Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1807/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 2 pkt 18 lit. a
law: Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi T. w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister Pracy“ lub "organ odwoławczy") z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON", ‘’organ I instancji’’) z [...] marca 2017 r., znak: [...] odmawiającą T. sp. z o.o. w K. (dalej: "skarżąca", "strona") wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za listopad 2015r.

Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca przekazała za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji do PFRON wniosek Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres listopad 2015 r.

Decyzją z [...] marca 2017 r. Prezes PFRON odmówił wypłaty dofinansowania.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że analiza złożonych przez stronę dokumentów finansowych wykazała, że kapitał zakładowy spółki na dzień 30 listopada 2015 r. wynosił 50.000 zł. Ponadto organ I instancji wskazał, że z danych finansowych przedstawionych przez stronę wynika, że zobowiązania spółki przewyższyły wartość aktywów i fundusz własny przyjął wartość ujemną ( - 1 769 252,80 zł) , co stanowi 3.538,51 % kapitału własnego. W związku z powyższym, w ocenie organu pierwszej instancji, strona na dzień złożenia wniosku Wn-D za listopad 2015 r. spełniła przesłanki wynikające z art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26 czerwca 2014 r., str. 1; dalej: ‘’rozporządzenie nr 651/2014’’), a tym samym pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń za ww. miesiąc, zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm., dalej jako: "ustawa o rehabilitacji") nie może zostać udzielona.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, iż pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wynika to z treści art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Przepis art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji wyraźnie wskazuje, że dofinansowanie dla pracodawców do wynagrodzeń zatrudnionych przez nich osób niepełnosprawnych, jest pomocą na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia nr 651/2014 , w związku z tym dofinansowanie to winno być zgodne z postanowieniami tego rozporządzenia. W rozporządzeniu tym należy więc szukać kryteriów niezbędnych dla ustalenia, czy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

Powołując się na złożone przez stronę dokumenty organ odwoławczy stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dokumentów przesłanych przez stronę na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji) wykazała, że kapitał spółki na dzień 30 listopada 2015 r. wynosił 50 000 zł. Skumulowane straty wyniosły 1. 769 252, 80 zł ( strata z lat ubiegłych wykazana na w.w. dzień plus bieżąca strata pomniejszona o wartość kapitału zapasowego wykazanego na ten dzień) i stanowiły 3.538,51% subskrybowanego kapitału zakładowego, co przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego w wysokości 50.000 zł. W związku z powyższym ww. analiza potwierdza, że została spełniona przesłanka wynikająca z art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014. Powyższe oznacza, że na dzień złożenia wniosku Wn-D za listopad 2015 r. strona znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej, o której mowa w art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji i tym samym pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. miesiąc nie może zostać udzielona.

Organ odwoławczy uznał za bezzasadne argumenty strony, że nie posiada zaległości wobec US i ZUS, gdyż nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ sytuacja strony jest badana na dzień złożenia wniosku Wn-D. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 651/2014 i zawarta w tym rozporządzeniu definicja przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji. Organ podkreślił, że organy obu instancji przeprowadziły analizę finansową spółki na podstawie przedstawionych dokumentów finansowych sporządzonych zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2013 r. poz. 330, z późn. zm.) i analiza ta potwierdziła wystąpienie przesłanek, o których jest mowa w art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji a także naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy , tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: ‘’k.p.a.’’) przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i pominięcie znacznej jego części co miało wpływ na rozstrzygnięcie.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie organu II pomija kwestię, że definicja przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji, określona w rozporządzeniu nr 651/2014, nie może zostać wprost zastosowana do podjęcia decyzji, gdyż pomiędzy kryteriami tej definicji a stanem prawnym obowiązującym w Polsce występują istotne różnice, które powinny zostać zbadane przez organ przed podjęciem decyzji. Przepis unijny, w polskiej wersji językowej, odnoszący się do ,,subskrybowanego kapitału’’ nie posiada odpowiednika w polskim prawie. Przyjęcie przez organ jako kapitału subskrybowanego faktycznie kapitału podstawowego jest ekonomicznie nieuzasadnione, gdyż kwota ta nie zawiera informacji o rzeczywistej wartości kapitału spółki w rozumieniu przepisów o rachunkowości.

Skarżąca wyjaśniła, że zmniejszenie wartości kapitałów w spółce nastąpiło na skutek decyzji ekonomicznej, gdyż władze spółki uznały, że bardziej korzystne jest sfinansowanie nowych projektów inwestycyjnych ze środków własnych zapisanych w bilansie jako kapitał w celu zapewnienia przychodów w późniejszych okresach. Decyzja ta w żaden sposób nie wpływała negatywnie na działalność bieżącą spółki w okresie ubiegania się o dofinansowanie, gdyż spółka składając wnioski o wypłatę dofinansowania znajdowała się w dobrej kondycji ekonomicznej i regulowała na bieżąco swoje zobowiązania.

Zdaniem skarżącej dobra sytuacja ekonomiczna spółki potwierdzona została licznymi dokumentami, które zostały przez organy obu instancji całkowicie pominięte. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika niezbicie, że spółka znajduje się w dobrej sytuacji ekonomicznej. Świadczy o tym to, że spółka nie posiada zaległości w zakresie zobowiązań publicznoprawnych oraz w zakresie wypłaty wynagrodzeń pracownikom. Natomiast w uzasadnieniu decyzji nie wykazano należycie dlaczego niektórym dowodom przedstawionym przez stronę organ odmówił wiarygodności dowodowej w zakresie potwierdzenia sytuacji ekonomicznej strony.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie sąd stwierdza, że podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, w tym w zakresie dotyczącym stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów prawa materialnego obowiązujących na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych (w tym danych o sytuacji ekonomicznej) z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to treść art. 33 rozporządzenia nr 651/2014 stanowiąca: "art. 33: 1. Pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. 2. Za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. (...) 5. Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych."

Zatem pomoc dotyczy pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych. Tak też stanowi przepis art. 2 pkt 28 rozporządzenia 651/2014 wskazując w definicjach, iż "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym.

Powyższe stanowisko jest podzielane przez aktualne orzecznictwo, np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2013r., sygn. akt II GSK 765/12, z dnia 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14. W wyroku z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2078/12, NSA uznał, że sytuacja ekonomiczna pracodawcy jest badana na datę złożenia poprawnie wypełnionego i kompletnego wniosku, a poprawa sytuacji po tej dacie nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków uprawniających do otrzymania dofinansowania.

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W ramach art. 26a ust. 9a pkt 1 ustawy o rehabilitacji przewidziano odmowę dopłaty dofinansowania w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 48a ust.3 ustawy. Przepis art.48a ust.3 pkt.1 stanowi, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wymieniony przepis odsyła wprost do stosowania rozporządzenia nr 651/2014. Rozporządzenie nr 651/2014 w art. 1 ust. 4 pkt c dotyczącym zakresu stosowania wprost stanowi, że "Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do (...) c) pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi." Dalej rozporządzenie to w art. 2 pkt 18 określa kryteria trudnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy. Są nimi: "Art.2 Definicje. Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje: (...) 18) "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE; c) niezależnie od rodzaju spółki, jeżeli spełnia ona kryteria w prawie krajowym w zakresie podlegania zbiorowej procedurze upadłościowej; d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu; e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0."

Z zacytowanych przepisów wyraźnie wynika, że zostały w nich określone wszystkie kryteria dotyczące trudnej sytuacji przedsiębiorstwa uniemożliwiającej przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Kryteria są samoistne i nie zachodzi potrzeba ich łącznego spełnienia.

Organ prawidłowo ustalił w sprawie, że dokumentacja finansowa spółki sporządzona na dzień złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania wprost wskazuje na trudną sytuację spółki w rozumieniu przesłanki opisanej w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 ponieważ na dzień 30 listopada 2015 r. wartość zakumulowanych strat wyniosła 1. 769 252, 80 zł (suma strat z lat ubiegłych i straty za okres od stycznia do listopada 2015 r.) i stanowiła 3.538,51% subskrybowanego kapitału zakładowego w wysokości 50 000 zł. Oznacza to, że na dzień wystąpienia z wnioskiem WN-D za sporny miesiąc ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat (art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014).

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niezasadnego utożsamiania pojęcia ‘’subskrybowany kapitał zakładowy’’ o jakim mowa w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014 z kapitałem zakładowym (podstawowym) spółki Sąd stwierdza, że stanowisko organu dotyczące oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa jest prawidłowe. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca posługuje się określeniem ‘’subskrybowany kapitał zakładowy’’ oraz ‘’kapitał zakładowy’’ co przemawia za tym, że ustawodawca unijny stanowi o kapitale zakładowym. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 163 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577; dalej: ‘’ksh’’) wymogiem powstania spółka z o.o. jest zawarcie umowy spółki, wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a w razie objęcia udziału za cenę wyższą od wartości nominalnej, także wniesienia nadwyżki, z uwzględnieniem art. 158 § 11, powołanie zarządu, ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki oraz wpis do rejestru. Przepisy ksh określają wymogi związane ze zgłoszeniem spółki z o.o. do sądu rejestrowego, wśród nich jest wymóg określenia wysokości kapitału zakładowego oraz wniesienia pełnych wkładów przez wszystkich wspólników na poczet kapitału zakładowego – a więc objęcia udziałów, co podlega rejestracji (art. 166 i 167). I chociaż rozporządzenie nr 651/2014, nie zawiera definicji "subskrybowany kapitał zakładowy", to zdaniem Sądu nie można pomijać okoliczności związanych z koniecznością posiadania zarejestrowanego kapitału zakładowego stanowiącego wkłady objęte przez wspólników. Należy wskazać w tym miejscu, że zgodnie ze słownikiem Dobry słownik pl. pojęcie słowa" subskrypcja" oznacza np. abonować, prenumerować, zadeklarować (również zobowiązać się do zakupu i dokonania zapłaty). W związku z tym uznanie, iż subskrybowany kapitał zakładowy oznacza w istocie kapitał zakładowy, jest całkowicie uzasadnione i zgodne z treścią art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014.

Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących nierozpatrzenia całości materiału dowodowego i pominięcia znacznej jego części, wskazać należy, iż stanowisko to nie znajduje uzasadnienia z tego względu, iż organy obydwu instancji zebrały i rozpatrzyły całość zgromadzonego w sprawie materiału, który potwierdzał, że skarżąca na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej. Przypomnieć należy, że ocena zasadności przyznania pomocy następuje na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, według danych (w tym danych o sytuacji ekonomicznej) z dnia jego złożenia. Bez znaczenia zatem dla rozpoznania przedmiotowej sprawy są oczekiwania spółki odnośnie poprawienia w przyszłości jej sytuacji ekonomicznej. Bez znaczenia są także powody, dla których spółka utraciła kapitał. Skoro bowiem skarżąca podejmuje określone decyzje gospodarcze, to za te decyzje bierze odpowiedzialność, także co do zaistnienia skutków w zakresie spełnienia przesłanek przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014.

Podsumowując wskazać należy, że w realiach sprawy niniejszej pomoc publiczna w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sporny miesiąc nie mogła być udzielona, a zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie i uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze jak również naruszenia innych przepisów, które to naruszenie uzasadniałoby uwzględnienie skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.).