Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1284/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) st.sekr.sąd. Renata Furgalska-Pazdan po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 8 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (czterysta osiemdziesiąt złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej E. K. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela Zakład ubezpieczeń społecznych [...] obejmującego zaległości z tytułu grzywny w celu przymuszenia w kwocie należności głównej 23.263,70 zł.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 17.07.2018r na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 upea, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej z uwagi na bezskuteczność oraz zawiadomieniem z dnia 17.07.2018r poinformował wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

Wierzyciel, pismem z dnia 30.07.2018r, wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny działając na podstawie art. 64c § 4, § 7 upea, wydał dnia 27.08.2018r postanowienie nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł.

Wierzyciel na postanowienie organu egzekucyjnego złożył w ustawowym terminie zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. W zażaleniu zarzucił zasadność naliczenia i obciążenia go kosztami egzekucyjnymi. Wierzyciel podnosi, iż "organ egzekucyjny egzekwował należności o znacznej wysokości, w oparciu o dwa tytuły wykonawcze, więc naliczona procentowo wysokość opłat za dokonanie czynności egzekucyjne jest drastycznie wysoka, a w sytuacji obciążenia nimi wierzyciela, który je ponosi na podstawie art. 64c § e upea całkowicie sprzeczna z istotą dochodzenia przypadających mu należności. Wierzyciel nie tylko nie otrzymał należnych mu sum, ale dodatkowo musi przekazać organowi egzekucyjnemu sporą kwotę z własnych zasobów. Wydatki działającego na wniosek wierzyciela organu, opłaty powinny być więc powiązane z rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego ".

Wierzyciel na zakończenie powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016r sygn. akt SK 31/14 i dodał, iż zaskarżone postanowienie nie uwzględnia treści powołanego wyroku.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu i dokładnej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, postanowieniem z dnia 8 października nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie .

W ocenie organu czynności egzekucyjne, które zostały dokonane w postępowaniach egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych spowodowały powstanie kosztów egzekucyjnych, które zostały naliczone na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 upea.

Zgodnie z brzmieniem art. 64 upea organ egzekucyjny uprawniony jest do poboru opłat za dokonane czynności egzekucyjne. Opłaty te, w myśl art. 64c § 1 upea stanowią koszty egzekucyjne, które co do zasady obciążają zobowiązanego. W doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że koszty egzekucyjne obciążają w pierwszej kolejności zobowiązanego, ponieważ są one następstwem uchylania się dłużnika od wykonania ciążących na nim obowiązków, czego konsekwencją jest konieczność zastosowania przeciwko niemu przymusu egzekucyjnego.

Zasada ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego doznaje jednak w pewnych sytuacjach ograniczeń. Odstępstwo od tej reguły przewiduje bowiem art. 64c § 4 upea. Zasada ta jest jednak w ściśle oznaczonych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wypływają wprost z przepisów upea.

Ustawa powyższa nakłada obowiązek poniesienia przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych w następujących sytuacjach:

1. jeżeli na skutek uchybień wierzyciela doszło do wystawienia tytułu wykonawczego z wadami uniemożliwiającymi przeprowadzenie egzekucji (art.64c § 2), lub gdy doszło do niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art.64c § 3) oraz

2. jeżeli koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4).

W omawianej sprawie podstawą wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 17.07.2018r w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 59 § 2 upea tj. z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zaskarżone postanowienie w sprawie obciążenia kosztami egzekucyjnymi zawiera informację: na kim spoczywał obowiązek uregulowania kosztów, ustalenie kosztów oraz szczegółowy opis powyższych czynności i przewidzianych za nie opłat.

W myśl przytoczonego powyżej art. 64c § 4 upea wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Ustawodawca przez użycie w treści przedmiotowego przepisu regulacji zwrotu "wierzyciel pokrywa", nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ w takim przypadku ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Unormowanie to nie stanowi o przyczynach, na skutek których koszty nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, nie wymienia też powodów faktycznych i prawnych obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W szczególności za§ przepis ten nie wskazuje, że w przypadku, gdy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego z powodów faktycznych, to wbrew art. 64 c § 4 nie pokrywa ich też wierzyciel. Uregulowanie zawarte w powyższym przepisie wyklucza uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność ta istniała wobec zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego i miała podstawę w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela.

Odnosząc się bezpośrednio do argumentów wierzyciela, zawartych w zażaleniu, dotyczących wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ odwoławczy zauważył, iż Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 12.01.2017 nr [...] zaznacza, iż w zakresie wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, orzeczenie to dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego i stanęło na stanowisku, że wejście w życie przedmiotowego orzeczenia nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisów art. 64 § 1 pkt 4 art. 64 § 6 i art. 64 § 8 upea. Z tym, że przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał pominięciem prawodawczym.

Jednocześnie Ministerstwo Finansów poinformowało w ww. piśmie, iż prowadzi prace legislacyjne związane z nowelizacją upea będącą wykonaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Przytoczone na wstępie przepisy upea wskazują jednoznacznie, kiedy w toku egzekucji należności pieniężnych nalicza się opłaty oraz kiedy, w drodze wyjątku, obowiązek ich zapłaty przechodzi na wierzyciela. Należy podkreślić, że uruchomienie postępowania egzekucyjnego generuje koszty egzekucyjne, a wierzyciel winien mieć świadomość, że w przypadku braku możliwości wyegzekwowania ich od zobowiązanego, spowodują konieczność obciążenia nimi zobowiązanego. Oznacza to, że organ egzekucyjny w stanie faktycznym i prawnym omawianej sprawy był zobligowany do wydania postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Zatem biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone powyżej argumenty, organ odwoławczy stwierdził, że powołany przez wierzyciela w zażaleniu zarzut zasadności naliczenia i obciążenia go kosztami egzekucyjnymi nie spełnia przesłanek z art. 64c § 3 upea. Bowiem w momencie, gdy nastąpiło ściągnięcie kosztów egzekucyjnych przepisy podważone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28.06.2016r. sygn. akt SK 31/14, były prawem obowiązującym. Tym samym nie doszło do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 upea, gdyż opłaty za czynności egzekucyjne organ naliczył według stawek podanych w w/w przepisach. Tym samym obowiązek uiszczenia kosztów egzekucji nie zależy od efektywności postępowania egzekucyjnego, jak twierdzi wierzyciel.

Na to rozstrzygnięcie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której Skarżący zarzucił naruszenie;

-art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przez ustalenie kosztów zajęcia wynagrodzenia za pracę w maksymalnej wysokości i nie zastosowanie miarkowania ww. kosztów biorąc pod uwagę fakt, że dłużniczka de facto nie pobierała wynagrodzenia, gdyż przebywała na urlopie wychowawczym i z tytułu ww. zajęcia nie uzyskano żadnych wpłat;

-art. 64 § 6 u.p.e.a. przez ustalenie opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania, jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości i bez uwzględniania przez organ egzekucyjny wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 sygn. akt SK 31/14 wskazującego na konieczność zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat naliczonych w trakcie egzekucji a czynnościami organu egzekucyjnego, za podjęcie których zostały naliczone; 3. art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 80 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez fakt, iż organ egzekucyjny nie ocenił sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego, przez co nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, w szczególności w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę , że dokonując oceny organy powinny uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr SK 31/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie w przedmiocie obciążenia Skarżącego kosztami egzekucyjnymi.

Wskazać w tym miejscu należy, że jak słusznie wskazał organ odwoławczy, kwestie związane z powstaniem i wysokością kosztów egzekucyjnych oraz podmiotów obowiązanych do ich poniesienia uregulowane zostały w Dziale I Rozdziale 6 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawę materialnoprawną dla podjęcia zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 64c

§ 1, § 7 w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 upea. Dodać przy tym wypada, że stan faktyczny nie jest objęty sporem między stronami. Sporna jest natomiast zasadność obciążenia skarżącej kosztami prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego w kwocie 1.210,79zł. Zdaniem Skarżącego wysokość tych kosztów została wyliczona w sposób sprzeczny z wyrokiem TK z 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), który uznał przepisy art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 upea, stanowiące podstawę prawną zaskarżonego postanowienia za niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Podkreślenia wymaga, że wyrokiem z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (opublikowanym w: Dz. U. z 2016 r., poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł mi.in., że art. 64 § 1 pkt 4 upea w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 upea w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyroku (pkt 4.3 uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna.

W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone.

W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te, nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego.

Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 upea oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 upea, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 upea i art. 64 § 6 upea w całości.

W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania

o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 upea, z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie regulacjami określonymi w ustawie egzekucyjnej. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w jego uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne a stosownie do ust. 3 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, że pozbawienie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia domniemania konstytucyjności rodzi po stronie Sądu obowiązek uwzględnienia wyroku Trybunału. Art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie winnych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Przepis ten wprost odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach. W zakresie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego odpowiednie postanowienia w tym zakresie zawierają art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 240 § 1 pkt 8 i art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 272 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest wznowienie postępowania po negatywnym wyroku dotyczącym pominięcia prawodawczego (wyrok NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09, M. Wyrzykowski, M. Ziółkowski, Prawo do wznowienia postępowania administracyjnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (w:) System Prawa Administracyjnego, t. 2, Konstytucyjne podstawy funkcjonowania administracji publicznej, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012, s. 348-349).

Zauważyć trzeba, że wprawdzie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP odnosi się wprost do postępowań prawomocnie zakończonych, ale skoro nawet prawomocne rozstrzygnięcia sądowe powinny podlegać weryfikacji z tego powodu, to tym bardziej sąd powinien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniu niezakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem (por. wyroki NSA: z 8 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2626/12; z 30 listopada 2013 r., II FSK 745/13; z 23 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2328/14 oraz z 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14).

Wobec treści art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz mając na względzie to, że przepisy stanowiące podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, były przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w przywoływanym wyroku sygn. akt SK 31/14 i Trybunał uznał je za niezgodne z Konstytucją, Sąd postanowił uchylić zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie NUS.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że ustalając wobec ZUS koszty egzekucyjne, na które składa się opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna, organy w żaden sposób nie odniosły się do kwestii adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważyły, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organy pominęły zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów. Jeżeli uwzględnić rodzaj podejmowanych w postępowaniu czynności i konieczny z tego względu nakład pracy organu egzekucyjnego, co podkreślono w skardze, w zestawieniu z wysokością ustalonych kosztów - powstaje uzasadniona wątpliwość czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach upea oddają wysokość poniesionych wydatków i zaangażowanych środków, a zatem przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14, NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 801/17 , WSA w Krakowie: z dnia 11 grudnia 2017 r, sygn. akt I SA/Kr 1150/17 oraz z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 83/17; WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 854/16; WSA w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 165/18; WSA w Szczecinie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 299/18; WSA w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1694/16; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w których to orzeczeniach przedmiotem sporu było podobne zagadnienie prawne, jak to, które zaistniało na gruncie przedmiotowej sprawy. Powyższe orzeczenia potwierdzają jednolitą i ukształtowaną już linię orzeczniczą w badanym zakresie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach upea przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy, dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd rozpoznając sprawę na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa") na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, uznając za uzasadnione zarzuty skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 i art. 209 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804. ze zm.) Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł, tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.