Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1356/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-01-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, , , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

Strona skarżąca A Sp. z o.o. w N. wniosła skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia

[...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego

w R. z dnia [...], nr [...], odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier z tytułu eksploatacji automatów do gier w salonie gry w R. za miesiąc kwiecień 2011 r., w kwocie 924,00 zł.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia

22 października 2013 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, stosownie

do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Odpowiadając w terminie na powyższe wezwanie strona skarżąca złożyła urzędowy formularz PPPr, wnosząc o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, do której doprowadziły zmiany

w przepisach regulujących zasady prowadzenia działalności w sektorze gier. W tym kontekście zaakcentowała trudności związane z kontynuowaniem tej działalności

w ramach uzyskanych wcześniej zezwoleń "z uwagi na działania różnych organów państwa, których kontrole są nastawione na likwidację tego segmentu rynku usług rozrywkowych". Strona skarżąca wskazała, że w związku z wprowadzeniem nowych przepisów ustawy o grach hazardowych, jej przychody znacząco zmalały

w porównaniu z poprzednimi latami. Podwyżka podatku od gier od każdego automatu eksploatowanego przez spółkę spowodowała, że uzyskane środki przeznaczane są na regulowanie danin publicznoprawnych. Strona skarżąca eksploatuje obecnie 200 automatów, co stanowi 7% stanu sprzed zmiany przepisów. Majątek trwały spółki składa się głównie z automatów do gier o niskich wygranych. Łączna miesięczna wysokość wydatków, do których poniesienia jest zobowiązana spółka znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 2 500.000,00 zł, wartość środków trwałych 4 657.599,66 zł, a strata

w ubiegłym roku obrotowym zamknęła się kwotą 888.485,30 zł. Strona skarżąca wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym. Wskazano przy tym, że stan kont wynosi 0 zł.

Pismem z dnia 15 listopada 2013 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: 1) odpisu sprawozdania finansowego skarżącej (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) za rok obrotowy 2012;

2) odpisu sprawozdania finansowego za okres od stycznia 2013 r. do października 2013 r., a w przypadku jego braku, dokumentów obrazujących sytuację finansową, sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres (zestawienie zmian

w kapitalewłasnym, rachunek przepływów pieniężnych itp.); 3) aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej; 4) odpisu zeznania podatkowego skarżącej

w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012; 5) odpisów deklaracji skarżącej na podatek od towarów i usług za ostatnie cztery miesiące; 6) odpisów raportów kasowych skarżącej za cztery ostatnie miesiące; 7) wyciągów i wykazów

z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W razie, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty.

W odpowiedzi spółka nadesłała plik dokumentów (dokumenty dołączono

do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1342/13), w tym: kopie sprawozdania finansowego

za 2012 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz bilansem, kopię sprawozdania zarządu z działalności w 2012 r., kopie sprawozdania finansowego za okres

od 1 stycznia do 31 lipca 2013 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz bilansem, kopię sprawozdania zarządu z działalności na dzień 31 lipca 2013 r., raporty

o środkach trwałych (obejmujące w znacznej mierze automaty do gier), kopię zeznania podatkowego CIT-8 za 2012 r. (wykazano przychód w kwocie

148 551.284,25 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 149 439.769,55 zł i stratę

w kwocie 888.485,30 zł), kopie deklaracji VAT-7 dla podatku od towarów i usług

za okres od lipca do października 2013 r. (najniższą podstawę opodatkowania wykazano w sierpniu, tj. 6 600.402 zł, najwyższą zaś w październiku, tj. 7 298.638 zł), raporty kasowe za okres od lipca do października 2013 r. (w ostatnim miesiącu wykazano przychód w kwocie 381.135,43 zł, rozchód w kwocie 352.404,04 zł,

co spowodowało, że stan kasy wyniósł 18.956,86 zł), wydruki historii posiadanych rachunków bankowych za okres od sierpnia do października 2013 r., kopie wyciągów z rachunków bankowych spółki nr [...] oraz nr [...] (rachunki posiadają blokadę do kwoty 6 523.878,31 zł a salda końcowe na dzień sporządzenia wyciągów stanowiły kwoty odpowiednio 15.870,00 zł i 23.049,66 zł).

Z przedstawionej kopii sprawozdania finansowego za okres od stycznia

do lipca 2013 r. wynika, że skarżąca spółka na dzień 31 lipca 2013 r. osiągnęła zysk w kwocie 227.096,67 zł. Koszty działalności operacyjnej wyniosły 60 268.634,16 zł. Wartość aktywów obrotowych na dzień 31 lipca 2013 r. wyniosła 7 635.420,46 zł,

w tym środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych - 1 762.229,62 zł. Z kolei wartość środków pieniężnych w kasie i na rachunkach oznaczono w kwocie 333.904,62 zł, a inne środki pieniężne w kwocie 1 428.325,00 zł.

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie, złożonym w terminie do dokonania tej czynności, pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.

Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik podniósł, że wielomilionowe obroty spółki w ostatnim okresie działalności mają dużą wartość tylko w ujęciu księgowym. Kwota ta stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat od automatów do gier eksploatowanych przez stronę w całym kraju.

Wskazał dalej, że wartość wpływów do spółki należy nadto skorygować

o podatek od gier, który w omawianym okresie wyniósł ryczałtowo 2.000,00 zł

od każdego urządzenia miesięcznie, czyli przy 300 urządzeniach około 600.000,00 zł należności odprowadzanych każdego miesiąca. Ponadto odnotował, iż należy uwzględnić koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier oraz bieżącą obsługą administracyjną. Kwota pozostała po odliczeniach podlega zajęciu

w związku z zabezpieczeniem dokonanym na rachunkach bankowych,

co uniemożliwia spółce zgromadzić łącznie kwoty zbliżającej się do 300.000,00 zł tytułem wpisów w sprawach prowadzonych równolegle na terenie całego kraju, których liczba sięga 300. Ponadto strona skarżąca nie zgodziła się z argumentami referendarza sądowego, które jej zdaniem sugerowały, aby cały stan środków obrotowych w kasie i na rachunkach (według stanu na dzień 31 lipca 2013 r.) przeznaczyła wyłącznie na wymagane opłaty sądowe.

Podsumowując pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że odmowa przyznania prawa pomocy nie może zamykać stronie prawa do sądu "wyłącznie z powodu wygórowanych wymogów fiskalnych".

Ponadto należy odnotować, że obecnie przed Wydziałem I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach toczą się 40 postępowania, w których A Sp. z o.o. w N. występuje w charakterze strony skarżącej. Obecnie jest rozpoznawane łącznie siedemnaście wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy, złożonych w sprawach prowadzonych pod sygn. akt od I SA/Gl 1342/13

do I SA/Gl 1358/13. Łączna wartość wpisów w tych sprawach wynosi 1.700,00 zł. Wcześniejsze wnioski strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy były rozpoznawane odmownie, a postanowienia sądów pierwszej instancji poddawano kontroli instancyjnej, w ramach której zażalenia oddalano.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc,

a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd

na posiedzeniu niejawnym.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. Z tego powodu strona musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i wykazać, czyli udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie.

Przede wszystkim należy zauważyć, że aktywa trwałe spółki wynoszą

4 638.644,63 zł, a aktywa obrotowe 7 635.420,46 zł, według bilansu sporządzonego na dzień 31 lipca 2013 r. W świetle bilansu środki pieniężne i inne aktywa pieniężne wyniosły 1 762.229,62 zł, w tym w kasie i na rachunkach bankowych - 333.904,62 zł. Z analizy nadesłanych dokumentów wynika, że już sam stan kasy na dzień

30 października 2013 r. (18.956,86 zł) pozwala na uiszczenie kosztów postępowań sądowych zawisłych przed Wydziałem I tutejszego Sądu. Jednocześnie należy zauważyć, że obrót gotówkowy nie wyczerpuje wszystkich obrotów dokonywanych przez skarżącą spółkę, skoro w deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2013 r. jako podstawę opodatkowania wskazano kwotę 7 298.638 zł. Obrót ten nie znalazł odzwierciedlenia w wyciągach z rachunków bankowych, które przesłała strona skarżąca, co uzasadnia przypuszczenie, że musi ona posiadać jeszcze inne rachunki bankowe, których nie ujawniła w toku niniejszego postępowania.

Ponadto powtórzyć wypada, że w druku wniosku strona oświadczyła, że stan rachunków wynosi 0 zł, a z analizy dokumentów wynika, że saldo końcowe dwóch ujawnionych rachunków wynosiło na dzień 31 lipca 2013 r. 38.919,66 zł. Historia operacji na rachunku bankowym nr [...] pozwala stwierdzić, że saldo to nie uległo zmianie w okresie do 31 października 2013 r., natomiast z historii operacji

na rachunku bankowym nr [...] wynika, że saldo uległo zwiększeniu.

Odnosząc się do podniesionej przez stronę skarżącą okoliczności,

że posiadane przez nią konta bankowe zostały zablokowane należy wskazać,

iż obciążenie komornicze rachunków skarżącej nie jest wystarczający dla uznania, że spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 782/13, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl chociażby art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty

z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego,

po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących

o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu posiadane przez spółkę aktywa finansowe wystarczają

na pokrycie kosztów postępowania sądowego, uwzględniając konieczność poniesienia kosztów także w pozostałych sprawach, zawisłych przed tutejszym Sądem. Wprawdzie spółka wskazała, że ubiegły rok podatkowy zakończyła stratą,

to jednak biorąc pod uwagę wykazane aktywa obrotowe, można uznać, że sytuacja spółki nie potwierdza braku możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania w sprawie. Odnotować nadto w tym zakresie należy, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, publ. LEX nr 479125 i z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, publ. w LEX nr 783893).

Nie można tracić przy tym z pola wiedzenia okoliczności, że w świetle sprawozdania finansowego sporządzonego w 2013 roku, spółka wykazała zysk netto

z prowadzonej działalności. Jej sytuacja uległa więc zdecydowanej poprawie

w porównaniu z rokiem poprzednim. Podkreślić przy tym należy, że zysk ten został uzyskany pomimo poniesienia przez spółkę wielomilionowych kosztów operacyjnych.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie o konieczności uwzględnienia kosztów związanych z eksploatacją urządzeń do gier oraz na bieżącą obsługą administracyjną, Sąd nie znajduje uzasadnienia, aby budżet państwa ponosił koszty za stronę, w sytuacji gdy ta prowadząc działalność gospodarczą nie uwzględniła kosztów postępowania sądowego. Koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga, na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Na zmianę przedstawionego stanowiska nie wpływa również okoliczność, że spółka zobligowana jest do poniesienia należności z tytułu opłat sądowych na rzecz innych sądów administracyjnych.

W orzecznictwie wyrażono pogląd, że przedsiębiorca w przypadku wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane

z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto należy zauważyć, że w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów strona skarżąca dysponuje znacznym majątkiem. Oprócz automatów do gier, których zbycie w ocenie spółki jest niemożliwe, posiada również inne składniki majątku

o znacznej wartości np. budynki, lokale, liczny sprzęt biurowy.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się – jak ujął to w swym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny – w hipotezie art. 246 § pkt 2 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.).

Odnosząc się z kolei do argumentacji dotyczącej zmian związanych

z prowadzoną przez spółkę działalnością, powtórzyć należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "niekorzystna dla Spółki nowelizacja ustawy o grach hazardowych zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty

do gier nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej" (zob. postanowienie z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 436/11, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala zdaniem Sądu na stwierdzenie, że w odniesieniu do strony skarżącej zachodzi przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Jest tak tym bardziej dlatego,

iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004, publ. w ONSAiWSA 2005/1/8;

por. również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11, publ. w LEX nr 783621).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.