Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1498/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II inst
Powołane przepisy: article: art., 97 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 22 poz 268
law: Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 80 póz. 721 ze zm.) zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, prowadzone w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...]obr. [...]jedn. ewid. [...] , objętej liniami rozgraniczającymi teren inwestycji, określonymi ostateczną decyzją nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 10 listopada 2009 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla inwestycji pn.: "Budowa odcinka drogi od przedłużenia ulicy M. (projektowana ulica L. ) do ulicy [...] w K. jako drogi gminnej o parametrach drogi dojazdowej, ze skrzyżowaniem z istniejącą ul.[...] oraz powiązaniem z projektowanym przedłużeniem ulicy [...] - drogi gminnej o parametrach drogi zbiorczej wraz z kanalizacją opadową o oświetleniem ulicznym oraz przebudową kolidującej infrastruktury technicznej na działkach ewidencyjnych nr: [...] i nr [...] w obrębie [...] oraz na częściach działek nr [...] ,[...] ,[...] w obrębie nr [...]. ewid. K. –S. " (sprostowaną postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] .

W uzasadnieniu organ podał, że opisaną wyżej decyzją ostateczną z dnia 10 listopada 2009 r. zatwierdzone zostały również projekty podziału nieruchomości w tym m.m. działki nr [...] na działki nr [...] (pozostającą w dotychczasowym władaniu) oraz nr [...] (przeznaczoną pod budowę drogi). W punkcie 8 decyzji "Określenie linii rozgraniczających teren inwestycji" wskazano, że działki znajdujące się w liniach rozgraniczających teren ww. inwestycji, na których jest ona planowana do realizacji stają się z mocy prawa własnością Gminy Miejskiej K. z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna, za wyjątkiem nieruchomości, przejętych przez Gminę Miejską K. z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 ze zm.).

Na podstawie informacji uzyskanych od Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. organ ustalił, że działka nr [...] obr. [...] zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. pod pas drogowy drogi publicznej

- ulicy[...] . Przed Wojewodą pod nr [...] toczy się postępowanie w przedmiocie regulacji stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] w trybie art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Powyższe uzasadnia - w ocenie organu - zawieszenie z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. postępowania dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr[...] . Dopiero bowiem treść tej decyzji pozwoli na faktyczne ustalenie, czy działka jest przedmiotem postępowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Organ podał, że postanowienie zostało wydane z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 653/10 (którym uchylono poprzednie wydane w tej sprawie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania) i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt l OSK 1925/10, którym oddalono skargę kasacyjną na wyrok sądu l instancji.

Zażalenie na ww. postanowienie wniosła A. sp. z o.o. z siedzibą w W.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustalenie deklaratoryjną decyzją Wojewody faktu nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego ma znaczenie dla ustalenia osoby ostatniego właściciela, w sytuacji gdy nieruchomość po dniu 1 stycznia 1999 r. podlegała obrotowi prawnemu i obrót ten chroniony jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych; - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczność prowadzenia przez Wojewodę postępowania na podstawie art. 73 ww. ustawy stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, póz. 1270 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, w szczególności brak należytego uwzględnienia oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 653/10;

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie wskazanym w wyroku WSA, w szczególności ustalenia podstawy prawnej i daty nabycia przedmiotowej nieruchomości przez skarżącego;

- art. 124 § 2 w zw. z art. 126 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zamieszczenia w uzasadnieniu postanowienia elementów związanych z opisem stanu faktycznego i stanu prawnego, na podstawie którego organ wydał rozstrzygnięcie, a w szczególności brak odniesienia się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA oraz argumentów wskazanych przez skarżącego w zażaleniu z dnia 3 lutego 2010 r. oraz w skardze do sądu administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2010 r,

Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu strona żaląca się podała, że nabyła przedmiotową nieruchomość za cenę odpowiadającą wartości rynkowej nieruchomości. Wskutek wydania w dniu 10 listopada 2009 r. decyzji nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, znak [...] , która następnie stała się ostateczna, została pozbawiona własności nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...]obr. [...] należy jej się odszkodowanie z tego tytułu. Natomiast wyniki postępowań odnoszących się ustalenia istnienia podstawy nabycia nieruchomości przez poprzednich właścicieli są bezprzedmiotowe dla orzeczenia o przysługującym jej odszkodowaniu. Na aspekt ten zwróciły uwagę sądy administracyjne i zawarły w pisemnym uzasadnieniu wyroków ocenę prawną i wytyczne dla organów, które nie zostały przez organ uwzględnione.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. , znak: [...]wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu l instancji o konieczności zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 k.p.a. Wskazał, że przepis ten statuuje podstawy obligatoryjnego stosowania zawieszenia postępowania.

Organ II instancji podniósł, że decyzja wojewody w sprawie przejęcia nieruchomości, pomimo swojego deklaratoryjnego charakteru, zawiera w sobie szczególnego rodzaju element konstytutywny, polegający na możliwości wylegitymowania się dopiero tą decyzją przez podmiot publicznoprawny o przysługiwaniu prawa własności do nieruchomości i jednocześnie stwierdzeniu utraty w tym zakresie prawa własności przez dotychczasowego właściciela. W decyzji tej zostaje potwierdzony fakt przejęcia nieruchomości, co stanowi konieczny element przy ustalaniu, kto jest aktualnym właścicielem nieruchomości.

Nadto organ odwoławczy podkreślił, że wbrew twierdzeniom żalącego, sądy nie przesądziły, że brak jest podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania ze względu na toczące się równocześnie przed Wojewodą postępowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, lecz jedynie stwierdziły, że organy zawieszając to postępowanie nie ustaliły związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W ocenie Wojewody w wydanym obecnie przez Prezydenta Miasta K. zaskarżonym postanowieniu, w sposób przejrzysty i konkretny został przez organ l instancji wykazany związek przyczynowy pomiędzy przedmiotowym postępowaniem a postępowaniem prowadzonym przez Wojewodę w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Zestawienie przepisów prawa dotyczących zawieszenia postępowania, a także zacytowanego fragmentu decyzji nr [...]Prezydenta Miasta K. z dnia 10 listopada 2009 r. - pkt 8 (która jako ostateczna korzysta z przymiotu legalności, zaś tutejszy organ nie jest uprawniony aktualnie do kwestionowania jej postanowień, co mogłoby ewentualnie nastąpić w jednym z przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego tzw. trybów nadzwyczajnych) świadczy o tym, że przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu objęcia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] postanowieniami decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2009 r. "będzie mogło nastąpić dopiero po uprzednim, jednoznacznym, opartym na przepisach prawa (,. .) potwierdzeniu, że Gmina K. nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości już w dniu 15 grudnia 2009 r. (chodziło chyba o datę 5 grudnia 2009 r.), w przypadku jej nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r., stosownie do postanowień art. 73 omawianej ustawy. W przeciwnym razie brak będzie bowiem podstaw do prowadzenia takiego postępowania." Wówczas kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu przejęcia działki nr [...] przez Gminę K. winna być załatwiona, zgodnie ze stanem faktycznym, w trybie ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, przy uwzględnieniu reguł w tym akcie prawnym przewidzianych. Organ podkreślił, że decyzja wojewody wydawana w trybie art. 73 ust. 3 cyt. ustawy nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz ma charakter deklaratoryjny, a tym samym potwierdza stan własności nieruchomości, jaki miał miejsce w dniu 1 stycznia 1999 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Wojewody wniosła A,. sp. z o. o. z siedzibą w W. , domagając się jego uchylenia, jak i poprzedzającego je postanowienia organu l instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze spółka powtórzyła zarzuty odwołania, zarzucając naruszenie: art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 153 p.p.s.a., art. 7 i art. 77 k.p.a., art. 12 ust. 4f ustawy z o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że art. 12 ust. 4f ustawy o realizacji inwestycji wprost wskazuje, że odszkodowanie za nieruchomości wywłaszczone w wyniku wydania decyzji o lokalizacji inwestycji drogowej, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Decyzja o lokalizacji inwestycji drogowej stała się ostateczna z dniem 5 grudnia 2009 r. Bezpośrednio przed tą datą właścicielem przedmiotowej nieruchomości była strona skarżąca. Tym samym była ona dotychczasowym właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 12 ust 4f ustawy o realizacji inwestycji i wobec tego tylko ona jest uprawniona do otrzymania odszkodowania, ponieważ utraciła prawo własności nieruchomości w związku z wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, które wcześniej nabyła odpłatnie. Ustalenie przez Wojewodę, że z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotową nieruchomość nabył podmiot publicznoprawny, nie może zmienić, czy też podważyć faktu, że ostatnim (dotychczasowym) jej właścicielem była strona skarżąca.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał, że decyzja Wojewody o stwierdzeniu lub niestwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności działki ewidencyjnej nr [...] ustali krąg podmiotów uprawnionych do występowania w sprawie o odszkodowanie. Organy wydające decyzję w niniejszej sprawie nie mogą ograniczyć się wyłącznie do ustalenia, że właścicielem wieczysto-księgowym spornej działki jest strona skarżąca. Winny ustalić, jak kształtowała się własność działki, która ma wpływ, zgodnie z art. 28 kpa na pozycję poszczególnych podmiotów. Winny też stosować zasadę prawdy obiektywnej i mieć na względzie zasadę trwałości decyzji. Szczególnie w przypadku przedwczesnego rozstrzygnięcia, które będzie zmienione w przypadku ustalenia przez Wojewodę innego kręgu zainteresowanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności zaskarżonego aktu administracyjnego bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego", (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Wszystkie zarzuty skargi uznać należy za usprawiedliwione. Ponieważ zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu l instancji zapadły na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrokiem z dnia 8.09.2010 r., sygn. II SA/Kr 653/10) wcześniejszych postanowień w przedmiocie zawieszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego, rozważania prawne rozpocząć należy od przytoczenia przepisu art.153 p.p.s.a. Zgodnie z wymienionym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Istotą wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. zasady związania oceną prawną jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego, zaś obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności "faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów wcześniej popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie.

W przywołanym już wyroku z dnia 8 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że organy nie przeprowadziły wykładni art. 12 ust. 4f ustawy oraz nie wyjaśniły, jaki w istocie materialnoprawny związek ma stwierdzenie stanu prawnego na dzień 1 stycznia 1999 r. nieruchomości stanowiącej aktualnie działkę nr [...]z ustaleniem odszkodowania za utratę własności tej nieruchomości, która nastąpiła z momentem uzyskania waloru ostateczności przez decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2009 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Stwierdził Sąd również, że gdyby podnoszone w zażaleniu twierdzenia strony skarżącej A. Sp. z o.o. dotyczące nabycia przedmiotowej nieruchomości po dacie 1 stycznie 1999 r. prawdziwe, brak byłoby podstaw do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed Wojewodą. Sąd wskazał również, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do badania okoliczności i rozstrzygania o skuteczności nabycia własności od podmiotu nie będącego właścicielem z uwagi na zasadę z art. 5 o księgach wieczystych i hipotece, w tym badania przesłanek z art. 6 - 9 tej ustawy. Sąd wytknął również, że organy obu instancji nie poczyniły ustaleń w kwestii podstaw prawnych oraz daty nabycia przez A. spółkę z o. o. przedmiotowej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2011 r. (sygn. akt l OSK 1925/10) oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 września 2010 r. wskazując, że "trafne jest twierdzenie Sądu l instancji co do braku ustaleń organów odnośnie związku przyczynowego pomiędzy prowadzonym postępowaniem a postępowaniem dotyczącym własności nieruchomości (...). Istotne jest bowiem, aby nie samo wszczęcie tego postępowania było taką przesłanką, lecz wynikający z relacji pomiędzy postępowaniami merytoryczny związek, prowadzący do uznania wpływu jednego postępowania na drugie, czego organy nie wykazały."

Ponownie rozpoznając sprawę organy skoncentrowały się na przytoczeniu wcześniej nie eksponowanych zapisów decyzji o wyrażeniu zgody na realizację inwestycji drogowej, nie stosując się jednakże do wyrażonych przez Sąd wskazówek co do dalszego postępowania. Nie poczyniły bowiem ustaleń w zakresie podstaw prawnych oraz daty nabycia przez A. spółkę z o. o. przedmiotowej nieruchomości.

Już ta chociażby okoliczność powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu l instancji o zawieszeniu postępowania.

Ustalając stan faktyczny organy podały jedynie, że w księdze wieczystej [...]jako właściciel nieruchomości (w tym działki nr [...] figurował A. sp. z o.o. w K. , a przed Wojewodą toczy się postępowanie dotyczące regulacji stanu prawnego tej nieruchomości. Ustalenie to jest nieprawidłowe. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu zupełnego z księgi wieczystej [...] i następne) wynika bowiem, że strona skarżąca wpisana jest w niej jako właściciel działki nr[...] . Organy nie ustaliły jednakże, dysponując tym dokumentem, ani daty nabycia tej nieruchomości przez stronę skarżącą, ani też podstawy jej nabycia, a w szczególności, czy nabycie nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży. Nie ustaliły również, czy zbywca nieruchomości był wpisany do księgi wieczystej.

Ustalenie tych faktów ma pierwszorzędne znaczenie dla oceny, czy rozstrzygnięcie Wojewody w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest prejudycjalne dla wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania w sprawie prowadzonej przez Prezydenta Miasta K.

Wyjaśnić w związku z tym należy, że stosownie do treści art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2001.124.1361 - t.j. z późn.zm) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Rękojmia nie jest wyłączona w sprawach ustrojowych. Prawo własności nabyte przez państwo na podstawie przepisu nacjonalizacyjnego jest zawsze prawem własności w znaczeniu cywilistycznym, regulowanym w pierwszym rzędzie normami prawa cywilnego. Jeśli .nabyte w ten sposób prawo własności nieruchomości nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, to mamy do czynienia z niezgodnością treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, która została wywołana przez normę o charakterze administracyjnym. W tym przedmiocie wypowiedzieli się A. Wojdyła (Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych a tak zwane sprawy ustrojowe, Rzeszowskie Zeszyty Naukowe. Prawo-Ekonomia 1993, nr 13, s. 93) i H. Pietrzkowski (Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych w sprawach ustrojowych (w:) Ars et usus. Księga pamiątkowa ku czci Sędziego Stanisława Rudnickiego, Warszawa 2005, s. 197 i n.). Z kolei w wyroku z dnia 23 września 2004 r. (III CK 401/03, OSNC 2005, nr 7-8, póz. 148) Sąd Najwyższy stwierdził, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni także nabywcę nieruchomości, które przeszły na własność Państwa z mocy prawa wskutek reformy rolnej, nacjonalizacji przemysłu lub jako opuszczone.

Istotą rękojmi jest to, że w sytuacji opisanej w art.5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nie wpisany do księgi wieczystej właściciel nieruchomości (ewentualnie Gmina Miasta K. ) traci jej własność na rzecz podmiotu, który nabył ją od osoby wpisanej do księgi wieczystej.

O ile więc organ ustaliłby, że strona skarżąca nabyła nieruchomość składającą się z działki nr [...] w drodze odpłatnej czynności prawnej po dniu 1.01.1999 r. od osoby wpisanej do księgi jako jej właściciel, wynik postępowania prowadzonego przez Wojewodę w trybie art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie stanowiłby zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art.97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że pismem z dnia 9.12.2009 r. organ l instancji zwrócił się do Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. o udzielenie informacji, czy działka nr [...] powstała z podziału działki [...] znajdowała się w dniu 31 grudnia 1998 r. w pasie drogowym drogi publicznej. Pismem z dnia 18.12.2009 r. udzielona została (na podstawie posiadanych materiałów) odpowiedź, że działka [...] we wskazanej dacie znajdowała się w pasie drogowym ul. [...]. Dokonanie ustalenia, że działka nr [...] obr. [...] zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. pod pas drogowy drogi publicznej - ulicy [...]wyłącznie na podstawie wyżej opisanego pisma było nieprawidłowe. Na kartach 1 i 2 akt administracyjnych znajduje się odbitka zbiorcza z projektu podziału nieruchomości, sporządzona na mapie przyjętej do zasobu geodezyjnego w 2009 r., z której wszakże wynika, że ulica [...] położona jest na działkach [...] ,[...] ,[...] powstałych w wyniku podziału działki nr [...] a nie na działce nr [...] Jak wynika z pisma z karty[...] akt administracyjnych Wojewoda wszczął postępowanie dotyczące działki nr [...] , na podstawie art.73 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., na wniosek Wydziału Skarbu Miasta UMK z dnia 28 grudnia 2009 r. Tym bardziej zatem brak było podstaw prawnych do zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...]

Bez względu na powyższe, zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art.97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z przepisem art.97 § 1 pkt 4) k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na podstawie cytowanego przepisu uzależnione jest zatem od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne musi być w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku ostatniej przesłanki organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być taka okoliczność, którą organ, prowadzący postępowanie administracyjne, może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest bowiem podstawowym obowiązkiem organów administracji, dlatego też organy te nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Kr 654/11, LEX nr 993357). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet wówczas, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. W przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, chodzi o kwestie, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne (por. wyrok NSA W-wa z dnia 9.11.2011 r., sygn. II GSK 1147/10, LEX nr 1151552, wyrok NSA W-wa z dnia 9.11.2011, sygn.-II GSK 1148/10, LEX nr 1132045).

Przenosząc rozważania te na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem organów ziszczenie się przesłanki, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, wykazane zostało ustaleniem związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym w ten sposób, że przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu objęcia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] postanowieniami decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2009 r. będzie mogło nastąpić dopiero po uprzednim potwierdzeniu, że Gmina K. nie była już właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla inwestycji, a to w przypadku jej nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r., stosownie do postanowień art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Stanowisko to jest błędne.

Podzielić należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony w wyroku z dnia 1.09.2011 r. (sygn. l OSK 2083/10, publikowane w internetowej bazie orzeczeń cbois), że nie zachodzi bezpośrednia relacja między decyzją w sprawie odszkodowania ustalanego w myśl art. 12 ust.4 a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 80 póz. 721 ze zm.) a decyzją stwierdzającą z mocy samego prawa nabycie prawa własności w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, póz. 872 ze zm.).

Wskazać w związku z tym należy, że zgodnie z treścią art. 11 f ust.1 pkt 6) ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. W myśl art. 12 ust.4 pkt 2) ustawy nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Stosownie zaś do treści art. 12 ust. 4 a i 4 b ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w terminie 30 dni od dnia ostateczności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wreszcie, zgodnie z art. 12 ust. 4 f) ustawy odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Nadto, stosownie do treści ustępu 5 tego przepisu, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Z kolei, zgodnie z przepisem art. 132 ust.la i 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, stosowanymi w przedmiotowym postępowaniu odpowiednio, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Wreszcie, w myśl art. 133 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który w przedmiotowym postępowaniu również znajduje odpowiednie zastosowanie, odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Analiza tych przepisów doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do konstatacji, że ustawodawca unormował sytuację, gdy nieuregulowany stan prawny uniemożliwia wypłatę odszkodowania. W takim przypadku nie ma konieczności stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o zawieszeniu postępowania.

Analiza akt sprawy wskazuje, że organy administracji publicznej skutkami zaniedbań związanych z ewentualnym niewpisaniem Gminy Miasta K. do księgi wieczystej na podstawie art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz ewentualną nieaktualnością mapy ewidencyjnej usiłowały obciążyć stronę skarżącą, bezzasadnie zawieszając kontrolowane postępowanie i uchylając się od ustalenia odszkodowania.

W oparciu o powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.