowie zmiany decyzji nie jest decyzją uznaniową a decyzją związaną, co oznacza, że organ związany jest przepisami ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił, że ustawodawca nie pozostawił organom orzekającym w przedmiocie dożywiania jakiegokolwiek marginesu swobody uznania. Rządowy program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 wyraźnie określa formy przyznawanej pomocy w zakresie dożywiania, tj. w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Nie przewiduje natomiast łączenia ani wypłacania równowartości ekwiwalentu ww. form pomocy w zakresie dożywiania. Jednocześnie organ podniósł, że z uwagi na brak rozwiązań ustawowych, które ograniczają się wyłącznie do zakresu wskazanego w tym programie, rozważał przyznanie pomocy w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jednakże strona odmówiła przyznania pomocy w tej formie, co skutkowało odmową zmiany decyzji z dnia 8 stycznia 2016 r. we wnioskowanym zakresie

W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego. Wskazała na sprzeczność pomiędzy ustaleniami Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie a treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że odwołującej "nie przysługuje dodatek energetyczny". Stosownie do powyższych zarzutów domagał się zmiany zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów odwoławczych. Przytaczając treść art. 155 K.p.a. wskazała, że przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji, zwłaszcza, że przemawia za tym słuszny interes strony. Dodała, że dwukrotnie złożyła wniosek o zmianę formy pomocy i sprawa w tym przypadku powinna być rozpatrzona w dniu złożenia stosownego wniosku, lecz Ośrodek tego nie uczynił i bez uzasadnienia pozbawił ją prawa do pomocy z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W dalszej kolejności nadmieniła, że jest mężatką i opiekuje się trwale mężem niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji ze wskazaniem pomocy w życiu codziennym ze strony osób drugich. Wyjaśniła ponadto, że z mężem prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe i mają rozdzielność majątkową, niemniej pomaga mu prowadzić gospodarstwo domowe, sporządzać posiłki, sprzątać mieszkanie, robić zakupy, załatwiać sprawy urzędowe, pomaga także w dotarciu do placówek służby zdrowia czy załatwiać recepty, a on sporządza dla niej pisma, które, po zapoznaniu się z ich treścią, podpisuje.

W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 30 stycznia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie przed tym organem. W ocenie Kolegium, jakkolwiek ustawodawca nie przewiduje łączenia ani wypłacania równowartości ekwiwalentu form pomocy wymienionych w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", to stwierdzenie takie nie jest wystarczające do podjęcia przez organ decyzji odmownej. W tym zakresie SKO wyjaśniło, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia zasadności wniosku o zmianę decyzji z dnia 8 stycznia 2016 r. i wypłacania stronie równowartości posiłku, mając na uwadze zasady zawarte w art. 2, art. 3 i art. 100 ust. 1 ustawy, jest zobowiązany do kierowania się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Zgodnie bowiem z tymi zasadami, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości i ma ona na celu wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, form i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z powyższych względów organ pierwszej instancji obowiązany był ustalić, czy osobie spełniającej przesłanki określone zarówno w cyt. programie, jak i w ustawie o pomocy społecznej, nie przysługuje inne niż wnioskowane świadczenie. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby strona została poinformowana o rodzajach świadczeń z pomocy społecznej przewidzianych w art. 36 ustawy i by organ ustalił, jakiego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej oczekuje w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nie przewidują wnioskowanego przez stronę świadczenia. Z uzasadnienia decyzji nie wynika również, aby organ rozważał możliwość udzielenia stronie pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, o którym mowa w art. 39 ustawy, skoro nie interesuje jej pomoc w formie zasiłku celowego na żywność z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Dopiero wykazanie powyższego przez organ pierwszej instancji pozwoliłoby zespołowi orzekającemu na ocenę, czy proponowana forma pomocy byłaby wystarczająca i mogłaby pomóc stronie w zaspokajaniu codziennych potrzeb. Opisane wyżej braki i nieprawidłowości świadczą, zdaniem Kolegium, o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz kodeksu postępowania administracyjnego i uzasadniają konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Jednakże dokonując dalszej oceny zaskarżonej decyzji, Kolegium stwierdziło i zaakcentowało, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania określona w art. 105 K.p.a., co oznacza, iż postępowanie pierwszej instancji podlega umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Kolegium podkreśliło, że przedmiotem tego postępowania jest odmowa zmiany decyzji z dnia 8 stycznia 2016 r., nr [...], mocą której przyznano stronie pomoc w formie nieodpłatnych posiłków na okres od dnia 8 stycznia 2016 r. do dnia 31 lipca 2016 r. Powyższe oznacza, jak wywodziło Kolegium, iż uprawnienie strony do posiadanego świadczenia wygasło w dniu 31 lipca 2016 r. Z uwagi zatem na upływ okresu, na jaki została wydana decyzja organu pierwszej instancji z dnia 8 stycznia 2016 r., dalsze postępowanie w tej sprawie, zmierzające do odmowy zmiany formy przyznanej pomocy, staje się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a., występuje bowiem zawsze, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość ta może powstać w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy upłynął okres, na jaki przyznano stronie świadczenie z pomocy społecznej.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się zmiany zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania, z uwagi na słuszny interes społeczny i słuszny interes strony, nakazanie organom obu instancji doręczenia pełnych akt sprawy oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania odwoławczego. Skarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, co wpłynęło na wynik sprawy, 2) sprzeczność istotnych ustaleń Kolegium z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, iż wydający decyzję bez stosowania środka odwoławczego od aktu organu kontrolnego może powielić swoją uchyloną decyzję i poprzez opieszałość dążyć do przedawnienia jej ważności oraz 3) bezzasadne i bezprawne pozbawienia skarżącej prawa do należnej pomocy. W uzasadnieniu przywołała treść art. 35 K.p.a., podnosząc, że niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane organowi z urzędu. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę kolejny raz wydał wadliwą decyzję, oczekując umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy strona poszkodowana i skarżąca nie cofnęła ze skutkiem prawnym środka odwoławczego. Takie działania ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie oraz legalizowanie tych działań przez organy administracyjne jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej i współżycia społecznego oraz narusza art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej – T. R. podtrzymał skargę. Dodatkowo sygnalizował, że wniosek o przyznanie posiłków skarżąca złożyła do organu pod koniec grudnia 2015 r. i w dniu 2 stycznia 2016 r. udała się do miejsca wydawania posiłków, jednak posiłku nie otrzymała. Po jej interwencji decyzję wydano dopiero 8 stycznia 2016 r. Ponadto skarżąca złożyła wniosek, aby od 1 kwietnia 2016 r. otrzymywać dietetyczne posiłki. Natomiast skarżąca dodała, że w marcu złożyła wniosek, aby zamiast posiłków za dni robocze otrzymywać ekwiwalent pieniężny, a w dni wolne od pracy otrzymywać suchy prowiant. Oświadczyła, że suchy prowiant otrzymała około dwóch razy, a za dni robocze posiłki nie były jej wydawane, ponieważ już nie chodziła po ich odbiór. Pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Oświadczył, że przyjechał ze skarżącą do Sądu samochodem, korzystając z grzeczności znajomego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa.

W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 stycznia 2017 r., uchylająca decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 6 września 2016 r., wydaną w trybie art. 155 K.p.a. i umarzająca postępowanie organu pierwszej instancji. Z uwagi na wskazane rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji, przedmiotem rozważań Sądu stały się kwestie proceduralne dotyczące uchylenia decyzji odmawiającej zmiany decyzji ostatecznej poprzez zamianę nieodpłatnych gorących posiłków wydawanych w dni robocze na ekwiwalent stanowiący równowartość pieniężną oraz wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania przed organem pierwszej instancji.

Stosownie do art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślić też trzeba, że nadzwyczajne postępowanie o zmianę lub uchylenie decyzji, prowadzone na podstawie powyższego przepisu jest postępowaniem w pełni samodzielnym i nowym w stosunku do postępowania zwykłego. Celem tego postępowania nie jest zatem ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną niejako w kolejnej instancji, lecz ustalenie, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji ostatecznej przemawiają wymienione w art. 155 K.p.a. przesłanki, tj. interes społeczny lub słuszny interes strony oraz czy nie sprzeciwia się temu przepis szczególny. Zawarte w przepisie art. 155 K.p.a. sformułowanie "decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo", oznacza, że określone w decyzji ostatecznej uprawnienie lub obowiązek musi być wykonywany (realizowany) w dacie dokonania zmian. Nie można uchylić lub zmienić decyzji w sytuacji, gdy z uwagi na upływ terminu nastąpiło jej wygaśnięcie. Poprzez wygaśnięcie decyzja nie kształtuje już sytuacji prawnej strony. Skoro celem omawianego przepisu jest zniesienie, zawężenie, rozszerzenie lub zmodyfikowanie praw i obowiązków, to takie działanie jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do tych praw i obowiązków które w chwili dokonywania zmiany określa (kształtuje, tworzy) decyzja administracyjna, bo to właśnie owa decyzja jest źródłem prawa lub obowiązku podlegającego zmianie lub uchyleniu. Zauważyć również należy, że uregulowanie zawarte w ww. przepisie służy uwzględnieniu przez organ słusznego interesu strony. To uwzględnienie słusznego interesu polega na tym, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą (por. wyrok NSA z 10 października 2008 r., sygn. akt I OSK 398/08, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://www.orzeczeniansa.gov.pl i powołane tam orzecznictwo). Przepis art. 155 K.p.a. ma zastosowanie do takich decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane", a zatem takich, których cel nie został jeszcze całkowicie zrealizowany (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I GSK 1429/11- dostępny na ww. stronie internetowej). Utrata mocy obowiązującej decyzji powoduje, że nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego, w tym także nie może być zmieniona lub uchylona w trybie art. 155 K.p.a., nie ma bowiem przedmiotu zmiany lub uchylenia (tak w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1383/13 i w wyroku NSA z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1406/08 - dostępne na ww. stronie internetowej). Powyższe stanowisko, zawarte w przywołanych wyrokach, skład orzekający w niniejsze sprawie w pełni podziela. Dodać również wypada, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że w sytuacji braku przepisu szczególnego, który stanowiłby inaczej, wszelka zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej następuje jedynie ze skutkiem na przyszłość (ex nunc), bowiem decyzja weryfikowana przyjmuje nową treść, bądź traci moc dopiero z chwilą wydania decyzji uchylającej, czy zmieniającej. Nie wynika to z deklaratoryjnego czy konstytutywnego charakteru decyzji wydawanej w sprawie weryfikacyjnej, lecz z samej istoty mechanizmu uchylenia bądź zmiany w rozumieniu art. 154, 155 czy też art. 163 K.p.a.

Nie ulega wątpliwości, iż na gruncie niniejszej sprawy organ pierwszej instancji, co zasadnie dostrzegł organ odwoławczy, mając na uwadze zasady zawarte w art. 2, art. 3 i art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a także uchwałę Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (M.P. z 2013 r. poz. 1024), zobowiązany był - wobec braku regulacji prawnych w przedmiocie łączenia czy też wypłacania równowartości ekwiwalentu form pomocy wymienionych w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - do kierowania się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności obowiązany był ustalić, czy osoba spełnia przesłanki określone zarówno w programie jak i w ustawie o pomocy społecznej, ewentualnie rozważyć możliwość udzielenia stronie pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, o którym mowa w art. 39 ustawy, w sytuacji, gdy strona nie była zainteresowana uzyskaniem pomocy w formie zasiłku celowego na żywność z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Stąd rozstrzygnięcie Kolegium uchylające decyzję organu pierwszej instancji w całości i wywody uzasadnienia dotyczące stwierdzonych wadliwości badanego aktu należy uznać za prawidłowe.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, stwierdzić należy, iż również rozstrzygnięcie umarzające postępowanie organu pierwszej instancji zasługuje na aprobatę. Dostrzec bowiem trzeba, że decyzja Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 8 stycznia 2016 r., której zmiany domagała się skarżąca, została wydana na okres zasiłkowy od 8 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. Wobec tego, decyzja przyznająca skarżącej świadczenie w postaci nieodpłatnych posiłków, tj. dwóch gorących dań wydawanych przez 5 dni w tygodniu oraz w postaci suchego prowiantu w pozostałe dni tygodnia tj. sobotę, niedzielę i święta na określony okres, wygasła z dniem 31 lipca 2016 r. z uwagi na upływ czasu, na jaki zostało ono przyznane, co oznacza, że decyzja taka nie kształtuje już po tej dacie sytuacji prawnej strony. W konsekwencji, skoro po upływie zastrzeżonego w decyzji terminu decyzja nie określa sytuacji prawnej jej adresata, w znaczeniu przyznania mu uprawnienia lub nałożenia obowiązku, to niemożliwa staje się jej zmiana przy zastosowaniu art. 155 K.p.a., co skutkować musiało umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego.

W świetle powyższych konstatacji uznać należy, że organ odwoławczy zasadnie umorzył postępowanie pierwszej instancji, ponieważ na dzień rozstrzygania sprawy przez oba organy, tj. w dniu 6 września 2016 r. i 30 stycznia 2017 r., decyzja ostateczna z dnia 8 stycznia 2016 r. nie była wiążąca, albowiem wygasła. Zatem w chwili załatwienia zaskarżonymi decyzjami sprawy nie istniał już przedmiot postępowania i decyzja nie była już realizowana. Nie budzić wątpliwości, że wobec upływu terminu, na jaki przyznano skarżącej świadczenie, organ nie ma możliwości jego wstecznej zamiany na postać pieniężną. Bez znaczenia pozostają zatem wskazane we wniosku okoliczności przemawiające, zdaniem skarżącej, za zmianą decyzji, nawet jeśli uprawniona (z uwagi na sytuację zdrowotną) wymaga specjalnej diety, bądź gdy świadczenie nie zostało wykorzystane. Po myśli art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powyższy przepis ma zastosowanie tylko w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Instytucję umorzenia postępowania wiąże się z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania. W kontrolowanej sprawie właśnie taka sytuacja wystąpiła, zatem rozstrzygnięcie Kolegium i w tym zakresie uznać trzeba za zgodne z prawem.

Jednocześnie Sąd zauważa, że brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż zgodnie z art. 200 P.p.s.a., zwrot kosztów przysługuje w przypadku uwzględnienia skargi, co w sprawie nie miało miejsca. Ponadto w niniejszej sprawie, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

-----------------------

2