Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 604/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1i 2, art. 140aa ust. 3 pkt 1 i 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 oraz lp. 7 załącznika nr 1 do ww. ustawy
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 8, par. 5 ust. 1 pkt 5 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 305
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 41 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi S. Sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] stycznia 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "kpa"), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 2, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b, ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137; dalej: "prd"), art. 41 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1440; dalej: "udp"), § 3 ust. 1 pkt 8, § 5 ust. 1 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022; dalej: "rozporządzenie"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD", "organ I instancji") z [...] września 2016 r. nr [...] o nałożeniu na S. Sp. j. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "spółka") kary pieniężnej w wysokości 2000 złotych za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII.

Do wydania ww. decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] lipca 2014 r. w [...] na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [...] . Pojazdem kierował G. M., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem 8 m3 mieszanki cementu C 8/10 (ładunek podzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony okazanego przez kierowcę dowodu dostawy WZ nr [...] z 30 lipca 2014 r. (kopia ww. dokumentu - w aktach administracyjnych). Załadowcą była skarżąca.

Pojazd skierowano do punktu kontrolnego przy ul. [...] w [...]. Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia stanowiska ważenia pojazdów z 5 maja 2008 r. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu o nr fabr. 018, znaku fabr. VLM, mierniku SMR-109 nr 815. Waga legitymowała się w chwili kontroli ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w B. z datą ważności do 30 czerwca 2015 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] lipca 2014 r.

W protokole kontroli podano m.in., że (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) nacisk na podwójnej osi napędowej wynosił 20,54 t (przed odjęciem tolerancji błędu nacisk ten wynosił 21,04 t), a rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego wynosiła 34,33 t. Jako naruszenie w protokole wskazano przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu o 2,33 t. Kierowca nie dysponował zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, WITD decyzją z [...] listopada 2014 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za brak zezwolenia kategorii V, powołując się na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 2,33 t. Od ww. rozstrzygnięcia skarżąca złożyła odwołanie.

GITD decyzją z [...] lutego 2015 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że kontrolowano czteroosiowy pojazd złożony z pojedynczej osi nienapędowej, pojedynczej osi napędowej i podwójnej osi napędowej. WITD ustalił, iż nacisk na podwójnej osi napędowej przed odjęciem tolerancji wynosił 21,04 t. Jednakże powinien również ustalić dopuszczalny nacisk na podwójnej osi napędowej kontrolowanego pojazdu, ponieważ jego przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym kategorii VII.

Mając na uwadze rodzaj wagi zastosowanej podczas kontroli, organ II wskazał, że weryfikacji ostatecznych wyników pomiarów należy dokonać w oparciu o zapisy załącznika nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Nadto GITD nakazał przesłuchanie kontrolowanego kierowcy oraz dokładne ustalenie procesu załadunku.

W wyniku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji wydał [...] czerwca 2015 r. decyzję, którą nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII, podnosząc iż został przekroczony dopuszczalny nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu o 3,54 t, tj. o 14,11 %, a także została przekroczona dopuszczalna masa całkowita pojazdu o 2330 kg.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. uchylił decyzję WITD i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. GITD stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje jednoznacznie, iż skarżąca miała wpływ lub godziła się na powstanie stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń. Zaakcentował, że WITD nie zbadał czy masa własna pojazdu wskazana w dowodzie rejestracyjnym odpowiadała rzeczywistości, jak również nie zweryfikował dostatecznie informacji zawartej w dowodzie WZ odnośnie ilości załadowanego betonu, opierając się wyłącznie na zeznaniach kierowcy. W tym kontekście organ odwoławczy zwrócił uwagę na pismo strony skarżącej, w którym podano recepturę przewożonej mieszanki betonowej C 8/10, w tym jej gęstość objętościową 1980g/cm3, a także złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej zeznania świadka W. P., która oświadczyła: "załadowano mniej niż 16000 kg, o ile pamiętam w granicach 15800 kg". Nadto organ II instancji powziął wątpliwości co do prawidłowości zawiadomienia pełnomocnika skarżącej o zamiarze przesłuchania w charakterze świadka W. P..

W wyniku przeprowadzonego kolejny raz w tej sprawie postępowania administracyjnego, WITD decyzją z [...] września 2016 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2000 złotych z tytułu przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu o 3 t, tj. o 16,66 % oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 2.330 kg.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania jej pracownika T. K. zajmującego się techniczną obsługą procesu wytwarzania betonu oraz funkcjonowania węzła betoniarskiego na okoliczność ustalenia, czy system ten posiada automatykę wagową załadunku mieszanki betonowej, co umożliwiłoby usunięcie rozbieżności w zeznaniach W. P. i G. M. w zakresie ważenia ładowanego towaru. Wskazała, iż znała zarówno dopuszczalną ładowność pojazdu, jak i masę ładowanego materiału, przy czym masa własna pojazdu nie uwzględnia elementów wyposażenia, materiałów znajdujących się w pojeździe. Skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż korzystała z sytemu automatyki wagowej, znając dopuszczalną ładowność pojazdu. Jej zdaniem, organ I instancji nie wykonał zaleceń zawartych w decyzji GITD w zakresie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących masy własnej pojazdu, zweryfikowania informacji zawartych w dokumencie WZ odnośnie ilości załadowanego betonu. Zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentu WZ oraz receptury mieszanki betonowej, wskazują że do przeładowania dojść nie mogło.

W odwołaniu skarżąca zawarła też skargę na działanie organu naruszające prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Powołaną na wstępie decyzją GITD utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających jego zdaniem zastosowanie w sprawie.

W dalszej kolejności organ II instancji zauważył, iż w oparciu o wyniki pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, WITD powinien był stwierdzić następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

• nacisk na podwójnej osi napędowej wynosił 20,54 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,54 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,11 %),

• rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 34,33 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,33 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 7,28 %),

• podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD zaznaczył, że użytkownik wagi nie powinien korygować wyników ważenia o wartości wymienione w rozporządzeniu, ponieważ nie obligują go do tego żadne przepisy. Tolerancja zastosowana przez organ Inspekcji Transportu Drogowego została wprowadzona jedynie na korzyść kontrolowanych.

Organ II instancji podkreślił, iż droga krajowa nr [...] w [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Wnioskując a contrario z treści art. 2 ust. 35 lit. b prd, GITD wskazał, że ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym należy nałożyć karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu:

o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał wskazuje, że skarżąca miała wpływ i godziła się na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli drogowej. Zgodnie z przesłaną przez stronę skarżącą informacją, gęstość objętościowa mieszanki betonowej C 8/10 wynosiła 1980 g/cm3. W myśl dokumentu WZ kontrolowanym pojazdem przewożono 8 m3 betonu, a zatem masa wynosiła 15840 kg. Mając na uwadze masę własną samochodu ciężarowego wynoszącą według danych z dowodu rejestracyjnego 15300 kg, masa całkowita samochodu ciężarowego z ładunkiem wynosiła 31140 kg. Powyższe wyliczenia mają jednak charakter teoretyczny, a w pojeździe podstawionym pod załadunek oprócz wyposażenia fabrycznego pojazdu, wchodzącego w skład masy pojazdu, mogły znajdować się też inne rzeczy. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla uwolnienia się skarżącej od odpowiedzialności jako załadowcy, gdyż nie podjęła ona żadnych czynności faktycznych, aby ten konkretny samochód ciężarowy był normatywny po wykonaniu załadunku. Skarżąca nie dokonała zważenia pojazdu, celem określenia faktycznej masy podstawionego pojazdu, jak również pojazd nie był ważony po załadunku. W tym kontekście organ powołał się na zeznania kierowcy G. M..

Zdaniem GITD brak jest podstaw do przeprowadzania dodatkowego postępowania, w tym przesłuchania osoby zajmującej się obsługą techniczną węzła betoniarskiego. Okoliczność zautomatyzowania procesu załadunku towaru została ustalona w toku postępowania, a kwestia załadowania wagi towaru niezgodnej ze wskazaną w dokumencie WZ nie ma znaczenia, gdyż skarżąca oparła się jedynie na wyliczeniach matematycznych, a nie na realniej ocenie normatywności pojazdu.

Organ odwoławczy doszedł do wniosku, że okoliczność zbadania masy własnej pojazdu nie ma znaczenia dla sprawy skoro skarżąca nie podjęła czynności celem ustalenia jego masy, a kierowca podczas przejazdu nie doładowywał ani nie rozładowywał ładunku. Nawet dokonanie zmian konstrukcyjnych pojazdu nie ma znaczenia w sprawie, gdyż strona nie zbadała ile ładunku może załadować na podstawiony pojazd, aby nie stał się nienormatywny. To właśnie brak realnych czynności konkretnych w stosunku do podstawionego pojazdu sprawił, że strona miała wpływ na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli. Samo zautomatyzowanie procesu załadunku nie świadczy o tym, iż załadowca nie ma wpływu na powstanie naruszenia. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której załadowca poprzez zautomatyzowany proces załadunku towaru zawsze byłby zwolniony z odpowiedzialności. Tymczasem pojazdy podstawiane pod załadunek różną się konstrukcyjnie, co sprawia, że strona powinna podejmować czynności każdorazowo indywidualnie do samochodu, na który dokonuje załadunku, a nie kierować się teoretycznymi wyliczeniami, które jak wykazała kontrola okazały się zawodne.

Jakkolwiek ustawodawca nie nakazuje dokonywania ważenia pojazdu, to jednocześnie sankcjonuje wpływ załadowcy na powstanie naruszenia. Strona nie dokonując przeważenia pojazdu, miała wpływ, jak i godziła się na powstanie naruszenia. Czynności ładunkowe muszą być dokonane w taki sposób, aby zapewnione było wykonanie przewozu zgodnie z przepisami ruchu drogowego (ustawą - Prawo o ruchu drogowym i przepisami wykonawczymi do tej ustawy) oraz przepisami o drogach publicznych (ustawą o drogach publicznych). W szczególności czynności ładunkowe nie mogą powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Ponadto wykonujący czynności ładunkowe powinien zadbać, aby ładunek nie naruszał stateczności pojazdu, nie utrudniał kierowania pojazdem, nie ograniczał widoczności drogi, nie zasłaniał świateł, urządzeń sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych tablic albo znaków, w które pojazd jest wyposażony. W ten sposób skarżąca miała swój wkład w pogorszenie się nie tylko stanu technicznego dróg, ale też przyczyniła się do pogorszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Co do zasady ładunki podzielne powinny być przewożone pojazdem normatywnym. Niemożność uzyskania zezwolenia w zakresie rodzaju "przewożonego ładunku" nie upoważnia do poruszania się takim pojazdem po drodze publicznej.

W niniejszym przypadku GITD stwierdził naruszenie w postaci wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII, gdyż nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, ze względu na parametry wagowe, wymiarowe uzyskane podczas czynności kontrolnych, kategorię drogi na której zatrzymano pojazd do kontroli, a stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Ustosunkowując się do zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. GITD wskazał, iż strona była informowana o terminach zakończenia postępowania, nadto nie skorzystała z prawa do wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie organ stwierdził, że okoliczność ta nie stanowi przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Konkludując, organ II instancji, powołując się na art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd, wywiódł, iż obowiązki załadowcy nie kończą się tylko na umożliwieniu przewoźnikowi (podmiotowi wykonującemu przejazd) wjazdu i wyjazdu na swój teren. Jest on odpowiedzialny za dokonanie załadunku i to takiego, który nie będzie skutkował naruszeniem norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. To on też czuwa nad wykonaniem właściwego finału transakcji handlowej, poprzez wydanie towaru w takiej ilości, jaka była zamówiona, a zarazem, aby nie doprowadzić do nienormatywności pojazdu po zakończeniu czynności, które wykonuje.

Skarżąca uczyniła ww. decyzję GITD przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na treść zapadłej w sprawie decyzji, a to:

1) art. 7 w zw. z art. 77 §1 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na:

zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pracownika skarżącej – T. K. zajmującego się techniczną obsługą procesu wytwarzania betonu oraz funkcjonowania węzła betoniarskiego na okoliczność ustalenia, czy system ten posiada automatykę wagową załadunku mieszanki betonowej i czy możliwym jest załadowanie towaru o wadze niezgodnej z recepturą i ilością wskazaną na dokumencie wydania zewnętrznego towaru. Powyższe uniemożliwiło organowi wyjaśnienie rozbieżności w zeznaniach W. P. i G. M. w zakresie ważenia ładowanego towaru, a tym samym wpływu skarżącej i ewentualnego godzenia się na przekroczenie dopuszczalnej ładowności pojazdu;

sformułowaniu dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającej się w przyjęciu, że skarżąca się nie wykazała inicjatywy w uzyskaniu od kierowcy pojazdu danych odnośnie dopuszczalnej jego ładowności, a w następstwie dokonała załadunku towaru z przekroczeniem tej wartości. Tymczasem z zeznań W. P. wynika, iż strona znała zarówno dopuszczalną ładowność pojazdu G. M., jak i masę ładowanego materiału, która to wiedza korespondowała z treścią dowodu rejestracyjnego pojazdu, dokumentem wydania zewnętrznego towaru i recepturą mieszanki betonowej;

2) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do państwa poprzez:

wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę odmiennie od wydanych dotychczas decyzji organu, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym w sprawie;

rozstrzygnięcie niewyjaśnionych wątpliwości na niekorzyść skarżącej, co wyrażało się w przyjęciu, że skarżąca się godziła się na powstanie naruszenia lub przyczyniła się do tego poprzez nieprzeważenie pojazdu na znajdującej się u niej wadze, w sytuacji gdy przy załadunku korzystała z systemu automatyki wagowej oraz znała dopuszczalną ładowność pojazdu, a porównanie wagi ładowanego materiału oraz dopuszczalnej ładowności pojazdu nie pozwało nawet powziąć wątpliwości, że do przeciążenia pojazdu mogło dojść - stąd też wątpliwym było, aby skarżąca na powstanie naruszenia godziła się lub miała wpływ;

3) art. 10 w zw. z art. 78 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady czynnego udziału skarżącej w postępowaniu, co polegało na pominięciu wniosku dowodowego skarżącej w sytuacji gdy organ wielokrotnie wyrażał dotychczas potrzebę wyjaśnienia istniejących wątpliwości co do godzenia się lub wpływu skarżącej na powstanie naruszenia, zaś wniosek dowodowy mógł pozwolić na wyjaśnienie tychże wątpliwości;

4) art. 6 kpa poprzez naruszenie zasady praworządności, wyrażające się w stwierdzeniu, że skarżąca, jako załadowca towaru nie wykazała należytej, szczególnej staranności jako przedsiębiorca i nie przeważyła pojazdu po jego załadunku, podczas gdy przepisy nie przewidują podobnego obowiązku po stronie skarżącej. Tym samym rozstrzygnięcie organu opiera się na założeniu o konieczności wykonania czynności, których przepisy prawa nie przewidują, zaś rozsądnie oceniając okoliczności załadunku, brak było podstaw do przypuszczenia, że pojazd po załadunku może być nienormatywny;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 140aa ust. 1 w zw. z 140aa ust. 3 pkt 2 prd poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w uznaniu, że przepisy te nakładają na załadowcę obowiązki dotyczące bezwzględnej odpowiedzialności za zachowanie normatywnego charakteru ładowanego pojazdu. Tymczasem przepis ten nie nakłada żadnych dodatkowych obowiązków na załadowcę, poza ogólną starannością, uzależniając odpowiedzialność załadowcy od zaistnienia takich sytuacji, w których dowody lub okoliczności sprawy wskazywać będą, że załadowca miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, przekazanie akt sprawy do ponownego rozpoznania WITD oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wywołanego wniesieniem niniejszej skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Definicję pojazdu nienormatywnego zawiera art. 2 ust. 35a prd – jest nim pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy,

2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi - 32 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony. Natomiast w myśl § 5 ust 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia, nacisk osi nie może przekraczać w przypadku podwójnej osi napędowej, przy odległości (d) między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,8 m (1,3 ? d < 1,8) - 18 ton albo 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.

Norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg. Jej przekroczenie skutkuje naruszeniem w postaci przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Według lp. 7 załącznika nr 1 do prd, zezwolenie kategorii VII wydawane jest na przejazd pojazdu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Droga krajowa nr [...] w [...], na której doszło do zatrzymania pojazdu, należy – zgodnie z rozporządzeniem wydanym w oparciu o art. 41 ust. 1 pkt 1 udp – do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Za brak zezwolenia kategorii VII art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd przewiduje karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w następującej wysokości:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

Natomiast stosownie do art. 140aa ust. 3 prd karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

podmiot wykonujący przejazd;

podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Przenosząc powyższe regulacje prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy, podkreślić należy, iż bezsporny jest fakt nienormatywności kontrolowanego pojazdu z uwagi na przekroczenie o 2,54 t, tj. o 14,11 % nacisku podwójnej osi napędowej oraz przekroczenie o 2,33 t, tj. o 7,28 % dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (co ostatecznie ustalił GITD), którego przejazd wymagał uprzedniego wystąpienia o zezwolenie kategorii VII. Spór między stronami sprowadza się do kwestii ustalenia odpowiedzialności skarżącej jako załadowcy przewożonego towaru. Spółka bowiem kwestionuje stanowisko organów Inspekcji Transportu Drogowego, że godziła się na powstanie naruszenia lub przyczyniła się do niego poprzez nieprzeważenie pojazdu na znajdującej się u niej wadze, w sytuacji gdy przy załadunku korzystała z systemu automatyki wagowej oraz znała dopuszczalną ładowność pojazdu.

Z zeznań przesłuchiwanej w charakterze świadka W. P. – wspólnika skarżącej spółki wynika, iż załadunek odbywa się na skomputeryzowanym węźle betoniarskim, gdzie nie ma możliwości ręcznego sterowania. Po wciśnięciu guzika węzeł sam nasypuje beton wyprodukowany według ściśle określonej procedury. W dniu 31 lipca 2014 r. kierowca G. M. przejechał po odbiór stabilizacji - jest to materiał półsuchy służący do stabilizowania gruntu. Załadowano mu 8 m3 stabilizacji, to jest mniej niż 16000 kg – w granicach 15800 kg. Powyższe zeznania są zgodne z zeznaniami kierowcy G. M..

Nie stanowi zatem uchybienia organu odstąpienie od przesłuchania w charakterze świadka pracownika skarżącej – T. K. zajmującego się techniczną obsługą procesu wytwarzania betonu oraz funkcjonowania węzła betoniarskiego na okoliczność ustalenia, czy system ten posiada automatykę wagową załadunku mieszanki betonowej i czy możliwym jest załadowanie towaru o wadze niezgodnej z recepturą i ilością wskazaną na dokumencie wydania zewnętrznego towaru. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skomputeryzowany węzeł betoniarski po wprowadzeniu przez operatora określonego zadania (polecenia) automatycznie nasypuje materiał o określonym składzie i określonej objętości – stosownie do wskazań zawartych w poleceniu. Dlatego należy przyjąć, iż na kontrolowany pojazd załadowano 8 m3 mieszanki betonowej C 8/10.

Jednakże z treści zeznań W. P. można wywnioskować, iż koncentruje się ona na wydaniu klientowi zamówionego towaru. Natomiast poza jej zainteresowaniem jest waga pojazdu - zarówno przed, jak i po załadunku. Jak wskazała, w zakładzie w miejscowości [...] znajduje się waga samochodowa, ale nie jest standardem, by każdy samochód przez nią przejeżdżał. Nie ma wiedzy, czy kontrolowany pojazd był ważony po załadunku betonu. Dodała, iż mógł być doładowywany, rozładowywany bądź ponownie załadowany. Również w tym zakresie jej zeznania korelują i uzupełniają się z zeznaniami kierowcy przedmiotowego pojazdu, który nie wiedział nawet, że skarżąca dysponuje wagą. Oświadczył, iż pojazd nie był ważony przed wyjazdem z należącej do skarżącej betoniarni. Podał też, że nie dokonywał rozładunku ani doładunku.

W świetle powyższego ma rację organ twierdząc, iż teoretyczne są obliczenia strony ile mógł ważyć towar mieszanki betonowej C 8/10 o objętości 8 m3 skoro pojazd nie był ważony ani przed załadunkiem ani po załadunku. Podobny charakter mają rozważania, czy przed załadunkiem w pojeździe znajdowały się jakieś przedmioty zwiększające jego masę.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 i 2 prd kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Odpowiedzialność tych podmiotów (w tym załadowcy) ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd (przewoźnika) i jest od niej niezależna. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na załadowcę powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140aa ust. 1 prd. Innymi słowy, organ musi wykazać winę załadowcy, która opiera się na wpływie tego podmiotu lub też godzeniu się przez niego na powstanie naruszenia warunków przewozu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że z godzeniem się mamy do czynienia, gdy załadowca nie podjął żadnych działań ani nawet ich próby w celu ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym. Natomiast z wpływem na powstanie naruszenia mamy do czynienia, gdy załadowca umieścił ładunek w taki sposób, że powoduje to przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu. Aby wyeliminować zarzut wpływu lub godzenia się na powstanie naruszenia należy udokumentować przynajmniej próbę weryfikacji przez załadowcę parametrów wagowych/obciążeniowych załadowanego pojazdu. Oczywiście to na prowadzącym postępowanie organie administracji ciąży obowiązek dowiedzenia przesłanek determinujących odpowiedzialność załadowcy, jednak strona tego postępowania (tu skarżąca) nie może w takiej sytuacji czuć się zwolniona od wykazania okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie prawne konsekwencje, gdyż przez zaniechanie tego wykazania może pozbawić organ możliwości ich uwzględnienia.

W ocenie Sądu, skarżąca co najmniej godziła się na powstanie stwierdzonych podczas kontroli naruszeń, co organy orzekające w sprawie wykazały. Świadczy o tym przede wszystkim okoliczność, iż skarżąca nie podjęła żadnych czynności w celu ustalenia normatywności pojazdu po jego załadunku, mimo że dysponowała wagą samochodową. W prosty sposób mogła więc ustalić rzeczywistą masę pojazdu z załadowanym towarem. Dlatego nie mogą stanowić usprawiedliwienia ani matematyczne zsumowanie masy samochodu (podanej w dowodzie rejestracyjnymi) oraz masy ładunku (obliczonej według receptury mieszanki betonowej C 8/10) ani wątpliwości czy pojazd przed wjazdem do betoniarni nie został czymś obciążony. Rola skarżącej ograniczyła się do wydania zamówionego towaru, jego załadowania na pojazd i wystawienia dokumentu WZ, zaś poza jej zainteresowaniem pozostawała normatywność przedmiotowego pojazdu. Tymczasem to rzeczą załadowcy jest podjęcie działań (tj. odpowiednie zorganizowanie pracy i relacji z kontrahentami) mających na celu przeciwdziałanie nieprawidłowościom skutkującym przekroczeniem dopuszczalnych nacisków na osie i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji, zgodnie z art. 7 i art. 8 kpa, zgromadziły materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, wszechstronnie wyjaśniły i prawidłowo zinterpretowały na użytek zastosowanych przepisów wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego sprawy. Nadto zaznaczyć należy, iż strona była przez organ informowana o przewidywanych terminach jej zakończenia, a przyczyną długotrwałego postępowania administracyjnego było dwukrotne uchylenie przez GITD decyzji wydawanych przez organ I instancji.

W konsekwencji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonej decyzji wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów procesowych. Istotne jest przy tym, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 kpa, w szczególności zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne - stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa stan faktyczny sprawy opisany w decyzji nie wymaga dodatkowych ustaleń, jest wyczerpujący, natomiast uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawy prawne decyzji.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę za bezpodstawną, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.