Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3353/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b, § 18 ust. 5, § 19 pkst 2 i 3, § 20 ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom"; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "Dyrektor Oddziału" lub "organ I instancji"), decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] przyznał L.G. (dalej: "strona", "skarżący" lub "beneficjent") pomoc finansową z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000,00 zł z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W pkt. 5 lit. b i c pouczenia decyzji strona została zobowiązana do przedłożenia w Agencji potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy oraz oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta - w terminie określonym w pkt b. Pomoc została wypłacona na konto bankowe wskazane przez skarżącego w dniu [...] marca 2012 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor Oddziału poinformował stronę m.in. o terminie złożenia ww. dokumentów i oświadczeń, tj. najpóźniej do dnia [...] marca 2015 r. oraz pouczył o sankcjach za uchybienie temu obowiązkowi.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR dokumenty potwierdzające wydatkowanie środków finansowych utrzymane w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" obejmujące: fakturę VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. dotyczącą zakupu przyczepy rolniczej, fakturę VAT zaliczkową [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., fakturę VAT zaliczkową korektę FV-[...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotycząca zakupu silosu zbożowego z wyposażeniem, oświadczenie B.C. potwierdzające, że przystawka do kukurydzy w dniu sprzedania nie była starsza niż 5 lat, a także oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta.

W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji beneficjent złożył w dniu [...] grudnia 2015 r. umowę kupna sprzedaży z dnia [...] listopada 2012 r. dotyczącą przystawki do kukurydzy.

Pismami z dnia [...] stycznia oraz [...] marca 2016 r. Dyrektor Oddziału wystosował do skarżącego wezwanie dotyczące złożenia wyjaśnień dotyczących rozliczenia premii uzyskanej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Dyrektor Oddziału zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych Stronie na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Oddziału wydał w dniu [...] sierpnia 2016 r. decyzję nr [...] o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 4.500,00 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania beneficjenta Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ odwoławczy"), decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że na mocy decyzji z dnia [...] września 2011 r. skarżący był zobowiązany do zrealizowania założeń biznes-planu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy oraz przedłożyć w ARiMR potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - w terminie do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, i oświadczenie, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta - w terminie do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Zobowiązania te wynikają z § 19 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r., poz. 201 ze zm.), dalej "rozporządzenie MRiRW". Termin na wypełnienie ww. obowiązków upływał z dniem [...] marca 2015 r. Nadto termin ten nie może być przez organ zmieniony ani przywrócony, gdyż wynika z przepisów prawa materialnego.

Zdaniem Prezesa ARiMR skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, gdyż zostały one złożone w ARiMR dopiero w dniach [...] kwietnia 2015 r. oraz [...] grudnia 2015 r. Beneficjent nie dopełnił zatem warunku wskazanego w § 19 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia MRiRW, co skutkuje zastosowaniem wobec niego sankcji w wysokości 6% kwoty wypłaconej pomocy.

Organ II instancji wyliczył wysokość nienależnie pobranych płatności na kwotę 4.500,00 zł, na którą składają się kwota 2.250,00 zł = 75.000,00 zł x 3 % za nieprzedłożenie w terminie do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu oraz kwota 2.250,00 zł = 75.000,00 zł x 3 % za nieprzedłożenie w terminie do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu, nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta. Kwotę tę należy powiększyć o odsetki naliczone za okres od upływu 60 dnia od daty doręczenia zaskarżonej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Dalej Prezes ARiMR zaznaczył, iż zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23.12.2006 r., z późn. zm.), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta, b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Ponadto zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia MRiRW, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu: a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy, b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów, c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia, d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin, e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta. Organ podkreślił przy tym, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Przepisy powyższe nie znajdują jednak zastosowania, gdyż w sprawie skarżącego nie wystąpiły żadne okoliczności w nich wskazane, które gdyby zaistniały skutkowałyby tym, że zwrot pomocy nie byłby wymagany.

Beneficjent zaskarżył ww. decyzję Prezesa ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzja Dyrektora Oddziału. Skarżący zarzucił naruszenie

1. przepisów prawa procesowego mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez brak przywrócenia terminu pomimo spełnienia przesłanek do tego oraz dopełnienia czynności w ustawowym terminie,

b) art. 7 k.p.a. poprzez brak wzięcia od uwagę wszystkich okoliczności faktycznych oraz nierozpoznanie istoty zagadnienia w sposób pozwalający na uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony,

2. przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 82 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), dalej: "k.c.", poprzez nieuznanie zaistnienia wady oświadczenia woli polegającej na zaburzeniu świadomości podjęcia decyzji pomimo istnienia dokumentacji medycznej potwierdzającej ww. okoliczność.

Strona nie kwestionuje ustaleń organu, iż wymagane rozporządzeniem MRiRW dokumenty i oświadczenia zostały złożone po terminie. Skarżący podniósł natomiast, że posiada istotne problemy związane z pamięcią, o czym organy były wcześniej informowane. W roku 2005 miał wypadek skutkujący urazem głowy (kopnięcie w głowę podczas meczu piłki nożnej), w wyniku czego przebył zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, co w istotnej mierze przekłada się na jego codzienne funkcjonowanie. Już wtedy lekarze mu wskazali na możliwość pojawienia się problemów z pamięcią. Zaniki pamięci mają charakter incydentalny, tym niemniej prowadzą do zaburzeń w funkcjonowaniu w życiu codziennym. Zdaniem strony jest to realny problem, który potwierdza dokumentacja medyczna (w szczególności zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2013 r.), w której posiadaniu oba organy się znajdują. Wynika z niej jednoznacznie, iż problem z koncentracją i pamięcią ma charakter trwały, a beneficjent wymaga opieki neurologa. Przejawem tego miał być wypadek, któremu skarżący uległ w dniu [...] sierpnia 2016 r., którego przyczynę lekarze przypisali zanikom pamięci związanym z ww. urazem. Z relacji naocznego świadka wynika, że skarżący nagle zaczął prowadzić pojazd slalomem (a był pod każdym względem trzeźwy co potwierdzając dokumenty policyjne), uderzył w samochód a siła odrzuciła go na przeciwległy pas ruchu, tylko cudem unikając śmierci. Sam skarżący nie pamiętał, że do zdarzenia doszło, co potwierdza zgłaszane już wcześniej twierdzenia, że także w niniejszej sprawie owe objawy mogły spowodować niedostarczenie dokumentów i oświadczeń w terminie. Nie doszło więc do niedbalstwa strony, a zaświadczenie lekarskie winno być brane pod uwagę przy uwzględnieniu wszelkich uwarunkowań choroby.

Skarżący uważa, że opisane okoliczności umożliwiły zastosowanie wobec niego instytucji przywrócenia terminu z uwagi na wadliwie złożone oświadczenie woli wskutek zaistnienia stanu wyłączającego świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, tym bardziej, że wszelkie brakujące dokumenty zostały ostatecznie dostarczone. Twierdzi również, że z racji braku uregulowania wad oświadczeń woli w k.p.a. konieczne jest zastosowanie przepisów procedury cywilnej. Ustąpienie zaników pamięci jest przesłanką zakończenia wyłączenia świadomości, w czym brak jest winy skarżącego (gdyż jest to niezależne od jego woli), a zatem dopełnienie czynności bezpośrednio po tym okresie winno być – w ocenie strony – traktowane jako wypełnienie dyspozycji przepisu zwłaszcza, iż umowa kupna-sprzedaży przystawki do kukurydzy została dostarczona. Nastąpiła wprawdzie wada oświadczenia woli, ale została ona skutecznie konwalidowana. Co więcej przepis art. 58 k.p.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia, iż uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego.

Beneficjent podkreślił, że obciążanie go obowiązkiem zwrotu 6% wypłaconej kwoty pomocy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w obliczu przytoczonych okoliczności, tj. dostarczenia wszelkich dokumentów do organu (po terminie, ale potwierdzających że w ustawowym terminie wszelkie kwestie związane z kupnem i sprzedażą zostały dopełnione) oraz istnienia objawów doświadczonego przez niego urazu. Zaznaczył, że nie wyłudził żadnej pomocy, nie złożył fałszywych oświadczeń, nie zataił żadnych faktów mających lub mogących mieć wpływ na wyjaśnienie sprawy. Ponadto trzymał się terminów zakupu poszczególnych środków, wyjaśniał wszelkie pozostałe kwestie wskazywane przez Dyrektora Oddziału, poddawał się kontrolom, stawiał się również na osobiste wezwania. Brak w tym zachowaniu przesłanek jakiegokolwiek matactwa.

W odpowiedzi na skargi Prezes ARiMR wniósł o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt sądowych sprawy ksero zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz.1066 j.t.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2016r., poz. 718 j.t. ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Mając zatem na uwadze ww. podstawy orzekania sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ.

Niespornym jest, że skarżący nie zachował obligatoryjnego terminu do przedstawienia dokumentów potwierdzających wydatkowanie kwoty, w wysokości stanowiącej co najmniej 70 % przyznanej pomocy, na zaplanowane inwestycje. Nie ma też sporu co do faktu, iż nie przedłożył w wymaganym terminie oświadczenia, że inwestycje nie zostały dokonane w oparciu o umowy zawarte z osobami wykluczonymi przez prawo.

Wymienione dokumenty powinny być złożone nie tylko przed upływem 3 lat od uzyskania pomocy ( tj. do dnia [...] marca 2015r.) ale przede wszystkim po zrealizowaniu inwestycji w ww. okresie. W odniesieniu do skarżącego dokumenty powinny zostać przedłożone po dokonanych zakupach, czyli niezwłocznie po [...] kwietnia 2012r. – zakup silosa wg. umowy z dnia [...] marca 2012r.,faktury zaliczkowej z dnia [...] kwietnia 2012r., nr. [...] i korekty faktury z [...] kwietnia 2012r., nr. [...], niezwłocznie po [...] kwietnia 2012r. – zakup przyczepy rolniczej wg. umowy z dnia [...] kwietnia 2012r. i faktury z dnia [...] kwietnia 2012r., nr. [...], niezwłocznie po [...] listopada 2012r. – zakup przystawki do kukurydzy wg. umowy z dnia [...] listopada 2012r.

W odniesieniu do dwóch pierwszych zakupów dokumenty zostały przedłożone [...] kwietnia 2015r., a w trzecim przypadku dopiero [...] grudnia 2015r. Zatem nie były one składane praktycznie przez 3 lata poczynając od daty ich sporządzenia. Taki stan rzeczy nie daje podstawy do uznania, za słuszną, argumentacji skarżącego, iż przyczyną tego zaniedbania były jego zaniki pamięci związane z wirusowym zapaleniem opon mózgowo – rdzeniowych w 2001r. i wypadkiem związanym z wstrząśnieniem mózgu w 2005r. Trzyletni okres czasu nieskładania dokumentów, do których złożenia skarżący się zobowiązał przyjmując pomoc unijną na rozpoczęcie działalności rolniczej, świadczy o stałym zaniechaniu spełnienia obowiązku. Nie można go skutecznie uzasadnić sporadycznymi zanikami pamięci. Musiałby to być stan stały, a to oznaczałoby, że skarżący ma stały uszczerbek na zdrowiu. Natomiast stały uszczerbek na zdrowiu powinien znaleźć odzwierciedlenie w orzeczeniu lekarza rzecznika lub komisji lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w myśl ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( art. 46, Dz. U. z 2016r. poz. 277 j.t. ). Przyjmując pomoc unijną skarżący musi podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników o czym świadczy treść § 19 pkt.1 rozporządzenia MRiRW. Potwierdza ten fakt zaświadczenie KRUS z dnia 9 września 2013r., znajdujące się w aktach administracyjnych, stwierdzające, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] stycznia 2011r. do [...] stycznia 2012r. jako domownik oraz od [...] stycznia 2012r. jako rolnik.

Skarżący nie przedstawił dokumentu na okoliczność stałego uszczerbku na zdrowiu, świadczącego, że nie może w pełni wykonywać wszystkich czynności przewidzianych z biznesplanem i podjętymi zobowiązaniami w związku z przyznaną pomocą finansową " Ułatwianie startu młodym rolnikom. Przedłożone przez niego dokumenty w postaci karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 2001r., konsultacji w izbie przyjęć w 2005r., historii choroby z 2005r. oraz zaświadczenia neurologa z dnia [...] marca 2013r. o okresowo nasilających się zaburzeniach pamięci koncentracji skarżącego nie dają podstawy do twierdzenia o stałym, czy też ciągłym przez 3 lata, zaburzeniu pamięci. Nie zmieniają tego faktu przedstawione dokumenty medyczne dotyczące wypadku motorowego skarżącego w sierpniu 2016r. Wymieniony wypadek wydarzył się po okresie objętym przedmiotową sprawą.

Przypomnieć należy, że art. 29 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173 ze zm.) zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia, w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Na podstawie tej delegacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał dnia 17 października 2007 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", objętego PROW 2007-2013 ( obecnie Dz. U z 2017r. poz. 1159 j.t.)

W myśl § 18 ust.1 pkt 3 lit. b rozporządzenia MRiRW beneficjent powinien wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Przy czym, zgodnie z treścią § 18 ust.5 rozporządzenia, zakupy w ramach inwestycji nie mogły być dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta.

Wymaganie te zostały obwarowane obowiązkiem przedłożenia w Agencji potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy ( § 19 pkt.2) oraz złożenia oświadczenie, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta - w terminie określonym w § 19 pkt 2 ( § 19 pkt.3). Wskazane terminy złożenia dokumentów mają charakter materialny, tzn. że są nie przywracalne.

Brak wypełnienia tych warunków skutkuje zwrotem części przyznanej pomocy. Określa to § 20 ust. 4 rozporządzenia MRiRW. Stanowi on, że w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie, przy czym w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 2 (potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu), zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy - niezależnie od liczby nieprzedłożonych dokumentów.

Zatem nieprzedłożenie w wymaganym terminie dokumentów świadczących o wydatkowaniu co najmniej 70 % kwoty pomocy, oznacza zwrot 3% kwoty pomocy i nieprzedłożenie w wymaganym terminie oświadczenia na okoliczność, że zakupy inwestycyjne nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta, oznacza zwrot kolejnych 3 % kwoty pomocy.

Prawidłowo organ zastosował powyższy przepis § 20 ust.4 rozporządzenia MRiRW.

Słusznie też organ wskazał, że tylko zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności, tzw. siły wyższej uprawnia do odstąpienia od żądania zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Słusznie też organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą takie przesłanki.

Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW)- Dz. UE. L. 368 str.15 :

1. Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

2. Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W § 22 rozporządzenia MRiRW dodano następujące przesłanki : "§ 22. 1. Innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006(5), kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:

1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:

a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,

b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,

c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,

d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,

e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta;

2) niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.

2. Dokumentami potwierdzającymi zaistnienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są w szczególności:

1) zaświadczenie wydane przez dyrektora szkoły lub zaświadczenie z uczelni o zakończeniu lub przewidywanym zakończeniu nauki i uzyskaniu świadectwa lub dyplomu;

2) kopia wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego wraz z potwierdzeniem jego złożenia;

3) kopia deklaracji dotyczącej przystąpienia do egzaminu zawodowego wraz z potwierdzeniem jej złożenia."

Żadna z przedmiotowych przesłanek nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Zarzuty skarżącego, podnoszone w skardze, stanowią w rzeczywistości polemikę z ustaleniami organu. Sąd nie uznał ich zasadności. W tym nie uznał zasadności zarzutu dotyczącego braku przywrócenia terminu do złożenia dokumentów. Termin ten jest nieprzywracalny. W sprawie nie ma też zastosowania przywoływany przez skarżącego art. 82 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny ( Dz. U. z 2017r. poz. 459 j.t. ze zm.) stanowiący o wadzie oświadczenia woli z powodu znajdowania się skarżącego w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych). Przypomnieć należy, że skarżący nie składał wymaganych dokumentów przez okres około 3 lat. Nie wykazał natomiast, dokumentem w postaci orzeczenia rzeczoznawcy, aby pozostawał w ciągłej niepełnosprawności ograniczającej mu możliwość skutecznego dokonywania czynności, do których się zobowiązał przyjmując przedmiotową pomoc finansową.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy.

Z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.