Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1926/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1948 nr 43 poz 312
law: ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje  Państwowe -tekst jednolity
article: art. 34 i 34a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 87 ust. 2, art. 6, art. 38
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy asystent Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 522/11 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 522/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto K. własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], uznając, że [...] nie legitymuje się prawem użytkowania lub zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Wobec tego organ uznał, że nieruchomość ta należała w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.

Organ wskazał, że jeżeli chodzi o postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone na podstawie art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, to toczy się ono na podstawie przepisów, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., dlatego też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. stwierdził, iż art. 34 a nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa określonej w art. 5 ust 1 ustawy komunalizacyjnej.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, w niniejszej sprawie komunalizacja z mocy prawa nie jest też wyłączona przez art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, a ewentualne zadania z zakresu obronności mogą wykonywać praktycznie wszystkie przedsiębiorstwa.

Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...] [...] S.A. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że w postępowaniu komunalizacyjnym organ zobowiązany jest ustalić, czy w stanie faktycznym sprawy występują przesłanki pozytywne z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Zdaniem skarżącej organ pierwszej instantji nie dokonał ustaleń na powyższą okoliczność, a organ drugiej instancji nie ocenił należycie dowodów zgromadzonych w postępowaniu, ani też nie uzupełnił materiału dowodowego.

[...] zauważyło, że w dacie 10 maja 1990 r. obowiązywał przejściowy przepis art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który został pominięty przez organy obu instancji.

W ocenie skarżącej treść art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie stanowi podstawy badania "zarządu" jako przesłanki negatywnej komunalizacji mienia ogólnonarodowego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymała stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 522/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że według informacji przekazanej przez Wydział Skarbu Państwa Urzędu Miasta K. nie ma dokumentów mogących potwierdzić prawo zarządu w stosunku do nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] (w dniu 27 maja 1990 r. nr [...]) i żaden podmiot nie ponosi opłat za przedmiotową nieruchomość. Z danych, którymi dysponuje Wydział Geodezji Urzędu Miasta K. (pismo z dnia [...] sierpnia 2009 r.) również wynika, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających w 1990 r. prawo zarządu [...] do przedmiotowej nieruchomości. Z pisma Archiwum Akt Nowych w Warszawie z dnia [...] stycznia 2010 r. również nie wynika, aby odnaleziono dokumenty dotyczące nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...] z obrębu nr [...] przy linii kolejowej nr [...]. Dokumentu potwierdzającego istnienie na dzień 27 maja 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowego gruntu oznaczonego obecnie jako działka nr [...] nie przedłożyła również [...] S.A,

Wobec tego Sąd uznał, że Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...], który komunalizacji stałby na przeszkodzie.

Sąd nie zgodził się z [...] S.A., że dowodem potwierdzającym prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącej jest odpis z księgi wieczystej, gdyż dokument, który ma moc dowodową w potwierdzeniu istnienia prawa zarządu [...] na potrzeby sprawy o uwłaszczenie nie może mieć znaczenia w sprawie dotyczącej komunalizacji mienia, gdzie wymagane jest wykazanie się konkretną decyzją administracyjną, umową, protokołem przekazania mienia danej osobie we władanie, z których wynika podstawa prawna przekazania i jego forma prawna.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że tytułu prawnego Przedsiębiorstwa Państwowego [...] do działki nr [...] nie można też wywieść z przepisów aktów prawnych, na podstawie których utworzono przedsiębiorstwo państwowe [...]. Nie podzielił również stanowiska, że [...] na mocy art. 87 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości uzyskało zarząd gruntem oznaczonym obecnie jako działka nr [...] (wówczas działka nr [...]). Przepis ten dotyczył bowiem państwowych jednostek organizacyjnych, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy legitymowały się dokumentem potwierdzającym prawo użytkowania, czego [...] nie uczyniło. Jeżeli zaś chodzi o art. 87 ust. 2 tej ustawy to również i w tym zakresie sam zainteresowany nie dysponuje stosowną decyzją o przekazaniu gruntu i nie ma jej też organ prowadzący ewidencję gruntów.

Zdaniem Sądu powoływanie się przez stronę skarżącą na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w sprawie nabycia mienia w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. Sąd podkreślił, że w kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 34a nie dotyczy niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, to jest w przypadkach komunalizacji z mocy prawa.

Za trafne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową przepisów procedury administracyjnej zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego, jednak stwierdził, że nie miały one wpływu na wynik sprawy bowiem – wobec braku wykazania się przez [...] dokumentem potwierdzającym prawo zarządu oraz brakiem tego rodzaju dowodów w zasobach organu właściwego do spraw geodezji i gospodarki mieniem skarbu państwa oraz w zasobach archiwalnych – mienie podlegało komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyły [...] S.A. w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), poprzez jego niezastosowanie na skutek:

a) błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawy o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990r. nr 32, poz. 191 ze zm.), poprzez przyjęcie, że brak dokumentów poświadczających ustanowienie zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego [...] oznacza, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co skutkuje jej komunalizacją,

b) błędnej wykładni art. 6 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r.o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) polegające na błędnym zastosowaniu,

c) art. 7 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Państwowego PP "Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312), poprzez błędne uznanie, że nieruchomość nabyta z mocy prawa, nie należała do [...],

d) art. 34 i 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. nr 84, poz. 948 z późn. zm. ), polegający na jego błędnej wykładni poprzez niezastosowania pomimo, iż przepisy te stanowią podstawę nabycia z mocy prawa gruntów pozostających w posiadaniu [...] co oznacza, że dla tych nieruchomości stosuje się art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych,

e) art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), polegającej na jego błędnej wykładni.

2) art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającego na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, poprzez przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji za prawidłowe i tym samym pominięcie nabycia przez skarżącego zarządu do nieruchomości z mocy samego prawa,

3) art. 151 w związku z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 8 k.p.a., art. 10 , art. 15 k.p.a., art. 75 i 77 § 1, oraz art. 107 i art. 138 § 1 pkt k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w skład mienia [...] w dacie 27 maja 1990 r. wchodziły środki pozostające w jego dyspozycji w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe".(Dz. U. z 1989 r. nr 26 poz. 138), a zatem wszelkie środki nabyte wcześniej przez poprzednika prawnego Przedsiębiorstwa, należały do [...] (art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy).

Powołując się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lutego 1994 r. W 12/92) wskazano, że pojęcie "zarządzanie", jako tożsame z pojęciem "należące do", oznacza wykonywanie przez terenowe organy czynności o charakterze faktycznym. Pojęcie to nie wskazuje zatem na aspekt prawnorzeczowy zwłaszcza, iż w okresie obowiązywania jedności mienia ogólnonarodowego aspekt ten odnoszony był jedynie do Państwa, któremu przysługiwała niepodzielna własność mienia ogólnonarodowego.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ma podstaw do stosowania przesłanek z art. 6 i art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, skoro nabycie własności Skarbu Państwa nastąpiło przed datą wejścia w życie tej ustawy.

Podniesiono, że w dacie wywłaszczenia obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926r. mocą którego zostało utworzone przedsiębiorstwo "[...]" i wskazano, że z art. 7 tego rozporządzenia wynika, iż przeznaczenie nieruchomości do użytku kolei przesądzało o pozostawaniu jej w powierniczym zarządzie, przysługującym [...].

Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/04 wskazano, że Trybunał uznał, iż grunty o których mowa w art. 34 ustawy o komercjalizacji spełniają przesłanki art. 5 ust 3 i 4 ustawy wprowadzającej przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych jako grunty, które mogą zostać nabyte przez Gminy jedynie na wniosek o ich przekazanie - jako inne grunty. W sytuacji badania po stronie [...], zarządu jako przesłanki wyłączającej komunalizację, nie może wystąpić bowiem stan faktyczny, pozwalający na stosowanie art. 34 i 34a ustawy. Wskazano, że Trybunał uznał, iż mienie [...] podlega trybowi art. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, nie jest zatem objęte zakresem przedmiotowym art. 5 ust. 1 pkt 1.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd utrwalony już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że tylko określony tytuł prawny – chroniony prawem – oddziaływuje na nowo ukształtowany z dniem 27 maja 1990 r. stan własnościowy potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Ponadto fakt funkcjonowania na nieruchomości linii kolejowej sam z siebie nie tworzy innej jakości w kontekście art. 5 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nie istnieje bowiem żaden przepis prawa, który generalnie wyłączałby z komunalizacji nieruchomości, na których znajdują się czynne tory kolejowe czy inne obiekty [...].

Wskazać należy, że art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stanowił o nabyciu z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (to jest dniem 27 maja 1990 r.) przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1. Wskazać przy tym należy, że określenie "należące do", użyte w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy oznaczało przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, a zatem przynależność na podstawie określonego tytułu prawnego. O ile nie zachodziły przyczyny wyłączające komunalizację (art. 10 i następne ustawy Przepisy wprowadzające), gminy nabywały ex lege i nieodpłatnie własność nieruchomości, a wydawana przez wojewodę na podstawie art. 18 ust. 1 decyzja ma charakter wyłącznie deklaratoryjny.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w sprawach dotyczących określonego mienia nieruchomego, pozostającego w dyspozycji faktycznej [...] decydujące znaczenie ma to, czy [...] legitymuje się w stosunku do tego rodzaju mienia decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania). Jedynie bowiem istniejący po stronie [...] tego rodzaju tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa. W niniejszej natomiast sprawie nie zostało wykazane żadnym dokumentem, że przedsiębiorstwo państwowe [...] uzyskało tytuł prawny do władania sporną nieruchomością. Uznać zatem należy, że wobec tego Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że brak takiego tytułu prawnego uzasadniał komunalizację ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nawet faktyczne władanie nieruchomością przez [...] odpowiada bowiem ustrojowej przesłance wymienionej w tymże przepisie, tj. że mienie należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej. Pojęcie "należenia mienia" wiąże się bowiem z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którą terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Mienie ogólnonarodowe zarządzane w tym znaczeniu należało do terenowego organu administracji państwowej.

Wobec tego, w sprawie zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 7 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Państwowego PP "Polskie Koleje Państwowe", wskazać należy, że przepis ten w ust. 1 stanowi w sposób ogólny, że "wszelkie nieruchomości, przeznaczone do użytku kolei, stają się z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie". Nie można jednakże skutecznie twierdzić, by powstanie tego prawnorzeczowego tytułu po stronie [...] następowało z mocy prawa bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie indywidualnym administracyjnym. O tytule prawnym do konkretnej nieruchomości nie mogą bowiem stanowić akty normatywne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1019/07).

Uprawnień do spornej nieruchomości spółka nie może też wywodzić z art. 34 i art. 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie bowiem z art. 34 i 34a tej ustawy, grunty będące własnością Skarbu państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których Koleje nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Grunty te nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Uwłaszczenie [...] dokonywane w tym trybie, co przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, nie może jednak odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa, tj. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r. Wydanie przy tym decyzji komunalizacyjnej deklaratoryjnej w okresie późniejszym pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r. Ubocznie jedynie należy zauważyć, że w wydanym w wykonaniu delegacji zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy - Przepisy wprowadzające rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe [...] nie zostało wymienione.

Tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością [...] nie może także wywodzić z art. 87 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co podniesiono w skardze kasacyjnej. Takie bowiem prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste, na gruncie tejże ustawy, nie mogło powstać z sposób dorozumiany. Zaś – o czym była już mowa powyżej – [...] nie dysponuje stosowną decyzją o przekazaniu gruntu. Odnośnie naruszenia art. 6 i art. 38 powołanej wyżej ustawy, to nawet ustalenie w drodze decyzji przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu państwowego, nie stwarzało pod rządami ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości tytułu w postaci zarządu dla tego przedsiębiorstwa. Istnienia zarządu nie można też domniemywać. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje stanowisko, że niewskazanie przez przedsiębiorstwo tytułu prawnego do gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. i tym samym podlega on komunalizacji (por. wyroki NSA I OSK 1957/06, I OSK 1947/06, I OSK 1442/07).

Wobec powyższego uznać należy, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, a uprzednio organy orzekające zasadnie stwierdziły, że skoro [...] kwestionowały możliwość komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, to winny same wykazać, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do [...]. Tymczasem strona w żaden sposób nie udokumentowała, aby [...] przysługiwał do spornych gruntów jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy lub prawo zarządu. W takiej sytuacji nie sposób kwestionować ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Stan faktyczny sprawy przyjęto bowiem prawidłowo; materiał dowodowy został właściwie zebrany i oceniony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Poczynione zaś ustalenia rzetelnie przedstawiono w uzasadnieniach podjętych decyzji. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem przyjął, że przeprowadzone postępowanie odpowiadało standardom procedury administracyjnej. Jedynie zaś faktyczne objęcie gruntów przez przedsiębiorstwo [...] we władanie nie może mieć w sprawie istotnego znaczenia. Przekazywanie przedsiębiorstwom państwowym tytułu do składników mienia ogólnonarodowego (państwowego) stanowiącego nieruchomości zawsze było bowiem sformalizowane. Z regulacji tych [...] nie były wyłączone.

Wskazać przy tym należy, iż to [...] kwestionują możliwość komunalizacji przedmiotowej nieruchomości i to one winny wykazać, że nieruchomość ta należała do [...]. W sytuacji, gdy nie przedstawiają oni stosownego dokumentu ani też w inny sposób nie wykazują tej okoliczności, to trudno zarzucić organowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a.

W związku z powyższym nie można Sądowi pierwszej instancji zarzucić nieuwzględnienia naruszenia przez organy administracji przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. i innych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego powołanych w skardze kasacyjnej, bowiem do naruszenia tych przepisów w postępowaniu administracyjnym nie doszło.

Z powyższych względów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, prawidłowo przyjął, że skoro sporne mienie było w dniu 27 maja 1990 r. mieniem ogólnonarodowym (państwowym), to należało ono, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jednocześnie nie podlegało wyłączeniu z komunalizacji następującej ex lege.

W związku z tym należy stwierdzić, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu wymienionych w niej przepisów materialnoprawnych, jak również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.