Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1647/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3 i 5, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 4 ust. 1, par. 6 ust. 1 i 2, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Teza: Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia przekraczającym dopuszczalne normy /NDS/.

TEZY

Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia przekraczającym dopuszczalne normy /NDS/.


SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj /spr./ Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. II Sp z o.o. w Tychach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 631/13 w sprawie ze skargi L. II Sp z o.o. w Tychach na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 631/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę L. Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267, ze zm., dalej: Kpa), art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm., dalej: rozporządzenie), a także w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 891/11 – po rozpatrzeniu odwołania z dnia 12 marca 2013 r. L. Sp. z o. o. z siedzibą w T. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tychach (dalej: PPIS) z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] stwierdzającej u J. J. chorobę zawodową – astmę oskrzelową wymienioną w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że decyzję wydano w oparciu o ponownie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające narażenia zawodowego J. J. na czynniki o działaniu drażniącym i alergizującym - izocyjaniany w środowisku pracy oraz orzeczenie lekarskie uzupełniające Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...].

Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u J. J. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŚPWIS) przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, ze zm., dalej: K.p.). Zaakcentował, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wykazało, że J. J., będąc zatrudniona w L. Sp. z o.o. w okresie od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2009 r., miała kontakt z substancją chemiczną o nazwie 4,4 – Metyleno-bis (fenylocyjanian); natomiast w pozostałym okresie zatrudnienia nie pracowała w kontakcie z czynnikiem szkodliwym, który wywołał rozpoznane schorzenie. Wskazał także, że w dniu 18 sierpnia 2009 r. w trakcie pracy J. J. uległa inhalacyjnemu zatruciu oparami izocyjanianów w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy higieniczne, które to zdarzenie zakwalifikowano jako wypadek przy pracy.

Organ odwoławczy podał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. (nr [...]) organ I instancji stwierdził u pracownicy chorobę zawodową - astmę oskrzelową, wymienioną w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Decyzję tę wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach (dalej: WOMP) – Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], w którym lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu u pracownicy choroby zawodowej. Odwołanie od tej decyzji złożył pracodawca, tj. L. Sp. z o.o. kwestionując ocenę narażenia zawodowego - jego zdaniem rzeczywisty okres narażenia zawodowego wynosił 10 minut i był wynikiem wypadku przy pracy. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/G1 891/11 uchylił decyzję ŚPWIS z dnia [...] maja 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS w Tychach z dnia [...] lutego 2011 r. wskazując m.in., że błędne jest stanowisko organu, wobec poczynionych w sprawie ustaleń, że stwierdzone u J. J. schorzenie, będące następstwem zdarzenia mającego cechy wypadku przy pracy, można jednocześnie zakwalifikować jako chorobę zawodową. Sąd stwierdził, że tylko ustalenie, że pracownica pracowała w warunkach, w których występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia mogące spowodować powstanie choroby - astmy oskrzelowej dawałoby podstawy do jej stwierdzenia, takich jednak ustaleń w sprawie nie dokonano.

Organ odwoławczy wskazał, iż po wyroku WSA w Gliwicach organ pierwszoinstancyjny uzupełnił dochodzenie epidemiologiczne i uzyskał nowe uzupełniające orzeczenie lekarskie WOMP w Sosnowcu z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], w którym lekarze specjaliści rozpoznali u J. J. chorobę zawodową - astmę oskrzelową wymienioną w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podst. art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p. Wyjaśnił, że PPIS w karcie oceny narażenia zawodowego na izocyjaniany z dnia 13 grudnia 2012 r. nie stwierdził narażenia w trakcie zatrudnienia w latach poprzedzających zatrudnienie w Spółce. Podkreślił, że kolejny raz potwierdzono wystąpienie awarii w dniu 18 sierpnia 2009r., doprowadzającej do wycieku izocyjanianu z koniecznością ewakuacji pracowników. Ponadto – na co zwrócił uwagę – w punkcie 15 karty oceny narażenia zawodowego stwierdzono "możliwy kontakt" J. J. z izocyjanianami również w "warunkach normalnych". Protokół powypadkowy jednoznacznie potwierdza narażenie J. J. na izocyjaniany w trakcie pracy w dniu 18 sierpnia 2009 r. Natomiast brak możliwości określenia ich ilościowego stężenia w powietrzu już po awarii nie może stanowić negatywnej przesłanki do rozpoznania reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych osoby poszkodowanej jako następstwo takiego zdarzenia. Astma zawodowa o typie nieimmunologicznym tj. zespół reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych (RADS), powstaje wskutek narażenia na czynniki chemiczne o działaniu drażniącym, występujące w bardzo wysokich stężeniach. Narażenie takie występuje zwykle w warunkach awaryjnych (wypadek przy pracy). Ponadto stwierdził, że skoro lekarze orzecznicy WOMP w Sosnowcu wyjaśnili i przedstawili kryteria niezbędne do rozpoznania tej choroby, zauważając, że w przypadku J. J. zostały one spełnione, co zostało ujęte w treści orzeczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2010 r., to brak jest podstaw do kwestionowania zasadności rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Mając przy tym na uwadze orzeczenie lekarskie uzupełniające WOMP w Sosnowcu z dnia [...] stycznia 2013 r., w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał je za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia. Choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala uznać z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a rozpoznaną chorobą. Organ I instancji wyjaśnił i udokumentował, w sposób pozwalający na podjęcie rozstrzygnięcia, okoliczności związane z narażeniem zawodowym J. J., która była badana w kompetentnej placówce diagnostycznej (WOMP w Sosnowcu), gdzie lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową - astmę oskrzelową wymienioną w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Nie ma podstaw aby kwestionować orzeczenie lekarskie, oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi. tj. dwukrotnej hospitalizacji w I. w S. w dniach od 19 sierpnia 2009 r. do 28 sierpnia 2009 r. oraz w dniach od 28 czerwca 2010 r. do 2 lipca 2010 r. Odpowiadając na zarzut, że narażenie to miało charakter wypadku przy pracy – organ zaakcentował, że jednym z kryteriów rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania jest kryterium stwierdzenia nadreaktywności oskrzelowej, objawów przedmiotowych oraz podmiotowych, przez co najmniej trzy miesiące po wypadku. Kryterium to, jak również pozostałe zostały spełnione. Toteż brak jest podstaw do kwestionowania zasadności rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. W przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki pozwalające przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że chorobę mogło spowodować jednorazowe narażenie na czynniki drażniące drogi oddechowe w wysokich stężeniach. Organ odwoławczy zaakceptował pogląd organu I instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia w sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji – analogicznie jak w odwołaniu – naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania w stopniu mającym wpływ na jej treść: 1) art. 138 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej przez Spółkę decyzji I instancji; 2) art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 3 pkt. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez: wydanie decyzji w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, sporządzoną z naruszeniem postanowień tego rozporządzenia, tj. bez dokonania ustaleń w kwestii narażenia pracownika na działanie czynników chemicznych oraz błędne przyjęcie, że zostały przekroczone dopuszczalne normy higieniczne stężenia izocyjanianów, podczas gdy żaden pomiar w tym zakresie nie został wykonany; 3) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w stwierdzeniu, że praca w skarżącej Spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej u J. J. wyłącznie na podstawie orzeczenia lekarskiego, z ograniczeniem się do powołania na sprzeczne konkluzje zawarte w orzeczeniu, podczas gdy sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki wykonywania nie stanowią podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, a także że praca jej podczas zatrudnienia w L. Sp. z o.o. na stanowisku monera potwierdza fakt ekspozycji na izocyjaniany; 4) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. określonych w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/GI 891/11, i wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, pomimo braku podstawy prawnej do jej wydania; 5) art. 2351 K.p. poprzez ustalenie przez organ II instancji, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że działania organów podejmowane w tej sprawie były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 891/11. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W powyższym wyroku Sąd uznał, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych i wyniki oceny narażenia zawodowego. Organ w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednak nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Jednocześnie Sąd wyraźnie zaznaczył, że tylko ustalenie, że pracownica pracowała w warunkach, w których występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia mogące spowodować powstanie choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, dawałoby podstawy do jej stwierdzenia. Zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie organy podporządkowały się tym rygorom. Jak jednoznacznie wynika z protokołu z dnia 9 listopada 2012r. "dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone w przypadku choroby zawodowej" – w okresie od 1 maja 2008 r. – 18 sierpnia 2009 r. w normalnych warunkach pracy możliwy był kontakt J. J. z izocyjanianami. Znajduje to potwierdzenie także w karcie narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, w której PPIS w Tychach stwierdził, że w tym okresie występował możliwy kontakt na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej, tj. narażenia zawodowego. Nadto WOMP w Katowicach w uzupełniającym orzeczeniu lekarskim Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u J. J. zawarł twierdzenie, że "brak zatem podstaw do kwestionowania zasadności rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego". W ocenie Sądu zasadnie organy I i II instancji uznały to orzeczenie za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę swoich rozstrzygnięć. Trafnie zatem wnioski orzeczeń lekarskich organy przyjęły jako podstawę ustaleń w sprawie i prawidłowo uznały, że okoliczności sprawy uzasadniają wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie ma podstaw do rozstrzygania wbrew wynikom oceny narażenia zawodowego i wnioskom zawartym w tych orzeczeniach lekarskich, które potwierdziły rozpoznanie u J. J. choroby zawodowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Sąd zaznaczył, że zakres ustaleń w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jest wyznaczony przedmiotem tego postępowania. Zakresem tych ustaleń objęte jest stwierdzenie wystąpienia dwóch przesłanek: pierwszej – rozpoznania choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz drugiej – stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie podał, że jednym z kryteriów rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia, objętego skargą postępowania, jest stwierdzenie nadreaktywności oskrzelowej przez co najmniej trzy miesiące po wypadku, co w przedmiotowej sprawie bezspornie wystąpiło. Wbrew zatem zarzutom skargi, organ odwoławczy i organ I instancji nie dopuściły się naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i wykazały wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez J. J. we wskazanym okresie, a stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Wbrew zarzutom skarżącej, organ nie naruszył również reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ustalił bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 k.p.a.

W skardze kasacyjnej, L. Sp. z o.o. z/s w Tychach, reprezentowana przez r.pr. H. M., zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

b) § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia poprzez nie podjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie;

c) art. 2351 K.p. poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, iż "dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały."

2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 62 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w zakładzie pracy;

b) art. 106 § 3 i 5 powołanej ustawy w zw. z art. 233 § 1 i 231 k.p.c., przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów;

c) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez przyjęcie, iż zostały przekroczone dopuszczalne normy higieniczne stężenia izocyjanianów, podczas gdy żaden pomiar w tym zakresie nie został wykonany ;

d) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...) oraz art. 7, art. 10, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 art. 80 i art. 84 k.p.a.;

e) art. 135 p.p.s.a., poprzez jego nie zastosowanie, tj., nie zastosowanie przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

W oparciu o powyższe zarzuty - w wypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 193 w związku z art. 135 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. – wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie skarżącej Spółki błędne jest stanowisko Sądu, iż organy inspekcji sanitarnej wydając decyzje w przedmiotowej sprawie nie dopuściły się naruszenia reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77, 107 § 3 i art. 80 k.p.a. jak i w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Po ponownym rozpoznaniu organy oparły swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na orzeczeniach lekarskich o stwierdzeniu choroby zawodowej z dnia 29 grudnia 2009 r. i 25 stycznia 2013r. wystawionych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach Poradnię Chorób Zawodowych. Tymczasem orzekając o chorobie zawodowej organ inspekcji sanitarnej winien mieć na względzie, iż orzeczenie uprawnionego lekarza, co do rozpoznania choroby zawodowej jest również środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. Bez tego orzeczenia, bądź sprzecznie z nim, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie zwalnia to jednak organu od oceny orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Orzeczenie lekarskie jest dowodem, o którym mówi art. 84 § 1 k.p.a. i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, a zgodnie z art. 80 k.p.a. podlega ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną. Zdaniem strony skarżącej Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, iż w toku postępowania administracyjnego w ogóle nie wykazano przesłanki długotrwałości oddziaływania czynników narażenia, albowiem ono nie istniało. Nie sposób przyjąć, jak to uczynił skład orzekający, iż w okresie od 1 maja 2008 r. – 18 sierpnia 2009 r. w normalnych warunkach pracy możliwy był kontakt J. J. z izocyjanianami. Spółka podniosła, że tylko w dniu 18 sierpnia 2009r. J. J. była narażona na czynniki drażniące drogi oddechowe w wysokich stężeniach.

Skarżąca Spółka zwróciła uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, w którym podkreślono, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia RM (zapis § 8 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 lipca 2002 r. został utrzymany w rozporządzeniu RM w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. jako § 8 ust. 1 ) i zasadą swobodnej oceny dowodów, właściwy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Okoliczność, że organ nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do treści art. 80 k.p.a. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie wątpliwości może zwrócić się do jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Strona skarżąca podniosła, że orzeczenie lekarskie z dnia [...] maja 2012r., które stanowiło podstawę wydania decyzji przez organ II instancji w dniu [...] lipca 2012r., nie spełnia kryterium dowodu w rozumieniu przepisów k.p.a. Organy obu instancji nie podjęły czynności przewidzianych w § 8 ust. 2 rozporządzenia, niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, pozwalającego na wyjaśnienie istoty sprawy, a co za tym idzie Sąd błędnie uznał, iż organy nie naruszyły procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Skarżąca Spółka we wniosku kierowanym do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazywała na mankamenty postępowania, domagając się usunięcia powyższych wątpliwości przez organ II instancji, czego organ nie uczynił.

Zdaniem strony skarżącej zaskarżony wyrok nie powinien się ostać, ponieważ Sąd dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na merytoryczną treść wydanego rozstrzygnięcia, ponieważ pozostawił w obrocie prawnym decyzję wydaną z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, swobodnej oceny dowodów, skutkujące wydaniem rozstrzygnięcia, uznającego w sposób niezgodny z obowiązującymi w tej mierze przepisami, iż stwierdzona u J. J. choroba ma charakter zawodowy. Ponadto orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie, iż do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, znajdującym się w rozporządzeniu oraz wykonywanie pracy w warunkach narażenia na jej powstanie, a wydanie przez jednostki orzecznicze obu stopni jednobrzmiących orzeczeń, nawet na podstawie niepełnego materiału dowodowego, bez wskazania konkretnych zapisów dokumentacji medycznej i nie wypełnienie przez lekarzy dyspozycji przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia, przesądza wykazanie w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ma charakter zawodowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie może odnieść zamierzonego skutku, a to z poniższych względów.

Po pierwsze, Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 62 pkt 1 p.p.s.a.

Skarżąca Spółka upatruje naruszenia art. 62 pkt 1 p.p.s.a. w tym, iż zaniechano skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. wskazując na brak kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażania zawodowego w pozostałych, zatrudniających J. J., zakładach pracy.

Stosownie do art. 62 pkt 1 p.p.s.a. przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Niniejszy przepis reguluje etap przygotowania sprawy do rozprawy. Kryterium zaś kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Przypomnieć należy, iż stosownie do art. 133 § 1 p. p. s. a. Sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy (...). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne. Podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Powyższe zatem oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zawarty w art. 133 § 1 p.p.s.a. obowiązek orzekania przez sąd administracyjny na podstawie "akt sprawy", nie wyłącza w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwości przeprowadzenia przez sąd uzupełniającego postępowania dowodowego, przy czym Sąd może ( z urzędu lub na wniosek stron ) przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - art. 106 § 3 p.p.s.a. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy bowiem rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Z tego względu celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Tym samym w postępowaniu przed Sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż Sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. Nie można też oczekiwać, że Sąd administracyjny ustali stan faktyczny posługując się domniemaniem faktycznym ( art. 231 k.p.c.). Dyspozycja art. 231 k.p.c. powinna znaleźć zastosowanie wyłącznie w braku bezpośrednich środków dowodowych ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt IV CKN 718/00, LEX nr 54362).

Tymczasem ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały zgromadzone i dołączone do akt sprawy dokumenty niezbędne do rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w oparciu o całość akt administracyjnych przekazanych przy skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i doszedł do prawidłowego wniosku, że organy administracji publicznej wyjaśniły należycie okoliczności istotne dla rozpatrzenia tej sprawy.

Chybiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 i art. 231 k.p.c.

Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Powyższy przepis może zostać naruszony tylko wówczas, gdy Sąd przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 roku, II CK 372/05, LEX nr 172186). Pamiętać bowiem należy, iż przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. zawiera odesłanie nie tylko do przepisów k.p.c., ale i do art. 106 § 3 p.p.s.a. ustanawiającego kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zaś oznacza, iż odpowiednie przepisy k.p.c. są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 p.p.s.a. A zatem, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., powoływanie się na przepisy k.p.c. dotyczące postępowania dowodowego i art. 106 § 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach nie można zatem skutecznie zarzucić naruszenia przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. jak i art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe zarzuty jeszcze raz podkreślić należy, iż Sąd pierwszej instancji nie ustalał stanu faktycznego sprawy, a oceniał prawidłowość jego wyjaśnienia i ustalenia przez organy administracji publicznej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie nie można skutecznie zarzucić wadliwości i twierdzić, że Sąd winien uwzględnić skargę, gdyż organy ustaliły stan faktyczny niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Stan faktyczny sprawy odzwierciedla przeprowadzone przez organy postępowanie w zakresie narażenia na powstanie choroby zawodowej i jej rozpoznania przez właściwe jednostki medyczne.

Za chorobę zawodową - jak stanowi art. 235¹ Kodeksu pracy - uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105, poz. 869).

Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - LEX nr 1216762 ). Na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem.

Nadto, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Rozpoznanie choroby zawodowej ( art. 2352 Kodeksu pracy ) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105, poz. 869 – aktualnie t.j. Dz. U. z 2013r, poz. 1367 ) - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13 - CBOSA).

Przypomnieć należy, iż zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie uznał, iż organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13; z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt II OSK 1567/13 – CBOSA; z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., I SA 225/98, LEX nr 45827).

Generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może – stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Sąd pierwszej instancji zasadnie podkreślił, iż w niniejszej sprawie jednostki medyczne dysponowały oceną narażenia zawodowego skarżącej, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą na zajmowanym stanowisku pracy.

J. J. podczas zatrudnienia w L. Sp. z o.o. w Tychach od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 18 sierpnia 2009r. miała kontakt z substancją chemiczną o nazwie 4,4 – Metyleno-bis (fenylocyjanian). W dniu 18 sierpnia 2009 r. w trakcie pracy J. J. uległa inhalacyjnemu zatruciu oparami izocyjanianów w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy higieniczne, które to zdarzenie zakwalifikowano jako wypadek przy pracy - potwierdzono wystąpienie w dniu 18 sierpnia 2009 r. awarii doprowadzającej do wycieku izocyjanianu z koniecznością ewakuacji pracowników. Ponadto – jak wynika z punktu 15 karty oceny narażenia zawodowego - stwierdzono możliwy kontakt J. J. z izocyjanianami również w "warunkach normalnych". Zaznaczyć należy, iż w toku ponownego postępowania przed organem I instancji dokonano uzupełniającej oceny narażenia zawodowego i zwrócono się do L. Sp. z o.o. w T. o informację, czy na stanowiskach pracy, na których występował 4,4 – Metyleno-bis (fenylocyjanian) dokonywane były ciągłe pomiary stężenia tego czynnika i uzyskano informację, że pracodawca – mimo istnienia takiego obowiązku - takich pomiarów nie wykonywał.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach, Poradnia Chorób Zawodowych w Sosnowcu w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] i uzupełniającym z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] – w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i dokumentację medyczną - rozpoznał chorobę zawodową – astmę oskrzelową, tj. choroba zawodowa wymieniona w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach w Katowicach w uzupełniającym orzeczeniu lekarskim Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u J. J. jednoznacznie stwierdził, że brak podstaw do kwestionowania zasadności rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Lekarze orzecznicy przedstawili kryteria niezbędne do rozpoznania tej choroby i uznali, że w przypadku J. J. zostały one spełnione. Jednym z kryteriów rozpoznania zawodowej etiologii astmy oskrzelowej jest kryterium stwierdzenia nadreaktywności oskrzelowej, objawów przedmiotowych oraz podmiotowych, przez co najmniej trzy miesiące po wypadku. Kryterium to, podobnie jak pozostałe kryteria, zostało spełnione. J. J. była wielokrotnie hospitalizowana i leczona po ostrym zatruciu oparami izocyjanianów. Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, ścisłą korelację czasowo – kilkugodzinny okres pomiędzy potwierdzonym zatruciem czynnikiem drażniącym – izocyjanianami w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy higieniczne w miejscu pracy, a początkiem choroby, a także brak danych o istnieniu przewlekłej choroby oskrzeli w okresie poprzedzającym to zdarzenie oraz utrzymującą się wysoką nadreaktywność skurczową oskrzeli lekarze specjaliści stwierdzili, że istnieją podstawy do wykazania z przeważającym prawdopodobieństwem astmy oskrzelowej o typie nieimmunologicznym pod postacią zespołu reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych.

Z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że narażenie zawodowe w okresach zatrudnienia doprowadziło do powstania choroby – astmy oskrzelowej. Diagnoza ta została postawiona po przeanalizowaniu zebranej dokumentacji oraz wyników przeprowadzonych badań, dolegliwości i udokumentowanego narażenia zawodowego.

A zatem, nie można podzielić stanowiska skarżącej Spółki o braku dostatecznego wykazania oddziaływania czynników narażenia w środowisku pracy i zaniechania skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w zakładzie pracy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia lekarskie, którymi dysponowały organy obu instancji, zawierają elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazują, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy ( narażeniem zawodowym) – tak jak tego wymaga art. 235¹ Kodeksu pracy. Trzeba podkreślić, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje tylko obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy.

W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że organy administracji są związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika / byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich.

Wobec spełnienia przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy organ był zobowiązany do podjęcia takiego jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcie, a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie mogą skutecznie poddać w wątpliwość wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

Podkreślić należy, iż uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia przekraczającym dopuszczalne normy /NDS/. Dopuszczalne normy wprowadzają bowiem maksymalny dopuszczalny poziom czynników szkodliwych dla zdrowia, a więc określają takie stężenie tych czynników, którego przekroczyć nie można. Nie jest bowiem dopuszczalne wykonywanie zatrudnienia w środowisku pracy, w którym przekroczone są dopuszczalne normy. Jednocześnie jednak wykonywanie pracy w narażeniu na działanie czynników poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza wykonywania zatrudnienia w bezpiecznym środowisku pracy. Przekroczenie tych norm wywołuje ten skutek, że pracownik winien być odsunięty od zatrudnienia w takich warunkach z uwagi na zwiększone, niedopuszczalne narażenie na powstanie choroby.

Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28 ). Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33 ). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami. Nadto brak wykonywania przez pracodawcę obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy nie może działać na szkodę pracownika. Przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby prowadzić do "udaremniania" przez zakłady pracy stwierdzania chorób zawodowych na skutek braku z przyczyn leżących po stronie pracodawcy danych z obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy.

Zgodnie z § 6 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego - § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wskazanych w § 6 ust. 5 pkt 1-5.

W niniejszej sprawie jednostki medyczne dysponowały dostateczną dokumentacją i nie zwróciły się o jej uzupełnienie.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można też skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy, a także § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.