Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 1802/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1475/17 o odrzuceniu skargi E. B. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną, 2. oddalić wniosek Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę E. B. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy postanowienie (stanowisko wierzyciela) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Inowrocławiu z dnia [...] października 2017 r. o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów zobowiązanej E. B. w sprawie prowadzenia postępowania dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. wykonania szczepień ochronnych małoletniej M. B.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd zwrócił uwagę na brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., argumentując, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne objęcie kontrolą sądową postanowień wierzyciela, których przedmiotem jest stanowisko co do zgłoszonych zarzutów.

E. B. wniosła skargę kasacyjną od tego postanowienia, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. z dnia 15 sierpnia 2015 r. dotycząca kognicji sądu znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadnie przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, 30, 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu na postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, również w przypadku spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii ochrony zdrowia i przymus państwa z tym związany (pozbawia konstytucyjnego uprawnienia bez jakiegokolwiek uzasadnienia).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie, oddalenie wniosku strony o zawieszenie postępowania oraz wniosku o zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, a także o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., odrzucając skargę na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym jako złożoną w sprawie wyłączonej spod kognicji sądów administracyjnych.

Należy wskazać, że przyjęta w art. 2 Konstytucji RP zasada demokratycznego państwa prawnego, z której wyprowadzane jest prawo do sądu, zakłada, że prawo do obrony sądowej następuje na drodze regulowanej przepisami prawa procesowego. Granice wyznaczenia prawa do procesu przed sądem administracyjnym reguluje ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem warunkiem dopuszczalności skargi jest to, aby sprawa podlegała właściwości sądu administracyjnego, a więc mieściła się w ustawowym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Wprawdzie w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji nie wskazywał wprost na ustawę z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), jednak niewątpliwie przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym tą ustawą wyłączał w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia spod właściwości sądów administracyjnych możliwość kontroli postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Kwestionując prawidłowość odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., skarżąca kasacyjnie wskazała na nieprawidłowe zastosowanie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc, że Sąd pierwszej instancji zastosował ten przepis w treści znowelizowanej, ograniczającej kognicję sądu, pomimo, że powyższe nie wynika z treści przepisu. Skarżąca kasacyjnie pomija, że - jak stanowi art. 2 ustawy nowelizującej - przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie (15 sierpnia 2015 r.). W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Skarżąca kasacyjnie błędnie przyjmuje, jakoby w analizowanym zakresie ustawa nowelizująca znajdowała zastosowanie do sprawy w toku. Należy w tym zakresie odróżnić tok postępowania egzekucyjnego w administracji oraz zainicjowanie wniesieniem skargi odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego, którego celem jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej. Z mocy art. 2 ustawy nowelizującej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie, tj. po 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, którego moment określa data wniesienia skargi. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane po dniu 15 sierpnia 2015 r. (skarga nadana została w urzędzie pocztowym w dniu 30 listopada 2017 r.), zatem już po nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Wobec tego, że skarga została złożona na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Wyjaśnić należy, że celem ustawy nowelizacyjnej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego i przedstawionej przez stronę wątpliwości prawnej nie można rozstrzygnąć w sposób przez nią wskazany, odnosząc użyte w treści art. 2 ustawy nowelizującej pojęcie "postępowań" do postępowań innych niż postępowanie sądowoadministracyjne. W tych warunkach ustalenie, że postępowanie przed sądem administracyjnym zainicjowane skargą w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym wszczęte zostało po 15 sierpnia 2015 r., tj. po wejściu w życie nowelizacji obejmującej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., uzasadniało uwzględnienie nowej, aktualnej na dzień orzekania przez Sąd pierwszej instancji treści tego przepisu. Stąd w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji nie było normy procesowej, która przyznawałaby osobie wnoszącej skargę na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym stosowne uprawnienie procesowe, co w świetle art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. czyniło skargę niedopuszczalną.

Jedynie na marginesie zwrócić warto uwagę, że jak wynika z akt administracyjnych postępowanie egzekucyjne w administracji w niniejszej sprawie zostało wszczęte w sierpniu 2017 r., tj. a więc dwa lata po wejściu w życie omawianej nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle powyższego argumentacja autora skargi kasacyjnej sugerująca istnienie stanu sprawy "w toku" na dzień wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej oceniona musi zostać jako zupełnie niezasadna i oderwana od realiów tej konkretnej sprawy.

Odnosząc się do wniosku strony dotyczącego skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w petitum skargi kasacyjnej przepisami Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku, nie podzielając obaw strony co do zamknięcia drogi sądowej w sprawie postanowień w przedmiocie bezzasadności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Należy wskazać, że wprowadzone z dniem 15 sierpnia 2015 r. zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony skutecznej ochrony swoich praw, lecz możliwość uzyskania tej ochrony przenosi na późniejszy etap postępowania, na co trafnie zwrócił uwagę także Sąd pierwszej instancji. Jak wynika z uzasadnienia projektu wspomnianej ustawy nowelizującej (Sejm RP VII kadencji, nr druku 1633; dostępne na: http://www.sejm.gov.pl) incydentalny charakter postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela zadecydował o uznaniu zasadności kontroli tego rodzaju aktu w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Innymi słowy, rezygnacja przez ustawodawcę z możliwości bezpośredniego zaskarżenia postanowienia wierzyciela zapadłego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie oznacza, że rozstrzygnięcie to zostało wyłączone spod sądowej kontroli. Ochrona ta zagwarantowana jest poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego merytorycznego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w tym przedmiocie wydanego, na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.). Wprawdzie postanowienia wierzyciela wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie podlegają od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, lecz na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd dokonuje ich kontroli w postępowaniu ze skargi na końcowe postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Z tego względu brak również było podstaw do zawieszenia postępowania, o co wnioskował skarżący kasacyjnie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Co prawda skarga kasacyjna została oddalona, ale skargą kasacyjną zaskarżono nie wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę, lecz postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające skargę. W tej sytuacji procesowej przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07; ONSAiWSA z 2008 r., z. 2, poz. 23). Z powyższych przyczyn wniosek ten oddalono.