Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 241/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 12, 75 par 2, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z [...] kwietnia 2013 r., o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. M., oznaczonej w dacie wywłaszczenia, jako działki ew. nr [...],[...],[...] i [...]-część (obr. 4-03-13), aktualnie stanowiącej część działek ew. nr [...] i [...] (obr. 4-06-29).

Uzasadniając zaskarżona decyzję organ administracji wskazał następujące uwarunkowania prawne i faktyczne, które uwzględnił orzekając w sprawie:

- ostateczną decyzją z [...] października 1975 r. orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w W., w rejonie ul. M.; stanowiła ona własność p. J. i J. A.; z treści decyzji o wywłaszczeniu wynika, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona z przeznaczeniem pod budowę fabryki domów - linia [...] dla Zjednoczenia Budownictwa "[...]", zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z 18 października 1974 r.,

- wnioskiem złożonym 22 sierpnia 2012 r. p. M. F., E. G. i D. K. (spadkobierczynie J. A. i J. A.), wystąpiły o wszczęcie postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości,

- wniosek dotyczył między innymi nieruchomości o pow. 10347 m2, wywłaszczonej decyzją z 1975 roku, oznaczonej dawniej, jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] i [...]-część (o pow. 1605 m2); Wnioskodawczynie podniosły, że cel - dla którego grunty zostały wywłaszczone - nie został zrealizowany, a [...], na terenie której znajdują się wywłaszczone działki, od 1993 roku nie prowadzi produkcji i znajduje się w stanie likwidacji,

- wniosek był rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących w dniu jego złożenia, czyli ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.),

- zgromadzone akta sprawy wskazują, że objęta wnioskiem nieruchomość, stanowi odpowiednio:

- dawne działki ew. nr [...] i [...] - aktualnie część działki ew. nr [...] (obr. 4-06-29);

- dawną działkę ew. nr [...] i część działki ewidencyjnej nr [...] - aktualnie część działki ew. nr [...] (obr. 4-06-29),

- aktualne działki ew. nr [...] i [...] stanowią własność M. S. W.,

- nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości decyzji organu I. instancji,

- zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały uregulowane w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami; w myśl art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; zgodnie natomiast z art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany,

- na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na wniosek inwestora zastępczego - Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] z [...] marca 1975 r; wywłaszczona nieruchomość znajdowała się w granicach terenu objętego decyzją nr [...] o lokalizacji inwestycji określonej w decyzji, jako "budowa Fabryki Domów - systemu WE-70 Kombinatu Budownictwa Miejskiego - linia [...] na terenie położonym w dzielnicy [...] przy ul. M.", oznaczonym na szkicu sytuacyjnym nr [...],

- decyzja nr [...] ustalała lokalizację fabryki domów na terenie o powierzchni około 18 ha.; tereny były sukcesywnie wywłaszczane w 1975 roku; jeszcze przed wywłaszczeniem, Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...], wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie terenu wnioskodawcy wywłaszczenia przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowych; decyzją Prezydenta [...] z 26 marca 1975 r., zezwolono inwestorowi na natychmiastowe zajęcie terenu położonego w rejonie ul. S. i M. o powierzchni 32,5364 ha; między innymi, w pkt. II poz. 106, 107, 110 i 111 tej decyzji, figurują nieruchomości, stanowiące własność p. J. i J. A.; z treści decyzji z 26 marca 1975 r. wynika, że - na podstawie decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...],[...] i [...]- teren położony w rejonie ul. S. i M. został przeznaczony pod budowę trzech fabryk domów, zaś wniosek Dyrekcji jest uzasadniony koniecznością umożliwienia przeprowadzenia robót makroniwelacyjnych na tak znacznym obszarze, w związku z priorytetowym charakterem inwestycji oraz szczególnie ważnym charakterem inwestycji dla rozbudowy miasta,

- ze zgromadzonego materiału dowodowego (dokumenty pozyskane z Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] w Dzielnicy [...], Wytwórni Elementów Wielkopłytowych "[...]" w likwidacji, Archiwum [...]) wynika, że decyzje lokalizacyjne Nr [...] i Nr [...] zostały zmienione, mianowicie:

- decyzja lokalizacyjna nr [...] została zmieniona decyzją nr [...] z [...] kwietnia 1977 r., o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej dotyczącej budowy Fabryki Domów - 12 "[...]" na terenie położonym na [...] przy ul. M. na południe od Fabryki [...], oznaczone w załączniku graficznym Nr [...] o pow. ok. 12,2 ha,

- decyzja nr [...] została zmieniona decyzją nr [...] z [...] kwietnia 1977 r.

- z treści decyzji Nr [...] wynika, że kompleksowe wytyczne urbanistyczne, stanowiące integralną część decyzji Nr [...], są aktualne i powinny być uwzględnione w odpowiednim zakresie przy opracowywaniu projektu [...], decyzja anulowała decyzję o lokalizacji inwestycji Nr [...] z [...] października 1974 r.,

- zmiany decyzji spowodowały zmianę granic terenów przeznaczonych pod realizacją zadań inwestycyjnych określonych jako "linia [...]" i "linia [...]"; jednakże - ze zgromadzonej dokumentacji - wynika, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość położona jest na terenie przeznaczonym pod realizację części inwestycji nazwanej przy wywłaszczeniu "linią [...]"; ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że inwestycja "fabryka domów - linia [...]" opisywana jest w późniejszej dokumentacji jako zadanie inwestycyjne pn.: "fabryka domów systemu [...] przy ul. S. w W.", "Wytwórnia Elementów Wielkopłytowych - typ [...]", Zakład Prefabrykacji "[...]" KBM [...], [...] lub [...] S., zaś inwestycja pn.: "linia [...]" - jako [...], [...] lub [...] obecnie obie inwestycje stanowią część składową Wytwórni Elementów Wielkopłytowych "[...]" w likwidacji,

- co wynika z akt sprawy, dla wywłaszczonych nieruchomości, położonych w granicach objętych decyzją o lokalizacji Nr [...], która zmieniła lokalizację wynikająca z decyzji Nr [...], została wydana decyzja Wydziału Urbanistyki i Architektury [...] z [...] maja 1977 r., o zatwierdzeniu planu realizacyjnego - ogólnego zagospodarowania terenu inwestycji Fabryki Domów [...] przy ul. M. w W. wraz z załącznikami - szkicami koncepcyjnymi projektowanych obiektów budowlanych: hal produkcyjnych elementów płytowych i ściennych, budynku wydziałów pomocniczych, budynku socjalnego i administracyjnego z łącznikiem, magazynu materiałów łatwopalnych i kruszywa, betonowni faktur, stacji przesyłowej, rozładowczej, sprężarkowni, stacji trafo i portierni, z projektem zieleni; następnie decyzją z [...] czerwca 1977 r., wydaną przez Wydział Architektury, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu [...], udzielono pozwolenia na wykonanie na nieruchomości przy ul. M. według projektu zatwierdzonego w/w decyzją z [...] maja 1977 r. robót budowlanych związanych z budową obiektów Fabryki Domów [...], według załączonej dokumentacji technicznej,

- z pism Burmistrza Gminy [...] z [...] marca 2001 r. i 21 sierpnia 2002 r., znajdujących się w aktach spraw dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych pod budowę fabryki domów - linia [...] i linia [...], które były prowadzone przez Starostwo Powiatowe w L. wynika, że według zapisu w ewidencji gruntów teren fabryki 5 grudnia 1990 r., pozostawał w zarządzie Wytwórni Elementów Wielkopłytowych,

- nieruchomość, objęta niniejszą decyzją, znajduje się w obrębie terenu, na którym wybudowano ogół budynków i infrastrukturę Wytwórni Elementów Wielkopłytowych; do prowadzonych postępowań z zakresu zwrotów wywłaszczonych nieruchomości z terenu fabryki domów - linia [...] pozyskano kopię "Mapy sytuacyjno -wysokościowej dla celów projektowych terenu położonego w [...], dzielnicy [...] przy ul. M.", na której naniesiono "Szczegółowy realizacyjny plan zagospodarowania terenu" dla obiektu [...], na którym uwidocznione są projektowane obiekty fabryki domów,

- treść pism Wytwórni Elementów Wielkopłytowych "[...]" w likwidacji - znajdujących się w aktach innych spraw dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych pod budowę fabryki domów (linia [...] i linia [...]) wykazuje, że na całym terenie, objętym lokalizacją obu fabryk domów, zrealizowano cel wywłaszczenia w 1978 roku; wybudowano hale produkcyjne, magazyny ogólne, magazyny wyrobów gotowych, stację transformatorową, wiaty, zbiorniki retencyjne wody pitnej, sieci energetyczne i rozdzielnie wysokiego i niskiego napięcia, instalację kanalizacyjną, wodociągową, kanalizację ogólnospławną, sieci telefoniczne, basen wody chłodniczej, drogi wewnętrzne, zrealizowano place składowe wyrobów gotowych, składowiska odpadów, place lokalne, parkingi, zieleń, cały teren jest ogrodzony ogrodzeniem wybudowanym w 1978 roku; z pism pełnomocnika Wytwórni Elementów Wielkopłytowych z 11 i 19 lutego 2013 r., oraz z dokumentów załączonych do tych pism wynika, że na terenie dawnych działek ew. nr [...],[...],[...] i [...]-część zrealizowano: część hali produkcyjnej, budynku warsztatowego, magazynu kruszyw, budynku socjalnego, magazynu materiałów łatwopalnych, przez teren wywłaszczonych działek przebiegają sieci oświetlenia terenu, sieci kanalizacji ogólnospławnej, wodociągowej i elektroenergetycznej, drogi i place lokalne oraz część ogrodzenia; opisane budynki, budowle i urządzenia zrealizowane zostały w 1978 roku i służyły prawidłowemu funkcjonowaniu fabryki domów,

- ponadto, do prowadzonych w Starostwie Powiatowym w L. spraw z zakresu zwrotów nieruchomości wywłaszczonych pod budowę fabryk domów w rejonie ul. S. i M. - celem udokumentowania realizacji celu wywłaszczenia - pozyskano z Centralnego [...] w W. kopie zdjęć lotniczych terenu zajętego pod fabryki domów; pierwsze zostało wykonane 14 maja 1982 r., czyli 7 lat po dniu, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, drugie – 7 maja 1987 r., czyli 12 lat po dniu, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna; ze zdjęcia wykonanego 14 maja 1982 r. wynika bezspornie, że cały teren przeznaczony pod budowę fabryk domów, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi Nr [...] i [...], był wówczas zainwestowany i zabudowany obiektami fabryki domów: zadaszone budynki, place składowe, drogi wewnętrzne itp.; opisane zagospodarowanie potwierdza również zdjęcie wykonane w 7 maja 1987 r.; z porównania mapy sytuacyjnej gruntów użytkowanych przez Wytwórnię Elementów Wielkopłytowych, opisanych powyżej zdjęć lotniczych oraz powołanego wyżej "Szczegółowego realizacyjnego planu zagospodarowania terenu" wynika, że już w 1977 roku były prowadzone prace budowlane na terenie objętym lokalizacją obu fabryk domów; zdjęcie z 1982 roku wykazuje, że na terenie działek objętych wnioskiem - znajdowała się wówczas część zadaszonych budynków, opisanych na kopii planu zagospodarowania jako: "hala produkcji ścian i elementów uzupełniających", "warsztaty konser. napraw.", "budynek socjalny", "magazyn ogólno - techniczny", "magazyn materiałów łatwopalnych", "magazyn kruszywa + estakada przenośnika", drogi wewnętrzne i place do składowania i rozładunku kruszywa; powyższy stan zagospodarowania terenu fabryk potwierdza również zdjęcie z 1987 roku,

- fakt realizacji fabryki domów na wywłaszczonych terenach potwierdzają również dokumenty przesłane z Wytwórni Elementów Wielkopłytowych przy piśmie z 22 grudnia 2010 r.; dokumenty te bezspornie wykazują, że na wywłaszczonych terenach wybudowano dwie fabryki domów; na terenie, w skład którego wchodzą działki ewidencyjne, stanowiące przedmiot niniejszej decyzji, wybudowano fabrykę domów [...], obok znajduje się, wybudowana wcześniej, Fabryka Domów - [...] (pismo [...] Fabryk Domów w Budowie skierowane do Okręgowego Inspektoratu [...] z 27 października 1979 r., w którym stwierdzono, że dostawcą energii elektrycznej do rozruchu fabryki domów "[...]" jest zbudowana wcześniej Fabryka Domów - ZP "[...]"),

- ponadto, z pisma Zjednoczenia Budownictwa [...] z 18 grudnia 1976 r., wynika, że realizowane były wówczas dwa zadania, zadanie Nr 1 - "Budowa [...] i zadanie Nr 2 - "[...] w piśmie Zjednoczenia Budownictwa "[...]" z 17 czerwca 1980 r., kierowanego do Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych o wyrażenie zgody na likwidację przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: [...] stwierdzono, że wybudowano i przekazano do eksploatacji Kombinatowi Budownictwa Miejskiego [...] fabrykę domów typu [...] o mocy docelowej 12 tysięcy izb rocznie a drugą fabrykę domów [...] o docelowej rocznej produkcji 12 tysięcy izb przekazano do eksploatacji Kombinatowi Budownictwa Miejskiego [...], zaś kolejne fabryki domów nie weszły do planu inwestycyjnego; ponadto z treści tego pisma wynika, że z uwagi na fakt, że przedmiotem działania przedsiębiorstwa objętego wnioskiem o likwidację, jest prowadzenie budów wytwórni elementów wielkopłytowych wraz z zapleczem technicznym, socjalnym i usługowym oraz przygotowanie obiektów do uruchomienia i eksploatacji, po zrealizowaniu wskazanych zadań przedsiębiorstwo nie będzie realizować dalszych na skutek wstrzymania środków inwestycyjnych; to potwierdza również treść pisma Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] skierowanego do Urzędu Dzielnicy - [...] z 22 sierpnia 1991 r. (znajdującego się w aktach sprawy znak: [...], dotyczącej zwrotu innej nieruchomości wywłaszczonej pod budową fabryk domów w rejonie ul. S.), w którym podano, iż "zgodnie z pismem [...] z dnia 8.1.1980 r. Nr [...] zaniechano budowy trzeciej fabryki domów w rejonie ul. S. i M. i została uchylona lokalizacja [...]",

- reasumując, zgromadzone akta bezspornie wykazują, że na wywłaszczonym terenie, w skład którego wchodzą nieruchomości oznaczone dawniej jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] i [...] – część, prace - związane z realizacją celu wywłaszczenia - rozpoczęto przed upływem siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna i cel, jakim była budowa fabryki domów, został zrealizowany przed upływem dziesięciu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna,

- ponadto, w przypadku realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks budynków budowli i urządzeń, a za taką inwestycję należy uznać budowę fabryki domów, oceny przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, o jakich mowa w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie można dokonywać w odniesieniu do każdego z poszczególnych elementów zorganizowanej całości; w omawianej sprawie nie można dokonywać oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości odrębnie od innych nieruchomości, wywłaszczonych na ten sam cel; budowa fabryk domów nie mogła polegać tylko na wybudowaniu hali produkcyjnej ale również na budowie i realizacji innych budowli i urządzeń, dróg wewnętrznych, placów składowych, infrastruktury naziemnej i podziemnej niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania całego kompleksu fabryki, co wynika również z "Kompleksowych wytycznych urbanistycznych", stanowiących załącznik do opisanych wyżej decyzji Nr [...] i Nr [...],

- z dokonanych ustaleń, wynika, w sposób bezsporny, że na terenie wywłaszczonym, w skład którego wchodzi działka objęta niniejszą decyzją, prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna - co wypełnia przesłankę art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, cel w postaci budowy fabryki domów został zrealizowany,

- wbrew temu, co podnoszą odwołujący się, postawienie przedsiębiorstwa - Wytwórnia Elementów Wielkopłytowych "[...]" w stan likwidacji, nie powoduje, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia; cel ten bowiem został zrealizowany, a dopiero później ustanowiono zarząd komisaryczny i postawiono przedsiębiorstwo w stan likwidacji; postępowanie administracyjne jest prowadzone w oparciu o art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

- zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest ustalenie, czy nieruchomość została właściwie zagospodarowana w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami; zgodnie z przepisami prawa oraz utrwaloną linią orzeczniczą w przedmiotowym zakresie - zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu nie można wyprowadzać ze zdarzeń, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia; nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość - po wywłaszczeniu - została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie lub w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta (tak: wyrok NSA o sygn. I OSK 1138/08 publ. LEX nr 552276); stąd, okoliczność, że aktualnie na przedmiotowej nieruchomości przeprowadzany jest proces likwidacji przedsiębiorstwa: Wytwórnia Elementów Wielkopłytowych "[...] ", nie ma znaczenia dla badanej kwestii zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia,

- podkreślono, że modyfikacja celu wywłaszczenia nie ma wpływu na ocenę zbędności nieruchomości; jak wskazuje judykatura - przyjęcie innego celu wywłaszczenia niż podany w decyzji byłby pozbawiony podstaw prawnych, natomiast późniejsze modyfikacje planów inwestycyjnych na wywłaszczonych nieruchomościach nie mają znaczenia dla ustalenia celu wywłaszczenia oraz jego realizacji i w rezultacie dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia (tak wyrok WSA o sygn. akt II SA/Kr 1092/10 dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"),

- odnotowano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w podobnej sprawie, oddalił skargę na decyzję Wojewody [...], utrzymującą w mocy odmowę zwrotu nieruchomości (wyrok o sygn. akt I SA/Wa 812/13 dostępny w CBOSA).

W skardze, sformułowano zarzut naruszenia przepisów

- art. 136 § 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu,

- art. 136 § 1 w zw. z art. 136 § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż w decyzji o wywłaszczeniu nie powoduje skutku w postaci obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazano:

- wywłaszczona nieruchomość nie została przeznaczona na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; pierwotny cel obejmował budowę fabryki domów - linia [...]; po zmianach decyzji - stanowiącej podstawę do prowadzenia wywłaszczania - w związku z decyzją nr [...] z 1977 roku, został zmieniony cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, zmiana celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, po wydaniu tej decyzji jest niedopuszczalna; pomimo zmiany, wbrew dyspozycji art. 136 § 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pierwotni właściciele nie zostali poinformowani o tym fakcie i zostali pozbawieni możliwości wystąpienia o zwrot wywłaszczonych nieruchomości; w niniejszej sprawie naruszony został również art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe uznanie, jakoby fakt, postawienia w stan likwidacji Przedsiębiorstwa Wytwórni Elementów Wielkopłytowych, znajdującego się obecnie na terenie wywłaszczonej nieruchomości, oraz nie prowadzenia przez nie od 1993 roku produkcji, nie miały wpływu na kwestię zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, o której mowa w ustawie; na podstawie wskazanych przepisów ustawy, wywłaszczona nieruchomość powinna zostać zwrócona wnioskodawcom,

- wskazano też, że Sąd Administracyjny przez wzgląd na brak związania zarzutami i wnioskami skargi powinien zbadać w pełnym zakresie zgodność z zaskarżonego orzeczenia z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Trafnie organ skonstatował brak przesłanek dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Zarówno ocena stanu faktycznego sprawy jak i uwarunkowań prawnych, dokonane przez organ administracji, były prawidłowe. Z uwagi na jej uprzednie zreferowanie, powtarzanie argumentacji organu byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba, co następuje.

W kwestii ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego, organ trafnie przyjął, że realizacja fabryki, choć w innej technologii, oznacza realizacja celu wywłaszczenia. Okolicznością istotną w sprawie - a niekwestionowaną - jest to, że w danym przypadku nie doszło do sytuacji, gdy w istocie zaniechano realizacji określonego celu by - dopiero po określonym czasie - w tym samym miejscu – na działce wywłaszczonej - zlokalizować inną inwestycję. Powoływana przez organ administracji, w kwestionowanym orzeczeniu, tożsamość dat uchylenia uprzedniej decyzji lokalizacyjnej i jej zastąpienia poprzez wydanie dwu nowych ([...] kwietnia 1977 r.), co do realizacji przedsięwzięcia tożsamego, gdy chodzi o cel gospodarczy (fabryki domów), uzasadnia ocenę, że w istocie nie odstąpiono od realizacji zakładanego uprzednio przedsięwzięcia, lecz modyfikacji uległy warunki techniczne planowanej inwestycji. Warunkami takimi są tak samo organizacja produkcji jak i technologia. Postanowiono mianowicie produkcję wyrobów budowlanych, na cel której dokonano uprzednio wywłaszczenia także przedmiotowych działek, zorganizować w ramach zakładów o innych nazwach, co pozostawało w związku z wykorzystaniem innych technologii produkcji.

W takiej sytuacji trafnie uznano, że o ile działki objęte wnioskiem pozostawały w obrębie realizowanego obiektu przemysłowego, cel wywłaszczenia należy uznać za zrealizowany.

Gdy chodzi o właściwe ustalenie stanu faktycznego przez organ administracji, generalnie w postępowaniu administracyjnym obowiązuje także zasada ekonomii procesowej (art. 12 K.p.a.). Dotyczy ona - w określonych granicach - również reguł prowadzenia postępowania dowodowego. I tak o ile w świetle ogółu pozyskanych dotąd przez organ informacji stan faktyczny nie budził wątpliwości, uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, określoną okoliczność można uznać za dowiedzioną, w myśl art. 80 K.p.a., przy czym za dowód może służyć wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 2 K.p.a.). Jedynie w razie gdy w sprawie ujawnione zostaną dowody mogące nasuwać uzasadnione wątpliwości, co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, postępowanie dowodowe musi być stosownie szczegółowe, konieczne może być poszukiwanie i pozyskiwanie dodatkowych dokumentów czy innych dowodów (zeznań świadków itp.). Wskazane reguły należy mieć na uwadze w szczególności, gdy istotne w sprawie jest ustalenie faktów stosunkowo odległych w czasie a więc gromadzenie materiału dowodowego może być utrudnione i pociągać także za sobą stosowne koszty, ponoszone wszak ze środków publicznych. W każdym przypadku organ administracji musi rozważać, czy ich poniesienie jest niezbędne – uzasadnione pojawieniem się istotnych wątpliwości.

W rozpoznawanej sprawie organ dysponował mapą obradująca zakładane ramy przestrzenne przedsięwzięcia. Stanowi ona "Plan ogólny zagospodarowania terenu inwestycji Fabryki Domów [...]", zatwierdzony decyzją z [...] maja 1977 r. (stosowny fragment k. 47 teczka 2/2). Obrazuje ona granice planowanej do zrealizowania inwestycji – [...]" oraz umiejscowienie poszczególnych jej obiektów. Zestawienie informacji z mapy z naniesieniami, obrazującymi położenie dawnych dziełek objętych wnioskiem (wskazana k. 47 teczka 2/2), pozwala skonstatować, że znajdują się one generalnie w centralnej części projektowanego uprzednio zakładu. Przywoływany materiał archiwalny pozowała z kolei uznać, że zakład został w istocie zrealizowany i uruchomiony na przełomie lat 70 i 80 - tych ub. wieku. Mając na uwadze cały zgromadzony materiał dowodowy, łącznie ze zdjęciami lotniczymi, nie może budzić żadnych wątpliwości stan faktyczny, gdy chodzi o fakt zrealizowania całego obiektu fabryki na terenach obejmujących działki wnioskujących o zwrot. Uchybieniem, które nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy było nie włączenie do akt niniejszego postępowania fotografii lotniczych, powoływanych, jako dowód w sprawie. Nie mogło mieć to jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż okoliczności, na które stanowiły one dowód – fakt zrealizowania zakładu w granicach obejmujących działki wnioskodawców - nie był kwestionowany. Materiał ten jest z kolei znany Sądowi z urzędu, jako zamieszczony w innych sprawach. Nie budzi wątpliwości, że zakład został zrealizowany w granicach zakładanych pierwotnie (patrz mapa do decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny), a co najmniej powstała jego centralna część, gdzie zlokalizowane były działki, o które występowali Wnioskodawcy. Jako niemające istotnego znaczenia w sprawie należy uznać zagadnienie, czy konkretnie - w granicach danej nieruchomości - zostały zrealizowane określone obiekty, czy urządzenia infrastruktury podziemnej, choć organ w tym zakresie poczynił konkretniejsze ustalenia. Realizację celu wywłaszczenia stanowiła bowiem budowa zakładu produkcyjnego, w określonych granicach, będącego gospodarczo zorganizowaną całością, wyodrębnioną z otoczenia widoczną granicą (tu wskazano na fakt realizacji ogrodzenia). Nie do przyjęcia byłaby interpretacja, jakoby nieruchomościami zbędnymi dla celów wywłaszczenia były fragmenty gruntu, pozostające w obrębie zorganizowanego założenia gospodarczego, gdzie jednak nie zrealizowano konkretnych, planowanych obiektów (patrz tak samo prawomocny wyrok WSA o sygn. akt I SA/Wa 333/13 – dostępny w CBOSA). Mówić o nie zrealizowaniu celu wywłaszczenia możnaby tylko w przypadku pozostawienia terenów, jako nieużytki (niewykorzystywane nawet jako pas zieleni izolacyjnej itp.) na obrzeżach wywłaszczonych kompleksów, lecz nie w ich części centralnej, gdy stanowią fragment terenu niezbędnego dla zwykłego funkcjonowania zrealizowanego zakładu, jako całości. Nie było bowiem faktycznie możliwe gospodarcze wykorzystywanie takich terenów przez osoby trzecie, w warunkach funkcjonowania realizowanego przedsiębiorstwa, przy ówczesnych sposobach organizacji pracy zakładów przemysłowych. Jak trafnie zauważa organ administracji nie ma natomiast znaczenia, jak jest wykorzystywany teren obecnie (np. fakt zaniechania produkcji i postawienia przedsiębiorstwa w stan likwidacji).

Co wypada podkreślić, analogicznie stan faktyczny, w kontekście ustalenia, że [...]" została zrealizowana, oceniono w przywołanym przez organ prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I SA/Wa 812/13).

Jak trafnie wskazał organ administracji, bez znaczenia jest problematyka aktualnego sposobu wykorzystywania terenów, o których zwrot ubiega się Skarżąca. Istotne było w sprawie, czy zrealizowano na nich założenie, które przyświecało celowi wywłaszczenia. W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie wywiódł organ, miało to miejsce.

W takiej sytuacji nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w szczególności poprzez błędne uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdy w istocie powstał zakład produkcyjny o innej nazwie. Sąd nie dopatrzył się z kolei istotnego naruszania przepisów postępowania, gdy chodzi o właściwe ustalenie, czy fabryka materiałów budowlanych została zrealizowana oraz jak został wykorzystany teren nieruchomości, o których zwrot wystąpili wnioskodawcy.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.