Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 772/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-01-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1,  art. 245 par. 1-3,  art. 246 par. 1 pkt 1-2,  art. 252 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2008r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia "[...]" skarżący S. P. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku

i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe

z córką oraz konkubiną. Nie posiada żadnego majątku: nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której aktualnie nie osiąga żadnych dochodów. Oświadczył, iż osoby pozostające

z nim we wspólnym gospodarstwie domowym również nie osiągają żadnych dochodów. Argumentując wniosek wskazał, iż z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.

Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów w zakresie: szczegółowego przedstawienia miesięcznych wydatków, posiadania polis ubezpieczeniowych, przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, posiadanych nieruchomości, ruchomości większej wartości, zasobach pieniężnych w okresie od 01.01.2008r. do 06.12.2010r., w przypadku zbycia ewentualnego majątku określenia formy zbycia, podania kwoty uzyskanej ze sprzedaży, korzystania z odpowiednich placówek pomocy społecznej, źródeł utrzymania w związku z brakiem dochodów, posiadania tytułu prawnego do lokalu w którym zamieszkuje lub wyjaśnień w tym zakresie, tj. czy lokal wynajmuje, zamieszkuje nieodpłatnie itp. Termin uzupełnienia wniosku został zakreślony na 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W terminie tym skarżący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.

Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje:

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Podkreślić także należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Innymi słowy strona winna wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy.

Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Tymczasem złożone przez skarżącego oświadczenie,

o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd pismem z dnia "[...]" zwrócono się do strony o jego uzupełnienie wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać.

W tym miejscu godzi się odnotować, że doręczenie wezwania, o którym mowa wyżej nastąpiło na zasadach określonych w art. 73 §1 - 4 p.p.s.a., to jest w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Zgodnie z treścią przywołanego unormowania, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi będącemu osobą fizyczną w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości odbioru w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się

w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.

W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa wyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.

Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wspomnianego czternastodniowego okresu.

Wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku wysłane na wskazany w formularzu "PPF" adres ("[...]") awizowano w dniu 23 grudnia 2010 r. oraz powtórnie w dniu 31 grudnia 2010 r (vide: adnotacje umieszczone na zwróconej przesyłce). Przesyłka nie została jednak podjęta.

W świetle przedstawionych wyżej uregulowań, skutek doręczenia omawianego wezwania nastąpił więc w dniu 6 stycznia 2010 r. (czternaście dni od daty pierwszego awizowania), zaś wyznaczony w jego treści siedmiodniowy termin upłynął odpowiednio w dniu 13 stycznia 2011r.

W terminie tym skarżący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.

Oceniając sytuację finansową S. P. W. na podstawie zawartych

w formularzu wniosku PPF oświadczeń, należy stwierdzić, iż nie zostało wykazane, że skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenia nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny

i pozbawiony wątpliwości, iż skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jak również kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w całości bądź w części. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne.

Dlatego też w ocenie rozpoznającego wniosek istotnym dla oceny kompletnej

i rzeczywistej sytuacji skarżącego było zestawienie jego miesięcznych wydatków. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez nią pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. Dane te były kluczowe w sytuacji nie osiągania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej.

Nie zostało również wyjaśnione czy skarżący posiada rachunki bankowe, czy posiada (bądź posiadał) zgromadzone na nich środki finansowe, czy posiada polisy ubezpieczeniowe.

Niewyjaśniona pozostała również kwestia posiadania ewentualnego majątku przez skarżącego w okresie trzyletnim przed dniem złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym nie zostało wyjaśnione czy skarżący w tym okresie posiadał ewentualne składniki majątkowe, a jeżeli tak to jakie. Dane w tym zakresie również uwiarygodniają przedstawianą przez potencjalnego wnioskodawcę trudną sytuację majątkową. Obrazują bowiem tę sytuację w pewnym przedziale czasu poprzedzającym złożenie skargi i pozwalają stwierdzić, czy brak majątku występuje od dłuższego czasu, czy przeciwnie stosunkowo niedawno wnioskodawca wyzbył się bądź spieniężył oraz jakie składniki swojego majątku.

Wreszcie nie ustalono z czego skarżący utrzymuje siebie i swoją rodzinę

w sytuacji braku dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. W tym aspekcie istotnym było udzielenie odpowiedzi czy korzysta on z pomocy odpowiednich ośrodków pomocy społecznej.

Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było istotne dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego. Bez dokładnego bowiem ustalenia stanu majątkowego, dochodów i wydatków nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych czy ich części. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Sąd czy też referendarz sądowy z urzędu nie może bowiem prowadzić dochodzenia zmierzającego do ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej strony.

Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że nie dostarczenie dokumentów i oświadczeń, do których złożenia skarżący został wezwany spowodowało, iż niewyjaśnione zostały wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, a tym samym brak było podstaw do uznania, iż skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy czy to w zakresie całkowitym, czy nawet częściowym.

W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.