Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 923/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3  i art. 137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art 7, 8, 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w H. z dnia [...] sierpnia 2017 roku, nr [...]; 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz strony skarżącej Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty H. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...]:

(-) zwracającą na rzecz W. C. nieruchomość oznaczoną przed wywłaszczeniem numerem [...] o pow. 0,32 ha, położoną w obrębie Ł. gm. N., której obecnie odpowiada działka nr [...] o pow. 0,3229 ha, stanowiąca własność Skarbu Państwa w użytkowaniu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B.,

(-) ustalającą dla W. C. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowane odszkodowanie w kwocie 2.012,39 zł,

(-) odmawiającą zwrotu działki oznaczonej przed wywłaszczeniem numerem [...] o pow. 0,72 ha, jako wykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia.

Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. W. C. wystąpiła do Starosty H. o zwrot wywłaszczonych działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] o pow. 0,72 ha i [...] o pow. 0,32 ha, położonych w obrębie Ł. gm. N., które stanowiły jej własność. Przedmiotowe działki zostały decyzją Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] lutego 1979 r., Nr [...], wywłaszczone od niej na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego "S.", zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...] lipca 1976 r., Nr [...], wydaną przez Wojewodę B. Powyższą decyzją został zatwierdzony plan realizacyjny zagospodarowania m.in. Zbiornika Wodnego S.

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta H. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], zwrócił na rzecz wnioskodawczyni działkę nr [...] i ustalił zwrot stosownego odszkodowania, a także odmówił zwrotu działki nr [...]. Jednakże Wojewoda P. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], zaskarżoną decyzję uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy, a następnie wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w granicach byłej działki nr [...] nie powstała żadna z inwestycji i nie była ona od chwili przejęcia wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Z oględzin w terenie stwierdzono bowiem, że jest ona porośnięta trawą i krzakami oraz pojedynczymi drzewami. Jest niezainwestowana a także brak na niej wody zalewowej. W bezpośrednim sąsiedztwie działki, od strony dawnej ulicy wiejskiej, znajduje się działka oznaczona aktualnie numerem [...], stanowiąca własność osoby fizycznej, na której w ostatnich latach został wzniesiony budynek mieszkalny. Działka nr [...] weszła w skład działki oznaczonej obecnie numerem [...], która jest w użytkowaniu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B.

Dalej organ wyjaśnił, że wywłaszczone działki nr [...] usytuowane są naprzeciwko siebie, po obu stronach ulicy wiejskiej, która do chwili obecnej istnieje na gruncie i jest wykorzystywana jako droga dojazdowa. Stanowi też ona jakoby granicę oddzielającą zbiornik wodny oraz jego otoczenie od pozostałych gruntów, które nigdy nie były i nie są wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia (między innymi działka nr [...]). Stwierdzono także, że działka o numerze [...] w części pokryta jest wodą a w części porośnięta dziką trawą i krzewami. Działka nr [...] stanowi część działki nr [...] i część działki nr [...], a obie działki znajdują się obecnie w użytkowaniu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B.

Organ wyjaśnił też, że zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Gminy N. z dnia [...] sierpnia 2017 r. działka nr [...] o pow. 19,1999 ha położona w obrębie Ł. przeznaczona jest głównie dla potrzeb sportów wędkarskich z towarzyszącymi i urządzeniami sportowo - rozrywkowymi i obwoźnymi lub tymczasowymi urządzeniami handlowo - gastronomicznymi, biwakowymi i sanitarno - higienicznymi. Ponadto pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – P. Oddział Regionalny poinformował organ o składaniu wniosków o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w latach 2012 -2014 na działkę oznaczoną numerem [...], na obszarze wskazanym w załączniku do pisma z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], co świadczy o wykorzystywaniu działki w sposób rolniczy, a tym samym niezgodny z celem wywłaszczenia.

Zdaniem więc organu, skoro cel wywłaszczenia działki nr [...] nie został zrealizowany, postanowiono o jej zwrocie na rzecz byłej właścicielki. Uznano natomiast, że działka nr [...] jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. W związku z powyższym dokonano podziału geodezyjnego działki nr [...] celem wydzielenia z niej byłej działki nr [...]. Wydzielona działka została oznaczona numerem [...] o pow. 0,3229 ha. Różnica w powierzchni działki wywłaszczonej i działki podlegającej zwrotowi wynikła z przeliczenia jej z dokładnością do 1 m2.

Na koniec organ wyjaśnił, że odszkodowanie za wywłaszczoną działkę (grunt) wynosiło 5760 zł, co po zwaloryzowaniu na dzień wydania decyzji daje kwotę 2.012,39 zł i taką też kwotę nakazano do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli W. C. i Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty H. z dnia [...] sierpnia 2017 r.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania, wskazał i omówił przepisy regulujące kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a także przedstawił i przeanalizował podniesione w obu odwołaniach zarzuty.

W jego ocenie przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona z przeznaczeniem pod budowę zbiornika wodnego S. Jednakże na zwracanej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany jej cel, a więc zasadnym jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z protokołem z oględzin nieruchomości na działce oznaczonej uprzednio nr geod. [...] (obecnie [...]) nie powstała żadna z inwestycji stanowiących cel wywłaszczenia i jest ona porośnięta trawą, krzakami i pojedynczymi drzewami. Z dołączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej, jak również protokołu oględzin nieruchomości, nie wynika także, by działka ta była zalana wodą, czy też podtapiana.

W ocenie organu przedmiotowa nieruchomość nie stanowi części czaszy zbiornika, którą jest obszar poniżej rzędnej 147 m n.p.m. oraz jest zakwalifikowana w ewidencji gruntów i budynków jako wody płynące. Czaszę zbiornika tworzą grunty bezpośrednio pokryte wodą (do rzędnej maksymalnego piętrzenia 145.00 m n.p.m.) i część jako pas przyległy do wody tworzący strefę ujemnego wpływu, która zagrożona jest podtopieniem i nadmiernym uwilgotnieniem. Działka nr geod. [...], z której wydzielono zwracaną działkę nr geod. [...], zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wypisem z rejestru gruntów, nie stanowi wód płynących. Natomiast sama zwracana działka nr geod. [...] oznaczona jest symbolem RIVa.

Dalej organ wyjaśnił, że w przypadku działki oznaczonej na dzień wywłaszczenia nr geod. [...], cel wywłaszczenia został zrealizowany, a co za tym idzie niemożliwy jest zwrot tej nieruchomości na rzecz jej byłej właścicielki. Zgodnie z protokołem z wizji w terenie, a także zgodnie z dołączoną do akt sprawy mapą podziałową, działka oznaczona na dzień wywłaszczenia nr geod. [...] w przeważającej części pokryta jest wodą, zaś jej "nadbrzeżny" fragment porośnięty jest trawą oraz rosnącą dziko roślinnością. Została więc ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, jakim była budowa zbiornika wodnego "S.".

Na koniec organ wyjaśnił, że kwestia istnienia dopłat z UE do wykorzystywanych rolniczo nieruchomości nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania i nie może mieć wpływu na treść decyzji zwrotowej. Organ rozpatrując sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bada bowiem zagospodarowanie oraz stan prawny tej części nieruchomości, która miałaby podlegać zwrotowi, nie zaś całości nieruchomości objętej inwestycją (w tym przypadku całości nieruchomości stanowiącej zbiornik wodny "S." oraz jego otoczenie).

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B., w której zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. Naruszenie prawa materialnego tj.:

1. art. 27 ust. 1, art. 40, art. 59 ust. 1 i ust. 2, art. 64 ust. 1 - 6, art. 65, art.72 ust. 1, art. 88k, art. 88m, art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 121) poprzez ich niezastosowanie, co spowodowało wydanie skarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa,

2. art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147) poprzez akceptację ustaleń, iż zachodziły przesłanki do zastosowania tych przepisów i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo tego, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany i przedmiotowa działka jest niezbędna do wykonywania zadań statutowych WZMiUW w B.

II. Naruszenie prawa procesowego, poprzez naruszenie przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelne rozpoznanie istoty sprawy skutkujące wydaniem przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa i tym samym pozostawienie w obrocie prawnym decyzji administracyjnej obarczonej wadą prawną.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, w punktach 1 i 2.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że działka nr [...] pomimo tego, że nie jest pokryta wodą, znajduje się w tzw. czaszy zbiornika S. Czaszę zbiornika tworzą grunty bezpośrednio pokryte wodą (do rzędnej maksymalnego piętrzenia 145.00 m n.p.m.) i część jako pas przyległy do wody tworzący strefę ujemnego wpływu, która zagrożona jest podtopieniem i nadmiernym uwilgotnieniem. Strefę ujemnego wpływu, a tym samym granice czaszy zbiornika wyznaczają warstwice: (-) 145.50 m n.p.m. (Max PP + 0.50 m), gdy pas terenu wzdłuż brzegu stanowią użytki zielone, (-) 146.00 m n.p.m. (Max PP + 1.00 m), gdy pas terenu wzdłuż brzegu stanowią grunty orne, (-) 147.00 m n.p.m. (Max PP + 2.00 m ), gdy pas terenu wzdłuż brzegu jest terenem zabudowanym. Czasza zbiornika utworzona jest z zapory czołowej, pięciu zapór bocznych oraz terenu bezpośrednio znajdującego się pod wodą do rzędnej piętrzenia 145,00 m n.p.m i terenu przyległego tworzącego strefę ochronną wody (bufor), na którym można realizować tzw. nadpiętrzenie zwierciadła wody do rzędnej 145,50 m n.p.m. w przypadku wystąpienia ekstremalnych warunków dopływu. Stan ten pod względem techniczno - budowlanym i prawnym sankcjonują: (-) Protokół z dnia [...] listopada 1995 r. przekazania - przyjęcia do eksploatacji inwestycji Zbiornik Wodny S. na rzece N. woj. b., (-) decyzja Urzędu Wojewódzkiego w B. z dnia [...] września 1995 r., Nr [...], udzielająca pozwolenia na użytkowanie zbiornia S., (-) wpis Zbiornika S. do ewidencji urządzeń melioracji wodnych, o której mowa w art. 70 ust. 3 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. jako urządzenia melioracji wodnej podstawowej stanowiącego wyłączną własność Skarbu Państwa (resort zarządzający - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi), (-) decyzja Marszałka Województwa P. z dnia [...] września 2009 r., [...], udzielająca Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, tj. piętrzenie, retencjonowanie i pobór wód rzeki N. w km 432+280 zaporą ziemną czołową na zbiorniku wodnym S., (-) wpis do ewidencji gruntów i budynków działek wchodzących w skład czaszy zbiornika z oznaczeniem działek w granicach piętrzenia do rzędnej 145,00 m n.p.m. jako wody płynące (Wp) i do rzędnej 147,00 m n.p.m. jako strefa ujemnego wpływu zbiornika zagrożona podtopieniem i nadmiernym uwilgotnieniem, (-) wyniesienie w terenie granic czaszy zbiornika.

W ocenie skarżącego, przedmiotowa nieruchomość oznaczona przed wywłaszczeniem numerem [...] o pow. 0,32 ha w całości znajduje się w strefie ochronnej (buforowej) na działce nr [...], gdzie może być realizowane nadpiętrzenie do rzędnej 145,50 m n.p.m. Działka o numerze [...] stanowi czaszę zbiornika wodnego S., a wchodząca w jej skład nieruchomość o numerze [...] znajduje się w granicach lokalizacji inwestycji "Zbiornik wodny S.", o czym świadczą przywołane powyżej dokumenty prawne i poziomy piętrzenia. Działka ta nie stanowi wód płynących. Jako wody płynące (Wp) zakwalifikowana jest w całości działka Nr [...], natomiast działka Nr [...] stanowi strefę ochronną zbiornika - pas przyległy do wody tworzący strefę ujemnego wpływu, która zagrożona jest podtopieniem i nadmiernym uwilgotnieniem.

Dalej skarżący wyjaśnił, że z jego strony nigdy nie było przyzwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 4 Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa P. z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie zmiany Rozporządzenia Nr [...] Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "D." w okolicy zbiornika wodnego S., linia zabudowy nie może być niższa od naturalnej rzędnej terenu 147,00 m n.p.m. z następującymi uwarunkowaniami: (-) wszystkie obiekty letniskowe zostaną podłączone do kanalizacji sanitarnej, (-) tereny o niższych rzędnych położone wzdłuż granicy wywłaszczeń nie będą w sposób sztuczny kształtowane, aby osiągnąć rzędną wyższą od 147,00 m n.p.m. Nigdy też skarżący nie zgadzał się na wydzielenie w obszarze wywłaszczonym na terenie zbiornika wodnego S. działki nr [...], na której obecnie jej właściciel wznosi budynek mieszkalny, naruszając tym samym plan zagospodarowania przestrzennego. Także zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zespołu rekreacyjnego "Ł." nad zbiornikiem S. zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Gminy N. z dnia [...] kwietnia 2001r. (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego Nr 14, poz. 270 z dnia 30 maja 2001r.), działka nr [...] położona w obrębie ewidencyjnym Ł., z której na potrzeby prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego wydzielono działkę Nr [...] o pow. 0,3229 ha (w miejscu byłej działki nr [...]), jest przeznaczona głównie pod urządzenia dla potrzeb sportów wędkarskich z towarzyszącymi urządzeniami sportowo-rozrywkowymi i obwoźnymi lub tymczasowymi urządzeniami handlowo-gastronomicznymi, biwakowymi i sanitarno-higienicznymi, w tym w szczególności: pomosty do wędkowania i cumowania sprzętu wędkarskiego, hangary i wypożyczalnie sprzętu pływającego i wędkarskiego, zadaszenia zabezpieczające przed słońcem i opadami, rybaczówki, smażalnie ryb, rozczłonkowane miejsca biwakowe z bliskim dostępem do wody, obwoźne lub tymczasowe punkty handlowo-gastronomiczne itp. (PSR3). Jeśli zaś chodzi o wnioski składane przez osoby fizyczne na działki położone w czaszy zbiornika S., w tym na działkę Nr [...], o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w latach 2012 – 2014, skarżący nie może brać za to odpowiedzialności, gdyż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Ponadto zdaniem skarżącego, wywłaszczony pas gruntu, na którym zlokalizowana jest ta działka, zagrożony jest podtopieniem i nadmiernym uwilgotnieniem przez spiętrzone wody w zbiorniku i na gruntach tych nie można prowadzić żadnych upraw. Jest to strefa ochrony pośredniej, w której istniejąca wciąż klasyfikacja bonitacyjna i sposób użytkowania tych gruntów była ustalona, gdy nie było jeszcze zbiornika wodnego S., gdy istniały inne stosunki wilgotnościowe, inna przydatność rolnicza i kultura rolna. Obecnie, po wybudowaniu zbiornika powyższe warunki uległy radykalnej zmianie i wywłaszczony pas gruntu nie może być wykorzystywany rolniczo.

Dalej skarżący zarzucił, że:

1) w czasie prowadzenia oględzin nieruchomości nie dokonano:

- dokładnego oznaczenia granic, posługując się jedynie terminem lokalizacyjnym

"gdzieś tu",

- wyniesienia na gruncie w granicach przedmiotowej nieruchomości rzędnej piętrzenia 145,00 m n.p.m. oraz rzędnej 147,00 m n.p.m,

2) Nie dołączono do postępowania dokumentów prawnych, tj.:

- Protokołu z dnia [...] listopada 1995 r. przekazania - przyjęcia do eksploatacji inwestycji Zbiornik Wodny S. na rzece N. woj. b.,

- Decyzji Nr [...] z dnia [...] września 1995 r. Urzędu Wojewódzkiego w B. udzielającej pozwolenia na użytkowanie zbiornia S.,

- Decyzji [...] z dnia [...] września 2009 r. Marszałka Województwa P. udzielającego Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, tj. piętrzenie, retencjonowanie i pobór wód rzeki N. w km 432+280 zaporą ziemną czołową na zbiorniku wodnym S. na następujących warunkach: (w treści parametry zbiornika i budowli, parametry piętrzenia i odpływu),

- wypisu z ewidencji gruntów i budynków działek wchodzących w skład czaszy zbiornika z oznaczeniem działek w granicach piętrzenia do rzędnej 145,00 m n.p.m. jako wody płynące oraz do rzędnej 147,00 m n.p.m. jako strefy ujemnego wpływu zbiornika zagrożonej podtopieniem i nadmiernym uwilgotnieniem,

3) nie dokonano analizy poziomów piętrzenia wody w zbiorniku i analizy sugerowanych zmian parametrów piętrzenia i przesunięcia granic zbiornika,

4) dokonanie zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] poprzez podział działki Nr [...] i wydzielenie z niej działki Nr [...] o pow. 0,3229 ha stanowi naruszenie postanowień art. 27 ust. 1, art. 59, art. 72 ust. 1, art.128 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz warunków udzielonego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód zawartych w decyzji Marszałka Województwa P. z dnia [...] września 2009 r., [...].

Na koniec skarżący zauważył, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości będzie skutkował coroczną wypłatą odszkodowania za grunt podtopiony lub nadmiernie uwilgotniony oraz otworzy możliwość odzyskania każdej działki znajdującej się w czaszy zbiornika przez byłego właściciela i będzie początkiem końca istnienia zbiornika wodnego S.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147; dalej: "u.g.n.").

Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji

o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Art. 137 ust. 1 u.g.n. wyjaśnia natomiast pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy spór nie dotyczy kwestii wynikającej z naruszenia terminu rozpoczęcia prac lub naruszenia terminu zrealizowania celu wywłaszczenia, tylko tego, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie art. 27 ust. 1, art. 40, art. 59 ust. 1 i ust. 2, art. 64 ust. 1 - 6, art. 65, art. 72 ust. 1, art. 88k, art. 88m, art. 128 ust. 1 ustawy Prawo wodne oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., które to naruszenia, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., miały wpływ na wynik sprawy.

Przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest bowiem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy dopuściły się takiego naruszenia. Sprawa niniejsza nie jest sprawą typową, którą można rozstrzygnąć jedynie w oparciu o oględziny i ocenę, czy na żądanej do zwrotu nieruchomości widnieją oznaki realizacji celu wywłaszczenia. W grę wchodzi bowiem budowa zbiornika wodnego "S.", który oprócz różnych innych celów, stanowi także zabezpieczenie wody pitnej dla miasta B. Ma rację skarżący, że organy nie sięgnęły do dokumentów szczegółowo wymienionych przez niego w skardze, które regulują kwestie powstania i funkcjonowania tego zbiornika. Tymczasem to z nich będzie wynikało m.in., co to jest czasza tego zbiornika i czy wchodzi ona w skład inwestycji, do czego służy i jaka jest jej wielkość. Tam również znajdą organy odpowiedź na pytanie, czy dopuszczalne jest, aby zbiornik został owej czaszy pozbawiony. Skoro skarżący w trakcie postępowania twierdził, że nieruchomość podlegająca zwrotowi znajduje się na terenie owej czaszy, to rzeczą organów było szczegółowe zbadanie tej kwestii. Organy stwierdziły natomiast bez jakiegokolwiek uzasadnienia, że obszar zwracany na terenie czaszy się nie znajduje. W tej mierze nie tylko nie przeanalizowały wspomnianych dokumentów, ale też nie dokonały nawet pomiarów wysokości zwracanego obszaru, a przecież ta przesłanka jest podstawową przy rozstrzyganiu, czy dany obszar do tej czaszy można zaliczyć. Stanowisko ich jest zatem całkowicie gołosłowne i nie poddające się jakiejkolwiek ocenie.

W tym miejscu zauważenia także wymaga, że zwracana nieruchomość znajduje się na obszarze obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. A zatem bez analizy postanowień tego planu również nie da się wywieść jednoznacznej konstatacji, czy można zwrócić żądaną nieruchomość, czy też przepisy planu w jakiejś mierze się temu sprzeciwiają. Organy zaś kwestii tej także nie zbadały.

Podobnie rzecz się ma ze wskazaną przez skarżącego uchwałą Sejmiku Województwa P. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w sprawie zmiany Rozporządzenia Nr [...] Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "D.". Z przywołanych aktów prawnych wynika między innymi, że w okolicy zbiornika wodnego "S." linia zabudowy nie może być niższa od naturalnej rzędnej terenu 147,00 m n.p.m., a tereny o niższych rzędnych położone wzdłuż granicy wywłaszczeń nie będą w sposób sztuczny kształtowane, aby osiągnąć rzędną wyższą od 147,00 m n.p.m. Organy winny więc poddać analizie także i te akty prawne, gdyż ich postanowienia mogą ewentualnie również wpłynąć na treść rozstrzygnięcia w sprawie.

Jako zasadne, zdaniem Sądu, należy uznać zarzuty naruszenia przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego. Interpretując art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. organy cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie utożsamiły wyłącznie z budową zbiornika obejmującego swym zasięgiem znajdującą się w nim wodę. Tymczasem, jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1083/17, ustalenie, że cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany może być dokonane nie tylko w przypadku powstania na wywłaszczonych nieruchomościach jakiejś inwestycji wymagającej wykonania robót budowlanych. Ustalenie takie może być dokonane również wtedy, gdy organ stwierdzi, że na nieruchomościach tych doszło do wykonywania określonych czynności faktycznych w związku z celem wywłaszczenia określonym w orzeczeniu o wywłaszczeniu. W stanie faktycznym niniejszej sprawy sam fakt porastania krzaków i trawy na ewentualnym obszarze czaszy zbiornika nie musi świadczyć o niezrealizowanym celu wywłaszczenia, bowiem teren ten może stanowić strefę ochronną tego zbiornika przed zanieczyszczeniami i taka forma jego zagospodarowania może być wystarczająca do pełnienia tej funkcji.

Jako częściowo zasadny należało także uznać zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy Prawo wodne. Przywołane przepisy dotyczą różnych kwestii, m.in. zakazu grodzenia nieruchomości przyległych do powierzchniowych wód publicznych (art. 27 ust. 1), wielu zakazów określonych w art. 40 ust. 1, ochrony zbiorników wód śródlądowych (art. 59 ust. 1 i 2), utrzymywania urządzeń wodnych (art. 64), szeregu zakazów, w tym wykonywania w pobliżu urządzeń wodnych robót oraz innych czynności, które mogą powodować zagrożenia dla zbiornika wodnego (art. 65), ochronę ludzi i mienia przed powodzią (art. 88k), kwestię pozwoleń wodnoprawnych (art. 128 ust. 1). Ma rację skarżący, że bez przeanalizowania tych uregulowań i zbadania ewentualnych zagrożeń płynących z faktu zwrotu żądanej nieruchomości przylegającej do zbiornika wodnego tej wielkości i mającego takie znaczenie, nie można jej zwrócić.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. W skardze skarżący żądał wprawdzie uchylenia decyzji odwoławczej w całości oraz uchylenia decyzji organu I instancji tylko w punktach 1 i 2, ale kierując się regułą z art. 134 § 1 p.p.s.a., uchylono obie decyzje w całości. Taka forma rozstrzygnięcia nie spowoduje, iż w rozumieniu art. 134 § 2 p.p.s.a., wydany wyrok odnośnie pkt 3 decyzji organu I instancji uznać będzie można za niekorzystny dla skarżącego. Sąd nie formułuje bowiem negatywnych ocen odnośnie rozstrzygnięcia organu I instancji z punktu 3, natomiast celowym wydaje się łączne rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie z uwagi na fakt wywłaszczenia obu działek jedną decyzją na ten sam cel oraz położenie ich w bezpośrednim sąsiedztwie.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.