Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 907/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3, art. 28 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy I. oddala skargę; II. przyznaje r.pr. E. M. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) wynagrodzenie w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. J. M. (zwany w dalszej części uzasadnienia w skrócie "skarżącym"), zwrócił się do Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzją z dnia [...] r. Zakład odmówił wnioskowanego umorzenia.

Od rozstrzygnięcia tego skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując w jego uzasadnieniu, że był objęty ubezpieczeniem rolniczym, które opłacał do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jednakże, z niezrozumiałych dla niego powodów, Kasa uchyliła swą wcześniejszą decyzję o podleganiu ubezpieczeniu, zwróciła opłacone składki za 22 miesiące i uznała, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu na zasadach ogólnych, tj. składki powinny być uiszczane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W dniu [...] r., Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. o odmowie umorzenia zaległości. Na decyzję tę strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Wyrokiem z dnia [...] r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r., wskazując w uzasadnieniu, że nie mogła ona zostać utrzymana w obrocie prawnym, z uwagi na fakt, że w jej podjęciu brali udział pracownicy wyłączeni z mocy ustawy.

Rozpoznając powtórnie wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił, że skarżący pobiera - przyznane mu do [...] r. - świadczenie rentowe w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto (kwota netto po uwzględnieniu potrąceń w kwocie [...] zł miesięcznie, dokonywanych z tytułu prowadzonej egzekucji administracyjnej z tego świadczenia). Dodatkowo, z oświadczeń składanych przez samego wnioskodawcę wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi on wraz z żoną, która jest zgłoszona do ubezpieczeń, jako pracownik i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, tj. [...] zł netto.

Organ wskazał również, że we wspólnym gospodarstwie z wnioskodawcą i jego żoną, pozostaje ucząca się córka, zatem średni dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Po odliczeniu przedstawionych przez stronę stałych miesięcznych wydatków, dochód ten wynosi [...] zł.

W dalszej części uzasadnienia Zakład podniósł, że dom wnioskodawcy został zniszczony podczas powodzi w [...] r., i z uwagi na to zdarzenie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wypłacił żonie strony zasiłek celowy w wysokości [...] zł. Wskazano, że w toku postępowania wnioskodawca oświadczał, że dom ulegał uszkodzeniom również podczas powodzi w [...] r. i [...] r. i z tego powodu zaciągnął zobowiązania u osób fizycznych na kwotę [...] zł, jednakże nie wskazał, czy zobowiązania te spłaca, a jeżeli tak, to w jakich terminach i w jakich wysokościach.

Zakład wyjaśnił, że skarżący jest właścicielem nieruchomoci o powierzchni [...] m2, na której ciąży hipoteka, założona na wniosek Zakładu, na zabezpieczenie właśnie należności z tytułu zaległych składek. Dodatkowo wskazał, że zadłużenie skarżacego wobec Zakładu zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. K. już w [...] r. Ponadto w [...] r., Dyrektor Oddziału ZUS w W. podjął działania mające na celu przymusowe ściągniecie należności, ze świadczenia rentowego. Egzekucja ta obejmuje zaległości, które nie były przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. K., tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, za okres [...] i [...] r. Organ podkreślił przy tym, że prowadzone postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, tzn. stale uzyskiwane są z niego pewne kwoty, wobec tego w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z treścią tego przepisu całkowita nieściągalności zachodzi gdy:

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych i braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, aktualnie stanowi to kwotę 8,80 zł;

naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku z którego można prowadzić egzekucję,

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, organ przywołał treść art. 28 ust. 3 a tej samej ustawy, zgodnie z którym, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Jak podniósł Zakład, szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek określone zostały rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej łub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących , że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

2) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności;

3) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych dobitnie podkreślił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż zachodzą przesłanki prawne pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek .

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie pozwoliło na ustalenie, że pomimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, bieżące potrzeby strony i jego rodziny są zaspokajane. Skarżący pomimo podnoszenia w toku postępowania twierdzeń o dodatkowych obciążeniach finansowych, związanych z zaciągniętymi pożyczkami, w żaden sposób zobowiązań tych nie udokumentował.

Odnośnie zarzutu strony, o bezprawnej odmowie kontynuacji ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Zakład wyjaśnił, że w dniu [...] r. skarżący dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą "Usługi Leśne", z datą rozpoczęcia działalności [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników skarżącego, od dnia [...] r., z uwagi niespełnienie, w chwili rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, warunków określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Odwołanie skarżącego od tej decyzji było dwukrotnie rozpatrywane przez sąd.

Sąd Okręgowy w S. oddalił odwołanie powoda, natomiast Sąd Apelacyjny we W., prawomocnym już wyrokiem z dnia [...] r. oddalił skarżącego apelację jako bezzasadną.

Dodatkowo, wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S., po rozpoznaniu sprawy o ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego, oddalił odwołanie skarżącego. Obecnie orzeczenie to również jest prawomocne.

W związku z tym, że prowadzona wobec strony egzekucja jest skuteczna, a skarżący w żaden sposób nie wykazał zaistnienia wyjątkowych sytuacji, które umożliwiłyby umorzenia zaległości, pomimo braku całkowitej nieściągalności, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia zaległości.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że urzędnicy organów ubezpieczeniowych wprowadzili go w błąd, podając nierzetelne informacje odnośnie podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonego gospodarstwa, dlatego powstałe zadłużenie z tytułu składek powstało bez jego winy. Dodatkowo podniósł, że bezprawnie zastosowano w stosunku do jego osoby działanie prawa wstecz, zwracając uiszczone do KRUS za 22 miesiące składki. Zarzucił również bezprawność decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz decyzji ustalającej obowiązek ubezpieczenia społecznego.

Podniósł, że jest osobą chorą, a utrzymanie w zakresie podstawowych potrzeb życiowych odbywa się właśnie kosztem leczenia [...] i [...].

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że przeprowadzona przez organ ocena sytuacji płatniczej strony jest dowolna i tym samym zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem pełnomocnika, z oceny tej wynika, iż przy miesięcznych dochodach w wysokości [...] zł na osobę, spłata zadłużenia nie jest dla skarżącego obciążeniem. Tymczasem, pozostaje to w sprzeczności z uznaniem trudnej sytuacji materialno bytowej skarżącego przy uzasadnionych, koniecznych dla bieżącego utrzymania wydatkach. Wskazana kwota, to nie wolne środki do dobrowolnego wydatkowania, tylko kwota realna, z której wnioskodawca winien zaspokoić swoje życiowe potrzeb (mieszkanie, żywność, ubranie). Tym samym dokonane przez organ wnioski, odnośnie możliwości finansowych spłaty zadłużenia przez skarżącego, nie znajdują uzasadnienia w świetle zasad doświadczenia życiowego. W związku z tym, w ocenie pełnomocnika strony, ocena zebranego materiału dokonana przez organ, jest oceną dowolną, a wydana jest podstawie decyzja winna zostać uchylona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje.

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jt. Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm.), w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...) "daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (zob. J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym podstawową przesłanką, umożliwiającą w ogóle rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" definiuje sam prawodawca w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi mianowicie wtedy, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności.

Organ dokonał właściwej oceny stany faktycznego w sprawie w kontekście omawianych przesłanek, dokonując szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z nich, trafnie przyjmując, że żadna z nich nie zachodzi i czemu skarżący nie przeczy, sformułował bowiem w zasadzie swoje swe zarzuty zasadniczo na tle § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w związku z art. 28 ust 3a u.s.u.s., tzn. podnosił w skardze okoliczności, które w jego ocenie mogłyby przemawiać za umorzeniem zaległości, pomimo braku całkowitej nieściągalności należności.

W art. 28 ust 3a u.s.u.s. przewidziano wyjątek od generalnej zasady, wedle której całkowita nieściągalność przesądza o możliwości umorzenia należności w składkach, dla ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek - stanowiąc, że należności tego rodzaju mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tu ustawodawca wprowadza jednak nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Analizując wystąpienie przesłanek na tle cytowanego przepisu organ dopatrzył się istnienia jednej z nich, a mianowicie uznał, na podstawie zebranego materiału dowodowego, że skarżący został poszkodowany w wyniku powodzi, w [...] r., [...] r. i [...] r., jednakże, jak wskazał sam skarżący, z powodu szkód odniesionych w ostatniej z nich, tzn. powodzi z [...] r., na naprawę zalanej piwnicy otrzymał zasiłek celowy z Ośrodka Pomocy Społecznej. Odnośnie innych szkód, skarżący w żaden sposób nie udokumentował, jaki był ich faktyczny rozmiar, czy podjął w ogóle jakiekolwiek prace remontowe, ani jakie w związku z tym poniósł koszty.

Na tle jednak przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia trzeba jeszcze raz podkreślić, że mimo stwierdzenia występowania przesłanek tamże sformułowanych organ może umorzyć należności, co oznacza, że nie jest do tego zobligowany. Argumentując przyczyny odmowy umorzenia mimo przyznania istnienia wymienionej przesłanki – w zaskarżonej decyzji ZUS w wyczerpujący wskazał i wyjaśnił, z jakich przyczyn nie uznał tej okoliczności za wystarczającą dla umorzenia należności. Jak podkreślono, przede wszystkim nie został udokumentowany faktyczny rozmiar szkód, ani nie wskazano jakie koszty związane z ich naprawieniem zostały poniesione. Tym bardziej, jak podkreślił Zakład, skarżący nawet nie wskazał jakie ponosi miesięcznie obciążenia finansowe w związku z ich regulowaniem.

Dodatkowo, jak wyjaśnił organ, cały czas jest prowadzona egzekucja z otrzymywanego przez skarżącego świadczenia rentowego i pomimo tego, rodzina skarżącego nadal ma zapewnione wolne środki finansowe i zaspokojone wszystkie potrzeby życiowe. Organ podniósł również, że istnieje możliwość uregulowania należności w drodze układu ratalnego, jednakże skarżący dotychczas nie wystąpił do organu z odpowiednim wnioskiem w tej sprawie.

Takie uzasadnienie organu odmowy uwzględnienia żądania strony nie może być w ocenie Sądu poczytane jako przejaw sprzeczności między ustaleniami organu, w zakresie spełnienia przesłanki do umorzenia, z treścią podjętego rozstrzygnięcia. Wynika to po pierwsze z faktu, że umorzenie składek leży w sferze uznania administracyjnego, o czym mowa wyżej. Nadto zastosowanie instytucji umorzenia oznacza bezpowrotną, definitywną rezygnację Zakładu z należności. Wobec tego, skoro ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego ich dochodzenia zaś zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zasadne jest oczekiwanie przez Zakład na wynik wszczętego i niezakończonego dotąd postępowania egzekucyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do ważenia interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" - przedstawiona wyżej ocena organu w kontekście, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winna dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, nie jest wadliwa, mieści się w ramach dopuszczalnej wykładni oraz nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891). Dodatkowo, co warto podkreślić, jak słusznie zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, umorzenie zaległości spowoduje zmniejszenie przyszłego świadczenia emerytalnego skarżącego, bowiem przy wyliczaniu wysokości emerytury, nie jest brany pod uwagę okres, za który składki nie zostały uiszczone.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, o niesłusznym "wypowiedzeniu umowy ubezpieczenia z KRUS" i "narzuceniu obowiązku objęcia powszechnym ubezpieczeniem społecznym" należy dobitnie podkreślić, że zarzut ten nie mógł być przedmiotem rozpoznania w sprawie, bowiem po pierwsze decyzje te pozostają poza zakresem kognicji sądu administracyjnego, a po drugie, zarówno decyzja o ustaniu ubezpieczenia wydana przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jak i późniejsza decyzja ustalająca istnienie obowiązku ubezpieczenia społecznego, były już przedmiotem badania przez sąd właściwy, tj. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i obecnie są już prawomocne, a zatem wiążące dla wszystkich organów.

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem decyzji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego, w tym w zakresie źródeł dochodów oraz ponoszonych wydatków, kosztów utrzymania co znalazło to stosowne odzwierciedlenie tak w zebranym materiale dowodowym sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący uczestniczył w czynnościach procesowych, przedkładał dowody w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny. Stan faktyczny nie jest zatem sporny, odmienna jest tylko jego ocena przez organ i stronę skarżącą. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a. w związku z § 14 pkt 2 ust. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).