Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2161/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1486/13 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2007 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) zasądza od R. K. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 490 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1486/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi R. K. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej (obecnie: Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) z dnia 10 kwietnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2007 r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym:

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia z 23 października 2012 r. ustalił, że skarżący na podstawie art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; - dalej: "O.p.") ponosi solidarną odpowiedzialność z pozostałym członkiem zarządu za zaległości Przedsiębiorstwa [...] "Z." S.A. w likwidacji z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2007 w kwocie głównej 4 068 zł.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 107 § 1, § 2 pkt 2, art. 108 § 1, art. 109, art. 116 § 1, § 2, art. 207 O.p. poprzez uznanie, że skarżący jako były członek zarządu ponosi odpowiedzialność za długi Spółki oraz przepisów procesowych, które miały wpływ na wydanie decyzji, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego księgowego.

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący w okresie, kiedy powstały zaległości Spółki z tytułu nieopłaconych składek na PFRON, pełnił obowiązki członka zarządu. Drugą pozytywną przesłanką odpowiedzialności członków zarządu spółki akcyjnej jest bezskuteczność egzekucji przeciwko samej Spółce. Została ona wykazana na podstawie postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Zambrowie z dnia 1 lutego 2011 r. [...]. Postanowieniem tym Komornik umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek Prezesa Zarządu PFRON jako wierzyciela uzasadniając to faktem bezskuteczności egzekucji z ruchomości, wierzytelności i kont bankowych dłużnika i z nieruchomości (z powodu braku nabywcy). Organ drugiej instancji zauważył, że doszło również do bezskutecznej egzekucji uniwersalnej, gdyż Sąd Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt V GU 6/10 oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości złożony przez Spółkę z uwagi na to, że ujawniony majątek dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Przesłanka bezskuteczności egzekucji została zatem spełniona. W ocenie organu drugiej instancji, skarżący nie wykazał, iż zgłoszono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, a także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. Za niezasadną uznał także argumentację skarżącego, iż okolicznością uwalniającą go od odpowiedzialności jest to, że Spółka jest właścicielem nieruchomości, które mogą być potencjalnymi źródłami spłaty zaległości wobec PFRON. Organ zaznaczył, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki zostało umorzone przez komornika sądowego, do skutku nie doszła również egzekucja uniwersalna, z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wystarczy nawet na zaspokojenie kosztów postępowania. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, iż w postanowieniu Sądu Rejonowego w Łomży oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości odniesiono się do nieruchomości, których Spółka jest użytkownikiem wieczystym i wskazano, że obciążenia hipoteczne przewyższają ich szacunkową wartość. W ocenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej, skarżący sformułował tylko pewne domniemania, iż z nieruchomości Spółki mogą zostać uregulowane zaległe zobowiązania wobec PFRON. Podkreślił, że w przepisie art. 116 § 1 O.p. chodzi o mienie istniejące w chwili jego wskazania, które realnie umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2012 r. Nr 127, poz. 721 ze zm. - dalej: "ustawa o rehabilitacji"); art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 180 § 1 i § 2 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Zdaniem skarżącego, w toku przeprowadzonego postępowania błędnie ustalono stan faktyczny, przez co organ przyjął, że nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącego. Podniósł ponadto, że pomimo umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki postanowieniem Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w Łomży z dnia 26 stycznia 2011 r., to nieruchomość istnieje i w dalszym ciągu stanowi majątek Spółki, który może stanowić przedmiot sprzedaży, dzięki czemu mogą zostać uregulowane zaległe zobowiązania Spółki, w szczególności niezapłacone składki na PFRON za okres listopad-grudzień 2007 r. Nieznalezienie nabywcy na powyższą nieruchomość w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika nie może być utożsamiane z bezskutecznością egzekucji z majątku Spółki i podstawą do przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie tj. skarżącego, na podstawie art. 108 § 4 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Nie podzielił stanowiska organów co do bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce. Sąd uznał, że niewystarczające do wykazania bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki jest powołanie się na treść postanowienia z dnia 1 lutego 2011 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, skoro w majątku Spółki - co jest niesporne - znajdowała się nieruchomość. Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy nie przeprowadziły niezbędnego wywodu, w którym choćby szacunkowo określono wartość nieruchomości oraz wartość ustawionych na niej hipotek. Dopiero takie ustalenie dałoby podstawy organom do twierdzenia, że skarżący nie wskazał majątku, z którego można zaspokoić zaległości podatkowe w znacznej części. Ponadto podkreślił, że bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, może być stwierdzona wyłącznie w postępowaniu w sprawie egzekucji należności z tytułu wpłat na PFRON, poprzedzającym wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu spółki za te należności. Tych okoliczności Sąd nie mógł ocenić, jako że organ nie przedłożył Sądowi niezbędnych dokumentów źródłowych z postępowania egzekucyjnego w tym zakresie (akt egzekucyjnych). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do bezskutecznej egzekucji uniwersalnej, gdyż Sąd Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 r., oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości złożony przez Spółkę, uznając, że ujawniony majątek dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Sąd a quo podkreślił, że w myśl art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej "u.p.u.n.") postępowanie egzekucyjne zarówno sądowe i administracyjne, wszczęte przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem upadłości ulega zawieszeniu z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., jednak nie podzielił ustaleń faktycznych poczynionych przez organ co do niewskazania przez skarżącego mienia, z którego możliwa byłaby egzekucja zaległości podatkowych w znacznej części. Sąd podkreślił, że nie jest między stronami sporne, iż uprzednio w stosunku do wskazanej przez skarżącego nieruchomości było prowadzone postępowanie egzekucyjne, jednak nie było nabywcy i postępowanie egzekucyjne umorzono. Jednak, jak słusznie podnosi skarżący, zgodnie z art. 985 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), nowe postępowanie egzekucyjne mające za przedmiot nieruchomość może zostać wszczęte ponownie po upływie roku. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w dniu 1 lutego 2011 r., zatem w dniu wydawania decyzji przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej możliwa była ponowna egzekucja z majątku wskazanego przez skarżącego. Organ nie dokonał ustaleń szacunkowej wartości tego majątku i proporcji, w jakiej ta wartość pozostawała do zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres odpowiedzialności skarżącego. Dopiero takie ustalenie dałoby podstawy organom do twierdzenia, że skarżący nie wskazał majątku, z którego można zaspokoić zaległości z tytułu wpłat na PFRON w znacznej części.

Na powyżej powołane rozstrzygnięcie organ wniósł skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie uchylenia wyroku w całości i rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz zasądzenia od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 141 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez uwzględnienie skargi i błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, w rezultacie nieuwzględnienie przez Sąd, przy rozpatrywaniu sprawy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i braku oddalenia skargi;

- art. 141 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku oraz poprzez brak wyrażenia własnej oceny, co do zebranego materiału dowodowego na podstawie akt niniejszej sprawy, a jedynie powielenie uzasadnień wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1218/12, III SA/Wa 1219/12 i III SA/Wa 1220/12, które to zapadły w odmiennym stanie faktycznym i prawnym.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego:

- art. 116 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dla stwierdzenia wystąpienia bezskuteczności egzekucji w całości lub w części, nie jest wystarczające formalne umorzenie postępowania egzekucyjnego (skierowanego do całego majątku spółki) oraz oddalenie przez Sąd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z uwagi na to, iż ujawniony majątek dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, gdyż okoliczności te są wystarczające dla stwierdzenia wystąpienia bezskuteczności egzekucji;

- art. 116 § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w zakresie znaczeniowym pojęcia "mienia" mieści się - tak jak w przedmiotowej sprawie - także nieruchomość, której obciążenia hipoteczne przewyższają jej wartość i co do której było prowadzone postępowanie egzekucyjne, jednak z uwagi na brak nabywcy zostało umorzone, podczas gdy z normy tej wynika, że wskazane "mienie" musi być realne, tj. nadawać się do efektywnej egzekucji i przedstawiać identyfikowalną wartość finansową;

- art. 116 § 1 pkt 2 O.p poprzez niewłaściwe zastosowanie (błąd subsumcji) tego przepisu do ustalonego stanu faktycznego, a mianowicie przyjęciu, że fakt istnienia w majątku spółki nieruchomości, której obciążenia hipoteczne przewyższają jej wartość i co do której było prowadzone postępowanie egzekucyjne, jednak z uwagi na brak nabywcy zostało umorzone, stanowi o wystąpieniu przesłanki egzoneracyjnej - uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

Strona przeciwna nie skorzystała z możliwości udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną i odniesienia się do niej na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Na rozprawie pełnomocnik strony wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zauważyć należy, że z uwagi na treść art.183 § 1 p.p.s.a. (związanie granicami skargi kasacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny odnieść się może wyłącznie do zarzutów skargi kasacyjnej. Poza jego oceną pozostaje zatem kwestia istnienia okoliczności egzoneracyjnych innych niż wskazanie mienia, z którego egzekucja pozwoli w znacznej części na zaspokojenie należności z tytułu wpłat na PFRON . Za prawomocnie przesądzone należy także uznać fakty: pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki w momencie powstania zaległości, niezłożenia przez niego we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości i niewykazania braku zawinienia w opóźnieniu złożenia tego wniosku. Skarżący nie złożył bowiem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestie te nie były także przedmiotem skargi kasacyjnej organu.

W tak zakreślonych granicach zgodzić się należy z zarzutami skargi kasacyjnej odnoszącymi się do wadliwości uzasadnienia wyroku. Słusznie zarzuca Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, że uzasadnienie to nie uwzględnia pełnej dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych sprawy, a także zawiera wewnętrzne sprzeczności. Sąd zarzuca bowiem organom, że nie wykazały bezskuteczności egzekucji w odniesieniu do majątku Spółki, za zaległości której odpowiadać ma osoba, która była członkiem jej zarządu w dacie powstania zaległości. Jego zdaniem w aktach sprawy brakuje dokumentów dotyczących prowadzonej egzekucji- akt egzekucyjnych (s. 11 uzasadnienia). Sąd przyznaje jednak w dalszej części uzasadnienia, że pozostaje poza sporem, że postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce zostało umorzone w dniu 1 lutego 2011 r. (s. 17 uzasadnienia). Skoro okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce była niesporna, to trudno uznać ją za niewyjaśnioną. Ponadto skarżący organ w postępowaniu egzekucyjnym był wierzycielem, trudno zatem żądać od niego, aby w ramach obowiązku przedstawienia akt sprawy (art. 54 § 2 p.p.s.a.) przestawił akta postępowania egzekucyjnego, którego nie prowadził (prowadził je Komornik przy Sądzie Rejonowym w Zambrowie). Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest natomiast załączone do akt sprawy. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał także, oceniając istnienie przesłanki egzoneracyjnej w postaci zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o upadłość lub o postępowanie zapobiegające upadłości, że złożony wniosek był spóźniony, skoro został oddalony z uwagi na brak środków na koszty postępowania upadłościowego. W ocenie Sądu a quo brak majątku dłużnika na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, które zaspokajane są w pierwszej kategorii, uniemożliwia spełnienie celu postępowania upadłościowego, które ma pozwolić na zaspokojenie w jak najwyższym stopniu roszczeń wierzycieli (s. 15-16 uzasadnienia). Jednocześnie Sąd uznaje, że nie jest to jednoznaczne ze wykazaniem bezskuteczności egzekucji, skoro po prawomocnym oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości możliwe było prowadzenie egzekucji singularnej w odniesieniu do Spółki, posiadającej majątek w postaci nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego. Organ nie wykazał bowiem, że ze wskazanego przez skarżącego członka zarządu mienia w postaci nieruchomości nie można było uzyskać kwot zaległości z tytułu wpłat na PFRON. W decyzji nie przeprowadzono bowiem wywodu, z którego wynikałoby, że wartość hipotek ustanowionych na tych nieruchomościach przekracza ich szacunkową wartość. Sąd zdaje się nie zauważać, że w uzasadnieniu decyzji odwołano się do uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży - Sądu Gospodarczego z dnia 29 stycznia 2011r., V GU 6/10, z którego to wynikało, że obciążenia hipoteczne nieruchomości stanowiących własność Spółki były wyższe niż ich szacunkowa wartość. Z akt sprawy administracyjnej wynikało także, że zaległe wpłaty na PFRON nie były zabezpieczone hipoteką (pismo PFRON z dnia 19 lutego 2013 r. - k. 94 akt administracyjnych). Trafnie w związku z tym zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) w zw. z art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 122, art. 187 §1 i art. 191 O.p. W stosunku do Spółki przeprowadzono postępowanie egzekucyjne (zarówno singularne, jak i uniwersalne), a zebrane i znajdujące się w aktach dowody pozwoliły na stwierdzenie wyniku tego postępowania.

W sprawie pozostaje w istocie poza sporem, że jedynym majątkiem Spółki, który mógłby służyć zaspokojeniu jej wierzycieli, było prawo użytkowania wieczystego gruntu, a także prawo własności posadowionych na tym terenie budynków. Z faktu tego Sąd pierwszej instancji wysnuł wniosek, że nie została wykazana bezskuteczność egzekucji, a ponadto, że nie wykazano, że nie zachodziła przesłanka zwalniająca skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki, skoro wskazał on mienie Spółki, z którego mogła być zaspokojona należność Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Odnośnie do pojęcia bezskuteczności egzekucji Sąd pierwszej instancji słusznie odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., II FSP 6/08 (ONSAiWSA z 2009 r., nr 2, poz. 19). Uchwała ta ma bowiem moc ogólnie wiążącą. Wszystkie składy sądów administracyjnych muszą się zatem do niej zastosować w tożsamych stanach prawnych, a gdy tezy tej nie podzielają, mogą jedynie ponownie przedstawić poszerzonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego to samo zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości (art. 269 § 1 p.p.s.a.) . W powołanej uchwale uznano, że bezskuteczność egzekucji musi być stwierdzona po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie też przyjęto, że bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego dostępnego dowodu.

W tej sprawie pozostaje poza sporem, co przyznał także Sąd pierwszej instancji na stronie 17 uzasadnienia, że w stosunku do Spółki zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, a czynności egzekucyjne zostały skierowane także do nieruchomości dłużnika. Nieruchomości tych nie udało się jednak zbyć z uwagi na brak nabywcy. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, bowiem nie udało się uzyskać środków na zaspokojenie wierzyciela Spółki - Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Następnie w stosunku do Spółki został złożony wniosek o upadłość. Postępowanie upadłościowe uznawane jest za rodzaj postępowania egzekucyjnego uniwersalnego- powinno ono doprowadzić do zaspokojenia jak największej ilości wierzycieli przedsiębiorcy w sposób ustalony prawem, w zależności od kategorii, do jakiej zaliczone są wierzytelności. Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być oddalony, jeżeli mienie dłużnika, nieobciążone hipoteką, nie pozwoli na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 13 ust. 2 u.p.u.n.). Postępowanie upadłościowe nie ma bowiem służyć likwidacji majątku dłużnika dla samej likwidacji, ale chociaż w minimalnym stopniu zaspokojeniu jego wierzycieli. Wierzyciele, których wierzytelności zabezpieczone są rzeczowo, mogą być zaspokojeni w inny sposób niż poprzez upadłość dłużnika. Jeżeli brak środków choćby na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, nie jest celowe jego wszczynanie i wniosek powinien być oddalony (por. F. Zedler, Komentarz do art. 13 Prawa upadłościowego i naprawczego, LEX 2011, z A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2011). W tym przypadku Sąd Gospodarczy (sąd upadłości) stwierdził, że obciążenie hipoteczne nieruchomości stanowiących własność Spółki przewyższa wartość szacunkową tych nieruchomości, a pozostały majątek nie wystarczy na prowadzenie postępowania upadłościowego. Przesądziło to o oddaleniu wniosku o upadłość.

Stwierdzenie w toku postępowania egzekucyjnego (a postępowanie takie było wszczęte, prowadzone i umorzone), że zobowiązany posiada nieruchomość, samo zatem nie przesądza, że egzekucja nie jest bezskuteczna. Niezbędna jest ocena, czy długotrwałość egzekucji z nieruchomości, prognozowane koszty związane z jej prowadzeniem nie przekroczą kwot wpływów uzyskanych w toku postępowania egzekucyjnego (por. uzasadnienie powołanej uchwały II FPS 6/08). W tym przypadku ocena taka została przeprowadzona. Podjęta próba egzekucji z nieruchomości nie przyniosła żadnych wpływów, bowiem nie znaleziono nabywcy nieruchomości. Dokonane w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ogłoszenie upadłości porównanie szacunkowej wartości tych nieruchomości z wysokością obciążeń z tytułu hipotek ustanowionych na tych nieruchomościach wskazywało na to, że ponowna próba egzekucji z nieruchomości nie przyniosłaby wpływów pozwalających na częściowe choćby pokrycie zadłużenia Spółki względem PFRON, a mogłaby jedynie generować kolejne koszty. Zauważyć bowiem należy, że podział sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości następuje według ustalonej zgodnie z art. 1025 § 1 k.p.c. kolejności zaspokojenia. Należności zabezpieczone hipoteką zaspokajane są w kategorii piątej, a należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej (a więc także wpłaty na PFRON) - w kategorii siódmej. Postanowienie Sądu Rejonowego –sądu upadłości- stanowiło przy tym jeden z dopuszczonych prawem dowodów, za pomocą których organ mógł wykazywać bezskuteczność egzekucji. Przywołanie treści uzasadnienia i ustaleń sądu upadłości zastąpiło w sposób dostateczny własne wyliczenia organu. Stwierdzenia zawarte w postanowieniu oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości mogły także stanowić podstawę ustaleń dotyczących przesłanki egzoneracyjnej w postaci wskazania mienia, z którego można zaspokoić zaległość w znacznej części. Skarżący wskazywał bowiem na to samo mienie, które było już przedmiotem egzekucji.

Z tych powodów za zasadne, w ustalonym stanie faktycznym, należy uznać zarzuty naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W związku z tym, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona dla potrzeb rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 209, art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.2 pkt 1 lit. c) i pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz.490 ze zm.).