Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SAB/Lu 26/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 1-4 i 8, art. 149, art. 154 § 6, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
article: art. 7, art. 12 § 1, art. 35, art. 36 § 1, art. 37 § 1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Jerzy Drwal WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2018 r. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium [...] I. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku M. S. z dnia 12 marca 2018 r. dotyczącego udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium [...] – w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku z aktami; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Wojewody na rzecz M. S. kwotę [...]zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. S. (dalej jako: "skarżący") wniósł skargę na bezczynność Wojewody (dalej jako: "organ" lub "wojewoda") w sprawie z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, domagając się wydania decyzji w sprawie, stwierdzenia bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa i przyznania kwoty pieniężnej w wysokości [...] zł. oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego wskazanych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) dalej jako: "k.p.a.", oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.: art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco przekraczający terminy do załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że jakiekolwiek czynności w postępowaniu zostały podjęte dopiero po upływie ponad dwóch miesięcy (wnioski organu do służb z 14 maja 2018 r.). Ponadto wskazano na dwukrotne uchybienie organu w zakresie zawiadomienia skarżącego o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie. W ocenie skarżącego zawiadomienie z dnia 11 maja 2018 r. zostało nadane dopiero po wniesieniu przez niego pisma nazwanego zażaleniem, w dniu 22 czerwca 2018 r. W przypadku zaś zawiadomienia z dnia 31 sierpnia 2018 r. to pismo zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 17 września 2018 r. Podkreślono, że w niniejszym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności z uwagi na podjęcie czynności w sprawie po upływie wyznaczonego terminu. W ocenie skarżącego podjęcie czynności dopiero po jego interwencji świadczy o bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwag na nie wyczerpanie środków zaskarżenia tj. niewniesienie ponaglanie, ewentualnie o odrzucenie skargi. W ocenie wojewody w niniejszym postępowaniu organ nie dopuścił się bezczynności, a postępowanie było prowadzone zgodnie z przepisami art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 k.p.a. Szczegółowo przedstawił wszystkie czynności dokonywane przez Wojewodę zmierzające do ustalenia faktycznego celu pobytu cudzoziemca na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślono, że organ nie znajduje podstawy do wydania decyzji o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy bez dalszego prowadzenia postępowania i podjęcia kolejnych czynności wyjaśniających.

Wskazano, że wątpliwości organu budzą załączone do wniosku dokumenty dotyczące podjęcia nauki przez skarżącego wydane przez Szkołę Policealną dla Dorosłych P. L. w L. z uwagi na informacje pozyskane od Straży Granicznej. Organ jednocześnie wskazał, że informował skarżącego o kolejnych terminach rozpoznania sprawy.

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w dniu 12 marca 2018 r. wpłynęło do Wojewody (dalej jako: "organ" lub "wojewoda") pisma skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy celem nauki w szkole policealnej. Do wniosku załączono: 4 zdjęcia, urzędowo poświadczoną kserokopię paszportu, zaświadczenie z dnia 10 marca 2018 r, Nr [...] o dacie rozpoczęcia i przewidywanej dacie zakończenia nauki, potwierdzenie posiadania środków finansowych, urzędowo poświadczoną kserokopię umowy najmu pomieszczenia mieszkalnego, urzędowo poświadczoną kserokopię karty pobytu oraz dowód uiszczenia opłaty skarbowej.

W dniu złożenia wniosku poinformowano skarżącego na piśmie, o terminie rozpatrzenia sprawy w okresie 2 miesięcy.

W dniu 7 maja 2018 r. skarżący załączył do akt sprawy polisę ubezpieczenia zdrowotnego.

W toku postępowania czterokrotnie informowano skarżącego o niezałatwieniu sprawy w wyznaczonym terminie.

Zawiadomieniem z dnia 11 maja 2018 r. określono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 sierpnia 2018 r. z uwagi na analizę materiału dowodowego W aktach administracyjnych brak jest informacji o sposobie i terminie doręczenia zawiadomienia. Zdaniem skarżącego zawiadomienie zostało nadane nierejestrowaną przesyłką listową w dniu 6 czerwca 2018 r., na dowód czego załączono do skargi poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię koperty. Zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. określono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2018 r. Zawiadomienie to skarżący odebrał osobiście w siedzibie organu w dniu 17 września 2018 r. Zawiadomieniem z dnia 30 października 2018 r. określono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2018 r. Z tych dwóch zawiadomień wynika, że powodem przedłużenia postępowania w sprawie była konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W aktach administracyjnych brak jest informacji o sposobie i terminie doręczenia zawiadomienia. Jednocześnie w zawiadomieniach pouczano skarżącego o prawie wniesienia ponaglenia.

Pismem z dnia 10 maja 2018 r. organ zwrócił się do Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w L., Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. i L. Komendanta Policji w L. o udzielenie w terminie 30 dni informacji czy wjazd i pobyt skarżącego na terytorium [...] nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Wojewoda w toku postępowania zwracał się trzykrotnie do Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego nauki skarżącego w szkole policealnej.

Pismem z dnia 28 maja 2018 r. organ zwrócił się o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego nauki skarżącego w Szkole Policealnej dla Dorosłych P. L. w L. ul. [...], [...] L. w zakresie: okresu nauki, warunków i czasu trwania zajęć oraz otrzymywanych materiałów szkoleniowych i sposobu zaliczeń. Z uzyskanego sprawozdania przekazanego organowi faxem w dniu 6 czerwca 2018 r. wynikało, że wskazany adres jest jedynie adresem rejestrowym. Skarżący nie był widziany w siedzibie szkoły przez osobę z którą przeprowadzono wywiad środowiskowy (pracownica sąsiadującego lokalu M. S.). Ponadto siedziba ta od około miesiąca jest zamknięta i korespondencja przychodzącą do szkoły nie jest przez nikogo podejmowana.

Pismem z dnia 19 czerwca 2018 r. wojewoda po raz drugi zwrócił się do Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego nauki skarżącego w Szkole Policealnej dla Dorosłych P. L. w L. ul. [...], [...] L., wskazując dodatkowo, że zajęcia odbywają się w L. przy ul. [...]. Zakres wnioskowanej informacji był tożsamy z zakresem wskazanym w pierwszym piśmie w dniu 28 maja 2018 r.

Z uzyskanych materiałów – notatki urzędowej z dnia 25 czerwca 2018 r. - przekazanych organowi faxem w dniu 26 czerwca 2018 r. wynikało, że pod adresem szkoły na Krakowskim Przedmieściu nikogo nie zastano. Z informacji od pracownika sąsiadującej placówki M. S. uzyskano informację, że od ok. 4 miesięcy w siedzibie szkoły nikt się nie pojawia. Pod wskazanym adresem na ul. [...] ustalono, że znajduje się tam siedziba Szkoły Podstawowej nr [...]. Przeprowadzono rozmowę z kierownikiem sekcji gospodarczej R. M., który poinformował, że w dniu [...] września 2017 r. podpisał umowę ze szkołą policealną na wynajęcie sali. Umowa miała obowiązywać do [...] stycznia 2019 r., jednakże w dniu [...] kwietnia 2018 r. została rozwiązana. Ustalono również, że w weekendy marca i kwietnia szkoła policealna prowadziła zajęcia, na których pojawiali się uczniowie.

Z informacji uzyskanych w Urzędzie Miasta L. wynika, że szkoła policealna zaczęła prowadzić zajęcia od lutego 2018 r. Przeprowadzona kontrola (marzec-kwiecień) wykazała, że do szkoły zapisanych było 90 obywateli [...]. Zajęcia odbywały się co 2 tygodnie w dni wolne. Szkoła otrzymywała dotacje z Urzędu Miasta w wysokości około [...] złotych miesięcznie (na ucznia) pod warunkiem, że frekwencja ucznia wyniesie co najmniej 50%. Podczas kontroli na sobotnich zajęciach były 2 grupy po około 12 osób, które wpisały się na listę obecności. W kolejnym dniu kontroli (niedziela) zastano w sali te same osoby, jednak nazwiska na listach obecności były inne. Ustalono, że faktycznie do szkoły uczęszczało około 25 osób, lecz na listach widniało 90 osób. Według list obecności każdy uczeń szkoły miał frekwencję powyżej 50%. Większość uczniów szkoły przeniosła się do Szkoły Policealnej [...] w L.. Szkoła Policealna dla Dorosłych P. L. zakończyła działalność w dniu 30 kwietnia 2018 r. Wskazano, że dokumentacja szkoły powinna znajdować się Kuratorium Oświaty. Urząd Miasta złożył zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa wyłudzenia środków finansowych przez Szkołę Policealną dla Dorosłych P. L..

Wyjaśniono, że z uwagi na zamknięcie szkoły nie było możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego we wskazanym zakresie w stosunku do skarżącego. Podkreślono, że ustalenia dokonane w Urzędzie Miasta wskazują, że podpisy na listach obecności były podrabiane.

W ocenie funkcjonariusza straży granicznej szkoła policealna prawdopodobnie powstała w celu wyłudzenia środków finansowych, a część uczniów tej szkoły ubiega się o zezwolenie na pobyt czasowy, co może świadczyć o próbie legalizacji pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przy jednoczesnym wprowadzeniu w błąd organu wydającego zezwolenia.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2018 r. organ zwrócił się do Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dotyczącego nauki skarżącego w Policealnej Szkole Zawodowej w L. "A. L. K." ul [...] w L. w zakresie: okresu nauki, warunków i czasu trwania zajęć wraz z weryfikacją podpisów na liście obecności, otrzymywanych materiałów szkoleniowych, formy i częstotliwości trwania zajęć, języka nauki, kierunku nauki i form zaliczeń zajęć.

Sprawozdanie z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego przekazano faxem w dniu 14 sierpnia 2018 r. Wywiad został przeprowadzony z dyrektorem szkoły A. C.. Ustalono, że skarżący w dniu 15 maja 2018 r. złożył podanie o przyjęcie do szkoły na kierunku rachunkowość. Nauka trwa 2 lata, zjazdy są planowane weekendowo 2 razy w miesiącu. Nauka rozpoczyna się od września. Dzień zajęć składa się od 10 do 12 godzin lekcyjnych. Po każdej godzinie zajęć prowadzący sprawdza listę obecności poprzez zebranie podpisów na liście. Zajęcia prowadzone są w języku polskim. Warunkiem przyjęcia cudzoziemca do szkoły jest posiadanie dokumentu potwierdzającego legalny pobyt w Polsce, złożenie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do podjęcia nauki, wykazanie się znajomością języka w którym prowadzone są zajęcia na poziomie komunikatywnym lub podstawowym, przedłożenie dokumentów potwierdzających ukończenie szkoły średniej w Polsce lub zagranicą (przetłumaczonych). Znajomość języka polskiego jest weryfikowana przy składaniu dokumentów jednak na poziomie minimalnym bez uwzględnienia specjalistycznego słownictwa (kierunkowego). Wskazano, że złożona przez skarżącego dokumentacja o przyjęcie do szkoły jest niepełna, jednakże istnieje możliwość uzupełnienia braków do 31 października 2018 r. Nieuzupełnienie braków złożonej dokumentacji będzie skutkować skreślenia z listy uczniów.

W dniu 13 czerwca 2018 r. w oświadczeniu o zapoznaniu się z aktami sprawy skarżący wyjaśnił, że w dniu 27 kwietnia 2018 r. zrezygnował z nauki w Szkole Policealnej dla Dorosłych P. L. w L. z uwagi na zamiar podjęcia nauki w Policealnej Szkole Zawodowej w L. "A. L. K.". Na potwierdzenie złożonego oświadczenia załączono zaświadczenie z dnia 12 czerwca 2018 r., nr [...] o podjęciu nauki w terminie od września 2018 r. do czerwca 2020 r. i zaświadczenie o frekwencji w Szkole Policealnej dla Dorosłych P. L. w L. w miesiącu kwietniu 2018 r.

W dniu 19 czerwca 2018 r. skarżący złożył pismo, uznane przez organ za ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie zatytułowane "zażalenie na bezczynność organu". W uzasadnieniu ponaglenia wskazano, że pomimo złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu podjęcia nauki wraz z niezbędnymi dokumentami i spełnieniem przez skarżącego warunków wskazanych w art. 188 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. - o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 z późn. zm.) dalej jako: "ustawa o cudzoziemcach", nie wydano decyzji w tym przedmiocie i nie zawiadomiono o przyczynie zwłoki w sprawie.

W piśmie przewodnim wojewody przekazującym ponaglenie Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 25 czerwca 2018 r. wyjaśniono, że w ocenie organu brak jest podstaw do wydania decyzji z uwagi na powstałe wątpliwości w zakresie podjęcia przez skarżącego nauki i jego rzeczywistego celu pobytu. Wskazano, że do dnia przekazania ponaglenia nie uzyskano sprawozdania Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. w przedmiocie wywiadu środowiskowego dotyczącego nauki skarżącego w Szkole Policealnej dla Dorosłych P. L. w L..

Ustosunkowując się do powyższego stanowiska organu, skarżący złożył w dniu 19 lipca 2018 r. pismo mające stanowić załącznik do ponaglenia, w którym podkreślił, że informacja o niezałatwieniu sprawy w terminie została wysłana po złożeniu ponaglenia w dniu 22 czerwca 2018 r. Ponadto przez ponad 2 miesiące od wszczęcia postępowania nie były podejmowane przez organ żadne czynności, a czynności podejmowane przez wojewodę, takie jak wniosek o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z dnia 19 czerwca 2018 r., w szkole do której skarżący już nie uczęszcza jest bezcelowe. Na potwierdzenie swoje stanowiska skarżący wskazał, że w dniu 13 czerwca 2018 r. poinformował organ o rezygnacji nauki w Szkole Policealnej dla Dorosłych P. L. w L. i zamiarze podjęcia nauki w szkole A. . Pismo skarżącego zostało przekazane Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców przy piśmie organu z dnia 14 sierpnia 2018 r.

W oświadczeniach o zapoznaniu się z aktami sprawy z dnia 30 lipca 2018 r., 31 lipca 2018, 17 września 2018 r. skarżący zawarł żądanie o wydanie decyzji w sprawie.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2018 r. wezwano skarżącego do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w dniu 29 sierpnia 2018 r. w charakterze strony postępowania celem złożenia zeznań istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący stawił się w wyznaczonym dniu w siedzibie organu i złożył stosowne zeznania, które utrwalono w protokole przesłuchania strony nr [...]

W toku postępowania skarżący składał zaktualizowane dokumenty stanowiące załączniki do wniosku z dnia 12 marca 2018 r. tj.: aktualną polisę ubezpieczenia zdrowotnego (14 sierpnia 2018 r.), aneks do umowy najmu pomieszczenia mieszkalnego (10 września 2018 r.) zaświadczenie o nauce i frekwencji (2 października 2018 r. i 19 listopada 2018 r.) oraz dodatkowe dokumenty takie jak dowód opłaty za kartę pobytu (13 września 2018 r.) oraz dane o frekwencji za miesiąc luty, marzec 2018 r. w szkole P. L. w L..

Pismem z dnia 21 sierpnia 2018 r. wojewoda zwrócił się do Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. o przeprowadzenie czynności weryfikacyjnych dotyczących m. in. Policealnej Szkoły [...] w L. "A. L. K." ul. [...] w L., z uwagi na niepokrywanie się adresu szkoły z miejscem gdzie są prowadzone zajęcia lekcyjne. Wniesiono o weryfikację: otrzymywanych przez uczniów materiałów szkoleniowych, adekwatności pomieszczeń lekcyjnych do liczby uczniów, wyposażenia sal, warunków, miejsca i długości zajęć lekcyjnych, formy i języka zaliczeń, ilości prowadzonych kierunków zajęć.

Notatki służbowe z przeprowadzonych czynności wpłynęły do organu w dniu 11 października 2018 r. Czynności weryfikacyjne zostały przeprowadzone w lokalu szkoły w dniu 13 września 2018 r. przy ul [...] w L. w obecności A. F. i w dniu 14 września 2018 r. w obecności Z. J. w lokalu przy ul Lipowej 7 w L..

W lokalu przy [...] ustalono, że wyposażenie szkoły jest adekwatne do potrzeb działalności edukacyjnej. W trakcie sprawdzenia lokalu nie zastano żadnego cudzoziemca. A. F. nie posiadała informacji na temat podejmowania się przez cudzoziemców na terenie placówki edukacyjnej działań mogących mieć wpływ na ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego albo stanowiących zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa.

W trakcie sprawdzenia lokalu w przy ul. [...] ustalono, że adres stanowi siedzibę [...] Ogólnokształcącego, które wynajmuje szkole policealnej sale lekcyjne na potrzeby prowadzenia zajęć teoretycznych oraz lokal wykorzystywany na praktyczną naukę zawodu technik usług kosmetycznych. Umowa została podpisana z dniem 1 września 2016 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. z wyłączeniem okresu wakacji. Umowa obejmuje wynajem 10 sal lekcyjnych o łącznej powierzchni 500 m2 oraz korzystanie z sanitariatów. Ilość wynajętych sal lekcyjnych różni się w zależności od bieżącego zapotrzebowania szkoły policealnej. Zajęcia mogą odbywać się w soboty i niedziele w godzinach 8.00-17.00. W ramach umowy za każdą godzinę wykorzystania jednej sali lekcyjnej uiszczana jest stała opłata. Szkoła posiada oddzielną umowę na wynajem lokalu składającego się z 3 pomieszczeń, korytarza i WC o łącznej powierzchni 40 m2. W umowie najemca deklaruje, że lokal ten będzie wykorzystywał na praktyczną naukę zawodu technik usług kosmetycznych w dniach: od poniedziałku do niedzieli w godzinach 8.00-20.00 oraz zobowiązuje się uiszczać stały miesięczny czynsz za wynajem sali i uiszczać dodatkowe opłaty za zużytą energię elektryczną, energię cieplną, wodę kanalizacje oraz śmieci.

Szkoła policealna nie ma wyznaczonych do użytkowania stałych sal lekcyjnych. Po każdej informacji szkoły policealnej o zapotrzebowaniu na salę dla danej ilości uczniów dyrekcja [...] wyznacza różne pomieszczenia lekcyjne, tak aby pomieściły wymaganą ilość słuchaczy. Wyposażenie szkoły jest adekwatne do potrzeb działalności edukacyjnej. W trakcie sprawdzenia lokalu nie zastano żadnego cudzoziemca. Z. J. nie posiada informacji na temat podejmowania się przez cudzoziemców na terenie jego placówki edukacyjnej działań mogących mieć wpływ na ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego albo stanowiących zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa.

Do dnia wydania wyroku przez sąd wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, nie został załatwiony przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2018 r. poz. 1302 z późn.zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do sądu przysługuje więc w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Niekwestionowane jest w sprawie, że skarżący spełnił warunki formalne wniesienia skargi, bowiem przed złożeniem skargi, działając w trybie art. 37 § 1 k.p.a., wniósł ponaglenie do organu wyższego stopnia – Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Stan bezczynności, jako naruszający prawo, trwa dopóty, dopóki organ nie załatwi sprawy lub nie podejmie innej czynności prawem przewidzianej, umożliwiającej kontynuowanie postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność organu jest zatem prawnie dopuszczalna dopóki organ ten nie zniweczy stanu milczenia. Dlatego też celem objęcia kognicją sądów administracyjnych kwestii badania bezczynności i przewlekłości postępowania przed organami administracji publicznej jest wymuszenie nadania czynnościom organu administracyjnego sprawnego biegu, a więc zrealizowanie interesu publicznego, jakim jest sprawne funkcjonowanie aparatu administracji publicznej. (zob. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, z. 5, s. 48).

Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 35 k.p.a. W myśl § 1 tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl § 5 cytowanego przepisu, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji, oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Stosownie natomiast do art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw.

Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.

Zatem stwierdzić można, że przez bezczynność należy rozumieć istniejący obiektywnie stan niewydania decyzji (aktu kończącego postępowanie) mimo upływu terminu załatwienia sprawy – niezależnie od przyczyny przekroczenia terminu oraz niezależnie od tego, czy jest to termin ustawowy, czy wyznaczony przez organ administracji (por. np. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 25 listopada 2013 r., I OPS 12/13, ONSAiWSA z 2014 r. nr 2, poz. 20).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, nie został dotychczas rozpoznany. Po przeanalizowaniu akt sprawy administracyjnej należy zauważyć, iż przez pierwsze dwa miesiące od złożenia przez skarżącego kompletnego wniosku w sprawie nic się nie działo. Dopiero dnia 10 maja 2018 r. organ, na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wystąpił do Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w L., Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. i L. Komendanta Policji w L. o udzielenie w terminie 30 dni informacji czy wjazd i pobyt skarżącego na terytorium [...] nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Obowiązek pozyskania powyższych informacji wynika wprost z powyższej regulacji prawnej i ma charakter rutynowy. Pomimo tego, organ nie zredagował treści pisma do wskazanych powyżej organów przez ponad dwa miesiące. Następnie kilkakrotnie organ starał się ustalić, czy skarżący kontynuuje naukę w L. zwracając się do Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej w C. oraz Komendanta Straży Granicznej w L. o ustalenie tej okoliczności, podając jednak nieprecyzyjne dane szkół do których miał uczęszczać skarżący. Wnosił o uzyskanie informacji o szkole Policealnej [...] w L. "A. L. K." ul. [...], pomimo wskazywania przez skarżącego na inną szkołę do której się zapisał - "A. L. K." Policealną Szkołę Zawodową w L.. Zestawienie zaś dat uzyskanych informacji od tych organów z datami zaświadczeń o frekwencji na zajęciach składanych do akt przez skarżącego, świadczy o uchylaniu się przez organ od oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności wojewody przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 k.p.a. - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z powyższym sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem organ administracji podejmował czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego. Ponadto skarżący w swoich pismach początkowo podnosił, że uczęszcza do szkoły P. L. w L., a później, że zmienił szkołę i zapisał się do szkoły "A. L. K." Policealna Szkoła Zawodowa w L..

Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się sąd administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.

Wobec powyższego sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin jednomiesięczny na rozpoznanie o wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy będzie adekwatny i realny.

Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od wojewody na rzecz skarżącego - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a - sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając to żądanie za nieuzasadnione.

Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.

Podkreślić też trzeba, iż o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją.

Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 2934/16; analogiczne stanowisko w sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie są wymienione powody żądania przyznania skarżącym od organu sum pieniężnych. Zatem z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Dopiero po zamknięciu rozprawy pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe - załącznik do protokołu rozprawy starając się uzasadnić żądanie skargi o przyznanie mu kwoty [...]zł. Argumenty użyte w piśmie procesowym nie przekonały sądu do uwzględnienia skargi w tym zakresie. Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia sumy pieniężnej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.

Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.

O kosztach procesu zwartych w punkcie IV sentencji wyroku sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).