Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 966/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13g ust 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1572/14 w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygnatura akt VI SA/Wa 1572/14, po rozpoznaniu skargi R. L. (dalej: Skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem niemormatywnym bez zezwolenia:

1. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r.;

2. stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; oraz zasądził od Organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. w Poznaniu na ul. Głogowskiej (na wysokości skrzyżowania z ul. Stablewskiego) zatrzymano do kontroli pojazd członowy, składający się z pojazdu marki MERCEDES o nr rej [...] oraz naczepy marki NOOTEBOOM o nr rej. [...]. Kierowca kontrolowanego pojazdu W. P., wykonywał przejazd w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy R. L.. Kierowca do kontroli nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami - Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD) decyzją z [...] lipca 2012 r. nałożył na skarżącą R. L. karę pieniężną w wysokości 15.780 złotych za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi 8 t.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z [...] sierpnia 2012 r. uchylił decyzję WITD z [...] lipca 2012 r. i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem GITD treść protokołu kontroli nasuwa wątpliwości w zakresie pomiarów pomiędzy osiami pojazdu i zakresu odległości. Wskazał, aby organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie wyjaśnił kwestię kwalifikacji rodzaju osi poprzez zwrócenie się do producenta skontrolowanej naczepy o informacje dotyczące rozstawu poszczególnych jej osi, co pozwoli następnie dokonać prawidłowej kwalifikacji osi, jednoznacznie ustalając czy jest to oś pojedyncza, czy też wielokrotna.

Ponownie rozpoznając sprawę WITD, uzyskał informację od producenta naczepy, że odległość pomiędzy jej osiami wynosi 1810 mm, tj. 181 cm.

W październiku 2013 r. WITD poinformował skarżącą o zmianie kwalifikacji prawnej stwierdzonych podczas kontroli naruszeń i ostatecznie decyzją z [...] grudnia 2013 r. w pkt 1 nałożył na nią karę pieniężną w wysokości 24.780,00 złotych.

W pkt 2 decyzji WITD umorzył zaś niniejsze postępowanie w części dotyczącej:

1. przekroczenia dmc pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. powyżej 52 t do 66 t - z tytułu naruszenia lp. 9 pkt 11 lit. c załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych;

2. przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi powyżej 9 t do 9,5 t - z tytułu naruszenia Ip. 6 pkt 1 lit. d załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych;

3. przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi nienapędowej o nacisku osi za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo - z tytułu naruszenia lp. 6 pkt 1 lit. e załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji po przywołaniu treści przepisów prawa wskazał, że ulica Głogowska w Poznaniu, na której zatrzymano skontrolowany zespół pojazdów nie została wymieniona w rozporządzeniach w związku z czym zastosowanie w tej sprawie będzie miał art. 41 ust. 6 u.d.p., w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i ust. 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Organ odwoławczy stwierdził, że pojazd skarżącej został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C o nr fabrycznych 891946 i 891699, które w chwili kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Lesznie w dniu 29 kwietnia 2011 r., z przewidzianymi terminami ważności do 30 kwietnia 2013 r. GITD. Organ odwoławczy wskazał, że powołane dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia oraz że kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Zgodnie z protokołem pojazd skarżącej zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne jego ważenie. Po dokonaniu tego pomiaru sporządzono protokół kontroli, który kierowca podpisał bez uwag. W wyniku ważenia stwierdzono: nacisk 15,6 t na podwójnej osi napędowej (przekroczenie o 1,1 t); nacisk na pierwszą oś składową osi wielokrotnej 9,9 t (przekroczenie o 3,4 t); nacisk na drugą oś składową osi wielokrotnej 9,4 t (przekroczenie o 2,9 t);nacisk na trzecią oś składową osi wielokrotnej 9,8 t (przekroczenie o 3,3 t); nacisk na czwartą oś składową osi wielokrotnej 9,75 t (przekroczenie o 3,25 t).

Organ wskazał, iż w sprawie zastosowanie znajdował zapis załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych lp. 6 tj. za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t:

a. pkt. 9 dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi:

i. lit. c powyżej 15,51 do 16,51 – 1.020 złotych;

b. pkt 12 dla osi wielokrotnych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o liczbie osi składowych większej niż trzy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m nacisku na oś składową:

i. lit. d powyżej 7,5 i do 8 t – 1.440 złotych;

ii. lit. e za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 8 t dodatkowo 1.200 złotych.

Organ odwoławczy wskazał, iż WITD słusznie nałożył na skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 24.780 złotych, tj.:

1. 1.020 złotych za przekroczenie nacisku podwójnej osi napędowej;

2. 6.240 złotych (1.440zł+(4x1.200zł) za przekroczenie nacisku pierwszej osi składowej osi wielokrotnej;

3. 5.040 złotych (1.440 zł+(3x1.200zł) za przekroczenie nacisku drugiej osi składowej osi wielokrotnej;

4. 6.240 złotych (1.440zł+(4x1.200zł) za przekroczenie nacisku trzeciej osi składowej osi wielokrotnej;

5. 6.240 złotych (1.440zł+(4x1.200zł) za przekroczenie nacisku czwartej osi składowej osi wielokrotnej.

Organ odwoławczy uznał, że w świetle obecnie obowiązujących regulacji prawnych, nie stanowią one podstawy do uchylenia decyzji WITD. W jego ocenie procedura ważenia skontrolowanego zespołu pojazdów przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Zdaniem organu brak jest podstaw do uznania, że ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Zgodnie z instrukcją producenta przedmiotowych wag w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Z instrukcji ważenia wag SAW 10C wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi (także osi wielokrotnej składającej się z czterech osi składowych) lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Z instrukcji wynika, iż proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby, tj. jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami), albo ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia). W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu.

Zdaniem GITD fakt, że w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne nie oznacza, iż instrukcja nie dopuszcza od takiego sposobu dokonywania pomiarów odstępstw. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki. Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi. Podał, że taki sposób ważenia, zgodny z instrukcją producenta, stosuje Inspekcja podczas pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków kół pojazdu. Stanowisko do ważenia pojazdów jest zatwierdzone przez zarządcę drogi po dokonaniu pomiarów geodezyjnych, a wagi posiadają aktualne świadectwa legalizacji ponownej. Pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu.

Organ odwoławczy wskazał, że powoływane przez skarżącą stanowisko Głównego Urzędu Miar, odnośnie dmc nie zostało poparte żadną analizą prawną, ani tym bardziej faktyczną. Organ odwołał się do obecnie obowiązującej dyrektywy 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych, i która w art. 2 ust. 2 jasno określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary.

Nadto GITD przywołał, że również rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., nr 26, poz. 152) określa wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Organ wskazał, że ze świadectwa homologacji nr D98-09-08, dołączonego do instrukcji wag SAW 10 C wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. W ocenie Organu odwoławczego wagami tymi organ administracji mógł ustalić także naciski osi wielokrotnych i masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC). Organ wskazał na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli, który dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. Użycie w sprawie wag IIII klasy dokładności nie miało żadnego wpływu na wymiar nałożonej na skarżącego kary. GITD stwierdził przy tym, że w aktach sprawy znajdują się świadectwa legalizacji ponownych wag użytych w sprawie, z której wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e"=50 kg. W załączniku do Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz.U. nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/-1,5 e. W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 75 kilogramów. Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". Mając to na uwadze GITD stwierdził, że w przedmiotowej sprawie będzie to masa 150 kg. Tymczasem uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Zdaniem organu odwoławczego także decyzja WITD odpowiada prawu i zawiera niezbędne elementy, określone w art. 107 k.p.a.

Mając na uwadze art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej organ odwoławczy wskazał, że skontrolowanym pojazdem przewożono elementy dźwigu, które nie stanowią w jego ocenie ani materiału sypkiego, ani drewna w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy zmieniającej, co w konsekwencji powoduje, że w sprawie tej nie znajduje zastosowana ww przepis.

GITD w oparciu o art. 355 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej k.c. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił co rozumie pod pojęciami "należytej staranności", czy "braku wpływu" i ustalił, że WITD poinformował skarżącą o treści art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej oraz wezwał ją do wskazania faktów oraz dowodów, że wykonując przedmiotowy przejazd dochowała należytej staranności w jego realizacji, lub że nie miała wpływu na powstanie stwierdzonych naruszeń.

R. L. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Do skargi dołączyła instrukcję obsługi SAW/10 Seria II oraz pismo Głównego Urzędu Miar z dnia 23 stycznia 2014 r.

GITD wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia narusza art. 7, 77, 107 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, iż organ nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 24.780,00 złotych za naruszenia w postaci przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t, dla osi wielokrotnych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep o liczbie osi składowych większej niż trzy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m.

Zdaniem Sądu, wyjaśnienia organu zawarte w decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów nacisków osi wielokrotnych spornego pojazdu. Sąd zauważył, że zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co potem jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji. Ze świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08 wynika, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Jednakże w swoich wyjaśnieniach dotyczących możliwości użycia przedmiotowych wag do określenia nacisków zespołu pojazdów organ nie wykazał również, że przedmiotowa waga nadaje się do pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych. W "Instrukcji postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych" wprowadzonej zarządzeniem Głównego Inspektora nr 3/2006 z dnia 7 lutego 2006 r., polecono obniżenie wyników pomiarów, dokonywanych za pomocą wag przenośnych (typu SAW i LP), o 200 kg i 2% celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów. W tej sytuacji należy uznać, że pomiar nacisku na osie przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonanych niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonych w świadectwie legalizacji oraz niezgodnie z instrukcją producenta wag nie był wystarczający do uznania za prawidłowy i zgodny z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym. WSA wskazał, iż należy w pełni podzielić stanowisko zawarte w wyroku WSA z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2489/12, że kompensowanie ograniczeń w zakresie stosowania urządzeń, które wynikają z treści świadectw homologacji i instrukcji ich użytkowania, poprzez wydawanie zarządzenia, w którym polecono obniżenie wyników pomiarów należy uznać za działanie wadliwe. Stanowisko WSA zawarte w ww. wyroku zostało podzielne przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 21 października 2014 r. WSA wskazał, iż w toku ponownego rozpoznania sprawy, organ dokona oceny wyników ważenia uzyskanych przy użyciu wag do pomiarów statycznych opisanych w załączniku do protokołu kontroli mając na uwadze przepis art. 153 p.p.s.a. Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego organ będzie mógł decydować o ewentualnym nałożeniu kary pieniężnej i rozważyć jej wysokość.

Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargą kasacyjną organ zarzucił:

Na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.):

1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a), przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w zakresie ustaleń faktycznych sprawy organy nie wyjaśniły wątpliwości, czy wagi typu SAW 10C/II używane w zespołach dwóch wag (jednej ich pary) mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków osi wielokrotnych o liczbie osi składowych większej niż trzy, podczas gdy Sąd I instancji nie dostrzegł, że ważeniem przy użyciu jednej pary wag SAW 10C/II objęta była każda z osi składowych osi wielokrotnej kontrolowanego pojazdu z osobna i podstawę do określenia wymiaru kary i przypisania odpowiedzialności skarżącej stanowiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku każdej z tych poszczególnych osi składowych, a nie stanowił tego łączny wynik nacisku całej osi wielokrotnej, wobec czego okoliczność ta nie mogła mieć żadnego wpływu na wynik sprawy, przy czym sposób pomiaru odpowiadał przewidzianemu w Instrukcji Obsługi tych wag, natomiast skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyniki pomiaru ww. parametrów uzyskane za pomocą wag SAW 10C/II w trakcie kontroli były błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, zaś organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń w zakresie nacisku poszczególnych osi składowych osi wielokrotnej,

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że zarówno Świadectwo Homologacji jak i Instrukcja Obsługi wag typu SAW 10C/II nie określa w sposób jednoznaczny, że za pomocą jednej pary wag możliwy jest pomiar nacisków osi wielokrotnych pojazdów o liczbie osi składowych większej niż trzy, podczas gdy z dokumentów tych wynika, iż taki sposób pomiaru wskazanych parametrów pojazdu jest prawnie i technicznie dopuszczalny oraz w pełni wiarygodny;

ponadto, z ostrożności procesowej zarzucono także:

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a pkt (ii) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) /poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C do użytkowania - art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C/II w przypadku wyznaczania nacisków osi wielokrotnych mogą służyć wyłącznie do pomiaru pojazdów o maksymalnie trzech osiach składowych, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu jak i jego masy całkowitej, bez względu na liczbę osi składowych, natomiast wytyczne zamieszczone w punkcie 2.5 Instrukcji Obsługi wag mają charakter wyłącznie przykładowy co do sposobu ich użycia, przy czym w żadnym razie nie mogą być uznane jako wykluczające możliwość wyznaczania za ich pomocą nacisków osi składowych w liczbie większej niż trzy wchodzących w skład osi wielokrotnej;

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej należy na wstępie zauważyć, że kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie zgodności z prawem poddana została decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 roku, którą to decyzją organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 roku Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na R. L. karę pieniężną w wysokości 24.780 złotych za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2012 roku poddano kontroli drogowej zespół pojazdów składający z pojazdu silnikowego marki Mercedes oraz naczepy marki Nooteboom. Ustalenia z kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli drogowej z dnia [...] kwietnia 2012 roku. W trakcie kontroli pojazd poddano ważeniu przy zastosowaniu jednej pary wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C. W protokole kontroli drogowej wskazano, że ważenie pojazdu wykazało przekroczenie dopuszczalnych nacisków na podwójnej osi napędowej oraz na każdej z czterech osi składowych osi wielokrotnej. Stosując regulacje prawne zawarte w Lp.6 pkt 9 lit.c pkt 12 lit. d, e załącznika numer 2 do ustawy o drogach publicznych organ ustalił wysokość kary pieniężnej.

W ocenie organu administracji publicznej procedura ważenia przebiegała prawidłowo, bowiem ważenia dokonano za pomocą zalegalizowanych urządzeń, w miejscu do tego przeznaczonym, a instrukcja ważenia przy użyciu wag typu SAW 10C wskazuje, że taka waga może funkcjonować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi, także osi wielokrotnych składających się z czterech osi składowych.

Natomiast w ocenie Sądu I instancji załączone do akt sprawy dokumenty nie dają podstaw do udzielenia jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy za pomocą jednej pary wag typu SAW 10 C dopuszczalne jest dokonanie ważenia osi wielokrotnej składającej się z czterech osi składowych i czy dokonany w ten sposób pomiar nacisku jest wiarygodny odzwierciedlający faktyczne naciski osi na drogę.

Podkreślić więc należy, że stosownie do treści art.13g ust.1ustawy o drogach publicznych, za przejazd pod drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast przepis art.13g ust.2 ustawy o drogach publicznych wskazuje, że wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust.1, określa załącznik numer 2 do ustawy.

Z powyższych regulacji prawnych wynika, że w sprawach o nałożenie kary pieniężnej ustalenia wymagało, czy miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oraz czy miało miejsce przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, o których mowa w przytoczonych regulacjach prawnych. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie ustalenia te poczyniono na podstawie protokołu kontroli.

Uwzględniając stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także podstawy, na których oparto skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji stwierdzić należy, że istota sporu sprowadza się do tego, czy do ustalenia stwierdzonych protokołem nacisków osi kontrolowanego pojazdu i naczepy użyto przewidzianych do tego celu wag, a zatem czy wskazane w protokole wyniki kontroli odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy. Poczyniona uwaga jest o tyle istotna jeśli zważyć, że skoro ustawa nałożenie kary i jej wysokość uzależnia od wyników kontroli (wyników ważenia), to takie ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości odnośnie prawidłowości ich przeprowadzenia.

Z akt sprawy wynika, że pomiaru pojazdu posiadającego podwójną oś napędową oraz oś wielokrotną składającą się z czterech osi składowych dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10 C posiadających w chwili dokonywania kontroli świadectwa homologacji i dokumenty potwierdzające ich legalizację, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Ponadto wskazać należy, że z akt sprawy wynika także, iż procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym. Powyższe ustalenia nie mogą dla rozstrzygnięcia tej sprawy mieć decydującego znaczenia, bowiem jak to już wyżej podniesiono problemem dla sprawy istotnym nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. Okoliczność ta ma znaczenie także i z tego punktu widzenia, że świadectwa homologacji wag przenośnych nieautomatycznych do pomiarów statycznych typu SAW 10 C wskazują, iż wagi tego typu, są przeznaczone do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi.

Powyższe oznacza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, iż wagi użyte podczas kontroli (w układzie dwóch wag połączonych) co do zasady mogły służyć do pomiarów nacisku osi, dla pojedynczej czy podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych. Natomiast z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych istotną w sprawie pozostaje możliwość użycia wskazanych w protokole kontroli wag do pomiaru nacisku osi wielokrotnej składającej się z czterech osi składowych.

W ocenie NSA stwierdzić należy, że w omawianym zakresie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnej odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy.

Podkreślić bowiem należy, że w zakresie odnoszącym się do stosowania wag typu SAW 10C Główny Urząd Miar przedstawił swoje stanowisko, w którym zgłosił zastrzeżenia co do możliwości sumowania nacisków na osie przy pomiarach obciążeń osi wielokrotnych. Okoliczność powyższa skutkuje tym, że postępowanie administracyjne i dokonywane w nim ustalenia faktyczne, co do prawidłowości użytych do pomiaru wag, winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie, materiał dowodowy winien być zgromadzony i rozpatrzony w sposób wszechstronny, co z kolei powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zauważyć także należy, że organ administracji publicznej wskazuje, iż ważenie odbyło się zgodnie z instrukcją producenta wag. Skoro więc świadectwa homologacji, świadectwa legalizacji zostały poddane weryfikacji w oparciu o zasady użytkowania urządzeń określonych przez producentów wag, to instrukcje takie winny być dołączone do materiału dowodowego i poddane wnikliwej analizie.

Trafnie więc zauważa Sąd I instancji, odwołując się do treści instrukcji obsługi wag typu SAW 10 C, iż instrukcja ta określa w jakich sytuacjach w odniesieniu do jakich typów pojazdów dopuszczalne jest użycie jednej pary wag SAW 10 C. Z załączonych do akt sprawy dokumentów, w tym z instrukcji obsługi wag, nie wynika aby przy pomocy stanowiska z jedną parą wag dopuszczalne było ważenie pojazdu wyposażonego w oś wielokrotną składającą się z większej liczby osi składowych niż trzy. W ocenie NSA w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę brak jest podstaw do interpretowania zapisu instrukcji obsługi wag SAW 10 C w ten sposób, że treść pkt 2.4 instrukcji wskazując w sposób wyczerpujący dopuszczalne konfiguracje, w których są używane w/w wagi, poprzez sformułowanie "..przy pomiarach obciążenia osi", nie określając ilości osi, zezwala na zastosowanie tych wag w konfiguracji dwóch wag do pomiaru nacisku osi wielokrotnych składającej się z większej liczby osi składowych niż trzy. Treść zapisu punktu 2.4 instrukcji obsługi winna być poddana analizie z pozostałą treścią tegoż punktu oraz z treścią punktu 2.5 instrukcji obsługi. Zauważyć bowiem należy, że konfiguracje, o których mowa w przywołanym wyżej punkcie 2.4 instrukcji obsługi odnoszą się do "jednego koła", przy pomiarach obciążenia osi, pomiarów obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu lub trzyosiowych podczas jednej procedury pomiaru wagi i w każdym z tych przypadków wskazują na konkretną określoną konfigurację wag. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zapis znajdujący się w punkcie 2.5 instrukcji obsługi ma istotne znaczenie bowiem przedstawia jakiego typu pojazdy mogą być ważone przy użyciu jednej pary wag SAW 10 C.

W tym stanie rzeczy zasadnie Sąd I instancji uznał, że nie są wiarygodne wyniki ważenia nacisku osi wielokrotnej składającej się z czterech osi składowych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.