Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2030/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.162 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, asesor WSA Piotr Dębkowski, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz K. sp. j. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 17 lipca 2018 r. K. sp. j. z siedzibą w W. (zwana dalej: "Stroną", "Spółką" lub "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

1.1. Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w B., decyzją z [...] listopada 2017 r., określił Spółce kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od listopada 2013 r. do grudnia 2014 r. oraz kwoty do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.) - dalej "u.p.t.u." - za listopad i grudzień 2013 r. oraz za styczeń 2014 r.

Decyzja została doręczona na adres Kancelarii Adwokackiej [...] grudnia 2017r. Fakt ten potwierdziła J. B.

W dniu 21 grudnia 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo adwokata S. B. informujące o wypowiedzeniu w trybie natychmiastowym pełnomocnictwa Spółce do reprezentowania w sprawie przed Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. Pełnomocnik wyjaśnił, że wypowiedzenie wynika z faktu, iż jego udział w postępowaniu ograniczył się jedynie do fazy wstępnej i od dłuższego już czasu Spółkę reprezentują inni pełnomocnicy. Ponadto poinformował, że pozostaje zawieszony w wykonywaniu zawodu, co stanowi przeszkodę do dalszych działań w sprawie.

W dniu 22 grudnia 2017 r. w siedzibie [...] Urzędu Celno – Skarbowego w B. stawili się upoważnieni przez adwokata M. C. pracownicy Kancelarii, którzy wykonali fotokopię przedmiotowej decyzji.

1.2. Pismem z 29 grudnia 2018 r. Spółka reprezentowana przez M. C. wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w B. z [...] listopada 2017 r. wraz z wnioskiem z 28 grudnia 2017 r. o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik Skarżącej wskazał, że w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w B. Spółka była reprezentowana łącznie przez trzech pełnomocników – adw. S. B., r.pr. R. N. oraz adw. M. C. Pełnomocnikiem do doręczeń został wyznaczony adw. S. B. Decyzja z [...] listopada 2017 r. została doręczona adw. S. B. 4 grudnia 2017 r., który 18 grudnia 2017 r. dokonał wypowiedzenia pełnomocnictwa Spółce. Adw. S. B. nie poinformował o wydaniu i doręczeniu decyzji ani wspólników Spółki, ani pozostałych pełnomocników reprezentujących Spółkę. Ponadto samo wypowiedzenie zostało dokonane w ostatnim dniu do złożenia odwołania. Pełnomocnik Spółki podkreślił, że wypowiedzenie pełnomocnictwa nie zostało doręczone skutecznie Stronie, nie zapoznała się ona zatem z oświadczeniem woli pełnomocnika w czasie wystarczającym do przekazania i zlecenia sporządzenia odwołania innemu pełnomocnikowi. Strona nie może odpowiadać za zawinione zaniedbanie ze strony ustanowionego pełnomocnika i ponosić z tego tytułu negatywne konsekwencje.

Dodatkowo pełnomocnik Spółki zauważył, że należałoby poddać pod rozwagę także to czy w momencie doręczenia adw. S. B. decyzji, stosunek pełnomocnictwa pomiędzy nim a Stroną nadal istniał. S. B. został umocowany do reprezentowania Strony, na podstawie udzielonego pełnomocnictwa. W momencie zawieszenia adwokata w wykonywaniu zawodu traci on wszelkie uprawnienia do skutecznej reprezentacji swojego mocodawcy. W momencie powzięcia informacji przez adw. S. B. o zawieszeniu go w wykonywaniu zawodu, winien on niezwłocznie poinformować zarówno organ jak i mocodawcę, czego zaniechał.

Wobec powyższego, w ocenie Spółki, zasadne jest przywrócenie terminu do złożenia odwołania, bowiem Spółka została pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu z niezależnych od siebie przyczyn. Skarżąca wyjaśniła, że powzięła informację o wydaniu decyzji 22 grudnia 2017 r. od pełnomocnika adw. M.C., wobec powyższego został zachowany siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

1.3. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji stwierdził, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] czerwca 2018 r. wiążąco przesądziło, że Spółka działająca przez ustanowionego pełnomocnika składając odwołanie uchybiła ustawowemu terminowi do dokonania tej czynności. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został wniesiony we właściwym czasie i Strona dopełniła czynności, dla której uchybiony był termin. Odnośnie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi organ odwoławczy stwierdził, że mimo, iż zachowanie adwokata Strony nie odpowiada standardom to jednak takie okoliczności nie mogą przesądzać o zasadności przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia. Istotną bowiem kwestią jest to, że po pierwsze adwokat wypowiedział pełnomocnictwo w piśmie z 18 grudnia 2017 r. mając wiedzę o swojej sytuacji prawnej, w wyniku której został zawieszony od daty pierwszego orzeczenia dyscyplinarnego, tj. od [...] lipca 2017 r. Po drugie, nie można przyjąć, że zawodowy pełnomocnik nie wiedział o skutkach prawnych tak późnego wypowiedzenia pełnomocnictwa i jednoczesnego zawiadomienia o jego wypowiedzeniu. Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że nie można wykluczyć, że Skarżąca wiedziała o tym, że reprezentujący ją adwokat został zawieszony w prawie wykonywania zawodu lub też wiedziała o okolicznościach, które mogłyby mieć wpływ na sposób i należyte reprezentowanie jej interesów.

Powyższe, w opinii organu odwoławczego można wnioskować z treści wypowiedzenia pełnomocnictwa, w którym zawarto sformułowanie "Nadto pozostaję zawieszony w wykonywaniu zawodu, co stanowi przeszkodę do moich dalszych działań w tej sprawie" oraz z treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania "Biorąc pod uwagę fakt osobistego zaangażowania w niniejszą sprawę, z uwagi na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie jego syna (....) w związku z postępowaniem karnym prowadzonym przez prokuraturę regionalną w B. pod sygn. akt [...], gdzie w charakterze podejrzanych występują wspólnicy spółki (...)". W takich okolicznościach, w ocenie organu drugiej instancji nie ma wątpliwości, że Strona nie podjęła żadnych starań, aby należycie dbając o swoje interesy, prawidłowo zabezpieczyć tok czynności procesowych, tj. nie podjęła żadnych działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Reasumując, organ odwoławczy wskazał, że przyczyną niezłożenia odwołania w terminie było nieprawidłowe działanie wyznaczonego przez Skarżącą profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca powierzyła prowadzenie swojej sprawy wybranemu przez siebie pełnomocnikowi, który odbierał także w jej imieniu wszelką korespondencję od organu. Jednak fakt nierzetelnego wywiązywania się pełnomocnika z jego obowiązków w zakresie dotyczącym przede wszystkim terminowego działania w imieniu Strony nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do rozpatrzenia odwołania. Wybór Strony co do sposobu reprezentowania jej interesów w postępowaniu, w określonych przepisami granicach, jest bowiem autonomiczną decyzją Strony, która sama, według własnego uznania korzysta z przysługujących jej uprawnień procesowych, by następnie ponosić wynikające z tego konsekwencje. Stosunek pełnomocnictwa ze swej natury oparty jest na szczególnym zaufaniu mocodawcy do ustanowionego przez niego zastępcy procesowego i niesie ze sobą to następstwo, że wszelkie działania, czy zaniedbania pełnomocnika odnoszą bezpośredni skutek w sferze praw i obowiązków reprezentowanego. Niewłaściwe wypełnianie tych obowiązków nie może stanowić jednak przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. słusznym wydaje się stwierdzenie, że zaniedbania pełnomocnika pozostają bez wpływu na prawidłowość działania organu podatkowego w zakresie wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jak również nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Niewłaściwy wybór w zakresie udzielonego pełnomocnictwa nie uprawdopodobnia bowiem braku winy po stronie Skarżącej w niedotrzymaniu terminu. Powierzenie prowadzenia sprawy pełnomocnikowi, skutkuje dla podatnika tym, że to on ponosi konsekwencje swojego wyboru.

2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800) – dalej "O.p." - poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, oraz niedopełnienie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego i wyczerpującego rozpatrzenia tego materiału, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, polegającego na uznaniu, iż nie można przyjąć, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Strony, co oznacza, że Strona nie uprawdopodobniła, iż dochowała należytą staranność, jakiej należy oczekiwać od strony postępowania podatkowego;

- art. 145 § 1 i 2 O.p., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w wyniku uznania, iż decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w B. została prawidłowo i skutecznie doręczona Stronie 4 grudnia 2017 r., pomimo, że pełnomocnik Strony był zawieszony w czynnościach, zatem nie mógł reprezentować Strony w czynnościach przed organem, zaś faktycznie decyzję doręczono osobie niebędącej pełnomocnikiem Strony;

- art. 162 § 1 O.p., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w wyniku uznania, iż Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącej.

2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3. W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

4. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest, czy są spełnione przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdy adwokat - pełnomocnik do doręczeń poinformował o wypowiedzeniu pełnomocnictwa w ostatnim dniu tego terminu oraz zataił przed organem, Skarżącą oraz innymi pełnomocnikami fakt zawieszenia go w czynnościach zawodowych.

5. Zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawdopodobniony został brak winy Strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

6.1. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić podstawy prawne wyroku.

Na podstawie art. 162 § 1 O.p., obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, tj. uwiarygodnienie, a nie udowodnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. W orzecznictwie wskazuje się na różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności). Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy przekonaniu organu orzekającego o prawdziwości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy obudzeniu w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu.

Wprowadzenie środka w postaci uprawdopodobnienia do wniosku o przywrócenie terminu uzasadnione jest incydentalnym, wpadkowym charakterem tego postępowania w stosunku do toku postępowania zasadniczego. Z tego powodu ustawodawca przewiduje jedynie namiastkę dowodu, a weryfikacja twierdzeń zawartych we wniosku nie może przerodzić się w osobne, pełne postępowanie dowodowe. Organ powinien jedynie ocenić prawdopodobieństwo określonego ciągu zdarzeń, a przeprowadzanie dowodów mających na celu weryfikację uprawdopodobnienia ograniczyć do niezbędnego minimum. Jedynie brak prawdopodobieństwa przywołanych we wniosku okoliczności powinien stać się przedmiotem ustaleń organu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2013 r., II FSK 1654/11 - wyroki sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej też CBOSA, pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl").

6.2. Podkreśla się jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że "przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 lutego 2012 r., III SA/Gl 972/11). Przy dokonywaniu oceny zawinienia strony w dopuszczeniu do uchybienia terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych, a nie subiektywnych, mierników staranności. Pogląd, że winę strony w uchybieniu terminowi należy oceniać według jej subiektywnej oceny stanu rzeczy, z uwzględnieniem stopnia wykształcenia i doświadczenia życiowego, nie może więc być zaaprobowany (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2009 r., II FSK 75/08, CBOSA). Dla oceny, czy uchybienie powstało z winy podatnika, nie jest istotny zamiar, z jakim on działał (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2010 r., I FSK 1582/09, CBOSA).

Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności.

6.3. W orzecznictwie sądowym stwierdza się m.in., że:

- w razie niedochowania terminu przez pełnomocnika to na nim spoczywa obowiązek wykazania zaistnienia okoliczności wyłączających jego winę (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 12 stycznia 2012 r., II SA/Op 526/11, CBOSA);

- przesłanki niedotrzymania terminu muszą istnieć obiektywnie i muszą stanowić przeszkodę nie do przezwyciężenia, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2012 r., VIII SA/Wa 967/11, CBOSA);

- o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99; z dnia 18 października 2012 r., I FSK 2179/11, CBOSA, CBOSA). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp.;

- nawet zaistnienie lekkiego niedbalstwa wskazuje na brak możliwości uznania, że wnioskodawca uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 24 stycznia 2017 r., II FSK 2530/16; z 26 stycznia 2017 r., II FSK 820/15; z 4 kwietnia 2017 r., II FSK 585/15 oraz z 9 czerwca 2017 r., II GSK 1264/17, CBOSA);

- nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminowi sytuacja związana z natłokiem prac w terminie do wniesienia odwołania – okoliczność ta, nawet jeżeli w subiektywnym odczuciu zainteresowanego była przeszkodą do dokonania czynności, nie ma charakteru ani zewnętrznego, ani obiektywnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 25 stycznia 2012 r., I SA/Ke 529/11, CBOSA);

- czasowa nieobecność w domu nie jest przeszkodą nie do przezwyciężenia do dokonania czynności procesowej polegającej na nadesłaniu brakujących dokumentów; wystarczyło upoważnić do jej dokonania jednego z domowników bądź inną osobę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z 25 kwietnia 2003 r., I SA/Ka 34/03);

- uchybienie terminowi może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli strona godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 2001 r., III SA 347/00, CBOSA);

- przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona /bądź jej pełnomocnik/ dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, CBOSA).

7. 1. Przenosząc na grunt niniejszej sprawy wyżej wskazane poglądy, które Sąd orzekający podziela i przyjmuje za własne, należy wpierw stwierdzić, że nie ma sporu, co do tego, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w terminie wskazanym w art. 162 § 2 O.p., co organ potwierdza w zaskarżonym postanowieniu.

7. 2. Stwierdzić należy, że decyzję wymiarową na Spółkę doręczono na adres Kancelarii Adwokackiej ustanowionego w sprawie pełnomocnika (Kancelaria Adwokacka [...] - Spółka Partnerska) w dniu 4 grudnia 2017 r., co własnoręcznym podpisem potwierdziła J. B. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem 18 grudnia 2017 r. W tym dniu adwokat S. B. poinformował organ o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (był ustanowiony pełnomocnikiem do doręczeń). W piśmie adwokata zawarto stwierdzenie, że: "Nadto pozostaję zawieszony w wykonywaniu zawodu co stanowi przeszkodę do moich dalszych działań w tej sprawie.". Nie ma dowodów wskazujących, że adwokat S. B. poinformował Stronę lub pozostałych pełnomocników o wydaniu i doręczeniu decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w B. z dnia [...] listopada 2017 r. O fakcie tym M. Ch. (drugi pełnomocnik) poinformował Spółkę w dniu 22 grudnia 2017 r., tj. w dniu kiedy uprawnieni pracownicy Kancelarii wykonali fotokopię przedmiotowej decyzji. Pismem z 28 grudnia 2017 r., w dniu 29 grudnia 2017 r. Spółka reprezentowana przez M. C. wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w B. z dnia [...] listopada 2017 r.

Problemem Skarżącej jest więc zachowanie jej pełnomocnika S. B., który nie poinformował Skarżącej oraz innych pełnomocników o odebranej decyzji. Z tego wynikało złożenie odwołania po terminie. Zbadać więc należy czy Spółką i jej pozostali pełnomocnicy świadomie tolerowali fakt uchybienia terminu i czy mogli, dokładając należytych starań, dotrzymać terminu do wniesienia odwołania.

8. 1. Znaczna część argumentacji organu dotyczy wykazywania mierników należytej staranności zawodowej oraz profesjonalizmu adwokata przy prowadzeniu sprawy (sądowej). Co do zasady ta argumentacja jest trafna, ale nie przystaje do realiów niniejszej sprawy. Organowi umyka bowiem, że zgodnie z art. 4d ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. − Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1999 z późn. zm.) adwokat zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych nie może występować przed sądami lub organami państwowymi i samorządowymi. Jakkolwiek zawieszenie w czynnościach zawodowych nie stanowi przyczyny wygaśnięcia pełnomocnictwa, o której mowa w art. 96 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) w związku z art. 138o O.p. i nie zwalnia automatycznie pełnomocnika od obowiązku dalszego reprezentowania strony to jednak nie można przyjmować, że mierniki należytej staranności zawodowej oraz profesjonalizmu w tym zakresie nadal działają, tak jakby adwokat zawieszony nie był.

Fakty są takie, że zataił adwokat S. B. zataił swoje zawieszenie przed organem, Skarżącą oraz innymi pełnomocnikami. Z tego względu należy ostrożnie podchodzić do formułowania względem niego standardów profesjonalizmu zawodowego. Organ to w istocie przyznaje twierdząc (strona 6 postanowienia), że: "Nie ma wątpliwości, że zachowanie adwokata Strony tym standardom nie odpowiada".

Organ trafnie zauważa, po pierwsze adwokat wypowiedział pełnomocnictwo w piśmie z dnia 18 grudnia 2017 r. mając wiedzę o swojej sytuacji prawnej, w wyniku której został zawieszony od daty pierwszego orzeczenia dyscyplinarnego, tj. od [...] lipca 2017 r. Po drugie, jako zawodowy pełnomocnik wiedział o negatywnych dla Strony skutkach prawnych tak późnego wypowiedzenia pełnomocnictwa i jednoczesnego organu zawiadomienia o jego wypowiedzeniu; musiał wiedzieć, że wypowiedzenie dotrze do organu już po upływie terminu. Te zaniedbania po stronie pełnomocnika są ewidentne. Wystarczyło przecież odpowiednio wcześniej zawiadomić Skarżącą lub innych pełnomocników o nadejściu pisma (decyzji wymiarowej), wtedy bez znaczenia stałaby się okoliczność zawieszenia w czynnościach i czasu, w którym to nastąpiło. Skarżąca wiedziałby, że decyzja jest doręczona i biegnie termin do wniesienia odwołania. Tak się jednak nie stało.

Zdaniem Sądu, winą za zaistniały stan rzeczy nie można jednak obarczać Skarżącej lub jej innych pełnomocników. Skarżąca i jej pozostali pełnomocnicy nie godzili się na uchybienie terminu i nie byli w stanie temu zapobiec.

8.2. Zawieszenie w czynnościach zawodowych nie stanowi przyczyny wygaśnięcia pełnomocnictwa, o której mowa w art. 96 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 101 Kodeksu cywilnego, które mają tu zastosowanie w związku z art. 138o O.p. Zawieszenie adwokata w czynnościach nie zwalnia automatycznie go jako pełnomocnika od obowiązku dalszego reprezentowania strony. Dodatkowo sam fakt zaprzestania działalności przez adwokata, nie przesądza o tym, że utracił on uprawnienie do reprezentowania strony. Zgodnie bowiem z art. 138b § 1 O.p. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Nadto należy zwrócić uwagę na treści art. 105 Kodeksu cywilnego (w związku z art. 138o O.p.), który stanowi, że jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć. Ze względu na ochronę interesów osób trzecich i bezpieczeństwo obrotu, wprowadzono zasadę utrzymania w mocy czynności prawnych dokonanych przez pełnomocnika w granicach umocowania po jego wygaśnięciu. Warunkiem ważności czynności prawnej jest zatem skuteczne udzielenie pełnomocnictwa i dokonanie czynności w jego granicach pomimo wygaśnięcia umocowania, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć. Nie ma przy tym znaczenia świadomość pełnomocnika odnośnie do wygaśnięcia umocowania. A więc nawet gdyby przyjąć, że zawieszenie adwokata w czynnościach zawodowych powoduje wygaśnięcie jego pełnomocnictwa przed organem podatkowym to wobec tego, że organ i Skarżąca nie wiedziała o tym zawieszeniu nie można zanegować skuteczności doręczenia decyzji zawieszonemu adwokatowi.

8.3. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera spekulacje organu co do wiedzy Skarżącej o fakcie zawieszenia adwokata, na stronie 6 postanowienia organ pisze, że: "W sprawie nie można przy tym wykluczyć sytuacji, że Podatnik wiedział o tym iż reprezentujący go adwokat został zawieszony w prawie wykonywania zawodu lub też, że wiedział o okolicznościach, które mogłyby mieć wpływ na sposób i należyte reprezentowanie Jego interesów". Organ próbuje to wywodzić z treści wypowiedzenia pełnomocnictwa (pismo z dnia 18 grudnia 2017 r.) oraz z wniosku o przywrócenie terminu. Jednak w ocenie Sądu interpretacja przez organ treści tych pism idzie za daleko. Można przyjąć, że Skarżąca (jej wspólnicy) wiedzieli o uwikłaniu w sprawę karną syna adwokata. Nie ma jednak powodów, aby zakładać, że wiedzieli, że adwokat (ojciec wspólnika) został zawieszony w czynnościach, a to jest istotą sprawy. Dalej organ w swoim wywodzie przyjmuje tylko pewne założenie: "Jeżeli tak, (podkreślenie Sądu) to nie ma wątpliwości co do tego, że Strona nie podjęła żadnych starań, aby w ww. okolicznościach, należycie dbając o swoje interesy, prawidłowo zabezpieczyć tok czynności procesowych, tj. nie podjęła żadnych działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu".

Obciążając Skarżącą winą za uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ bazuje na swoich dywagacjach i domysłach dotyczących wiedzy Skarżącej o zawieszeniu.

8.4. Organ twierdzi też, że: "(...) pełnomocnik M. C. (pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki z dnia 12 lipca 2017 r.) mając wiedzę co do toczącego się postępowania nie podejmuje żadnych aktywnych działań mających na celu zapoznanie z dotychczasowymi ustaleniami organu (w aktach organ odwoławczy nie dopatrzył się stosowanej adnotacji. Niedbalstwem ze strony tego pełnomocnika było więc niezainteresowanie się stanem sprawy lub etapem jej załatwiania." (...) "Gdyby adwokat Pan M. C. dokonał zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem miałby świadomość, że sprawa zmierza ku końcowi. Wszak 15 września 2017 r. wydany został protokół badania ksiąg."

Te wywody organu pozostają w logicznej sprzeczności ze stwierdzeniem na stronie 3 uzasadnienia postanowienia, że Strona oraz jej pozostali dwaj pełnomocnicy nie wiedzieli o wydaniu i doręczeniu decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w B. Organ nie udowodnił, że pełnomocnik M. C. wiedział o wydaniu i doręczeniu decyzji oraz wiedział o zawieszeniu współpełnomocnika-adwokata S. B. w czynnościach zawodowych. Tylko wtedy możnaby skutecznie zarzucać pełnomocnikowi M. C. niedostatki profesjonalizmu. W takiej sytuacji, tenże, jako czynny adwokat, winien głębiej zainteresować się przebiegiem postępowania w sprawie i tym, czy prawa Skarżącej są należycie chronione. Organowi umyka też, że adwokat M. C. nie był pełnomocnikiem do doręczeń. Z tego względu nie miał powinności ciągłego wypytywania organu o to, czy być może organ wysyłał jakieś pisma w sprawie i przeglądania akt celem ustalenia, czy aby nie pojawiło się jakieś nowe pismo w sprawie. Pełnomocnikiem do doręczeń był przecież inny adwokat.

8.5. Sąd stwierdza, że cały zasadniczy dla wyniku sprawy wywód organu opiera się na założeniach i spekulacjach, a nie na udowodnionych faktach. Wbrew treści art. 162 § 1 O.p., organ przyjmuje więc prawdopodobieństwo winy Skarżącej w uchybieniu terminu. Organowi umyka, że brak jest dowodów na wiedzę Skarżącej oraz jej innych pełnomocników o zawieszeniu adwokata - pełnomocnika do doręczeń oraz doręczeniu mu decyzji organu. W realiach tej sprawy nie można wywodzić winy Skarżącej w uchybieniu terminu wykazując jej zaniedbania oraz niewłaściwy wybór pełnomocnika.

Zdaniem Sądu, w sprawie można mówić o skrajnym braku profesjonalizmu pełnomocnika - wypowiedzenie pełnomocnictwa w ostatnim dniu terminu na wniesienie odwołania. Nie działa w tym zakresie art. 138i § 3 O.p. obligujący do działania jeszcze przez dwa tygodnie, bo adresatem tego przepisu jest adwokat, przez co należy rozumieć adwokata mającego zdolność wykonywania zawodu adwokata. Jest to też powiązane z zatajeniem przez adwokata faktu zawieszenia go w czynnościach zawodowych.

Mając na względzie te okoliczności należy przyjąć, że uprawdopodobniony został brak winy Strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przypomnieć należy, że brak winy Strony nie musi być tu udowodniony.

W szczególności Sąd sprzeciwia się takiej wykładni 162 § 1 O.p., która odrzuca stosowanie instytucji przywrócenia terminu wobec strony działającej przez pełnomocnika. Nie może być tak, że nawet skrajny, nieznany stronie postępowania, brak profesjonalizmu pełnomocnika zawsze i tak obciąży stronę postępowania, tylko dlatego, że strona tego pełnomocnika wcześniej wybrała.

9. Sąd stwierdza, że organ naruszył art. 162 § 1 O.p. oraz powiązane z tym przepisy art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w stopniu wpływającym istotnie na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., co orzeczono w sentencji wyroku.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 i 2 O.p. nie może być rozpoznany w granicach tej sprawy. Kwestię skuteczności doręczenia decyzji Sąd rozstrzygał w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania o sygn. akt III SA/Wa 2029/18.

10. Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis w wysokości 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).