Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2076/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 ppsa; art. 107 par. 3 kpa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012r. nr[...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1957r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu prawa własności nieruchomości położonej w K. przy PI. [...], oznaczonej Nr hip. [...] (dawniej Nr [...]) o pow. [...]m2, stanowiącej własność W. vel W. H. i C. vel C. z H.

Pismem z dnia 4 października 2005r. P. M. M. P., złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww orzeczenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1957r. nr [...] w części obejmującej obecnie działkę nr [...] zaś w pozostałej części stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył M. M. P. oraz Gmina Miasto K.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 11 maja 2011r. sygn. akt I SA/Wa 1969/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...], wskazując na konieczność ustalenia przez organ nadzoru przy ponownym rozpatrywaniu sprawy prawidłowego zakresu przedmiotowego postępowania poprzez zbadanie, w której części obecne działki nr [...] i [...] odpowiadają dawnej działce nr [...] wywłaszczonej kwestionowanym orzeczeniem z 1957r., co w ocenie Sądu pozwoli dopiero na właściwe ustalenie prawidłowego kręgu stron niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał również na prawidłowość ustaleń organu dotyczących spełnienia w badanym postępowaniu przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. oraz podzielił stanowisko organu w zakresie rażącego naruszenia prawa poprzez skierowanie kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] grudnia 1957r. Nr [...] do nieżyjących w dacie orzekania W. vel W. H. oraz C. vel H. - ujawnionych w księdze wieczystej jako właściciele przedmiotowej nieruchomości.

Jednocześnie Sąd wskazał, iż na podstawie umowy zamiany zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1999r. rep. [...] Gmina Miejska K. nabyła na własność tylko udział przysługujący Skarbowi Państwa we współwłasności nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka [...] wynoszący [...], co w ocenie Sądu umożliwia stwierdzenie o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych wyłącznie w części dotyczącej powyższego udziału Gminy w wysokości[...].

Następnie decyzją z dnia [...] listopada2012r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1957r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości o pow. [...] m2 (wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej Nr [...] obr. [...]) oraz w części dot. udziału Gminy K. wynoszącego [...] w prawie własności części nieruchomości o pow. [...] m2 (wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej Nr [...] obr. [...]). Ponadto w pkt 2 decyzji stwierdził, iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1957r. zostało wydane z naruszeniem prawa w części dot. udziału Gminy K. wynoszącego 37/100 w prawie własności ww nieruchomości o pow. [...]m2.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli Gmina Miasto K. i M.M. P..

Ponadto pismem z dnia 26 listopada 2012r. M. M. P. złożył wniosek o uzupełnienie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] marca 2013r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił uzupełnienia ww decyzji.

Organ nadzoru ustalił, że stroną niniejszego postępowania jest: następca prawny wywłaszczonych właścicieli nieruchomości M. M. P. (na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia [...]12.1961r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. vel W. H., postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia [...].10.1959r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po C.vel H. oraz postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [..]12.2003r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po A. R.), obecny właściciel nieruchomości, tj. Gmina Miasta K. oraz Wojewoda [...]

Stan prawny wywłaszczonej nieruchomości ustalono na podstawie opinii geodezyjnej z dnia [...] października 2012r. nr [...] i stwierdzono, że nieruchomość położona w K. przy [...], oznaczona Nr hip [...] (dawniej Nr [...]) o pow. [...] m2, stanowiąca własność W. vel H. i C. vel H. znajduje się obecnie w granicach działek ewidencyjnych Nr [...] obr. [...] o całkowitej pow. [...] ha oraz Nr [...] obr. [...]o całkowitej pow. [...] ha. W skład wywłaszczonej działki nr [...] wchodzi część wywłaszczonej działki nr [..] o pow. [...] m2 w granicach wskazanych przez geodetę uprawnionego, zaś w skład obecnej działki nr [...] wchodzi obecnie część wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...]m2 w granicach wskazanych przez geodetę uprawnionego. Z treści ksiąg wieczystych nr KW [...] wynika, iż obecnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Gmina Miasto K.

Minister wyjaśnił, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie zarówno sąd jak i organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem również objęte jest przyszłe postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

Ocena prawna wynika z treści uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego i dotyczy wykładni przepisów prawnych oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie jest wiążąca dla organu administracji przy ponownym wydawaniu decyzji (po uchyleniu poprzedniej decyzji przez sąd administracyjny). W takiej sytuacji organ administracji publicznej, rozpatrując sprawę powtórnie, powinien postąpić tak, jak gdyby sprawa nie była przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia sądowego. Rozpatrując sprawę ponownie, organ administracji stosuje się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach oraz bez względu na orzeczenia organów administracyjnych wydane w innych sprawach.

Organ nadzoru wskazał, że w niniejszej sprawie przedmiotem oceny jest orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1957r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy {...] oznaczonej Nr hip [...] (dawniej Nr [...]) o pow. [...] m2, stanowiącej własność W. vel W.H. i C. vel H.

Przedmiotową nieruchomość wywłaszczono na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138, zwanego dalej "dekretem"), rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934r., Nr 86, poz. 776) oraz w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1951r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r., Nr 4, poz. 25), zatem w aspekcie zgodności z powołanymi przepisami oraz faktycznych i prawnych istniejących w dacie orzekania należy ocenić prawidłowość wywłaszczenia.

Minister podniósł, że zgodnie z art. 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r., ubiegający się o wywłaszczenie winien zgłosić wniosek do właściwego wojewody do dnia 31 grudnia 1950r. Wnioski urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych powinny być zatwierdzone przez właściwego ministra, zaś wnioski związków samorządu terytorialnego - przez prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Wnioski wojewódzkich związków samorządu terytorialnego winny być zatwierdzone przez Radę Państwa.

Ze zgromadzonych w sprawie akt archiwalnych wynika, iż pismem z dnia [...].12.1949r. nr [...] Starosta Powiatowy [...]. złożył wniosek do Wojewody [...] o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości na cele użyteczności publicznej - siedziby Starostwa Powiatowego w [...]. Złożenie wniosku w terminie potwierdza zaświadczenie [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...].01.1950r. nr [...]. Powyższy wniosek został przekazany przez Wojewodę [...] przy piśmie z dnia [...]01.1950r. nr [...] do zatwierdzenia Ministrowi Administracji Publicznej. Organ wskazał, iż powyższy wniosek spełniał wymogi zawarte w art. 10 § 2 i art. 11 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym z uwzględnieniem treści art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. Powyższy wniosek Starosty Powiatu [...] z dnia [...]12.1949r. został zatwierdzony pismem z dnia [...].07.1951r. nr [...] przez Zespół II Prezydium Rady Ministrów.

W ocenie organu zostały spełnione wymogi formalne złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego przewidziane ww przepisami dekretu z dnia 07.04.1948r. oraz rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24.09.1934r. Tym samym w badanym zakresie organ nie stwierdził rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 13 Prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym, wojewoda przesyłał powiatowej władzy administracyjnej ogólnej wniosek wywłaszczeniowy wraz z załącznikami w celu obwieszczenia o wywłaszczeniu w gminach, w których obrębie znajdowały się wywłaszczone nieruchomości.

Stosowanie do art. 14 § 1 ww rozporządzenia Prezydenta RP, obwieszczenie polegało na podaniu do publicznej wiadomości, w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, na czyją rzecz i na jaki cel miało być dokonane wywłaszczenie, na czym wywłaszczenie miało polegać według zamierzeń wnioskodawcy oraz podaniu przybliżonej powierzchni gruntu i wskazaniu miejsca ich położenia z wyszczególnieniem właścicieli gruntów.

Obwieszczeniem nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność W.vel W.H. oraz C. vel C.H. Nieruchomość stanowiła mienie opuszczone pod Zarządem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]. W obwieszczeniu zawarto informację o możliwości zapoznania się z planem sytuacyjnym oraz innymi dokumentami załączonymi do wniosku wywłaszczeniowego w lokalu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w okresie 14 dni oraz możliwości zgłoszenia wniosków lub sprzeciwów w tymże terminie przez osoby zainteresowane. Przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w dniach [...].08.1951r. – [...].08.1951r.

Obwieszczeniem nr [...] strony przedmiotowego postępowania zostały poinformowane o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej, która została wyznaczona na dzień [...].11.1951r. o godz. 11. 00 w lokalu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Powiatowej Rady Narodowej w [...] w dniach [...].11.1951r. – [...].11.1951 r. oraz opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej [... z dnia [...].11.1951 r. ([...]).

Organ nadzorczy w powyższym zakresie nie stwierdził rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego kwestionowanego orzeczenia.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 22 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, po przeprowadzeniu rozprawy wojewoda wydawał orzeczenie o wywłaszczeniu albo odmawiał jego wydania, przy czym orzeczenie to powinno w szczególności zawierać: ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, cel wywłaszczenia z określeniem rodzaju projektowanych robót oraz uzasadnienie przyjęcia lub odrzucenia wniosków i sprzeciwów, jeżeli zostały złożone.

Organ stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się protokół z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...]11.1951 r. W rozprawie uczestniczyli P. T. M. oraz S. M.reprezentujący Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K.. Tym samym spełniona została formalna przesłanka umożliwiająca wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie.

Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1957r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy PI. [...] oznaczonej Nr hip. [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność W. vel W.H. i C. vel H.. Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności od dnia 9 maja1945r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza dopuszczalność przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego na podstawie art. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 2 pkt 1 lit. f dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945.

Minister wskazał, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości, które zostały zajęte w okresie od 1.09.1939r. do 9.05.1945r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu i które znajdowały się w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948r., w posiadaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych, a nie zostały objęte przez właścicieli. Na podstawie art. 2 pkt 1 lit f oraz pkt 2 powołanego wyżej dekretu wywłaszczenie mogło dotyczyć nieruchomości zajętych na cele użyteczności publicznej, które nadal były użytkowane na te cele lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów były przewidziane na cele wymienione pod literami a-f i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

Organ nadzoru podniósł, że w wyroku z dnia 11 maja 2011r. sygn. akt I SA/Wa 1969/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, "iż niewątpliwie wywłaszczenie nieruchomości pod budowę siedziby Starostwa Powiatowego i władz samorządowych stanowi cel publiczny o którym mowa w art. 2 pkt 1 lit.f tego dekretu."

Minister stwierdził, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia [...]12.1949r. nr [...] Starosty Powiatu [...]. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość w czasie II wojny światowej została zajęta przez okupanta na użytek [...]. Podczas działań wojennych nieruchomość uległa spaleniu - pozostały z niej tylko plac i zręby wypalonych murów. Ponieważ K. nie posiada odpowiedniego budynku na biura, na mocy uchwały Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...].03.1945r. nr [...], przekazano na rzecz Państwa przedmiotową nieruchomość i przystąpiono natychmiast do odgruzowania terenu, zabezpieczenia, sporządzenia planu i kosztorysu robót oraz przystąpiono do wstępnych prac budowlanych mających na celu usytuowanie tam pomieszczeń biurowych. Powyższe potwierdza treść uchwały Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...].03.1945r. nr [...]. Ponadto dowodem na okoliczność, że nieruchomość została w przedmiotowym okresie zajęta przez Państwo jest również wniosek Starosty Powiatowego [...] z 1945r. (brak daty dziennej). Przywołana w nim podstawa prawna, czyli art. 13 ustawy z dnia 6 maja 1945r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. 1945 z 1945r., nr 17 poz. 97), stanowi a contrario, że przedmiotowa nieruchomość musiała znajdować się w tamtym czasie w posiadaniu Państwa. Kolejnym dokumentem stanowiącym dowód zajęcia, jest wniosek o zwrot nieruchomości z dnia 30.11.1962r., w którym pełnomocnik samej wywłaszczonej stwierdza wprost, iż w dniu 20.01.1945r. "nieruchomość jako mienie opuszczone, została przejęta w administrację przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...]".

Sąd w ww wyroku uznał, "iż organ nadzoru powołując się na znajdujące się w aktach sprawy dokumenty logicznie zatem i prawidłowo wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta do dnia 09.05.1945r. na cele użyteczności publicznej, a więc zostały spełnione konieczne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia." Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę na treść znajdującego się w aktach sprawy pisma Towarzystwa [...] z dnia [...].01.2007r. również potwierdzającą okoliczność zajęcia nieruchomości do dnia 09.05.1945r. przez władze K. W piśmie tym bowiem "na podstawie dostępnych materiałów archiwalnych, wywiadów przeprowadzonych z historykami-regionalistami oraz mieszkańcami K. ustalono, że w styczniu 1945r. - podczas wycofywania się Niemców budynek powyższej nieruchomości został podpalony i poważnie uszkodzony. Następnie wiosną 1945r. został w nim przeprowadzony remont przez władze K.. Wkrótce potem została tutaj umieszczona siedziba [...]."

Biorąc pod uwagę powyższą ocenę prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, która jest wiążąca dla organu administracji Minister wskazał, iż w badanym zakresie spełnione zostały przesłanki "dopuszczalności wywłaszczenia określone w dekrecie z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945r. "Tym samym argumentacja wnioskodawców dotycząca charakteru prawnego Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego oraz przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia została oceniona przez Sąd nie zasługuje na uwzględnienie.

Ponadto Sąd w przedmiotowym wyroku uznał za prawidłowe dokonane przez organ nadzorczy ustalenia w kwestii przyczyn rażącego naruszenia prawa w badanym postępowaniu wskazując, że "za całkowicie prawidłowe uznać należy stanowisko organu nadzoru w kwestii wydania orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium z dnia [...].12.1957r. z rażącym naruszeniem prawa, z powodu wywłaszczenia tym orzeczeniem zmarłego w dniu [...] lipca 1940r. W. vel W. H. oraz zmarłej w dniu [...] marca 1944r. C. vel C. H. Nieżyjący w dacie wydania orzeczenia o wywłaszczeniu właściciele przedmiotowej nieruchomości nie mogli być podmiotami prawa w rozumieniu ani prawa cywilnego, ani prawa administracyjnego, co prawidłowo podniósł i uzasadnił organ nadzoru w wydanych orzeczeniach. Skoro bowiem osoby nieżyjące nie mogły być podmiotami żadnych praw, to również nie mogli być również ich pozbawieni, a więc nie można ich było skutecznie wywłaszczyć."

Biorąc pod uwagą powyższe organ nadzoru stwierdził, że organ wywłaszczeniowy prowadził postępowanie zakończone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1957r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy PI. [...], oznaczonej Nr hip. [...] (dawniej Nr [...]) o pow. [...]m2, stanowiącej własność W. vel W. i C. vel H. w sposób wadliwy, bowiem nie ustalił prawidłowo właściciela wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym nie ustalił przedmiotu wywłaszczenia, którym było prawo własności przysługujące określonym podmiotom. W konsekwencji kwestionowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem wskazano jako właścicieli nieruchomości osoby zmarłe w chwili jego wydania. Do przedmiotowego naruszenia doszło mimo, że organ wywłaszczeniowy prowadził postępowanie formalnie w sposób zgodny z przepisami prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym oraz dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w czasie wojny 1939-1945.

Minister wskazał, że organ wywłaszczeniowy był poinformowany o śmierci właścicieli nieruchomości, jednak mimo prawidłowego w takiej sytuacji zastosowania obwieszczenia o wszczęciu postępowania oraz obwieszczenia o rozprawie do postępowania nie przystąpił ich następca prawny. Ponadto z postanowień spadkowych po wywłaszczonych właścicielach nieruchomości wynika, że ich spadkobierca został sądownie ustalony dopiero po wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego - odpowiednio w 1959r. i 1961 r. Tak więc w chwili orzekania spadkobiercy po wywłaszczonych właścicielach nie byli formalnie ustaleni.

Minister podniósł, że na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Na podstawie zaś art. 156 § 2 Kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4, 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Minister wyjaśnił, iż pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych wielokrotnie było przedmiotem interpretacji dokonywanej zarówno przez Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28.05.1992r. sygn. akt III AZP 4/92 (OSN CP 1992/12/211) stwierdzono, że odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny.

Organ nadzorczy ustalił zakres przedmiotowego wywłaszczenia na podstawie opinii geodezyjnej nr [...]. Z treści przedmiotowej opinii wynika, iż nieruchomość położona w K. przy [...], oznaczona nr hip. [...] o pow. [...] m2, stanowiąca własność W. vel W.H. i C. vel C.z S. H. znajduje się obecnie w granicach działek ewidencyjnych Nr [...] obr. [...] o całkowitej pow. [...] ha oraz Nr [...] obr. [...] o całkowitej pow. [...] ha.

Z powyższej opinii wynika, iż w skład wywłaszczonej działki nr [...] wchodzi część wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...]m2 w granicach wskazanych przez geodetę uprawnionego.

Ponadto ze wskazanej wyżej opinii geodezyjnej wynika, że w skład obecnej działki nr [...] wchodzi obecnie część wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...]m2 w granicach wskazanych przez geodetę uprawnionego.

Z treści księgi wieczystej KW Nr [...] wynika, iż działka ewidencyjna nr [...] stanowi własność Gminy Miejskiej K.. Podstawą do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej była decyzja Wojewody [...] z dnia [...].08.1997r. nr [...], stwierdzająca nabycie przez Gminę Miasto K. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości, uregulowanej w księdze wieczystej nr Kw [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. Nr [...] (z której powstały działki nr [...] i [...]). Minister wskazał, że podstawą nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa - poprzednika Gminy Miejskiej [...] było bezpośrednio orzeczenie PWRN w [...] z dnia [...].12.1957r. nr [...]. Ponadto wskazał, iż Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...].01.2008r. sygn. akt [...] oddalił powództwo Skarbu Państwa o zasiedzenie niniejszej nieruchomości. Gmina Miasto K. nabyła więc przedmiotową nieruchomość na podstawie decyzji administracyjnej, której skutki mogą być odwrócone w trybie postępowania nadzorczego. Organ stwierdził , iż z akt sprawy nie wynika, aby w stosunku do badanej działki wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa.

Minister podniósł, że skoro decyzja wywłaszczeniowa, z uwagi na stwierdzenie jej nieważności, zostałaby wyeliminowana z obrotu prawnego, to Skarb Państwa nie byłby właścicielem nieruchomości, a decyzja potwierdzająca przejście z mocy prawa własności nieruchomości była zbędna, trafny jest wniosek, że wygasłaby także podstawa prawna do ujawnienia prawa własności przez Gminę Miejską K. w księdze wieczystej. Oznacza to zdaniem organu, że skutki decyzji wywłaszczeniowej nie mają nieodwracalnego charakteru w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...].

Na podstawie danych zawartych w księdze wieczystej KW Nr [...] ustalono, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi niepodzielną własność Gminy Miejskiej K.. Kluczową zaś kwestią w ocenie Ministra przy rozpatrywaniu zagadnienia nieodwracalnych skutków prawnych mają różne podstawy nabycia udziałów w prawie własności przedmiotowej działki przez Gminę Miejską K. Z akt sprawy bowiem wynika, że udział wynoszący [...] w prawie własności przedmiotowej nieruchomości (działki ewidencyjnej nr [...]) Gmina Miasto K. nabyła nieodpłatnie na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...]07.1997r. znak [...]. Tym samym, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 maja 2011r. sygn. akt I SA/Wa 1969/10, w przypadku udziału wynoszącego 63/100 w prawie własności działki nr [...]zachodzi tożsama sytuacja prawna, jak w przypadku działki nr [...]. W konsekwencji w stosunku do powyższego udziału nie można stwierdzić zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych.

Odmienna sytuacja zachodzi z pozostałym udziałem wynoszącym 37/100, w prawie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów Nr [...] obr. [...] -, bowiem został on nabyty w drodze czynności cywilnoprawnej, na podstawie umowy zamiany nieruchomości, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]05.1999r. rep. [...]. Nabycie tego udziału nastąpiło odpłatnie w zamian za prawo własności nieruchomości oznaczonej jako dz. ew. [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Minister wskazał , że nabycie udziału w drodze czynności cywilnoprawnej powoduje, iż w stosunku do niego zachodzą nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu przepisów art. 156 § 2 Kpa. Ponadto wskazał, że w powoływanym wyżej wyroku Sąd wskazał, iż "tylko w tym ułamkowym (37/100) zakresie można mówić o nieodwracalnych skutkach prawnych zawartej umowy zamiany, bowiem resztę udziałów Gmina posiada na podstawie decyzji komunalizacyjnej."

Tym samym w ocenie organu argumentacja przedstawiona przez Pana M. M. P. wskazująca, iż umowa zamiany dokonana między Skarbem Państwa a Gminą Miasta K.nie jest czynnością prawną z osobą trzecią oraz, że nabywca nie mógł działać w dobrej wierze, nie zasługują na uwzględnienie. Skarb Państwa oraz Gmina Miasta K. na podstawie właściwych przepisów (art. 33 Kodeksu cywilnego oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym) są osobami prawnymi, a zatem odrębnymi podmiotami praw i obowiązków. Nie ma znaczenia, że są osobami prawa publicznego, jeżeli działały w sferze dominium. Umowa zamiany została dokonana w formie aktu notarialnego, w którym uczestnicy oświadczyli, że według ich wiedzy przedmiotowa nieruchomość jest wolna od praw osób trzecich, co przesądza o istnieniu u nich dobrej wiary.

Odnośnie zarzutów podniesionych przez Gminę Miasta K., Minister zauważył, że na podstawie art. 48 Kodeksu cywilnego, wszelkie naniesienia dokonane na przedmiotowej nieruchomości, stanowią jej część składową. Stanowią zatem przedmiot rozliczeń między posiadaczem nieruchomości a właścicielem na podstawie odpowiednich przepisów prawa cywilnego.

Jednocześnie organ zauważył, że przywrócenie posiadania rzeczy jest zawsze możliwe, jeżeli zachowała ona swój byt fizyczny, a z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku przedmiotowej nieruchomości. O ewentualnych zmianach we władaniu rzeczą zawsze decyduje jej właściciel. Okoliczność, że budynki znajdujące się na obu działkach są trwale ze sobą połączone, nie przesądza o istnieniu nieodwracalnych skutków prawnych, a stanowi jedynie skutek faktyczny, który może ulec zmianie. Jeżeli właściciel będzie chciał dokonać zmian na nieruchomości, które powodowałyby zmiany na nieruchomości sąsiedniej, to wtedy również będzie to stanowić przedmiot wzajemnych rozliczeń na zasadach prawa cywilnego.

Organ nadzorczy stwierdził, że nie mógł uznać działek [...] oraz [...] za jedną nieruchomość, bowiem przedmiotowe działki są odrębnymi działkami geodezyjnymi oraz mają urządzone odrębne księgi wieczyste. Tym samym nie mogą być one uznane za jedną nieruchomość ani w znaczeniu publicznoprawnym, ani w znaczeniu cywilnoprawnym. Mogą być one również odrębnym

przedmiotem rozporządzania, o czym niewątpliwie świadczy znajdująca się w aktach sprawy umowa zamiany z dnia [...].05.1999r., dokonana aktem notarialnym rep. A nr [...].

Wskazał również, iż wpływu na nieodwracalność skutków prawnych nie ma fakt, iż wywłaszczeni otrzymali za przedmiotową nieruchomość odszkodowanie, bowiem kwestia zwrotu odszkodowania powinna być przedmiotem odrębnego postępowania.

Reasumując, Minister wyjaśnił, iż organ nadzorczy stwierdził nieważność kwestionowanego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1957r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy PI. [...], oznaczonej Nr hip. [...] (dawniej Nr [...]) o pow. [...] m2, stanowiącej własność W. vel H. i C. vel C. z H., w stosunku do części działki ewidencyjnej nr [...] (o pow. [...]m2 wskazanej przez geodetę uprawnionego w opinii nr [...]) i do udziału wynoszącego [...] w prawie własności do działki [...] oraz stwierdził wydanie powyższego orzeczenia z naruszeniem prawa w stosunku do udziału wynoszącego [...] w prawie własności działki ewidencyjnej nr [...] Powyższe odnosi się jedynie do części działki [...] o pow. [...]m2, w granicach wskazanych przez geodetę uprawnionego .

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasta K. zarzucając jej :

1) naruszenie art. 156 par 2 kpa w związku z art. 158 par 2 kpa poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości o pow. [...] m kw. (wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...]) oraz w części dotyczącej udziału gminy wynoszącego [...] w prawie własności części nieruchomości o pow. [...] m kw. (wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej Nr [...] obr. [...]),

2) naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy dotyczących zmian w stanie faktycznym i prawnym dwóch sąsiednich nieruchomości (nr hipoteczny [...] i [...], nr powojenny [...] i [...] , a potem jako jedna działka [...]), które zostały złączone w całość gospodarczą i społeczną m.in. na skutek zabudowania trzyskrzydłowym budynkiem administracyjnym połączonym wspólnymi ciągami komunikacyjnymi, wspólnymi mediami oraz ścianami nośnymi,

3) naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania byłej właścicielce przedmiotowej nieruchomości A. R. – B. za wywłaszczoną nieruchomość i przedawnienia roszczenia organu o zwrot wypłaconego odszkodowania z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia , wobec zakwalifikowania przez organ tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji jako nie mających wpływu na kwestię nieodwracalności skutków prawnych decyzji wywłaszczeniowej.

4) naruszenie art. 28 kpa w związku z art. 156 par 1 pkt 4 kpa poprzez wskazanie w rozstrzygnięciu decyzji w pkt 1 i w pkt 2 Gminy K. jako właściciela udziałów w objętej decyzją wywłaszczeniową nieruchomości, podczas gdy właścicielem tych udziałów jest gmina Miasto K. a nie Gmina K. ( stanowiąca odrębną jednostkę samorządu gminnego).

Wskazując te zarzuty skarżąca Gmina wniosła o:

1) uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju znak: [...] z dnia [...]kwietnia 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej znak: [...] z dnia [...].11.2012r. w części stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1957 r. Nr [...] dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. przy PI. [...] , oznaczonej Nr hip. [...] (dawniej Nr [...]) o pow. [...] m kw., stanowiącej własność W. vel H. i C. vel H w części dotyczącej wywłaszczenia co do nieruchomości o pow. [...] m kw. (wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...]) oraz w części dotyczącej udziału Gminy K. wynoszącego [...] w prawie własności części nieruchomości o pow. [...] m kw. (wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej Nr [...] obr. [...]),

2) dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii K. K. z dnia [...] stycznia 2008 r. sporządzonej na zlecenie Sądu w sprawie o wznowienie postępowania toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. Wydział I Cywilny sygn. akt [...] na okoliczność wykazania, że przedwojenna nieruchomość o nr hip. [...] oznaczona w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1957r. jako działka o pow. [...] m kw. została złączona z sąsiednią nieruchomością oznaczoną jako nr [...] nr porządkowy [...] Magistrat posiadającą powojenne oznaczenie działki nr [...] o pow. [...] m kw. i stanowi jedną nieruchomość, zaś wybudowane na tych nieruchomościach budynki i budowle są trwale i funkcjonalnie ze sobą połączone,

3) dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność wypowiedzenia się , czy biorąc pod uwagę połączenie dwóch nieruchomości pod względem prawnym faktycznym (nr hipoteczny [...] i [...], nr powojenny [...] i [...], a następnie jako jedna działka [...]) sposób zabudowy tych nieruchomości obejmujący wspólne części budynków na działce [...] i [...], bezpośrednie ich połączenie ciągami komunikacyjnymi na poszczególnych kondygnacjach, wspólne ściany oraz elementy infrastruktury komunalnej (sieć wodociągową, kanalizacyjną, elektryczną cieplną) oraz ich położenie na dwóch sąsiednich nieruchomościach hipotecznych - istnieje możliwość przywrócenia stanu pierwotnego na rzecz M. M. P. w odniesieniu do części działki nr [...] w świetle przepisów prawa budowlanego poprzez dokonanie rozbiórki części budynków z zachowaniem pozostałych części budynku w stanie zdatnym do użytku na cel, na jaki są wykorzystywane,

4) zażądanie przez Sąd uwierzytelnionych odpisów niżej wymienionych dokumentów z Archiwum Państwowego w [..], adres : [...] ( sygn. akt arch. [...]) i dopuszczenie dowodu z tych dokumentów:

a) decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...]02.1965 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania spadkobiercom W. vel W. i C., vel H za nieruchomość położoną w K. przy PI [...],

b) ostatecznej decyzji Komisji Odwoławczej Do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych Nr [...] dotyczącej nie uwzględnienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji o ustaleniu odszkodowania i utrzymaniu jej w mocy,

- na okoliczność ustalenia i wypłaty odszkodowania A.R., właścicielce wywłaszczonej nieruchomości położonej w K., przy PI. [...], za tę nieruchomość,

5) w przypadku uwzględnienia przez Sąd zarzutu skargi z pkt 4 (dotyczącego wadliwego wskazania strony) - o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju,

6) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Minister nie dostrzegając nieodwracalności skutków prawnych w stosunku do działki nr [...] i [...] nie dopuścił dowodów z opinii biegłych z zakresu geodezji i budownictwa. Skarżący podniósł także, że działka nr [...], którą wywłaszczono, prawnie nie istnieje, bowiem grunt został włączony w granice innej nieruchomości, na której w latach 1947-1980 zostały wybudowane obiekty budowlane, trwale i funkcjonalnie ze sobą złączone jako biurowiec administracji. W ocenie skarżącego sposób zabudowy obejmujący wspólne części budynków na działce [...] i [...], bezpośrednie ich połączenie ciągami komunikacyjnymi na poszczególnych kondygnacjach, wspólne ściany oraz elementy infrastruktury komunalnej, oraz ich położenie na dwóch sąsiednich nieruchomościach hipotecznych doprowadził do stanu prawnego, który powoduje, że nie istnieje prawna, ani faktyczna możliwość przywrócenia stanu pierwotnego na rzecz następcy prawnego poprzednich właścicieli w odniesieniu do części działki nr [...] oraz części działki nr [...] w świetle przepisów prawa budowlanego poprzez dokonanie rozbiórki części budynków z zachowaniem pozostałych części budynku w stanie zdatnym do użytku na cel, na jaki są wykorzystywane. Powyższe oznacza zdaniem skarżącego, że występują nieodwracalne skutki prawne orzeczenia wywłaszczeniowego również w odniesieniu do części działki nr [...] oraz udziału [...] w części działki [...]. W ocenie skarżącego decyzja wywłaszczeniowa w całości wywołała nieodwracalne skutki prawne również z tego powodu, że na jej podstawie odrębną decyzją zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie, a roszczenie o zwrot wypłaconego odszkodowania z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia uległo przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2014r. złożonym na rozprawie skarżący uzupełnił skargę poprzez zarzucenie zaskarżonej decyzji naruszenia również art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy dotyczących kwestii jaka część powierzchni działki nr [...] i [...] odpowiada dawnej nieruchomości nr [...], na skutek ustalenia tych powierzchni na podstawie opinii geodety uprawnionego E. R. z dnia [...] października 2012r., która nie może stanowić podstawy tych ustaleń ze względu na jej niekompletność, lakoniczność i wewnętrzną sprzeczność. Dodatkowo podniesiono, czy w związku z tym, że E. R. jest pracownikiem organu, nie należałoby rozważyć, czy okoliczność ta nie narusza zasady obiektywizmu.

Pełnomocnik skarżącego na rozprawie podtrzymał jedynie wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci "Inwentaryzacji budowlanej budynku Urzędu Miasta K. położonego w K. przy [...]", którego dopuszczenia Sąd odmówił, mając na uwadze , że przeprowadzenie wnioskowanego dokumentu nie jest niezbędne do wyjaśnienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Ponieważ w sprawie niniejszej orzekał już Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 11 maja 2011r. sygn. akt I SA/Wa 1969/10 uchylił poprzednie decyzje Ministra Infrastruktury zarówno sąd ponownie orzekający w tej sprawie, jak i organ rozstrzygający sprawę są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu zgodnie z treścią art. 153 ww ustawy.

W takiej sytuacji rolą sądu rozpoznającego sprawę jest zbadanie czy organ administracji orzekając w sprawie po wyroku sądu zastosował się do oceny prawnej w nim wyrażonej i czy wykonał wskazania co do dalszego postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu nadzoru nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji prowadzi do uznania skargi za niezasadną.

Sąd w wyroku z dnia 11 maja 2011r. stwierdził, że organ nadzoru powołując się na znajdujące się w aktach sprawy odpowiednie dokumenty logicznie i prawidłowo wykazał, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta do dnia 9 maja 1945 r. na cele użyteczności publicznej, a więc zostały spełnione konieczne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia.

Nadto w ocenie Sądu wówczas orzekającego za całkowicie prawidłowe uznać należy stanowisko organu nadzoru w kwestii wydania orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium z dnia [..] grudnia 1957 r. z rażącym naruszeniem prawa, z powodu wywłaszczenia tym orzeczeniem zmarłego w dniu [...] lipca 1940 r. W. vel H. oraz zmarłej w dniu [...] marca 1944 r. C. vel H.. Nieżyjący w dacie wydania orzeczenia o wywłaszczeniu właściciele przedmiotowej nieruchomości nie mogli być podmiotami prawa w rozumieniu ani prawa cywilnego, ani w rozumieniu prawa administracyjnego, co prawidłowo podniósł i uzasadnił organ nadzoru w wydanych orzeczeniach. Skoro bowiem osoby nieżyjące nie mogły być podmiotami żadnych praw, to również nie mogli oni być ich pozbawieni, a więc nie można ich było skutecznie wywłaszczyć. Kwestia ta zdaje się nie być zresztą sporną między stronami postępowania nadzorczego.

Jednakże mimo prawidłowych ustaleń co do powodów stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego zapadłe w niniejszej sprawie decyzje organu nadzoru nie mogły się ostać, ponieważ Sąd orzekający nie podzielił stanowiska odnośnie stwierdzenia nieważności wskazanego orzeczenia wywłaszczeniowego w części obejmującej obecnie całą działkę nr [...].

Sąd nie podzielił również poglądu Ministra Infrastruktury o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych w części obejmującej całą działkę nr [...], z uwagi na fakt, jak wyjaśnił to organ nadzoru, że Gmina K. stała się w pełni jej właścicielem na podstawie umowy zamiany.

Tymczasem umowa zamiany dotyczyła jedynie udziału Skarbu Państwa w nieruchomości, a zatem jedynie 37/100 części nieruchomości. Oznacza to, że tylko w tym ułamkowym (37/100) zakresie można mówić o nieodwracalnych skutkach prawnych zawartej umowy zamiany, bowiem resztę udziałów Gmina posiada na podstawie decyzji komunalizacyjnej.

Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru w pierwszej kolejności ma obowiązek ustalenia prawidłowego zakresu przedmiotowego niniejszego postępowania, czyli zbada, w której części obecne działki nr [...] i [...] odpowiadają dawnej działce nr [...], która została wywłaszczona kwestionowanym orzeczeniem z 1957 r. W tym celu organ nadzoru może zlecić uprawnionemu geodecie wykonanie odpowiedniej synchronizacyjnej pracy geodezyjnej, która będzie podstawą do określenia dawnych i obecnych granic dawnej wywłaszczonej działki nr [...].

Jak wynika z akt sprawy organ nadzoru ponownie rozpatrując sprawę niniejszą ustalił zgodnie ze wskazaniami Sądu zakres przedmiotowego wywłaszczenia na podstawie opinii geodezyjnej z dnia [...] października 2012r., której wynika, że nieruchomość wywłaszczona oznaczona nr hip. [...] o pow. [...] m kw. znajduje się obecnie w granicach działek nr [...] o całkowitej powierzchni [...] ha oraz nr [...] o całkowitej powierzchni [...] ha. W skład wywłaszczonej działki nr [...] wchodzi część wywłaszczonej działki nr [...] (w dacie wywłaszczenia nr hip. [..]) o pow. [...] m kw., a w skład obecnej działki nr [...] wchodzi część wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...] m kw.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego odnośnie opinii geodezyjnej należy stwierdzić, że są one niezasadne, ponieważ w opinii tej wskazano, że na podstawie pozyskanych map archiwalnych geodeta uprawniony obliczył graficznie w lokalnym układzie współrzędnych powierzchnie dawnych działek nr [...] i [...] i obliczył, że w skład obecnej działki nr [...] wchodzi część działki wywłaszczonej nr [...] o pow. [...] m kw., a w skład obecnej działki nr [...] wchodzi część wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...] m kw., co zostało wskazane w załączniku nr 2 do opinii.

W załączniku nr 1 wskazano powierzchnie działek nr [...] m kw. i nr [..] pow. [..] m kw. Jak wynika z akt sprawy powierzchnie te są bezsporne. Również w skardze strona wskazuje te właśnie powierzchnie ww działek. Natomiast błędnie wskazane powierzchnie w tym samym załączniku nr 1 należy w świetle powyższego uznać za oczywistą omyłkę pisarską, która nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu okoliczność, że geodeta uprawniony sporządzający przedmiotową opinię jest lub był pracownikiem organu nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, ponieważ sporządzona jest ona jako opinia geodezyjna przez uprawnionego geodetę, w związku z czym może stanowić dowód w sprawie, który poddany został ocenie organu orzekającego. Należy mieć również na uwadze, że organ w toku postępowania wyjaśniającego zobowiązany jest zebrać cały materiał dowodowy rozumiany jako suma konkretnych dowodów w danej sprawie, by następnie po ich rozpatrzeniu, wydać decyzję administracyjną. Co też w niniejszej sprawie zostało uczynione.

Główne zarzuty skargi sprowadzają się do tego, ze zdaniem skarżącego przedmiotowa decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne w odniesieniu do całej wywłaszczonej nieruchomości, a nie jak to stwierdził Minister jedynie w odniesieniu do udziału wynoszącego [...] w prawie własności działki nr [...] o pow. [...] m kw.

Stanowisko skarżącego jest błędne, ponieważ rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe i zgodne z oceną prawną wyrażoną przez Sąd w wyroku z dnia 11 maja 2011r., który stwierdził," ... że tylko w tym ułamkowym (37/100) zakresie można mówić o nieodwracalnych skutkach prawnych zawartej umowy zamiany, bowiem resztę udziałów Gmina posiada na podstawie decyzji komunalizacyjnej."

Jak wynika z księgi wieczystej nr [‘...] działka nr [...] stanowi własność Gminy Miejskiej K., a jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie udział wynoszący [...] w prawie własności tej działki Gmina Miast K. nabyła na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997r., a udział wynoszący [...] w prawie własności tej nieruchomości Gmina Miast K. nabyła na podstawie umowy zamiany nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1999r. rep. A [...], co oznacza, że w tym zakresie decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem nabycie udziału [..] nastąpiło w drodze czynności cywilnoprawnej.

Natomiast działka nr [...] stanowi własność Gminy Miejskiej K. na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia 27 sierpnia 1997r.

Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności na uchwałę siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 28.05.1992 r. sygn. akt III AZP 4/92, uchwałę składu siedmiu Sędziów NSA z 16.12.1996 r. sygn. akt OPS 7/96, uchwałę składu pięciu Sędziów NSA z 9.11.1998 r. sygn. akt OPK 4/98, uchwałę siedmiu Sędziów NSA z 20.03.2000 r. sygn. akt OPS 14/99, Sąd w niniejszej sprawie przyjął, że nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa to takie, których organ administracji nie może odwrócić w ramach własnych kompetencji przez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego. Przy czym należy odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. Skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję dotyczącą tego samego przedmiotu, którego dotyczyła wcześniejsza decyzja, nie mogą być utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez wcześniejszą decyzję.

Skoro więc Gmina Miasta K. nabyła własność działki nr [...] i udział wynoszący [...] w działce nr [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnych, których skutki mogą być odwrócone w trybie administracyjnym , to nie mogła wywołać nieodwracalnych skutków prawnych w tym zakresie decyzja wywłaszczeniowa stanowiąca podstawę nabycia własności przez Skarb Państwa.

W tej sytuacji zbędne jest dokonywanie oceny zarzutów skargi dotyczących naniesień budowlanych znajdujących się na przedmiotowych działkach i ich usytuowania częściowo na sąsiedniej nieruchomości.

Niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące wywołania nieodwracalnych skutków prawnych przez decyzję wywłaszczeniową , której następstwem było wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie, ponieważ decyzja ta została wydana w odrębnym postępowaniu i nie może być przedmiotem oceny w postępowaniu niniejszym.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wskazania w decyzji z dnia [...] listopada 2012r. jako właściciela udziałów w przedmiotowej nieruchomości Gminę K., która jest inną jednostką samorządu gminnego niż Gmina Miasto K., należy stwierdzić, że powyższe uchybienie nie miało żadnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, ponieważ z uzasadnienia decyzji wynika, że chodzi o Gminę Miasto K., ponadto decyzje zostały doręczone Prezydentowi Miasta K. Kwestia zaś własności przedmiotowych nieruchomości wynika jasno z decyzji komunalizacyjnych i aktu notarialnego z 1999r., a przede wszystkim z treści ksiąg wieczystych.

Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że Minister Infrastruktury i Rozwoju przeprowadził postępowanie nadzorcze zgodnie z przepisami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego, a rozstrzygnięcie swoje uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, jak również zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2011r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.