Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 252/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ,, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...], nr [...], którą organ ten ustalił R. i J. R. wymiar podatku od nieruchomości za 2007 roku w kwocie [...] złotych.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Z. ustalił podatnikom wymiar podatku na 2007 rok w kwocie [...], obejmując opodatkowaniem grunt o powierzchni [...] m2 przy zastosowaniu stawki przeznaczonej dla "gruntów pozostałych" - [...] zł za 1 m2 oraz [...] m2 powierzchni budynków przy zastosowaniu stawki jak dla "budynków pozostałych" - [...] zł za 1 m2.

Podniósł, że w złożonym przez podatników wykazie nieruchomości z dnia 16 lutego 2004 roku skarżący wykazali zarówno powierzchnię budynku jak i gruntu w pozycjach "budynki pozostałe" i "grunty pozostałe". Natomiast z załączonego do akt wypisu z ewidencji gruntów z dnia 20 sierpnia 2007 roku, sporządzonego według stanu na dzień 1 stycznia 2007 roku wynikało, że podatnicy są współużytkownikami wieczystymi gruntu o powierzchni [...] m2 (działka [...]), sklasyfikowanego jako inne tereny zabudowane, określone symbolem "Bi".

W odwołaniu od powyższej decyzji R.J. R. wnieśli o :

1) uchylenie zaskarżonej decyzji,

2) zobowiązanie Prezydenta Miasta Z. do zawieszenia postępowania podatkowego do czasu zaktualizowania przez Starostę ewidencji gruntów w stopniu pozwalającym na ustalenie powierzchni gruntu, który nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W uzasadnieniu odwołania podatnicy wskazali na naruszenie przez organ I instancji prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych przez "błędną wykładnią i niewłaściwe zastosowanie, a także sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów art. 121, art. 122, art. 124 i art. 125 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wynik na wynik sprawy", nie podając jednak na czym to naruszenie prawa i sprzeczność ustaleń polega.

Wnieśli o dopuszczenie 17 dowodów dotyczących lokalizacji i budowy autostrady [...], a wraz z pismem uzupełniającym odwołanie, przekazali jako uzupełnienie materiału dowodowego, dodatkowo kopie 4 niżej wymienionych dokumentów :

1. pisma z dnia 2 stycznia 2007 roku, w którym podatnicy wnoszą do Prezydenta Miasta Z. o zmianę w klasyfikacji gruntów polegającą na wpisaniu do ewidencji obok oznaczenia rodzaju gruntu literą "B" także oznaczenia "dr" - terenu komunikacyjnego obejmującego drogę,

2. odpowiedzi Prezydenta Miasta Z. z dnia 30 stycznia 2007 roku, w którym organ ten informuje, że zmiana w ewidencji gruntów nastąpiła od 1 stycznia 2007 roku (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 22 grudnia 2006 roku nr [...], poz. [...]), zaś działka skarżących została zaklasyfikowana jako inne tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem "Bi". Organ ten poinformował także w powołanym piśmie, że nie ma podstaw do sklasyfikowania przedmiotowego gruntu jako drogi "dr",

3. pisma z dnia 12 lutego 2007 roku, skierowanego do Prezydenta Miasta Z. z wnioskiem o dokonanie zmiany w ewidencji i sklasyfikowanie części działki [...] jako drogi "dr", ponieważ - według nich - część ta stanowi pas drogowy autostrady,

4. pisma wyjaśniającego Prezydenta Miasta Z. z dnia 20 lutego 2007 roku, że ewentualna zmiana w rejestrze gruntów jest możliwa pod warunkiem złożenia przez skarżących określonych przepisami prawa dokumentów, które zostaną poddane kontroli merytorycznej i technicznej przez M.O.D.G i K w Z..

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006 roku Nr 121, póz. 844 ze zm.) oraz uchwała Rady Miasta Z. z dnia [...], nr [...] w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości, poboru podatku w drodze inkasa i wynagrodzenia za inkaso na terenie miasta Z. na 2007 rok.

Wyjaśniło też, że zgodnie z powołanym przez odwołujących się przepisem art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 roku, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych. A zatem, począwszy od 2007 roku, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości tylko grunty, sklasyfikowane w ewidencji jako drogi, zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej polegającej na eksploatacji autostrad płatnych.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z załączonego do akt sprawy wypisu z ewidencji gruntów z dnia 20 sierpnia 2007 roku, sporządzonego według stanu na dzień 2 stycznia 2007 roku wynika, że grunt będący w wieczystym współużytkowaniu podatników jest sklasyfikowany jako inne tereny zabudowane, oznaczony symbolem "Bi" (księga wieczysta [...]).

Zwrócono także uwagę na fakt, iż podstawowe znaczenie przy ustalaniu wymiaru podatku ma przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2005 roku, nr 240, poz. 2027), który stanowi, że podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a więc dane istniejące w dacie wydania decyzji i dane te są dla organów podatkowych wiążące. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej wypis z rejestru gruntów jest dokumentem urzędowym sporządzonym w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. A zatem ani organ podatkowy, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie posiadają uprawnień do kwestionowania, a tym bardziej do zmiany zapisów wynikających z rejestru gruntów i dotyczy to zarówno wykazanych tam powierzchni gruntu jak i jego klasyfikacji. Natomiast zmiana tych danych może odbywać się tylko w odrębnym od podatkowego postępowaniu administracyjnym.

Kolegium zauważyło ponadto, że z wyjaśnienia Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w Z. z dnia 27 czerwca 2007 roku wynika, iż nie ma podstaw prawnych, aby przeprowadzić podział geodezyjny przedmiotowej nieruchomości z urzędu. W aktach znajduje się także pismo z dnia 3 grudnia 2007 roku, w którym Wydział Infrastruktury Komunalnej Urzędu Miejskiego w Z. informuje Wydział Podatków i Egzekucji Administracyjnej, że przedmiotowa działka usytuowana jest całkowicie poza pasem drogowym ulicy [...] w Z..

W związku z powyższym Kolegium uznało, iż organ podatkowy I instancji, zgodnie ze złożonym przez skarżących wykazem nieruchomości z dnia 16 lutego 2004 roku, na podstawie danych wynikających z rejestru gruntów oraz przy zastosowaniu obowiązujących na terenie miasta Z. w 2007 roku stawek podatkowych określonych dla "gruntów pozostałych" oraz "budynków pozostałych"- prawidłowo ustalił podatnikom wymiar podatku od nieruchomości na 2007 rok.

Kolegium stwierdziło także, że przywołane w odwołaniu dowody, które - jak wskazują ich tytuły - dotyczą budowy autostrady, zmiany jej lokalizacji, sprawy linii rozgraniczającej opodatkowaną nieruchomość czy też obowiązku wykupu tej nieruchomości przez Skarb Państwa, nie mają wpływu na ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 rok oraz przypomniało, że sprawa zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia podatnikom wymiaru podatku na 2007 rok była już przedmiotem rozpatrzenia przez Kolegium, które postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] NR [...], którym odmówiono zawieszenia tego postępowania. Na postanowienie Kolegium z dnia [...] skarżący złożyli skargę pismem z dnia 14 listopada 2007 roku. Odpowiedź na skargę wraz z dokumentacją sprawy została przez Samorządowe Kolegium w K. przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z pismem z dnia 5 grudnia 2007 roku, nr [...].

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R. i J. R. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Z. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów art. 121, art. 122, art. 124 i art. 125 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wskazali, iż decyzje obu instancji zapadły w oderwaniu od stanu faktycznego i w sprzeczności z dowodami wskazanymi w sprawie, a w szczególności:

1. w oderwaniu od dowodów wskazanych w zażaleniu z dnia 6 sierpnia 2007 roku na postanowienie nr [...] Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. W szczególności zignorowana została decyzja nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej [...], na mocy której część działki gruntu o numerze [...] znalazła się na terenie pasa drogowego autostrady [...],

2. w oderwaniu od dowodów wskazanych w odwołaniu z dnia 19 listopada 2007 roku od decyzji nr [...] Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. W szczególności zignorowane zostało zaświadczenie z dnia 31 sierpnia 2007 roku, nr [...] Prezydenta Miasta Z. o użyczeniu części działki nr [...] pod budowę autostrady na mocy nadal obowiązującej umowy, zawartej w dniu 10 stycznia 2001 roku przez Zarząd Miasta Z. z A,

3. w oderwaniu od dowodów wskazanych w piśmie skarżących z dnia 28 stycznia 2008 roku, uzupełniającym wnioski dowodowe wskazane w odwołaniu z dnia 19 listopada 2007 roku, a dowodzących, iż na wniosek skarżących, w styczniu 2007 roku wszczęte zostało postępowanie w celu aktualizacji ewidencji gruntów.

Skarżący podnieśli, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Pojęcie pasa drogowego definiuje art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem pas drogowy to "wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą". Zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, "liniami rozgraniczającymi drogę są granice terenów przeznaczonych na pas drogowy lub pasy drogowe ustalone – w wypadku autostrady – w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady. Podkreślili, iż z analizy powołanej wyżej terminologii wynika, że pas drogowy powstaje z chwilą przeznaczenia terenu na pas drogowy, tj. z chwilą wydzielenia pasa drogowego liniami rozgraniczającymi drogę. Wydzielenie to następuje – w wypadku autostrady – w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady.

Podnieśli, iż w świetle wskazywanych przez nich dowodów, w tym zwłaszcza w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2006 roku (sygn. akt II SA/GL 935/05), nie może być kwestionowane, iż część działki nr [...] jest objęta liniami rozgraniczającymi pas drogowy autostrady [...]. Podkreślili także zignorowanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. własnych ustaleń i wydanych na ich podstawie decyzji, stwierdzających nieważność decyzji Prezydenta Miasta Z. zatwierdzającej podział działki nr [...], na działki nr [...] i [...], w oderwaniu od decyzji lokalizacyjnej. W konsekwencji zignorowany został także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2006 roku (sygn. akt II SA/GL 935/05), prawomocnie oddalający skargę B na decyzję SKO. Tymczasem z ustaleń i decyzji SKO oraz z uzasadnienia tego wyroku wynika, że część przedmiotowej działki gruntu znajduje się w pasie drogowym autostrady [...] w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, a część tę wydziela linia rozgraniczająca teren pasa drogowego określona w decyzji lokalizacyjnej. Do czasu ponownego podziału działki nr [...], tym razem zgodnie z linią rozgraniczającą pas drogowy autostrady [...], nie jest możliwe dokładne ustalenie powierzchni gruntu, który się w tym pasie drogowym znajduje i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Rzetelne ustalanie wymiaru podatku od nieruchomości w prawidłowej wysokości jest zatem uzależnione od uprzedniego, ponownego dokonania podziału tej nieruchomości i wprowadzenia odpowiednich zmian w ewidencji gruntów.

Stwierdzili, że Gmina Miejska Z. ma interes prawny w tym, by wymiar podatku od każdej nieruchomości był ustalany w prawidłowej wysokości. Mimo tego, i mimo posiadania ustawowych uprawnień do dokonania podziału przedmiotowej nieruchomości z urzędu – w celu jednoznacznego wydzielenia terenu przeznaczonego na realizację inwestycji celu publicznego, a tym samym określenia powierzchni gruntu zajętego i nie zajętego pod pas drogowy, podlegającego i niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – Prezydent Miasta Z. takiego podziału nie dokonuje, a od wnioskowania o dokonanie takiego podziału uchyla się B, zarządzająca tym odcinkiem autostrady. W konsekwencji ewidencja gruntów, którą prowadzi Prezydent Miasta Z. jest w tym zakresie od lat nieaktualna, a tym samym jest niemiarodajna, a tylko ewidencja gruntów, która jest aktualna może stanowić wyłączną podstawę do ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości.

W związku powyższym, skarżący uznali, iż niedopuszczalne jest, by taki stan rzeczy miał istnieć nadal, skutkując obciążaniem ich podatkiem od nieruchomości za grunt, który został włączony w skład terenu pasa drogowego autostrady [...], a następnie użyczony pod jej budowę. W tej sytuacji uchylenie zaskarżonej decyzji w celu zawieszenia postępowania podatkowego w przedmiocie wymiaru podatku od przedmiotowej nieruchomości, do czasu zaktualizowania ewidencji gruntów przez dodanie do oznaczenia "Bi" oznaczenia "dr", bądź do czasu dokonania podziału tej nieruchomości zgodnie z linią rozgraniczającą pas drogowy, jest konieczne i znajduje oparcie w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Polemizując z zarzutami skargi Kolegium podniosło, że w sprawie o ustalenie wysokości podatku od nieruchomości zapisy w ewidencji gruntów nie podlegają ocenie organów podatkowych. Zgodnie bowiem z art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w tej ewidencji, a więc dane istniejące w dacie wydania decyzji podatkowej. Dane te stanowią również podstawę do zastosowania ewentualnych zwolnień od podatku, jeżeli oczywiście zwolnienie to zależy od danych objętych tą ewidencją. Zgodnie zaś z załączonym do akt sprawy wypisem z rejestru gruntów z dnia 20 sierpnia 2007 roku, sporządzonym według stanu na dzień 1 stycznia 2007 roku, opodatkowany grunt stanowiący własność Gminy Miejskiej Z. (działka nr [...]), będący w wieczystym użytkowaniu skarżących i położony przy ul. [...], jest sklasyfikowany jako inne tereny zabudowane oznaczone symbolem "Bi". Natomiast z pisma Wydziału Zarządzania Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w Z. z dnia 3 grudnia 2007 roku, skierowanego do Wydziału Podatków i Egzekucji Administracyjnej wynika, że działka ta nie stanowi pasa drogowego drogi publicznej nr [...].

Podkreśliło również, że skarżący zupełnie pominęli fakt, iż od 1 stycznia 2007 roku przepis art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uległ zmianie, a zgodnie z jego nowym brzmieniem od tego dnia nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości tylko te grunty podatników zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, oraz zlokalizowane w nich budowle, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej polegającej na eksploatacji autostrad płatnych. Zatem, z przedmiotowego zwolnienia mogą korzystać tylko te grunty, które nie tylko sklasyfikowane są jako drogi, ale są równocześnie związane z działalnością gospodarczą polegającą na eksploatacji autostrad płatnych. W rozpatrywanym przypadku żadna z tych przesłanek nie występuje.

W piśmie procesowym z dnia 22 września 2008 r. skarżący wnieśli o dopuszczenie jako dowodów w sprawie, następujących dokumentów:

1. odpisu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2008 roku (sygn. akt: IV SAB/Wa 16/08), zobowiązującego B do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 3 grudnia 2004 roku o wydanie zaświadczenia określającego położenia linii rozgraniczającej na nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...], położonej w Z., obręb M.;

2. odpisu pisma B Oddział w K. z dnia 16 września 2008 roku, znak [...], wraz z odpisem załącznika do tego pisma.

Skarżący wnieśli ponadto o dopuszczenie jako dowodów w sprawie, akt sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 29 września 2006 roku (sygn. akt: II SA/GL 935/05), oddalającym skargę B na decyzję SKO w K., stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta Z. zatwierdzającej podział przedmiotowej nieruchomości, na dowód, że usiłowania zmiany położenia linii rozgraniczającej, określonego w decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady [...], za pomocą decyzji Prezydenta Miasta Z. zatwierdzającej podział nieruchomości (działki nr [...]), niezgodny z tą decyzją lokalizacyjną, są prawnie nieskuteczne.

Ponadto skarżący złożyli wniosek o dopuszczenie jako dowodu w sprawie odpisu decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak [...], stwierdzającej nieważność pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydenta Miasta Z., na dowód, że usiłowania zmiany miejsca budowy autostrady [...], ustalonego decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej [...], za pomocą decyzji Prezydenta Miasta Z. pozwalającej na przebudowę ulicy [...] na skrzyżowaniu z projektowaną autostradą [...] poza terenem określonym w decyzji lokalizacyjnej, są prawnie nieskuteczne.

Kolejnym pismem procesowym z dnia 28 listopada 2008 roku skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu, tj. załączonej decyzji Wojewody S. z dnia [...], nr [...], którą organ ten stwierdził nieważność swojej decyzji z dnia [...], nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skargę należy uznać za uzasadnioną.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 19991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. w Dz.U. z 2006 roku, nr 121, poz. 844 z późniejszymi zmianami).

Zgodnie z treścią tego przepisu opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle – z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych.

Dokonując literalnej wykładni tego przepisu (obowiązującego od 2007 roku) organ odwoławczy doszedł do wniosku, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości tylko grunty (sklasyfikowane w ewidencji jako drogi) zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych (w rozumieniu przepisów o drogach publicznych) oraz zlokalizowane w nich budowle, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej polegającej na eksploatacji autostrad płatnych.

Nie aprobując przedstawionego powyżej stanowiska organu odwoławczego wskazać trzeba, iż z treści powołanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, że grunty tam opisane, zajęte pod pasy drogowe nie podlegają opodatkowaniu, o ile nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych. O zwolnieniu z opodatkowania takich gruntów decyduje więc stan faktyczny, ich "zajęcie" pod pasy drogowe dróg publicznych, a nie dane ewidencyjne tych gruntów.

O ile więc grunty tworzące działkę objęte rejestrem zostały faktycznie w całości lub w części zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych i nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych to nie podlegają opodatkowaniu w części zajętej pod wymienione pasy drogowe, bez względu na dane wynikające z rejestru gruntów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2008 roku, sygn. akt I SA/GL 1039/07 – niepubl.).

Definicję pasa drogowego zawiera przepis art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, póz. 115), zgodnie z którym pas drogowy to wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Z kolei z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie wynika, iż liniami rozgraniczającymi drogę są granice terenów przeznaczonych na pas drogowy lub pasy drogowe ustalone, w przypadku autostrady, w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady.

Wskazać również należy, że przepisy Ordynacji podatkowej regulujące sposób prowadzenia postępowania podatkowego, w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że w toku tego postępowania organy podatkowe zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 187 i art. 122 Ordynacji podatkowej). Wniosek taki wypływa wprost z art. 122 Ordynacji podatkowej, który wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącą bez wątpienia naczelną zasadą postępowania administracyjnego, tak ogólnego jak i podatkowego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, szczególne zaś znaczenie należy w tym zakresie przypisać art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Brzmienie tego przepisu, zwłaszcza użyta w nim koniunkcja, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że niezależnie od zebrania wszystkich niezbędnych dowodów, organ podatkowy zobowiązany jest do ich rozpatrzenia. To zaś oznacza, że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej, odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas zobowiązany jest uzasadnić z jakiej przyczyny tak czyni.

Zasadniczego znaczenia nabiera tu, zatem – niezależnie od wymienionych – przepis art. 191 Ordynacji podatkowej jako formułujących jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego – zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

- należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

- materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

- ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia do sprawy.

W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe oparły swoją decyzję na błędnej interpretacji art. 2 ust. 3 pkt 4 powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz treści art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 roku, nr 240, poz. 2027). Odnośnie natomiast przedstawionych przez stronę skarżącą dowodów organ odwoławczy stwierdził jedynie, że "nie mają one wpływu na ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 rok".

Wobec powyższego zasadna jest konstatacja, że błędna wykładnia art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rzutuje w niniejszej sprawie na zakres i sposób przeprowadzonego postępowania dowodowego, w konsekwencji czego, nie odpowiada ono wymogom wynikającym z art. 120, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie pozwala – jak już wskazano powyżej – na weryfikację decyzji wymiarowej, co stanowi istotę sądowej kontroli w niniejszej sprawie.

Konieczne zatem staje się zobowiązanie właściwego organu do prawidłowego zebrania pełnego materiału dowodowego w postępowaniu dowodowym, w ramach którego uwzględniona zostanie dokonana przez Sąd wykładnia art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.

W punkcie drugim wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 tej ustawy.

W punkcie trzecim wyroku Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. koszty postępowania sądowego stosownie do art. 200 w związku z art. 205 powołanej wyżej ustawy.