Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1124/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e)
journal: Dz.U. 2016 poz 1793
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art. 58 § 1, art. 627, art. 750
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
article: art. 1 ust. 1, art. 8 ust. 2, art. 12, art. 14
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2211/18 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2211/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: Spółka, Skarżąca, A.) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, oddalił skargę.

Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: POW NFZ) decyzją z [...] lipca 2014 r., po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie stwierdził, że Ł. K. (dalej: Zainteresowany, Uczestnik) był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług na rzecz Spółki w okresie od 14 września 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.

Powołaną decyzją nr [...] Prezes NFZ, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1510, z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 z późn. zm. dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania A. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Prezes NFZ podał, że Zainteresowany w ww. okresie wykonywał pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, której przedmiotem była "oprawa muzyczna". Uczestnik w tym okresie posiadał inny tytuł do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy o pracę u innego płatnika.

Organ odwoławczy przytoczył wyjaśnienia Spółki zawarte w piśmie z [...] czerwca 2014 r. oraz odwołał się do protokołu kontroli z [...] lutego 2014 r. przeprowadzonej w Spółce przez ZUS, że przedmiotem działalności Spółki jest organizacja: imprez artystycznych, szkoleń, wyjazdów turystycznych, promocja marek, produkcja programów artystycznych, impresariat artystyczny.

W ocenie Prezesa NFZ nie było podstaw do uznania wspomnianej umowy za wykonywanie dzieła. Mimo tytułu "umowa o dzieło", dotyczyła ona wykonania czynności w rozumieniu art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 750 k.c.

Organ wyjaśnił, że w odróżnieniu od umowy zlecenia, czy zbliżonych do niej umów o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły do konkretnego indywidualnie oznaczonego rezultatu dzieła, które powstanie dopiero w przyszłości i może mieć postać, zarówno materialną, jak i niematerialną. Zatem w umowie o dzieło winien być z góry określony jej rezultat. Natomiast celem umowy nr [...] zawartej pomiędzy Zainteresowanym a Spółką była oprawa muzyczna, a nie przygotowanie określnego jednorazowego, istniejącego i podlegającego ocenie dzieła. Oprawa muzyczna pełni funkcje dopełnienia, podkładu muzycznego. To świadczy o wykonywaniu określonych czynności, nie zaś o osiągnięciu określonego rezultatu. Organ stwierdził, że w przypadku tworzenia oprawy muzycznej nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, tworzy oprawę muzyczną. Wkład w postaci wysiłku umysłowego wymagany jest przy każdej pracy umysłowej i jest wykładnikiem tylko obowiązku starannego działania. Nie ma jednak materialnego bądź niematerialnego wyniku. Tak więc Zainteresowany, zdaniem organu, zobowiązywał się jedynie do starannego wykonania oprawy muzycznej, jednak nie przyjmował na siebie odpowiedzialności za jej rezultat. Dlatego umowę nr [...] należało zakwalifikować, jak uznał Prezes NFZ, do umów starannego działania.

Zdaniem organu, Uczestnik nie podlegał jakiejkolwiek odpowiedzialności za wady dzieła, co odróżnia umowy starannego działania od umów rezultatu. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kwestionowanym wyrokiem uznał skargę Spółki za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r. poz. 1302) oddalił skargę.

Stwierdził, że przedmiotem umowy była "oprawa muzyczna". W skardze Spółka wyjaśniła, że chodziło o wykonanie pracy DJ-a, w formie miksowania utworów oryginalnych, poddanych określonym zabiegom remikserskim, które często prowadzą do powstania nowego utworu, zgodnego z art. 2 ust. 1 prawa autorskiego, czyli utworu oryginalnego, oraz indywidualnego, zatem chronionego również prawem autorskim, do którego osoba dokonująca miksowania wykupuje prawa od organizacji zbiorowego zarządzania.

Zauważył, że podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć obu instancji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e) ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników i który identycznie, jak art. 6 ust. 1 pkt 4 zawarty w rozdziale 2 "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym" ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określa osoby podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, tj. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące.

Uznanie, że sporna umowa nie stanowiła umowy o dzieło (art. 627 i nast. k.c.), lecz umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu

(art. 750 k.c.) oznaczało, że Skarżąca była obowiązana do obliczania, pobierania składek z dochodu Uczestnika i ich odprowadzania, w myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.

Sąd I instancji podkreślił, że do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Nazwanie umowy "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. Decydująca jest treść zawartej umowy. Nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy między jej stronami.

Sąd I instancji, przytaczając definicję umowy zlecenia uregulowaną w art. 734 § 1 k.c. i umowy o dzieło, ujętą w art. 627 k.c. zauważył, że co do zasady w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego w umowie zlecenia rezultatu nie objęto treścią świadczenia. Podniósł też WSA, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy. Jednocześnie zauważył, że dla prawidłowej kwalifikacji umowy w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości. Sąd uznał, że umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie), tzw. materialne rezultaty umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad. Można też umówić się na rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. Jednakże rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu.

W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło jest odpowiedzialnością za rezultat.

Odnosząc powyższe do ocenianej umowy, WSA podzielił stanowisko organów NFZ, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy o świadczenie usług zawartej ze Spółką. Czynności wykonywane w ramach omawianej umowy nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny, materialny rezultat, były one w istocie realizowane w ramach umowy starannego działania, mającej charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Strony nie określiły w spornej umowie rezultatu w rozumieniu art. 627 k.c., jaki miał być osiągnięty w wyniku wykonania przedmiotu umowy w postaci oprawy muzycznej. Z umowy tej nie wynikało, jakie nowe utwory muzyczne miały powstać w wyniku wykonania umowy i zgodnie z wyjaśnieniami Skarżącej, w wyniku remiksowania oryginalnych utworów innych wykonawców. A. nie wskazała takich utworów w postępowaniu administracyjnym. Dlatego nie można dopatrzyć się dzieła w rozumieniu art. 627 k.c., ani w treści umowy, ani w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca stwierdziła w skardze, że w wyniku miksowania utworów oryginalnych, często dochodzi do powstania nowego utworu, zgodnego z art. 2 ust. 1 prawa autorskiego, czyli utworu oryginalnego oraz indywidualnego, zatem chronionego również prawem autorskim, do którego osoba dokonująca miksowania wykupuje prawa od organizacji zbiorowego zarządzania. Skarżąca nie wykazała, aby do powstania takiego utworu doszło w wyniku wykonania spornej umowy. Z umowy nie wynikało też, aby zamiarem stron zawierających tę umowę było osiągnięcie takiego rezultatu. Dlatego rezultat spornej umowy nie mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Sąd I instancji wskazał, że w spornej umowie nie jest indywidualizacją dzieła wskazanie jedynie czynności, jakie mają być wykonane w ramach zawartej umowy.

W konkluzji WSA stwierdził, że organy NFZ dokonały prawidłowej interpretacji charakteru opisywanej umowy i prawidłowo oceniły wolę stron spornej umowy, nie naruszyły więc art. 627 k.c. w zw. z art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zw. z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Organy prawidłowo zastosowały art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach uznając, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, skoro wykonywał pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Sąd nie stwierdził również uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art.107 § 3 k.p.a. Organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy. Spółka nie wykazała, aby celem zawartej umowy było osiągnięcie rezultatu w postaci dzieła w rozumieniu art. 627 k.c., jak również nie wykazała, aby w wyniku wykonania oprawy muzycznej doszło do wytworzenia takiego dzieła.

Z orzeczeniem WSA nie zgodziła się A. i wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżyła wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczeniu zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 66 ust 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, jakoby Uczestnik, był osobą wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, gdyż z treści umowy wiążącej Skarżącą z Uczestnikiem jednoznacznie wynika, że intencją stron było zawarcie umowy o dzieło, że wszystkimi tego konsekwencjami, a w rezultacie wykonywania umowy powstały utwory będące przedmiotem ochrony prawa autorskiego — odrębne twórcze dzieła podlegające ochronie, wypełniające pojęcie przedmiotu umowy o dzieło;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na zaniechaniu wyczerpującego rozważenia, zebrania i oceny materiału dowodowego, w szczególności polegającego na analizie charakteru czynności wykonywanych przez uczestnika postępowania, będącego w rzeczywistości twórcą utworów o indywidualnym charakterze, podlegających ochronie prawa autorskiego, gdyż wbrew stanowisku Sądu orzekającego w sprawie, wynikiem pracy DJ są indywidualne utwory o charakterze twórczym, chronione prawem autorskim, a powstające jako rezultat wykonywanej pracy, spełniającej przesłanki do uznania tej pracy za dzieło w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty Spółka wnosiła o uchylenie w całości skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata, wg. norm przepisanych. Skarżąca w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie tego środka zaskarżenia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nie zajął stanowiska co oświadczenia Skarżącej o niewyznaczanie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie podniesionych przez A. zarzutów kasacyjnych (art. 183 § 1 zd. pierwsze i § 2 p.p.s.a.), ponieważ skarżąca kasacyjnie Spółka wystąpiła o rozpoznanie środka zaskarżenia na posiedzeniu niejawnym, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądał przeprowadzania rozprawy (art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a).

Skarga kasacyjna A. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej kolejności - naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się najpierw do zarzutu opartego na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazać należy, że nie jest usprawiedliwione oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wskazanie, że naruszenie to polegało na "zaniechaniu wyczerpującego rozważenia, zebrania i oceny materiału dowodowego...". Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skład orzekający opowiada się za stanowiskiem, że przepis ten może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną tylko w sytuacji, gdy sąd I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może więc być uznany za usprawiedliwiony, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Nie jest natomiast dopuszczalne w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kwestionowanie wyniku sądowej kontroli ustaleń faktycznych sformułowanych przez organy, prawidłowości oceny materiału dowodowego ani też prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyroki NSA: z 17 września 2018r., sygn. akt II OSK 3343/17; z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 840/17, z 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17, 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2738/17, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka zaś za pomocą tego zarzutu podważała dokonaną przez WSA ocenę ustaleń faktycznych organów NFZ, wiążąc naruszenie omawianego przepisu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Owszem, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej próbowała podnosić, że WSA zdawkowo odniósł się do zarzutów skargi dotyczących charakteru wykonywanych utworów, w rezultacie składających się na dzieło. Jednakże takiego zarzutu nie sformułowała w petitum skargi kasacyjnej. Ponadto rozważania te nie dotyczyły braku uwzględnienia zarzutów skargi, podważających ustalenia faktyczne, a odnosiły się do sfery zastosowania przepisów prawa materialnego.

W tej sytuacji stan faktyczny ustalony przez organy NFZ i przyjęty przez Sąd I instancji nie został skutecznie podważony przez skarżącą kasacyjnie A.

Zresztą w niniejszej sprawie nie było sporne zawarcie umowy pisemnej między Spółką a Uczestnikiem, ale charakter tej umowy, jej kwalifikacja prawna. Stwierdzenie bowiem czy Zainteresowany realizujący umowę na rzecz Spółki wykonywał dzieło czy usługi miało znaczenie dla kwestii ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez Uczestnika. Podważana więc była ocena ustalonych faktów, co stanowi proces subsumpcji stanu faktycznego (por. wyroki NSA z: 6 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 841/19; 26 września 2019 r., sygn. akt II GSK 546/19, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem ocena, czy kontrolowana umowa była umową o świadczenie usług, mieściła się w zakresie zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Zastosowanie przepisu prawna materialnego - subsumcja - polega bowiem właśnie na ocenie, czy stan faktyczny sprawy odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, czy ten stan faktyczny może być "podciągnięty" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie SN z 15 października 2001 r., sygn. akt I CKN 102/99).

Należy zauważyć, że o zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej - celem zasadności zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach - nie decyduje wola stron czy nazwa umowy, lecz rzeczywisty (obiektywny) przedmiot umowy. Istotny jest przedmiot umowy, sposób i okoliczności jej wykonywania, cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych. Nawet bowiem zgodny zamiar stron umowy nie może zmieniać ustawy, co wynika wprost z art. 58 § 1 k.c. (por. wyroki NSA w sprawie II GSK 546/19, z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1697/17).

W rozpoznawanej sprawie z treści umowy zawartej między Spółką a Zainteresowanym nie wynikało, aby efektem wykonania oprawy muzycznej miało być zindywidualizowane dzieło, gdyż w treści umowy nie zostało to uregulowane. W umowie zapisano, że wykonawca zobowiązywał się do wykonania dzieła czyli oprawy muzycznej według swojej najlepszej wiedzy fachowej (pkt 1 postanowień ogólnych umowy).

Należy zauważyć, że przedmiot umów z udziałem profesjonalisty stanowi elementarną cechę kontraktu opisanego w treści 627 k.c. Powinien on być oznaczony konkretnie, ściśle według schematu właściwego dla danego rodzaju umowy, niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności i oczywistości jego powstania z racji określonych umiejętności, cech osobistych wykonawcy. Oznaczenie dzieła następuje przy tym pierwotnie - już w trakcie układania postanowień umownych. Ułomna konstrukcja przedmiotu umów nie rodzi z kolei żadnego domniemania (faktycznego ani prawnego), że chodzi wyłącznie o uzyskanie konkretnego rezultatu. Ten bowiem może być osiągnięty w toku wykonania różnych rodzajów umów. Wynika z tego, że na gruncie ubezpieczenia społecznego umowa, której przedmiot został przez profesjonalistę określony nieprecyzyjnie, nie może być kwalifikowana jako wyjątek od reguły, usprawiedliwiający fakt niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (wytwór) umowy prowadzi natomiast do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat. (por. wyrok SN z 22 listopada 2018 r., sygn. akt II UK 362/17, Lex nr 2580537). Podobnie też wypowiedział się SN w wyroku z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt III UK 147/16, Lex nr 2296861. Skład orzekający w pełni akceptuje te stanowiska.

Jak wynikało z dołączonych rachunków (Uczestnik dwukrotnie wykonywał oprawę muzyczną), wyjaśnień M. D. (Wiceprezes Zarządu Spółki) złożonych podczas kontroli ZUS, że zawierano umowy na dłuższe okresy i miały one charakter ramowy, a "faktyczna realizacja umów była uzależniona od potwierdzenia kontraktów przez klientów, a wykonawca przystąpi do realizacji konkretnego dzieła w razie potrzeby, w takiej sytuacji telefonicznie uzgadniano z konkretnym wykonawcą, kiedy będzie impreza, jaki będzie jej zakres" (k. 4-5 akt adm.), wyjaśnień samej Skarżącej: "zawarcie umowy na dłuższy czas miało na celu zapobiec powielaniu zawierania tych samych umów na każdą czynność, a także zabezpieczenie realizacji przez wykonawcę konkretnego dzieła w zależności od zawartych przez Spółkę kontraktów z klientami. W takiej sytuacji z konkretnym wykonawcą uzgadniano miejsce, czas i zakres tematyczny dzieła." (oświadczenie Spółki z [...] czerwca 2014 r., k. – 22-21 akt adm.), w ramach omawianej umowy Uczestnik przygotował więcej niż jedną oprawę muzyczną. Z powyższych twierdzeń, a także w oparciu o niesporny przedmiot działalności Spółki wynikało, że wykonawcy zawierając umowy z A. nie znali szczegółowo miejsca, terminów i zakresu tematycznego pracy – charakteru oczekiwanej oprawy muzycznej. Mimo że umowę nazwano "umowa o dzieło", w umowie tej posługiwano się pojęciem dzieła, to w rzeczywistości chodziło o świadczenie usług – wykonanie czynności zapewniających oprawę muzyczną imprezy, której charakter nie został określony w umowie ramowej. Z umowy nie wynikało, aby w ramach realizacji oprawy muzycznej powstawały utwory spełniające kryteria utworu według art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.; dalej: "u.p.a.p.p."). Przy tym, zgodnie z art. 8 ust. 2 u.p.a.p.p. domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu. Spółka nie przedstawiła dowodu, który doprecyzowałby przedmiot umowy, co do rodzaju wykonywanych utworów, ich autora, jeżeli miały być utworami według u.p.a.p.p.

Przy tym należy podnieść, że utwór (gdyby nawet w niniejszej sprawie w ramach spornej umowy powstał, co jednak nie zostało przez Spółkę wykazane) w rozumieniu prawa autorskiego nie przesądza dzieła. Przepis art. 1 ust. 1 u.p.a.p.p. i art. 627 k.c. nie muszą mieć wspólnego zakresu. Dziełem może być również przedmiot umowy, która nie ma charakteru autorskiego. Prawo autorskie jest samodzielną regulacją, z której wcale nie wynika, że o autorskim charakterze umowy przesądza tylko wykonanie jej w ramach umowy o dzieło. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego może być dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., jeżeli powstał w ramach umowy o dzieło. Utwór może powstać również w wykonywaniu stosunku pracy ( art. 12 i 14 u.p.a.p.p.) lub umowy o świadczenie usług. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego nie determinuje bezwzględnie rodzaju umowy (o dzieło lub wykonywanie usługi). W konsekwencji, co do zasady, określony wytwór może stanowić przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze i być przedmiotem umowy o dzieło, ale o takiej kwalifikacji decydują dodatkowe kryteria (por. wyrok SN w sprawie II UK 362/17), których w ocenianej umowie zabrakło.

Zatem Sąd I instancji, a wcześniej organy NFZ prawidłowo uznali sporną umowę za umowę o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 k.c.

Dlatego za niezasadny należało uznać zarzut ujęty w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe, skoro skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).